/01_0001.djvu

			"::"/: 


"'\"' 
, '" \ 
;n-..IS:JYT Uj:OBR6 B K I PLAS TYCZNEJ . 
,/.)'\" '.' <',', -'. ' . . ""." '.... 

. : 


, 

" 


";'., 
'.. 


" 


/ 


'"',l' 


'1,"'- 


,<. 


" 


., 


\,' 


a ', ' B <./........ R ..; 
" 1, ,'.' - 
" // -.', ." I"
 " ' 
.' .',.. /. 


, . 
/ ' 
a
BKA' PlA.STY,C'Z'NA: 
. ' 


',/ 


'" ' . 
ifEThL '
OR
}
d ; 'T!iAVAIL PLASTIQUE . BILDSAME FORMUNG . OEPABOTKA ,D;ABJIEHllEM 
- "
.', '.0' . 


, 
'1,;1 


k X . . '.. X ' .:.: 
. , " 
,);. \" :" 
'.' i' " ,
 
,..;' i;,
, .__,,'
k 


-POZNfiiN. 

. "', " 
1981.., . 


""'
 


.'.
 

" 


'
., 


,''-, 


'.......-- 


"'"
		

/02_0001.djvu

			? 


OBR0BKA PI
ASTYCZNA 


\.. 


. ,. 


" 
i 


10M XX 


POZNAN1981. 


ZESZYT 2 


';: 


'.
		

/03_0001.djvu

			)'., 
j 
I 
I 
I 
I 
, 
,. 
! 


" 


A Twno - redaktor naczelny, 


W, KunzEmdorf" A, Majchrzak i K Zintel -- 'T'edaktorzy d.iialowi 
H; Kopk6wna - sekretarz redakcji , ' 
Redakcja technic.zna i ""orekty --,. J Turno 


I, 
, 


." 


Adres red<=;lkcji 
Instytut Obr6bki Plastycznej, 61-139 Poznan, ul Zamenbofa 2/4, tel 754..31 


, , 


"
, 


WARUNKI ROCZNE.J PRE
UMERAIY WYDAWNICTW- INOP . 
", ' 
. "OBROBKA PLf\.SIYCZNA "PRZEGL'AD DOKUMEN'IACY,J'NY OBROBKI PLASTYCZNE,J"' 
wy_chodzt\ I'ocznie 4 zeszyty, kaMY'po zl 50,- wychodzi roczI'!-le ,6' zeszyt6w" kn1dy,po 21 50',- ' 
Koszt rocznej pIenume
'aty ]:t\czn
e z wysy1kt\ wynosi z1 212,- Koszt r'ocznejl prenumeraty 1ij,Cznic z wysylkt\ wynOSl zl 318 ';'"" 
, , ,'-.- " " , ' 
;Nn,ie1nos
" przyjmujcmy prze1c'wem w pIzedplaCi
' na konto "bankowe ,NB? II 0. M ',poznaii. rir- 
onta' 630'71-651 
Pozn Zakl, Gr'af",im, M:-'Kasprzaka 7- 937/81,P-4 
. . 


I 


" 


, 
i 
I 


[
		

/04_0001.djvu

			I 


1 
i 
j- 
j 
.; 


o BR OBKA PLAS TYC Z NA 
. I 


METAL FORMING'; TRAVAIL PLASTIQUE . BILDSAME FORMUNG. OEPABOTKA IJ:ABJIEHI1EM 


SPIS TRESCI 


,J. Mischke, R. Grcgorczyk i T, Janca: Obciqzenia tI6jwalcowych 
niesymetrycznych wyginarek profili 53 
R. Wi e g a n d
t: Produk,cja cz
f:ci zlqcznych grzejnika aluminiowego 61 
H W 0 i n i a k: Spos6b wyznaczania sil i nacisk6w jednostkowych plzeciw
 
bieznego wycisj{ania 
aczyti i wsp61bieznego 
U:lei , 65 
J G I 0 ri 0 s t a j ski i L N a k 0 n i e c z n y: ObI6bka cieplna stali w
glo- 
wych przeznaczonycli do obr,'6bki plastycznej na zimn.o 71 
A .M\ajch_I'zak: P!6by identyfikacji i pom.
aru grulJOsci warstwy TiC lub 
TiN na stali 77 
. F G r 0 sma n i A 'I.Y m a: Zaoshzanie vysad6w do ciqgnienia 83 
S Go h 1: Maszyny do obr6bki plastyczn:ej na Mi
dzynalodowych Targach 
Paemyslu Maszynowego i sympozjum FORM, Br no 1980 93 


, 


<;ONTENTS 


J Mischk
, 
 Gr egorczyk and J" -Jonc,-a: Loads in' a Three-Roll 
Asy
metxic Profile Bending Machine 53 
-.R. Wi e.g and t: Production of the Fasten'ing Parts for Aluminium Radiators 61 
H Wo_z:niak: Methad for the Determination af FOIces and 'Unit Pressures 
in Backward Extrusian of .Cups and FarwRrd Extrusion of Tubular Parts 65 
_ J _ Gr on os t aj sk i 
and - L "N ak 0 n i ec zn y: Heat Treatment af Carbon 
Steels Pdo!' to Cold Forming '" 71 
A M a ,j c !i r z 
 k:_ Identification and MeasUJ;.e
ent of the Thickness, af a TiC 
-OJ; TiN Layer on a Steel Subst
atum - I 77 
F, Gr'os"ina_n and /\.' Tyma: Pointing-Wire,_BaI's and Tubes far Drawin'g 83 
S Go, h 1: Metalworking Machfnes On the International Machine-Industry 
Fair and S'ymposium FORM, Brna 1980 93 


C0.ll:EP1KAHHE 


, 
, 
j 


EMu III K:), P r p,e IOP'I U!{ U :t1 :t1 a H b 11; a: HarpY3Ka rpexpom'JKoBbIX 
aCUMMeIpU'lHbIX. MaIllHH ,D.,1IS! ru6KU npa.,gm,new , 53 
P Bur a H
: J.13rO'I'aB,lIeHUe Kperre
Hblx, 
eIa.neti a,mO
I-nmeBbrx pa
uaropoB 
11;elI'IpanbHOIo OI'OIIJIeI-IU1I 61 
r B 0 3 Ii 11 K: Melo
 orrpe
e,Jl_
HJ111 :ycuit
w U y
elIbHbIx 
aB7IeIIUW npu o6par- 
HOM U rrp1lMOM xono
HOM npeCoBaHuu nonbIX ).!;eIanett 65 
E, rpOJ-lOC rawcKu J1 IT HaKaHe'lHbI:' IepMU'leCKa1l o6pa60IKa yr,ne- 
pO
UCIbIX cIa,new 
,n1l Xo.no
Horo 
CcpapMupOBaHU1I " 71 
A, Maw X..K a K: J.1
el-lIucpuKaIJ;v,t:1I U 0-':lPe):
e,JleHUe IQ.JIW;UEbl c7Ioa TiC U,lIU TiN 
Ha Clanu 
	
			

/05_0001.djvu

			OBROBKA PLllsrYCZNA rOM'- XX ZESZYI 2' (1981) 


DOC. I)R HAB INZ. JERZY MISCHKE 
DR INZ. RYSZARD GREGORCZYK 
InstYt
t Maszyn Hutnic!:ych t Automaty
i AGH 
DOCINZ JOACHIM JONCA ' 
Instytut Meta
uJ'gii ZeWza 


UKD 621 981 21 0011 


,. 


Obci¥enia tr6jwatcowych niesymetrycznych wyginarek 
profili 


Wst<:p 


Do obudowy chodnikow w kopalniach w
gla 
kamienriego stosuje si
 mi
dzy innymi profile .sta- 
lowe 0 przekroju pokazanym na r'ys la. Pr'of-He 
te S'l wyginane w kszta!t zblizony do juku i do- 
pier 0 w tej postaci Sq uzywane do umacniania sdan 
i 
tr op6'V, . 
Operacjq gi
cia mozna wykonywae w wyginar- 
cc trojrolkowej Jednym z Iodzajow takiej wygi- 
narki jest gi
tarka' 0 niesymetrycznyrh usytuowa. 
niu rolek (rys. Ib) 
Rolki nap
dzane (1 i 2)'s'l nie nastawiane Trze- 
cia r'Olka - mistawjana - moze bye zblizona do 
rolki srodkowej, przesuwaj
<;:- si
 w prowadnicach 
r6wnoleg!ych do p!aszczyzny so;metrii wyginarki, 
to jest wzd!uz osi y (1.ys. 1b) 


r----' 


--! 
I 


-I 
1-- 
I 


!:!. 


1-. 


x 
-- 


ROllo' 
---;- nopi;diiin-i 


:: 


{
 


L 


,__J_

.
 


L 


b.. 



 


Rys. 1 Schemat opcracji gj
Cia: a) pl'zekr6j --gi	
			

/06_0001.djvu

			,- 
i 
I 
Ii 
I 


54 


ii, 
Ii 
ili 
i l ' 
'I 
ill 
:1 
:1 
I 
II 
II 
II 
I: 
I' 
" 
" 
I! 
I' 
i 
, 
I: 
Ii 
:ji 
1] 
;F
 
"; 
ii 
t" 
:
 
ill 
11 
" 
1! 
';1 
Ii 
+ 
1:1: 
1 1 1 
{ii 
:;1 

, 
ij) 

1 i 

I 
fil l 
,1. 
;
I 
JI 
,'j l 
}J 
"iI 
;1 1 
;1-, 
' I I 
;i
 
'i i ' 
,. 

I 
'Mi 
'Ji 
!i 
1 

I 
, 


, 
, 


J; Mischke, R, G
,CgOI cz-yk i.;T, JO{lca 


Plzebieg gi
cia pasma 


Pasmo 0 POczCltkowej'-krz.ywiznie_'k 1 pI'z
miesz- 
ezaj
e si
 mi
dzy rolkami uzyskuje krzywizn
 kon- 
cow
 k3 (r ys. 3a) Moment zginaj
cy zmien,ia .si
 
w, przyblizeniu liniowo w2;d1:ui odcinka pasma b
- 
d(eego w wyginalee (rys 3b), Krzywizna rosnie 


W wyginar ce symetr yeznej odeinki te s
 w pr zy- 
blizeniu t6wnolegle -do bsi _ x popr owadzonej pI'Zez 
osie rolek bocznych w ich poczqtkowyrn potoieniu. 
D!ugosci a i b pode;;as gi
cia zalei
 wi
e tylko od 
k
tow obrotu (3, i (33 plzekrojow pasma nad rolka
 
mi boc.znymi W wygi
alce niesymetzycznej W mla- 
rEi WZIQstu krzywizny gi
cia uklad odniesienia ule., 
ga zmianie (prosta "!-m odehyla si
 0 .k
f IX od 
polozenia poczqtkowego), co uzasadnia zmian
 me- 
tody obliczen 


H 


H, 


, I 
/1:' 

 i , i 

 I . I 

,
t : I 

 It I 

. '. \ ' I 
d;:"l' : 
, C" A " :.. 
1*. I I ' , 
1-'"-..1 .1 
L /(: '/(" 
r
--.-
"'1 

-..,
, 


.f!.. 


) 


Plzyj
te UPI'oszczenia i odksztalcenia 
. . . 


Podana nizej metoda obliczen zosta1:a wyprovya., 
dzona po plzy,j
ciu nast
pu
q
ych uproszczen: ;. 
1 Zal
ino-Sc_ moment,u zginajqcego i krzywizny 
jest opisana funkcj
 pot
gow
 


M
:Ak!: 


(3) 


Wykres toj funkcji obliczonej dla pasma ze 
stali $t5 0 przekI'oju pokazanym ha rys 1a 
iosta1: przedstawiony na rys 4, 


M 
[NmJ 


BODO 


------t-
 
I .- 
, 
, 


40", / 


I 
L 


I 
D,' 



 
. D8 [.;,] 


o 


D4 


06' 


Rys 4 Wykrcs funkcji zast<:pujqCej k1ZYW q umocnienia ,wy- 
znac.zon q w preble g
(,:Cia bez udzialu sH popIzecznych PI
t 
o pl'zekIoju j ak na rys la 


""""1 2 
-1
 3 
_-'-.:1 
4 
., 
5 
6 


Rys 3. Momenty zgjnaj
ce i krzywizny pasma podczas gi
- 
cia; a) uproszczony wykrcs momentu gi(,:cia z zaznaczonym 
pIzcbiegicm jcgo zmian w czasie gi
cia, b) rozk
ad krzywizn 
i moment6w wzdluz dlugosCi pasma 


od k, do k, pod rolk
 srodkow
, a nast
pnie ma,' 
leje do k3 pod rolk
 3. Roznica krzywizn wywo!a- 
IJ,a powI'Otnym odkszta1:ceniem SpI 
zystym jest r6w- 
na W pI zybIiz,eniu 


k" '.
 .M.?!l
 
E,J 
k, 
 k,-k" 


(1) 
(2) 


Przebieg gi
cia mozna r6wniez przedstawic na wy- 
luesie zginania (r15.. 3a).sporz
dzonym w uk!adzie 
osi krzywizna-moment zginaj
cy Punkty wykr.e- 
$u C, B, A odpowiadajq pI'zekrojom. pasma znaj- 
duj
e'ym si
 w miejscach jego styku z I'olkami 
Po przejseiu ca!ego ode ink a pasma, jesli jest to 
konieczne, 'powtar.za si
 _c'aly cykl zmie:niajqc kie_., 
iunek ruchu - 
I 


Przekr oje pasm,a s
 plaskie 
Si!y oddzia!ywania I'olek na pasmo s
 si!a- 
mi skupionymi 
Rozk!ad napr
zen w pasmie jest analogiez, 
ny do r ozk!adu wywo!anego zginaniem bez 
si! PopI'zecznych 
Funkcje sinus .'i tangens zastqPiono wa:rto
. 
sciami ich < argument6w, a wartosc funkcji 
cosinus jednosci q 
Gi
te pasnlo zast
piono spr
iyst
 belk
 
obciqzonq momentami podporowymi M'l M'" 
oiaz si1: q skupion q p" w miejscu 9ddzialy- 
wania rolki srodkowej (rys .3 b) .Waltosei 
tyeh obei
ien dobI'ano w taki sposob, a by 
w miejscu ich 'oddzialywania kI'zywiina bel- 
ki zast
pezej by!a I'owna kr.zywiznie pasma: . 
.M' 
 Elk, 
M'" 
 EJk3 
P" ,
 ___k___ ( - M+2M" - M ") (4) 
. 2az(lz-az)..' 
Mil ,.;o
 Elk2 


Zalezhosci geometI'yczne 
charaktelyzujqce ploces gi
cia 


Wymiar y okI'eslaj
ce pr oces gi
cia zosta!y ozna-, 
'czone (na rys 2b Nieznanymi wielkosciami Sq 
wsp6!rz
dnepunktow A, B, C lez
cych na osi obo- 
j
tnej pasma: . .
		

/07_0001.djvu

			3 
:ii 
Ii. 
, 


'I 
, 


'! 
i 
1 
I 
, 
! 
j 


i 


, 


Obciqzenia tx6jwalcowych niesymetryc
mych wyginaxek px'-ofili 
. . 


XA 
 (r,+e) sin (,,+p,) 
YA = L1+(n+e)cosl"+P,) 
XB ,= aO+(r2+el) sJn.j32 
YB.
 H-(r,te:)cosp, 
Xc = lo-(11+e)sit1{j31-iX) 
Yo = (r,+e) cos (P,-") 
Zgodnie z przyj
tynii uproszc?:enhimi otrzymuje- 
my: 


(5) 


XA 
" (T3+e) (,,+ p,) 
YA 
 L1+,.,+e 
XB "'0;- aO+
r2+el') j32 
Yn = H-1'2+el 
Xc '0 1 0 -(n +e) (P,":',,) 
YC"'-
i'l+e 


(6) 
(7) 
(8) 
(9) 
(10) 
(ll) 


55 


Uk!ad dziewi
ciu rownan (13), (14) i (16) de 
(22) umoiliwia wyznaczenie wszystkith nieznairYch 
/ wielkosci (f, {3l, {32, (33J l21 a21 '0:, y'
 i d) w zalei., 
nosci od zadanych kr zywizn gi
tego pasma (k" k" 
k
 . 
Seisle I'ozwiqzanie tego uklaclu r6wnan .jest w 
- ogolnym plZypadku riie!lloZliwe W, obliczaniach 
praktycznyeh konieczne -jest przeto poslugiwanie 
si
 metodami pI zyblizonymi J eden z mozliwYch 
algol ytmow pr zyblizonych obliczen na maszynie 
cyfrowej przedstawiono na rys 5 


C sr.", ) 
;- --r --- 
C
lta:l1 &'o,l'o"r"r2 r) 
H,,,,e,,,k'''''2,k 3 ,,tffj 


"'2'" /Lo . 1 2 - '0 


. . 0 


I---- 


ex 
' /:.{ 10 
'2 [ '2 ] 
13," 1
 f- (k,-2k 2 +k)). 2{1c,+2k 2 1 
2 
" [ " ] 
P"3" ii k\+2Jt'2+ 3k ,3-r(X,-2k 2 +k 1 ) 
2 
A + 
) - 
, 
132'" -i
:lT;;;;ir;'-;
f-:Ti=;;;;)7h
:o.1-'.-'. 


fj +(r;-+e) (P)+d.+P2) +, H}l2 + &.0/3 2 
Y a '" 

.___.._.____
___
_ ______<0_____ ...___. 
, +/$2 
f 1 .. YS- II + :1"2'+ ", 


[ 11.2--&'0- fI,4'2 + (t',+e) fi 2 + (t)+<::)(O< +/3) 
1 2 " 10 - (
'1+e}(
,-
q - (t3+e
 (/3)+ od , 
2 . 
", &.2 "'2 "2 "'2 \() 11 2 2 
'2. '2'2 1 -,[r- -(r-)]' -,!'- [-). -d[ . -' ,) ld 
__ . l. 2 2 2 2 . 
o to r;::::;;:J . . 
f,,"f
, 

. 
t.k 


srop, j 
Rys 5 Algoxytm obliczenia wielkoBci gcometxYC
nych 


Na rys. 6 zamieszczono wyklesy -zaleinosci po
 
!o
enia rolki bocznej.d 
 k'!t6w obrotu przekrojow. 
w czasie gi
cia pasma ° 'przekI'oju przedstawionym 
na rys 1 * '-" 


Obci,!zenia 


W rozpatI-ywanej wyginarce ni
nastawna rolka 
. boczna .i rolka srodkowa s,! nap
dzane pr zez wspol- 
n,! przek!adni
 z
bat'! / 
Jak wykazano [1, 2] uk!ad obci,!zen tak \lap
- 
dzanej wyginark( jest uk!adeJ,U statycznie niewy- 
znaczalnym. Kier'unki i wartose; si! P, (rY8. 7) ro- 


, ... Wszystkie wyktesy zamieszczone w ninicjszym artyku- 
Ie bdnoszl\ !;i
 do gi
cia pasma o,pr'zckroju pok::tzanym na 
; xys, la w,wyginarce, kt61_ej schc'mat jest pOd-any ria lYS 
1b i c 


, ' 


Punkt B" podzia!u fikcyjnej belki AC znajduje- 
my poszukujqc pr
eci
cia pr.ostych AC i 02 B " 

. . \ , . 
Wspo!czynnik kiel)lnkowy prostej AC jest lawny 
tg ( - p,) 
Y_C.=-VA (12) 
XC-XA 


po podstawieniu wyrazen (6), (7), (10) (ll) otrzy- 
mujemy 
[3,= 10
(r,+e)(,,
+;;i :::i; ,+e)([3,-,,) (13) 
Wspo!czynnik kierunkowy prostej 02B jest rowny 


tg (90" - P,j 
 ctg [3, ;;: -;., 


(14) 


Punkt p;zeci
cia obu prostych ma wspo!rz
dne 
- ;:, .0 . L1+(
 , +e)([3,+,,+[3,2+H[3:+aoh _ (15) 
B : 1+[3: . 
x
 
(y
-H)j32+aO 
W":!I9-zenie 


Y
--Y p - _. f 
- . (16) ... 
cos [3,- 
. , 
okre'sla ugi
cie f fikcyjnejbelki w punkcie B 
Wyst
puj,!ce w rownaniach k'!ty p, i fl, or az str za!- 
k
 ugi
cia f moz,emy wyr azic pI zez zadane kr zy-' 
wizny k"k, i k, rozwi,!zuj,!c fikcyjn,! belk
, ktor ej 
schemat przedstawiono na rys', 3" 
Otrzymujemy: 
[3F
 3- l 
 (k,.-2ko+k,)+2 (k'+2k') ] (17) 
1.2 12 
P3
 -]2- [ kl+2k'+3k3-.

(kl-2k'+k') ] . (18) 
12 1, 


j = a2l2 {A

_ [-i:- - 


( a'_ ) ' ] +1>2. (1- "', ) + 
!, 3 \ 1, 



3 [.j: -'In 
(19) 


gdzie: 


1, 
 10-(r,+e)([3,
,,)-.\,,+e)([3,+
). (20) 
a, c= ao-H[3,+(r,+e)p,-(r,fe) (,,+[3,) (21) 
,,;;: .4- (22) . 
10.
		

/08_0001.djvu

			Ii 
IJ 

., 
" 

, 
,I 
II 
Ii 
! 
H 
l 
" 
" 
II 
I 
I 
'I 
r 
I 
'i 
f 
I 
" 
" 
I!I 
1,.1 
I 
i 
, 
I 
, 
! 
,', 
I 
L 
'I 
J 
" 
! 
j 
, 
I 
" 
Ii 
'I 
' ' 
" 
., 
I 
n 
:! 
,j 
, 
,I 
"( 
II 
,I 
il 
i l 
I: 
" 
" 
" 
]1 
.. 
, 
;i 
., 
'I 
!j 
'I , 


56 


J. Mischke, R. Gr'egorczyk i J. Joii.ca 


r<>1 


0'0 


p, 
1', 
f'J 
026 


10"D 


100. ___. 


