/001.djvu

			\ t ' 
.. uLlul. lIMW. W P L..A
.U 
L, 1 !)5
41 


 fGZ OHO\\ OKRFloOWY 


SPR_A WOZDANIE 
WIELKOPOLSKIEJ 
IZBY ROLNICZEJ 


ZA ROK 1934/35 


P 1/ IlL 
I '/ 

@
ł J . 
 
,y (I"'" //7 


1 9 


, 
POZNAN 


5 5 


.hŁA Dr "'I V\ lE LhOPOI C,KIEJ IZL y ROLNICZEJ W POZNANIU
		

/003.djvu

			SPRAWOZDANIE WIELKOPOLSKIEJ IZBY ROLNICZEJ 


ZA CZAS OD l KWIETNIA 1934 DO 31 MARCA 1935 ROKU
		

/005.djvu

			SPRA WOZDANIE 
WIELKOPOLSKIEJ 
IZBY ROLNICZEJ 


ZA ROK 1934/35 


1 9 


, 
POZNAN 


5 5 


NAKŁADEM WIELKOPOLSKIEJ IZBY ROLNICZEJ W POZNANIU
		

/006.djvu

			1 S-
'1
. 


Odbito w RolnIczej Drukarni i Księgarni NakładoaJej 
Sp. :z ogr. odp. w Poznaniu. ul. Sew. Mielżgńskiego 24 



 J I /9 3 
/h .c3c t'"' 
EGZ.OR,OKHEGOWY
		

/007.djvu

			SPIS RZECZY 


Str. 
Wstęp VII 
Położenie gospodarcze rolnictwa w Wielkopolsce . 
Sprawozdanie z cz!]nności Biura W. I. R.: 
Biuro Polityki Ekonomicznej. 37 
Wydział Ekonomiki Gospodarstw 47 
Wydział Produkcji Roślinnej. 52 
Wydział Produkcji Zwierzęcej 72 
Wydział Oświaty Rolniczej 100 
Inspektorat Leśnictwa 122 
Stacja Kontrolna. 131 
Wydział Ogólny. 146 
Spis prac i art!]kułów ogłoszon!]ch przez pracowników W. I.R. 171 
Zestawienia stat!]st!]czne (tabele i wykresy) . 183
		

/009.djvu

			Rolnictwo wielkopolskie przeżyło znów okres twardej walki z prze- 
ciwnościami gospodarczemi i klęską elementarną. Rok 1934/35 przyniósł 
nam dalszy spadek cen rolniczych, obejmujący zarówno artykuły roślinne 
jak hodowlane. Obciążenia pozostały niezmienione lub zmalały niedosta- 
tecznie. Dau-ne zapasy, gdzie jeszcze istniały, uległy wyczerpaniu. Wzrósł 
tedy niedobór naszych warsztatów, zwiększyło się, mimo ustaw finanso- 
u'o-rolnych, zadłużenie. 
W tej nad wyraz trudnej sytuacji gospoda,rczej nawiedziła znaczną 
część Województwa klęskowa posucha. W ślad za nią zawitał do w.
i wiel- 
kopolskiej gość dawno niewidziany - głód. Gdy latem 1934 roku mo- 
gliśmy jeszcze, mimo własnego niedostatku, wspomóc dotkniętych po- 
wodzią braci rolników z powiatu Tarnowskiego, musieWmy zimą sami 
wyciągać rękę o pomoc. 
Na pracach Wielkopolskiej Izby Rolniczej odbiło się ciężkie poło- 
żenie wsi w o,kresie sprawozdawczym. W miarę pogłębienia się kryzysu 
stawały przed Izbą coraz to nowe zadania a kurczyły się środki mater- 
jalne konieczne do ich wykonania. Działając zatem w zacieśnionych ra- 
mach, starała się Izba przynajmniej ułatwić rolniko1Ńi dostosowanie do 
tych przemian konjunkturalnych, które zdawały się po.
iadać cechy trwa- 
łości. Wysiłek jej skierowany był w pierwszym rzędzie ku wzmożeniu sa- 
mowystarczalności gospodarstw, ku silniejszemu zróżniczkowaniu ich wy- 
twórczości, ku utrzymaniu ich poziomu produkcyjnego już nie pod kątem 
widzenia ilo.kiowym ale jakościowym. Propaganda uprawy roślin pa- 
stewnych, kiszonkarstwa i łąkarstwa, rozbudowa akcji sadowniczej 
i ogrodniczej, wreszcie zabiegi o ściślejsze przystosou;anie hodowli -- 
zu-laszcza trzody chlewnej - do wymagań rynków zagranicznych i prze- 
mysłu przetwórczego były, by przytoczyć kilka przykładów, etapami na 
tej drodze. 
W zakresie organizacyjnym dążyła Izba poprzez współpracę z Wiel- 
kopoiskiem Towarzystwem Kółek Rolniczych i działalność Szkół Rolni- 
czych do utrwalenia i pogłębienia kontaktu swego z terenem. Czyniła to 
tr przeświadczeniu, że w rolnictwie, bardziej może niż w jakiejkol
iek 
innej dziedzinie gospodarczej czy społecznej, ponad wszystkie za!>:adnie- 
nia techniczne i ekonomiczne czynnikiem decydującym jest związany 
z ziemią i pracujący na niej człowiek. I chociaż zamierzenia Izby na tem 
właśnie polu nie osiągnęły jeszcze dostatecznego rezultatu, jako objaw 
dodatni zapisać należy zwiększoną mimo kryzysu liczbę uczniów w utrzy- 
mywanych przez Wielkopolską Izbę Rolniczą szkołach. Rozwój szkol- 
nictwa rolniczego pozwala nam się spodziewać. iż przez wykształcenie 
i wychowanie młodego pokolenia potrafimy mimo wszelkich przeciwności 
zachować to, co od dawnych czasów stanowilo największe bogactwo wsi 
wielkopolskiej: kulturę roli i rolnika. 


f-) K. D. Morawski, 
Prezes Wielkopolskiej Izby Rolniczej.
		

/011.djvu

			Położenie gospodarcze rolnictwa 
w Wielkopolsce w roku 1934/55 


\ 


Sprawozdanie W. I. R. - l
		

/012.djvu

			
		

/013.djvu

			L CZYNNIK PRZYRODNICZY W PRODUKCJI ROLNICZEJ 
WIELKOPOLSKI. PRZEBIEG "-ARUNKÓW ATMOSFERYCZ- 
NYCH. 


Produkcja rolnicza tern się przedewszystkiem różni od wszel- 
kich innych gałęzi produkcji, że z trzech podstawowych czynników. 
na których współdziałaniu opiera się wszelka w)-twórczość gospo- 
darcza człowieka: przyrody, kapitału i pracy, - czynnik, nieobli- 
czalnych w swcm działaniu i od woli człowieka niezależnych sił 
przyrodniczych, odgrywa w rolnictwie rolę nieporównanie większą, 
niż w jakiejkolwiek innej dziedzinie wytwórczości. Wiadomo rów- 
nież, że im wyższy poziom kultury rolniczej, wyrażającej się wy- 
datniejszem wprzęgnięciem w wewnętrzne procesy produkcyjne rol- 
nictwa czynników kapitału i pracy, innemi słowy większą intensy- 
fikacją produkcji tern ryzyko zależności wyników produkcji od nie- 
wiadomej warunków przyrodniczych jest mniejsze i na odwrót, ry- 
zyko to wzrasta w miarę jak metody produkcji pozostają bliżej 
pierwotnych form naturalnej gospodarki rolnej. 
Dzięki wybitnie do niedawna wyższemu 'poziomowi swej kul- 
tury rolniczej w porównaniu z innemi dzielnicami Państwa, odzna- 
czała się Wielkopolska stosunkowo większą, oczywiście w granicach 
możliwości, niezależnością od czynnika przyrodniczego, co się uwi- 
daczni,ało w najwęższej w Woj. Poznańskiem skali odchyleń corocz- 
nych zbiorów od przeciętnej wieloletniej. Stosunki te uległy przez 
szereg ostatnich lat kryzysowych zmianie. Kryzys zmusił rolnictwo 
Wielkopolskie do ogromnej kompresji wszelkich nakładów kapita- 
łowych, w szczególności radykalnego ograniczenia wydatków na 
sztuczne nawozy, na meljoracje gruntów i konserwacje dawnych 
meljoracyj, na maszyny i narzędzia rolnicze służące do lepszej upra- 
wy mechanicznej gleby itd. a, o ile chodzi zwłaszcza o gospodarstwa 
wielkorolne, również do daleko idących oszczędności w nakładzie 
robocizny najemnej. Wskutek tej postępującej ekstensyfikacji mu- 
siaŁa większość warsztatów rolnych w Poznańskiem stopniowo za- 
tracić wyróżniające je poprzednio znamiona większego uniezależ- 
nienia od preponderancji czynnika przyrodniczego w swej produk. 
cji i upodobnić się pod tym względem do przeciętnego typu gospo- 
darstwa rolnego w Polsce. 
Stąd przebieg warunków atmosferycznych wywiera obecnie 
w Woj. Poznańskiem większy, niż to bywało dawniej, wpływ na wy. 


1. 


3
		

/014.djvu

			6okość pionów, na ogólnc wyniki produkcji i na położenic gospodar- 
cze rolnictwa w poszczcgólnych latach gospodarczych. 
Warunki atmosfcrycznc roku 1934i35 były dla rolnictwa zdc- 
cydowanie nickorzystnc, w najważnicjszych dla wcgctacji roślinncj 
okrcsach przybicrały ccchy wręcz klęsk żywiołowych. 
Już w jcsicni 1933 r. została Wielkopolska nawiedziona dotkli- 
wą suszą oraz plagą masowcgo wystąpicnia myszy polnych, którc 
uszkodziły w silnym stopniu .zasicwy i kultury ozimc na znacznych 
przestrzeniach Wojcwództwa. Zima 1933/34 odznaczała się bardzo 
skąpcmi opadami śnicżncmi, za to w mroźnych okrcsach ostrcmi 
i suchemi wiatrami, którc pogłębiły szkody jcsicnnc na polach. Pcw- 
na część ozimin, około l/S arcału rzcpaku i znaczny odsctck po- 
wicrzchni koniczyn i lucerników, musiały na wiosnę ulcc przeora- 
niu, a równicż znaczna część przcszła w okrcs wcgetacji wioscnncj 
w stanic bądź poważnie uszkodzonym, bądź w każdym razic mocno 
nadwątlonym. 
Dzięki wczcsncmu obcschnięciu roli po prawic bczśnieżncj zi- 
mie i przy sprzyjającej pogodzic rychłcj wiosny rozpoczęto wioscn- 
ną obróbkę pól i zasicwy jare wyjątkowo wcześnic. Do orki przy- 
stąpiono na lżcjszych zicmiach już w ostatnim tygodniu lutcgo, 
a około 10 marca odbywały się już na dobrc sicwy na tcrenic całcgo 
Wojcwództwa, które ukończono w końcu marca. Sicw buraków oraz 
sadzcni
 zicmniaków wypadły równicż około 2 tygodnic wczcśnicj 
niż normalnic. Zaznaczający się już we wczcsnym okrcsic wioscn- 
nym niedostatck za'pasu wilgoci w glcbic został doraźnic złagodzony 
obfitcmi opadami, którc spadły w pierwszcj polowic kwictnia 
w znaczncj części Wojcwództwa i przyczyniły się do korzystncgo 
wzcjścia zasicw.5w wioscnnych. 
Jednak dalszy przebicg wiosny był już dla wcgetacji roślinncj 
nicpomyślny, a na znacznych przcstrzcniach Wojcwództwa wprost 
katastrofalny. W połowic kwictnia kilkudniowc niezwykłc chłody 
zaszkodziły dość pow3'żnic rozwojowi jęczmicnia l buraków. Poczcm 
nastąpił bczpośrcdnio nagły wzrost tcmpcratury l kilkutygodniowy 
okrcs nicbywałych upałów, następnic nawrót chłodów od połowy 
maja do picrwszych dni czcrwca, zkolei znowu upały,a przcz cały 
ten czas klęskow.a posucha, która trwaIa naogół aż pod konicc lipca 
i odbiła się w sposób fatalny na rozwoju wszelkich kultur roślin- 
nych, zwłaszcza na glcbach lżcjszych i piaszczystych. Tylko część 
Wojcwództwa miała w tym czasic sporadycznc opady, przcważnic 
o charaktcrzc burzowym i połączonc zc szkodami gradowcmi, orm-: 
obfitszc i nicco szcrzcj sięgającc dcszczc w picrwszym tygodniu 
lipca. W dniu 15 maja i kilku następnych, a powtórnic w dniu 
16 czcrwca .przeszły nad Wojcwództwcm sz,eroką strefą ostrc spóź- 
nionc przymrozki, powodując w wgłęhicniach tcrcnowych na grUJl- 
tach murszastych oraz pasmach przylcśnych i piaszczystych poważ- 


4
		

/015.djvu

			ne uszkodzenia okopowych, kukurydzy, strączkowych i wszelkich 
warzyw. 
Upały i susza sprzyjały silnemu rozmnożeniu się szkodników 
owadzich, z których najwięcej szkód poczynił słodyszek rzepakowy 
na kwiatostanach rzepaku or.a'z niesłychanie silnie występujące 
mszyce liściowe na wszelkich roślinach uprawnych, a w szczegól. 
ności na siewnikach buraczanych, rzepaku, maku, grochu (klęsko- 
wo), roślinach kapustnych (klęskowo) oraz młodych drzewkach owo- 
cowych. Znaczniejsze równi'eż szkody zanotowano z powodu pluskwy 
burakowej, zwłaszcza w południowych 'powiatach Województwa, 
chwościka burakowego, który objął cały teren Województwa powo. 
dując straty, dochodzące nierzadko do 75 % plonu liści, oraz maso- 
wego wystąpienia śmietki celmlowej. Inne szkodniki i choroby ro- 
ślin uprawnych nie wystąpiły w rozmiarach zasługujących na 
wzmiankowanie w sprawozdaniu gospodarczem. 
Wskutek znacznie z powodu upałów i suszy przyspieszonej we- 
getacji łąk, odbyły się pierwsze sianokosy o 2-3 tygodnie przed 
właściwym okresem, tak samo wskutek przedwczesnego dojrzewa- 
nia zhóż rozpoczęto żniwa przeważnie o około 10-14 dni wcześ- 
niej. Rzepak i jęczmień ozimy koszono już w połowie czerwca, a ży- 
to na lżejszych glebach w końcu czerwca. Żniwa odbyły się naogół 
przy sprzyjającej pogodzie. Jedynie sprzęty owsa, pszenicy i mie- 
szanek uległy częściowo opóźnieniu z powodu częstych przelotnych 
deszczy w końcu lipca i początku sierpnia. Deszcze te zato, jak 
i obfitsze opady w drugiej połowie sierpnia i początku września, 
spowodowały znaczną poprawę okopowych i uratowaly pozostałe 
jeszcze rośliny pastewne, tak że grożący już w następstwie suszy 
powszechny brak pasz został do pewnego stopnia doraźnie złago- 
dzony. 
Pogodna i wyjątkowo łagodna jesień l początek zimy pozwo- 
liły wykonać w pomyślnych warunkach wykopki ziemniaków i bu- 
raków oraz uprawy i siewy jesienne. Orki przedzimowe prowadzono 
z parodniową przerwą aż pod koniec grudnia. Z drugiej jednak 
strony, spowodowały długotrwałe ciepła dość powszechne wystą- 
pienie rdzy brunatnej oraz silne rozmnożenie się much zbożowych, 
szwedzkiej i heskiej, które opanowały przedewszystkiem wczesne 
żyta. W licznych wypadkach dotknięte pola musiały ulec zaoranin, 
szczególni,e 'W powiata'ch: międzychodzkim, mogilel]skim, poznań- 
skim, śremskim, i wolsztyńskim, w których szkodniki te wystąpiły 
najsiIni
j. 
Zima 1934/35 była stosunkowo łagodna o średniej ilości opa- 
dów śnieżnych, które dały wystarczającą ochronę roślinności 
w mroźniejszych okresach stycznia i lutego. Natomiast nawrót sil- 
niejszych mrozów w pierwszej połowie i pod komee marca zastał 
l'ółnoeną część Województwa bez pokrywy śniegowej i spowodował 


5
		

/016.djvu

			znaczne szkody w oziminaLh, głównie w rzepaku i pszenicach, tak 
że w niektórych okolicach o słabszych glebach musiano zaorywać 
całe pola. Wybujałe na jesieni rzepaki poniosły ponadto duże szko- 
dy z powodu wyprzania pod śniegiem, a jęczmiona ozime zostały 
bardzo silnie, w mniejszym stopniu również pszenica, uszkodzone 
przez pleśń śniegową. 


2. ROZMIARY I ROZMIESZCZENIA TERENOWE SZKÓD 
Z POWODU KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH. FORMY POMOCY 
DLA POSUSZAN. OGÓLNE WYNIKI ŻNIW. 


Urzędowe komunikaty meteorologiczne P. I. M. oraz rolnicze 
Gl. U. St. z okresu panującej suszy wskazywaly na to, że Woj. Po- 
znańskie znalazło się wśród tych rejonów Państwa, które zostały 
najbardziej dotknięte klęską posuchy, dwukrotną falą mrozów wio- 
sennych i masowem wystąpieniem szkodników. 
Podjęte już z początkiem lipca przez W. I. R. pierwsze próby 
przybliżonej oceny rozmiarów szkód oraz ich terenowego nasilenia 
na obsza'rz,e Województwa napotykały na duże trudności z powodu 
bardzo nierównomiernego rozkładu miejscowych opadów, które 
przy ogólnej suszy miały nieraz decydujące znaczenie dla całości 
urodzajów oraz z powodu strefowego przejścia późnych przymroz- 
ków przez teren Województwa i braku ściślejszych danych o wystą- 
pieniu szkodników. Z pierwszych oszacowań Izby Rolniczej wyłama- 
ła się jako linja charakteryzująca w przybliżeniu rozmi,eszczenia 
szkód posuchowych, linja Bydgoszcz-Leszno, od której na zachód, 
zwłaszcza w powiatach pogranicza niemieckiego, wskutek słabych 
gleb i niesłychanie nikłej ilości opadów wyceniono największe szko- 
dy posuchowe, gdy powiaty położone na wschód od powyższej linji 
przy lepszej glebie i naogół większej ilości opadów uznała Izba Rol- 
nicza za mniej zagrożone. 
Późniejsze i dokł-a-dniejsze już dochodzenia ocenę tę w głów- 
llych zarysach potwierdziły, jak mianowicie ha(lania ankietowe 
Wielkopolskiej Izby Rolniczej w sprawie urodzaju roślin pastew- 
nych or!& obliczenia dokonane przez biuro Wiełkp. Tow. Kółek 
Rolniczych*). OstatniQ mianowicie różniczkują rozmiary nieuro- 


*) Obliczenia W. I. R. o'pierały się na materjałach Dy..ekto'rów Szkół Ro'l- 
niczych i info'rmacjach wybranych ad ho'C korespondentów-ro'lników z terenu. 
W. T. K. R. opraco'wało' materjał y zebrane przez Ko'mlsje Powiato'we PO,- 
wo'ła'ne do' szczegóło'wej o'ceny ,;zkód Po'sucho'wy"h, do' których wcho'dzili przed- 
stawiciele o'rganizacyj ro'lniczych, "amo'rządu Po'wiato'wego' i (prze.ważnie) Urzę- 
du Ska-rbo'wegO,. Wyniki o'bu o'bliczeń zo'stały wraz z szczegóło'wemi wnio'skami 
w zakresie Po'mocy i ulg dla -Po'suszan złO,żO,ne Panu Ministro'wi Ro'lnictwa 
i R. R., WO,jewo'dzie Po'znańskiemu i in. kO,mpetentnym władzo'm i organo'm 
PaństwO,wym. 


6 


.
		

/017.djvu

			dzaju według trzech grup PO'wiatów, zaliczając w kO'lejnO'ści pO'nie- 
siO'nych strat, dO' grupy I-szej, które najbardziej ucierpiały, PO'wia- 
ty: międzychO'd2:ki, czarnkO'wski, WO'lsztyński, szamO'tulski O'raz chO'- 
dzieski, rawicki, O'hO'rnicki i PO'znański, - dO' 'grupy II-giej, wyka- 
zujących straty w PO'bliżu przeciętnej dla całegO' W O'jewództwa, pO'- 
wiaty: żniński, kępiński, O'raz szubiński, leszczyński, bydgO'ski iwą- 
grO'wiecki, - wreszcie dO' grupy III-ej, stO'sunkO'wO' najmniej dO't- 
kniętych, PO'wiaty: śremski, jarO'ciński, kO'ściański, gnieźnieński, wy- 
rzyski, wrzesiński, nO'wO'tO'myski i średzki O'raz O'strO'wski, inO'wrO'- 
clawski, krO'tO'szyński, gO'styński i mO'gileński. 
PO'd względem przeciętnej cyfrO'wej wysO'kO'ści strat dla tere- 
nu całegO' WO'jewództwa wSPO'mniane O'bliczenia W. I. R. i O'blicze- 
nia W. T. K. R. przedstawiają się następującO': 


Straty sPO'wO'dO'wane klęskami żywiO'łO'wemi 
w W Q j. P Q Z n a ń s k i e m w r. 1934. 
cyfry przeciętne 
wg. ankiety W. I. R. wg. obliczeń W. T. K. R 


ZbO'ża (ziarnO') 
pszenica 
żytO' 29% 
jęczmień 20% 
OWle,s 32% 
łubin 43% 
mieszanki zbóż 
(jęczm. O'wies) 35% 
mO'tylkO'we 54% 
strączkO'we i grO'cb . 70% O'g. strączkowe 
wyka 70% 
peluszka 80% 
sianO' 
łąkO'we I PO'kO'S 60% } sianO' 
II 20% O'g. 
" " 
kO'niczyna czerw. 75% 
lucerna 30% 
serad.ela 65% 
mieszanki 65% 
słO'ma 
pszenicy 43%} og. slO'ma 
żyta 38% wszystkich zbóż. 


35% 
33% 
29% 
35% 


75% 


50% 
75% 


65% 


45% 


7
		

/018.djvu

			wg. ankiety W. I. R. wg. obliczeń W. T. K.R_ 
cyfry przeciętne 


jęczmienia 
owsa 
mieszanek 
(jęczm. i owsa) 44% 
łubinu 40 % 
strączkowych 80 % 
Od powyższych cyfr przeciętnych strat dla całego Województwa 
odbiegają - rzecz oezywista - w szerokiej skali zarówno mniej 
złe, częściowo zupełnie normalne a nawet lepsze, urodzaje powia- 
tów i poszczególnych rejonów i miejscowości, które od suszy mniej 
ucieTpiały, jak i dużo większe szkody w powiatach i rejonach naj- 
bardziej dotkniętych posuchą i towarzyszącemi jej inne mi klęska- 
mi. Były okolice, gdzie spustoszenia w poszczególnych uprawach 
dochodziły do 100 %, a więc łąki i pastwiska uległy zupehłemu wy- 
paleniu, tak że siana I pokosu wogóle nie sprzątano, koniczyny 
bądż 'zupelnie przepadły, bądź pozostały tak niskie i wysuszone, Le 
nie można ich było wogóle kosić a jedynie zrywać ręcznie' na 
ziarno, wszelkie wsiewki wiosenne koniczyn i seradeli wyginęły cał- 
kowicie, grochy, rzepaki, wyki i peluszki przepadły wskutek suszy 
i szkodników owadzich, z warzyw brukiew i kapusta, stanowiące 
poważny artykuł odżywczy ludności małorolnej, zostały doszczętnie 
zniszczone przez mszyce, wreszcie zboża niewyrośniętc \\ słomie, 
przedwcześnie dojrzałe i zaschnięte w ziarnie, miejscami nie wróciły 
nawet ilości wysiewu. Stąd skutki suszy, niewątpliwie znaczne 
w większej części Województwa wyraziły się w powiatach i okoli- 
cach najbardziej dotkniętych zjawiskami takiemi jak: brakiem zbo- 
ża u rolników już na jesieni na wykonanie zasiewów ozimych, jesz- 
cze częstszemi wypadkami braku zboża na zasiewy wiosenne, br	
			

/019.djvu

			na na zasiewy; w niektórych wypadkach nawet okazała SIę ko- 
nieczna forma aprowizacji ludności rolniczej. 
Zezwolono ludności. małorolnej na grabienie za umiarkowane- 
mi opłatami, ściółki z lasów państwowych, udzielono ulg i odroczeń 
płatności z tytułów prywatno-prawnych w stosunku do Skarbu Pań- 
stwa (czynszów domenjalnych, dzierżaw z maj. i lasów państw. itp.). 
Starania o zastosowanie w możliwie szerokim zakresie ustawo- 
wych ulg podatkowych z tytułu klęsk żywiołowych spotkały się na- 
ogół z życzliwem ustosunkowaniem Izby Skarbowej, jednakże przy- 
znane ulgi z powodu hardzo zwężającej interpretacji odnośnych po- 
stanowień ustawy i w wielu wypadkach niechętnego stanowiska po- 
wiatowych władz skarhowych nie odpowiadały rozmiarom poniesio- 
nych strat i ciężkiej .sytuacji materjalnej poszkodowanych. 
Państwowy Bank Rolny uruchomił kr
dyty gotówkowe w wy- 
sokości l 000 000 zł z czego 525 tysięcy zł rozprowadzono przez 
K. K. O. dla małej własności, :a 475 tys. udzielono kredytów indy- 
widualnych przeważnie dla większej własności. Z zapasów P. Z. 
P. Z. udzielone były k'redyty w naturze w wysokości 8000 ton żyta, 
z cze!!;o otrzymała większa własność bezpośrednio 2000.) zaś mniejsza 
własność przez powiaty 6000 ton. 
Pi.zy korzystaniu z kredytów Banku Rolnego przez małorol- 
nych i kredytów zhożowych wyłoniły się duże trudności praktycz- 
ne, przedcwszystkiem na tle wymaganych od kredytobiorców za- 
bezpieczeń. Wystąpienie Izby Rolniczej o przejęcie, z uwagi na Zll- 
rełnie wyjątkowy charakter tych kredytów, częściowej gwarancji 
przez Skarh Państwa nie odniosły spodziewanego wyniku. Mimo 
to zostały kredyty nieomal w całej wysokości wykorzystane, co 
świadczy o głęboko wrzynających się skutkach suszy w położenie 
finan;;owe dotkniętych nią gospodarstw. 
Postulat Izhy Rolniczej o przyznanie generalnej i wydatnej 
ulgi taryfowej na dowóz pasz do woj. Poznańskiego, które w cało- 
ści wykazywało deficyt pasz w roku sprawozdawczym, został tylko 
w ha rdzo niezupelny sposób uwzględniony, mianowicie pno:ez udzie- 
lenie 25 % ul
i taryfowej tylko przy prz,ewozie słomy i ,siana i tyl- 
ko do 8 powiatów województwa, których sytuację w zakresie pasz 
llzndno za najhardziej krytyczną. 
Ogólne wyniki żniw dla całego województwa Poznańskiego, 
według ostatecznych oblicze}l Gl. Urz. St., opartych ua_rejestracjach 
dokonanych przez zarządy gmin za pośrednictwem władz powiato- 
wych administracji ogólnej, przedstawiają się nieco korzystniej niż 
opiewaiy pierwsze ohliczenia W. I. R. a zwłaszcza W. T. K. R. a 
również pierwsze prowizoryczne dane szacunkowe Gl. Urz. St., 
oparte na informacjach jego korespondentów rolnych. W głównych 
jednak zarysach ohraz poniesionych szkód przedstawia się podob- 
nie jak wyżej podano. (Szczegółowe zestawienie w tabeli na str. lO). 


9
		

/020.djvu

			Zbiory ogólne ziemiopłodów w Wojew6dztwie Poznańskiem 
w latach 1930. 1931, 1932, 1933 oraz w r. 1934 
Zestawienie Biura Polityki Ekonomicznej wedlu, danych Gł6wnello U"I:du Statystycznello. 