0'5 


Q,10 


1', 


'0 


00' 


I, 
I 
05 


o 


o 


, 
,025 


0'5 


Rys 6" Polozcnic tolki nastawnej OHI4 kqty (i! i (i3 Oblot6w 
p'r-zekIOj6w leZqcych nad I,olkami bocznymi podczas gi
cia 
profilu V 25 w..Wy,ginarc-C niesymctryczncj (IYS Ib) 


lek nit pasmozalez,! od wartosci sit stycznych (taL- 
cia) S, dzia!
j,!cycl1 w miejscu styku rolek i pas- 
1M Si!y te s,!.funkcj,!: 
mi
dzyz
bnych luzow WPlzek!ad
i, 
tocznych srednic rolek, 
podatnosci uk!adu nap
dowego, 
podatnosci pasm3:, 
wsp6h;:zynnik6w tar cia i opor6w toczenia pas_
. 
ma po r'olkach 


y 


, 


P, 
..-... 
, 


.._
_c_ ..___+___S

__
 
RyS, 1 SHy oddzlalyw
nia Ioick na. gic:tc pasmo , 


:1 


k 
'I" 
[m] 


Wielkosci te jest barctzo trudno .okreslic, a nie_ 
kt6r€ z nich Sf! w-znacznym stopniu przypadkowe 
- W ,analizie mechaniki gi
cia moiemy przeto I OZ
 
patrywac tylko przypadki graniczne.. Odpowiadaj,! 
one wyst
powaniu rozwini
tych sB tareiii na jed- 
nej z nap
zanych r olek, 
Eozwazano wi
e dwa przypadki: 
1 sila styczna n-a rolee bocznej jest rb
a roz- 
wini.
tej sHe tareia 
s,
 1'flN, 
sila tar cia wyst
puJe na rC'!lce 


;, 
j 
I 
'1 
, 


j 


J 
;
 
.J' 
\ 
! 


2 


r ozwini
ta 
srodkowej 


s, 
 "'flN, 
SHy P 1 2 3 nacisku rolek na pasmo stanowi q plaski 
uklad t
'
ech sil, kt6re w okresie stacjonarnego gi
- 
cia Sq w r6wnowadze W ukladzie tym Sq znane 
nastuj,!ce wiclkosci: 
1 Mori1ent M, zginaj,!cy pasmo pod rolk,! .srod- 
kow,! okreslony z rownania (3) przy zada- 
nej krzywiznie k3 
2, Opory ruchu rolki 3.w jej !oiyskach i opor 
toezenia pasma, a wi
c kqt J'3 0 jaki odchyli 
si
 si!a P, od normalnej O,A (rys 7), 
tg r, 
'fl' (23) 


j{ 



 
, 
, 
,f: 
I
 
1 

 
\ 


)1 


)" 


S, 
fl-3 = ---. 
N, 


(24) 


)', 


gdzie: 


s, 
 !4 dN, :.f
_ 
R 


(25) 


'
' 
11 
$ 
	
			

/09_0001.djvu

			! 
1 
1 
1 
1 


:J 

. 


',j 
j 
J 
1, 
;i 


t 
;,1 


{ 
, 
, 
i.' 


'0' 


'1 
'j 
'.1 
i 
J 
',: 

 
1 
,1 
it 

i 
, 
'>
 ' 
,1 
! 
j 
! 
j 
J 
J 
I 
! 
1 
! 
1 
1 


t I 
.t 
'
 
1 
J 
, 
j 
J 


Qbci4zeni
 tI6jwaicowych niesymetry\?znych wyginatek pIofili 
,0 


57 


WZOI')'; do obliczania obcil\-zeii 


I,oIek wyginazki. Oznaczcitia. symboli p9dano na IYS, 7., Dodatni znak sib stycz.. 
, nej St oznacza, ze 
oJka t,a nap
dza pasmo 
. , 


Wa'Iiant I 
Sl"';:':!::!J.N 1 ' 


1-- 



--- 


Wadant.ll I 
_'___
.m_:"'__._
 
$. 
 *
 N, 
I fo - 


wsp6lczynnik ta
'cia W 10- 
zyskach rolki 3, 
t' -- plomieD. czopa, 
UO - ramie oporu toczenia, 
t'3 - prolhien toczny I'olki 3, 


tgYl =:1:f.l 
15 1 = fJl.

(X+}lt 
XD ";;:' _1
=,3!
-=t
f
g'_
 d" 



__
3
 
ctg' ()li-ctg, Qs ' 


tgY2 = ::!:!J. 
15 2 = Y2+{3'2 
'" _.Yn -,YA - . Xn etg ()2+X..t etg Oil 
"'D -' -----
- -- --
-,-._-,--,--- 
erg Qs""" erg ()2 


/ 


dowego zmniejsza si
 i caly pI aces I'ozpoczyna si
 
na nowo '/' 
PI'zy I'ownoczesnym wyst,!pieniu poslizgu na 
obu rolkach nap
dzanych proces gi
cia zostaje 
pr
etwany, 
'Na tysunku- 8- zamieszciono wykresy.'ilusttujqce 
zwi,!
ek mi
dzy krzywizn,! pasma a k'!tem y, tar'- 
cia pasma. 0 I'olk
 sr odkdw,! 
W ukladzie osi k, '- Y2 naniesioriotrzyzespoly 
krzywych Krzywe wykreslonedenk,! lini,!ci,!gl,! 
odpowladaj,! wpyclulniu pasma do wyginarki pier- 
wsz'! I'olk,! K'!t tar cia pasma 0 rolk
' SI'odkow,! 
zmienia si
 od warfosci ujemnych do dodatnich, 
Jest on' tyri1 mniejszy, im wsp61czynnik
 PI tar cia 
I'olkisr odkowej s,! wi
ksze 
Ci,!gle, gI'ubelinie odpowiadaj,! wci,!ganiu pas
 
ma rolk'! srodkow,!przy I'ownoczesnyri1 wyst<:P0- 
waniu rozwini
tej sHy t
Hcia 0 znaku ujemnym- 
na rolee pierwszej (y, < 0) Zwi
kszenie wsp6!- 
czynpika tat cia PI powodUjE; wzrost kqta Y2 ta
cia 
(sily tar cia 8 2 )' na rolee srodkowej Linie przeryc 
wane' oznaczajq waItosci kqta tarcia Y2 r6wnego 
arctg 11 . 
Pr zeci
cie si
 linii ci,!glej i p,zer ywanej odpo- 
wiadaj,!cych tej samej wqrtosci 11 (np purikt A), 
oznacza, ze kqt Y2 osiqgnql wattose. kqta tar'Cia: r'Oz-, 
wini
tego i wyst,!pil. posliig pasma po r olee srod- 
kowej ... 
, Zgodnie ,z przy/oczon'! wyzej interpretacj,!, 
zwi,!zkow mi
dzy pr
<:IkoSciami ro.lek i pasma, rol
 


/ 


tg Ya :...., - fo .J'_,,_i
 
r, 
Oa -
 iX-j-'{J3-YS 


YD, 
 (XD'-
.4.) ctg od-.Y,,.{ 


tg ()2;= XD-XB 
'yD-'yB 
Y
=02-
{J2 


XC.-XD 
tg 01 :== -
-. , 
Y",'-Yc. 
Yt .
.Od-tX-{Jl 


, 


XB ;:::- Xn - C sin Y2 
YB =- Yn'..C cos Y2 
M 
1;\ = 
(xc _. x
) cos 01:- (y
 - Y,If) 'sin ()t 
P, = -___
_

-----"
_m 
(x
.-.xA)cosf\'_(,Y
-,YA)sirios ' 
P'IX = Pl.shl0 1 Ply';;',PI:oos-0 1 
P2
 = Pu+P:ax P2
-= P 1y +Pi y 


P 2 =y 
x+ p1 - 


-$1 == P,siny, 


gdzie: v: - pr<:dkose waI'stwy oboj
tnej 
Obwodowa pr
dkose rolek nap
dzanych 
si: 


wyno- 


u
 =. Gt>2
'2 
u
 
Gt>1rl 


(27) 


Pr'z<>!ozenie mi<:dzy tymi rolkami (nap
d przez kola 
z<:bate) jest !owne 


i=
-:;:::const 
cu, 


, (28) 


Z rownaii (23), (24) i (25) wynika, ze pI'zelozenie 
lub promienie toczne rolek powinny bye dobierac 
ne zaleznie od kr'zywizny gi
tego pasrna 
. T2 1
elk2 
, =-- = ---- (29) 
"1 1+ek1 
W przypadku wspolnego nap
du rolek warunku 
tego pI zewaznie nie mozna spelnic Mozna nata.. 
miast przyj,!e, ze w praktyce pI'
dkosci k'!towe'ro- 
lek tocz,!cych si
 bez poslizgu po pasmie r ozni,! 
si
 od wartosci teoIetycznych, obliczonych z I6w- 
nosci (27) i (29), Roznica k'!tow obrotu kol z
ba., 
tych jest pocz'!tkowo kompensowana lirzez luz 
obwodowy, a nast
pnie stopnio",o wzrastaj,!cym 
odksztalceniem zaz
bienia i wa!ow !olek Odpo- 
wiednio zmieniaj,! siEi sHy obwodowe 8, i 8, W pew- 
riej chwilisHa stycz
a 8, przy!ozona do r'olki .bocz- 
nej osi,!ga wartost rozwini
te! sily taI'cia, nast<:pu- 
je poslizg !olki .po pasmie, napi
cie uk!adu. nap
-
		

/10_0001.djvu

			58 


J. M"isc.h;ke, R. GIegoI'czyki J. JOD./c.a 


0; 
] 


0,35 


0,30 


0; <0 
, 


0,25 


---.4- 


. 
 


. .. 
-,--r-" 
..(.1..0,18 ! 
"'-.....--.--j-...----.-:.-..- 
---T- - - r- -.- 
, 


D2Q 


---1--------- 
._ _'_. _1_____ 


DjD 


0.>0 


I 
I 
0/5 ,,---,,1, 
i . 
, i 
I I 
I i 
-!--i
C 
i .. 


DO' 


" 
i
 


o 


, 
k.. OS, 


'0,8 "10 


- 0,0.5 


, 


.010 


Rys 8 K<:\t 1
 odchylenia \iUY P2 od normalnej do powierzchni 
tolki w zaleznoscl. od krzywizny paS1l).3 .oral. warunk(>w i 
wsp61c:zynnika tarcU\ Iolki picrws?
j a pBsmo Profll V 25 


[-k-] k3 graniczne 


Of 


10 


, 
',Ii 

 : 
Iii 
,I 
il: 


af 


0.6 


'1 
I 
H 
I 
ii,1 
I. 

 ' 

 i 
I'., 
i.1 
'fi: 
I' 
ill 
il 
II 
I: 
I 
; 
l 


, 
, 
1-- 


02 


0,2 


0,.28 


I 
I 
i I CO 
0,,32 0,36 ).l, 


o.u 


0,16 


Rys. 9 WielkQsC klzywizny'mqzliwcj do uzysk,ania w ci&g
ym . 
procesic gi
cia w zaleznosci od wsp61czypnika tar cia sr'Od- 
kowej Iolki oI'Bz oporu (13 Iuchu Iolki niC1).ap<:dzane:l ProfH 
- V 25 . 


ezynn
 przejmuje rolka pierwsza (punkt B), a rol- 
K" Srodk6wa pomaga jej. pr zepychac pasmo przez 
wyginark
 'Krzywizna k A ' jest i6wnqczesnie gr'a- 
niczn
 kr zywizn
 p
sma, kt6ra moze bye uzyska.. 
na w ci(!glym procesie gi
cia 
Na rysunku 9 zamieszczono wykresy wartosci 
krzywizn.y granicznej(k A ) vi zaleznosci od wspo!- 
czynnik6w tar cia pas-ma 0 I'olki 'i OpOIU Iolki wol- 
nobiegn
eej 
Jak widac z tego wykresu w miar
 wzrostu 
oporu I'Uchu rolki wolnobiegn
cej graniczna krzy- 
wizna gi
eia pasma maleje.. Na przyk!ad, gdy 1"3 = 
= 0) dopier'o wsp6kzynnik tarcia fl- = 0,34 umo- 
zliwia wygi
cie profilu V 25 w!uk 0 promieniu 
1 m 


N, 
N, 
N, 


[kN] 


800 


---- 1 --- 1 -..-- 1 -- // 
N, / 

 / 


k, 


6°9 


[*] 


40(1 


N, 


200 


7.:" L____. 
I 
I 
, 


i 
! 


0'5 


06 


, I 
075 


k3 
f 0 l"J,. ] 


Rys 10 Nacisk Ni rolek na pasmo w zalcznosci od jego kIZY. 
wlzny- i walUnk6w tar cia 0 rolki nap
dzone Proiil V 25. 
Przyj
to,: wsp6tczynnik tar cia pasma 0 Iolki 1'1 = f.l
 = 0,3., za
 
wsp61czynnik oporu Iuchu Iolki _WolnObiegnl:\cej ,«a ,,:0 0,015 
__ pierwSzD. Ioll{8 wpycha pasmo do wyginarki, (fll ,= 
="0,3) 
_ _ _ _ _ l'Olka srodkowa wciqga pasmo, a picrwsza rolka 
jej w tym przeszkadza (

 = 0,3; In ""' -0,3) 


Na rysunkach 10 i 11 zamieszczono wykresy' 
skladowych sil Nt i St yv zaleznosci od krzywizny 
pasma i war unk6w .tarcia pasma 0 rolki nap
do- 
we Poszezegolne krzywe odpowiadaj
 pr zypadkom 
granieznym tj tg fl = :t If lub tg 'Y2 = + I" Wszy- 
stkie wykresy sporz
dzono przy jednej wartosci 
wspo!czynnika /.t3 = 0,075. 
Waitosci nacisk6w Ni na rolki z.alei
 w nie_. 
wielkim stopniu od warunkow tar cia (rys .10) Na- 
tomiast sHy styczne 
mieniaj(! si
 w ,sz€t:okim 
przedziale (rys. 11) . 
Jak jui wspomniano; 'w procesi,e gi
c!a sHy 
e 


..i ' . " 
, 
, 
, 


!
		

/11_0001.djvu

			Obcibci'l- 
4 :iajqcq ten w;al mo:ina obliczy6 -z zale:inosci: \ 
N = (S,+P, 1';) ',"',+[S,+P,.U;+!S,' (l--
)J """ 
'I 
. (30) 
lub po podstawieniu w miejsee W 2 wyxaien (28) 
i (29) 


i 


W2 = W1..!.t 
" 


(31) 


, 
, 
1 


z r-6wnariia 
N.- "', " {s,-t P'I';+[S'+P'I';-I-IS,I(l-
)J
} (32) 
gdzie: w, - pr
dkosc k'ltowa wa!u pierwszego 
(rys Ie), 


J 
\. 
. 

 
, 

 


;i 
:l 


. f.L
' f.L
 


promienie rolek, 
sHy'oddzialywania pasma na r olki 
1 i 2 (rys.. 7), 
-:- zast
pcze wsp6lczynniki opor u r u- 
chu rolek 1 i 2 or az toczenia si
 
po nich pasma (23), 


7 1 ,7 2 -. 
8 1 , 8 2 , Pl' P 2 - 


.j 


59 


1] -- spnlwnosc zaz
bienia mi
dzy wci.. 
!ami zolek 1 i 2 
Moc poir zebna do wykonania pr aey odkszta!ce-. 
nia plastycznego [3J wynosi 


k. 
N p ' .,,- v f M(k)dk 
k, 


(33) 


Po podstawieniu (3) i wykonaniu ca!kowania od 
k := 0 do - k3 atr zymujemy wyr aienie 


N =v
km+l 
p
 m+I 3 
W przypadku wyst'lpienia pos!izgu na 
piery;szej pasmo porusza si
 z pr

o'sciq 
wiadaj'le'l pr
dkosci rolki sredkowej 
v 
= _'1.!_


?J_ (35) 
I-elk! 
zas przy wystqpieniu posHzgu_ na rolce srodkowej 
z pr
dkosci'l 


(34) 


-rolce 
odpo- 


v = r1w
 (36) 
I+ek1' 


!lor az 


r; =1'lyl. 
U N 
okresla spr awnosc procesu 
'Na rysunku 12 zamieszczon0 wykre'sy spraw- 
nosci gi
cia. Odpowiadaj'l one wartosciom si! gi
" 
cia poctanyeh na rysunkach 10 i 11 - 
SpI
wno'sc gi
cia w" wyginarce 0 przelo:i,eniu 
doblanym do krzywizny pasma (!inia ana rys. 12) 


(37) 


19 [./.] 
60 
-50
'
' 
40 
30 . 
20 
10 



 I---r

- 
___.I n
__j __ 
I 1- 


k J 


D2 


04 


- 1 0 


I';'] 


05 


OB 


Hys 12 Splawn
c wyglmh'ki w zalc2noSci od kI'Zywizny 
warunk6w tarcia pasma 0 rolk! ProW ':__ 25 . . 


oblicz6no ,przyj'mujqC, :ie prac
 gi
'cia wykonuje-rol- 
ka sredkowa, zas k'lt Yl jest rowny arctg 1'; (pieiw- 
sza rolka .jest wolnobiegn'lca) Krzywe (b i e na 
rys 12), obr azuj'lee spzawnosc wyginalki w P!zy- 


)
		

/12_0001.djvu

			! 
I 
a 


:y 


60 


J M-ischke, R G-I'
gorczy'k f J Jonc,a 


! 
." 
,',j 
',
 


padku wystqpienia poslizgu. rolek nap
dzanych, le-. 
Zq znaczl1-ie nizej od krzywej a' . 
Poslizg rolek. powoduje wi
c wyr azhe zmnie)- 
, szenie sprawnI)rawn6sci w.yginarki. i _zmniejszenia z_uzycia r
bo- 
czych powierzchni Iolek wsJ:;:azane jest nap
dzanie 
ich oddzielnymisilnikami 
Rolka sr odkowa ,\"ykonuje wi
kszosc pr acy gi
- 
cia (rys 11), a. nawet w pewnych warunkach (rys.. 
8) moze wygiqcpasmo bez pomocy rolki bocznej. 
Ro
ka ,ta winna bye przeto nap
dzana silnikiem 
g!ownym Silnik nap
dowy r olki 1;>ocznej spe!nia 
rol
 pomocniczq i dzi
ki mi
kkiej char akter ystyce 
.powini'en umoiliwiac dopasowanie jej pI
dkoSci do 
pr
dkosci pasma.. Najodpowiedniejsze wydaje si
 
tu zastosowanie silnika hydI'
uliczi1ego 0 ograni- 
czonej wartosci momentu maksymalnego 


M max <. 
1'!.1J.:£ R 
1)"Z 
sdzie: N 1 - minimalny nacisk na rolk
 bocznq, 
I" - wspo!czyn!>ik tar cia pasma 0 rolk
, 
R .- promien toczny r olki; I 
r; 
- spr:a wnosc, 
i-pI 
elozenie mi,E:dzy r olk q i silr:ikiem 


(38) 


Wnioski 


W wyginarc;e 0 niesymetrycznym wZiljemnym 
usytuowaniu rolek zwiqzki 'mi
dzy wielkoscia- 
mi geometrycznymi, charakteryzujqcymi proces 
gi
cia, majq postac .funkcji 'uwik!anych. Obli- 
czenie polozenia r olki nastawianej w zaleinosci 
od zqdanej krzywizny gi
cia jest mofiiwe me- 
todami ite, acyjnymi. 


2 Pr" ze!ozenie przek!adni z
batej !qczqcej wa!y 
nap
dzanych rolek na ogo! nie zapewnia za- 
chowania rownosci pr 
dk6sci pasma i rolek.Po- 
_ woduje to wyst
powanie dodatkowego obciqze- 
.. nia uk!adu nap
dowego. Mozer owniez dopr 0,.. 
wadzic do poslizgu jednej z ,olek 
3 V(arunkiem nieprzerwanego procesu giE:cia jest 
brak poslizgu rolki srodkowej." Poslizg mlki 
bocznej 'zak16ea wpr'awdzie proces gi
cia, lecz 
nie pow0duje jego pi:zerwania 
4 Gr-aniczna w'artosc pr'zyrostu kr'zywiiny w jed-. 
nym przepusCie mafeje ze wZIostem opoJ1ow IU- 
chu rolki wolnobiegnqcej i rosnie ze wspo!czyn- 
nikiem tarda pasma 0 rolki riap
dzane 
5 Spr a wnosc wyg;narki jest najwi
ksza, gdy pr.
d- 
kosci obwod6we rolek Sq zgodne z pI
dkoscia-. 
mi pasma. Wystqpienie poslizgu na rolee napMJIEU 


CraJ1bHble npocpJ1JlJ1 JJ;llR lllIpeKoBo:i1: KpenJ1 yr'07lb- 
HbJX waxr'&.i3u16aw'J B HaCI'O.RIl.\ee BpeM.R Ha Ipexpom1
 
KOBblX rJ160
nlbIx MalllMHax, c aci1MMcrpM
lHbrM pacno- 
JIO}KeHMeM po.nMKOB, AB'I'OpaMM npeACTaBJIeHa MeroJJ;MKa 
pac
IeIa IeDMerpW-leCKJ1X napaMeTpoB, xapaKr-ePM3yw M 


P'e3IOMC 


Il.\MX II07101KenJ1e nO:rIOCbI B rM6o
IHoti MaWMue, 3 IfU(}Ke 
YCM:rIMti, MOIl.\HOC1-M M K.n,;n; M3WMHbr YKa33Ho, '-II:O 
nYMMeuelIMe o6
eI9" npMBO;n;a pOJU1KOB He6naI-onpJ:1,m
 
Hoe
		

/13_0001.djvu

			OBROBKA PLASTYCZNA TOM XX ZESZYI ,2 (1981) 
, 


MGR INZ RYSZARDWIEGANDT 
Instytut'Obr6bki Plastycznej 


UKD 621 9927 


Prqduk
ja cz
sci zlqcznych grzejnika aluminiowego' 


W pa!'6wnaniu ze staiawymi lub zeliwnymi 
grzejnikami spawanymi lub odlewanymi !,!czenie 
cz!onow glzejnika aluminiowego jest bar dziej 
skamplikawane, na skut.ek zastasawania cienka-' 
sdennej uiebrawanej 1ury ze stQI=>U aluminium" Na 
r ys.' 1 widoczne s,! cz
sci z!,!czne grzejnika W r u- 
r
 wcisni
ta jest tuleja z gwintem wewn
trznym 
do wkr
cenia pokrywki, zamykaj,!cej cz!ongrzej- 
nika '01 az z gwintawanymi otwa1 ami POP! zeczny- 
mi, wykananyrni pa wcisni
ciu j sl,uiqcymi. da 
wk1
cenia zlqczki dwustronnej z gwintem lewym 
i prawym, lqczqcej dwa sqsiednie czlany Do man- 
tazu grzejnika na kazdy cz!on potrzebna jest po- 
dwojna liczba cz
sci z!,!cznych 


< Pok
 y wka 


Zfq\:zka 


'-... . 
JJ@ 


Tak nieoszcz
dna obr6bka oraz' k!opotykoope- 
racyjne-spowadpwaly, ze uI'\,lchamiano:-wlasnq pI'O- 
dukcj
 cz
sci z!,!cznych do grzejnikow. Po wst
p
 
nych pracach badawciych i probach w Instytucie 
Obrobki Plastycznej pI'zygotowano uruchomienie 
produkcji dwoch cz
sci: z!,!ezki i pokrywki, 
Obecny proces technologleiny z!,!czki obejmuje 
bezadpadawe ci
cie 1 U1' {' gwintowanie walcawa- 
niem. Zmniejszana ,ilase materialu .;ryjsciawego 
o 18"/0, a wykoI'zystanie tego materia!u wynoSi> 
98% 
. Nowy proces wytwarzania pokrywki. jest baI'- 
dziej skampliko'wany, ale zastosawanie ga daje 
znaczny efekt ekonomiczny, Wed!ug opracowanej 
technologii pokrywka jest wytwarzana z pr
ta p!a-' 
skiego 0 pI'zekroju 14,5 mm X 39,5 mm, ci
tego 
bezodpadowo w pierwszym zabiegu na kwadmty, 
. z ktorych, w nast
pnyin zabiegu wyciska si
. po- 
krywk
, Wzgl
dy estetyezne wYnlagaj,! usuni
cia 
pI'zez kalibrowanie sladow wci,!gti na zewn
tI'znej . 
stronie ko!nier:za Przy okazji, poaezas tego zabie-. 
gu, poprawia si
 I'ownie:i: cz
sc walco:w'!pod gwint 
M33 X 1,5 Po kalibrowaniu nast
puje okrojenie kO!7 
nier'Za na osmiakqt i nast
pnie walcow'anie gwintu,; 
Opr acowanie procesu technologicznego, ktory ilu.. 
stI'uje rys, 2, ulnazliwilo imniejszeriie nos
i mate- 
ria!u wyjsciowego w stosunku do .skrawania 0 60% 
i w.ykorzystanie go w.80%, . . 
/ 


Rys 2 Kolejnosc zabicg
w wytwilrzania pokt ywki 


Procesy. te.. wymaga!y skonstruowania i wykO- 
nania specjalnego oprzyrz,!dowania Do ci
cia rur'y 
na z!,!czk
 zastosowano urz,!dzenie do bezodpado- 
wego ci
ciaruI', opisane w. Ob,'6bce Plastycznej 
1980 t 19 nr3 s. 135 Do produkcji pokrywki zbu
. 
dowano trzy, przyr z,!dy do odcinania, wyciskania 
, /' -. 


Rys 1 Cz
Sci zlqczncgo w(:zla grzcjnlka aluminiowcgo . 


Zak!ady Metali Lekkich,ktore podj
!y pr'oduk- 
cj
 grzejnik6w aluminiawych, majqC du*e' mazli- 
wasci i daswiadczenie w hutniczym pr zetwar zaniu 
aluminium i jega stap6w, nie mialy warurik6w wy- 
konywania cz
sci z!,!cznych i zleca!y ich pI'oduk- 
cj
 warsztatam miejscawych szk61 zawadowych, 
W warsztatach tych cz
sci z!,!czne obr.biano skra- 
waniem 
 p61wyrab6w w pastaci wyciskanych'rur 
i pI'
tow ze stopu P A38 
Zl,!czk
 wykonywano z rury 0 srednicy 26,2 mm 
Z atwarem szesciakqtnym RUIQ ci
ta na tokarce, 
a nast
pnie gwintawana narzynkami R3j4" z gwin- 
tem lewym i prawym, Odpady w postaci wiorow 
pawstajqcych padczas pr zecinania i gwintowania 
osi,!ga!y 14% materia!u . 
Pokrywk
 I'
biono z pI'
ta osmiok'!tneg
 Pr:oces 
obr'obczy przewidywa! najpierw d<:de pr
ta za po.. 
.. moc,! pi!y, nast
pnietoczenie,,'I:.,!cznestraty wpo- 
staci wioI'oW wynosi!y a:i: 70% materia!u,
		

/14_0001.djvu

			i'1I; 
"i'i: 
'il 
Iii 
"' I ' 
n; 
!)j 
IH 
1 , . 11 
'I 
I:! 
rii 
' I !I 
,'I 
I i 
 I 
Ii)' - 
1111. 
11':1 
iii' 
'I!:! 
Iii I 
1 ,' . 1 1 
I': 
1,;1 
'ii 
I[ 
1 . '1! 
Iii 
Ii' 

 i 
;i' 


62 


R. Wiegandt 


i okrawania na prasie PMS 160 B. Zosta!y one skon-. 
struowane zgodnie ,ze znanymi, og61nie dost
pnymi 
zasadami. . 
 
Nowosci q jest urzq.dzenie do gwintowania zlqczki 
i pokrywki Jego konstrukeja 'zosta!a poprzedzona 
wykonaniem ur zqdzenia do pI'
ew
:ian
ia - tulejek 
!,!cznikow gumowo-metalowyeh stosowanych w 
motor yzacji W UI zqdzeniu tyro na koiicach dzwigni 
mechanizmu no:iycoweg6, zwier anego i I'ozwier ane.
 
go silownikiem p'owietrznym, umieszczono dobrz'e 


mecnonizm 





L 


I 
r I sitownik 
. powi etrzny 
gj . 


i 
I 
1;; 
'ii!: 
'Ji) 
'I!I 
:11' 
" 
" 
" 


- -tule
 
W2
i 
em

 ttUjQce 
. Rys 3 Schemat pIZew
iimia tulejki lllcznika gumo

rne. 
talowego 


I 
,f 
I , :., 
,', 
" I 
:1 
!: 
ili 
i J i i : 
 
1 ':1,1 
',Ii!: 
j'
 
1:.'1 
'II 
i l l 
i l 
;;-. 
: .1 11 
'" 
I' 
i 
I 
: 
 
i:' 
Iii: 
'Ii 
L 
I " 
" 
I 
Iii 
:' 1 ': 
iil ' ! 
1 1 " 1 ' 
II' , 
If!!' 
11'11 
1"' 1 ". 
I". 
)Ii;" 
.h l ', 
i!h: 
 I 
"T! 
1111: 
;Ii,..., 
[f l 'lll 
I I:: 
"I 
:! 
 
I:: 
I', 


lub rolkom mozna ukszta!towac rowek siubowy 
albo gwint 
Gwintowanie zlqczki przedstawiono w spos6b 
uproszczony na r-ys 4 TuIejka z otworem szescio-, 
kqtnym' nasuni
ta jest na wrzeciono 6 takimze 
przekr'oju, kt6re -1spelnia funkcj
 trzpienia i zabie- 
r aka N aehylenie osi rolek pod k'!tem r 6wnym k,!- 
towi po
hylenia linii srubowej gwintu Powoduje 
przesuyva11;ie si
 ich 0 wielkosc gwintu pI'ZY kaz- 
dym obrocie wr'zeciona. W ten spos6b, dociskane 
do obraeaj,!eej si
 tulejki, rolki przesuwaj,! si
 od 
jej srodka. ku brzegom, wykonuj,!e jednoczesnie 
gwint lewy i prawy Symetryezny, dwustronny do- 
cisk i mala- sI'ednica rolek oraz material 0 nieduzej 
twar dose
 oko!o 55 BB pozwoli! na uzyskanie gwin- 
tu 0 dok!adnooci wystar ezaj,!cej dla tego wyrobu. 
Metod,! t,! uzysk'1je si
 gw'il1ty 0 dok!adnosci od.. 
powiadaj,!cej 2 klasie 
Zasada gwintowania pokrywki jest anaiogiczna 
Rolki podezas gwintowania przesuwaj,! si
 od ko!-. 
nier za.. Si!ownik powietrzny dqciska pokryw
 do 
wrzeciona z naci
tymi na ozole zqbkami, co powo- 
duje jej obrot Schemat gwintowania pokrywki 
przedstawia rys 5 ( 
Opierajqc si
 na doswiadczeniach z pr6b skon-- 
struowano urzqdzenie pokazane na roys 6. Do na- 
p
du wI'zeciona zastosowano silnik elektryczny 
. SzJe38b 0 mocy 1,5 kW i 700' obr/min Wrzeciennik 
wyposazono w sprz
g!o elektr omagnetyczneETM- 
-076 i hamulec ETM-072. Zaciskanie rOlek gwintu-. 
. jqcych, docisk pokrywki do czola wlzecioria i usu-, 
wanie nagwintowanego wyrobu odbywa si
 za po-, 
moc q silownik6w powietrznych 
Urzqdzenie mozna sterowac wg nast
pujqcych 
wariant6w: Uluchomianie poszczeg61nych czynnosci 
przyciskami na pulpicie, uI'uchomianie pracy auto- 
matycznej przez nacisniE;cie dw6ch pI':iycisk6
, 
'" Podezas gwintowania z!'!ezki i pokr ywki moz- 


j, 


'( 
:< 


'
 
, 


:, 


,1 



----- 
 . -<---,...--- 
'---. ......><:: ' 
{
 _'-:'" "_,mechooizm noi y oow y, 
',A/ 


. 
 / zto,czka 


, 
, 
i 


:i 
.1 
, 


'it' 


Rys 4 Gwintow.anic z!qczki 


u!ozyskowane rolkL Rolki te wywieraj,! nacisk na 
tulejk
, wprawion,! wr az z odpowie	
			

/15_0001.djvu

			-"........--'......-------- .. 


FIodukcja cz
sci zlqcznych gI'zejnika alumihLowego 


63 



 


. 


, rotki gWlntUjQce 


;-"'- 


,. . 
'.'." '.!ill l ...
 . ..
I . , 
. "-1 
I 
.i .
:_.2J 



 


'--- 


"',
:.....£9: 
rywka . 


-.7" 
'."""'"-..... "
....
..........., 
-... ------ ts --.. --- 
...... -" ..........
 
-------..L{ .-><
 .-... 
"
 



ys 5, Gwintowanie pokrYWki 


;1_ 
:j 
"'1 


.1 
'i 


Rys 6 urZfldzenie do gWintowania ZlijCZki i pokr'ywki 


mikro!,!cznikow, a zespo! steruj,!cy prze!,!czyc na 
gwintowanie .odpowiedniego wyrobu wg i,!danego 
waIiantu pracy, 
Rolki gwintuj
ce, lozyskowane slizgoWQ i osa-, 
dzone w oprawach umieszczonych na kulkowych 
pIowadnicach, kt6I ych s.lupy zamocowano W obu- 
dowach, maj,! !agodny i precyzyjny przesuw. 
Sruby regulacyjne w oprawach rolek i zderzaki 
w obudowach s!ui,! do dok!adnego ustawienia ro- 
lek wzgl
dem gwintowanego przedmiotu Obudo- 
wy s,! przymocowane do suportow poprzecznych 
po!,!czonych z diwigniami mechanizmu noiycowe- 
go 
Urz,!dzenie zosta!o wyposaione w. pomp
 .do 
ch!odziwa, . ktor.a dostarcza olej automatowy do 


J 


'"," 


smarowania spIz
gla i hamulca, pI'owadnic supor-, 
tow, opraw rojek, osi rOlek oraz do sp!ukiwania 
p!atkow aluminium !uszcz,!cych si
 z gwintowanej 
powierzchnL Olej sciekaj,!cy do dolnejcz
sci kor- 
pusu, tworz
cej zbiornik, smaIuje przeguby me- 
chanizmu noiycowego ," , 
Pr zebieg czynnosci podczas gwintowania z!'!cz- 
ki po pIz
l
czeniu ukladu na sterowanie automa-. 
tyczne jest nast
puj,!cy: po wsuni
ciu po!wyr obu 
na szesciok
tne w!zeciono i nacisni
ciu pIzycisk6w 
w!,jczaj,!cych cykl roboczy przesuwa si
 popychacz 
i. ustawia z!,!czk
 we w!asciwe po!oienie,. Mikro" 
!,!cznik nacisni
ty przesuwaj,!cymsi
popychaczem 
powoduje wycofanie popychacza i zamkni
cie me- 
chanizmu noiycowego Po. zacisni
ciu si
 rolek 


.
		

/16_0001.djvu

			I'jt 
, , 
I 
. 
1_1- 
Ii 
1'1 
i,,!' 
Ii 
I j 
I'j 
, 

 
,I 
'I 
I 
1 1 '1 
, :: 
I} 
I I 
! ! 
'i 
,:.[ 
I 
'II 
1 \ . ,[ 
II!': 
: .I 
.'. 
'" , 
II., 
,
 I 
' 1. 1 ! 
il' 
" 
'\ 
I 
i l . . I.! . ,' 
II I :' 
;jt\ ' 
:j:H 
v,,, 
' 1 , . 1 
}, 
'1'1,1 
iI)' 
W' 
I I . ! I 
I: 
,', 
I I . "," 
11<;: 
!i:1 
,I, 
IU 
;11, 
ii,!:! 
;;1: 
" 


64 


n. Wiegandt. 


clsm
cie pok;ywki jest konieczne, zeby wlzeciono 
z naci
tymi na czole zq.
kami maglo nadac jej 1 uch 
obrotowy . 
Na r'ys 7 i 8 pokazano gotowe wyroby C-:. z!qez- 
k
 i pokrywk
 - wykonane ea!kowicie wg opisa- 
neJ technologii i za pomocq zbudowanych urzqdzen 
Wydajnosc uI'zqdzenia, zar6wno podczas gwin- 
towania zlqczki, jak i pokrywki l . wynosi okalo 
5 sztuk na minut
. co pozwala na osiqgni
cie IOCZ- 
nej produkcji oko!o 1200000 obydwoch wyrob6w 
Przewiduje si
, ze lqczny efekt ekonomiczny uzy.' 
skany dzi
ki tej teehnologii przekraeza osie!!) mi1io- 
Rys 'I Zlqczka dwustIon
a z gw
ntem R3/4 H px'awym i lewym, now zlotych r'ocznie 


gwintujqeyeh na po!wyrobie, za posrednietwem mi- 
kro!qeznika, zostaje w!,!ezone spr z
g!o elektromag- 
netyczne, a wr:zeciono VI I uch pbIotoWY Czas gwin- 
'towariia jest Iegulowany przekaznikiem c:zasowym, 
kt6IY plzesterowuje zaw6r' powietIzny, powodujqc 
otwar cie mechanizmu nozycowego, rozlqczenie 
spr z
g!a i w!,!ezeme hamulca elektr omagnetyeznego 
maz wlqczenie wyI'Zutnika gotowej zlqczki Prze- 
'suwajqcy si
 wyrzutnik zalqczR mikI'olqcznik, co 
powoduje wycofanie si
 wYlzutnika w polozenie 
wyjsciowe.. Urzqdzenie jest gotowe do powtorzenia' 
eyklu roboczego 


Podezas gwintowania pokrywki eykl ten jest 
bardzo podobny. Roiniea w dzia!aniu, spowodo- 
wana prze!qezeniem uk!adu sterujqeego polega .na 
tym, ie pqpyehaez dociska p6krywk
 do wrzeciona 
i 
ycofuje 
i
 po' zakonCz€I;liu gwintowariia" Do." 


., 
): 
, 


'1 


;j 
, 
! 


:' 


Rys -8 Poklywka z gwintem 
M33Xl 5 


, 


, 
j 
j 


;f 


, 
.
 


PRODUCTION OF THE FASTENjNG PARTS FOR ALUMINIUM RADIATORS 


Chip.less forming of two fastening part for al1..':mi- 
nium radiators is described, The _pipe connector is 
cut off, without material waste ,from an e?'trudect' alu. 
minium tube with hexagon hole and ..cold r oIled en a 
special thread rolling machine t'o produce simultane- 
ously botb left-band and rigbt-band tbreads;. The bole 
plU
 is first cold extrude'd lrom a sq
are plank, cut 


I,:", 


1'- 
, 

I, 
I' 
!I! 


SYr1
psis 


off from aJ;1. aluminium flat bar, calibIated and trim- 
med 
o form the octagoJ:.lal flange ,Fi
ally, the hollow 
plug bolt is threaded on the same thr-ead roIling ma., 
chine after its easy accomodation The design, of 
the special precision tube cut-off device have been 
discussed previously" Here the special thread rolling 
machine is described in details 


:t 
1, 
1 
r 
'i 
'j: 

 


) 
;{ 


;
 


, ,
 
.# 
:
 


M3rOTOBJIEHME KPEnE2KHblX 
ETAJIEt'I: AJIIOMMHMEBbIX PA
MATOPOB 
I:\EHTPAJIbHOrO OTOrr,JIEID1ff 


B C'IaTbe OnJ1:CaHbr onep
ID1 cpopMJ1:poBaI-:tJ1:R )J.BY 
KpenemHblX )J.era.netf a,n1OMJ1:I-meBbIX pa)J.J1:arOPC?B Coe- 
)J.J1:HJ1:I'e1IbHYIO TPy6KY J1:3rQ'I'OBJIRIQT J1:3 npeCCOB3HHotf 
a,nIOMMHJ1:eBotf 'I-py6w c weC'IJ1:yro,npHbIM BHYTpeHHJ1:¥' 
npocpJ1:neM, nYTeM O)J.HOBpeMeHI-lot{ HaKaTKJ1: ',n.eBo:i1. 
11: npaBOJ1: pe3b6br 'Ha cneu;J1:a.nbHOM HaKaTHOM CTaHKt: 
3anopHbIJ1: BJ1:H'I, npeCCY10T J1:3 KBa)J.paTHbIX 3aroroBoK, 


,J 
f; 


Pe310Me 


,1, 
'
 


"; 
'; 


6e30'IXo.n;no oTpe3aeMI>IX 11:3 a,n1OMJ1HJ1:eBotf nonOCbI, Ka
 
7IJ16pY1O'r J1: 06pe3bIBa1O'I cpnaHeu; .n;na nOJIyqeHJ1:R BOCb
 
MJ1:YIo.nbHHKa" P€3b6y 3anopHoro BJ1HTa HaKa'IbIBa1O'I Ha 
J;'OM me aaKaTHOM cr'aHKe, nocn:e er'o nepeo60py)J.oBaHJ1:J1: 
AB'IOPOM _no.zu)o6Ho OnJ1:CaH HaKaIHbIj1: CIanOK )J.:1IR, na., 
Kaum pe3b6bI rpy6KJ1: J1: BJ1:HIa 


{J 
'f 


.
 
" 

 
,
		

/17_0001.djvu

			, OB
OBKA PLASTYC¥NA rOM xx ZESZyr 2.(1981) 


MGR INZ. HENRYK WOZNIAK 
Instytut Obr6bki Plastycznej 


UKD 621.7774 


Spos6b wyznaczania sil. i nacisk6w jednostkbwych 
przeciwbieznego wyciskania naczyn i wsp61bieznego tulei 


Wst
p 


W literatUIze, a zwlaszcza zagranicznej, spotka 
si
 dziesiqtki wzor6w i nomogr am:6w do wyznacza-' 
nia naciskow jednostkowych lub si! wyciskania 
metaIi na zimno 1'a ciqgle wzr'astajqca liczba wzo- 
r6w, b
dqca wynikiem stosowania coraz to innych 
metod badawczych, sk!ania nas do pogl,!du, ie przy 
obecnym stanie "wiedzy nie jest mozliwe opraco- 
'wanie teoretycznych wzor6w do obliczenia sH zgod- 
nych z rzeczywistymi w calym zakresie zmiennosci 
parametr6w 0risujqcych proces wyciskania, G16w- 
nq trudnosc sprawia fakt, ie na zimno wyciskane 
S,! przewainie wyroby krotkie i w tym przypadku 
pr oces wyciskania ma char aktel' niestacjonaruy, 
II).stytut Obrobki Plastyeznej wdxoiy! w. przemysle 
in ajowym wyciskanie oko!o 30 r oirtyeh cz
sci llja- 
szyn Jak wykaza!a praktyka, prawie w kaidym 
plzypadku sHy obliczone r 6inymi wzor ami nie by- 
1y sobie r6wne i co gorsze, znacznie r6inHy si
 od 
war tosci r zeczywistej zmier zonej -w pr 6bach me- 
tod q te
sometr'ycznq: R6inica la przekraczala nie'- 
raz rzeczywist
 wartoS{: sHy' I ' 
Zdaniem 'autora, istniejqce dotychczas wzory 
mog,! bye s!)lszne i stosowane tylko w tych wa:- 
runkach, dla ktoxych zosta!y opraeowa:ne. Literatu- 
r.a zazwyczaj warunk6w tych nie podaje W zwiqz-
 
ku z powyiszym nie naleiy oczekiwa'c, ieby naci- 
ski jedn.ostkowe lub si!y wyciskania obliczone po- 
niiej podanym sposobem by!y, w kaidym przypad- 
ku zgodne z r zeczywistymi Zgodnose ta b
dzie 
jednak wi
ksza nii w przypadku stosowania innych 
wzorow gdyz: 
badania par'ametr6w procesu wyciskania wy- 
konano nR krajowych materialach i, krajowych 
sx odkaeh smamych, 
dysponowano duzq liczb q wynik6w pom'iar6w, 
dokonano wszechstronnej arializy wynik6w ba- 
. daft w!asnych i obeych 
Zamieszczone w ar tykule wzor y wypr owadzono 
_ w oparciu 0 r 6wnania pr acy odksitalcania plastycz- 
nego, dzi
ki czemu omini
to trudnosci zwiqzane 
z wczesniej wspomnianym niestacjonaruym prze- 
biegiem pr ocesu i I'ozwaieniami nad ruchem ma- 
terialu oraz rozkladem napr
ieti 
Wzory te przypominaj,! klasyezne wzory Siebla 
i Fangmeier a. Roiniea polega jednak na tyro, ie 
wzory klasyezne zawieraj,! wspo!czynnik zwany 
sprawnosci q procesu; sprawnosc 'ta jest 
owol
e 
przyjmowana w gran-icach- ,0
3 do 0,7, co zrnienia 
wynik.obliczenia przesz!o 2-krotnie W opraeowa- 
nych przez autora wzorach sprawnzypadku, gdy: 
1) poprzeczny przekroj otworu matryey i kszta!- 
tuj,!cej cz
sci stempla jest ko!owy, 
2) powierzchnie narz
dzi, stykaj,!ce si
 zod- 
kSztalcanym z:n,aterialem Sq starannie poler-owane; 
wskaznik chr-opowa tosci nar z
dzi do wyciskani
 


r£1 


l 


rb 
,_ droga rtempla
 
10) . 
Rys, 1, ,Schematy operacji wydskania na zimno: a) pncciw- 
ble7.ncgo 'naczyn oro.z' b) wsp61bicinego tulCi wraz z' wy. 
krcsami sil. wyciskania F = f(s)' . 


r
b 
droga stempla $ 
a)
		

/18_0001.djvu

			1 i > 
Ii! 
I ll i' 
. ': 

I 
):!: 
: i
 
, I" 
Ilj 
, I 
 . 
::1 
II 
Ii: 
,I. 