1930 I 1931 I 1932 I 1933 1934 
Nr. 
b. w tysiącach kwintali w tys. I wskaźnik 
kwint. 
9:
 
Główne ziemiopłody: 
l pszenica 288M 2909.5 2329.1 2681.0 2311,4 86.2 
2 żyto. . . . . 8907.3 7967.8 9366.7 9722,6 7823.9 80.5 
3 jęczmień . . . 1983.6 2030.1 2202.9 2098.4 1770.0 84,4 
'" owies 1926.6 2233,4 2477.3 2442.4 1785,5 73.1 
5 ziemniaki . . 43397.6 39054,4 37803,5 35201.0 42552.5 120.9 
6 buraki cukrowe . 24673.6 11368,3 10221.2 8506.6 11180.1 13I.4 
Inne: 
7 gryka : I 3.9 8.7 6.5 3.3 2.6 - 
8 prollo 3.9 5.4 2.5 1.7 2.1 - 
9 kukurydza 7.6 13,9 17.0 21,3 12.7 59.6 
Mieszanki ze zbóż na 
ziarno (p 10 i 11): 
10 jęczmień i owies . 780.5 854,0 864,3 827,2 668.3 80.8 
11 inne. . 260.7 30I.4 408,5 504.0 64,8 12,9 
12 groch . . . . . . 313.5 348,8 335.2 382.1 195.3 51.1 
13 fasola, bób, soczewica 9 , 5 4.7 5,2 10,6 3.9 36.8 
14 peluszka nasienie 20.8 27.1 38.5 36,3 9,4 25.9 
15 wyka i bobik " 17.5 35.7 42,2 42,1 15.8 37.5 
16 koniczyna " - - 44.6 35.9 14.7 40.9 
17 seradela " 60.1 101.6 105.4 89.0 48.7 54.7 
18 łubin ,. 201.7 298.1 315,3 268,7 180.7 67.2 
19 len nasienie. , 10.2 10,1 8.7 10,9 14.4 - 
-20 len włókno . . 6.3 5.4 3,3 4.1 6,3 -- 
21 konopie nasienie . . 1,3 U 0.1 0.3 0,4 - 
22 konopie włókno 0.8 1.0 0,1 0.1 0.2 - 
23 rzepak i rzepik ozimy 
i jary 23,3 70.7 45,7 41.1 36.9 89.8 
24 chmiel . - I - 0,6 1 0,3 0.7 1 - 
Zbiory siana: 
25 z łąk polnych . 1482.5 1538.8 1457,6 1073,5 735.1 68.5 
26 " nizinnych 3251,1 3670.2 3283.9 2676,7 2197,2 82.1 

7 " meljorowanych 1447.9 1564,3 1519.5 1049.6 934,6 89.1 
28 koniczyna. , . 2287,7 1879.9 1415,3 966,8 264.5 27,3 
29 peluszka 23,2 22.7 14,6 13.8 15,4 111.6 
.30 wyka i bobik . 21.5 50.9 27,5 27,8 19.6 70.5 
31 seradela . . . 263,8 226.0 79.9 55.7 41.0 73.6 
32 inne pastewne oraz 
mieszanki. 81.9 127.7 130.7 117.6 237.7 202.1 


IId. 11. UderzaJ,cy spadek w 1934 spowodowany prllwdopodobnle zreaYllnowanlem z ziarna 
-(susza) a skoszeniem na PIIIZl:. - por. pozycJI: 32. 
IId. 14. Patrz uwalII: do p. 11. - por. pozycJI: 19. 
ad. 29. Patrz uwalII: do poz. 11. - por. pozycJI: H. 
IId. 32. Patrz uwalII: do poz. 11. 


10
		

/021.djvu

			W porównaniu z innemi województwami Państw.a znalazło się 
Woj. Poznańskie pod względem spadku zbiorów głównych zbóż 
w stosunku do roku 1933: w produkcji pszenicy na 3 miejscu, po 
Woj. Krakowskiem i Lwowskiem z cyfrą - 13,8%, w produkcji 
żyta na 4 miejscu, po Woj. Tarnopolskiem, Stanisławowskiem, 
Lwowskiem i Krakowskiem z cyfrą - 19,5 %, w produkcji jęcz- 
mienia na 2 miejscu, po Woj. Krakowskiem z cyfrą - 15,6%, 
w produkcji owsa na l miejscu z cyfrą - 26,9 %. 
Zbiory ziemniaków i buraków cukrowych wypadły w Woj. Po- 
znańskiem, tak jak i w reszcie Państwa, dobrze, - pierwszych 
o 20,9%, drugich o 31,4% powyżej zbiorów roku 1933. 
Należy tutaj zauważyć, co nie jest obojętne dla oceny dalszych 
skutkóWj gospodarczych dla Woj. Poznańskiego wespół z wspo- 
mnianemi drl1giemi Wojcwództwami, które znalazły się w podobnej 
sytuacji znacznego spadku zbiorów, że obniżenie zbiorów w prze- 
cięciu dla całego P,aństwa okazały się wbrew początkowym pesy- 
mistycznym przewidywaniom, stosunkowo nieduże, a mianowicie 
w porównaniu do roku 1933 pszenicy mniej o - 4,3 %, żyta 
- 8,6 %, owsa - 4,9 %, 'a jęczmienia nawet więcej o + 1,2 % ; 
w porównaniu do przeciętnej pięciolecia 1930/34 wykazują cyfry 
zbiorów wszystkich zbóż z wyjątkiem żyta, które utrzymało się na 
równym poziomie, nawct kilku procentową zwyżką, tak że dla Pań- 
stwa jako całości był rok 1934 pod względem urodzajów rokiem 
w gruncie rzeczy zupełnie normalnym. 


."3. WARUNKI REALIZACJI ZBIORÓW. RUCH CEN ZBOŻOWYCH. 
ZBYT I CENY INNYCH ARTYKUŁÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ. 
Dotknięte tak znacznym spadkiem produkcji musiało rolnictwo 
Wielkopolskie w roku sprawozdawczym być oczywiście w daleko 
większej mierze niż kiedykolwiek zainteresowane w jaknajkorzy- 
stniejszej realizacji zbiorów. 
Pewne symptomy na światowych rynkach zbożowych i w kra- 
ju w okresie przedżniwnym i z samym początkiem nowego roku go- 
spodarczego zdawały się istotnie zapowiadać zwyżkę cen zbożo- 
wych i pozwalały żywić rolnictwu nadzieję, że zdoła choć w pew- 
nym stopniu wyrównać straty ilościowe produkcji lepszą ceną 
sprzedażną zbóż. 
Oczekiwania te były zresztą podtrzymyw.a:ne przez enuncjacje 
najbardzej miarodajnych czynników oficjalnych, które za pośred- 
nictwem organizacyj rolniczych ostrzegały rolników przed przed- 
wczesnem wyzbywaniem się zboża, każąc się spodziewaćpł"awdo- 
podobne1j wybitnej zwyżki jego ceny w późniejszych miesiącach ro- 
ku gospodarczego. Sprawiedliwość nakazuje przyznać, że ta sama 
optymistyczna opinja była podzielana przez wielu poważnych pro- 


11
		

/022.djvu

			gnostów kunjunktury zagranicą i w kraju, - za wyjątkiem może 
opinji co do również autorytatywnie u nas rozważanej obawy, czy 
krajowa produkcja zbożowa nie okaże się niewystarczającą dla wy- 
żywienia ludności do przyszłych żniw. Przewidywania konjunktu- 
ralne, które zdaje się nie pozostały bez wpływu na nastawienie się 
aparatu wykonawczego państwowej ,polityki rolnej do problemu 
zbożowego w Polsce w roku sprawozdawczym, ok,azały się jednak 
w swych skutkach dla rolnictwa, przynajmniej na terenie Woj. Po- 
znańskiego, nader fatalne. Przesłanki, na których się opieraly, bądź 
niezupełnie się ziściły, bądź okazały się mylne. I tak, o ilt' chodzi 
o zewnętrzne, rynek światowy, mimo poważnego spadku produł-.cji 
podstawowych zbóż, pszenicy i kukurydzy, i znacznego zmnit'jsze- 
nia się widocznych zapasów, a więc wielce korzystnej sytuacji sta- 
tystycznej, nie zareagowal t ą zwyżką cen światowych, której się 
ogólnie spodziewano ,a cechował się raczej umiarkowanie Jllocną 
tendencją z krótkotrwałemi tylko okresami silniejszej zwyżki cen 
przy ograniczonych wzgl. czasowo zupełnie zamkniętych możliwo- 
ściach zhytu; o ilt' chodzi o przesłanki wewnętrzne, to wybitny nie- 
urodzaj w pewnych rejonach Państwa nie spowodował zbyt wiel- 
kiego odchylenia od normalnych wyników produkcji zhóż w Polsce, 
Dodaż zbóż nie zmalała w porównaniu do roku ubiegłego a, prze- 
ciwnie, dość znacznie wzrosła, zaś środki państwowej polityki zbo- 
żowej okazały się niewystarczające dla utrzymania cen zbożowych 
na ustanowionym poziomie wyjściowym i zapc1wnienia choć względ- 
nej stabilizacji. 
Jak na tle ogólnej sytuacji krajowego rynku zhożowe!;o kształ- 
towały się warunki zbytu zboża dla rolników Woj. Poznańskiego, 
jak z tego punktu widzenia rolnictwo Wielkopolskie uceniać musi 
wyniki państwowej polityki zbożowej w roku sprawozdawczym? 
Jeżeli mimo w stosunku do roku 1933 w każdym razie poważ- 
nego obniżenia się produkcji zbożowej w Polsce - w cyfrze abso- 
lutnej z górą 800000 ton - podaż w kraju nie zmalała, a na- 
wet jeszcze się wzmogła, to istotne prące ku temu przyczyny dzia- 
łały nie z mniejszą siłą na terenie Woj. Poznańskiego jak w reszcie 
Państwa, a mianowicie: wyczerpanie finansowe i niesłychane napię- 
cie zapotrzebowania gotówkowego wsi, dla zaspokojenia którego 
ludność rolnicza zmuszona była do sprzedaży zboża w nadmiernych 
ilościach, ehociażby kosztem posuniętego do krańcowej ostateczno- 
ści ograniczenia własnej konsumcji. 
Gdy je'dnał-. w innych dzielnicach Państwa wzmożona podaż 
rolnictwa wyraziła się poważnym wzrostem absolutnych cyfr obro- 
tów zbożowych, to w Woj. Poznailskiem, przy niewątpliwie poten- 
cjonalnie tak samo silnych pobudkach podaży, wyra'ził się spadek 
produkcji o b n i ż e n i e m cyfry zboża oddanego na rynek przez 
rolnictwo. 


12
		

/023.djvu

			Więc wzrostowi przewozów kolejowych zboża w kraju w roku 
1934 o 20 9
 w stosunku do roku 1933 i wzrostowi ogólnej cyfry 
obrotów zbożowych wszystkich giełd krajowych o 26 %, towarzyszy 
równoczesny ,spadek obrotów zbożowych na giełdzie zbożowej Po- 
znańskiej o blisko 32 % . 
Fakt wyraźnego zdystansowania '" oj. Poznańskiego przez inne 
dzielnice w zeszłorocznej sprzedaży zboża uwidacznia się jeszcze 
dobitniej w poniższem przeciwstawieniu cyfr obrotów zbożowych 
Gieldy Poznańskiej sumom obrotów pozostałych giełd zbożowych 
w Polsce (bez Poznania) w ośmiu miesiącach pożniwnych (1 sier. 
pnia do 31 marca) za ostatnie dwa lata, które mianowicie wynosiły: 


Na giełdzie zbożowej w Poznaniu 
w roku w roku wskaźnik 
19

'54 1934/35 1933,34 
w tys. tonn w tys. t. = 100 


w roku 
1933:34 
w tys. t. 


N a pozostałych giełdach 
w Polsce 
w roku wskaźnik 
1934/
5 193
/34 
wtys. t. =100 


pszenicy 99,1 71,6 72,2 127,9 148,2 108,2 
żyta 505.3 306,3 60,6 572,0 813,1 142,2 
jęczmienia 76,1 77,2 101,4 81.,4 248,9 305,5 
owsa 20,6 23,7 115,3 96,1 162,1 168,5 
Ogólne obrot, giełdowe 859.9 690,9 80,3 l 341,7 2 149,5 160,2 
w hm pOWJ
szuch 4 zbó! 701,1 478,8 68,3 877,4 l 372,3 1 56,4 
Okazuje się, że w tym samyrrl"" czasie, gdy sprzedaż zboża 
w Woj. Poznailskicm spadła o 31,7 9
 rolnicy w innych dzielnicach 
Państwa mogli ją zwiększyć o 56,4 %. W Woj. Poznańskiem wzrosła 
tylko nieznacznie sprzedaż jęczmienia o 1,4 9
 i owsa - mimo naj- 
większer:;o nieurodzaju tego właśnie zboża o 15,3 %, a to na skutek 
stosunkowo najlepszej ich ceny, olmiżyła się natomiast znacznie 
sprzedaż pszenicy o 28 9
 a zwłaszcza żyta o całe 40 9
. W reszcie 
kraju zwięl-.szyła się sprze,daż wszystkich bez wyjątku zbóż, najmniej 
pszenicy o 8 9
, prawdopodobnie wskutek jego mało atrakcyjnej 
ceny, następnie żyta o 42 %, lepszego w cenie owsa już o 68 9
, 
a najlepiej płacącego jęczmienia o 205 % (!). 
O ile chodzi o rozłożenie w czasie podaży, to tak w Woj. Po- 
znańskiem jak i w innych dzielnicach 50 9
 zgórą podaży skoncen- 
trowało się, podobnie jak w roku poprzednim, w 'pierwszych trzech 
miesiącach pożniwnych (sierpień, wrzesień, październik) reszta rOz. 
kłada się dość nierównomiernie na pozostałe pięć miesięcy. 
Środki, któremi rozporządzał aparat wykonawczy państwowej 
polityki zbożowej w r. 1934/35 dla opanowania rynku zbożowego 
rozostały z nieznacznemi zmianami też same, które były stosowane 
w ostatnich kilku latach. Były niemi: ochrona celna, zwroty ceł 
(w równej wysokości 6 zł dla wszystkich czterech zbóż) dopłaty 
(t. zw. superpremje) do wysokości 4 zł przy wywozie żyta i psze. 
nicy przez Państwowe Zakłady Przemysłowo Zbożowe, zakupy in- 
terwencyjne przez P. Z. P. Z. koncentracja eksportu, wreszcie kre- 


13
		

/024.djvu

			dyty zaliczkowy i zastawowy. Oprocentowanie ostatnich zostalo ob- 
niżone, zastawowego do 4"/. % w stosunku rocznym, przy jednora- 
zowej opłacie 1/2 % od sumy przyznanej pożyczki, kredytu zaliczko- 
wego do 4 1 / 2 % w stosunku rocznym bez dalszych opiat. 
Wszystkie te środki okazały się wobec nadspodziewanie wiel- 
kiej podaży zboża bądź niewystarczające, bądź stosowane w sposób 
niewłaściwy, same jeszcze potęgowały zjawiska, których opanowanie 
przekraczało praktyczne możliwości państwowe!!;o aparatu interwen- 
cyjnego. Jest więc prawdopodobne, że kredyty zastawowy i zaliczko- 
wy byłyby mogły związać dużo większe ilości zhoża, gdyby były 
uprzystępnione rolnikom w terminie wcześniejszym, gdyby nie były 
połączone z zawsze jeszcze zbyt uciążliwemi formalnościami i gdyby 
ich koszta również nie b»ły zawsze je'szcze zbyt wysokie w stosun- 
ku do małej atrakcyjności tych kredytów i zrozumiałego niezaufa- 
nia rolnictwa w ich prywatno gospodarcze korzyści dla indywidual- 
nego rolnika-kredytobiorcy.*) 
Jest wielce prawdopodobne, że zbyt wysoki poziom cen wyj- 
ściowych z początkiem kampanji zbożowej, ustanowiony prze-z P. Z. 
P. Z. pod sugestją grożącego nieurodzaju i w dobrej bezsprzecznie 
intencji zdyskontowania odrazu na rz-ecz rolników przyszłej spo- 
dziewanej zwyżki cen stworzył dodatkową i przy notorycznym bra- 
ku 'gotówki w rolnictwie silnie działającą przyczynę wzmożonej po- 
daży zboża na jesieni w tych rejonach Państwa, które nie zostały 
dotknięte nieurodzajem. 
Jest wreszÓe pewnem, że udzielona P. Z. P. Z. wyłączność na 
korzystanie z dodatkowych dopłat (superpremij) przy eksporcie 
pszenicy i żyta, która wespół z oderwaną od rynku światowego zbyt 
wysoką ccną wyjściową zbóż w kraju odsunęła zupełnie prywatny 
i spółdzielczy handel rolniczy od skupu tych zbóż, uniemożliwiła 
mu wyzyskani.e istniejących na jesieni możliwości eksportowych 
i stała się głównym powodem skierowania się całego ogromnego 
nacisku podaży pszenicy i źyta wyłącznie na magazyny P. Z. P. Z., 
co przekraczało ich możliwości techniczne i w konsekwencji S'powo- 
dowało dwukrotne zaprzestanie zakupów interwencyjnych i gwał- 
towne obniżenie się cen zbożowych. 
Zestawienie cen przeciętnych miesięcznych według Giełdy Po- 
znańskiej w tabeli I. Wykres ruchu cen na str. 15. 
*) Na ogólną przeznaczoną sumę 37 miljonów zlotych zanotowano naj- 
większe nasilenie wykorzystania tych kredytów tylko w wysokosci 21 milj. zło- 
tych w Polsce. W Woj. Poznańskiem sumy przydzielone 3 największym hankom 
rozprowadzającym w wysokości 6900000 zł zostały prawie w calosci wyczer- 
pane. Może -to dowodzić większego uspołecznienia i zdyscyplinowania rolnictwa 
wielkopolskiego, które dało większy posłuch apelom organizacyj rolniczych d" 
korz
ta-nia z kredytów w interesie ogólnym :rolnictwa, hądż większego zapo- 
trzebowania finansowego rolnictwa Wielkopolski w roku sprawozdawczym, - 
pewnem zas jest, że indywidualne straty rolników w Wielkopolsce na kredytach 
zastawowych były skutkiem tego dużo więk,sze niż w reszcie Polski. 


14
		

/025.djvu

			Wykres 1. 


.5f".l&eC"
1'172e c.e 72!/ ??3iefifc.c
e 
r. j9"o/M u'g.9ie1ciy Z6o% oUJ 9 
Ul $X7:U:".7Ziu_ 


tp;...ci
l
y 
po% r
n UI-'- 
g<>.s):"93
 ".. 1001	
			

/026.djvu

			Wykres ruchu cen zbożowych w Woj. Poznańskiem w roku 
1934/35 daje wobec tego niesłychanie charakterystyczne linje gwał- 
townych załamań, a raczej prawdziwych "łamańców", którym pod- 
legały ceny zbożowe, mimo że przyjęcie do niniejszego wykresu 
przeciętnych cen miesięcznych gwałtowność nagłych prze5koków 
nieco złagodziło. 
Wykres uwid.acznia szczególnie jaskrawo gwałtowny spadek 
cen wszystkich zbóż w listopadzie r. 1934 i marcu 1935, gdy P. Z. 
P. Z. nieoczekiwanie zaprzestały wszelkich zakupów na rynku. 
O ile chodzi o poszczególne zboża, to zasługują na podkreśle- 
nie następujące momenty: Znamienną jest zwyżka owsa w stosunku 
do roku 1933/34, która się tłómaczy podwyższeniem zwrotu cła 
z 3 zł na 6 zł oraz szczep:ólnym nicurollzajem owsa w roku 1934 
w Wielkopolsce; owies utrzymywał się na 'poziomie mniejwięcej cen 
żyta, dzieląc dokładnie wszelkie jego wahania. Pszenica wykazy- 
wała gwałtowną tendencję spadkową od początku roku gospodar- 
czego do listopada, przyczem w październiku spadła nieomal do po- 
ziomu cen żyta, poczem przy słabej tendencji utrzymała się do koń- 
ca w umiarkowanej marży do ceny żyta. Na stosunkowo wysokim 
poziomic utrzymywały się ceny Jęczmienia przcmiałowego i bro- 
warnego. Jęczmień browarny miał dobrą konjunkturę na rynku 
światowym, ponadto w Województwie Poznańskiem dodatnio na 
jego cenę wpływała dobra organizacja zbytu. Duże usługi oddają 
w tym względzie rolnictwu urządzane dorocznie w Poznaniu Targi 
Jęczmienia Browarnego, które dając odbiorcom (browarom) moż- 
ność dohrania większych jednolitych partyj, z pominięciem zbęd- 
nego pośrednictwa, pozwalają im płacić lepsze ceny producentom. 
To też na tegorocznych Targach osiągali producenci ceny docho- 
dzące do 25 złotych, gdy najwyższe notowanie giełdowe jęczmienia 
browarnego wynosiło w tym czasie od 18-20 zł za 100 kg. 
Przeciętny poziom cen zbóż w roku gospodarczym 1934/35 wy- 
niósł w Woj. Poznańskiem: pszenicy 16,86 zł, żyta 15,40 zł. owsa 
15,58 zł, jęczmienia browarnego 20,85 zł i przemiałowe/go 18,15 zt 
W rezultacie osięgnął jęczmień w stosunku do roku poprzed- 
niego zwyżkę: browarny o 
8,4 %, przemiałowy o 24 %, a inne zbo- 
ża: owies zwyżkę o 19,2 %, żyto zaledwie o 3,4 %, zaś pszenica 
spadła o 15,9 % . 
Tutaj należy jeszcze zauważyć, że powyższe cyfry przeciętnych 
arytmetycznych zostały bardzo silnie podciągnięte przez stosun- 
kowo bardzo wysokie ceny, które istniały w krótkim. zaledwie kil. 
kutygodniowym, okresie bezpośrednio pożniwnym aż do pierwsze- 
go załamania się interwencji. Jeżeliby ten okres wyjątkowy wyeli- 
minować, to przcciętne ceny, po których rolnik sprzedawał zboże 
w pozostałych miesiącach roku gospodarczego 1934/35, byłyhy tyl- 
ko dla jęczmienia wybitnie, dla owsa umiarkowanie wyższe, dla 


16
		

/027.djvu

			żyta mniejwięcej te same, zaś dla pszenicy niesłychanie niższe od 
przeciętnych cen roku poprzedniego. 
Warunki, w jakich odbywała się realizacja zbiorów w Woj. 
Poznańskicm w roku sprawodawczym, prowadzą do konkluzji, że 
były one dla rolnictwa Wielkopolski nader niepomyślne. Błędne 
założenia i niedociągnięcia praktyczne w wykonaniu państwowej 
polityki zbożowej ugodziły swemi skutkami przedewszystkiem 
w Woj. Poznańskie. Rolnictwo nie uzyskało ani w przybliżeniu 
tych cen zbożowych, któreby mu pozwoliły wyrównać choć w czę- 
ści skutki nieurodzaju. Bra.k jakiejkolwiek stabilizacji cen i okre- 
sowa absolutna niemożność zbytu głównego zboża sprzedażnego, 
jakim jest dla Wielkopolski żyto, szczególna depresja cen zbożo- 
wych w okresach płatności zaciągniętych na nie kredytów i innych 
zobowiązań rolniczych pogłębiały jeszcze klęskę nieopłacalnych cen. 
Bilans polityki zbożowej za rok sprawozdawczy zamknął się 
na terenie Woj. Poznańskiego saldem zdecydowanie ujemnem. 
Na r y n k u z i e m n i a c z a n y m panowała przy ogr.aniczo- 
nych możliwościach zbytu i dużej podaży ziemniaków, spowodowa- 
nej dobrym urodzajem w całym kraju i obawą przed psuciem się 
ziemniaków w kopcach, konjunktura wybitnie zniżkowa. Za ziem- 
niaki jadalne, dostarczane na Górny Śląsk oraz do innych ośrodków 
przemysłowych, płacono na jesieni 2,50 do 2,80 zł za 100 kg franko 
stacja załadowania. Fabryki przetworów ziemniaczanych płaciły za 
ziemniaki fabryczne 12,5 do 14,5 groszy za l kg % !;krobi franko 
wagon fabryka, co przy przeciętneJ zawartości 16 % skrobi odpo- 
wiadało cenie 2-2,30 zł. Zaofiarowanie i dowozy ziemniaków do 
fabryk były tak znaczne, że doprowadziiy w końcu do ograniczenia 
zakupów przez fabryki, które już w pierwszej połowie grudnia za- 
kończyły kampanję. 
Na eksport poszukiwane były prawie wyłącznie kwalifikowane 
sadzeniaki, w szczególności odmiany jadalnych wczesnych, częścio- 
wo żóltomięsnych. Odmiany fabryczne były eksportowane tylko 
w niewielkich ilościach. O ae kunjunktury eksportowe na jesień 
1934 były korzystne i wywieziono w tym czasie około 100% więcej 
niż w roku poprzednim, to sezon wiosenny, stanowiący zasadniczo 
właściwy okres eksportowy, wypadł bardzo sła.bo. Główny wywóz 
ziemniaków kierował się przedewszystkiem do Francji i Belgji. 
W szczegółach jesienny eksport kwalifikowanych ziemniaków przed- 
stawiał się na podstawie statystyki świadectw wywozowych, wysta- 
wianych przez Wielkopolską Izbę Rolniczą następująco: do Francji 
",agonów 38, do Belgji 33, do Portugalji 18, do Niemiec 7, do 
Włoch 7, do Marokka 5 oraz do Szwajcarji L Jesienne ceny eks- 
portowe kształtowały się na poziomie 8 do 10 zł za oryginalne wzgl. 
pierwsze odsiewy, .za dalsze odsiewy 6-7 zł - za 100 kg franko 
granica. 


Sprawozdanie W. I. R. - 2 


17
		

/028.djvu

			Przerób b u rak ó w c u kro w y c h przez cukrownie Woj. 
Poznań'ilkiego, wyniósł w kampanji 1934/35 - 11 455 822 q w prze- 
ciwstawieniu do 8 698 396 q w r. 1933/34 przy równej wysokości 
wyznaczonego w obu kampanjach kontyngentu buraczanego 
9764595 q. O ile' więc w r. 1933/34 kontyngent buraczany nie był 
w 11 % przez plantatorów wyzyskany, to w roku 1934/35 dostawy 
przekroczyły normę kontyngentową o 17,5%. Wpłynęły na to lep- 
szy z,eszłoroczllY urodzaj buraków oraz zwiększenie możliwości zby- 
tlI cukru, - na wywóz dzięki premjom wywozowym, a na rynku 
wewnętrZll)'m dzięki lekkiej zwyżce konsumcji co pozwoliło cu- 
krowniom podnieść cyfrę produkcji. Średnia ważona cen obu ka- 
tegGryj buraków: k/)ntraktowych i ponadkontyngentowych wypła- 
conych plantatorom przez wszystkie cukrownie Poznailskie wyno- 
siła w kampanji 1933/34 - 4,28 zł za 100 kg, przyczem ceny wa. 
hały się między poszczególnemi cukrowniami w granicach oli 
3,33 z.l do 5,33 zł. 
W roku ilprawozdawczym zostały po raz pierwszy zastosowane 
w eałej pelni zasady polityki preferencyjnej dla n a s i o n o I e i- 
s t y c h krajowego pochodzenia. W szczególności obowiązywał od- 
hiór przez zrzeszony przemysł olejarski od czlonków związków 
producenckich nasion oleisf.ych całej ich produkcji nasion rzepaku, 
rzepiku, lnu i kono'pi podług z góry umówionych przez obie strony 
warunków dostawy i cen, progresywnie wyrastających w później- 
szych miesiącach kampanji. Dostawy odbywały się według dyspo- 
zycji powołanej ad hoc Centrali Obrotu Nasionami Oleistemi Sp. 
z o. o., w skład której weszły stowarzyszenia producentów nasion 
oleistych oraz szereg firm rolniczo-handlowych. Ceny kształtowały 
się dobrze mimo wzrostu produkcji w Polsce w ostatnim roku 
o około 20 % i całkowitego zaniku eksportu. W Woj. Poznańskiem 
powierzchnia obsiewu wzrosła również o szacunkowo około 60 %, 
jednakże wskutek wspomnianego już zaorania dużej części obszaru 
rzepaku i nieurodzaju na pozostałym ogólna produkcja nasion ole- 
istych obniżyła się. W stosunku do cen przeciętnych rzepaku 
w r. 1932/33 - 38,54 zł i r. 1933/34 - 39,56 zł c
na rynkowa 
w ciągu roku gospodarczego podniosła się do 'przeciętnego poziomu 
41,85 zł, przyczem członkowie Stowarzyszenia Producentów Nfłsion 
Oleistych uzyskiwali cenę preferencyjną od 6-7 zł wyższą od ceny 
rynkowej w poszczególnych miesiącach. 
Na obu odcinkach produkcji ro,ślinnej, buraczanej i nasion 
oleistych, zaznaczył się w roku sprawozdawczym na tere'l1ie Woj. 
Poznańskiego wpływ państwowej polityki rolnej rezultatami dla 
rolnictwa dodatniemi. 
Wobec -szczególnie wielkich strat, spowodowanych przez suszę 
w produkcji n a s i o n s trą c z k o w y c h i m o t y l k o w y c h 
i innych rolnictwo wielkopolskie było w ubiegłym roku więcej za- 


18
		

/029.djvu

			interesowane jako nabywca niż sprzedawca nasion. Najwięcej były 
poszukiwane przez powiaty posuchowe nasienia koniczyny, wyki, 
peluszki, łubinu i seradeli, które sprowadzano z środkowych 
i wschodnich dzielnic kraju. 
Podohna sytuacja istniała w zakresie produkcji i zaopatrzenia 
w s ł o m ę i s i a n o. 