II : 
i \ IP 
,i'): 
;fi 
:11:: 
,;.111, 
:Ii l :! 
'II, 
'tl'., 
i!I' I " 
I
" 
! 
 "'! 
:11 : 
.'1 
il::,: 
'II' 
:.11 
'it 
II' 
I'i 
':1', 
Ii 
)" 
" 
I, 
i'I' 
ii', 
, I 'i" 
, 1 ' 1 '1 
,-,', 
ri 
:q:, 
+ 
 . ; 
':': 
1,1' 
," 
,ii. 

i " 
1,(- 
:1,1 
I 
II 
[:
J 
r
!!!! 
:I':'
 
'I:!:!: 
.1"" 
,,' 
ill 
1,1 
,I!: 
! J
 I I ': 
:1111 
:,'1'.:' 
It 
',Iii 
i!
 
111,: 
"I 
ili l 
,I 
Ii; 
ili l '. 
':I: 
'" 
;
II , 
[;1 1 ':1: 
I 
 I I i i; . 
I I ' I II I ! : 
I,' . 
il'l] i 
1 ':1: ! 
,!,.I, I 
II! j l 
II) I 
li;11 
ii.' : 
ii, j' 
I I '!' I 
ill 


66. 


H. 'Wozniak 


.
 


A 
"-(d2 -d'). 
4 .st to' 
Al - pole przekroju popI'ze
znego - wycisni
tej 
c,z
sci 
 wypr aski , 
Ao - pole przekroju poprzecznegq ,ws.t
pniaka, 
C' 
G p sr 
 napr 
zenie upJastyczniajqce 81 ednie wy-.. -; 
ciskanego materialu, { 
wspo!czynniki wg ta blicy 1 lub rys 2, 
wspo!czynnik wg tablicy 2 lub r ys 4, 
wspo!czynnik wg tablicy 3 lub rys 4, 
wspo!czynnik wg tablicy 4 


stali R.';;; 0,08 !!m, a narz
dzi do meta Ii koloro" 
wych, zwlaszcza aluminium i - ,]ego stop6w Ra 
 
,;;; 0,04!!m, 
3) powloka sma! na tiniemozliwia bezposr edni 
styk wyciskanego ma,terialu z- narz
dziami; wyci:". 
skane stale fosforanuje si
 lub-'szczawianuje * i- na- 
mydla, albo smaruje dwusiarczkiem molibdenu, 
mledz i jej stopy smaruje si
 1
(noIinow'ym sJ?1a- 
rem Laneol, a aluminium i jego stppy - steary- 
nianem cynku 


Oznaczen-ia 
D - sredni
a wstE;pniaka, 
I 
 d!ugosl: wst
pniaka, 
d w - srednica otworu _wst
pniaka do wyciska-. 
hia wsp61bieznego lub otworu tulei wy- 
cisniE;tej wsp(>lbieznie, 
d st - srednica stempla (przy wyciskaniu pr:ze-. 
ciwbieiriym r6wna srednicy otworu wy- 
praski), . 
, '" - kqt pochylenia tworzqc
j stozka matiycy, 
tp - odksztakenie logarytmiczne, 
F max - najwiE;ksza sila wyciskania, 
Pmax - najwi
kszy jcdnostkowy nacisk wyciska- 
nia, czyli iloraz F max 'i pola przekroju 
stempla A, 
A .J- pole przekroju pop
zecznego Io1?oczej 
'cz
sci stempla: 
przy wyciskaniu przeciwbieznym' 
A 
 _ 7L ct 2 
4 st' 


przy wyciskaniu wspo!hieznym 


k 1 ,k 2 - 
k 3 - 
k.- 
k, - 


Sila wyciskania przeciwbieznego naczyii 
i wsp6lbieznego tu!ei 
Sil
 F ma:c obIiczamy ze wZQru 
Fma:c = Pmc:i:c"A 
Nacisk jednostkowy Pma;t pTzegiwbiezn-ego wyciska- 
nia naczyn 


Pma:c = rJps,"q;" ( J2., ) 2, kl"k2 
d" 


gdzie: 


_( q; 0 + q;)'11+1_,q;;_

 
n+l 


C 
Gpsr='--" 
'P 


lubje,slirp, = 0 


l!PST = -
 "q;'I1 
n+l 


'" Patrz: Za!ecenia Instytutu Obr6bki Plastyc;z;nej 
INOP-V732-01-78oraz INOP-Zt732-02,78 


stale C, tpo i n wy.znacZa si
 w pr6bie spE;czania bez 
tar cia [11], lub odczytuje z trzyparametrowego 
r6wnania -krzywej umoc
ienia G p = C{mienio- 
we, zalezne od ilorazu dst/D', -patrz ta-bIi- 
ca I i r-ys. 2a; 
k" k 2 - odczytujemy z tablicy I lub rys 2 
4 
"", 3 


% 
P 


 2800 MPa, to ze 
wzgl
du na wytrzyma!osl: stemplit nalezy zmienil: 
parametr y procesu i powtor zyl: obliczenia Gdy. 
Pm" ,;;; 2800 MPa mozna si
 spodziewac nast
pu- 
jqcych trwa!osci stempli ze stali szybkotnqcych: 


.j 
1 
,I 
J 
4 


.:
 


Obci:'J,zcnie stempla i Orientacyjna jego uwal
sc 
I i (liczba wYPlasek) 
. x 1000 
--
------,-------,-. 
I 
, 


p",ax 
MP. 


do 1600 
1600 do 2000 
2000 do 2300 
2300 do. 2600 
2600 do 2800 


40 do 20 
20 do 10 
10 do 5 
5 do 3. 
poni
ej 3 
1 


'} 


{
 
'i
		

/19_0001.djvu

			Si)o.s6b w;yznaczania sil i nacisk6w j
dnostkowych 



 


fl 
r 
--I .
 I 
 
 1 1 1 1- 151' I 

I 
J 
 I 
 I" 
 II II I 
 I
I 
 

 I 
I 
 I 
 I 
 
 1 1:1 I 
 j 
 13 
-
 i
 l_ 
 1

_1

 I 
 - I 
 I
I 
 1 
I 
 
I 
 I ::j .1--- 1 
 I 
 - I Qi . , R- I I-;-- 

 C'J :r-t '-I I -I I 
 ,'-
 ,...(" I 
 
 
J 131 
 J_ =-L
_I 
 1
I
j 
15 1
 : 
- 
 I I IB.I 
 I - ' I - I -r-I-
I I -&\ 1 -1;-c l 
I I 
- ; 
o .-t I C'J I -I .-t 0 I '-I -I ,,'-I '-I -0( 
 
- 
 -I 
r 
 -I 
 I ! i r-I
 T
 i -;l-;I-
- i 
-
J
!--
"J-
] J_IJ J} rSI _
- I
I

1 : 

I 
 I 
 I 
 I .
. I 
 I 
151 
 I 
 I 
 
 

. .. 
 I-
i
 I -
-- I ! I 
 J
 I 
r 31 
h 
 

 
 151' 
[ .
 I 
 1 
 1- 
 I 
 I.
. I 
 I 
 - I 

 1-
- . I -g; I 
 ;-- I - :--- I . 
 - I - .
 ' . I -c:2-I-
- I --;-- l g l $ 
 
'
 0 0 N' '-0(, 0 ,0. ,.;, IN ,...(" c-f';. g 
I-- 
 I
I 
 J 
 J fl 
I
!
I 
1;11
- 
 
I 0 I g I I ..
 .. , . 
 I "' I '" I 
 I '" 1 '-..$ 
I ci c-i I, -I ,'_ 0 ci / - :; r _
 .-t ;:i,
 2 

 I
I 
I 
!
 r
I
I
1 
I
I
 ; 

I
I -
 t 
 r
 1 
 I-
I
I 
 I
I
 : 

 I 
I 
 I .
 I 
 T 
 r 
 I 
 I 
 I 
 I 
 I 
I 
 I 
 I ..
 I 
! .
. I
I 
I 
 -I 
 I 
 .
 

 I 
I 
 I .
 I 
 I 
 I 
 I 
 I 
 r 
h- 
 

 !
I 
! 
 I 
.I 
.I-
I
I 
 I
I
 

 I 
 I ' 
 I I 
 . I 
 -I '" I -
 I 
 I 
 1 _:; 
o i 0 C'J'" i -0( 0 I 0 I C'J C'J ,'''; C'J C'J 
!. -- .:J 

-I a -(I--
-T 
...;I . Q& 
 -I
. _liQ -!I
 ojl p, 
I I ." . 'N 

I ''''---'' 30 1 'g.s:s
 
. 1 I I 
 S :;:;;;; S 
& oF I 


" 
u 


o 
" 
f-< 


'" 
<- 
'" 
05 


. 


'" 

 
05 


;
 


'" 
OJ 
'" 
05 


,'.' 
", 


:i 
t 

 
'j 


'J. 
:f: 
'I. 
i 


/ 


I 
I 


.,; 


67 


.- 


/
		

/20_0001.djvu

			nw ---, 
iI 
!.I 
:1 
'I 
'ii 
;1 

::1 
u 
:::! 
L 
, I 
'
'! 


'1 


jji. 


" 


I i i: 
il\;,. 
I , 
 
* 
!i
,:: , 
il
 , ',: ' 
'I.' 
' 
 i 
'I;:; 
!
: !i 

I!: : I 
I:i 
'I( 
'ili'- 
III 
ik': 
'I 
ii": 
i 
[Ii 
1 
III 
Iii 
Iii 
':II::j 
I I ' 
:!::'! 
;u 
'1',. 
ii' 
: I r l ll :' 
,::]j 
l!:!: 
H' I ' 
11.1 
I'/':I 
rJ: l ii!: 
;,;", ' 
I'"
 
:!ifii 
iii} 
III: 
'[", 
'i',' 
:1 1 ,1 
'I:', 
i!i:: 
iil:: 
l' l ,'j 
,!:), 
,11,1 
ilil'l 
!Im i 
'I i i: 
J!'i! 
II;)';' 

 lr'i,1 I 
':1' 1 ' 1 
-':1:1 ! 
I >:I: " 
i I 
 I ] 1 ' I 
j l.' 
i ':1::1' 
l,iI.'1 
:11 
'::1 :\ 
:" 1 Ii 
:il -
 
,,' i! 
,11:1 


68 H, Wozniak 


-- -_._------
- 


, 
P,.zyk!ad obliczenia 


Nale.zy obl
czyc- sil
 wyciskania pIzeciwbie.zne.- 
go wypr aski ze stali 16HG jak na r ys 3, Przed wy- 
ciskaniem wst
pniaki Sq fosfOI anowane. i namydla- 
ne 


1m 


l = 255-mm 
d SI '21mm 
D ' 30 mm 


Wst
pmak 


D 
Wypraska 


Rys 3 wymiary wypraski do przykladu 
obliczen 


Kolejnose post
powania: 
1. Wyznacza si
 napI
zenie uplastyczniajqce. a p 
oraz parametry krzywej umocnienia C, n i,_ cpo jak 
w [11]. W niniejszym przyk!adzie C = 828 MPa, 
n = 0,22, cpo = 0,05 
2. Oblicza si
 noraz d,,/D "" 21/30 = 0,7, 
3, ;':' tablicy I dla d,,/D = 0,7 odczytuje 
i
 rp = 
= 1,0/ ... 
4. Oblicza si
 srednie napr
zenie uplastycznia" 
j
ce a p sr 
828 (005+101)'"-005''' 
(}psr = -" -,-'---"'
' = 704 MPa 
1,01 1,22. 
5 Z tablicy I dla d,,/D = 0,7 odczytuje si
 
9'( 
J 
 2.07 
6. Z tablicy I dla d,,/D = 0,7 oraz liD = 
= 25;5/30 = 0,85 odczytuje si
k, = 0,985 
7 Z tablicy I dla stali i d,,/D '7 0,7 odczytuje 
si
 k 2 = 1,8 ' 
8 Wyznaczone wartosci podstawia si
 do wzoru 
na nacisk- je.dnostkp'wy wyciskania pIzeciwbiezne.go 
Pm,x 
 704"2,07"0,985"1,8.
 2584 MPa 
Spodziewana ttwa!ose stempla wyniesie oko!o 
3000 wypr ase k 
9 Sila wyciskania przeciwbieznego 
n"212 
Fm'x-
 2584" "10-' 
 895 kN 
4 


Naci.sk jednostkowy Pmax wsp6lbieznego wyci..; 
skania tulei 


P:-n
X := fJpsr C'p"k3"k,f,"ks 
gdzie: a p 
r jest sre.dnim napI
_ze.niem 'uplastycznia.. 
j'lcymobliczonym wg wzorow podanych w czdCi 
dot ycz'lce j naciskow jednostkowych wyciskania 
przeciwbieznego; rp = Jln A,/A, I - odkszta!cenie 
loga
'ytmicZne. osiowe, 


k"k" k, _ odczytujemy z. tabliS' II, III i IV (pairz 
tez r ys, 4), . 
Je.ze.li obliczo;ny nacisk Pmax >, 2000 MPa, to ze 
wzgl
du na wytrzyma!ose matrycy palezy zmienic 
parametry proce
u i powtorzyc obliczenia, Przyj- 
muje si
, ze gdy: 
Pm. x < 1000 MPa matryca moze bye jednolita, 


j 
'j 
:
 

 
'.
 
'1 


3 


'! 
4 
,)} 
:E 


2 
'f 
1 


;
 
,'it 
j 
, 
-:i 
.; 
'
 
,i 
'1 


'P'ln
 


0.1 0.2 


0.4 0. 0.6 0. 0.8 
<'1-l". 
A, 


q) 'f=f(c) 
r- 


.'
 
'..¥ 


l 
'{ 


6 a{unllnwrtl- 
rnos('qdze- 
5 


,'1 


4 
k3 
3 


. 
'I 
. 
,
 
'
 
',
, 
'1 
,{ 
! 
? 
; 
.1 
:
 
',< 


/i 


mledi - 
lale 
8top
 - 


2 


AI 0.2 


0..3 0.' 0., 0.6 
€ 
 1 
 :: 
(
) rodzaj matenalV.) 


0.8 


0.7 


',' 
'J 
. 
, 


b) k J = f 


! 


1,5 


, 


'
 


'
 
\
 


"4 
a5 


:::
 


c) 


15 . 
, liD 
", ; f ( liD) 


2:; 


}. 
:it, 
,
, 
t 
:
 
:
 
,'
 
. 
,,/, 


3 


0.,5 


Rys 4 wyklesy interpolacyjne do wyznaczania p oraz w s p61- 
czynnik6w k3 i kt 


Pm.x = 1000 do 1600 MPa matryca powinna bye 
wzmocniona jednym pieI scieniem, 
Pm,x = 1600 do 2000 MPa matryca powinna bye 
wzmocnion'a a.woma pieIscie.niami 



 


i\ 
"
 
{' 
'. 


Tab lie a III 


. Wsp61czynniki k4 



 
"Ji 
:
 


_,
____.
____
__,_
..___
.__-__n'_ 


liD 


0,5 0;75 1,0 1,25 1,5 2 


2,5 3 


--
--
---
- -
 ---, ----, 


k, '0,74 0,78 0,82 0,86 0,9 1,0 1,09' 1,2 


Wartosci posrednie nalezy ustalac za pomocq inteI'po
 
lacji lin:iowej lub wykxcs6W na rys 4 . 


..
 .
		

/21_0001.djvu

			Spo.s6b wyznaczania sH i nacisk6w, jednostkbwych 


69 


Ta blica, II 


WspOlc:zynnik .k'J 
[:
.
 ,q, --1 1 0,Jo


1 0'+ :
2Io'3610'4 r 0,4410' 
: 1 ' 0,J 
'-5
1 
'60!0 ,:r



>1 0'72 1 1 0,i6! 0,8 10,84 0,88 1 
'-----

,- ___1_ 1 _'_1_ 1- -I -1-- 
-I.-I----I-------- 
'P 
 -In A; !

+,
 0,32 1 0, 39 1 
,t'511 0,58[ 0'6r
 0,82 0, 
2 1,0
 
'
l
,2J 1,43 1
 61 
83 _

2 
stale ,
,2 ,3,813,513,2 J 2,9,2
7 1 2 ,5 1 2,4_ [ 2,25 
,2_i 2,14 2,09 2.'06 
04i 2,021
.1,98 _-=-1 
!nQ
i .;d!; ---I 
,
 4,9 5 !,5J 
13: 3,
213'53i!'28 3,07 2,881_ 2,7 2,551 2,39 '22
 
,
 1,98 1 1,83 _ 1,7 
 !c6
 
sto py alummmm l 3,6 3,0 2,7! 25512,3512,2 12,1 12,0 i

1 1,85 1,i8!1,72 1,68 1,61 1
59 1 1'57 1,55 1,53 
---;-------
---- -- ---I--I--I-
 1- I - -- -- - --'- - - -'-------
- 
.aluminium 6,2514,85 4,1513,653,.3 13,0 i 2,7512,55 1 2,4 I 2,33 2,2 I 2,12 2,08 2,04 2,01 2,0 1,99 1,98 
>

 
e<1i- >=l4, 

i 3,8_

3
i 3,OJ 2,7
12
 1-
 
i>2

1 2,251 >2

:2 -I 2,25 2'
1: 
r2,3
 1-
4-1 2,48 > - J 


Przyklad obliczenia 
Na:lezy obliczyc sil
 wyciskania wsp61bieznego 
wypraski ze stali 16HG 0 ksztalcie dwustopniowej 
tulei jak na rys 5, Przed wyciskaniem wst
pniaki 
Sq fosfor anowane i n?-mydlane 


Ta blica IV 


Wspolczynnik k
 


i
:k
:j -=:
:

:x\ \ -20


 
6
 
 a;: ri5
i 6: 
 75 ol 
-'-:=- 
,2
,4 :-- 1,0011,0311,06 1
1
1
2
 
,45 1,?6 
,0,46-0,65 1,03 1,00 1 1,01 1,0411,161 
,39 1,681 
'* 0,6,6-0,85 1,14 1,06,1,00 1,04 1,16 1 1,381,63 
t: 0,86"'-1:,05 1,17 1,08 1,0011,00 1,10 1,28 1,48 
1,06-1,40 1 1,23 1,09 1,02 1,00 1,05 1,21 1,40 
.. ._



_
_ _ _I 1'28 1 . . 
'1 
 _
: _l,O
 1,03 . 1'1
 t,30 . 

/22_0001.djvu

			I
 Ij 
Ii" 

 'I . i 
IT 
I 
 
Ii! 
II. 

 " 
II 
1 '1 
i' 

 
j 
j' 
,.;1 


70 


H Wo
-niak 


wglGbiania Praca IN0P BP/O/0511 6 7, niepubli c 
kowana. 
. 2 D" S c h m 0 e c-k e 1: Untersuchungen tiber d,ie 
Werkzeuggestaltung b€dm V9IwartS,-Hohlflicsspres. 
sen von Stahl und Nichteiserimetallcn TH-Stutt- 
gart, Nr 4, Essen: Girardet ,19i56, .I 
3 M, Widman, M Geiger: M
ximale-bezogen'c 
Stempelkraft be-im - Hohl-Vorwalts
Fliessprcssen 
von Stahlwerkstoffen bei Raumt
mpelatur Ind 
Anz. 1978, nr 97 s 72 
4 VDI..,Richtlinien 3185, Dusseldorf: Blatt 2-1970, 
Blatt 3-1977 
5 VDI-Berjchte.Nr 1
9, DUsseldorf 1969 
6 K Lan g e: Lehrbuch del Umformtechnik: Band 
2 -. Massivumform,ung Springer-Verlag, BerHn- 
-Heidelberg-New York 1'974 


1.:1 
l
l " 
III 
' I I
 , 
!liP> 
i:f,! 
,
 ' 
liii 
'I , 
' I 
'i 


. A G 6 r n i a k: Wie-lkosci nacisk6w jednostkowych 
w zaleznosci od odksz'talcenhi w }>T'ocesie wyciska,. 
nia pr zeciwbieznego na zimno metal( niezelaznych 
i ich stop6w .Obr6bka' Pla.st 197(3' nl 2 s, 75 
8 J, Z imp e' I:' Jednostkowe naciski przeciwbiezne
 
go wyciskania stali 'na zimno Obr6bka Plast 1977 
nr 3 s' 105 
9 A T urn 0 i in: Chalakterystyki technologiczne 
materia16w do Ob16bki plastycznej na zimno Ob- 
r6bka Plast 1
74 m 2 s 113 
10 Zb S t 1 () Z Y k: Charakterystyki technologiczne 
materia16w'do obr6bki plastycznej na zimno Ob- 
r6bka Plast 1976 m 2 s 65 
11:" Szybka metoda wyznaczania krzywych umocni'e- 
nia w pr6bie sR
czania, Obr6bka Plast, 1980 ,nr 4 
s 223 


METHOD FOR 'IHEDETERMINATION OF FORCES AND UNIT PRESSURES IN BACKWARD EXTRUSION 
. . OF CUPS AND FOR'WARD EXTRUSION OF T
BULAR PARTS . 


Simple empirical formulae are proposed fOl the cal":, 
culation of the deformation for.ces of steels and non- 
fenous metals, and alloys' in the cold extrusion ope. 
rations, which are schematically presenteq. in "Fig 1 
These formulae include the effect of thft actual flow 
stress 'of the material, its' work hardening characteri- 
stics, strain value and geometrical parameters of the 


Synopsis 


extrusion operation, expressed by a set of numeIical 
coefficients, These coefficients ale determined expeli- 
. mentally fo
 numerous' var
ous materials and may. be 
.found in the enclosed tables or diagrams, The maxi- 
mal error in the estimation of the extrusi9n force by 
m
ans of these formulae is--'less than 10 per cent 


I 


METO,D: OIIPE,D:E,1EHl1iI YCI1JlI1V! 11 Y,D:E.JlbHbIX ,D:ABJlEHI1V! IIPI1 OBPATHOM 
11 IIPiIMOM XOJlO,D:HOM IIPECCOBAHI1I1 IIO,JlbIX ,D:EI
AJJ;EV! 
\ 


ABI'OpOM npe)J;craBlIeHbI np,?cII:.Ie. 9MnUpWIeCKUe 
cpopMynbr )J;nSI onpe)J;e,
eHuH ycunItl
 XOJIO)J;Horo npeeeo- 
BaHJ1R cIa,lIef:!: U II,BerHbIx Me'raJIJIOB U en naBOB B OIIe- 
paU;URx' CXeMaIU'lJeCKJ1 YK33aHHbIx Ha 'cp
r.. l' PaC'lJ
I 
Y''lJUIhIBaeI HanpRmeHue reKyq'eCHt MarepUaJIa ItI ero 
ynpO'lJHeHUe, Be,JIWl:
1HY )J;ecpopMau;uu u reoMe'IPwreCKue 
napaMeIpbI onepau;J1u npeccoBaHuSI, npe)J;craBneHbI npo- 


Pe
Me 


u3Be)J;elmeM p{l)J;a KP9cpcpuu;ueHI'oB quc,n
HIIbIe 3Ha'	
			

/23_0001.djvu

			OBRDBKA PLASTYCZNA TOM XX ZESZYT 2 (1981) 


PROF. DR HAB, J
RZY GRONOSTAJSKI 
MGR INZ LESZEK NAKONIECZNY . 
Po
itechnika WrOclawska 


., 


UKD 621 785 3 
66914918265 


Obr6bka cieplna stali w
glowych przeznaczonych. 
do obr6bki plastycznej na zimno 


Wst<)p 


W ostatnich latach zwi
ksza si
 udzia! obrobki 
plastycznej w pr ocesach wytw6r czych pr.-zemyslu 
maszynowego, gdy:i zapewnia ona lepsze wykor'zy- 
stanie materialu, wysoki poziom automatyzacji pro- 
dukcji i daje wyroby 0 lepszych w!asnosciach uzyt- 
kowych Warunki te spe!niajq operacje obrobki 
'obj
to
ciowej na zi
no, takie jak: wyciskanie , prq- 
sowanie> kucie Szerokie zastosowanie, tych o,per a- 
cji w praktyce przemyslowej uwarunkowane jest 
jednak usurii
ciem pewnych barier. Jedn::t z nich 
stanowi(! dtize napr
zenia i opory kszt.altowania, 
kt6re powoduj(! szybkie niszczenfe narz
dzi i pow- 
stawanie wad wyrob6w, Ol;mizeniepoziomu na':pr-.
-, 
:ie'n jest. wi
c ,iednym z .wazniejszych zagadnie:6. 
,wymagai(!cych rozwi(!zan{a " 
- W pr'z'emysle materia
ems
osowanym powsze
h- 
nie do wyrobu cz
sci maszyn jest staL Dlatego ob- 
ni:ienie na:pi:'
zeri uplastyczniaj
cych stali ma tak 
, istotne znaczenie. Naprr;:zenie uplastyczn'iaj(!ce stali 
w
glowych zalezy g!ownie od zawartosct. w
gla 
i struktury tych stali [1-5] Zawartosc w
gla 
w siali podyktowana jest. z regu!y wymaganymi 
wlasnosciami wytrzymalosciowymi wyrobti, Strub. 
tur
 w danym gatunku stali m6:iha natomiast zmie- 
niac pr zez poddanie jej okreslonym zabiegom 
obrobki cieplnej K6nieczna jest. wi
c dok!adna zna., 
jomosc warunkow.obrobki tieplnej stali w
glowych 
z punktu widzenia dalszej jej obrobki plastycznej 
Znajomosc ,'tych w-arunk6V\f umozliwia zastosowa
' 
nie takiej obr 6 bki cieplnej, kt6ra wywola oczeki- 
wane zmiany jej struktury, zapewniaj(!ce w okre- 
slonym zakresie odksztalcen uzyskanie najmniej- 
szych napr
zen uplastyczniai
cych 
Celem przedstawionej pra
y jest ustalenie wa:- 
runkow obrobki cieplnej stali w
glo.wych, ktore 
zapewniaj::j, uzyskanie mozliwie malych napI
:ien 
uplastycznlaj
cych w procesie dalszego plastycz- 
nego kszta1towania, 
a z
mrio, . 


Metodabadan 


Badania wykonano na stali w
glowej wyzszej 
jakosci, gatunkach 15, 35 i 55 0 sk!adzie chemicz- 
nym jak w tabJ.I,'P6'wst
'pnym,,,nolmalizowaniu 
stale te poddano roznym rodzajom obrobki cieplnej 
jak w tabl II. 
l . . 
Do pomiaru napr
zen uplastyczniaj
cych zasto- 
Sowano prob
 sp
czania Zeby usun
c wp!yw tar- 
cia wy
onano 'ria czolowych powieI'zchni
ch 'sp
- 


czanych probek 0 srednicy i wysokosci 20 i 30 mm 
wytoczehia wypelnione smar'em Umo:i-liwilo to sp
- 
czanie pr:6bek z zachowaniem jednoosiowego stimu 
napr
:ien Dzi
ki. temu odksztalcenia i odpowiada
, 
jqce im napr
:ienia uplastyczniajf{ce wyliczono bez- 
posrednio z - pomiar6w zmian wysokosci pr6bki 
i sil 


Sklad chemiczny "staB 


Ta blica I 


Gatunek I Sklad che.miczny w % 
stali 1------ '-,'--- --.'----.--- -..
.---..--.-__...._____ 
L c:_ I Si. I Mn i pis 
)5 I 
,) 75----

2
- 0::- r
'0
r-:02
 
- 
;- -
-


---, 
:;: -;
U J
;
 L
:
;
 


Tablica II 
Zasto8owane rOdzaje obrobki cicpin:ej 

 . ;I I 
:t l . .. Ro : aj O
 
::k
Cle
I::- f:'



- I -
: i:. . y . 
 . -I I ' 
sem stali I . gtzewani
 nia . , 
_ ___ II 'c I godz 

d 
; TN9r
 : 
OW: 


---- I I'-:

--.-I'-
'-5-- 
55-)i 55 I . 840. I 
I-----'----_-I-____._-
-- ____ __
_ 
15-11 15 I 3 I 
35-2' 1 35 PlzeglzcWanie 1100 4 
55-2 55. 4 
- I 

_
 "--;;- Wah;.dlo
 Wyzalzanie I --
-
-- 
sferoidyiuj
ce po nOl.: 2,5 
35-3 35 . . ( 1 680-740 4 
mahzowamu czas Cy- 
55-3 55 k1u _ ) b) 5 
-15j 
- Wahadlowe 
arzanie .---- -.-

 
I sJeroidyzuj
ce po prze- , 
35-4 35 glza
iu (czas ( cykIu I 680-740 
 10 
55
4 55 _ ),5 b) I 15 I 
1. 35-5 ! 1 - 35 -- 1 1 Izorermiczne W . yZarza- I --- _I - . - _ -- _ - _ - ____ . 1 
55-5 55 nie zmit;kczaj
ce 685 5 
I 
---- ----_._-------,

-_.._-- 


Pr6bki.' sp
czano 'na mas;zynie wytrzymaloscio':" 
wej w specjalnym przyiz
dzie z pr
dkosci
 
8;3 .. 10-' m/s Czujniki w kt6re wyposazono przy- 
IZqd> pol(!czorie z zestawem.aparatury pomiar'Owej, 
zapewnialy ci
g!
 rejestracj
 mierzonych wielko,
		

/24_0001.djvu

			;'
, 


72 


T, Gronos
ajski i L. Nakonieczny 


.
 
'tl 


sei. Apar-atura pomiarowa, elektroniezna maszyna 
cyfrowa oraz pO!qczony z ni q grafploter pozwala!y 
na uzyskanie bezposrednio krzywyeh we wspo}- 
r"i
dn:ych napr
zenie 
plastyezniaj'qee-9dksztalce- 
nie logar ytmiezne 
Probki sp
czano s
riami, Seria' skladala si
 
z pi
ciu probek obrobionych cieplnie W okreslony 
sposob. Uzyskanie pi
du krzywyel1. umoenienia po 
.danej obr6bee eieplnej pOZWQlilo na okreslenie od- 
ehylen, wynikajqeyeh z rozrzutow wlasnosci pr6- 
bek_oraz niekqntrolowanych warunk6w pr6by Oee'- 
ny b!
du dokonJ'wano dla takiej wartosci odkszta!- 
cenia, kt6rej odpowiadal najwi
kszy rozrzu( na- 
pr
zenia uplastyczniajqcego We wszystkich po- 
miarach. pozorny b!qd wzgl
dny, .wyrazony .i!ora- 
zem 'odehylenia 'od sredniej wartosei napr
ienia 


c 


R)-S, 1 Struktury stali 15: a _ nortnalizowana, pOW. 600, b - przeglzil.Oa, pow, 200 c - nounaHzowana i sferoid
zowana, 
pow, 900 d _ pl'zegrzana i sfeloid)J'7.owana- pow- 600 


uplastyczniajqcego V>1 tym punkcie krzywej, do 
wartosci tej -sredniej', nie przekraeza} 3,5 % 


Wyniki hadaii i i
h 'omowienie 


Na rys 1 do 3 przedstawiono stru:ktury stali 
. otr zymane po nor malizowaniu, pr zegr zaniu oraz 
sferoidyzowaniu wahad!owym Struktury badanych 
stali po' nor'maliiowaniu' skladaly si
 z ferr-ytu 
i perlitu plytkowego Przegrzewanie prowad
ilo do 
3-;-4-krotnego zwi
kszenia \yielkosei ziaren (tabli-, 
ca III) Po sferoidyzowai1iu stali normalizowanej 
otrzymano we wszystkieh stalaeh niemal lOO-pro-. 
eentow"t' sfeIOidyzacj
 cementytu nat
:n)1jast sferoi- 
dyzowanie stali przegrzanej doprowadzHo do nie-
		

/25_0001.djvu

			, 


Obr6b)m cieplna stali w
gl(jwych pxzeznaczonych do, obr6bki plastycznej 


73 


\ zupell1ej sferoidy
acji eementytu, wynoszqcej okolo 
50 do 800/0 (tabl III) . 
Por6wnanie. struktur po wyi
izaniu izote-rinicz
., 
nym zmi
kczajqcym i wyiarzaniu wahadlowym po 
normalizowaniu wykazalo. I'6inice W stopniu sfe,- 
I'oidyzacji, pI zy tej samej wielkosci ziar en, Po wY-, 
iarzaniu izotermicznym stopien sfe}oidyzacji byl 
o oko!o 50"10 mniejszy Na rys. 4 .do 6 przedstawio- 
no wplyw zastosowanych r odzaj6w ObI6bki cieplnej 
na krzy,we' umocn
nia badanych stali 
Jak wynika z tych wykresow najwyzsz:e napr
- 
zenia upIastyczniajqce ohzymano po nor malizowa- 
niu, natomiast najniisze po wahadlowym wyiarza- 
niu sferoidyzujqc.ym po. przegrzaniu" Wplyw prze- 
gr zewania i-' sferoidyzacji str uktur normalizowa-:- 
nycli na napr
z,
nie' -uplastyczniajqce jest -'r6zny 


izaleiy od. zawartosei' w
gla W przypadku stali 
niskow
glowej (rys 4) przegrzewanie powoc!uje 
- wi
ksze obniZeriie naprE:zeii uplastyczniajqcych niz 
sfer oidyzowanie,. co wynika ,z 'niewielkiej stos'ul1ko- 
wo ilosci cemeniytu' w' tej stali-, -Nato.miast. w' stali 
(rys .6) 0 wi
kszej zawartosei w
gla (stal 55) obni- 
zenie n'ap-r
zen upiastyciniajqcych, spowodowane 
sfeIoidyzacjq, jest. okolo dwukrotnie- wi
ksze arii- 
zeli obnizenie, wywolane przegi:zewaniem, Krzywe 
umocnicnia &tali sferoidyzqwanij po: normalizowa- 
niu lub po przegrzaniu. niem
l pokrywajfj, si
, co 
swiadczy 0 inalym wplywie.wielkosci ziaren wsfe- 
roidyzowanych strukturach 0 ,wi
kszej zawartosci 
w'
gla W por6wnaniu do stali -55'; sferoidyzowanie 
stali 0 niiszej za
artosci w
gLa (stal ':
5) daje 
'. mniejsze obnizenie napr
zC'nia 'uplastyczni
jqcego 


(1 


b,. 


c 


d 


H)-s 


2 SiruktUlY siali 35: 


a -' nor'mD.li
owD.na_ pow- 900, b - pncgr?ana, pow 200, C - normalizow
na 
wan
, paw:, '900" d ---;" pn:'cgr?ana f sf,croidy?:owano., pow, GOO 


-sfC:loidyzo.-
		

/26_0001.djvu

			74 


'J. Gronostaj-ski 


L. N a k 0 n i e c z n y 



 b. 


c d 


R):>. 3 StlUktUl y stall 55: a .- nOlmalizowana pow 60.0." b -. plzcgn:an:a, pow 20.0., C - norrnaliz9wEma i SferOidyzQwana, 
pow 90.0. d _ plzcg:rzana i sferoi(1)wwann pow, 20.0. 


(rys 5) Z wykresow na rys 5 wynika, iz sfero- 
idyzowanie stali 35 uprzednio przegrzanej prowa- 
dzi do znacznie wi
kszego obnizenia napr 
zenia: 
uplastyciniaj
cego niz sferoidyzowanie tej stali 
wst
pnie nor malizowanej . 
Wplyw obrobki cieplnej na plastycznosc bada- 
nych sta1i okreslano na podstawie pomiaru prze- 
w
zenia w pr6bie jep.noosiowego rozci
gania Wy- 
niki pomiar ow zcstawiono w tablicy 1)1 
Przew
zenie po przegrzewaniu ,jest znacznie 
mhiejsze niz po normalizowaniu Spadek przew
ze- 
nia zalezy od zawartosci w
gla w stali i jest tym 
wi
kszy, im zayvartosc w
gla jest wyzsza, Sferoidy- 
zowanie powoquje zwi
kszenie przew
zenia, nie- 
zaleznie od tego czy je zastosowano po ,nor malizo- 
waniu czy po plzegrzaniu! przy czyrri ten 'wzrost 


przew
zenia jest tak znaczny, ze priegrzana stal 
sferoidyzowana ma wi
ksze pizew
zeni'e od stali 
hor malizowanej 
Og6lnie moj:na stwierdziC, ze niezaleznie od za- 
war tosci w
gla w badanych stalach, wysoki stopien 
sfer:oidyzacji cementytu powoduje obnizenie napn
": 
zen uplastyczniaj
cych oraz podwyzsz'enie plastycz- 
nosci Wplyw ten zwi
ksza si
 wraz z zawartosci
 
w
gla, Zwi
kszenie wielkosci ziaren perlitu i fer- 
rytu w wyniku przegrzania takze powoduje obnize- 
nie napr
zen uplastyczniaj
cych, zmn,iejsza jednak 
plastycznosc 
Uzyskane wyniki daj
 wskazowki dotYCZ
C0 
obrobki cieplnejstali w
glowych prz0znaczonych 
do obj
tosciowej obr6bki .plastyczn,e3 na zimrio, 
W. p
ocesach; w' kt6rych pr'zewazaj
 napr
zenia sci-
		

/27_0001.djvu

			Obr6bka cicplna staH w
glowych -plzeznaczonych do ob
6bki plastycznej 


Iablica III 
Paramctry'struktUIY i PIZcw
zcnie badanych st
li 
1---0- -srCdn
:a':

 


 1 1 

f e






: j;T
- 
scrii I 
' I (.tm % % 

--
-----
------ ._-
-
----.__.---------
-_.- 


15-1 3 I 70 
_l ;=: _ __ 1; 
___I
-=:ZCj 0,5 ! 6 
- 4 
-i 
15-2 I 19 , i 1 
35-2 I 33 I 4 i 41 
55-2 33 ' 8 I 29 
- -;;=; I-
-f--I---l

-i-Ifl 




 -I-


-, 
--

---- ::1 
35-4 31 61 i 
55-4 30 43 I 
35-5 .: ------
. -6---

---'- --59
-i 
55-5 I 14 54 I 


66 
85 
87 , 
75 --I 
48 I 



Par
- 
SOOt-
-- 
i 
I 


-----1-T- 


2. 


I 
-.- J '-' 
i 
, 
, 

 I- 
_ 
1,0 1,2 



 4 t ''---- - i '- --r---- 

 . 

2m ..-r--- ----\-----1- 
.___
_L_ _ J _. 
o 0.2 Q4 OS '08 
Odk5Z(O(CE'f!(e I09,oryfrmcznE- 
Rys. 4 wplyw Obl,obki cJ.cplnej na 
nzywe umocl1ienia stali 
15: 1 - normalizowanie
, 2 - normalizowanie + -sferoidyzacja, 
3. ..;. przegIZewanle, 4 - pI'zegrzewanie --1- sfero14yzacja 


""T.------r 


._--
 
8ovl-- . 


T_ ,! _

- 1--1 
3
 
-'j -- I 
----
----I_..\ -1-: 
. I 



 :1)0 j ' 
" 
.:s. i 
o , 
0,""1 
i 
<0DI------ __,_____1._____.__ 
, I 
! ; 1 
I I i 
a '-..----Q2
.-----' -:. -Q;' QS - --08- 
C<1k<;z
otc.-en(e_ (ogofylm/c:Z'n€ 


.-----------+- 
I 


- -----1-- 
, 
, 


; __I _ 
10 -.--'
-----\2 


, 
Rys. 5. Wplyw obr6bki cicplncj na krzywe umocnienia sta- 
II 35: 1 - normalizowanie, 2 - pn

.glZewanic" 3 _;.... nortna w 
lIzowanie + sferoidyzacja cykliczna, ,4 ,- .przegrzcwanie + 
sfcroitlyzacja CyklicznD, S - normalizowanie + sfcroidyzaCja 
, izot
rmiczria 


...:;, 


75 


'I- 
I. 
I 


mr- r 


----" .---, ---- 


- ---- I 
- - 


I 
-I 
I 
I 

-I 
--I 
I 
I 
ul 
- m__ ---- ---1 
___I___J 
1.0 1.2 


0- 


Rys. 6 Wpl)w obr6bki cieplnej na klZYWe ulIlocnic:nla stali 
55: 1 - normalizowanle 2 - przegb:ewanie, 3 - normalizo- 
wanie + sfcJ oidyzacja cykliczna, 4 - plzegtzcwanie + :;lc- 
ioidyzacja c.;.-kllczna 5 -, norma1izowanie + -:jf(:ioictyza(.ja 
izotcr mic

a 


I 
skajqce (np wyciska_nie) zastosowanie tych wska- 
z6wek moze dac oczekiwane obnizenie. napr
zen 
uplastyczn1ajqcych i zmniejszenie>qbciqzenia ma- 
szyn i nar z
dzi. Otwar-t'q .p.ozostaje _ kwestia dobor u 
najlepszej obr6bki cieplnej stali plzed qbrobk q 
'plastycznq na' zimno z uwzgl
dnieniein ener-go- 
chlonnosci tej obr 6bki cieplnej i jej Iwszt6w 


Wnioski 


Na podstawie powy*szych badan mozna-sformu- 
lowac nast
pujq
e w
kaz6wki d6tyczqce- obr6pki 
cieplnej- siali 15, 35 i 55, zapewniajqcej najko- 
rz
stniejszy dla obr6bki plastycznej pa zimno prze- 
bieg krzywych umocnienia: 
 
stale q w:jzszej zawartosci w
gla(oko!o 0,60(0) 
wyzaizac sferoidyzujqcO, ' 
staleo niskiej zawartosci w
gla (do 0,20(0) prze- 
gr zewac! " _ 
stale 0 sredniej .zawalto$ci w
gla (0,2 do 0,5'(0) 
przegrz
wac i nast
pnie wahadlowo _wyzarzac sfe- 
r oidyzujqcO 
Ze wzgl
du na
 dui q ener gochlonnosc proporio- 
wariych iabjeg6w obr6bki c.ieplnej st	
			

/28_0001.djvu

			76 


.1. Gr onostajski i L" Nak-onicczny- 


, 

ehandlungszusUinden Stahl u Eisen 1979 t 90 
nr 20 $. 1087 
3 HH' Domalski, H Schlicker: Werkstoffe 
, 
zum Kaltstauchen und Kaltfliesspr,essen Stahl u, 
Eisen 1970 t'. 90 nr 20 -s 1115. 
4, HH Domalski, H Schlicker: Edelbau- 


sHihle fur die' spanlose Kaltumformung, Klepzzg 
J' ach be' 1972 t 80 nr 11 s 531 
5 r. G 1 a P m-a n, I D. Me I v 0 r, F, B r: i c k e- 
x in g: Some Aspects of the Structure-Property Re- 
lationships in High-Carbon Ferrite-Pearlite Steels, 
J Iron Steel Inst 1972 m 12 s '916 


HEAT TREATMENT OF CARBON STEELS PRIOR IO COLD FORMING 


Plain carbon ste
ls contaIning 015, 0.35 and 055 
per cent C' after a preliminary normalizing' h
ve- been 
subjected to' three various heat treatments: grains 
grpwth' anne?ling, cyclic spheroidizing ann
ing and 
isothc.rmal so
t 	
			