4. ZMIANY W POGŁOWIU INWENT ARZA. WARUNKI ZBYTU 
I CENY ŻYWCA I PRODUKTÓW HODOWLI. 


Postępujący od roku 1931 w Woj. Poznańskiem spadek pogło- 
wia zwierząt gospodarskich uległ w roku sprawozdawczym na ogół 
zahamowaniu. Mianowicie wykazują spisy coroczne inwentarza ży- 
weg w Woj. Poznańskiem według stanu z dnia 30 czerwca, w latach 
1931-1934 następujący stan liczebny:*) 


1951 rok I 1952 rok I 1955 rok 1954- rok 1952 r. I 1955 r.11954- r_ 
Sztuk k o n i wskaźnik r. 1951 = 100 
287479 I 280 471 I 279 850 I 279 830 97,7 97,5 97,5 
Sztnk bydła rogatego 
843 037 I 819863 I 8tt 905 I 801 312 97,2 96,3 95,0 
Sztuk trzody chlewnej 
992 200 I 894 322 I 937 490 I l 054 172 90,2 94,5 106,0 
Sztuk o w i e c 
146 09] 145679 I 138018 138196 I 99,7 94.5 94,6 
Sztnk kóz 
88 295 90 884 97013 105 155 103,3 ttO,2 I tt9,5 


Rok 1934 zaznaczył się więc silnem zwiększeniem pogłowia 
trzody chlewnej i kóz, prawie niezmienionym stanem ilościowym ko- 
ni i owiec a jedynie dość umiarkowanem obniżeniem się liczby bydła. 
Cyfra trzody chlewnej wzrosła w stosunku do roku poprzed- 
niego o 11,5 % i przekroczyla nawet cyfrę roku porównawczego 
1933 o 6 %, zgodnie zresztą z analogiczną, silniejszą jeszcze ten- 
dencją w całej Polsce, dla której wzrost trzody w stosunku do 
r. 1933 wyraża się cyfrą 22 % . 
Zaznaczający się tutaj pewien nawrót gospodarstw rolnych do 
produkcji zwierzęcej stoi niewątpliwie w związku z nieopłacalno- 
ścią produkcji zbóż i okresowemi trudnościami znalezienia wogóle 
na nie zbytu, co w jeszcze większej mierze odnosi się do ziemnia- 
ków, stanowiących artykuł masowej i notorycznie nadwyżkowej 
produkcji na terenie całego Woj. Poznańskie:go. Zwiększenie części 
nadwyżek zbóż i ziemniaków na przetworzenie w ramach własnych 


*) Według danych Głównego Urzędu Statystycznego. 


2* 


19
		

/030.djvu

			gospodarstwa na produkty hodowli nie jest więc tyle dyktowane 
momentami kalkulacyjnemi, bo prawdopodobnie skrupulatny ra- 
chunek większej opłacalności tej produkcji równieżby nie wykazał, 
ile m u s e m jakiegokolwiek zużytkowania nadwyżek produkcji ro- 
ślinnej, zwłaszcza, powtarzamy, ziemniaków, które jako produkt 
objętościowy o stosunkowo małej wartości 'przy niskiej cenie bardzo 
często rynku wogóle nie mają. Że omawiane przesunięcie się produk- 
cji - o celowem "przestawieniu" w zrozumieniu zasadniczych zmian 
kierunku produkcji na powyższych przesłankach oczywiście mówić 
jeszcze nie można - zaznaczyło się w pierwszej linji przy trzodzie 
chlewnej, tłómaezy się większą, z przyczyn naturalnych, łatwością 
zwiększenia jej pogłowia i to bez większych kapitałowych inwcstycyj. 
W odniesieniu do bydła te wtórne sprzyjające okoliczności nie 
zachodzą, zatem przy braku pozytywnej zachęty, jaką mogłaby 
stanowić widoczna dla rolników poprawa opłacalności hodowli by- 
dlęcej, mlecznej czy opasowej, której jednak w roku sprawozdaw- 
czym nie było, cyfra bydła nie tylko że nie wykazuje wzrostu, ale 
naw.et lekki spadek, - o 1,3 % w stosunku do roku poprzedniego. 
Spadek liczby krów pozostaje pozatem w związku z równoczesnym 
dość znacznym, o 9,3 %, wzrostem liczby kóz, które w gospodar- 
stwach małorolnych a zwłaszcza u ludności bezrolnej zastępują 
obecnie w coraz liczniejszych wypadkach posiadane dawniej krowy. 
Obok, poczęści świadomego kierowania się drobnego rolnictwa mo- 
mentami gospodarczemi t. j. mniejszemi kosztami wyżywienia, jeist 
jednak ten objaw, przy znanej niechęci drobnego rolnika Poznań- 
skiego do zastąpienia krowy kozą, więcej jeszcze dowodem postę- 
pującej pauperyzacji ludności wiejskiej w Wielkopolsce. 
Cyfra owiec wskazuje na zahamowanie tendencji spadkowej, 
która była wyraźna w latach ubiegłych. Ujawniają się tutaj do- 
datnie skutki propagandy i zabiegów organizacyj rolniczych w kie- 
runku zwiększenia konsumcji mięsa baraniego*) w szczególności 
przez wojsko oraz rezultaty polityki preferencyjnej w odniesieniu 
do wełny krajowej przy dostawach materjałów włókienniczych dla 
wojska, władz państwowych i samorządowych, wres:lcie, lepsze zor- 
ganizowanie zbytu wełny, które dało rolnikom możność osiągnięcia 
korzystniejszej ceny rynkowej. Duże usługi w tym względzie od- 
dają rolnikom odbywające się z inicjatywy i przy współudziale W. 
I. R. jarmarki wełny w Poznaniu. 
W stanie pogłowia koni nie zaszły jak i w poprzednich dwuch 
latach żadne zmiany. 


*) Według Gl. Lrz. Stat. konsumcja mięsa baraniego wZl'csła w Połsce 
w r. 1934 w stosunku do r. 1933 o 19%, tak samo jak i mięsa wieprzowego 
o 14,2%, spadła natomiast konsumcja mię-sa wołowego o 19,9% i nieznacznie 
mięsa cielęcego, o 1,3%; ogólnie na-stąpiło zwiększenie konsumcji mięsa o 1,6% 
do 18,6 kg na głowę ludności. 


20
		

/031.djvu

			Omówione cyfry obrazują stan inwentarza żywego na dzień 30 
czerwca 1934 a więc w pierwszej połowie okresu sprawozdawcze- 
go. Skutki suszy roku 1934 nie mogły się w tym czasie jeszcze uwy- 
datnić, wyraziły się one dopiero w dalszym przebiegu roku spra- 
wozdawczego zmniejszeniem pogłowia bydła i świń, które niewąt- 
pliwie ujawni statystyka roku następnego. 
Warunki zbytu, konjunktury handlowe i ceny zwierząt rzeź- 
nych i produktów hodowli nie kształtowały się pomyślnie. 
Dla Wojew. Poznańskiego jako rejonu nadwyżkowego mają, 
analogicznie jak przy produkcji zbożowej, poniekąd decydujące 
znaczenie dla kształtowania się cen wewnętrznych możliwości zbytu 
i ceny uzyskiwane przy wywozie żywca i 'przetworów produkcji ho- 
dowlanej. 
W tym względzie jednak rok sprawozdawczy zasadniczego po- 
lepszenia sytuacji nie przyniósł. Eksport byl w dalszym ciągu krę- 
powany zakazami przywozu, kontyngentami, wysokiemi barjerami 
celnemi, ograniczeniami dewizowemi i administracyjnemi, wreszcie 
sanitarne mi i pseudo - sanitarnemi utrudnieniami, stosowanemi 
przez państwa importujące. Godne uznania i uwieńczone poczęści 
pomyślnemi wynikami wysiłki eksporterów, popierane przez wła- 
dze Państwowe (za pomocą premij t. zw. pionierskich, slużby in- 
formacyjnej Państw. Instytutu Eksportowego itp.) a zmierzające 
do zdobycia liczniejszych pomniejszych, częściowo nawet dość eg- 
zotycznych, rynków dla polskiego eksportu, nie mogły, niestety, po- 
wetować ilościowych strat w ekS'porcie na główne rynki odbiorcze. 
Nie mogły również nadwyżki produkcji być wchłonięte przez 
rynek wewnętrzny z powodu niesl-ychanie w Polsce niskiej cyfry 
przeciętnego spożycia mięsa, które mimo 1,6 % zwyżki w r. 1934 
wynosi zaledwie 18,6 kg na głowę ludności, a której wydatniejszego 
zwiększenia wobec d'aleko również posuniętej pauperyzacji ludno- 
ści miejskiej także w czasie najbliższym spodziewać się nie można. 
Nie zostały wreszcie, bądź wcale naruszone, bądź w niewy- 
starczającej jeszcze mierze usunięte te podstawowe i wielokrotnie 
przez organizacje rolnicze wskazywane czynniki, które podnoszą 
koszta obrotu handlowego żywcem i produktami uboju do wyso- 
kości niewspółmiernej z wartością tych artykułów a które odbijają 
się na cenach uzyskiwanych przez producentów rolnych. 
Nie drgnęły więc jeszcze taryfy kolejowe na przewóz zwierząt, 
mięsa i produktów hodowli i są z uporem utrzymywane na pozio- 
mie, który już zdawna stracił wszelki sens gospodarczy w stosunku 
do obecnych cen tych artykułów. Na dowód tego wskazywała W. I. 
R. w jednem z swych wystąpień w roku sprawozdawczym o obni- 
żenie taryf kolejowych na produkty rolne na fakt masowej i kon- 
sekwentnie postępującej na terenie Woj. Poznańskego ucieczki 
przewozów rolniczych z kolei państwowych na taniej kalkulujące 


21
		

/032.djvu

			się trakcje samochodową i furmankową. Dowodzą tego malejące 
cyfry stosunkowe dowozów kolejowych żyta do młynów handlo- 
wych w Woj. Poznańskiem, a o ile idzie o zwierzęta rzeźne, cyfry 
procentowego spadku w ciągu ostatnich lat dowozów kolejowych 
zwierząt rzeźnych na targowicę miejską w Poznaniu, które opraco- 
wała Izba Rolnicza w następującem zestawieniu: 
Okres Ogólny spęd zwierząt W tern przywóz % przywozu 
1, 4. - 51. 5. rzeźnych na Targowicę koleją koleją 
1933/34 244264 szt. 89326 szt. 36 % 
1932/33 248 883" 112 417" 45 % 
1931/32*) 217 368" 199055" 91 % 
1930/31 275 253" 158512" 59 % 
1929/30 256 209" 169 960" 66 % 
Powyższe zestawienie wykazuje, że z powodu wysokich taryf 
kolejowych dowóz kolejowy zwierząt rzeźnych na targowicę obni- 
żał się z roku na rok i spadł od r. 1929 z 669
 cyfry ogólnego 
spędu na 36 %!. Dowozy furmankami odbywają się do Poznania 
z odległości 'ponad 50, a nawet do 75 km. 
Paląca sprawa taryf kolejowych na produkty rolne nie została 
jednak w roku sprawozdawczym załatwiona. 
W dziedzinie opłat targowiskowych i opłat ubojowych w rz,cź- 
niach publicznych starania organizacyj rolniczych o tyle osiągnęły 
pewien skutek, że państwowe władze nadzorcze wystąpiły do Za- 
rządów gminnych z żądaniem wyodrębnienia bud'żetów targowisk 
i rzeźni miejskich z ogólnego budżetu gminy i utrzymania opłat 
targowiskowych i ubojowych oraz wszelkich opłat z tytułu wyko- 
nywanego nadzoru nad obrotem zwierzętami rzeźnemi i mięsem 
tylko w wysokości potrzebnej na oprocentowanie, utrzymanie 
i ewentualną konieczną rozbudowę i ulepszenie danych z,akładów 
i urządzeń miejs'kich. Akcja ta pełnych wyników w roku sprawo- 
zdawczym jeszcze nie wydała, lecz w każdym razie problem ten, 
przejawiający się w Woj. Poznańskiem wprawdz-ie nie w tak ostrej 
formie jak w innych dzielnicach Państwa, posiadający jednak i tu- 
taj duże znaczenie dla uzdrowienia warunków wewnętrznego obron 
tu żywcem i mięsem, jest na właściwej drodze do pomyślnego roz- 
wiązania zgodni
 z interesami rolnictwa. 
Niepomyślne na ogół warunki eksportu i zbytu wewnętrznego, 
spowodowały dalsze obniż,enie się cen wszystkich rodzajów zwie- 
rząt rzeźnych, przyczem spadek cen trwał dość równomiernie pra- 
wie do końca roku sprawozdawczego. 
Zestawienie przeciętnych cen miesięcznych według notowań 
Targowicy Miejskiej w Poznaniu w tabeli II. Wykres cen na str. 23. 


*) U wag a: W r. 1931 obowiązywały w Woj. Poznańskiem z powodu 
panującej pryszczycy obostrzone zarządzenia weterynaryjne. M. in. obowiązy- 
wał do łistopada zakaz dowożenia zwierząt wozami.
		

/033.djvu

			g";ecrt{(;,,y 
l'o:r.cen wrr 
9'"s/,,-193.'W.. 


4Wlnre 


owce 


..,; 

h 


_ 
?Y _ 


Wykres 2. 
!!I
ecię/ne ceny mlesięca:.ne 
dywca w /<'Oku.. 1931iJ35 !!''';
(,'l;f''!I 
wg. .!kfC'goW(o!j.P[ięjskięj w f/ó
maniu. p0;r..ce" W'f 
.CI 160'19' ,,-w. aa l

.iw. 'JOIJO- 1931fP.5 

 
 


qQ 


owce 


_ 
e:ęla. _ 


Sco,07?le 


_!::'5__ 


.yq 


IV. v. VI. VII. VIU. IX. X_ XI. XII. I. II. 1/1. IV. V. VI. 
1931t --+-1935 
1A UJCXS-Q: uR'Itodo U/!lfl,.-e$u cen!lI?O(dę-P ..!:!;1- "q.
1i l.afeq
i:' 
sLlIiri - «Jag' 80 - 'oo
!1 
worow - mięslsf.e, fu.c«one. Plrork2e 
,c,£"e(qf {l<.C<{one 
Ot.U1ec wy
=one pef;w77?rfs,s& /'ayrrrfti;x 
l -rrr(;c/sqe skon. 


23
		

/034.djvu

			Najniższy poziom osiągnęły ceny na przdomie miesięcy sty- 
czeń-luty 1935, kiedy to w porównaniu do tegoż samego okresu 
roku poprzedniego sp,adły, jak następuje: 
Ceny przeciętne typowych kategoryj w danej grupie zwierząt 
l. II. 1934 l. II. 1935 
z 53,00 zł do 37,75 zł czyli 
z 46,00" " 32,00" 
z 57,25" " 52,50" 
z 64,15" " 50,00" 
z 80,40" " 49,80 " 


woły 
krowy 
cielęta 


" 


o 28,7% 
o 30,4 % 
o 8,3% 
o 22,1 % 
o 38.1 % 


" 


owce 


" 


świnie 


" 


Szczególnie silny spadek cen świń odpowiada największemu 
pogorszemu Się warunków zbytu właśnie w tej gałęzi produkcji 
. . 
ZWIerzęceJ. 
W eksporcie żywca szczególne zmiany nie zaszły. Na jedyny 
poważniejszy nasz rynek żywca, do Austrji, w}woziło Woj. Po- 
znańskie z całego kontyngentu polskego (2 300 sztuk) tygodniowo 
290 sztuk żywca i 135 sztuk świń bitych. Pewne przejściowe trud- 
ności w zbycie żywca spowodowała utrata rynku Gdańskiego, gdy 
na zasad'zie umowy polsko-gdańskiej z dnia 6 sierpnia 1934 o obro- 
cie artykułami rolnemi i zgodnie z polityką rządową wywóz rolni- 
czy do Gadń'ska został zarezerwowany w pierwszej linji dla Po- 
morza. Woj. Poznańskie utraciło wówczas dość znaczny wywóz, 
który szedł do Gdańska z rejonów Gniezna, Janowca, Żnina i pół- 
nocnych powiatów. W to miejsce na skutek zahiegów Wielkopol- 
skiej Izby Rolniczej zwiększony został przez firmy Pomorskie za- 
kup na terenie Woj. Poznańskiego trzody chlewnej o dodatkowe 
170 sztuk żywca tygodniowo na wywóz do Wiednia. 
Silnie jednak zaważyło na rynku Poznańskiem trzody chlew- 
nej zmni'ejszenie w roku 1934 kontyngentów bekonowych do An- 
glji, które równolegle do obniżenia ogólnego kontyngentu polskie- 
go dotknęło silnie Woj. Poznańskie. Udział Woj. Poznańskiego 
w kontyngencie bekonowym Polski wynosił ok. 30 % i wyrażał się 
cyfrą 71 131 q tj. 129330 sztuk bekoniaków. Równie odczuło 
Woj. Poznańskie silnie spadek wywozu szynek z Polski, który 
z 42250 q w r. 1933 obniżył się do 35595 li w r. 1934, a w którym 
Wielkopolska uczestniczyła w ok. 80 %. Utrata tak poważnej części 
wywozu angielskiego uderzyła bardzo silnie w Woj. Poznańskie, 
którego hodowla trzody jest specjalnie nastawiona na produkcję 
materjału bekonowego. Towarzysząca ograniczeniom importu po- 
prawa cen bekonów na rynku angielskim nie była w stanie wy- 
równać strat z powodu ilościowego ograniczenia producentów 
w zbycie trzody bekonowej i spowodowanego tem nacisku na 
ceny na wolnym rynku trzody chlewnej. 


24
		

/035.djvu

			Ceny kontraktowe trzody bekonowej płacone przez bekoniar- 
nie Woj. Poznańskiego w przecięciu roku 1934 wynosiły 68-72 zł 
za 100 kg Ż. w. (najwyższe 90 zł) i przewyższały od kilku do 30 zł 
ceny płacone w wolnym handlu. 
W eksporcie bydła z Polski Woj. Poznańskie nie partycypo- 
wało wobec zamknięcia całego terenu Województwa z powodu 
panującej, wprawdzie już tylko w nielicznych powiatach, zarazy 
płucnej. 
W eksporcie baraniny do Francji, prawie jedynego i głównego 
rynku eksportowego z Polski (5200084 q), który obsyłany jest 
wyłącznie jakościowo najlepszą produkcją Woj. Zachodnich, udział 
Woj. Poznańskiego wynosił w r. 1934 - 1641 q mięsa i 449 sztuk 
żywca. 
Za spadkiem cen zwierząt rzeźnych podążyły również ceny in- 
wentarza użytkowego, które w roku sprawozdawczym kształtowały 
Się: 


za konie robocze . od 250-400 zł 
" średnie krowy użytkowe ., 250-330" 
" chude bydło " 120-250" 
" prosięta ok. 8-18" za parę. 
Spęd inwentarzy na jarmarki był znaczny, bowiem gospodar- 
stwa, zwłaszcza mała własność w powiatach posuchowych, dla bra- 
ku ściółki i paszy zmuszone były zmniejszyć ilość inwentarza, nie- 
jednokrotnie poniżej norm gospodarczo uzasadnionych. 
Trudności natomiast przedstawiało nabycie d o b r y c h krów 
mlecznych wobec niechęci gospodarstw do ich wyzbywania się. 
Inwentarz zarodowy utrzymał się w cenie, chociaż zbyt jego 
w przeciwstawieniu do lat ubieglych dość znacznie się zmniejszy/. 
Na licytacjach bullajów okolo 4lJ % nie znalazło nabywców. Więk- 
szym popytem cieszyły się knury i maciorki bekonowe w związku 
z prowadzoną przez Izbę Rolniczą akcją bekonową, przy braku po- 
pytu na knury tłustomięsne (biało-ostrouche). Tendencja na tryki. 
była hez miau. Orjentacyjne ceny wynosiły w r. 1934: 
za konie remontowe około 1150 zł 
" ogiery zarodowe " 2800" 
" -buhaje zarodowe " 800 " 
" cielęta zarodowe " 40 " 
" knury " 180 " 
., maciorki w wadze ok. 90 kg " 95 " 
., harany zarodowe . " 250-300 zł. 
W p r o d u k c j i In I e k a, jakkolwiek obory poddane kon- 
tl'Oli mleczno
ci Izby Rolniczej wykazywały pewne zwiększenie 
produkcji, dzięki usunięciu z obór gorszych dójek, to naogół na- 


25
		

/036.djvu

			stąpił spadek produkcji, szacunkowo o ok. 15 % ; spowodowany nie- 
dostatkiem pasz własnych w gospodarstwach a brakiem środków 
na ich dokup w wystarczającej ilości jak i zbyt drogo kalkulują- 
cych się pasz treściwych. Mimo to cena mleka uzyskiwana przez 
rolników utrzymywała się na niskim poziomie, wynosząc według 
Gl. Urz. Stat. w przecięciu całorocznym 12 gr za l litr.*) 
Decydujące znaczenie dla ceny mlek:ł mają ceny wypłacane 
producentom przez mleczarni,e, które znowu w Woj. Poznańskiem 
jako rejonie z reguły nadwyżkowym, uzależnione są od od ceny 
masła uzyskiwanego przy eksporcie. W roku sprawozdawczym eks- 
port masła na rynek :angielski nie kalkulował się a był utrzymywa-- 
ny tylko dzięki premjom eksportowym, eksport do Niemiec, wzno- 
wiony na podstawie umowy kompensacyjnej z dnia 11. XI. 1934 r. 
dawał cenę opłacalną, spowodował jednak zamrożenie należności 
polskich z powodu braku pokrycia dewizowego w Niemczech, 
i wprowadził moment niepewności w działalność handlową central 
e,ksportowych masła a poniekąd i produkcję mleczarską. Okolicz- 
ności t,e nie sprzyjały korzystnemu kształtowaniu się ceny mleka. 
Również nie przestała działać w Woj. Poznańskiem deprymująco 
na ceny mleka sytuacja szeregu mleczarń spółdzielczych, które 
wskutek nadmiernego obciążenia obsługą starych długów z tytułu 
wysokich kosztów budowy i urządzeń mleczarń w latach wysokiej 
konjunktury nie mogły wypłacać rolnikom tej ceny za mleko, któ- 
rahy wynikała z normalnej kalkulacji bieżącego przerobu. 
W p r o d li k c j i d r o b i o w e j ceny kur, kurcząt i kaczek 
nie wiele odbiegały od ce	
			

/037.djvu

			o ile chodzi o gęsi, które są poważnym artykułem ek,sporto- 
wym produkcji włościańskiej, to przy ilościowo dość poważnym*) 
a kalkulacyjnie również korzystnym eksporcie do Niemiec na pod- 
stawie umowy z dnia II. XI. 34 r., eksport ten napotkał na te s;ame 
trudn::.ści zrealizowania swych nalelżności co eksport masla do 
Niemiec 
Na rynku jajczarskim panowała tendencja słaba, w wyniku 
której ceny jaj uległy dalszej zniżce, mianowicie wynosiły prze- 
ciętne roczne cen płaconych w Poznaniu, za l mendel: 


w r. 1933 


w r. 1934 


cena targowa 1,33 1,15 
" hurtowa 1,24 1,07 
" detaliczna 1,35 1,20 
Organizacja zbytu jaj uległa w roku sprawozdawczym znacznej 
poprawie dzięki utworzeniu przy szeregu mleczarń spółdzielczych 
2Jbiornic jaj dla bezpośredniego skupu od rolników, który w roku 
1934 osięgnął już przeszło miljon sztuk. Ponadto, z specjalnem na- 
stawieniem na skup i odpowiednie przygotowanie jaj eksportowych. 
zostały w roku sprawozdawczym uruchomione wzorowe zbiornice 
jaj przy bekoniarniach w Janówce, Kościani'e i Obornikach. 


5. POŁOŻENIE FINANSOWE ROLNICTWA. 
 


J. 
'1.'1 


Położenie finansowe rolnictwa było w roku sprawozdawczym 
tak jak w latach poprzednich, w wysokiej mierze uzależnione orf 
stanu zadłużenia rolniczego i kosztów jego obsługi_ 
Dokładne cyfry zadłużenia rolnictwa woj. Poznańskiego za 
ostatnie lata nie są znane. Trzeba się zatem z konieczności posłu- 
giwać dawniejszemi obliczeniami Wojewódzkiego Komitetu do 
Spraw Finansowo Rolnych w Poznaniu, wykonallemi na dzi'eń l-go 
czerwca 1932, które choć również z natury rzeczy niekompletne 
i o charakterze raczej orjentacyjnym, pozwalają sposobem deduk- 
cyjnym na przybliżone chociażby odtworzenie obecnego stanu 
rzeczy. 
Według obliczeń Wojewódzkiego Komitetu suma globalna za- 
dłużenia rolniczego w Woj. Poznańskiem wynosiła na dniu 31-go 
VI. 1932 ogółem 616734598 zł, w tern według kategorji zadłuże- 
nia następujące najważniejsze pozycje: 
zadłużenie w instytucjach kredytu długoterminowo 418 179 103 zł 
w instytucjach kredytu krótkoterminowego: 


*) Z ogólnej ilości konwngentu eks,portowego 700 000 sztuk, otrzymały 
Woj. Poznańskie i Pomorskie łącznie 75%. 


27
		

/038.djvu

			z tytułu kredytu średnioterminowego 2 792 640 zł 
z tytułu kredytu krótkoterminowego 50703331 " 
w spółdzielniach rolniczo-handlowych 93 694 400 " 
w instytucjach ubezpieczeń społecznych 9 623 864 " 
z tyt. zaległ. w podatkach państw. i komunain. 28848440" 
Powyższe podstawowe pozycje zadłużenia rolniczego ulegały 
w międzyczasie następującej prawdopodolmej ewolucji i przedsta- 
wiały się na dniu 31. III. 1935 r. mnicjwięcej następująco: 
Zadłużenie w instytucjach kredytu długoterminowego nie uleg. 
ło zmianie. 
Zadłużenie w instytucjach kredytu krótkoterminowego, o ileby 
przyjąć, że od czasu ostatniej statystyki nowe kredyty udzielane 
nie były, zwiększyło się o narosłe odsetki, które, uwzględniając ko- 
szty uboczne, wynoszą przeciętnie 10--12 %, tak, że suma zadłu- 
żenia podniosła się prawdopodobnie do około 65000000. czyli 
wzrosła o około lP/2 miljona *). Wyliczenie tej cyfry nie odbiega 
z pewnością d,aleko od rzeczywistości, bo chociażby nawet uwzględ- 
nić, że mimo wszystko przecież pewne nowe kredyty udzielane 
były, to równocJ:eśnie towarzyszyło temu zawieranie układów przez 
Bank Akceptacyjny, w wypadku których oprocentowanie starych 
długów zostało obniżone do 6 1 / 4 %. 
Suma zadłużenia w spóhlzielniach rolniczych przy przecięt- 
nych kosztach oprocentowania około 10 % - byłahy wzrosła do 
103063800 zł. W międzyczasie część tego zadłużenia została spła- 
cona, - przybyły jednakże nowe obciążenia w postaci dopłat do 
udziałów na s'lmtek ogłoszenia upadłości przez szereg spółdzielni. 
Uwzględniając jedno i drugie, można przyjąć, że zadłużenie w spół- 
dzielniach rolniczo-handlowych wynosi mniejwięcej 100 miljonów 
złotych, a więc wzrosło około 6 1 / 2 miljona zł. 
Zobowiązania finansowe rolnictwa z tytułu ubezpieczeil spo- 
łecznych zostały poważnie zmniejszone dzięki zniesieniu ohowiązku 
ubezpieczenia chorobowego robotników rolnych w uhezpieczalniach 
społecznych. Przyczyniło się to w sposób bardzo istotny do odcią- 
żenia rolnictwa od bieżących świadczeń finansowych. Pozostała 
jednak w wskazanej powyżej sumie bardzo pow.arŻna kwota zaległo- 
ści z tytułu niezapłaconych dawnych składek do b. Kas Chorych. Po- 
nieważ 'nacisk egzekucyjny ze strony zainteresowanych instytucyj 
był stosunkowo duży, - więc należy przyjąć, że mimo ogromnych 
trudności płatniczych rolnictwa, naogół ta kategorja zadłużenia ule. 
ga pewnemu zmniejszeniu. Zadłużenie to pod koniec roku sprawo- 
zdawczego możnaby szasować na około 8 miljonów złotych, czyli 
mniej o około P/ 2 miljona zł. 