/29_0001.djvu

			OBROBKA PL-ASIYCZNA 10M XX ZESZYI 2 (1981) 


MGR INZ ANDRZEJ MAJCHRZAK 
Instytut Ob16bki P
astycznej 


UKD 53171711:53926 
, 621793 
669018..25 


Pro by identyfikacj,i i pomiaru grubosci 
TiC lub TiN na stali 


Badania jakosciowemetod'l rentgenowsk'l 


Celem sprawdzenia przydatnosci rentgenowskiej 
analizy strukturalnej do wykrywania obecnosci 
w
glika TiC lubazotku TiN w warstwie wierzch c . 
niej narz
dzi wykonano dQswiadczenia na pr6bkach 
z zelaza ar meo ox az kilkunastu' stali w
glowych 
i 'stopowych, zwla'szcza nar z
dziowych I do pr acy n':l 
zimno, Celem p016wnania sporzqdzono dyfrakto-. 
gramy pr6bek nie pokrytych, w stanie wyjsciO-: 
wym or az pr 6bek) na kt6r c. nalozono warstwy TiC 
lub TiN 0 r6znej gruboscL Przed badaniem wszyst- 
kic pr6bki v;'yzarzono ujcdnoradniajqco w piecu 
prozniowym, 
Badania wlasdwe wyk.onano za pom6cq apara- 
'tury Kr'istalloflex 4 'Siemensa, stosujqC filtrowane 
promieniowan,ie Mo
,x ,przy nast
p'ujqcych para- 
metrach: . 
napi
cie anodowe lampy 
pr'!d lampy 
pr
dkosc k'!towa 
dyfr akiometr u 
rejestracja nat
zenia pro- 
mieniowania 


50 kV, 
12 rf:rA,. 


licznika , 
1/2 stopnia/min, 


I _ _ . . 
licznikiem scyn- 
tylacyjnym 
Dabe identyfikacyjne faz zaczerpni
to z literatu;y 
radzieckiej W tablicy lpodano wybrane odleg!osci 
mi
d_zyplaszczyznowe d zelaza alfa) TiC oraz 1).N 
wg atlasi, S S Gorelika\i wsp [1) Na zasadzie 
pra wa Br agga 


n), 
 2dsine 
gdzie: 2 - dlugooc fa Ii, 
n - ",!d odbicia, 
€I - k'!t padania promieni 
danemu promieniowaniu, w tym przypadku MoK,x) 
kazdej charakter ystycznej odleg!osci mi
dzypla- 
szczyznowej d (tabL), odpowiada scisle okreslony 
k'!t padania (odbicia) €I zarejestrowany na dyfrak- 
togr arnie na osi odci
tych 
Uzyskano zbior dyfraktogram6w, z kt6rego wy- 
brano trzy wykresy na rys la, b, c Wykresy te 
sporzqdzono dla stali NCll w stanie wyjsciowym 
bez pokrycia (IYS la), pokrytej warstw,! TiC 0 gru- 
bosci ok 5 f'm (rys Ib) i pokrytej warstw,! TiN 
o grubosci ok 10 f'm (1YS 1c) 
Porownujqc rys 1b i c z rys la latwo za-uwa
 
zye, ze obecnose warstwy TiC lub TiN na po- 
wierzchni przedmiotu ze stali NCll zaznacza ,
i
 
bardzo wyr aznie: pikami w miejscach' charakter y:" 

tycznych wykresu, okr eslonych odleg!osciami mi
- 
dzyplaszczyznowymi d danego ,zwi,!zku (por. tabl). 


warstwy 


Odleglosci mi
dzyplaszczyznowe d oraz nat
:ienie pro- 
micniowania odbitego od' Fe,x' TiC oraz TiN [I} 
] Fe. TiC TiN 
' d, pm 
att;;:zenie -d, 

 n; t
zenie d, 
 j '-;a
 
Z:eni; 
---... I --..--.
----_. 1 .-. 
201 1,00 240 0,75 244 siIne 
142,8! 0,15 215 1,00 211,6 b" siIne 
116,6 0,38 152 9,50 149,5 st'ednie 
101 0,10 I 130 . 1 1 0,25 127,5 . s!abe 
90,4 0,08 I I 124,5 0,10 122,1 b. 
Iabe 
82,5 0,03, 107'9 1 0,03 105,7 b. s!abe 
76,4 I 0,10 I ' 90 0,05 97 slabe 
96,5 0,09 94,5 stednie 
._..__._._.__. I 86,31 slabe 


(1)\ 


Zar owno w przypadku w
glika, jak i azotku tyta- 
nu najsilniejsze Sq piki 0 niskich watt.osciach kqto.;.. 
wych (ok 15-30°), odpowiadaj'lce wi
kszym Oct!e-. 
g!osciom mi
dzyp!aszczyznowym d Ze wzgl
du na 
podobienstwo budowy sieci przestrzennej -(regular- 
na 'p!askocentryczna) odpowiednie. piki. TiC oraz 
TiN s,! po!ozone blisko siebie, to jednak dzi
ki zroz- 
nicbwaniu ,parametrow 'sieci o)Ju zwiqzkow i-6znica 
po!ozen k,!towychmiejsc charakter
tycznych, od- 
p.oW'iadaj,!cych sobie pikow wynesi ponad 30 minut 
. i jest dootatecznie duza, aby: je 9dI'
zhic. podczas 
identyfikacji(rys la, Q, c). 
Swiadectwem 'tego) ,iz' nawet. bar dzo cienkie 
warstwy naloZone. na sial siybkotn'!c,! 0 z!ozonym 
skladz,ie 'fazowym, ri10zna zidentyfikowae ,I entgeno- 
gr,aficznie, jest rys, 2,,\ Przedstawiono na nim dy- 
fr aktogr am pr obki ze stali SW7M w stanie wyjscio- 
wym bez pokrycia (rys, 2a) .oraz probki pokrytej 
warst",,! TiN 0 grubosci ok. 1;5 f.tm (r ys 2q) J.ak 
widae na tym ostatnim wykresie eienka warstwa 
azotku tyt'anu zaznacia si
 przede wszystkim we 
wspomnianym wczesnie'j zakresie Qiskich waItosci 
k'!towych, gdzie zgodnie z tablic,! nat
zenie pro- 
mieniowania odbitego jest najwi
ksze, N ajwyx az- 
niejszy jest wi
c pik odp.o.wiadaj'!cy €I =16°50' 
(d = 2J2,9 pm) oraz. €I = 27°30' (d = 149,8 pm) 
i chociaz w pozostalych miejscach dyfraktogramu 
obr az . jest zamazany wyst
powaniem p"ik6w w
gli- 
ka FC 3 W 3 C, to jednak stwierdzenie 'obecnosci bar-, 
dzo cienkiej warstwy TiN na powierzclmi nalz
dzia 
ze st.ali SW
M nie jest trudne, nawet dla nie- 
wprawriego obser wator a Identyfikacja stosowa- 
nych najcz
sciej grubszych warstw jest oczywiscie 
jeszcze latwi.ejsza,. co -potwierdzaji:! wykresy na 
rys. 1
		

/30_0001.djvu

			, 
, 
:3 


78 


A. Majchr zak 


4 


<, 


R
S 1 Dyfraktogramy pr6bek ze stali NCll: a) w stanie wyj&ciow'ym bez pOkrycia b) pokrytej walstw
 
'IiC 0 gnlbosci okolo_'S 11m, c) pokrytej W3rstWq 'TiN 0 grubosci okolo 10 
\m
		

/31_0001.djvu

			- 


Pr6by identyfikacji i pomiaru, grubosci warstwy TiC.lub TiN na stali 


79 


---

--
--
---
-_._---
,'
 


I , ,
 _ 
R
s 2 Dyhaktogramy pr6bck ze stali SWiM: a) w \tanie wyjsciowym bez pokrycla, b) pOklytej warstw<,\ 
TiN 0 grubo
ci okolo 1,5 flm 


PomialY gIubosci waIstwy 


Grubosc jest wainym parametrem warstwy TiC 
lub TiN Doswiadczenia potwier dzaj. istnier,lie 
optymalnego zakresu gruhosci warstwy, zapewnia-. 
j'lcego maksymaln. trwa!osc narz
dziom pokrytym 
w
glikiem lub azotkiem tytanu. Z tego powodu 
porniar grubosci warstwy jest podstawow. czyn- 
nosciq' kontroli wynikow procesu CVD interesuj.- 
cych nas zwi"qzkow Ti na stalach nar z
dziowyc
 
Najpewniejszy sposob polega na wykonaniu 
zgladu metalograficznego i zmierzeniu grubosci 
warstwy na matowce mikroskopu przy znanym po- 
wi
kszeniu lub za pomocq obiektywu z podzia!k. 
W ten sposob zmierzono na przyk!ad grubo"c h = 
= 1 lAm warstwy TiC na probce ze stali Hl2M (rY8 
. 3) oraz gr ubosc h= 23 lAm war stwy TiN na pr ob- 
ce ze stali Ncil (rys.'4) Pomiary te wykonano za 
pomoc. mikroskopu Neophot.,2 przy powi
kszeniu 
1000. X . 


Zasadnicz'l wad. te'j metody pomiaru jest ko- 
niecznosc wykonania zgladu, co cz
sto powoduje 
uszkodzenie lub zniszczenie przedmiotu obserwacji, 
a ponadto jest trudne i uci'l;:liwe Latwiej obli- 


Rys, 3 Warstwa w
glika tytanu 0 gIUb
sCi 1 J-"lHi na pI6bce 
zc stali H12M ' 


>'
		

/32_0001.djvu

			" I i 
'I 
I 
i 
r 
1.1 

 !:i 
Ii 
I " 
I ." 
" I 
\ " 
, I 
!h,'1 
ii' 
l' 
.ii, 
'I' 
(' 
'.' 


, 
'j:! 


' 
iJ, 
'I, 
'!t! 
t fJ{: 


80 


A MajcblZak 


,'" 
11 
 
If 
J I '!i 
P, 
i '
 

it" 
" I '. 

 I ;: 
i 11 , 
,If: 
l;i1:
 
1.,1, 
I)' 
.' 1 :,' 1 , 
\j 
 " 
1\,.,," 
11:;!' 
j l,;: 
H 
,I>: 
ii,'::;! 


Rys 4 Warstwa azotku tytanu 0 glubosci 23 'Itffi na pr6bce 
ze stab NCll 


czyc grubosc warstwy na podstawie pomiar6w wa- 

owych z prostej zaleznosci 
h 
. 10L1", 
m (2) 
Sy 
gdzie: Llm = m - »10 ,- przyrost masy narz
'
 
dzia (pr obki) spowodo- 
wany n,aloieniem war
' 
stwy TiC lub 'riN, mg, 
S - ca!kowite' pole po- 
wierzchni narz
dzia 
(pr6bki), em', 
r masa wlasciwa TiC = 
= 4,25 g/cm' lub TiN 
= 5,18 glom' [2] 
Jak stwierdzono w wyniku licznych pomiar6w 
tymi dwoma sposobami wartosci h obliczone z po- 
miarow wagowych ;Sq wi
ksze ad w)rnik6w pomia- 
row mikroskopowych q oko!o 1 [t"1,gdy grubosc 
h < 7 [tm oraz 2 - 3 [tm, gdy h> 'I, [tm N.a przy- 
klad) grubosc hob
 wyznD:czona wzo,rem (2) probki 
z rys 3 wynosi 1,9 [tm (pod mikroskopem h =" 
= 1 [tm), a probki z r15 4 hOb! 
 26,3 [tm (pod mic 
k.oskopem h = 23 [tm) Przyczyn" tej rozbieznosci 
moie bye naw
glenie podloia i warst
y, powodu- 
j"te odchylenia od jej sk!adu stechiometrycznego 
Inn" wad" tej metody jest koniecznosc dokladnego 
pomiaru masy pr zed procesem CVD i po naloieniu 
warstwy, co jest moiliwe tylko w przypadku na- 
r z
dzi 0 masie nadajqcej si
 do zmier zenia na -wadze 
analitycznej (do 200 g).. Trudnosci nastr
cza takZe 
obliczenie calkowitego pola S powierzchni; gdy na- 
r z
dzie jest skomplikowane . 
Wymienione wady mikroskopowego i wagowe- 
go sposobu wyznaczania h .sklaI:liajq do poszuki- 
wania innych metod pomiaru grubosci warsiwy 


Metoda rentgenowska 


Promieniowanie rentgenowskie przenikajqce 
przez mateIitt ulega absorpcji, co powoduje, ie je- 
go nat
zenie zostaje oslabione zgodnie z zaleinos- 
ci" 


I = Io"e-!'% 


gdzie: I - natRzenie promieniowania po prze- 
nikni
ciu ciala 0 grubosci x 


10 -=- nat
ienie promieniowania pier?1otne
' 
go, 
fJ. - wsp6lczynnik oslabienia nat
ienia w 
wyniku absorpcji wlasciwej i roz
 
proszenia 
Zaleznosc (3) wykorzystano do pomiaru grubo- 
sci warstwy w
glika lub azotku tytanu na podlo- 
iu stalowym, JezeJ.i w ukladzie przedstawionym 
na rys, 5 promieniowanie 'reiltgenowskie' 0 stalym 
,nat
zeniu 10 b
dzie pada!o pod sta!ym k"tem G, 
z lampy A na stalow" probk
 B pokryt" TiC lub 
TiN i przesloni
tq ekranem C, wowczas intensyw
' 
nose promieniowania odbitego od podloia pr6bki B 
i r ejestrowanego przez licznik D b
dzie funkc jq 
g. ubosci h warstwy w
glika (lub azotku) tytanu. 
W naszym przypadku mierzono nat
ienie promie
 
niowania K" do fazy Fea: podloza, Do pomiaru 
intensywnosci linii Ka: korzystano z przystaw-ki 
fluorescencyjnej aparatu rentgenowskiego 
ristal
 
loflex- 4 Uiywano larp.py 0 anodzie chromowej, 
a jako analizuj"cy kryszta! (E narys 5) stosowa., 
no fluorek litu (LiF) Badania wykonano z/zacho- 
waniem nast
pujqc:ych warunkow: 
napi
cia licznika 1075 V, 
dyskryminator 10-12 V 
pr
dkose kqtowa 1/2 stopnla,'min, 
napi
cie lampy 40 kV, 
pr"d lampy 8 mA, 
zakres pomiarowy 2 X 10
 impulsow/min, 
stala czasowa 3',8 s, 
wymiary okienka ekranu(C na .ys 5) aXb = lOX 
. 4 mm 
Celem doswiadczenia bylo spoI'zqdzenie wykre
 
sow wzorcowych w uk!adzie I = f (h) na podsta- 
wic pomiar6w intensywnosci promieniowania K; 
od fazy Fe", oslabionego pr-zejsciem przez war- 
stw
 TiC (lub TiN) na pod!ozu ze stali NCII lub . 
H12M W tym celu w miejscu B (rys. 5) umiesz- 
czono kolejno pr6bki- 'pokryte warstwq 0 znanej 
grubosci h (wyznaczonej wczesniej metod q mikro
. 


o 
--- 
,-::'J- 


(3) 


E 
-
 
I 
I 
! 
J b 1(,(;( 
I 
.
1\ <>1 
, '\:/ 


-"J- 


Rys 5 ,Schcmat uk!:a,du' do pomiaru gruboscl. warstwy mcto
 
dq lcntgcnoWsk&: A - lampa, 'B - pr6bka, C - (.	
			

/33_0001.djvu

			Pr6by' identyfikacji i pOl'!liaru grubosci warstwy TiC lub TiN na stall 


8] 


skopow'!) i rejestrowano intensywnosc promienio- . 
wania J za pomoe4 licznika D Miar,! tej intensyw.. 
nosei jest wysbkosc piku na wykresie; Williosc I' 
mo:ina wi
c wyrazic w mHimetxach Na IYS 6 
przedstawiono piki trzech probek, a wsrod nich 
probek z rys 3 i 4 
Bior,!epod uwag
 podobienstwo stali NCll 
i H12l\1 sporz,!dzono wspolne dla nieh wykresy 


\\'Zoreowe I =f(h): jeden dlawarstwTiC (rys 7); 
dr\lgidla TiN (rys 8) 
Sposob korzystania z. tyeh ",;I'kresow nie wy- . 
maga objasnienDla danego narz
dziaze stali NCll 
lub Hl2M pokrytego np w
glikierritytanu wyko, 
nuje si
 dyfraktogram na wz6r p
hzanyeh na 
r ys, 6, mierzy wysokosc piku i z rys.. 7 odezytuje 
grubdsc warstwy TiC. 


,- 


Rys. 6 Piki ()kle'
lajqce .intensywno
c 1 promieniowania odbifego :od .pI'6bki: a) ze staB 
'NCll w stanie Wyj
Ciowym bez pokrycis, b) ze stali H12M ,poJl;rytej warstWq riC 0 gru
 
bosci 1 J.lm C) ze stall :WCll pokrytej 
ars.twq TiN o' gxubd,Scr 23,iAm 


mm ---
 
100 -. - 
80 -J- 
'I worstN(I TiC" 

 60 

 
 
W 
S . 
'.1:; 40 
'" 
:(O 


"rrYr> 
'u 
.
 

 20 

 

 


WQr,tw
 TiN 


----1- 


o 


8 12 
Grubo!;,; , worstwy 


16 
h 


20 


pm 


Rys 8 Wykles zaleino
ci 1 ... f(h) narzE:dzi ze stall NCl1 lub 
812M _pokrytych warstw
 TiN 


Wnioski ' 


o ,72 pm 
GI'UboSi wOl'stwy h 
Rys 7 Wykles zaleznosci 1"'" f(h) narzE:dZi ze stall 
Cl1 lub 
H12M pokryt
ch \vmstwq TiC 


1 Rentgenowska analiza fazowa nadaje si
 do- 
brze do identyfikacji nawet bardzo cienkieh warstw 
TiC oraz TiN na przedmiotach stalowyeh. 
2, Pomiar grubosei' warstwy TiC lub .TiN na 
zg!adzie za pomoe,! mikroskopu optycznego jest do- 
k!adny, leez k!opotliw.y, praeoeh!onny i niszez,!cy 
3 Wyznaezanie grubosci 
warstwy sposobem 
wagowym jest obar.ezony dodatnim b!
dem, wyno-
		

/34_0001.djvu

			82 


A. Majchrzak 


SZqcym od 1 do 3 
m zaleznie od grubosci waI- 
stwy: Metoda ta jest ogr 
niczona" zakr esem - pomia- 
Iowym wagi analitycznej i nastr
cza tIudnosci w 
przypad}
Ka
H 
3HOCO- 
CroHK
x rOHK
X nOKpbI'I
M TiC 
,n
 TiN Ha nOBepx- 
HOCI
 cIa'IIbHoIO 

crpYMeHIa To! )I{e, Mer-o,n; np
ro,n;- 
HbIM ,n;,lIfl Hepa3Pywa1O
ero onpe,n;e,lIeH
fl -IOJI
J1HbI no
 


ERRATA 


W aItykule pt 
Mozliwosci obr6bki cieplnej naIz
dzi ze stali SWl8 
i SW7M pOkIytycb warstj'l'l TiC lub TiN 
w Ob,6bce Pla.stycznej 1980 t 19 nl 3 s 149 
jest bl
d w zapisie autor6w
'aI ty
ulu 


Powinno bye: 
Mgr inz, Andrzej Maj
hrza
 
Mgr inz.. Walerian Majchrzak 
Instytut Ob16bki Plastycznej 
Mgr inz-, Marek Majchnak 
ZHP im H..,Cegielskiego 


Pe310Me 


KpbII'
fl B cpaBHeH

 c M
KpocKonwlecK
M 
,II
 IpaB

 
MeTp
'IeCK
M cnoc06oM perHIcHOCIPYKIYPHbIH MCrO,l\ 
onpc,n;e,neHl1fl '1'0 1I

HbI cnOfl TiC l1.JIH TiN yKa3bIBaC'I 
He&.o'IopbIe npe
My
eCl'Ba,
		

/35_0001.djvu

			.!
 