*) Według wykonanych W tej kategorji zadłużenia obliczeń na dniu 
31. XII. 1933. - suma w stosunIm do dn. 31. VI. 1932, wzrosła wtedy już 
o 4 670 429, czyli do 58 166 400 zł. 


28
		

/039.djvu

			Zaleglości w podatkach państwowych i komunalnych ulegly. 
natomiast prawdopodobnie bardzo poważnemu zwiększeniu. Jeżeli 
do niezaplaconych kwot samych podatków doliczy się wszelkie bar- 
dzo wysokie należności itp., to zadlużenie z tytulu zaleglości po- 
datkowych szacować można pod koniec roku sprawozdawczego na 
okolo 45 miljonów złotych. W stosunku do stanu 1932 r. oznacza- 
loby to wzrost o okolo 16 miljonów zlotych. 
Brak zupelnie danych cyfrowych odnośnie zadłuż,enia pry- 
watnego. 
W ostat,ecznym rezultacie wynika z powyższego obliczenia, że 
{)d dnia 1. II. ] 932 r. przez następne P/4 roku i rok sprawozdaw- 
ezy zadłużenie rolnicze w Woj. Poznańskiem nie uległo zmniejsze- 
niu a l'aczej poważnie wzrosło. 
Przyczyna wzrostu zadłużenia nie leży w nowo zaciągniętych 
zobowiązaniach, ponieważ nowych operacyj kredytowych bylo nie- 
zmiernie mało i to zarówno z powodu wstrzemięźliwości instytucyj 
wierzycielskich do udzielenia nowych kredytów rolnictwu, jak i nie- 
chęci samych rolników do korzystania z nich. Suma zadłu:lienia 
zwiększyła się przedewszystkiem z powodu nazbyt jeszcze wysokich 
kosztów obslugi starych zadłużeń, które wraz z kosztami ubocznemi 
wyno.,iły przy kredycie krótkoterminowym okolo 10-12 %, i które 
przekraczaly możliwości pl:atnicze rolnictwa, powodując narastanie 
zalegbści z bieżącego oprocentowania. 
Jako moment szczególny w dziedzinie zadlużenia krótkoter- 
minowego w Woj. Poznańskiem trzeba podnieść, że rolnictwo jest 
tutaj zadlużone glównie w kredycie zorganizowanym w in- 
stytucjach finansowych i bankach, i że ta kategorja dlugów rolni- 
czych w stosunku bardzo malej mierze mogla korzystać z dobro- 
dzi,ejc;tw ustawodawstwa oddlużeniowego z przed 24. X. 1934 r. 
OJJ'::ią2'enie rolnicze z tytulu kredytu prywatnego, na którego 
uregulowanie nastawione bylo przedcwszystkiem wspomniane usta- 
wodawstwo. wyrażalo się w Woj. Poznańskiem stosunkowo mniej- 
szemi "u mami. W dziedzinie tego kredytu nastąpiły bezwątpienia 
pewne ratalne upłaty, stosownie do orzeczeń urzędów rozjemczych, 
jednakże spłaty tc nie mogly wiele zaważyć na globalnej sumie za- 
dlużenia rolniczego w Woj. Poznańskiem. 
O iJ,
 dlO(b,i o zastusowanie i rezultaty ustawodawstwa oddlu- 
żeniowtgo na tl'r:onie Woj. Poznańskiego, to przedstawialo się ono 
następująco: Na podstawie ustawodawstwa z przed 24. X. 1934 r. 
zgloszono wniosków o odroczenie wypłat 414. W drodze parcelacji 
oddlużeniowej rozparcelowano ca 6000 ha. Układów przez Bank 
Akceptaeyjny zaW!lrto na sumę 20 miljonów. 27 Powiatowych Urzę- 
dów Rozjcm('zych rozterminowalo okolo 16 miljonów zadlużenia, 
do czego dochodzi jeszcze rozterminowanie przez Wojewódzki 
Urząd rozjemczy, którego suma nie jest jeszcze ustalona. Mimo 


29
		

/040.djvu

			pewne niewątpliwie dodatnie wyniki, wspomniane wyze) ustawo- 
dawstwo nie rozwiązało w sposób zad.awalający problemu zadłuże- 
nia rolniczego w Woj. Poznailskiem. 
Nałożone na rolników nowe terminy i kwoty płatności uregu- 
lowanych długów nie odpowiadały możliwościom płatniczym rol- 
nictwa. Powstawały nowe zaległości i powikłania. Jednak wierzy- 
ciele w wielu wypadkach z góry rezygnowali z przeprowadzenia 
egzekucyj niechcąc narażać się na ich bezskuteczność i związane 
z tern koszty, a woleli przeważnie nowe dobrowolne ugody i ukła- 
dy. Ustawy miały więc charakter raczej antyegzekucyjny_ 
Dekrety z 24. X. 1934 r. nie przyniosły również na tyle za- 
sadniczych rozstrzygnięć, aby pozwalały się spodziewać, że rol- 
nictwo będzie w stanie 'przystąpić do chociażby powolnej ale regu- 
larnej upłaty długów i opłaty bieżącego ich oprocentowania. Prze- 
dewszystkiem brak karencji odnośnie spłaty kapitałów, która po- 
zwolila,by rolnictwu wzmocnić się gospodarczo, okazał się najwięk- 
Bzem niedociągnięciem d.ekretów październikowych. To też rata 
kwietniowa 1935 r. przy ulgach z mocy prawa została zapłacona 
w zaledwie 10 %. Konwersja przez Bank Akceptacyjny postępowała 
stosunkowo wolno. Mniejsze instytucje kredytowe ustosuukowały 
się bardzo opornie do akcji konwersyjnej i robiły rolnikom trud- 
ności przy zawieraniu układów, w szczególności na tle żądanych 
zabezpieczeń. 
Rolnictwo starało się mimo wszystko w jaknajszerszym stO'pniu 
wykorzystać wszelkie dostępne ulgi przewidziane dekretami paź- 
dziernikowemi. 
Do wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego na cały czas obowią- 
zywania dawnego ustawodawstwa, t. j. do dnia 24. X. 1934 r. wpły- 
nęło ogółem wniosków 962, a na podstawie nowego ustawodawstwa, 
t. j. od 24. X. 1934 wpłynęło już do 31. V. 1935 r. 335 wniosków. 
Tłomaczy się to do pewnego stopnia wprawdzie również rozsze- 
rzeniem kompetencyj Wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego na go. 
spodarstwa już od powyżej 50 ha (dawniej od 100 ha). 
Szerszemu wykorzystaniu nowego ustawodawstwa oddłużenio- 
wego przez rolników stało na przeszkodzie bardzo opóźnione uka- 
zanie się większości rozporządzeń wykonawczych. 


6. KULTURA GOSPODARCZA ROLNICTWA. ZMIANY W KIE- 
RUNKACH GOSPODAROWANIA. WYNIKI RACHUNKOWOŚCI 
ROLNICZEJ. 


W dziedzinie meljoracyj rolnych panował w roku sprawozdaw 
czym na terenie caIego województwa zastój nieomal kompletny. 
Ruch w kierunku zakładania nowych spółek meljoracyjnych był 


30
		

/041.djvu

			niesłychanie słaby i wyraził się bodaj jedynym konkretnym pro- 
jektem regulacji 4000 ha obszaru nad rzecz.ką Mogilnicą w powie- 
cie szamotuiskim. Zachodziły tylko sporadyczne wypadki indywi- 
dualnego drenowania pól przez włoś.cian przy zatrudnieniu rąk ro- 
boczych własnej rodziny. Naogół rolnictwo nie było jeszcze finan- 
sowo zdolne ani do podjęcia nowych konic:cznych meljoracyj ani 
nawet do należytej konserwacji dawnych urządzeń meljoracyjnych, 
w miarę zaniedbywania których, obniża się kultura pól. Najbardziej 
zaznacza się zaniedbanie koniecznych meljoracyj w powiecie kro to- 
szyńskim o glebie naogół ciężkiej, gliniastej, trudnej do uprawy. 
Dalszy, wybitnie w swoim czasie znamienny dla Woj. Poznań- 
skiego miernik kultury gospodarczej jego rolnictwa, j.akim jest roz- 
powszechnienie zużycia uszlachetnionych nasion siewnych i zwie- 
rząt zarodowych, uległ w roku sprawozdawczym dalszemu obniże- 
niu. Sezon wiosenny 1934 r. nie był jeszcze co do obrotu nasionami 
kwalifikowancmi gorszy od roku poprzedniego. Areał zgłoszonych 
do uznania zbóż w r. 1934 wykazał nawet 'poraz pierwszy od 6 lat 
nieznaczny wzrost, obszar zgłoszonych do kwalifikacji ziemniaków 
powiększył się o całe 25 %, co jednak tłomaczy się .specjalnemi oko- 
licznościami, mianowicie zwiększonym popytem na sadzeniaki ra- 
koodporne w związku z oczekiwanym w najbliższych latach ewC!ll- 
tualnym zakazem uprawy ziemniaków nieodpornych na raka. 
Ujemny wynik gospodarczy ostatniego roku wyraził się na ryn- 
ku nasiennym w sezonie jesiennym 1934 i wiosennym 1935, w któ- 
rych popyt na nasiona kwalifikowane niesłychanie osłabł. Większa 
część produkcji nasion kwalifikowanych woj. Poznańskiego. nie- 
znajdując zbytu na mi,ejscu, została sprzedana w innych woj.ewódz- 
twa ch. Stosunkowo większym popytem cieszyły się tylko nasiona 
wyki zimowej i inkarnatki, jako namiastki przepadłych koniczym 
oraz odmiany jęczmion browarowych i roślin oleistych, jak rzepaku, 
rzepiku i lnu. 
Zbyt inwentarza zarodowego uległ, jak już na innem miejscu 
wspomniano, również widoczncmu zmniejszeniu. 
O ile rok 1933/34 zdawał się dość jasno wskazywać na nieja- 
kie zahamowanie spadku zużycia n a w o z Ó w s z t u c z n y c h na 
terenie Woj. Poznańskiego i nawrót gos'podarstw rolnych do stoso- 
wania pewnego stałego, choć umiarkowanego minimum sztucznego 
nawożenia, to w roku sprawozdawczym trudno jest ustalić jaką- 
kolwiek wyraźnicjszą tendcncję. Według dany
h orjentacyjnych 
głównych firm handlowych w s,ezonie jesiennym 1934 nastąpił spa- 
dek zużycia soli potasowych, azotniaku i saletrzaku i szczególnie 
wybitny nawozów fosfor9wych, któremu jcdnak towarzyszył rów- 
nocześnie dość znaczny wzrost zużycia kainitu i saletry wapniowej. 
'\V" sezonie wiosennym 1935 obserwowano daleko idącą wstrzcmię- 
źliwość w kupnie nawozów, przy względncm jeszcze zainteresowa- 


31
		

/042.djvu

			niu dla nawozów azotowych a z nawozów potasowych, dla kainitu. 
Przystosowanie się ogółu gospodarstw do warunków kryzysowych 
i poszukiwanie form możliwie daleko posuniętej samostarczalności 
gospodarczcj podtrzymywały w każdym razi,e oszczędność w wy 
datkach na sztuczne nawozy i dążność gospodarstw do zwiększenia 
produkcji i podniesienia wydajności nawozów naturalnych obornika 
i nawozów zielonych 
To nastawienie na samostarczalność, a poczęści również mo- 
menty konjunkturalne, spowodowały pewne zmiany w kierunkach 
gospodarowania i przesunięcia w produkcji roślinnej. Gospodar- 
stwa zmierzały z jednej strony do przeciwdzialania skutkom zmniej- 
szonego sztucznego nawożenia, a z drugiej strony do zwiększenia 
produkcji pasz w obrębie samego gospodarstwa, w miarę Jak środ- 
ki finansowe nie pozwalały na dokup pasz treściwych w dawnych 
rozmiarach. Wykorzystywanie przedplonów prze'z racjonalnie uło- 
żony 'płodozmian z powiększeniem powierzchni roślin motylkowych 
znalazło szeTsze zastosowanie w wielu gospodarstwach wielko rol- 
nych, - gospodarstwa małorolne wolniej w tym kierunku podąża- 
ły. Zwiększyła się uprawa roślin pastewnych i to, w poszukiwaniu 
l'oślin odpornicjszych na suszę, głównie lucerny, następnie słonecz- 
nika, kukurydzy, końskiego zęba, trawy sudańskiej. Rozpowszech- 
nił się więcej siew t. zw. mieszanki pozllailskiej z wyki, inkarnatki 
i rajgrasu -a jako roślin 'poplonowych gOl"CZYCY, facelji i kapusty 
p'astewnej, która uprawiana była bądź jako plon główny, bądź jako 
poplon po wczesnych ziemniakach lub życie z wyką, sprzątniętem 
na zieloną paszę. 
Z motywów konjunkturalnych zwiększono uprawę jęczmienia 
browarnianego i roślin oleistych, rzepaku i rzepiku a w go.spodar- 
stwach włościańskich, głównie dla potrzeb gospodarstwa domowe- 
go, uprawę maku, gorczycy, lnianki i lnu oleistego. 
Przedstawione w niniejszym i w poprzednich rozdziałach wa- 
runki gospodarcze rolnictwa i ocena ich skutków znajdują niemal 
pdne potwierdzenie w objektywnych materjałach cyfrowych, jaki 
stanowią wyniki rachunkowości rolniczej 130 majątków, które pro- 
wadzi Wydział Ekonomiki Gospodarstw Wielkopolskiej Izby Rol- 
niczej (Tabela III). 
Mianowicie porównawcze zestawienie przychodów i rozchodów 
pieniężnych gospodarstw rolnych w okresach od l lipca do 31 
marca w latach 1933/34 i 1934/35 wykazując charakterystyczne od 
sze!regu lat obniżanie się obrotów pieniężnych, wykazuje szczegól- 
nie w roku sprawozdawczym wielką dysproporcję między szybszym 
spadkiem przychodów a powolniejszym spadkiem rozchodów. Róż- 
nica wynosi :t 6,30 zł na l ha użytków rolnych. 
Uwidacznia się tutaj wyraźnie wpływ klęski suszy, która z jed- 
nej strony obniżyła znacznie, o - 24,1 %, 'przychody ze zbóż i mo- 


32
		

/043.djvu

			tylkowych a z drugiej .strony zwiększyła niepomiernie, o + 64,0%' 
wydatki na paszę. 
Wyrównany spadek wszystkich gałęzi produkcji zwierzęcej po- 
twif'rdza wyżej przeprowadzoną charakterystykę warunków ryn- 
kowych i ruchu cen w tym dziale. 
O pogłębiającym się ujemnym wpływie warunków gospodar- 
czych na poziom kultury rolniczej świadczy po stronie rozchodów 
spadek wydatków na nawozy sztuczne, o - 13,8%, oraz spadek 
wydatków na utrzymanie ma.szyn, budynków i meljoI1a'cyj, o - 
11,7 %', który jest dowodem niezahamowanego jeszcze procesu sta- 
ł,ego uszczuplania kapitału produkcyjnego warsztatów rolnych. Do 
korzystniejszych ohjawów można zaliczyć silne zwiększenie wydat- 
ków w pozycji "nowych nakładów" O + 165,7 % (slPowodowane 
głównie wydatkami na nowe maszyny O + I 13,9 %), co może być 
jednak więcej dowodem konieczności gospodarczej wobec całkowi- 
tego zużycia się posiadanego inwentarza martwego.. niż objawem 
polepszenia się sytuacji danych gospodarstw, - a: dalej obniżenie 
się pozycji wydatków na robociznę i świadczenia socjalne, o - 
10,2 %, które pozostaje w związku z zniesieniem kas chorych w rol- 
nictwie. Z obniżenia się pozycji odsetek od obcych kapitałów, o - 
22,8 %, jak i wzrostu 'pozycji podatków, o + 10,6 %, byłoby przed- 
wC7Jeśnie wciągać jakiekolwiek wnio.ski co do stanu finansowego 
rolnictwa, - ponieważ pierwsze może świadczyć zarówno o dodat- 
nim efekcie ustawodawstwa finansowo-rolnego, jak i niepłacenie 
należnych odsetek przez rolników, zaś drugi jest tylko znamienny 
jako dowód wzmożonego nacisku fiskalnego na rolnictwo. 


7. WNIOSKI OGÓLNE. 


Wielkie straty poniesione z powodu klęsk elementarnych, ni- 
skie ceny produktów rolnych, trudności ich zbytu i poważne obni- 
żenie się skutkiem tego przychodów rolnictwa z obu przedstawio- 
nych działów produkcji: roślinnej i zwierzęcej, krytyczna nadal sy- 
tuacja finansowa ogromnej większości gospodarstw rolnych, dają 
w całości obraz bardzo ciężkiego położenia gospodarczego rolni- 
ctwa w Woj. Poznańskiem w roku sprawozdawczym. 
Symptomy nieuchronnie od szeregu ostatnich lat kryzysowych 
postępującego obniżania się kultury rolniczej województwa Poznań- 
skiego nie straciły naogół wiele na swej wyrazistości. 
Objektywne £lanc cyfrowe rachunkowości gospodarstw świad- 
czą o tem, ż'e linja spadająca ewolucji rolniczej Wielkopolski, mimo 
niewątpliwie daleko już posuniętego przystosowania się gospo- 
darstw rolnych do obecnego układu życia gospodarczego w Pań- 
stwie, nie została dotychczas je1szcze wyrównana. 
W wyniku ogólnym gospodarczym za'Pisze się rok sprawozdaw- 
czy w kartkach rolnictwa Wielkopolski wielkością ujemną. 


Sprawoz,lanie W. I. R. - 3 


33
		

/044.djvu

			
		

/045.djvu

			Sprawozdanie z czynności Biura 
Wielkopolskiej Izby Rolniczej 


3"
		

/046.djvu

			
		

/047.djvu

			Biuro Polityki Ekonomicznej 


Organizacj'ł metody pracy i zakres działalności Biura Polityki 
Ekonomicznej pozostały w roku sprawozdawczym takie same, jak 
je przedstawiono w sprawozdaniu Izby Rolniczej za rok 1933/34. 
Poza przYf!;otowaniem opinji i wystąpień Izby Rolniczej w wszel- 
kich zasadniczych i aktualnych zagadnieniach polityki gospodar- 
czej, o których już częściowo wspomniano w sprawozdaniu Biura 
Polityki Ekonomicznej o położeniu go.spodarczem rolnictwa w roku 
sprawozdawczym oraz pOza bieżącą działaluością sprawozdawczą 
(sprawozdania ekonomiczne kwartalne dla Ministerstwa Rolnictwa 
i Reform Rolnych - miesili
zne dla niektórych państwowych in- 
stytucyj finansowo-gospodarczych) i poza normalnem gromadze.. 
niem i opracowywaniem materjałów statystycznych z dziedziny rol- 
niczo-gospodarczej z terenem Woj. Poznańskiego, - z ważniejszych 
spraw opracowanych przez Biuro Polityki Ekonomicznej wyszcze- 
gólnia się: 
1. Biuro opracowało memorjal Izhy Rolniczej w sprawie pro- 
gramu polityki rolnej na rok gospodarczy 1935/36. Odnośnie poli- 
tyki zbożowej wypowiedziała się Izba Rolnicza za utrzymaniem 
w zasadzie stosowanych w latach poprzednich środków interwencji 
państwowej, domagając się jednak pewnych korektyw i uzupeł- 
nień, wynikających z doświadczeń ubiegłych lat. M. in. wypowie- 
dziano się za stosownem podniesieniem stawek zwrotu ceł i za roz- 
szerzeniem systemu zwrotu ceł na zboża strączkowe i nasiona ole- 
iste oraz zniesieniem tak zwanej superpremji i prowadzeniem in- 
terwencji P. Z. P. Z. na zasadach normalnej działalności handlo- 
wej. Wyrażono opinję, że akcja interwencyjna P. Z. P. Z. w kie- 
runku oderwania cen wewnętrznych od cen światowych może być 
skutecznie podjęta dopiero po wyeksportowaniu znaczniejszej czę- 

ci nadwyiek eksportowych. Oświetlając przyczyny niedostatecz- 
nego korzystania rolnictwa w ubiegłych latach z kredytu zastawo- 
wego i zaliczkowego uzasadniono postulat zniesienia wszelkiego 
oprocentowania tego kredytu, -a udzielania raczej kredytobiorcom 
progresywnych bonifikat w miarę przechowywania zboża do póź- 
niejszych miesięcy roku gospodarczego oraz żądano rozszerzenia 
kredytu zastawowego na zboża strączkowe i nasiona oleiste. 
Postulaty te zostały uwzględnione w Rządowym programie po- 
lityki zbożowcj na rok 1935/36 za wyjątkiem dezyderatów odnoś- 


37
		

/048.djvu

			nie podnie,sienia stawek zwrotu ceł oraz kredytu zastawowego i za- 
liczkowego, które tylko obniżono nieco w oprocentowaniu. 
2. W związku z nieoczekiwanem załamaniem się cen zhoża na 
przednówku 1934 r., które zostało spowodowane obostrzeniem wa- 
runków odbioru zboża przez P. Z. P. Z. oraz analogicznemi re- 
strykcjami intendentur przy dostawach zhoża dla wojska, mającemi 
na celu ograniczenie podaży zboża, Biuro Polityki Ekonomicznej 
opracowało wystąpieni,e Izby Rolniczej przeciwko tego rodzaju za- 
l'Ządzeniom, które ,swem ostrzem godziło przedewszystki,em w rol- 
ników i to w najbardzito'j dla nich krytycznym okresie roku go- 
spod'arczego. 
3. Odnośnie projektu rozbudowy na terenie Państwa gęstej sie<.:i 
ś'pichrzów gminnych, opracowało Biuro Polityki Ekonomicznej ne- 
gatywną opinję Izby Rolniczej, zaznaczając w szczególności odnoś- 
nie tereIm Woj. Poznańskiego, że potrzeba budowy tych spichrzów 
tutaj nie zachodzi wobec posiadania przez gospodarstwa rolnc 
wszelkich kategoryj, wystarczających pod względem pojemności 
i urządzeń własnych spichrzów zbożowych, a również dostate:cznie 
gęstej sieci 'spichrzów i magazynów zbożowych typu handlowe/!:o 
przy spółdzielniach i firmach rolniczo-handlowych oraz elewatorów 
zbożowych przy młynach handlowych, które w zupełności wystar- 
czają na potrzebę obrotu zbożowe'go Woj. Poznailskiego. 
4. W sprawie za'sad i wykonania polityki preferencyjnej dla 
krajowych nasion oleistych wypowiedziano się wraz z poznailskiemi 
organizacjami rolniczerni za integralną reglamentacją obrotu na- 
sionami oleistemi, począwszy od kontyngentowania dostawy nasion 
od zorganizowanych producentów, określenia warunków odhioru 
i ustalenia obowiązujących cen zakupu nasiou przez przemysł ole- 
jarski aż do soe'lltralizowania i ścisłej kontroli importu nasion za- 
granicznych. Zagadnienie to zostało w zasadniczych linjach rozwią- 
zane w myśl dezyderatów rolnictwa. 
5. Celem zwiększenia eksportu standaryzowanych ziemniaków- 
sadz,eniaków, które zaczęły sobie zdobywać rynek, 'a których wy- 
wóz załamywał się z braku kalkulacji handlowej, wystąpiono z ini- 
cjatywą przyznania temu eksportowi premij wywozowych, rekom- 
pensujących zwiększone koszty standaryzacji i obostrzonej kontroli 
jakościowej tych ziemniaków. - Postulat ten w roku sprawozdaw- 
czym zrealizowany nie został. 
6. Natomiast odnośnie projektu powołania do życia urprzywila- 
jowanej Centralnej Organizacji Eksport'erów Ziemniaków zajęto 
stanowisko negatywne, wyrażając opinję, że eksport ziemniaczany 
z uwagi na swój sezonowy charakter i łatwość 'psucia się towaru nie 
nadaje się do koucentracji, która mogłaby tylko spowodować do- 
datkowe trudności techniczne, prz'ez nieunikniony wzrost kosztów 
handlowych pozbawić go wszelkiej kalkulacji i tem samem prz
- 


38
		

/049.djvu

			kreślić indywidualne wysiłki eksporterów zmierzające do wyzyska- 
nia wszelkich możliwości eksportowych w ramach istniejących wa- 
runków. - Nierealna powyższa koncepcja upadła. 
7. W sprawie zorganizowania produkcji i handlu chmielem 
przygotowało Biuro Polityki Ekonomicznej uzgodnioną z zaintere- 
sowanemi producentami opinję Izby. idącą w tym kierunku, że 
pewne unormowanie produkcji i eksportu chmielu jest wskazane, 
natomiast nie zaleca się wprowadzenie przymusowego ograniczenia 
areału chmielu w okręgu Wielkopolski, w którym w ostatnich latach 
uprawa chmielu uległa już poważnej redukcji, wynosząc obecnie 
około ID % areału przedwojennego. 
8. Biuro Polityki Ekonomicznej kontynuowało akcję w kierun- 
ku większego zainteresowania szerszych sfer rolniczych bezpośred- 
niemi dostawami produktów rolnych dla wojska. Dnia 25. 9. 1934 r. 
odbyła się w Izbie Rolniczej konferencja przedstawicieli rolnictwa 
z delegatami Szefostwa Intendentury D. O. K. VIl. w Poznaniu, 
poświęcona zbadaniu przyczyn dotychczasowego słabego bezpo- 
średniego udziału rolników w dostawach. Stwierdziwszy, że istotną 
przyczyną tego jest lepsza niż w innych dzielnicach Państwa orga- 
nizacja handlowa obrotu zbożowego w Woj. Poznańskiem, z której 
korzysta producent, uznano jednak, że istnieją duże realne możli- 
wości zwiększenia bezpośrednich dostaw od producentów w za- 
krelsie artykułów nabywanych przez formacje wojskowe. W myśl 
tego rozwinięto akcję za p,9średnictwem organizacyj rolniczych. 
9. Wobec dużej podaży nasienia maku na rynku krajowym oraz 
trudności zbytu na rynkach zagranicznych przygotowano przychyl- 
ną O'pinję Izby do projektu wprowadzenia premji wywozowej na 
mak. natomiast negatywną odnośnie premjowania eksportu koni- 
czyny białej, jak i czerwonej ze względu na brak tych nasion w Woj. 
Poznańskiem, spowodowany klęską posuchy. 
ID. Wobec zamknięcia z terenu Woj. Poznańskiego wywozu 
.szeregu produktów rolnych w szczególności trzody chlewnej do 
Gdańs'ka z powodu przyznania preferencji z tytułu umowy polsko- 
gdańskiej o obrocie produktami rolnemi wyłącznie Woj_ Pomorskie- 
mu, opracowano protest Izby Rolniczej w tej sprawie oraz wnioski 
o stosowny udział w kontyngentach dla woj. Poznańskie'go. 
Izba osiągnęła tylko bardzo cząstkowy wynik, mianowicie zo- 
bowiązania firm pomorskich do zwiększenia zakupów trzody chlew- 
nej do Wiednia (o 170 sztuk tygodniowo) na terenie Woj. Poznań- 
skiego. Prawa do rynku gdańskiego nie uzyskano. 
II. Biuro Polityki Ekonomicznej zbadało zagadnienie eksportu 
rolniczego do Niemiec na zasad.zie porozumienia polsko-niemiec- 
kiego z dnia II. X. 1934 r. i opracowało wystą'pienie w tej 'spra- 
wie Izby Rolniczej. W szczególności domagała się Izby Rolnicza 
pomocy gwarancyjnej ze strony Skarbu Państwa na zabezpieczenie 


39
		

/050.djvu

			n.aI.e1żności z tytułu eksportu artykułów rolniczych, przcdewszyst- 
kiem masła i gęsi, które nie znalazły pekrycia w rachunku kompen- 
sacyjnym i były zamrożone w Niemczech, uniemożliwiając pełne 
wyzyskanie rolniczych kontyngentów wywozowych. - Trudności 
te zostały przez częściowe pł"Zejęcie gwarancji walutowej przez Pań- 
stwo w pewnym stopniu usunięte. Zasadnicze uregulowanie powyż- 
szego problemu jest możliwe tylko w drodze stosownej zmiany 
umowy kompensacyjnej z Niemcami. 
12. Do rokowań handlewych z Niemcami przygotowało B. P. E. 
materjały de postulatów wywozowych z punktu widzenia interesów 
rolniczych Woj. Poznańskiego, w szczególności w zakresie ekS'portu 
grechu, łubinu, wyki, bebiku, koniczyny, ziemniaków, masła, prze- 
tworów ziemniaczanych, skór surowych i innych. 
13. B. P. E. zbadało. projekt przymusewege zrzeszenia przemy- 
słu krochII¥llniczego w Polsce, który został wysunięty w interesie 
uporządkowania i podtrzymania eksportu przetworów ziemniacza- 
nych, i uzasadniło pozytywną opinję Izhy Rolniczej do tej kon- 
cepCJI. 
14. W dziedzinie ebrotu zwierzętami gospodarskiemi, mięsem 
i drobiem badało B. P. E. razem z Wydziałem Produkcji ZwielTzę- 
cej cały sz,ereg nadesłanych Izbie do zaopinjowania projektów ustaw 
i rozporządzeń, jako to: organizacji i nadzoru nad targowiskami, 
powołania Komisyj Nadzorczych w zakresie Ohrotu Zwierzętami 
Gospodarskiemi i t d. oraz ich regulaminów, rejestracji osóh han- 
dlujących zawodowo zwierzętami gospodarskiemi, notowań cen i re- 
jestracji umów sprzedaży zwierząt, jednolitej nomenklatury zwie- 
rząt i mięsa dla notowania cen, ważenia zwierząt na targowiskach 
i t. d. Poza tern podjęła Izba Rolnicza łącznie z innemi organizacja- 
mi rolniczemi stanowczą akcję idącą w kierunku ohniżenia opłat 
targowiskowych i opłat ubojowych w rzeźniach publicznych, która 
o tyle osiągnęła pewien skutek, że państwowe władze nadzercze wy- 
stąpiły do Zarządów Gminnych z żądaniem wyodrębnienia budże- 
tów targowisk i rzeźni miejskicb z ogólnego hudżetu gminy i utrzy- 
mania opłat targowiskowych i ubejowych tylko w wysokości po- 
trzebnych na oprocentowanie, utrzymanie i ewentl. konieczną rez- 
budowę i ulepszenie danych zakładów i urządzeń miejskich. 
15. W wykonaniu nadanych Izbie uprawnień ustawowych 
(art. 68 rozporządzenia Prezydenta R. P. z dnia 10. III. 1934 r. 
o prawie przemyslowem) opracowalo B. P. E. lącznie z Wydzalem 
Predukcji Zwierzęcej opinję co do oelowości urządzania i rozsze- 
rzenia liczby targów na zwierzęta gospodarskie, regulaminów tar- 
gowych i t. p. 
16. B. P. E. współdziałało z Wydziałem Ekonomiki Gospo- 
darstw i powołaną ad hoc Komisją przy Naczelnej Organizacji Zjed- 
noczonego Rolnictwa i Przemysłu Rolnego Zachodniej Polski 


40
		

/051.djvu

			w pracach nad projektami rozporządzeń wykonawczych w dziedzi- 
nie reformy Państwowego podatku gruntowego. 
17. Wskutek skarg rolników na wzmożony nacisk egzekucyjny 
zarówno, ze strony władz skarbowych i banków państwowych, B. 
P. E. przy pomocy powiatowych organizacyj zbierało konkretne te- 
go rodzaju przyklady z terenu, które wyzyskano jako podstawę do 
interwenjowania li władz skarbowych, banków państwowych itd., 
wskazując na fatalne skutki zhytniego nacisku fiskalnego na opa- 
nowanie prohlemu zbożowego (podaży) na terenie Województwa. 
18. Do powołanej 'przez Związek Izb i Organizacyj Rolniczych 
Komisyj Danin i Opłat Prawno-Publicznych dla opinjowania wszel- 
kich projektów i zarządzeń w dziedzinie podatków i ubezpieczeń 
seocjalnych oraz przygotowania wniosków programowych Związku 
w tej materji wydelegowała Izba swych przedstawicieli, przytem 
przygotowanie odnośnych materjałów i wnios'ków Izby przejęło B. 
P. E. wraz z Wydziałem Ekonomiki Gospodarstw. 
19. W sprawie przepisów o przymusowej legalizacji wag i ry- 
gorystyczncm stosowaniu ich w całej rozciągłości do rolnictwa zmu- 
szona była Wielkopolska Izba Rolnicza, czyniąc zadość stale i słu- 
sznie w tym przedmiocie wysuwanym żalom i skargom rolników, da 
wystąpienia, jak bodaj każdego roku, ze stosowną interwencją 
w Okręgowym Urzędzie Miar. Zasadniczego załatwienia bolączka ta 
w roku sprawozdawczym również nie znalazła. 
20. Pozytywną opinję Izby Rolniczej opracowało B. P. E. do 
projektu ustawy o pobieraniu odsetek od zaległosci w podatkach 
państwowych i innych danin publicznych, która wprowadziła dość 
daleko idące złagadzenie dotychczasowego stanu rze'czy. 
21. Izba Rolnicza wyraziła opinję w sprawie konwersji i upo- 
rządkowania długów rolniczych, w szczególnosci przepisów regulu- 
jących .ladłużcuie prywatno-prawne wobec Skarbu Państwa i insty- 
tucyj 'prawa 'publicznego. 
22. W związku z nowelizacją ustawy o rejestrowym zastawie 
drzewnym opracowano uwagi i propozycje zmian niektórych posta- 
nowień projektu, które otrzymała Izba do zaopinjowania. 
23. Pozatcm opracowano opinję Izhy Rolniczej do nadesłanych 
Izbie projektów w sprawach: 
a) stosunku Izh Rolniczych do spółdzielczości rolniczej oraz sta- 
tutu Centralnego Związku Spółdzielni Rolniczych R. P.; 
b) kumulacji biur sprzedaży fabryk nawozów pomocniczych 
w Polsce, która była rozważana na terenie niektórych instytu- 
cyj urzędowych: 
c) noweli do ustawy o rozbudowie i utrzymaniu dróg z dnia 10. 
XII. 1920 r.: 
d) projektu Komisarjatu Rządu w Warszawie w sprawie wprowa- 
dzenia przymusu ubezpieczenia zwierząt rzeznych; 


41
		

/052.djvu

			e) projektu rozporządzenia w sprawie przemysłu ludowego 
i domowego w szczegółności okreśłenia cech wyłączających 
przemysł ludowy i domowy z pod przepisów prawa przemy- 
słowego 
24. Wobec niesłychanie nikłego dostosowywania się taryf 'ko- 
lejowych na artykuły rolnicze do spadku cen rołniczych, kontynuo- 
wało B. P. E. prace i wystąpienia Izby Rolniczej w kierunku wy- 
datnego obniżenia tych taryf w szczególności na zboża, i jego prze- 
twory, ziemniaki, buraki cukrowe, zwierzęta rzeźne i produkty ho- 
dowli, słomę i siano i t d. Zabiegi rolnicze 
 tej dziedzinie nie od- 
niosły niestety w roku sprawozdawczym żadnego skutku. 
25. Dla pełniejszego uzasadnienia potrzeby obniżki taryf kole- 
jowych i z punktu widzenia interesów ogólnych zehrało B. P. E. 
obszerny materjał, ilustrujący zjawisko masowej ucieczki przewo- 
zów rolniczych z kolei państwowych na rzecz samochodów ciężaro- 
wych i furmanek. W szczególności sporządzono dokładne zestawie- 
nie dowozów żywca na Targowicę Miejską w Poznaniu oraz proccn- 
towego stosunku przewozów kolejowych do cyfr ogólnego spędu 
żywca, wykazując jego postępujący ogromny -spadek w ostatnich 
latach. 
26. W związku z projektem zniesienia IV klasy w pociągach 
w ruchu kolejowym na obszarze Wielkopolski i Pomorza podjęto 
stanowczo zabiegi przeciwstawiające się tym zamierzeniom, które 
godziły dotkliwie w zbiedzoną ludność rolniczą, zwłaszcza małorol. 
nych. Gdy mimo to projekt zrealizowano, łagodząc tylko nieco jego 
skutki przez wprowadzenie taryfy podmiejskiej na szereg pociągów 
lokalnych, podniosła Izba Rolnicza żądania chociażby zapewnienia 
przez Kolej wyatarczającej ilości wagonów typu IV klasy dla prze- 
jazdów ludności rolniczej, pr7Jewożącej produkty rolne na rynki 
miejskie, oraz o rozciągnięcie taryfy podmiejskiej na wszystkie 
miasta Woj. Zachodnich. Pierwszemu postulatowi uczyniowo za- 
dość, drugi został załatwiony odmownie. 
27. W sprawie przewozu artykułów rolniczych w wagonach 
chłodniczych i związanych z tem zagadnień rozpisało B. P. E. an- 
kietę do 58 firm handlowych branż mięsnych, nabiałowych, drobio- 
wych, jajczarskich, rybnych, owocarskich, warzywniczych i t. d. 
Opracowane na podstawie otrzymanych odpowiedzi postulaty prze- 
kazano Związkowi Izb i Organizacyj Rolniczych jako materjał do 
powołanej w tym celu Komisji przy Państwowej Radzie Kolejowej. 
28. Podobną ankietę przeprowadziło B. P. E. w przedmiocie 
postanowień taryfowych na przewóz skór surowych u miejscowych 
syndykatów i firm handlujących skórami. Dezyderaty w kierunku 
obniżenia i zróżniczkowania taryf kolejowych na skóry surowe 
i wyprawione włączono do wniosków rolniczych w dziedzinie rewi- 
zji taryf kolejowych. 


42
		

/053.djvu

			29. Celem -stworzenia dogodniejszych warunków dla eksportu 
trzody i mięsa do Austrji wysunięto dezyderat otwarcia i uprzy- 
stępnienia dla wywozu z Woj. Poznańskiego drogi tranzytowej przez 
Niemcy w miejsce dotychczasowej zbyt długiej i podrażającej ko.. 
szty przewozu trasy przez Zebrzydowice. Do czasu realizacji tego 
postulatu wniosła Izha o stosowne obniżenie dla Woj. Zachodnich 
stawek taryfowych na szlaku do Zehrzydowic. 
30. Czynności B. P. E. w zakresie stwierdzenia rozmiarów 
szkód, spowodowanych klęską suszy w \Voj. Poznańskiem, orał; 
sformułowania pm;tulatów w zakresie potrzeb i form pomocy dla 
gospodarstw dotkniętych klęskami elementarnemi były już ws'pom- 
niane w sprawozdaniu z położenia gospodarczego rolnictwa oraz 
z prac Komisji Ekonomicznej. 
31. B. P. E. prowadziło poza tern prace wykonawcze w akcji 
Woj. Poznańskiego na rzecz pomocy rolniczej dla powodzian w Ma- 
łopolsce, w szczególności dla poruczonego specjalnej opiece Wiel- 
kopolski powiatu Tarnowskiego. Delegaci Wielkopolskiej Izby Rol- 
niczej udali się na micjsce klęski, gdzie z przedstawicielami Komi- 
tetu i organizacjami rolniczerni w Tarnowie ustalono plan obsiewu 
zniszczonych terenów oraz formy pomocy ze strony Woj. Poznań- 
skiego w odbudowie rolniczej. Mimo bardzo ciężkiego położenia 
gospodarczego rolnictwa wielkopolskiego, ogromnych strat ponie- 
sionych skutkiem suszy i własnego znacznego niedostatku zboża, na- 
sion i pasz - udział Woj. Poznańskiego w ogólnych wynikach 
zbiórki produktów rolnych dla powodzian wyraził się bardzo po- 
ważnemi cyframi. Mianowicie dostarczono z Woj. Poznańskiego 
około: 
żyta ok. II 950 q mąki 40 q 
pszemcy 380 p słomy l 400 q 
owsa 100 q marchwi 140 q 
jęczmienia 90 q wytłoków suszonych 100 q 
grochu . 25 q ziemniaków 33500 q 
Ziemniaki zbiórkowe dostarczono w formie przerobionej na 
płatki ziemniaczane w ilości 4500 q. Cukrownie Wielkopolski do- 
starczyły l 500 q wytłoków suszonych. 
W przeliczeniu na wartość pieniężną dają zebrane produkty od 
rolnictwa Woj. Poznańskiego, wraz z jego udziałem w ,zbiórce go. 
tówkowej, sumę przeszło 400 000 zł. 
Niezależnie od tego zakupiono - z kredytów z Ogólno-Polskie- 
go Komitetu Pomocy Ofiarom Powodzi w sumie 44000 zł w Mało- 
polsce l 800 q pszenicy siewnej miejscowych odmian, 300 q owsa 
pastewnego i 600 q otrąb pszennych. Poza tern dostarczono, po 'przc- 
prowadzeniu przez Izhę badań na czystość i siłę kiełkowania, 2 250 q 
żyta siewnego dohorowej jakości z zapasów Wydziału Poznańskiego 
P. Z. P. Z. 


43
		

/054.djvu

			KOl\1JSJA EKONOMICZNA 


Komisja Ekonomiczna została powołana na dru
iem posiedze- 
niu Rady Izby w dniu 14. III. 1934 w składzie nastl{pującym: 
I. Chłapowski Mieczysław, 2. Kotiużyński Antoni, 3. Mikołaj- 
czyk Stanisław, 4. Mocek Leon, 5. Morawski Jan, 6. Paśko Stani- 
sław, 7. Dr. Seydlitz Włozimierz, 8. Dr. Wize Krzysztof, 9. Wróhlew- 
ski Czesław. 
Na posiedzeniu Komisji w dniu 18. 4. 1934 zostali kooptowani: 
I. Prof. Dr. Wiktor Schramm, 2. Jan SobieclI. 3. Ja(lwiga Scza- 
niccka. 
W roku sprawozdawczym Komisja Ekonomiczna odhyła trzy 
posiedzenia: 18. 4. 1934, - 30. II. 1934, - 27. 3. 1935. 
Pierwsze posiedzenie miało charakter zebrania konstytucyjne- 
go, na którem wybrano przewodniczącego w osohip- p. Mieczysława 
Chłaopowskiego a na jego zastępcę Dr. Krzysztofa Wizego. 
Ponadto powzięła Komisja uchwałę wypowiadającą się prze- 
ciw zniesieniu IV klasy pociągów osobowych w ruchu kolejowym 
na terenie Województw Zachodnich, które odczuła hardzo dotkliwit.
 
zbiedzona ludność rolnicza, zwłaszcza małorolni, oraz uchwałę 
w sprawie niezaniedbywania przez P. Z. P. Z. interwencji na rzecz 
pszenicy na rynku poznańskim. Informacyjnie omówiono sprawę re- 
formy podatku gruntowego i sprawę dostaw kontraktowych trzody 
chlewnej do bekoniarni. 
Na dm
iem posiedzeniu Komisja zajęła się sprawą norm bilan- 
sowych, rachunkowością dla gospodarstw małorolnych, nową or- 
dynacją podatkową, akcją w związku z klęską suszy i niedoborem 
pasz w Woj. Poznańskiem, sytuacją na rynku zhożowym poznań- 
skim, wobec wstrzymania akcji interwencyjnej P. Z. P. Z., rewizją 
taryfy kolcjowej, organizacją nadzoru nad ohrotem zwierzętami 
rzeźncmi i mięsem, interesami rolnictwa wohec umowy kontyngen- 
towej z W. M. Gdańskiem i umowy kompensacyjnej z Niemcami. 
Komisja powzięła następujące rezolucje i uchwały: 
I. Komisja Ekonomiczna W. I. R. daje wyraz przeświadczeniu 
o konieczności jaknajsilniejszego rozszerzenia prawidłowej książko- 
wości wśród rolników, zwłaszcza małorolnych. Komisja Ekonomicz- 
na stwierdza, że nieodzownym warunkiem ku temu jest, by władze 
skarhowe uwzględniały w miarę możności zapiski rachunkowe do- 
konywane przez rolnika samego, - a książki prowadzone prawi- 
dłowo pod kontrolą W. I. R. przyjmowały z zasady za podstawę do 
wymiaru podatkowego. 
2. Komisja Ekonomiczna W. I. R. wyraża opinję, że Wydział 
Ekonomiki powinien przy najiyczliwczym kontakcie z Instytutem 
Puławskim prowadzić książkowość u małorolnych samodziplnie i we 
własnym zakresie, opierając się na ustalonym przez ,,,. 1. R. wzorze 
książki rachunkowej. 


44
		

/055.djvu

			3. Komisja Ekonomiczna stwierdza, że istnieje konieczność dal- 
szego prowadzenia prac nad wzorem książki jaknajprostszej, która- 
hy umożliwiła małorolnym samodzielne jej prowadzenie, a hyła 
jednakże tak ułożona, ahy mogła służyć celom podatkowym. 
4. W związku ze sprawą norm bilansowych powzięto uchwałę 
co do jaknajszyhszego ustalenia norm do bilansowych zamknięć ra- 
chunkowych, oraz ujęcia amortyzacji na dotychczasowych podsta- 
wach, wypowiedzianych przez przedstawicieli organizacyj rolni- 
czych. 
5. W sprawie nowej ordynacji podatkowej Komisja Ekono- 
miczna stwiCl'dziła, że nowa ordynacja podatkowa pogarsza stano- 
wisko podatnika-rolnika. 
6. Komisja Ekonomiczna stwierdza, że z powodu klęski suszy 
znalazło się rolnictwo Woj. Poznańskiego, a zwiaszcza najbardziej 
dotkniętych zachodnich jego powiatów, w niezmiernie ciężkiej sy- 
tuacji. Wobec te.go Komisja usilnie popiera szczegółowe 'postulaty 
w zakresie nieodzownej pomocy dla poszkodowanych suszą gospo- 
darstw, przedłożone przez organizacje rolnicze Wielkopolski miaro- 
dajnym czynnikom państwowym. Komisja podkreśla specjalnie ko- 
nieczność bezzwłocznego wprowadzenia ulgowych taryf kolejowych 
(obniżkę o 50 %) na przewóz pasz do wszystkich stacyj kolejowych 
na obszarze Woj. Poznańskiego. 
7. Wohec sytuacji na rynku zbożowym wytworzone) puez 
wstrzymanie interwencji państwowej wypowiedziała się Komisja za 
bezwzględnem dołożeniem starań w kierunku umożliwiema P. Z. 
P. Z. ponownego podjęcia akcji interwencyjnej. Doceniając donio- 
słą rolę kredytu zastawowego jako środka polityki zhożowej zwró- 
ciła Komisja Ekonomiczna specjalną uwagę na konieczność niedo- 
puszczenia do poderwania zaufania rolników do gospodarczej celo- 
w03ci tego kredytu. 
8. W związku z przeprowadzoną unifikacją organizacyj spół- 
dzielczych wypowiada się Komisja Ekonomiczna za nadaniem pro- 
jektowanemu Związkowi Ccntralnemu wyraźnego, zasadniczego cha 
rak teru organizacji spółdzielczości rolniczej (Centralny Związek 
Kredytu Wytwórczości i wymiany Rolniczej), za zapewnieniem zor- 
ganizowanemu rolnictwu odpowiedniego udziału w władzach Związ- 
ku na ,,,,,zystkich szczeblach organizacyjnych i zacieśnieniem współ- 
pracy Związku z Izbami i organizacjami rolniczemi, oraz za daleko 
i(]ącą dO';l'cnlralizacją regjonalną i wzmocnieniem czynnika społecz- 
nego we władzach i organach Związku. 
Trzecie posiedzenie Komisji Ekonomicznej było poświęcone 
wszechstronnemu omówieniu organizacji zbytu zboża i organizacji 
zbytu artykułów zwierzęcych na terenie woj. Poznańskiego. 
W związku z tt'm powzięła Komisja m. in. następujące rezolucje: 


45
		

/056.djvu

			W 'przedmiocie organizacji zbytu zboża: 
L Uważając podtrzymanie spółdzielczości rolniczej za konieczny 
warunek racjonalnej organizacji zbytu zboża na terenie Woj. 
Poznańskiego, - Komisja Ekonomiczna Wielkopolskiej Izby 
Rolniczej wypowiada Eię za uwzględnieniem przez P. Z. P. Z. 
przy oddawaniu zboża na skład w pierwszym rzędzie spółdziel- 
ni rolniczych 
2. Uważając kredyt zaliczkowy za najwłaściwszą formę kredytu 
zbożowego dla mniejszej własności rolnej, - Komisja Ekono- 
miczna Wielkopolskiej Izby Rolniczej wypowiada się za ko- 
niecznością uproszczenia procedury i warunków udzielania 
kredytów oraz bardziej aktywną współpracą spółdzielni rolni- 
czych przy rozprowadzaniu kredytu zaliczkowego. 
3. Komisja Ekonomiczna Wielkopolskiej Izby Rolniczej wska- 
zuje na konieczność zgęszczenia i odpowiedniego rozplanowa- 
nia sieci magazynów P. Z_ P. Z. uwzględniając tu przedewszyst- 
kiem konieczność skoordynowania tej sieci z rejonami o naj- 
większej produkcji i podaży. 
W związku z lem ostatniem Komisja Ekonomiczna W. I. R. 
wyłoniła specjalną Komisję, w skład której weszli pp. Dyr. Leon 
Domański, Dyr. Antoni Kotiużyński, Jan Morawski z Lulina, Ko- 
misji tej, wspólnie 'z wybraną już analogiczną Komisją Rady Głów- 
nej W. T. K. R., do której weszli m. in. pp. Juljusz Dudziński. poseł 
Stanisław Mikołajczyk i Ks. Radca Sołtysiński, powierzono ustale- 
nie w porozumieniu z P. Z. P. Z. szczegółowego planu rozmieszcz,e- 
nia punktów sieci skupu, jak również szczegółowych dezyderatów 
w zakresie kredytu zastawowego i zaliczkowego. 
W przedmiocie organizacji i warunków zbytu produkcji zwie- 
rzęcej uchwaliła Komisja rezolucje następujące: 
"Stwierdzając, że biuletyny notowań cen wydawane przez targo- 
wiska zwierząt rzeźnych posiadają dla rolnictwa niesłychanie donio- 
słe znaczenie, - ponieważ stanowią jedyne pewne źródło orjenta- 
cyjne dla producentów rolnych przy sprzedaży inwentarza żywego 
na miejscu, - Komisja Ekonomiczna W. I. R. uważa za konieczne: 
L Wzmocnienie przedstawicielstwa rolnictwa w Komisji Noto- 
wań cen na Targowicy Miejskiej w Poznaniu. 
2. utrzymanie takiej metody ustalania cen przez Komisję Noto- 
wań Cen (na podstawie kartek notyfikacyjnych), któraby gwa- 
rantowała ujawnienie faktycznej ceny rynkowej". 
Komisja wypowiedziała się również przeciw wygórowanym 
a częstokroć zupełnie nieuzasadnionym gospodarczo opłatom, ob. 
ciążającym obrót i ubój zwierząt gospodarskich, ze szkodą dla cen 
uzy,skiwanych przez producentów. - W szczególności Komisja do- 
magała się kategorycznie natychmiastowego zniesienia obowiązku 
kolczykowania bydła dostarczanego na targowicę i jarmarki.
		

/057.djvu

			Wydział Ekonomiki Gospodarstw 


Referat Rachunkowości Gospodarstw, Działalność Referatu za 
rok sprawozdawczy należy podzielić na dwa okresy, ponieważ 
pierwszy kwartał roku sprawozdawczego należy do roku gospo- 
darczego 1933/34, natomiast pozostałe trzy kwartały do roku go- 
spodarczego 1934/35. 
Według powyższego podziału wykonywał Referat prace tech- 
niczno-rachunkowe w następującym zakresie: 


Rok go sp. 1955/54- Rok gosp. 1954/55 
Gospodarstwa ilość I obszar ilość I obszar 
gospodo ha gospodo ha 
Wielkorolne 123 114648 131 101450 
a) syst. rap. 13 16 
b) " rewiz. 50 55 
Średniorolne 33 3041 30 2582 
Małorolne : 
dla Wydz. Ekonom. RoI. Drobn. 
Gospod. ''Viejsk. w Warszawie . 48 1140 48 1124 


Razem . . I 204 I 118835 I 209 I 111156 
Celem propagowania i nauczania rachunkowości przez stowa- 
rzyszenia wzgl. inne komórki organizacyjne Izby dostarczono na 
rok gospodo 1934/35 bezpłatnie książki rachunkowe dla gospo- 
darstw małorolnych następującym jednostkom: 
Związek Kółek Włościanek . 120 ks. rachunk. 
Inspektorat Gospod. Osadniczych . 66" " 
Szkoły Rolnicze dla absolwentów . 41 " " 
Razem: 227 ks. rachunk. 
Celem umożliwienia nadzoru i udzielenia pomocy fachowej 
zorganizowano dla personelu instruktorskiego wyżej wym. komó- 
rek organizacyjnych dwudniowy praktyczny kurs rachunkowości 
przed rozpoczęciem roku gospodo 1934/35. Ponieważ w ciągu ro- 
ku sprawozdawczego personel instruktorski Związku Włościanek 
wykazywał brak umiejętności i zainteresowania w tej dziedzinie 
zaniechano dalszych prac w tymże Związku. 