"{ 


j 
, 
,; 


j 
I 
! 
. j 
1 
1 


OBR()BKA PLASIYC
.:NA 10M .xX ZESZYT ,2 (1981) 


DRINZ. FRANCISZEK GROSMAN 
MGR INZ ANTONI TYMA 
politecltnika ,S[qska 


. UDK 6:n 718.1 02 


Zaostrzanie wsadow do c1'lgmema 


Wst<;p 


" 


Charakterystyka koiic6wki wsadu do ci>jgnienia 


Zasadniczymi cechami koncowki wsadu decyd
- 
j
cymi 0 jej" zachowaniu si
 w' pocz
tkowej fazie 
pr ocesu chUsnienia, zwanej :,zaci
ga
i
m"! Sq: _. 
dlugosc zaQstr zonej 'konc6wkl, 
cechy ksztaltu, 
cechy powier zchni, 
wlasnosci materialu zaostrzonej koncowki 
. 
D1;ugosc, zaostrzonej kmlc6wki zalezy od ksztal- 
tu ciqgadla, jego ustawienia w oporowej plycie 
ciqgarki oraz konstrukcji szcz
k wozka lub ,uchv.,ry- 
tu Minimaln
 d!ugosc koncowki gwarantuj
c
 
pewny chwyt (rys .1) mozna okreslic orientacyjnie 
ze wzoru 


!, 
 !1+!.+hH,+I,+!, 
gdzie: II - dlugosc zapewniajqca niezawodny 
chwyt szcz
kami (przyjmuje si
 za- 
leznie od srednicy wsadu 20-40 mm), 
1 2 , 13 ....:.... Ddpowiednio grubosc oporowej scian- 
ki obsady ci
gadla i p!yty matryco- 
wej, 
I, - d!ugosc stoika wyjsciowego ci
gad!a 
(3-8 mm), 
I, -c. d!)lgosc kalibruj
cej cz
sci ci!illad!a, 
l6 
 dlugo'sc przejsciowej cz
sci wsadu, 
!6.
 _4 


''\ 


Rys: 1 


'1,- .1,. IJ 1 2 I, 
1 6 - " 
-..16 . 
Konc6wka wsadu zalownego w otw6t cl
gadla i 
7UChwYC0I?-a szcZ
kami ci
garki 


Rozpocz
cie pI ocesu ciqgni
nia wyinaga przelo- 
ze
ia pr'zed:niej konc6wki ,?,sadu przez otwor ci

. 
gadla, aby umozliwic jego uchwycertie, w szcz
ki 
wozka ci
gn
cego, w przypadku ci'lgarki lawowej, 
lub kleszczy w ci
garkach b
bnowych.. Poniewaz 
otworci
gad!a jest mniejszy od poprzecznego pr ze- 
leI oju ci
gnionego wsadu, mozna pr zeloiyc kon- 
cowk
 jednym z dw6ch stosowanych powszechnie 
sposob6w: 
1. wst
pne zredukowanie koncowki wsadu, czyli 
zaostrzenie na dlugosci niezb
dnej do przelozenia 
jej przez otwo( ciqgadla, a nast
pnie pewne uchwy
' 
cehie wszcz
ki, ci
garki; 
2 pIzecisni
cie niezredukowanej koncoW'ki wsa- 
du przez otwor ci
gadla za pomoc
 urz
dzenia wy- 
wieraj
cego niezb
dn
 si!
 przepychania 
Uizqdzenie sto
owane do wprowadzania w ci
- 
gadlo ilie' zaostrzonej koncowki wsadu jest zain- 
stalowane w linii ci
gai: ki i nosi nazw
 wciskar'ki 
Zastosowanie. wciskatek jest korzy"stne ze wzgl

 
d6w. technologicznych i organizacyjno-ekonomicz- 
nych.. W pewnych przypadkach ich zastosowanie 
jest 
iednak niemozliwe, ze' wzgl
qu na niebez:rie- 
. czenstwo wyboczeni
 lub sp
czenia wctskanej kon- 
cowkL W praktyce wskaznikalni ograniczaj'lcymi 
zakr
s pr'zydatnosci wciskania nie zaostrzonej kon- 
cowk
 s
: 
dla zjawiska sp
czenia 
Fw_ :S;;.Re 
s. 
gdzie: F w - sila wciskania-, 
So - pIzekroj poprzeczny wsadu l 
Rc --: granica plastycinosci materialu wsa- 
du; I 
dla zjawiska wyboczenia (dla pr
tow i rU! okr'l- 
g!ych) 


\ 


d 3 _>-> 0 1 
lw::;:"'- , 
gdzie: d;: -- srednic'a zewn
trzna wsadu, 
Iw - dlugosc wciskanej koncowki (do 
uchwytu w szcz
kach wciskarki) 
W przypadkach, gdy waruri.ki uniem
zliwiaj
 wGi- 
Skanie niezb
dne jest' wst
pne 'zaostr'zanie Dalsi,
 
cz
sc OpI acowania ogr aniczono do omowi"enia spo- 
sob6w zaostr'iania konc6
ek wsadu do ciqgnienia
		

/36_0001.djvu

			lp =' 1,2lc 
W praktyce d!ugosezaostrzania waha si
 w gra- 
nicach 100..-200 mm 
Cechy ksztaltu.. W przypadku ciqgnienia r,ur za-' 
"ostrzana koncowka powinna miee otwoz stosowny 
dO. wlasciwego' przygotowania powielzchni we- 
wn
tIznej w -zabiegach trawienia, plukania, neu- 
tralizacji i" nanoszenia powlok podsmalowych. 
Otwor ten nie ,powinie,n zmniejszye wy;frzymalosci 
zaostrzanej kOI1cowki, Ksztalt i wymiary poprzecz- 
nego przekroju koncowki powinny u!atwiewpr9- 
wadzenie do OtwOI'U ciqgadia OI'az wykqnailie mo
 
zliwie najwi
kszej liczby Ctqgow po jednym za- 
ostrzeriiu Przejscie z cz
sci zaostrzonej do nie za- 
ostrzonej powinno bye lagodne, bez -zafaldowan 
i karbow, zapewniaj'lce stopniowe nalastanie obci q .. 
zenia 'w fazie zaciq,gania" Dobre dopasowan,ie po- 
wierzchni koncowki do- otworu ciqgadla jest nie- 
zb
dne w plocesach ciqgnienia hydlostatycznego 
Cechy powierzchni. Na oddnku poz,," stref q 
dzi
lania nacisku szcz
k p'owierzchnia poWinna bye 
mozliwie "gladka, pozbawiona ryS zOIh
ntowany,ch 
prostopadle do kierunku ciqgnienia oraz zak;re i !u. 
sek 
Wlasno,sci materialu ,zaostrzonej konc6wki de- 
cydujq 0 zdolnosci przenoszenia obCtqzen w calym 
plocesie ciqgnienia W przypadku zaostrzania przez 
odksztalcenie plastyczne na zimno wytrzymalose 
zwi
ksza si
 w stosunku do stanu wyjsciowego 


84 


F" Glosman 


A Tyma 


. Zeby -zapewnie niezawodnosc i zwi
kszye pew- 
nose chwytu szcz
kami d!ugooe konc6wki lp po., 
wi
ksza si
 n"wet 0 20"/0 w stosunku. do obJiczo- 
nej 


Klasyfikacja procesow zaoshzania 


Koncowki zaostrza si
 obrobk q plas\yczn q lub 
ubytkowq. Oper acje zaostr zania ... plastycznego roz- 

 ni q si
 sposobem ksztaltowania oraz uI'zqdzeniem, 
w ktorym s
 one r'ealizowane '_ Metody zaostr zania- 
ubytkowego rmni q si
 g!6wnie sposobem usuwa- 
nia nadmiaru materialu Szczego!owq klasyfika9j
 
sp
ob6w zaostrzania przedstaw
ono 1;1a IYS, 2, 


Char akterystyka sposo bOw zaostrzania 
Zaosttzanie na walcarkach kuiniczych 
Walcowani
 jest n-ajstaiszym i rozpowszechnio- 
nym sposobem zaostrzania, stosow.anym do duzego 
'zaklesu wymiarow IUr', pr
t6w, plaskownikow 
i drut6w Koncowki okiqg!ychpr
tow, drutow ir,ur 
zaostrza, sl
 walcami z wy
rojami zamkni
tymi 
Druty splaszczone i plaskownikL zaostr-za si
 wal- 
cami 0 -gladkiej beczce, na ktorej splaszcza si
 je 
ze sw.obodnym poszerzeniem; brzegi obcina si
 na- 
st
nie na noiycach Na jednej walcalce mozna 
zaostlzye wsady 6. duzym zakresie wymi
u6w po- 
przccznych dla kilku roznych maszyn ciqgarskich 
Przebieg zaostrzania na walcarce pokazano na 
rys. 3.. Zeby' uzyskae w!asCtwy przekroj nalezy 
konc6wk
 podawae do wykroju dwukrotnie z obro- . 
tern 0 90° mi
dzy podaniaini, Ustawienie zdeI'zaka 
. jest Iegulowane, zaleznie o
, wymaganej dlugosci 
koncowki Niezb
dny obrot pomi
dzy podaniami 
w przypadku' denkich d!'ut
w nie stwarza wi
k- 
szego k!opotu. TYPowq walcar k
 wspornikowq do 
zaostr zania cienkich dr u tow pokazario na rys, 4 
Trudniejsze jest obr acanie pomi
dzy kolejnymi po- 
daniami grubych drutow zwini
tych w kr
gi. Sto- 


ZAOSTRZANIE KONC0WKI 
. W
Aru 00 ,CIIjGNIENIA 


.- -:-"-1.-' ,- 

 
 
tu t:; I 
.-: . 
 L 
__.__ 
I 

I 
8 « 


I 
U1 
 ! 
--- 
- 
w I 
 
8 I ,,
 
0" 
«, I 0 
N' ,::t: 
oc a 
_"_,L 
 


.__ --'0- 
r Obr6
 
I
t

 - .1 - 
__.._
 .J . 


=:L_ 
L
 kO U
k0wo=:J 
L- . 



 
E 

 
g 
o 
. 



 
J 
£ 


g 
" 0 N 

 E 0 u 
E 
 2 N g 
 
 
E u 
0 c E 
. g "" N '" 
. 0 
 u 0 
0 
 
 '5 
 0 C 
.>' 0 N - j! 
0 13 :s. 
 {J " 
N E 
 ,; 
" 


2 > 
0 u gO 
 
0 .>' g E o
 0 
.>' 0 g, Q 

 
 
a ." a . '", 

 0 
 0- N f gg 
u 8- 
 
 
 ,g; 
 

 Ii e 0 g :g
, 
 
I; 0. .>' 

 15. 

 " 
Ry_s 2 Klasyf1kacja sPOSO.b6w z
o5tnania
		

/37_0001.djvu

			"',/ 
 


Zaost
zanie WS

-6w do' cf
gnrenia 



 


a) 


.. 


RYS 3 Przebicg zaostizania na walcalcc kuznkzcj: a) poda., 
nie ,materialu b) zaostrzanic: 1 -. wake 2 - zd(;\ztlk '3 __ 
wsad 


Rys 4 Walcar-}ta wspornikow8 do zaostn;ania wi>adu do ci 5 Wslcsrkl do zaostrzanla grubego -drutu 7.winiE:tego w 
kr. ; ....-[

D>'

-- 
. . ...q:J q
 
. ,I" ' 
Rys 7 Kole,jne fazy zaostrzania, rUI'Y plzez- faldowanie ns 
pr8sie 


... LV 
8-+13 
1 f;:L 
. ..
. 
t2 ...
 
0'cj 
r- 
 ...c 
L1j- 
:----'r-., . . - 
t=_=J 0-- - 
J -
 
ill 

. 
. 1=7 - <{ -.- -,- 
m 


u_.__ 


-.-- 


1 


I 
-;
 . .:,-- 

 


I 
--- 


R:ys 8, Odmiany zsol>trzania na pl'
sie rUr' przcz fal
. 
dowanic 


- 


'-
		

/38_0001.djvu

			86 


:r"': Gx osman 'i A T,yma 


-------- 


je si
 prasy z nap
dem hydraulicznym Na ni!o- 
tach wykonuje s{<::; faldowanie gl6wnif2:' l1a g'6IqCO 
w wyprofilowanych kowad!ach Ostateezny ksztalt 
ko
c6Y'ki uzyskuje si
 w dwoch uderzen
ach" po- 
ml
dzy kt6rymi material 'ohraca si
 0 90° 
Ze wzgl
du na duie 10kalne od	
			

/39_0001.djvu

			.87 


. Zaostrzanie wsad6w do ciqgnienia 


.-- 
i 


wylqcznic do wyrob6w okrqglych, podawanych na 
kowar ki r uchem post
powym Kowal ki dzwignio- 
we, dwu i czterokowadlowe (rys lOb) stosuje si
 
do zakuwania na zimno lub na gOlqCO Iur i pr
- 
t6w 0 S1 ednicy do 80 rom, W yposaz6ne Sf! one w 
uI'z<}dzenia po'daj<}ce, kt6re nadajq mat.erialowi ni,ch 
S1 ubowy, co zapewnia koiLc6wki 0 regular nym' 
okrqglym ksztalcie 
Kowarki hydrauliczne (rys 10c) stosuje .si
 
g16wnie do zakuwania IUI 0 duzych srednicach, <;10 
40Q mm :Nszystkie z wymienionych kowarek mo- -, 
gq.' pracowac w ciqgu technologicznym lub w od- 
dzielJi'ych gniazdach Wyposazenie kowarek w po- 
dajnik mechanizuje places 2akuwania Wlasnosci 
konc6wek pod wzgl
dem ksztaltu, wymiar6w, sta- 
nU,powierzchni i wytrzymalosci calkowicie spelnia- 
jq wymagania plocesu ciqgnienia, Do wad procesu 
zakuwaliia na kowarkach mozna zaliczyc halas 
(g16wnie kowarek rotacyjnych) oraz drgania prze- 
noszone na zakuwany materia!, szkodliwe gdy ma- 

terial jest podawany r
cznie 


Obciskanie 


/ 
Obciskanie, polegajqce na miejscowym pr_
ew
- 
zeniu wsa.du przez sciSni
cie w 'kierunku promie- 
niowym, stosowane jest do zaostrzania -na zimno 
ksztaltownik6w, pr
t6w i rur Obciskanie wyko- 
nuje si
 przez wciskanie lub ksztahowanie elektro- 
magnetyczne 
 N a wciskar kach zaostr za si
 gl6w- 
nie, rUlY 0 dUZych srednicach Proces obciskania na 


Rys lOc 


typowej wciskarcc hydraulicznej (rys 11) obejmu- 
je: 
1) podawanie i mocqwanie wsadu w uchwytach 
15 i 16 - w 
oloienia,ch tistalanych zder zakami, 
. 2) obciskanie ma tryc q 9 osadz(mq w. ruchomej 
p
J)rzeczce 8-, przemieszczanej silQwnlkami hydr au
 
JiCznymi ,<7, -' 

3) odbior wsadu za pomocq dzwigni 22 i tI ans- 
por t do ciqgar ki 23. 
Obcisk
nie elektromagnetyczne stosuje si
 je-" 
dynie do rur, zwlaszcza z materia16w odznaczajq- 
cych si
 duzq przewodnoSci q elektrycznq i nisk q 
granic q ' plast:fcznosci (metale niezelazne, szczegol- 
nie aluminium) Schemat ill zqdzenia 9.0 ksztalto- 
wania ,elektT-omagnetycznego przedstawia ry's:, 12: 
<;:>dksztalcenie wywolane jest oddzialywaniem sil- 
nych zmiennych pol elektromagnetycznych cewki 
2 oraz ksztaltowanej koncowld 1 Ten spos6b obci- 
skania nie jest dot<}d w kr aju stosowany na skal
 
przemyslowq - Jakose koitc6wek zaostrzanych przez 
obciskanie jest bardzb dObra Urz<}dzenia do obci- 
skania przez wciskanie Sq stosunkowo skompliko- 
wane, pozwalaj<} jednak na calkowit q mechaniza- 
cj
 proGesu. 
U rzqdzenia do obciskania elektr omagnetycznego 
maj<} znacznie prostsz q konstrukcjEi i takie mog q 
bye 
mec;hanizowane Cewki do ksztaltowania. ,za- 
silane Sq prqdem 0 d"zym napi
ciu (kilkanascie do 
kilkudziesi
ciu kV) co' utrudnia sp'elnienie war'un:" 
kowbhp . . 


,
		

/40_0001.djvu

			88 


F, GIOSm'an 


A Tyma 


-7" 



 
;;;1 
" 
 li \1Z 
· $ . . . . -. 
 , ti1[JJ . = . ,O 
__' B'
 
9 . .'.....!.!!. 
RYs, 11 Wci
l
arka hydxauHczna do obciskania 1'ur;, 1, ,2, 3 ;- st6jaki, 4_ S, .6 - zderzaki, 7 - sUowqiki hydr.auliczne,.8 _. 
popxzeezka, 9 - matryc81 10 - kolumny, 11 - korpus 12 - st61 rOboczy, 13 '- stojaki, 14 ':- silowniki zasHnjqce, 15.- pryz.., 
ma. ustalajqca, 16 -. podpOI'y, 17 - s,IUby regulaCyjne 18 - ogranicznikf, 19, 20 - 'fyl	
			

/41_0001.djvu

			Zaostrzanie wsad6w do' ciq.griienia 


wanej ob$lugL Nowoczes
e_-6brabiarkLteg,o typu' 
pracuj
w cyklu po!automatycznyII)., Zapewniaj
 
uzyskanie koilcowki 0 z'q.danyin 
sztalcie i - glad- 
kiej, pozbawionej rys powieIZchnL Uzyskane- kon_-, 
cowki'sq. jednak oslabione przez.zmniejszenh:
 prze;' 
kroju i przeci
cie wlokien materialu 


HJs 14 FU.'7.flll{a do zaoshzania kon.c'6w€k wsadu do {:
!1g- 
nienia 


Chemiczna obrobka ubytkowa 


Zaostrzanie przez trawienie w roztwOlach kwa.. 
SOW stosuje si
 glownie do drutow 0 bardzo ma.. 
!ych sr ednicach or az do kszta!townikow. Spos6b 
ten wymaga pionowego wprowadzania koilc6wki 
do roztworu, co w przypadku sztywnych ksztaltoV{- 
nik6w utrudnia pr oces ' 
Istotnym problemem je's\ dobor sk!adu roztwo- 
I'U w zalez-nosci od gatunku mater ialu wsadu d9 
ciqgnienia, Roztwor ,musi intensywnie tr awie, lecz 
nie moze powodowae kr'uchosci wodorowej, Wada.. 
mi -tego sposobu jest szybka utrata aktywnosci roz- 
tworu, nieodzownose cz
stej jego wymiany, uciq.- 
zIiwe warunki pracy obslugi oraz oslabienie wy- 
trzymalosci k6ilcowki 


Elektrochemiczna obr6bka ubytkowa 


Zaostrzanie sposobem elektrochemicznego tra- 
wienia polega na anodowym rozpuszcufniu mate- 
rialu Ten sposob zaostrzania stosuje si
 do bar'- 
dzo cienkich dr utow i cienkosciennych ksztaltow- 
nikow Koniec ksztaltownika (anod
) umieszcza si
 
w obejmh
 stano-wiq.cej katod
 Luz pomi
dzy za- 
ostrzanq. koilcowkq. a obejm
 powinien bye jedna- 
kowy na calym obwodzie ksztaltownika W pr ze-- 
strzen pomi
dzy anodq. i katodq. wprowadza si
 
elektrolit (najczE:sciej 20"10 wodny ioztwor NaCl) 
pod cisnieniem okoto 0,5 MPa Pomimo swych wad 
(oslapienie koilcowki, uoiqzliwe warunki ,PI<3.cy) w 
pl' zypadku bar dzo cienkich dr ut6w i cienkoscien- 
nych ksztaltownik6w sposob ten stosowany jest ja- 
. ko jedyny mozliwy.. 


89 


pbr6bka ubytkowa przez utlenianie 
Zaostrzanie prz,
z utlenianie' polega '1?-a wygrze
' 
waniu iwnc6wek wsadu w piecu (najcz
sciej szcze. 
linowym) .z. atmosferq .silnie utleniaj
c
. P.owsta!q 
zgorzelin
' 'usuwa 'si
, pr"zei' srutowanie" Proces- te
 
jest stoso
any .g!6wnie dp ksztaltownikow Celem 
przyspieszenia" proces'l;1 i tizyskania zgor:zeUny 0 
r-ownomier nej gr'Ub.osci riaJdada si
 ,W 'odpowieql.. 
nich miejscach obwodu specjalnepasty przyspie- 
szajq.ce 
tl,enienie,' Uzysl5:ana 'tym sposobem 'kon- 
cowka odznacza si
!agodnym przejsciem.w cz
sc 
nie zaostrio'nq
:a ze:-wzgl
du' na po'Wstanie'struk- 
tur y Widmanstadtena, obnizoDq.' udal nosci
, f wy
, 
tr zyma!osci
 G!own
 wad,. procesu jest jegQ. cza-. 
sochlonnosc Wad
 wszystkich sposobo
. ubytko- 
wego zaostr'zania sq. s
raty' ,'ma ter'i
lowe 


KryteIla doboIU sposobu zaostrzania . 


Mnogosc istniejq.cych sl:wsob6w, zaostrzania skla- 
nia do ustalenia lnyteriow dober'll' sposobu naj- 
bardziej odpowiedniego dla danych wa'runk6w 
ciq.gnienia Pod poj
ciem war unkow ciq.gnienia ro":'; 
zumie si
 baz
 technicznq. ciq.garni. pI zebie:g , ca]e:': 
go procesu technologicznego, -wielkosc- i seryjnosc 
produkcji- oraz cechy ciq.gnioneg.o ,ws'a,du takie jak: . 
wielkose i kS2;talt 'pr'zekroju. gatunek i, stan,' ma:" 
teria!u oraz postac wsadu (np. zwini
ty wkr
i) 
W doborze sposobu zaostr.zania nalezy uwzgl
d- 
nie nast
pujq.ce czynniki: . 
\ 
wymagane wlasnosci, zaostr zonej kon
owki, 
prostota urzq.dzenia do zaos
rzania, 
prostota obslugi, 
mozliwosd mechanizacji i ulozenia w linii pro- 
dukcyjnej, 

ydajnosc. 
uzysk materialowy, warunki bhp, 
wplyw na przebieg pomocniczych za,biegow 
technologicznych (trawie'nle, nanoszenie podkladow 
podsmarowyc:h), 
uniwersalnosc zaostrzania (zakres wymiar'Owy 
i ksztaU przekroju, gatunek mater'ialu), 
Uwzgl
dniajq.c powy
sze dokonano oceny'sposo- 
bow zaostrzania' i ustalono zalecan
 zakresy ich za- 
stosowania w tablicy 


Podsumowanie 


Na podstawie przeglq.du sposobow zaostrzania 
jako najlepsze zaleca si
: - 
,do zaostrzania drut6w 0 bardzo maJych sred- 
nicach or az ksztaltownikow (zwlaszcza cienkoscien... 
nych) obrobk
 ubytkow
 c:hemiczn
 lub elektro- 
chemicznq.; 
do zaostrzania cienkich drutow or:-az plas
ow- 
nikow walcarki kuzl1fcze; 
do zaostrzania pr
t6w i rur kowarki dzwignio.. 
we lub hydrauliczne; .
		