47
		

/058.djvu

			W zalre
ie organizacji gospodarstw z specjalnem uwzgll{dnie. 
niem rachunkowości gospodarstw małorolnych wygłoszono dwa re. 
feraty na zebraniach kółka i Powiatowego Oddziału W. T. K. R. 
Graz jeden odczyt przez radjo. 
W ciągu roku sprawozdawczego dokonałi instruktorowie go- 
spodarstw małorołnych 4, objazdy inspekcyjne, celem zhadania sta. 
nu rachunkowości i udzielenia pomocy fachowej - przebywając 
w terenie no dni. Pozatem dokonano inspekcje przez delep;at:ł 
Wydziału Ekonomiki Rolnej Drobnych Gospodarstw w Warszawie 
celem zhadania stanu rachunkowości gospodarstw małorolnych 
w powiatach Gostyń i Środa, przyczem kierownictwo Wydziału 
równocześnie zhadało stan rachunkowości w gospodarstwach śred- 
nio-rolnych oraz w Szkole Rolniczej w Środzie. 
W dziale rachunkowości dla gospodarstw wielkorolnych wy- 
konano poza pracami rachunkowemi dotyczącemi wyżej wymie. 
nionej ilości gospodarstw jeszcze szereg dalszych prac doryw- 
czych a mianowicie: l. dla 4 majątków opracowano materjał 
rachunkowy do zestawienia bilansów łącznie po uplywie ro- 
ku gospodarczego, 2. dla jednego z majątków opracowano ma- 
terjał rachunkowy z podziałem na sześć odrębnych folwarków, 
zestawiając sześć bilansów, 3. wydano opinje w l wypadku w za- 
kresie wiarygodności zapisów rachunkowych, 4. dla dwóch mająt. 
ków dokonano obliczeń indywidualnych (na podstawie bilansów 
wzgl. dostarczonych materjałów rachunkowych) w zakresie ohro- 
tów wekslowych i procentów od długów oraz zestawienie kosztów 
nabycia majątku - na podstawie danych bilansowych za okre'3 
czteroletni. 
Celem wzięcia udziału w rewizjach skarbowych dokonano 1,9 
podróży służbowych. Ogółem w ciągu roku sprawozdawczego re- 
widenci rachunkowi gospodarstw wielko rolnych pracowali w tere. 
nie 590 dni. Pozatem odbyto 4 podróże do Warszawy, celem wzię- 
cia udziału w konferencjach Związku Izb na temat: rozporządze- 
nia wykonawczego do ordynacji podatkowej, rachunkowości upro- 
szczonej, w sprawie projektu kodeksu handlowego oraz w sprawie 
ujednolicenia wzoru ksiąg rachunkowych. Również odbyto podróż 
do Wroclawia, celem zapoznania się z organizacją biur rachunko- 
wych w Niemczech. 
Referat Ekonomiki Gospodarstw. W myśl planu pracy współ. 
działał z Referatem Rachunkowości Gospodarstw w zakresie przy- 
stosowania materjałów rachunkowych do opracowań gospodar- 
czych, statystycznych i podatkowych_ Z ważniejszych prac Refe- 
ratu należy wymienić: 
l. wydanie zeszytu propagandowego "Poradnika Gospodarskie- 
go" w związku z rozpoczęciem roku gospodo 1934/35, 


48
		

/059.djvu

			2. opracowanie statystyki porównawczej dla gospodarstw wiel. 
korolnych za rok 1930/31 i 1932/33 (151 gospodarstw), 
3. opracowanie statystyki gospodarstw małorolnych za lata 
1930/31 do 1932/33 (94 gospodarstw), 
4. opracowanie wzoru statystyki gospodarstw małorolnych, 
5. opracowanie książki rachunkowej dla gospodarstw małorol- 
nych oraz poprawki w istniejących wzorach ksiąg w miarę 
uzupełnienia zapasu druku, 
6. opracowanie statystyki gospodarstwa rolnego w wOJew. war- 
szawskiem za lata 1930/31 do 1932/33, 
7. opracowanie kwestjonarjuszy obsiewów i opisu gospodarstw, 
8. opracowanie rejestru robocizny pieszej i sprzężajnej według 
rodzaju wykonywanych prac na podstawie dzienników gospo- 
darczych dla 10 gospodarstw, 
9. opracowanie specjalnych zagadnień dla różnych władz i urzę- 
dów w sprawie: a) świadczeń socjalnych i podatków, b) pro- 
dukcji i konsumcji zbóż i przetworów w gospodarstwach mało- 
rolnych, c) norm podatkowych dla bilansowych zamknięć go- 
spodarczych, d) kosztów dnia pracy konia oraz wartości paszy 
zużytej przez inwentarz i szereg odpowiedzi na inne tego ro- 
dzaju zapytania. 
Pozatem rozpatrywano w ramach Referatu i wspólnie z inne- 
mi Referatami Wydziału rozmaite projekty ustaw podatkowych, 
uzupełniając je odpowiedniemi uwagami rzeczowemi. 
Referat Taksacji Gospodarstw: Z działalności Referatu w ro- 
ku sprawozdawczym należy wymienić następujące prace: opera- 
tów szacunkowych opracowano 22, przyczem odbyto podróże, 
przeprowadzono lustracje różnych objektów rolnych i opracowa- 
no potrzebne orzeczenia. 
W wojew. komisji klasyfikacyjno - szacunkowej ustanowionej 
dla przymusowego wykupu nieruchomości ziemskiej współpraco- 
wał Kierownik Referatu przy klasyfikacji gruntów, na miejscu 
i przy oszacowaniu tych nieruchomości o ogólnym obszarze ca 
4000 ha. Prace wyżej wymienione absorbowały dłuższy okres 
czasu. 
W komisji wyłączeniowej z art. 5 ustawy o wykon. ref. rolnej 
dokonano 5 wyjazdów służhowych; przy ustanowieniu ośrodków 
na gruntach przymusowo wykupionych zlustrowano na miejscu 
4 objekty i wydano odpowiednie opinje. 
Referat współdziałał w komisji przy ustalaniu czynszów dzier- 
żawnych na majątkach państwowych i prywatnych, przeprowadza- 
jąc lustracje lokalne w 4 gospodarstwach. 
W związku z zastosowaniem ustawy z dn. 28. VI. 1933 roku 
o uregulowaniu prawa własności 
runtów oddanych w drodze par- 
celacji w posiadanie nahywców Referat współpracował na wniosek 


Sprawozdanie W. I. R. - 4 


49
		

/060.djvu

			Urzędu Wojewódzkiego przy ustaleniu wartości 7 większych ohjek- 
tów, przyczem przeprowadzono lustracje i zgodnie z postanowie- 
niem wydano ocenę wartości poszczególnych jednostek własności 
hipotecznych. 
W zakresie szkód powstałych na terenie Województwa wsku- 
tek posuchy udzielono opinji pisemnych i ustnych również urzę- 
dom i instytucjom jak również jednostkom prywatnym. Opinji 
w tej sprawie wydano w 18 wypadkach przyczem wykonano 3 po- 
dróże. Pozatem udzielono licznych opinji dotyczących strat po- 
wstałych na skutek. pożaru, wypadków kolejowych, jak również 
szkód wyrządzonych przez wojsko w rolnictwie. 
W zakresie prowadzenia ewidencji i opinjowania hiegłych. se- 
kwestratorów, jak również wyznaczenia ich na wniosf'k sądów 
i urzędów wydano w okresi espra\\ozdawczym 65 opinji w spra- 
wie biegłych i 14 opinji w sprawie sekwestratorów; o dalszych 10 
kandydatach zasięga się informacje. W różnych sprawach spor- 
nych na wniosek stron i urzędów wyznaczył Referat w myśl treści 
rozmaitych umów dzierżawnych oraz kontraktów sprzedaży nie. 
ruchomości celem rozstrzygnięcia sporów 6 superarbitrów i kilku- 
nastu arbitrów. 
W związku z klęską posuchy w roku 1934 opracowano listę 
biegłych-rolników dla Izhy Skarbowej i urzędów. Przygotowano 
również listę rzeczoznawców dla wojewódzkiej i powiatowych ko- 
misyj w związku z projektem ustawy o klasyfikacji gruntów. 
W akcji oddłużeniowej Referat Taksacji utrzymywał stały 
kontakt ze sądami w poszczególnych powiatach i urzędami, które 
się specjalnie temi sprawami zajmują. W sprawach tych udzielo- 
no licznych porad oraz informacyj tak mniejszej jak i większej 
własności w zakresie istniejącego ustawodawstwa oraz całokształ- 
tu akcji ratowniczej. 
Działalność Referatu w sprawach taksacji rozwija się coraz 
więcej w kierunku udzielania porad wszelkiego rodzaju w drodzf
 
korespondencji oraz ustnej. WE.'kutek kryzysu unika się nawet sto- 
sunkowo małych wydatków związanych z lokalną lustracją prze- 
prowadzaną przez Izbę Rolniczą w celach taksacyjnych, kalkula- 
cyjnych oraz innych wartości, znajdujących się w gospodarstwach 
rolnych. Licznych informacyj udzielono mniejszej własności rol- 
nej przedewszystkiem w zakresie cen ziemi, wartości maszyn i na- 
rzędzi rolniczych oraz zboża nieomłóconego - w szczcgólności 
w wypadkach szkód powstałych wskutek pożaru. Ogólna liczba 
udizelonych porad i informacyj w wyżej wymicnionym dziale wy. 
nosiła około 500. 
W dziedzinie transakcyj ziemiopłodami dokonywanych na te 
renie Województwa zbierano w dalszym ciągu materjały i wysy- 
łano biuletyny stałym korespondentom, których liczba wynosi 220. 


50
		

/061.djvu

			W tym samym zakresie zhierano dane dotyczące cen inwentarza 
żywego i cen mleka. Dane te puhlikuje się w formie komunika. 
tów oraz w formie tygodnif)wych zestawień w "Poradniku Gospo- 
darskim'- wraz z oficjalnem notowaniem gicltly miejscowej, celem 
porównania. 
Referat Tak
acji kontynuowal w dalszym ciągu ewidencję ru. 
dlU ziemią j przetargów przymusowych, w wyniku te!!:o stwierdzo' 
no !'.zacunki użytków rolnyeh
 zahudowań oraz wszelkich rucho- 
JI1o
ci przvnalÓnych do ohjektów przymusowo licytowanych. 
Celem stworzenia statystyki meljoracyjnej zwrócił się Referat 
do istniejących na terenie Województwa spółek meljoracyjnych 
rozsyłając około 800 kwestjonarjuszy dla stwierdzenia ohecneg..} 
stanu meljora
ji jak również czynników działających w terenie dla 
podtrzymania Istniejących meljoracyj w należytym stanie. Puhli- 
kacja ohejmująca powyższe sprawy jest w opracowaniu. Również 
w dziedzinie dzierżaw i czynszów płaconych na terenie Wojewódz- 
twa za ohjekty rolne hrak hyło dotychczas odpowiedniej ewiden- 
cji.; Referat zehrał z poszczegolnych okręgów odpowiednie dane, 
na podstawie których usiłuje stworzyć statystykę potrzełmą dla 
celów wewnętrznych. 
W związku z ustawą o klasyfikacji gruntów opracował Refe- 
rat projekt regjonalnej klasyfikacji 
runtów dla Województwa Po- 
znańskiego. 
W związku z akcją parcelacyjną wykonywano na terenie Woj. 
Poznańskiego przez Urząd Wojewódzki (Urząd Rolnictwa i Re. 
form Rolnych) załatwiono różne sprawy w zakresie opieki nad 
osadnictwem jak również prace fachowe wykonywane na gruntach 
przeznaczonych do parcelacji. Urząd Wojewódzki chcąc zaopa- 
trzyć nowopowstające osady w potrzehne ziemiopłody postanowił 
wszystkie 
runty przeznaczone na parcelację osadniczą normalnie 
uprawić i ohsiać. Nowonahywcy osad - otrzymają zatem zhoże ozi- 
me i jare oraz ziemniaki. Zawieranie umów dotyczcących wyko- 
nywania upraw i ohsiewów jak również prowadzenie nadzoru nad 
temi pracami powierzone zostały jednemu referentowi Referatu
 
który w porozumieniu z Urzędem Wojewódzkim czynności te wy- 
konuje na 11 folwarkach położonych w różnych powiatach Woj. 
Poznańskiego. 


4*
		

/062.djvu

			Wydział Produkcji Roślinnej 
I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRAC WYDZIAŁU. 
Zakres działalności Wydziału obejmuje następujące dziedziny 
rolnictwa: meljoracje rolne, doświadczalnictwo, uprawę ogólną 
i szczegółowa, łąkarstwo, nasiennictwo, sprawy nawozowe i ogrod- 
nictwo. 
Po przeprowadzeniu reor
anizacji Wydziału w r. 1933, obec- 
nie, t. j. w roku sprawozdawczym, żadnych zasadniczych zmian do 
prac Wydziału nie wprowadzono; więcej szczegółowy ich opis po- 
dano niżej, przy omawianiu poszczególnych działów. W dniu 15 
listopada 1934 roku Komisja Produkcji Roślinnej Wielkopolskiej 
Izby Rolniczej z pracami temi się zapoznała, szczegółowo je prze- 
dyskutowała i zaaprobowała. 
Do zakresu prac Wydziału należ-ą zagadnienia o charakterze 
rolniczo-technicznym i organizacyjnym w dziedzinie produkcji ro- 
ślin. Zagadnień tych jest tak dużo, że nie wszystkie mogą stanowić 
przedmiot prac Izby Rolniczej, hrak do tego środków. I dlatego 
działalność Wydziału zmierza do rozwiązywania zagadnień tylko 
najważniejszych i tylko tych, które mogą być rowiązywane przy 
pomocy skromnych środków, któremi obecnie rolnictwo i Izha Rol- 
nicza rozporządza. 
Do zagadnień tych należy zaliczyć: w dziedzinie meljoracyj - 
przedewszystkiem opiekę nad urządzeniami, wykonanemi w latach 
poprzednich i strzeżenie ich przed dewastacją; w dziedzinie do- 
świadczalnictwa i gospodarki polowej - pouczanie rolników, jakie 
odmiany roślin mają siać oraz jak je uprawiać i nawozić; w dzie- 
dzinie łąkarstwa - zaprowadzenie rocjonalnej gospodarki na po- 
wszechnie zaniedbanych terenach łąkowych; w dziedzinie nasien- 
nictwa - stosowanie przez rolników najlepszego materjału siew- 
nego; W' dziedzinie ogrodnictwa - racjonalne prowadzenie sadów. 
W porównaniu do dawniejszych prac Izby Rolniczej najwięk- 
sze ich nasilenie w roku sprawozdawczym nastąpiło w dziedziniie 
produkcji paszy, - zostało to wywołane wielkie mi hrakami, jakie 
pod tym względem wykazują gospodarstwa wielkopolskie. 
Prace Wydziału zmierzają do tego, aby rolnicy uprawiali we 
własnem gospodarstwie dostateczną ilość właściwych roślin pastew- 
nych w polu, na łące i na pastwisku, aby odpowiednie do tego celu 
pasze kisili i ahy siano suszyli na kozłach. 


52
		

/063.djvu

			Nie mniejszą uwagę zwrócono na bardzo nisko stojące ogrod- 
nictwo wielkopolskie, a szczególnie na bardzo zaniedbane sadowo 
nictwo, i w celu wprowadzenia poprawy zastosowano, w porów- 
naniu do stanu poprzedniego, wybitne powiększenie nasilenia prac, 
które zresztą w roku sprawozdawczym miały charakter raczej 
przygotowawczy do dalszej planowej akcji, zaprojektowanej wspól. 
nie z zainteresowanymi producentami owoców. 
Dalszą pracą Wydziału, charakterystyczną w porównaniu 
z przeszłością jest dążenie do wprowadzenia zmiany poglądów licz. 
nych rolników wielkopolskich na zagadnienie nawozowe, do przed- 
stawienia im konieczności racjonalnej produkcji nawozów własne- 
go gospodarstwa i stosowania nawozów sztucznych tylko w tych 
wypadkach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo ich opłacal- 
ności. Obecnie znaczna część rolników nip stosuje nawozów sztucz- 
nych wtenczas, kiedy to czynić należy, luh stosuje je niepotrzebnie. 
Prace Wielkopolskiej Izby Rolniczej w dziedzinie wytwórczo- 
ści roślinnej, prowadzone są zarówno przez biuro centralne w Po- 
znaniu jak i przez personel prowincjonalny, jednak udział w tych 
\pracach _centrali i prowincji nie jest we wszystkich dziedzinach 
równomierny - wynika to z charakteru prac i możliwości roz- 
mieszczenia pracowników fachowych. 
Prace meljoracyjne ze względu na niemożność utrzymania 
większej ilości fachowców prowadzone były prawie wyłącznie przez 
Centralę, doświadczalnictwo przez Centralę i pracowników szkół 
rolniczych, którzy zakładali i zbierali poletka doświadczalne u rol- 
ników. Prace, dotyczące upraw polowych i łąkowych (demonstracje 
roślin pastewnych, łąk wzorowych i t. p.) prowadzone są pod kie- 
runkiem Centrali przez personel szkolny i instruktorów gospo- 
darstw przodowniczych, nasiennictwo - przez Centralę i część 
personelu szkolnego, odpowiednio do tego przygotowanego. Prace 
ogrodnicze wobec prawie zupełnego braku na prowincji fachowych 
pracowników hyły prowadzone przez Centralę Izby Rolniczej. 
Podział pracy w Centrali, t. j. w Wydziale Produkcji Roślinnej 
polegał na tem, że do naczelnika Wydziału należały sprawy o prze- 
ważającym charakterze fachowo - organizacyjnym, do referentów 
sprawy fachowo-techniczne Pozatem naczelnik Wydziału był jedno. 
cześnie kierownikiem rolnicze
o zakładu doświadczalnego w Pet- 
kowie pod Środą i lustratorem działalności terenowej Izby Rol- 
niczej w dziedzinie wytwórczości roślinnej. 
Oprócz kierowania pracami Wydziału do czynności naczelnika 
należała współpraca z równorzędnemi komórkami organizacyjnemi 
W. I. R. oraz innemi instytucjam
 rolniczemi lokalnemi i central. 
nemi, mianowicie Komisją Współpracy w doświadczalnictwie przy 
Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych, Sekcją Centralną do 
Spraw Nasiennictwa Związku Izb i Organizacyj Rolniczych (w cha- 


53
		

/064.djvu

			rakterze członka prezydjum), Polskim Komitetem Zielarskim (jako 
członek zarządu), Związkiem Rolników z wyższem wykształceniem 
(jako członek zarządu Oddziału Poznańskiego), Stowarzyszeniem 
Producentó)\ Nasion Oleistych Zachodniej Polski (jako członek 
zarządu), Stowarzyszeniem Wielkopolskich Producentów Owoców, 
Stowarzyszeniem Producentów Jęczmienia Browarnego, Polską 
Spółdzielnią Nasienną, Wielkopolskim Związkiem Kół Doświad- 
czalnych, Komisją Międzyizhową dla popierania zhytu produktów 
rolnych itd. itd. 
Wroku sprawozdawczym naczelnik Wydziału odhył 43 podróże 
służbowe, trwające razem 65 dni. 


II. MELJORACJE. 
Udzielono porad fachowych w hiurze ukuło 360_ listownie 
około 250, w terenie 33, oraz kilkanaście w ,.Poradniku Gospo- 
darskim" . 
Porady fachowe ohejmowały meljoracje podstawowe, dreno- 
wanie pól, tak prywatnych jak i spółkowych, meljoracje łąk, budo- 
wę stawów rybnych, konserwację urządzeń meljoracyjnych, sprawy 
wodno-prawne, sprawy kredytów meljoracyjnych, sprawy cksploa- 
tacji torfu, możliwości uruchomienia prae meljoracyjnych, hudowl{ 
walców łąkowych i innych. Pozatem odbyto szereg konferencyj 
z referentami wodno-meljoracyjnymi przy Starostwach Powiatowych 
i Urzędzie Wojewódzkim oraz prywatnymi przedsięhiorcami meljo- 
racyjnymi. Zaznaczyć należy, że udzielanie porad w biurze, SZCZt'- 
gólnie z zakresu wodno-prawnego, powodowało duży nakład czasu 
w poszczególnych wypadkach. 
Pod nadzorem Izby wydrenowano na jednym majątku około 
65 hektarów roli oraz zbadano obrachunki przedsiębiorcy. Opra- 
cowano projekt drenarski dla powierzchni 27 hektarów roli. 
Dla dwu ch spółek drenarskich opracowano nowe kosztorysy. 
Z kilku spółkami współpracowano w charakterze technika spółko- 
wego, spełniając czynności kontrolne spółkowych urządzeń meljo- 
racyjnych, oraz służąc radą w wszelkich spółkowych sprawach. 
Dla Żeńskiej Szkoły Rolniczej w Tuchorzy opracowano pro- 
jekt meljoracji łąk i zaopinjowano odnośną ofertę wykonawcy. Dla 
jednej spólki drenarskiej przeprowadzono szczegółowe badanie 
kosztów wykonania urządzeń drenarskich, oraz całkowitego stanu 
zadłużenia, na podstawie obrachunku przedsięhiorcy, księgi kaso- 
wej i przedłożonych dowodów kasowych, oraz opracowano szcze- 
gółowy memorjał dla ułatwienia spółce uporządkowania swoich 
spraw finansowych. 
W związku z akcją oddłużeniową z tytułu meljoracyj rolnych 
opracowywano na zlecenie spółek odnośne podkładki dla Państwo- 
wego Banku Rolnego . 


54
		

/065.djvu

			Sprawie opłacalności meljoracyj poświęcono dużo uwagi i prze- 
prowadzono w tym kierunku szereg badań. W związku z wystawą 
rolniczą w Ostrzeszowie przygotowano eksponaty, dotyczące meljo- 
racji łąk. Wygloszono na l kursie łąkarsko-hodowlanym wyklad 
o potrzehach meljoracyjnych miejscowych łąk, po uprzedniem zba- 
daniu tychże. 
W jednym wypadku zhadano rury drenarskie leżące na skła- 
tlzie jednej z cegidii i wydano) o nich opinję. 
W kilku wypadkach wykonano badanie rur drenarskich, na- 
de.,lanych przez cegielnie na życzcnie interesentów. Za ostatnie 
dziesięciolecie opracowano zestawienie cen za rury drenarskie dla 
poszczególnych lat i poszczególnych cegielń. 
Akcja propagandowa w zakresie meljoracyj musiała siłą rzeczy 
ograniczać się do tych wypadków, w których objawiono zaintere- 
sowanie. Przeważnie uważąno meljorację w związku z kryzysem 
gospodarczym i panującą posuchą, jako nieaktualną. Duży nacisk 
położono na sprawę konserwacji istniejących urządzeń meljo- 
racyjnych. 
Także sprawom ponownego uruchomienia kredytów meljora- 
cyjnych przez Państwowy Bank Rolny na możliwie dogodnych dla 
rolnika warunkach poświęcono dużo uwagi i czasu. 
Wydziałom Powiatowym przypominano potrzebę dotowania 
Powiatowych Funduszy Meljoracyjnych szczególnie przez wzgląd 
na ewentualne prace, które miałby finansować Fundusz Pracy. 


III. DOŚWIADCZALNICTWO. 


Prace doświadczalne uległy dalszej rozbudowie przez wciąg- 
nięcie do nich wszystkich szkół rolniczych W. I. R., a więc i tych, 
które dotychc:!:as doświadczeń nie prowadziły. W ten sposób Wiel- 
kopolska została pokryta stosunkowo równomiernie gęstą siecią 
ścisłych doświadczeń polowych. Każda szkoła przeprowadza obec- 
nie średnio po kilkanaście doświadczeń rocznie. Dalsza rozbudowa 
doświatlczalnictwa jest już niemożliwa bez zwiększenia ilości pra- 
cowników, zarówno w biurze Izby Rolniczej, jak i w terenie. 
Ścisłe doświadczenia rolnicze prowadzone są obecnie przez 
W. I. R. we własnym zakładzie doświadczalnym w Pętkowie oraz 
u rolników. Szczegółowe sprawozdania z wyników tych doświacl. 
czeń . są przesyłane Ministerstwu Rolnictwa i Reform Rolnych 
i przez to Ministerstwo ogłaszane drukiem w specjalnych pu- 
blikacjach. 
Ponieważ treść tych publikacyj, zredagowanych w sposób nau- 
kowy, jest mało zrozumiała dla szerokich mas rolników, więc wy- 
niki najważniejszych dla rolnictwa miejscowego doświadczeń są 
puhlikowane popularnie w postaci sezonowych porad dla rolników; 


55
		

/066.djvu

			w roku sprawozdawczym wydrukowano 2 takie publikacje w Po. 
radniku Gospodarskim, mianowicie w sierpniu 1934 r. (przed sie- 
wami jesiennemi) i w marcu 1935 r. (przed siewami wioscnnemi) 
oraz wydano je również w osobnych odhitkach, kolportowanych 
wśród rolników. 
Ważną pracą, wykonaną w roku sprawozdawczym, było opra- 
cowanie wyników wszystkich doświadczeń, przeprowadzonych do- 
tychczas na terenie Wielkopolski w okresie powojennym z odmia- 
nami żyta, pszenicy ozimej i jarej, owsa i jęczmienia. Wyniki ty eli 
doświadczeń stanowią podstawę racjonalnej uprawy roślin oraz :ołu- 
żą do ustalenia okręgów produkcji i standaryzacji ziemiopłodów. 
Doświadczenia odmianowe w majątkach, prowadzących ho. 
dowlę roślin, zakładane były przez personel tych gospodarstw. 
Doświadczenia odmianowe ze zbożami w majątkach hoaowla- 
nych i folwarcznych zorganizowano przy współudziale Koml..ji 
W spółpracy w Doświadczalnictwie przy Ministerstwic Rolnictwa 
i Reform Rolnych. 
Wydatnej pomocy przy przeprowadzaniu doświadczeń u mało- 
rolnych udzieliły Hodowle nasion w Goli, Kleszczcwie, Kopaszewie. 
Rogalinie, Rucewku i Włoszanowie, dostarczając bczinteresownie 
oryginalne ziarno siewne. Również producenci nawozów sztucznych, 
mianowicie: Sp. Akc. Eksploatacji Soli Potasowych i Zjednoczone 
Fahryki Zw. Azotowych w Mościcach i Chorzowie dostarczyły bez- 
płatnie nawozów własnej produkcji dla doświadczeń, mających na 
celu zbadanie tych nawozów. 
W okresie sprawozdawczym założono 219 doświadczeń ści- 
słych, z których udanych było 189, t. j. 86 %. Poza tern założono 
77 demonstracyj z zastosowaniem kainitu pylastego do tępienia 
chwastów, z których otrzymano 72 sprawozdania. 
Podział doświadczeń na poszczególne grupy ilustruje nastę- 
pujące zestawienie: 


Doświadczenia Gosp. włośc. Go
p. fołw. 
Odmianowe z żytem 14 8 
" z pszenicą ozimą 19 10 
" z jęczmieniem jarym . 5 16 
" z pszenicą jarą . l 
" z owsem 2 
" z ziemniakami 114 13 
Nawozowe 10 7 
Razem 162 57 


Rozmieszczenie wszystkich doświadczeń ścisłych łącznie z de- 
monstracj.uni nawozowemi, przedstawia się jak następuje: 


56
		

/067.djvu

			Okręg Szkoły Bydgoszcz 
Chodzież 


" 


" 


15 
19 
25 
22 
30 
12 
16 
10 
17 
18 
16 
43 
10 


" "Janówiec 
" "Inowroclaw 
" "Koźmin 
" "Kępno 
" "Leszno 
" "Międzychód 
" "Ostrów. 
" "Środa 
" "Szamotuly 
" "W olsztyn 
" "Września 
Doświadczenia folwarczne i hodowlane za- 
kładane bez pomocy personelu sz kolnego 43 
Razem . 296 
Z gospodarstw hodowlanych i folwarcznych brały udział w do- 
świadczeniach odmianowych: S. W. H. N. Antoniny, Białcz Stary, 
Dłoń, Dusina, Gola, Józefinowo, Józefowo, Kamionek, Kleszcze- 
wo, Lipie, Lubosz, Łagiewniki, Markowice, Nagradowice, Niemie- 
rzewo, Pałczyn, Piaski, Piotrowo, Podstolice, Posadowo, Rakojady, 
Rogalin, Rucewko, Skoraczew, Sobótka, Starygród, Świnków, Sza- 
motuły Zamek, Sczepowice, Szelejewo, Więclawice, Włoszanowo, 
Zlotniki Poznańskie. 
Z pracownikami terenowymi W. I. R. utrzymywano stały bez- 
pośredni kontakt. Zorganizowano dla nich zjazd w Pętkowie, w dniu 
21 czerwca 1934 r., na którym omówiono prace bieżące. 
W miesiącu maju i czerwcu lustrowano punkty doświadczalnc 
w okręgach szkoły: Chodzież, Szamotuły, Inowroclaw, Bydgoszcz 
i J anówiec. 
Lustracja prac przez przedstawiciela Ministerstwa Rolnictwa 
i Reform Rolnych odbyła się w dniach 13 i 14 sierpnia 1934 r. 
Utrzymywano ścisły kontakt z organizacjami doświadczalnemi 
miejscowemi: Wielkopolskim Związkiem Kół Doświadczalnych i ko- 
łami Zachodnio-Polskiego Tow. Rolniczego. 
W końcu roku 1934 zwołano wspólne posiedzenie celem zor- 
ganizowania i sprowadzenia z zagranicy różnych nasion do do- 
świadczeń. Do akcji tej wciągnięto drogą korespondencji kilka- 
naście Zakładów doświadczalnych z innych dzielnic Polski. Całą 
pracę, związaną ze sprowadzaniem nasion, a więc korespondencję 
z hodowlami, wnioski do ministerstw, układy z Polskiem Tow. 
Handlu Kompensacyjnego itd, załatwiła Wielkopolska Izba Rolni. 


57
		

/068.djvu

			cza. Sprowadzono z Węgier: słonecznik i trawę sudańską, zaś z Nie- 
miec: 6 odmian ziemniaków, wykę narbońską, hohik, 6 odmian 
koniczyn, 6 odmian kukurydzy, 3 odmiany maku oraz "słodki łuhin" 
żółty. 
Z Wielkopolskim Związkiem Kół Doświadczalnych współpra- 
cowano nadal ściśle, organizując wspólne doświadczenia i biorąc 
udział w zebraniach Związku. 
Kontakt z Komisją Współpracy w Doświadczalnictwie przy 
Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych polegał na udziale 
w doświadczeniach ogólno--państwowych, zorganizowanych przez 
Komisję, na braniu udziału w Zjazdach i Zebraniach (w Krakowie 
i Warszawie). 
W końcu maja 1934 r. wydelegowała Wielkopolska Izba Rol- 
nicza swych pracowników, inż. Br. Hellwil!a i dr. G. Karłowską 
na Wystawę Rolniczą do Erfurtu, przyczem inż. Hellwig zwiedził 
pozatem szereg Izb Rolniczych niemieckich i zakładów badawczych 
a dr. Karłowska - Rolnicze Zakłady Doświadczalne wzgl. Zakłady 
Chemji Rolnej w Swoitsch. Dreźnie, Dahlem i Lichterfelde pod 
Berlinem. 
W jesieni roku sprawozdawczego przejęto z maj. państwowego 
Chwałkowo 50 ha, które włączono do zakładu doświadczalnego 
w Pętkowie. 


IV. UPRAWA OGÓLNA I SZCZEGÓŁOWA. 


L Roś l i n y p a s t e w n e. 
Ponieważ brak paszy jest w licznych gospadarstwach wielko- 
polskich zjawiskiem stałem, rozpoczęto na dużą skalę propagandę 
uprawy roślin pastewnych. Poza licznemi artykułami, wykładami 
itd. na wiosnę 1934 roku w 98 punktach na obszarze 5,88 ha za- 
łożono 392 poletek pokazowych i obserwacyjnych ze słonecznikiem, 
cykorją, kapustą pastewną i facelją, zaś w jesieni 1934 r. w 105 
punktach 315 poletek z mieszanką landsherską, poznańską i wyką 
ozimą; poletka te zajmowały powierzchnię 21,34 ha. 
Oprócz tego założono w 7-miu punktach jednoroczne poka- 
zowe użytki zielone na ogólnej przestrzeni 3,5 ha, oraz w 13 punk- 
tach na słabych glebach pokazowe poletka z przelotem i no- 
strzykiem. Nasion do obsiewu dostarczyła bezpłatnie Wielkopolska 
Izha Rolnicza, wielkość poletka wynosiła około 1/1,6 ha. Rośliny te, 
a szczególnie słonecznik i mieszanki z wyką ozimą a następnie 
kapusta pastewna, spotkały się naogół z dużem uznaniem rolni- 
ków, wobec czego zrobiono przygotowania do rozszerzenia jeszcze 
tej akcji w latach następnych. Oczywiście, w akcji propagandy 
roślin pastewnych nie zaniedbano roślin znanych i uznanych w Wiel. 
kopolsce, jak przedewszystkiem lucerna, koniczyny, kukurydzl1 
i koński ząb, mieszanki z motylkowemi itp. 


58
		

/069.djvu

			Duży nacisk rohiono na kiszenie pasz, nawołując rolników 
do hudowy silosów. \'f celu zademonstrowania rolnikom tego spo- 
sobu konserwowania roślin pastewnych oraz budowy tanich gli- 
nianych silosów, zrohiono przygotowania do zorganizowania przy 
każdej szkole odpowiedniego kursu połączonego z budową glinia- 
nego silosu. 


2. J ę (' z m i e ń h r o war n y. 
Pracc specjalnc llad tą rośliną są prowadzone przez Związek 
ProducentÓw Jęczmienia Browarnego, działalność Wielkopolskiej 
Izhy Rolniczej polega więc na ścisłej współpracy z tym Związkiem 
i udzielaniu wszelkiego poparcia i pomocy głównie w postaci prze- 
prowadzenia ścisłych doświadczeń polowych. 


3. Roś I i n y o I e i s t e. 

 uhec istnienia na terenie województwa poznańskiego Związ- 
ku Producentów Nasion Oleistych działalność Wielkopolskiej Izby 
Rolniczej również polega przedewszystkiem na współpracy z tym 
Związkiem i popieraniu jego działalności. 


4. C h m i e I a r s t w o. 
Opieka Wielkopolskiej Izhy Rolniczej nad tą gałęzią produkcji 
polegała na: 1. prowadzeniu agend Stowarzyszenia Plantatorów 
Chmielu w Nowym Tomyślu, 2. urządzeniu pokazu chmielu nowo- 
tomyskiego na Poznańskich Targach Jęczmienia Browarnego, 3. lu. 
stracji fitopatologicznej chmielników przez fachowców Stacji Ochro. 
ny Roślin, 4. lustracji chmielników, połączonej z kursem w Nowym 
Tomyślu, przcz specjalnie w tym celu zaproszonego inspektora 
chmielarskiego z Wołynia. 


5. Roś l i n y I e c z n i e z e. 
Ponieważ obszar uprawy tych roślin na terenie Wielkopolski 
jest mały, Wielkopolska Izba Rolnicza nie utrzymuje specjalnego 
instruktora fachowego, lecz korzysta z fachowców Polskiego Ku- 
mitetu Zielarskiego w Warszawie, z którym ściśle współpracuje. 
W roku sprawozdawczym na zlecenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej 
instruktor Polskiego Komitetu Zielarskiego zlustrował wszystkie 
plantacje, udzielił na miejscu wskazówek i złożył Izbie Rolniczej 
szczegółowe sprawozdanie z swych prac. 

 celu rozwinięcia plantacyj ziół leczniczych wśród małorol- 
nych, posiadających nadmiar sil roboczych, Wielkopolska Izba 
Rolnicza zorganizowała w Żodyniu pod Wolsztynem oraz potł 
Kępnem 2 zespoły plantatorów ziół leczniczych, którzy mają pro- 
dukować surowiec standartowy. Zespoły te otrzymały jednolity 


59
		

/070.djvu

			materjał siewny i urządzono dla nich na mIeJSCU fachowe kursy 
uprawy, prowadzone przez instruktora Polskiego Komitetu Zie- 
larskiego. 


6. W i k I i n i a r s t w o. 
W dziedzinie wikliniarstwa załatwiano wszelkie bieżące sprawy 
i udzielano potrzelmych informacyj. Informacje odnosiły się prze- 
dewszystkiem do możliwości zbytu i cen płaconych za wiklinę. 
Również udzielano kupcom informacyj, dotyczących adresów i wiel- 
kości istniejących w Wielkopolsce plantacyj wikliny . 
Pozatem zaopinjowano dla Związku Izb i Organizacyj Rolni- 
czych memorjał Małopolskich organizacyj dla produkcji i prze- 
mysłu wikliniarskiego w sprawie reorganizacji i usprawnienia eks. 
portu wikliny i wyrobów koszykarskich a dalej interwenjowano 
u miarodajnych władz o niedopuszczenie do nałożenia cła wywo- 
zowego na wiklinę. W związku z staraniami o zniżkę taryfy kole- 
jowej dla przewozu wikliny zielonej opracowano dla władz Pań- 
stwowych odnośną opinję i podano spis znanych korowni wikliny. 


7. Łąk a r s t w o. 
Zainteresowanie rolników łąkarstwem wzmogło się bardzo 
i wzrasta nieustannie nadal. Na tym odcinku pracy Izhy Rolniczej 
dominowały 2 sprawy, a mianowicie: fachowe dorat1ztwo dla rolni. 
ków posiadających naogół bardzo niedostateczne wiadomości o u- 
prawie łąk i pastwisk, oraz dalsze zakładanie pokazowych łąk 
u małorolnych. 
Poza bardzo licznemi poradami listownemi, w hiurze Izby Rol- 
niczej oraz na łamach "Poradnika Gospodarskiego", referent łą- 
karski wygłosił 24 odczyty na zebraniach Kółek Rolniczych i kur- 
sach specjalnych oraz 6 odczytów w Polskiem Radjo w Poznaniu. 
W "Poradniku Gospodarskim" wydrukowano 3 artykuły 
fachowe. 
W okresie sprawozdawczym również w 6 majątkach prywat- 
nych udzielono płatnych porad i zbadano 408 ha terenów łąko- 
wych, udzielając odnośnych wskazówek fachowych na miejscu. 
Rozpoczętą w jesieni 1933 r. akcję zakładania łąk względnie 
pastwisk pokazowych rozwijano nadal, przyczem na wiosnę 1935 r. 
było już obsianych 94 łąk i pastwisk demonstracyjnych, przygo- 
towano 46 punktów pod obsiew wiosenny 1936-go roku i zgłaszane 
są dalsze punkty na rok 1396,/37. 
Pomimo wyjątkowo suchej wiosny 1934 roku, obsiewy łąk 
udały się i z małemi wyjątkami dały wysokie plony doskonałej 
paszy. 


60
		

/071.djvu

			Rozmieszczenie łąk już założonych jest następując
: 
ilość łąk pokazowych 


powiat Bydgoszcz 4 
" Chodzież 4 
" Czarnków 3 
" Gniezno l 
" Gostyń 3 
" Inowrocław 2 
" Jarocin 5 
" Kępno 10 
" Kościan 2 
" Krotoszyn 3 (w tern l pastwisko) 
" Leszno 3 
" Międzychód 7 
" Mogilno 2 
" Nowy Tomyśf . (będą obs. w 1936 r.) 
" Oborniki l 
" Ostrów 4 
" Poznań 3 
" Rawicz l 
" Śrem l 
" Środa 6 
" Szamotuły 5 
" Szub in 3 
" Wągrowiec 5 
" Wolsztyn 5 
" Września 2 
" Wyrzysk 8 
" Żnin 2 


Założone w roku 1928/29 dwa ścisłe doświadczenia łąkowo- 
pastwiskowe, mianowicie w Józefowie, pow. Środa i Mikorzynie, 
pow. Kępno - kontynuowano nadal. 
Pozatern dla zapoznania rolników z trawami i ich zastosowa- 
niem, założono u małorolnych 52 ogródki trawoznawcze, głównie 
w gospodarstwach osadniczych. 
W celu polepszenia jakości siana, rozpoczęto propagandę su- 
szenia go na kozłach wzgl. płotkach. Polegała ona na artykułach 
w "Poradniku Gospodarskim", na referatach na zebraniach rolni- 
czych oraz na zakupieniu materjału drzewnego, z którego ucznio- 
wie szkół rolniczych podczas zajęć praktycznych robili odpowied- 
nie kozły, służące za wzór dla nich i okolicznych rolników. Modele 
te, jak również wskazówki techniczne potrzebne dla budowy ko- 
złów, udzielano rolnikom dla ich rozpowszechnienia. 


61
		

/072.djvu

			Wzmocniono rówmez propagandę stosowania wałów przy 
uprawie łąk i pastwisk. Na koszt Izhy Rolniczej zhudowano 7 wa- 
łów, które oddano do dyspozycji rolników 
 powiatach wolsztyń- 
skim, gostyilskim, czarnkowskim, międzychodzkim i wyrzyskim. 
Wały te są lokowane na większych terenach łąkowych pod opieką 
szkół i prezesów kółek rolniczych i hęd	
			

/073.djvu

			9. 
10. 
II. 
12. 


1. Antoniny, pow. Leszno - hodowla 4 odmian pszenicy ozimej, 
l odmiany żyta ozimego, 2 odmian jęczmienia jarego, 2 od- 
mian owsa, 2 marek huraków cukrowych: 
2. Bydgoszcz, pow. Bydgoszcz hodowla l odmiany kukury- 
dzy, l odmiany seradeli; 
3. Chrząstowo, pow. Wyrzysk 
siewnego; 
4. Gola, pow. GOStyil - hodowla l odmiany żyta ozimego, l od- 
miany jęczmienia jarego, selekcja 3 odmian ziemniaków; 
5. Góreczki, pow. Krotoszyn - hodowla l odmiany kukurydzy". 
l odmiany jęczmienia jarego; 
6. Józefinowo, pow. Ohorniki - selekcja 6 odmian ziemniaków;, 
7. Kleszczewo, pow. Środa - hodowla 3 odmian pszenicy ozi- 
mej, l odmiany żyta ozimego, 2 odmian pszenicy jarej, 2 od- 
mian jęczmienia jarego, l odmiany grochu; selekcja l odmia- 
ny ziemniaków; 
8. Kohylin Stary, pow. Krotoszyn - selekcja 3 odmian ziem- 
niaków; 
Kościanki, pow. Września - selekcja 3 odmian ziemniaków; 
Lucim, pow. Bydgoszcz - selekcja l odmiany ziemniaków; 
Łahiszynek, pow. Gniezno - selekcja 2 odmian ziemniaków; 
Łagiewniki, pow. Krotoszyn - hodowla l odmiany jęczmie- 
nia ozimego, l odmiany grochu siewnego; 
Markowice, pow. Mogilno - hodowla 2 odmian pszenicy ozi- 
meJ; 
Niechanowo, pow. Gniezno - selekcja l odmiany ziemniaków; 
Niemierzewo, pow. Międzychód - hodowla l odmiany ziem- 
niaków; 
Poznail, pow. Poznań (Zakład Uprawy Roli i Roślin U. P.) - 
hodowla l odmiany pszenicy ozimej, l odmiany owsa; 
Rogalin, pow. Śrem - z filją w Jeżewie, pow. Gostyń - ho- 
dowla 2 odmian pszenicy ozimej, l odmiany łuhinu, l odmia- 
ny lnu, 
Rucewko, pow. Inowrocław - hodowla l 
ozimej, l odmiany żyta ozimego, 2 odmian 
selekcja l odmiany ziemniaków; 
Słupia Wielka, pow. Środa - hodowla l odmiany huraków 
pastewnych; 
Sohótka, pow. Ostrów - hodowla 3 odmian pszenicy ozimej, 
l odmiany pszenicy jarej, l odmiany rzepaku ozimego; selek- 
cja 2 odmian ziemniaków; 
Strzeszyn, pow. Poznail - selekcja 3 odmian ziemniaków; 
Tursko, pow. Jarocin - selekcja 4 odmian ziemniaków: 
Uchorowo, pow. Ohorniki - selekcja 9 odmian ziemniaków; 


hodowla l odmiany grochu 


13. 


14. 
15. 


16. 


17. 


18. 


odmiany pszenicy 
jęczmienia jarego; 


19. 


20. 


21. 
22. 
23. 


63.
		

/074.djvu

			24. Więclawice, pow. Inowroclaw - hodowla 2 odmian pszenicy 
ozimej (chwilowo nie czynna), l odmiany owsa (chwilowo nie- 
czynna), 12 gatunków traw, 5 odmian huraków pastewnych, 
5 odmian marchwi pastewnej, 3 marek huraków cukrowych; 
25. Wituchowo, pow. Międzychód - selekcja 3 odmian ziemnia- 
ków; 
26. Włoszanowo, pow. Żnin - hodowla l odmiany pszenicy ozi- 
mej, l odmiany żyta ozimego, l odmiany łubinu, 3 odmian 
ziemniaków, 5 gatunków traw; 
27. Wronów, pow. Krotoszyn - hodowla l odmiany grochu siew- 
nego; 
28. Żahiczyn, pow. Wągrówiec - selekcja 4 odmian ziemniaków. 
Chwilowo nieczYlme hyły: 
L Koninko, pow. Śrem - hodowla l odmiany ziemniaków; se- 
lekcja l odmiany ziemniaków; 
2. Poniec, pow. Gostyń - hodowla 4 odmian ziemniaków. 
W porównaniu do uhiegłego roku ilość hodowli roślin wzro. 
sła o je dnę, natomiast ilość selekcyj ziemniaków zmalała odzie. 
więć; spadek został spowodowany reorganizacją metodyki selek- 
cyjnej. Poprzednio selekcja hyła masową i prowadzili ją pracow- 
nicy Izhy Rolniczej; ohecnie zaś selekcja ta jest indywidualną; 
prowadzą ją specjaliści, zaangażowani przez właścicieli gospodarstw 
selekcyjnych. Reorganizacja powyższa spowodowała pogłębienie 
pracy selekcyjnej a przez to i poprawienie jakości selekcjonowa- 
nych ziemniaków. 
Ogólny ohszar roślin, zgłoszonych do uznania wyniósł 2521,07 
ha różnych nasion i 3093,29 ha ziemniaków - razem 5614,36 ha. 
W porównaniu z poprzedniemi 6 latami przedstawia się to 
następująco: 


Ilość gospodo Ogólna powierz- 
chnia roślin W tern 
stojących pod zgłoszony
h do Ziemniaków 
Rok różnych nasion 
kontr. nasienną uznam a 
sztuk I Ofo ha I % ha I % ha I % 
1928 314 100-00 13632,61 100,00 12 386,06 100,00 1 246,55 100,00 
1929 279 88,80 10 481,75 76,90 9277,10 74,90 1 204,65 96,60 
1930 241 76,70 7577,00 55,60 6 338,61 51,20 1 238,39 99,30 
1931 212 67,50 5 806,05 42,60 4:035.32 32,60 1770,73 142,10 
1932 216 68,79 4 581,50 33,61 2579,95 20,83 2001,57 160,57 
1933 208 66,24 4746,91 34,82 2 485,68 2006 2261,23 181,39 
1934 213 67,83 5614,36 41,18 2521,07 20,35 3 093,29 248,10 


J ak z taheli tej wynika, powierzchnia uznawanych nasion 
wzrosła poraz pierwszy od 6 lat; natomiast powierzchnia ziemnia- 
ków stale i dość silnie wzrasta. Wzrost ten ma łączność ze zwal- 


6-1
		

/075.djvu

			oCzanicm raka ziemniaczanego, wskutek czego istnieje duże zapo- 
trzehowanie na uznane sadzeniaki odmian rakoodpornych tak ze 
strony rolnictwa wielkopiskiego, jak śląskiego i małopolskiego. 
Niemnicjszą rolę gra również eksport uznanych sadzeniaków. I tak 
w r. 1933/34 wywieziono z Wielkopolski 297 15-tonowych wago- 
nów uznanych sadzeniaków na 806 wagonów wszystkich ziemnia- 
ków razem. W roku 19341/35 wywóz uznanych sadzeniaków wyniósł 
299 wagonów na około 680 wagonów wszystkich ziemniaków ra- 
zem. Utrzymał się również w dalszym ciągu eksport t. zw. sadze- 
niaków kontrolowanych (standaryzowanych) w workach, oznaczo- 
nych specjalncmi kartami kwalifikacyjnemi i zaplombowanych 
plombami Izby Rolniczej. Ilość tego rodzaju sadzeniaków wyniosła 
w r. 1934/35 - 83 wagony, w przeciwieilstwie do 61 wagonów, 
wywiezionych w r. 1933/34. 
Cyfrowe dane, dotyczące uznanych roślin są zebrane w ta- 
helach załączonych w części II niniejszego sprawozdania (Ta!, 
nr. 4 i 5). 
W r. 1934 weszły w życie tymczasowe przepisy uznawania 
roślin, opracowane przez Wielkopolską Izbę Rolniczą z ramienia 
Sekr.ji Centralnej do Spraw Nasiennictwa dla wszystkich instytu- 
cyj kwalifikujących w Polsce. Przepisy te Izba Rolnicza dalej opra- 
-cowuje i uzupełnia. 
Celem usprawnienia i ujednolicenia metodyki inspekcyj polo- 
wych związanych z uznawaniem, urządziła W. I. R. zjazd całego 
personelu Izby Rolniczej, przeprowadzającego te inspekcje. Zjazd 
odbył się w dniu 20. do 22. VI. 1934 w Środzie. Wykładowcami 
byli: pro£. dr. L. Garhowski, kierownik Wydziału Chorób Roślin 
P. I. N. G. W. w Bydgoszczy oraz P. Obara, kierownik Referatu 
Nasiennego W. I. R. Podczas zjazdu odbyły się praktyczne ćwi- 
czenia na terenie Zakładu Doświadczalnego W. I. R. w Pętkowie 
oraz hodowli roślin w Słupi Wielkiej pod Środą. W zjeździe wzięli 
udział pracownicy Pomorskiej Izhy Rolniczej oraz kilku hodow- 
ców i selekcjonistów z terenu woj. poznańskiego. 
Inspekcje polowe plantacyj nasion i ziemniaków zgłoszonych 
do uznania przeprowadzali: 4 referenci Wydziału Produkcji Ro- 
ślinnej W. I. R., 12 dyrektorów i 6 nauczycieli szkół rolniczych 
W. I. R.. kierownik i asystent Wydziału Chorób Roślin P. I. N. 
G. W. w Bydgoszczy oraz 2 referentów Stacji Ochrony Roślin 
W. I. R. 
Do przejrzenia protokółów z inspekcyj polowych oraz wyda- 
nia orzeczeń kwalifikacyjnych zebrała się dwukrotnie komisja kwa- 
lifikacyjna, wyłoniona z grona radców W. L R. wchodzących 
w skład Komisji Produkcji Roślinnej W. I. R. 
Celem ustalenia orjentacyjnych cen za uznane nasiona ozime, 
jare i sadzeniaki ziemniaczane zebrała się dwukrotnie specjalna 


Sprawozdanie W. I. R. - 5 


65
		

/076.djvu

			podkomisja, wyłoniona również z grona Komisji Produkcji Ro- 
ślinnej W. I. R. 
Naskutek uchwał powyższych komisyj ogłoszono w miejsco- 
wej, prasie fachowo rolniczej: wykaz i cennik uznanych zhóż ozi- 
mych, wykaz i cennik uznanych zhóż i innych nasion jarych oraz 
cennik uznanych sadzeniaków ziemniaczanych. Pozatem wspólnie 
z Pomorską Izhą Rolniczą wydała W. I. R. katalog uznanych sa- 
dzeniaków ziemniaczanych z tekstem polsko-francuskim. Katalog 
ten został rozesłany do zainteresowanych osól" firm i placówek 
konsularnych R. P. w Anglji, Austrji, Belgji, Czechosłowacji, Fran- 
cji, Italji, Niemczech i Szwajcarji. 
Kart kwalifikacyjnych na nasiona i ziemniaki wyprodukowane 
w r. 1934 wydano 66433 szt. na użytek wewnątrz kraju i 41575 
sztuk na eksport. Trzeha zaznaczyć, że ilość kart kwalifikacyjnych 
wydanych na eksportowane sadzeniaki wzrosła silnie. Przyczyni} 
tego są przepisy francuskie, wymagające, ahy ziemniaki przywo. 
żone do Francji jako uzanane sadzeniaki hyły opakowane w wor- 
kach i oznaczone kartami kwalifikacyjnemi. Dawniej wywożono 
z Polski te sadzeniaki luzem, oznaczano je zaś l świadectwem kwa- 
lifikacyjnem na wagon. . 
Świadectw kwalifikacyjnych na wagonowe przesyłki sadzenia- 
ków ziemniaczanych do użytku wewnątrz kraju wydano 556 sztuk, 
na wywożone zaś zagranicę 299 sztuk. 
Z ilości wydanych kart i świadectw kwalifikacyjnych można 
wnioskować o dokonanych transakcjach uznanym materjałem siew- 
nym. I tak: 


Gatunek 


żyta 
. .. 
pszenicy oZimeJ 
. .. . 
JęczmIenia oZImego 
rzepaku ozimego 
rzepiku oZimego 
pszemcy Jarej . 
jęczmienia jarego 
owsa 
kukurydzy 
traw 
grochu 
łuhinu 
SOJI . 
koniczyny czerwonej 
lucerny siewnej 


66 


Uznano 


q 
14667 
8843 
519 
214 
31 
2140 
3844 
4038 
200 
195 
4713 
40 
44 
5 
2,50 


Wydano kart 
i swiadectw 
kwalifikacyjnych 
na q 
8309 
3639 
283 
82 
5 
860 
1964 
2951 
131 
195 
2593 
37 


2 


Co stanowi w 
stosunku 
do całości 


56,65.% 
41,15 % 
54,52 % 
38,31 % 
16,13% 
40.18 % 
51,19% 
70,07 % 
66,50 % 
100,00 % 
55,02 % 
92,50 % 


80,00 %
		

/077.djvu

			Wydano kart 
i świadectw 
kwalifikacyjnych 
q na q 
buraków pastewnych 165 165 100,00 %' 
lnu . 515 306 59,41 % 
maku 33 17 51,51 % 
ziemniaków 354941 122178 34,42 % 
z tego w kraju 77328 21,78% 
za granicę 44850 12,64 % 
W związku z przewozem uznanego materjału siewnego wydała 
W. I. R. 5469 sztuk świadectw uprawniających do ulgowego prze- 
wozu 138 579 q materjału siewnego. Wielkopolska Izha Rolnicza 
rohiła pozatem wielokrotne starania na terenie Sekcji Centralnej 
do Spraw Nasiennictwa w sprawie zwiększenia ulg na przewóz 
uznanego materjału siewnego oraz usprawnienia przepisów, zwią- 
zanych z wydawaniem świadectw, uprawniających do korzystania 
z tych ul
. Ohecnie Ministerstwo Komunikacji opracowuje nowe 
przepisy w tej sprawie. 
Personel Wydziału Produkcji 
podróży w związku z uznawaniem 
dzeniaków wysyłanych zagranicę. 
Korespondencja dotycząca różnych spraw związanych z na- 
siennictwem wyniosła 3934 pism. Liczha ta nie ohejmuje pism 
zhiorowych, komunikatów do prasy, oraz okólników, wysyłanych 
do gospodart'itw produkujących uznany materjał siewny. 
Współpraca z Sekcją Centralną do Spraw Nasiennictwa pole. 
gała na opinjowaniu i przedstawianiu wniosków o przyjęcie no- 
wych odmian do Rejestru Odmian Roślin Oryginalnych, względnie 
Spisu Odmian Ziemniaków Selekcji Krzakowej, następnie na wspól- 
nem opracowywaniu wytycznych i zasad działalności w zakresie 
nasiennictwa. Odhywało się to .zarówno drogą korespondencji jak 
i udziału w zehraniach Sekcji Centralnej. Zehrań tych odhyło się 
w okresie sprawozdawczym 6. 
Niezależnie od perjodycznych puhlikacyj wykazów uznanych 
nasion i ziemniaków oraz cenników, stosowano rozmaite sposohy 
propagandy uszlachetnionego materjału siewnego. Do nich należą: 
w kraju: 
Rozpowszechnianie nasion siewnych i ziemniaków wśród ma- 
łorolnych. - Współpracując z Referatem Organizacji Gospodarstw 
W. I. R., organizuje się corocznie dostawę materjału siewnego co- 
raz to dla nowej partji małorolnych. Suma wypłaconych przez Iz- 
hę Rolniczą dodatków kwalifikacyjnych na zhoża ozime zakupio- 
ne przez małorolnych w jesieni 1934 wyniosła 449,74 zł, za zhoża 


Gatunek 


Uznano 


Co stanowi w 
stosunku 
do całości 


Roślinnej W. L R. odhył 346 
roślin i kontrolą uznanych .Ja- 


5* 


67
		

/078.djvu

			jare i ziemniaki odporne na raka ziemniaczanego, zakupione na 
wiosnę 1935 r. 996 zł, razem 1445,74 zł. Ta forma propagandy 
jest tylko małą częścią tego, co działają Wydziały Powiatowe przy 
współpracy Szkół Rolniczych W. I. R. i Oddziałów Powiatowyc;, 
W. T. K. R. 
Współpraca z instytucjami handłowemi. - Dzil;ki usilnym sta- 
raniom Izhy Rolniczej nastąpiło w roku sprawozdawczym połą- 
czenie Wielkop. Związku Zawod. Hodowców i Wytwórców Na- 
sion i Ziemniaków Siewnych "Cerelita" ze Związkiem Producen- 
tów Ziemniaka Sadzeniaka R. P. Z obu tych związków powstała 
nowa jednostka spółdzielczo-handlowa p. f. "Polska Spółdzielnia 
Nasienna". Łączy ona w sohie wyłącznie wytwórców materjałn 
siewnego. Mając zapewnione poparcie Izhy, Rolniczej i innych or- 
ganizacyj rolniczych, przystępuje już ohecnie do spotęgowania zhy- 
tu uszlachetnionego materjału siewnego. 
Niezależnie od tego Izha Rolnicza współpracuje z innemi wiel. 
kopolskiemi instytucjami handlowe mi tak spółdzielczemi jak i pry- 
watnemi, udzielając im potrzehnych informacyj. 
Wystawy, targi. - W maju 1934 roku zorganizowano dział 
nasiennictwa na Wystawie Ochrony Przyrody w Poznaniu.W sierp- 
niu 1934 zorganizowano dział nasielmictwa na Wystawie Rołniczcj 
w Ostrzeszowie; w tym samym miesiącu urządzono wspólnie z "Cp- 
relitą" jesienny targ nasienny w Poznaniu. We wrześniu 1934 po- 
ma
ano przy urządzeniu Targów na jęczmień hrowarny i pokazu 
chmielu. 
Pozatem udzielono hardzo wiele informacyj i porad, ogłoszo- 
no kilka artykułów i odczytów, oraz zasilano prasę miejscową fa- 
chowemi komunikatami. 
Działalność propagandowa opierała się tale na wytycznych, 
ustalonych w dohorze odmian. 
Zagranicą: 
W kwietniu 1934 r. wysłano do Francji wagon ziemniaków, 
zawierający 19 różnych odmian, przeznaczonych do doświadczeń 
odmianowych w 6 punktach doświadczalnych; w kwietniu również 
wysłano za pośrednictwem Sekcji Centralnej do Spraw Nasien- 
nictwa 8 odmian jl;czmienia jarego, 3 odmiany owsa. 4 odmiany 
grochu siewnego i l odmianę łuhinu do doświadczeil ekologicz- 
nych w Jugosławji, oraz po 2 odmiany ziemniaków do doświad- 
czeń ekologicznych we Włoszech. Niemczech, Norwegji i Mało- 
polsce. 
W marcu 1935 wysłano 8 odmian ziemniaków do doświadcze- 
nia odmianowego w Relmes (Francja). 
Pozatem prowadzono korespondencję z placówkami konsu- 
larnemi R. P. i Państwowym Instytutem Eksportowym w Warsza- 


68
		

/079.djvu

			wie W sprawach eksportu; udzielano zagranicznym firmom infor- 
macyj jak również współpracowano ściśle z firmami handlowemi. 
eksportującemi z Polski ziemniaki. 