/42_0001.djvu

			F, Grosman i A Tyma 


90 


.
-_._-
-_. --'--'---
----
"--
-
"'---' 


ChaJ'akter.ystYka:. roznych sposobow zaostrza.nia 'wsadow do ci<}gnienia 


f ;
i -
POS6 

1- 
Utz
dz:nie T---
 
kle
 zastos::ania _-[---- uw 


-- --I 
Wa1cowanie Walcarka kuznicza Druty, pI'
ty i wry okrqglc OIaZ pla- Uci!1z11wa obsrnga, btak,moiliwosci me.. 
skowniki Szeroki zakres wymiar6w po- chanizacji, mala wydajnok, utrudnio- 
przc.cznych' Zabieg mozna wybnac na n
 przygotowanie poviI'ietzchni w
w- 
zimno i na gOt!1CO, n
ttzncj d:) ci'lgnienia, maly uzysk, pro
 
Uwaga: w przypadku plaskownik6w nic- stc urzqdzcnia, uniwersalnosc zastoso- 
zb
dne sq nozycc do obci
cia poszCtZO- w<'lnia niczalcznie od wic1k.)sd przckl'oju 
i nych kI'aw
dzi 

.
_.___,,_" I
_
__U__" 
 _ --
 .....
-- 
I Rury cienbscienne 0 szeI'okim zakresie 
I wymiar6w z material6w 0 duzej odksztal- 
I calnosci (m
talc"niezc1azne, stale nisko.. 
I w
glow
, niskostopowe); zabicg W'yk0- 
nuje si
 gl6wnic na zimno 


Niezadowa1ajqcy' ksztah konc6wki, bar- 
dzo Uc1!1zliwa obsluga, brak mozliwosci 
mcc4anizacji, w pIzypadku rut utrud- 
nipne przygotowanic powieI'Zchni w
w., 
I n
trznej do ciqgnienia, stosunkowo sze- 
roki zaktes wymiar6w ptzckroju,' uni- i 
w
salno
c _ _ __ 
_ _

 I 
I J W., kotzystnie wyr6zma Sl
 Watunkaffil I 
p

ccy, obslug!1 i mozliwosciq mcchaniza- 
______ _ ____________1 C't __ ___ _ _ _ _ __ _' 
Pn
ty, dIuty i rury 0 pclnym zaktesie i Duia uniwersalnosc, mozliwosc peInej 1 , 
wymiar6w z wyj!1tkiem dr,ut6w cienkich ! mechanizacji, mozliwosc pracy w ciqgu 
i rur 0 batdzo 
uzych s
ednicach) 
 d
- technolo
Icznym, bar
zo ,dobra j
kosc [ 
wolnego matenaluj zablcg wykonuJe Sl
 konc6wkl, duza wydaJnoSc, WYSOkl po.' 
na gorqco lub na zimno ziom halasu, zwlaszcza kowarek rotacyj- 
, nych 
D

 ty, p
 :

y 
i -;-ury 
 'm-;l;
h 
; edni
ach; I-
--' 
 
zabieg wykonuje si
 gl6wnic na zimno; I 
nie ma ograniczen materialowych 
-Pt 
ty i ru
 ;

 pem:ym z ;k' ;esic w ymi a- ' 
r6w z dowolnego materialu, zabieg. wy- 
ko. 
:!j.e_


_ 
i 
mno 1
 


._ 
OtqC ?__ _m__
_"_
."___'" 
Rury 0 duzych stcdnicach z matcrial6w 
mi
kkich 0 dobrej przewodnosci, zabicg I [ 
_
 yk
 ,?-uj

i--L
 g


.____ 

_
_ 
Ruty 0 nieduiych srednicach Z mate
 I j.w 
Iial6w mi
kich 0 dobrej przewodnoki, : Wadq ptoccsu s!1 nicbczpicczne warunki 
I_ 
abieg , 
YkOnUje __ Si
 n
 ..
_
:
______. ' I ' _
; 
% 

 
ij_;




__
= 
so
 .:


c
:_ 
I I Druty, pr
ty, ksztaltowniki z material6w Maly uzysk, mala wyttzymalosc konc6w- 
o specyficznych wlasnokiach mechani- ki (w przypadku zaostI'zania na gorqq»), 
, cznych, zabieg wykonujc si
 na gorqco niekorzystny ksztalt,' ograniczony za- 
lub na zimno kres zastosowania, prostc urzqdzcnie, 
mozliwo
c mechanizacji 'procesu 
¥k 
 wydajno
t

zybka-- -utrati- 'aktyw- 
 
nosci roztworow i koniecznosc cz
stcj 
ich wymi,any, zle warunki ptacy ob- 
s_l

i, ,
is


 ja
.?



ao
st_rzonet
?_nc?

i_.1 
Skompllkowane utzqdzcrne, wymagaj!1 CC I 
kwalifikowanej obslugi, mozliwosc me- 
chanizacji pracy, korzystny ksztah'kon- 

6wki, 

 _
izon 
 _ wy 
z!' E-1alos_ 
_
_________ 
Oslabicnic konc6wki, uci!1zliwe warunki 
procesu 


I 
I 
M
_
 I - Dtu -ty
'o
 dui e;"":ir -edn lcy
rpI
ty z twar :
 
I dych matedal6w (stale wysokow
glowe 

 i stopowe) 
-_._-------I--
---
-_...----_. 
Urzqdzenia ,do tra- I Druty 0 bardzo malych st'edni
ach i cicn- 
wi.enia e
ektroche- I koscie1111e ksztaltowniki 
mlcznego 
-P I:
:: :: :oW
 _J 



: 

:
:t
= 

;

i

 t

: :
:_ J

:;

j:
c
6:f:
:=: : 

r;;
: I. 


Fardowani
 


Walcatka 


. 


Prasa 


j,w, 


Mlot 


j,w, 
i _!.::
.J
;l6w



_

 .
g;
t


._ . 
I Pr
ty i IUty 0 wi
kszych wymiatach po- 
ptzecznych z dow-olnego matedalu; za- 
! bieg wykonuj
 si
 na got'!1co 


Zakuwanie 


Mlot 


a 

1 
m . 1 
is. 
i 
I--
-- 
I 


Kowarka diwignio- 
wa 


J.?rasa mechaniezna 


jw 



 
. 1 
 
-0 
" 
,0 
o 


Kpwatka rotacyjna 


Kowarka hydtau
 
Hezna 


Ob(is'
imie 


Wciskatka 


I 
I I -Th z!1dzeni 
d-;-- 
ksztahowania 
I elektromagnetycz- 
I Przew
anie ! -ft 

iqgal ka---- 
I I I 
I_J_____ \ _______ 
I t Chemlczna 
anna do trawie- 
nta 
1___1... 
_ 
Mcchaniczna Freza'rka -- 


-D ruty- --o-
- bard :zo u ma ler- sted ntcy-o'taz 
ksztaltowniki 



 

 
" 


i 
e 


Elcktroche- 
,p1iczna 


Utlenianie - 





I 
OgIaniczony za.toes zastosowania, uci!1z- I 
liwa obsluga, brak mozliwosci mechani
 
zacjt, utl'udnione przygotowanic powicn:- 
chni wcwn
trzn{:j 'd0 ci!1ghicnia, proste 
urz"qdzenic, uniwersalnosc zastosowran,ia 
_
:z



nic,
j 

J



S_
! .s


n.i.,:!:..

 
du_ . 
Ogtaniczony- zaktCS zastosowllnia, moi. 
liwosc mcchanizacji ptocesu; prosta, 
o.bsluga, duza wydajnosc, utludnlone 
przygotowanic powicrzchrii wcwo
trz. 
n
j do ci!1gnicnia, szct'oki zaktcs..srednic 
--I Jak w pt;ypadku faldowa
i;-;a w-;-
c
ic-;;l 
I 


Perna mechanizacia.ptoccsu, batdzo do- 
bt a jakosc konc6wki
		

/43_0001.djvu

			ZaostI zanic wsad6w do ciqgnienia 


91 


do rur 0 duzych 51 ednich obciskanie za pomocq 
wciskarek lub z
kuwanie na' kowa-rkach hydrau- 
licznych .. 
Ostatecznym kryterium wyboru sposobu za- 
ostr zania powipien bye r achurek ekqnomiczny Ist-
 


,nle,jq tez sposoby, umozliwiajqce przeprowadzenie\. 
wsadu pIzez ciqgadlo, bez potrzeby wczesniejszego 
z.&ostrzania koncowki Mozliw05Ci takie stwarza 
wciskarka bezpo5rednio W, ci4gaIce lub luchome 
ciqgadlo samozaciskowe 


POINTING WIRE, BARS AND TUBES FOR DRAWING 


Vcn,i9us methods of pointing the ends of wires, 
bar
stock and tubcs are. reviewed, classified and 
ev;luated POi
ting on forging rolls, corrugatir:tg of the 
tu1;e ends, hammer 'or pic-ss forg
ng, contraction', rcduc- 


Synopsis 


ing, milling, chemical and electr ochemical etching, 
oxi
ation The advantages and limitati
ns of the par., 
ticuJa.I' me tods ar e discussed 


rrOIUOIOBKA KOHUA 3ArOIOBOK K BOrrO'IEH!1lO 


B cralbe n;aH 0630P pa'311wIHbIX crroco6oB rrOn;rorOB- 
Kr:I (ocIpeluul) KOH1(a 3arOlOBOK K BOJIO'ICIU1IO, - Jl[X 
I
JIaCCYlct)I.f!{au,M..H JII ou,eHKa Pe):lyu,MposallMe KOHU:OB na 
KOBO'rHbix BaJIb1(aX, CKrra.n;r;;:a KOl-l1(OB IPy6, KODKa"'-na 
rrpeccax v. r.wrrorax, peAYIJ;MpCBaJJJlIe, cppe3epOBaJl.Me, XM- 


Pe310MC 


MWIeC
{Q
 M 3neKlpoXMM,W'-IeCKOe rpaBnelIJIIe, OKJlICrrel-me, 
IIpeJlIMy
ecrDa JII :orpaHM	
			

/44_0001.djvu

			"-I 


'-)
' 


P I 
\1 
.it: . 


y;' 


, 


OBROBKA PLASTy	
			

/45_0001.djvu

			94 


i autobus6w Omowiono metody wykonania przed- 
kuwek u innych producent6w -zagrani,cznych, tech-' 
nologi
 walcowania pI zedkuwek i zastosowane w 
pr-acy systemy i metody kalibr owania v/alc6w kuz- 
niczych, war unki i pI zebieg prob or az wyposaze
 
nie linii* W drugtm referade przedstawiono 
badania jakosciowe i przydatnosc rentgenowskiej 
analizy strul,duralnej do oznaczania obecnosci TiC 
lub TiN w Warstwie wierzchniej nalz
dzi ** Omo..:. 
wiono wyniki badan przeprowadzonych w INOP 
na probkach' z, zelaza Armco oraz kilJ:;:unastu stali 
w
glowych i stoj:>owych, zwlaszcza narz
dziowych 
do pracy na zimno. Om6wiono takze pomiar y gru- 
bosei warstwy TiC lub TiN oraz aparatur
 ba- 
d
 wcz'! 


l i d: 
'Vi 
INi; 

 :w:: 
111' 
1' 1 (\ 
Ii': 
i l '::' 
Ii'!, 
!h r : 
i
: 
'. 1 ".' 
ir: 
I'" 
il;;: 
! Ii: 
,.. 

! 
I I it: 
tfi 

11_j:ti 
.I 
 l
',' 
;)iil- 
11

: 
lIl l i' 
,\:i! . 
; W'
 
'j :](
, 
.
 
iI
:;; 
;I
::!J: 
'ijn: 
::\Iv\' 
I'!! 
': 1 ,: 
I t';: 
;I.!':' 
tl l ':"; 
Iii:: 
" .,!;:, 
;)(;1 
d'<,!" 
:'
 ;;
 
:,.,: 


Eksponaty targowe 


Wi7 Mi
dzynarodowych Targaeh w Brnie, kto- 
re odby!y si
 od 10 do 18 wrzesnia wzi
!o udzia! 
oko!o 2600 wystaweow z ponad 30 kr ajow Ponad 
70 firm z 21 krajo"( wystawilo oko!o 300 maszyn, 
narz
dzi i urzqdzen do obrobki plastycznej metali 
Po raz pi'!ty wspoln,! ekspozycj
 obrabiarek, w tym 
takze maszyn, narz'
dzi i urzqdzen do obrobki pla-' 
stycznej wystawily kIaje RWPG. Najwi
ksze eks- 
pozycje wsr ad panstw soejalistycznych naleza!y do 
CSRS, NRD i ZSRR Polska wystawi!a automat 
WS c l04 do skosnego walcowania wierte! k1:
tyeh, 
wyprodukowany przez Fabryk
 ObIabiarek Spe- 
cjalnych PONAR Wiepofam
.. W niniejszym prze- 
gl,!dzie om6wiono tylko te maszyny, ktore dotych- 
czas nie byly opisane 


Prasa hydrauliezna szybkobiezna HDS 100 
Dunke" RFN 


N acisk 1000 kN 
Skok suwaka f5Qmm 
Odleg!osc suwaka oct sto!u 400 mm 
Wymiar y sto!u 630 X 400 lub 800 X 630 mm 
Przeswit korpusu 650 lub 820 mm 
Pr asa HDS 100 (r ys 1) przeznaczona jest do 
wyUaczania, gi
cia i wykrawania Ma ona _udaro- 
wy tlumik ci
cia, ktory umoiliwia wykrawanie 
blach grubych i zmniejsza nat
ienie halasu poniiej 
70 dB (A) 


Prasa hydraulicznlr HFP 250 
Hydr-el, Szwajcaria . 


2500 kN 


Nacisk 
Sila wg!
biania gr ani 
poprzecznie sp
czajqcej 
Sila przeciwdocisku 
Skok 
Pr 
dkosc ci
cia 
Pr 
dkosc dosuwu i powrotu 
suwaka 90 mm/s 
Najwi
ksze w'ymiary tlocznika: 
d!ugosc X szerokosc X wysokosc 600 X 600 X 340 mm 


1250 kN 
40 kN 
80 mm 
60-20 mm/s 


. Patn: Obr6bka Pla,tvczna 1980 t 19 nr 3 s.. 125 
** PatIZ ten sam zeszyt Ob1'6bki Plastyczne.1, s 77, 


S. Gobi 


. f ' 
:
 
>{:. 
I 
I 


] 
! 
I 
! 
I 
I 
I 
I 
:1 


f 
I 
I 
I 
I 


Rys 1. Frasa do Hoczenla HDS 100 


N ajwi
kszy przekr oj tasmy 
Skok podajni
a , 
Pr 
dkosc podawania maX 


280Xl6 mm 
0-200 mm 
250 mm/s 


Suwak g!owny pIasy HFS 250 (IYS 2) jest pro- 
wadzony na czterech sh.
paeh W dolnej cz
sci pra:" 
sy umieszczone Sq cylindry suwaka tnqcego -i do- 
ciskacza, a vi gornej ez
sei eylindry podwojnego 
suwaka wgl
biajqcego gran popIzecznie sp
czajq- 
Cq Prasa moze pracowac ze stemplem stalym lub 
tuchomym; przesterowanie trwa 2 sekundy, 
Dostarczany wraz z pr aSq podajriik walcowy ma 
nap
d silnikiem hydr aulicznym. Do wyposazenia 
pI asy nalei q ponadto odcinak odpad u i UI zqdzenie 
do smarowania wykray..ranej tasmy Na uwag
 za- 
sluguje system zabezpieczenia narz
dzi przed 
uszkodzeniem (r ys 3) Wbudowana w st6! pi asy 
I uchoma plyta nar z
dziowa 1 z zamocowan ym 
tlocznikiem, jest utr-zymywana w rownowadze 
przez spr
ione powietrze regulowane dwoma zawo- 
rami 3 i '1, sterowanymi I'ozdzielaczem 2 Wylqcz- 
nik kr aiicowy 7 nastawia si
 na grubosc tasmy 
7. dok!adnosei,! 0,02 mm, za pomoc,! sruby mikro- 
metrycznej 6" Gdy na tasmi
 znajduje s'i
 pr'zcd- 
miot, wtedy wylqcznik kr aiicowy 5 zadziala wczes- 
niej niz wy!,!cznik7 i p,zez blok elektroniezny 8 
spowoduje wycofanie naI'z
dzia w poloienie 'pier 
 
wotne Rownoczesnie uI'uchamia si
 uI'zqdienie 
do zdmuchiwania wykl'ojek, a w tym czasie za- 


I 
, 
I 
I 
! 
,;:,'j 
,
		

/46_0001.djvu

			. 


Maszyny do obr6bki plastycznej, Blno 1980 


95 


RY
 2 FIas" hYdlauliczna HFF 250 do dokladnego \'J:YkrD.wania 


blokowany zostaje automatycznie skok prasy Po 
zakonczeniu zdm1,Jchiwania pI'asa uluchamia 'si
 
ponownie. Jezeli niepozqdany_ przedmiot nle 20- 
stal usuni
ty pI zez ur zqdzenie do zdmuchiwania 
wykrojek, to caly cykl pQwtarza si
 jE$ZCZe dwu- 
krotnie i dopiero wtedy prasa zatrzy"muje si
 osta- 
tecznie, a sygnal swietlny alarmuje obslugujqcego 
Podobnie wylqcznik kraiicowy z.atrzym
je pIa

, 
gdy dwie wykrojki znajd,! si
 razem na wypycha- 
czu Firma Hydrel cileruje ponadto irme prasy tego 
typu (). naciskach 900, 1600, 2100 i 4000 kN Do-. 
star cza tez Ut zqdzenia do magazynowania i poda- 



 


2.., 


- 



...-"""-----' 


"I 


&.-.- 


Rys 3 Schemat zabezpicczenia nau
dzi prasy HFP 250 pried' 
uszkodzeniem: 1 - st61 naLz
dziowy, -'2 - zaw6r magnetycz
 
ny 3 _ zaw6r regulacyjny, 4 - zl).w6r nadcisnieniowy. 5 
i 7 _ w


t:imiki knu\cowe, 6 - sruba mikrometl yczna 8- 
blok elektroniczny 


wania paso'" blaehy 0 przekr.oju. maksymalnym 
450 X 3 mm i d!ugosei 250 do 3200 mm Pojedyneze 
pasy. S,! wtym urz,!dzeniu (HL 450) zabielane ze 
stosu i podawane do prasy z pr
dkosci,! 220 mm/s 
przy skoku 630-:-1250 mm 


Wyeinarka uniwersalna Trumatic 180 K 
,ze stelowaniem numelycznym 
Trumpf, RF:N 


N,ilcisk ca!kowity 
SUa wycinania 
Najwi
kszagrubosc blachy 
N ajwi
ksze pole' obr obki 


205 kN 
180 kN 
6,4mm 
1000 X 1350 do 
1600 X 1800 mm 
280 1ub 420 
do 105 mm 


Liczba skokow na min 
Srednica dziurkowania 
Pr
dkosc wyeinania wielosko- 
kowego . ' . 5,6 m/min 
Pr
dkosc przesuwu sto!u 40 m/min 
po przek,!tnej (45°) 56 m/min 
Wycinarka Trumatic 180 K (rys 4) jest najnow- 
sz
 wycin
rkGl do dziurkowania i wycinania otwo-:, 
i6w w blaehach Czynnosci maszyny: I uchy sto!u 
krzyiowego, wymiana nalz
dzi i skoku suwaka ste- 
rowane s
 numerycznie 'za pomocGl komputeni. 
(CNC) Firma Trumpf oleruje row'niez sterowane 
numerycznie mniejsze wycinar,ki uniwersalne TruL.. 
matic 150 (nacisk 150 kN, giuhosc blachy 6 mrn) 
oraz centra obrobki blach Tminatic 202, 0 nacisku 
200 kN do blachy 0 maksymalnej grubosci 10 mm 
i TlUmatic 400 0 naeisku 400 kN do blaehy 0 mak
 
symalnej glUbosci 12 mm Wszystkie maszyny Tru- 
matic majq, sterowanie numer'yczne, a' ponadto 
r
czn,!, zwyk!,! lub plzyspieszon,!, albo automa- 


,
		

/47_0001.djvu

			96 


-r-. 


tycznq' wYnlian
 naI'Z
dzi Cent! a 9br6b}d blach 
, wYI'o.iniajq si
 mo.iliwosciami dodatkowego' gwin- 
towania-: lub frezowania obrzezy -otwpr:6w; ,nieza- 
le:inie od oper acji dzhir kowania, wycinania wielo
' 
sk6kowego, wygniatania I'owk6w i wywijania 
obrzezy otworow ,Firma Trumpf ,Posiada wlasny 
minikomImterowy system przygotowaJJ.ia hlsm 
dziurkowanych do sterowania numerycznego wy- 
cinarek; przygotowala tez system bezposredniego 
progr amowania wycinar ek typu 180 KS Obs!ug)l- 
j<:!cy maze wprowadzic za pomoc,! klawiatury clane 
z rysunku lub planu wsp61rz
dnych prostego wy- 
zabu od razu do systemu Odpowiednfe podprogla- 
my wywo!uje si
 z jego paini
ci Aby ca!kowicie 


3/4 5 


-, 


i 
;*i
: 
" :.:,It::''_
' 
, "'1" 


S. GobI 


zautom'atyzowac swoje centra obrobki blach firma 
Trumpf przewidziala do nich specjalne urzqdzenia 
TRUMALFIT (rys 5) do automatycznego. za!ado- 
wywania i zdejmowania arkuszy blach 0 po- 
wierzchni maksymalriej 2000X.1000 mm i masie 
100 kg . 


Automat WS 104 do walcowania wierte! kr
tych 
Fabryka Obrabiarek Specja!nych PONAR 


Sr ednica walcowanych wier tel 
Chw,yt walcowanych wier!e! 
Wydajnosc ria 1 zmian
 ' 


5do 8,5 mm 
walcowy 
2200 do 4000 szt. 


13 


Rys, 4 Wycinarka uniwersalna Irumatit IBO ze stelOwaniem CNC: 1 - korpus, 2 -;- zaciski do blae:h i stol wspohzqdnokio. 
wy. 3, 4 - napt:d g16wny, 5 .- legulacja skoku suwaka, 6 10 11,13 - sterowanie numeryczne 


J 


2 


10 


Rys 5 Urzl\dzcnic 'lRVMALFII do autornat)'(..znego zakla_ 
dania i zdejmowania alkusz
 blach 


11 


Naglzewanie wst
pniak6w gener-atorem Jampowym 
GIS 10 WAREL 
Automa.t WS 104 do walcowania wierte! by! 
wystawiony na MTP w 1980 r. i zosta! odznaczony 
zlotym medalem 


Eksponaty z CSRS 


i 
, 
I 
I 
I 
J 
I 


Ciekawq ekspozycj
 stanowi!y maszyny: auto- 
mat TDZR8 do produkcji srub na zimno, $meralo- 
vy Zavody, nowa piasa mimosrodowa LEN 63C 
produkowane przez fabryk
 Smeral Trnava, prasa 
mimosrodowa LEK 160 produkowana przez ZTS 
Koszyce oraz. model prasy RP-50-100/9 do plostO- 
wania profil6w produkowany przez fabryk
 Z,DAS 
Bliisze infor macje 0 tych maszynach podaj" mie- 
si
cznik Stroihe,nska vyroba 1980.1. 28 nr 8 s612,.