9. S p r a w y n a w o z o w e. 
Wobec złego przechowywania obornika przez rolników wiel- 
kopolskich rozpoczęto akcję, zmierzającą do poprawy istniejącego 
stanu. Po poprzedniem opublikowaniu szeregu artykułów na te- 
mat obornika i jego przechowywania ogłoszono premjowanie tych 
gospodarzy, którzy najlepiej obornik przechowują. Nagrody wy- 
znaczono w wysokości 40, 25 i 15 zł. Do konkursu zgłosiło się 119 
gospodarzy, nagród dano 58, w tern 8 wartości po 40 zł, 24 po 25 
zł i 26 po 15 zł. Wszystkie nagrody zostały udzielone w naturze, 
t. j. w postaci drzew owocowych, nasion, nawozów i t. p. Pierwsza 
ta próha dała naogół dolne wyniki, więc akcja kontynuowana jest 
nadal. 
W celu poprawienia przechowywania obornika w tych wypad- 
kach, gdy nie jest on pozostawiany pod zwierzętami, propagowa- 
ne jest budowanie gnojowni, przedewszystkiem glinianych, jako 
naj tańszych. W tym celu opracowano program szeregu kursów bu- 
dowy gnojowni glinianych I przechowywania obornika, który bę- 
dzie realizowany w następnym roku budżetowym. 
W sprawach nawożenia Izba Rolnicza zajmuje zdecydowanc 
stanowisko oparcia gospodarstwa przedewszystkiem na nawozach 
własnej produkcji i zakupywaniu nawozów sztucznych tylko w tych 
wypadkach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo ich opłacal- 
ności. I dlatego propagowane jest dbanie o obornik, robienie kom- 
postów oraz stosowanie nawozów zielonych w warunkach, do tego 
się nadających. 


V. OGRODNICTWO 
Wobec tego, że fachowy personel Wielkopolskiej Izby Rolni- 
czej do wszelkich prac ogrodniczo-instruktorskich i organizacyj- 
nych składał się z jednego zaledwie pracownika na całe wojewódz- 
two (27 powiatów), więc prace te nie mogły obejmować ogółu rol- 
ników, nie mogły się również ujawniać w postaci indywidualnej 
opieki nad poszczególnemi gospodarstwami. Z konieczności ogra- 
niczały się one prawie wyłącznie do udzielania porad osobom, zgła- 
szającym się po nie listownie i osobiście do biura (Zby Rolniczej, 
do obsługiwania fachowemj referatami zebrail i kursów rolniczo- 
ogrodniczych jak również prasy fachowej, oraz do kontynuowania 
akcji praktycznego kształcenia uczniów (praktykantów) ogrodni- 
czych. W mniejszym zakresie prowadzono lustracje i doradztwo na 
miejscu t. j. w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych. 


69
		

/080.djvu

			W celu poprawienia istme}ącego stanu rzeczy rohiono stara- 
nia o wciągnięcie do współpracy zainteresowanych producentów 
oraz o powiększcnie ilości pracowników fachowych. Starania te 
powiodły się. Przy W. I. R. zostało powołane do pracy Stowarzy- 
szenie Wlkp. Producentów Owoców, które po zalegalizowaniu się 
w zimie 1934/35 r. rozpoczęło swą działalność i posiada warunki 
dolnego rozwoju; pozatern w końcu okresu sprawozdawczego 
W. I. R. zaangażowała jeszcze jednego fachowca i udzieliła popar- 
cia materjalnego jednemu zrzeszeniu ogrodniczemu na utrzymanie 
instruktora. 
Te posunięcia organizacyjne pozwolą na stopniowe rozszerze. 
nie zakresu pr&c ogrodniczych, prowadzonych przez W. I. R.; w ro- 
ku sprawozdawczym wzmożenie prac tych już nastąpiło. 
W roku sprawozdawczym udzielano dziennie średnio 5-8 po- 
rad ustnych i tęlefonicznych z różnych dziedzin ogrodnictwa oraz 
w ciągu roku udzielono 248 porad pisemnych hezpośrednio oso- 
horn zainteresowanym i 22 wydrukowane w "Poradniku Gospo- 
darskim". W piśmie tern wydrukowano również 12 artykułów fa- 
chowych. 
Pozatern wygłoszono 3 referaty przez Radjo. 
W różnych miejscowościach województwa poznańskiego na ze- 
hraniach rolniczych i ogrodniczych wygłoszono 33 referaty, oprócz 
tego zorganizowano w Poznaniu miesięczny kurs dla uczniów i po- 
mocników ogrodniczych. 
W zakresie praktycznego kształcenia uczmow ogrodniczych 
przeprowadzono 63 lustracje zakładów ogrodniczych, uhiegających 
się o zakwalifikowanie ich do kształcenia uczniów, oraz zorganizo- 
wano egzaminy dla tych uczniów. Do egzaminów zgłosiło się 147 
uczniów, z tej liczhy 5 ich nie zdało. 
Nowych uczniów zarejestrowano 159. 
Uczniom przesyłano ulotki, zawierające artykuły na aktualne 
tematy ogrodnicze, zaś ich szefom - program egzaminów oraz 
instrukcje o praktycznem nauczaniu uczniów i prowadzeniu prZCŁ 
nich dziennika zajęć. 
Połączona z doradztwem lustracja ogrodów na miejscu prze- 
prowadzona była w następującym zakresie. 
15 ogrodów włościańskich, 
65 " osadniczych, 
15 " większych. 
Na życzenie Urzędu Wojewódzkiego przystąpiono do założe- 
nia sadów w 73 gospodarstwach osadniczych; część drzew zasa. 
dzono wiosną 1935 r., reszta zostanie zasadzona w jesieni tego 
roku. 


70
		

/081.djvu

			Z pomniejszych prac ogrodniczych na wzmiankę zasługują: 
1. Prace przygotowawcze do kwalifikowania szkółek drzew 
owocowych; w okresie sprawozdawczym przeprowadzono 4 lustra- 
cje, robione są starania, aby wszystkie szkółki poddać kontroli. 
2. Rozpoczęcie kontroli nad produkcją nasion ogrodniczych. 
3. Współpraca "W organizowaniu doświadczeń nad zapylaniem 
drzew owocowych. 
4. Lustracja 5-ciu winnic próbnych, założonych na wiosnę 1934 
roku przez W. I. R. w powiecie wolsztyńskim. 
5. Starania o ustalenie dla Wielkopolski właściwego typu prze- 
chowalni-chłodni na owoce, zakończone decyzją właściwych władz 
wybudowania w Poznaniu przy Państwowej Szkole Oogrodniczej 
próhnej przechowalni-chłodni. 
6. W spółpraca z licznemi organizacjami zawodowemi lokalne. 
mi i centralnemi oraz współudział w organizowaniu wystaw. 
W dziedzinie pszczelnictwa zorganizowano 3-dniowy kurs Jra 
pszczelarzy oraz lustrację pasiek przez specjalnie w tym celu za- 
angażowanego fachowca. W czasie miesięcznego objazdu zlustro- 
wał on pasieki w powiatach: Czarnków, Oborniki, Jarocin i Kępno 
i w 12 miejscowościach miał wykłady dla pszczelarzy (ogólna frek. 
wencja 257 osób). 
;W roku sprawozdawczym biuro W. I. R. załatwiło 1642 pisma, 
dotyczące spraw ogrodniczych.
		

/082.djvu

			Wydział Produkcji Zwierzęcej 


Zakres pracy Wydziału Produkcji Zwierzęcej obejmował na- 
stępujące działy hodowli: konie, bydło, owce, trzoda chlewna, kró- 
liki, drób i ryby. 
Ponadto w plan pracy Wydziału wchodziła opicka nad zdro- 
wiem zwierząt. 
Podróży służbowych wykonali urzędnicy Wydziału 797. Fak- 
tyczna ilość dni zużytych przy pracy w terenie hyła znacznie więk- 
sza, gdyż pra,ca w niektórych ośrodkach hodowlanych wymagała 
dłuższego niż jeden dzień pobytu urzędnika w danej miejscowości. 
Cyfra powyższa nie obejmuje ilości wyjazdów asystentów kontroli 
mleczności O'raz kontrolerów chlewni; pracownicy ci prócz niedziel 
i świąt stale są w podróży, jeżdżąc od miejsca do miejsca, zmienia- 
jąc stale swój pobyt na określonym terenie. 
Numerów dziennika podawczego zanotował Wydział Produkcji 
Zwierzęcej 9 606. Cyfra ta rozkłada się na poszcze
ólne referaty, 
ja'k następuje: konie l 574, bydło i owce 3798, trzoda chlewna 
3007, drobny inwentarz 1123 i weterynarja 104. 
Przechodząc do szczegółowego omówienia działalności Wy- 
działu, podkreślić należy, że rok 1934/35 był pod względem pie- 
niężnym znacznie gorszy dla rolnictwa niż r. 1933/34. Pasze treściwe 
ograniczono do minimum, pasze pastewne wskutek posuchy zawio- 
dły, urodzaj zboża i ziemniaków okazał się niezadawalniający. Dla 
zdobycia gotówki wiele majątków wysprzedawalo masowo inwen- 
tarz. Wysprzedaż ta miała głównie miejsce w dziale bydła. 


I. KONIE 


W roku sprawozdawczym zanotować należy utrzymanie się 
niskich cen na konie wszelkiego rodzaju, a zwłaszcza na konie luk- 
susowe. Za konie robocze płacono od 250-400 zł, za remonty 
przeciętna cena wynosiła na wystawie koni remontowych w Po- 
znaniu l 154,50 zł. 
W zakres prac referatu hodowli wchodziły następujące czyn- 
ności: 
L Rej,estracja klaczy. 
2. Premjowanie młodych klaczy. 
3. Udział przy zakupach koni przez Komisje Remontowe Kor- 
pus Ochrony Pogranicza. 


72
		

/083.djvu

			4. Organizacja wystaw i targów koni w porozumlemu z Poznań-o 
skim Związkiem Hodowców Koni. 
5. Współpraca przy prowadzeniu ksiąg stadnych. 
6. Organizowanie powiatowych kół hodowców koni. 
7. Organizowanie kursów kucia koni. 
8. UdzielanitJ porad z dziedziny wychowu, żywienia pielęgno- 
wania koni. 


L Rej e s t r a c jak I a c z y. 
Rejestrację przeprowadzono w 23 powiatach. 
ogółem 785 klaczy.} a mianowicie: 
z półkrwi angielskiej 
" " arabskiej 
" " anglo-arabskiej 
" uszlachet. krwią angielską 
"" "arabską 
Razem: 


Zarejestrowano 


484 
23 
46 
201 
31 
785 


Liczha ta stanowi 60 % ilości zarejestrowanych klaczy w r. ub. 
Klacze zarejestrowane w r. 1934/35 rozpadają się pod względem 
typu, jak następuje: 


W. 694 
A. L. 61 
T. 30 
Razem: 785 


2. P r e m j o w a n i e m ł o d y c h k I a c z y. 
Czynność tę wykonano przy okazji rejestracji klaczy w powia 
tach o wyższym poziomie hodowli koni, a mianowicie: 
a) Rejon Państwowego Stada Ogierów w Sierakowie: 
p o w i a t Ilość 
premjow. .klaczy 


L Chodzież 
2. Gostyń . 
3. Kościan 
4. Leszno 
5. Międzychód 
6. Nowy Tomyśl 
7. Oborniki 
8. Poznań . 
9. Rawicz . 
10. Szamotuły 
11. Śrem 
12. Wolsztyn 


2 
8 
25 
6 
3 
15 
<> 
12 
4 
11 
7 
3 
101 klaczy 


Razem: 


73
		

/084.djvu

			b) Rejon P.aństwowego Stada Ogierów w Gnieźnie: 
p o w i a t Ilość 
premjow. klaczy 


3 
34 
18 
17 
17 
9 
10 
4 
Razem: 112 klaczy 
Ogółem premjowano 213 klaczy łączną sumą 8875 zł. 


L Bydgoszcz 
2. Kępno 
3. Krotoszyn 
4. Ostrów . 
5. Jarocin 
6. Wągrowiec 
7. Wyrzysk 
8. Żuin 


3. U d z i a ł p r z y z a k u p a c h k o n i p r z e z I\. o m i s j ę 
Remonto\\<ą oraz przez Korpus Ochrony 
p o g r a n i c z a. 
W roku budżetowym 1934f35 przedstawiono na wystawach 
i spędach powiatowych Komisji Remontowej nr. 2 - 14403 koni. 
Komisja Remont. zakupiła na terenie woj. Poznańskiego 1703 konie 
Komisja Remont. 'zakupiła na terenie woj. Pomorskiego 
i Warszawskiego Zwią'zku . 


538 


" 


Razem: 2241 koni 
Cyfra ta prz'ekracza liczbę zakupionych koni w r. ub. o ll'%. 
Oprócz tego Komisja Remontowa nr. 2 zakupiła dla Policji" 
Państwowej 51 koni. 
Z koni zakupionych dla wojska przypada na 3-letnie - 1736 
koni, - na konie starsze - 505. 
Według typów zostało zakupionych koni: 
W. 1280 
A. K. 105 
W 2 564 
A. L. 267 
A. L. O. 10 
A. C. 15 


Komisja Korpusu Ochrony Pogranicza zakupiła z maj. Ko- 
bylniki 6 koni za sumę 8 595 zł. Przeciętna za konia wynosiła 
l 432,50 zł. 


7'
		

/085.djvu

			4. Organizacja wystaw i targów koni w poro 
zumieniu z Poznańskim Związkiem Hodoców 
Koni. 


Zorganizowano wystawę ogierów w Poznaniu w koszarach 15 
Pułku Ułanów w czasie od 19 do 20 kwietnia 1934 r. Na wystawę 
tę doprowadzono 83 ogiery. Zarząd Stadnin Państwowych zakupił 
32 ogiery za ogólną sumę 90 000 zł. Przeciętna cena za ogiera wy- 
nosiła 2 812,50 zł. Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych przy- 
znało 17 nagród pieniężnych na ogólną sumę 4 000 zł. 
Sumę tę rozdzielono, jak następuje: 
6 nagród II. po 300 zł = 
11" III " 200" 
Razem: 


l 800 zł 
2 200 " 
4 000 zł 


Wystawa koni remontowych odbyła się od 21 dOi 24 czerwca 
1934 r. w Poznaniu, również w koszarach 15 pułku ułanów. Na 
wystawę tę doprowadzono 433 konie. Ministerstwo Spraw Woj- 
skowych zakupiło 350 koni za ogólną sumę 421 989 zł. Cena za- 
sadnicza koni wynosiła 381 010 zł. Dodatki hodowlane przedsta- 
wiały sumę 40 979 zł. Przeciętna cena za konia remontowego bez 
dodatku hodowlanego wynosiła l 154,50 zł. Oprócz wyżej wymie- 
nionych koni, zakupionych dla wojska, Komisja Remontowa nr. 2 
zakupiła 12 koni dla Policji Państwowej za cenę 15070 zł. Prze- 
ciętna cena za konia wynosiła 1255 zł. Ministerstwo Spraw Woj- 
skowych wyznaczyło 10 000 zł na nagrody pieniężne. 
Sumę tę zużyto na premje, jak następuje: 
2 nagrody I. po 500 zł - l 000 zł 
18" II." 300" - 5 400 " 
24" III." 150" 3 600 " 
Razem: 10000 zł 


Od 13-14 sierpnia 1934 r. odbyła się wystawa koni remon- 
towych w Ostrzeszowie. Na wystawę tę doprowadzono 189 koni. 
Komisja Remontowa nr. 2 zakupiła na tej wystawie 102 konie, 
z tego 3-letnich 86, starszych 16. 


5. W s p ół p r a c a p r z y p r o wad z e n i u k s i ą g s t a d - 
nych przez Poznański Związek Hodowców 
Ko ni. 
Do ksiąg stadnych przyjęto w roku sprawozdawczym 3033 
koni. Z liczby tej przypada na: 


75
		

/086.djvu

			a) Księgę Stadną Koni Półkrwi Angielskiej 1755 kI., 680 og. 
= 2435; 
b) Księgę Stadną Koni Półkrwi Arabskiej 37 kI., 19 og. = 56; 
c) Księgę Stadną Koni Półkrwi Anglo-Arab. 390 kI., 152 og. 
= 542. 


Związek Hodowców koni liczył w dniu 31. III. 1934 r.: 
351 członków z ilością 2244 klaczy 
w ciągu roku przybyło 22 " " 357 " 
373 członków z ilością 2601 klaczy 
w ciągu roku wystąpiło 6 " " 72 " 
Związek per 31. 3. 35 liczył: 367 członków z ilością 2529 klaczy 


6. Organizowanie Powiatowych Kół Ho£lowców 
K o ni. 
W roku sprawozdawczym zor
anizowano 12 powiatowych kół 
hodowców koni, a mianowicie: 
a) w obwodzie Państwowego Stada Ogierów Sieraków: 
L Kościan 
2. Gostyń 
3. Szamotuły 
4. Nowy-Tomyśl 
5. Wolsztyn 
b) w obwodzie Państwowego Stada Ogierów Gniezno: 
L Krotoszyn 
2. Kępno 
3. Ostrów 
4. Jarocin 
5. Środa 
6. W ągrówiec 
7. Mogilno 


7. O r g a n i z o w a n i e kur s ó w k u c i a k o n i w P o z n a- 
n i u iKr o t o s z y n i e (Dz. VI. roz. 5 
 13). 
Trzymiesięczne kursy odbyły się: 
a) w Poznaniu cztery kursy, a mianowicie: 
od 3. 4. do 30. 6. 1934 r. - uczęszczało 11 kursistów (egzamin 
zdało 11), 
od L 7. do 30. 9. 1934 r. - uczęszczało 8 kursistów (egza- 
min zdało 8), 


76
		

/087.djvu

			od L 10. do 31. 12. 1934 r. - uczęszczało 13 kursistów (egza- 
min zdało 13), 
od L L 1935 do. 31. 3. 1935 r. - uczęszczało 14 kursistów 
(egzamin odJJędzie się 6 kwif'tnia 1935 r.); 
b) W Krotoszynie trzy kursy i to: 
od 5. 3. do 7. 6. 1934. r. - uczęszczało 8 kursistów (egzamin 
zdało 8), 
od 15. 9. do 15. 12. 1934 r. - uczęszczało 10 kursistów (egza- 
min zdało 9), 
od L L 1935 do 31. 3. 1935 r. - uczęszczało 10 kursistów 
(egzamin zdało 10). 


8. Udzielanie porad z dziedziny wychowu, ży- 
w i e n i a i p i e l ę g n o w a n i a k o n i a. 
W okresie sprawozdawczym udzielono szereg porad z dziedzi. 
ny wychowu, żywienia i pielęgnowania koni. Najwięcej porad udzie- 
lano z okazji przeprowadzania rejestracji klaczy. 
Przewidziana w programie pracy licencja ogierów nie odbyła 
się z powodu nieukazania się rozporządzenia wykonawczego do 
ustawy z dn. 13. III. 1934 r. o dozorze nad hodowlą koni. 


II. BYDŁO 


Akcja zmierzająca do poprawy hodowli bydła prowadzona by- 
ła następującemi sposobami: 
L licencje buhajów na przeglądach, 
2. premjowanie bydła włościańskiego, 
3. urządzanie stacyj huhajów w gospodarstwach małorolnych, 
4. kontrola stacyj kopulacyjnych buhajów, 
5. współudział przy prowadzeniu ksiąg rodowych bydła, 
6. współudział przy organizowaniu przetargów bydła rozpło- 
dowego, 
7. kontrola mleczności i normowanie paszy, zbieranie l opra- 
cowanie materjałów w tym zakresie, 
8. prowadzenie w porozumieniu z zainteresowanemi wydzia- 
łami W. I. R. prac mających na celu szerzenie umiejętności 
wychowu, żywienia, pielęgnowania i użytkowania bydła, 
9. współudział przy organizowaniu wystawy regjonalnej 
w Ostrzeszowie, a w szczególności działu bydła. 
10. przeprowadzanie doraźnych doświadczeń hodowlanych. 


77 



 
 
11 " 
o
 .. 
.ł- 
"'A..
		

/088.djvu

			1. Licencja 
Licencje powiatowe 
powiatach: 
Powiat 


b U h a j ó w p o W l a t o w y c h. 
zostały przeprowadzone w następującydl 


Przedstawiono Licencjonowano 


Bydgoszcz 
Szubin . 
Kościan 
Międzychód 
Krotoszyn 
Żnin 
Jarocin 
Gniezno 
Gostyń 
Kępno 
Leszno 
Rawicz 
Poznań (okres wiosenny) . 
Śrem 
Wolsztyn (okres wiosenny) 
Nowy Tomyśl (okres wiosen.) 
Września . 
Nowy Tomyśl (okres jesien.) 
Wolsztyn (okres jesienny) 
Poznań (okres jesienny) . 
Razem: 


168 
122 
149 
82 
98 
94 
131 
158 
68 
153 
88 
67 
86 
89 
124 
63 
42 
67 
34 
9 
1892 


128 
96 
105 
7l 
60 
82 
87 
no 
46 
124 
67 
56 
64 
72 
106 
41 
30 
43 
18 
7 
1413 


Z powyższego zestawienia wynika. że powiat Nowy Tomyśl, 
Wolsztyn i Poznań przeprowadziły dwukrotną licencję. 


2. P r e m j o w a n i e b y d ł a. 
Podczas przeprowadzonych powiatowych licencyj buhajó w 
udzielono za dobre utrzymanie wzgI. wychów buhaja 64 nagród I. 
oraz no nagród II. Również udzielono ze strony Wielkopolskiej 
Izby Rolniczej 10 nagród na wystawie regjonalnej w Ostrzeszowie. 
Za pośrednictwem swej Szkoły Mleczarskiej we Wrześni wzięła 
Izba Rolnicza udział w Wystawie Polskiej Ligi Nabiałowej w War- 
szawie. 


3. U r z ą d z a n i e s t a c y j b u h a j ów. 
W roku sprawozdawczym utworzono stacje w następujących 
powiatach: 


78
		

/089.djvu

			10 
3 
l 
5 
8 
5 
l 
11 
9 
2 
2 
8 
15 
l 
6 
3 
2 
2 
4 
7 
3 
2 
4 
2 
2 
Razem: 117 stacyj 
Liczba stacyj buhajów w poszczególnych latach: 
1921/22 9 
1922/23 17 
1923/24 11 
1924/25 36 
1925/26 72 
1926/27 68 
1927/28 75 
1928/29 88 
1929/30 87 
1930/31 141 
1931/32 84 
1932/33 60 
1933/34 110 
1934/35 117 
Za buhaje stacyjne płacono w r. 1934/35 - 500 do 600 zł. 
Subwencje Izby Rolniczej rozdzielane były według tych samych za- 
sad co w roku ubiegłym. W powiecie obornickim nie utworzono sta- 


Bydgoszcz 
Ch odzież 
Czarnków 
Gostyń . 
Gniezno 
Inowrocław 
Jarocin . 
Kępno . 
Kościan 
Krotoszyn 
Leszno . 
Międzychód 
Mogilno 
Nowytomyśl 
Poznań . 
Rawicz . 
Szamotuły 
Śrem 
Środa 
Szubin 
Września 
W ągrówiec 
Wyrzysk 
Wolsztyn 
Żnin . 


79
		

/090.djvu

			cyj, gdyż nie było reflektantów. zaś w powiecie ostrowskim Wy- 
dział Powiatowy z braku funduszów subwencyj na cele kupna bu- 
hajów nie przydzielał. Prawie wszystkie stacje buhajów były skon- 
trolowane przez urzędników Wielkopolskiej Izby Rolniczej. Z bu- 
hajów stacyjnych, zakupionych w roku sprawozdawczym, nie za- 
notowano padnięć i innych wypadków, - musiano natomiast w 5 
wypadkach zlikwidować stację z powodu złośliwości buhaja, ocię- 
żałości wzgl. niepłodności. 
Jeżeli rozgraniczyć stacje buhajów pod wz!!:lędem rasy hydła, 
to na buhaje rasy czarno-białej nizinnej przypada 89,4%', na bu- 
haje rasy czerwono-polskiej 11,6 % . 
Ustawą o nadzorze nad hodowlą bydła objętych jest 17 po- 
wiatów, odnośnie pozostałych Izba Rolnicza wystąpiła z propozy- 
cją o wprowadzenie w życie wymienionej ustawy. 


4. K o n t r o I a s t a c y j k o p u I a c y j n y c h h u h a j ó w. 
Poza skontrolowaniem wszystkich huhajów stacyjnych pod- 
czas powiatowej licencji. urzędnicy Wydziału Produkcji Zwierzę- 
cej przeprowadzali w związku z wyjazdami służbowemi kontrolę 
prawie wszystkich buhajów. W ogólności stan utrzymania buha- 
jów był prawidłowy. 


5. P r o wad z e n i e k s l ą g r o d o w y c h h y d ł a i I i c e n _ 
cjonowanie obór zarodowych. 
Akcja w zakresie współdziałania przy przeprowadzaniu licen. 
cyj w oborach zarodowych ześrodkowana była w następujących 
"Związkach: 
a) Wielkoplskie Towarzystwo Hodowców Bydła Nizinnego 
Czarno-białego, 
b) Zachodnio-Polski Związek Hodowców Bydła Czerwonego. 
Na początku roku gosp. (1. IV. 1934 r.) było w WieIkopoI- 
skiem Towarzystwie Hodowców Bydła członków 141 (w tern 19 
włościan) z 5271 sztuk bydła. W końcu roku gosp. (31. III. 1935) 
było członków 148, w tem włościan 24, z ogólną liczbą bydła 5391. 
Ta liczba bydła rozpada się według kategoryj, jak następuje: 
buhajów 259 
krów H. P. 3013 
krów W. H. P. 2119 
Razem: 5391 
W ciągu roku gosp. wystąpiło wzgl. wykreślono obór, 10, przyjęto 
nowych 15. 
W księgach rodowych Zachodnio-Polskiego Związku Hodow- 
ców Bydła Czerwonego jest 139 sztuk. Do Związku przyjęto jedną 


80
		

/091.djvu

			nową oborę większej własności w powiecie ostrowskim. Przepro- 
wadzono we wszystkich oborach licencję oraz selekcję bydła i mło- 
dzieży. 


6. W s pół d z i a ł a n i e p r z y u r z ą d z a n i u p r z e t a r _ 
g ó w b y d ł a r o z p ł o d o w e g o. 
" okresie sprawozdawczym urządzono jeden przetarg buha- 
JOW rasy czarno-białej nizinnej w Poznaniu dnia 10. X. 1934 r. 
Wszystkie buhaje zostały sprzedane. Najniższa cena wynosiła 600 
zł, najwyższa 1275 zł. Przeciętna cena wynosiła 8Il,50 zł. Podczas 
przeg-Iądu buhajów przez zainteresowanych inspektorzy hodowlani 
W. I. R. mlzielali wskazówki fachowe; również zapoznano uczniów 
Szkoły Rolniczej w Środzie ze stanem materjału, systemem licen- 
cji, premjowaniem oraz odbywaniem się przetargu. 


7. K o n t r o I a 
zbieranie 


mleczności normowanie 
opracowanie materjałów 
z akr e s i e. 
Zasady prowadzenia kontroli mleczności nie uległy w roku 
sprawozdawczym żadnym zmianom. W roku ubiegłym nastąpiło 
niespodziewanie pewne ożywienie w tym dziale pracy Izby. Przy- 
stąpiło bowiem nowych 27 obór większej własności z ilością 992 
krów, a wystąpiło wzgl. skreślono z powodu niepłacenia składek 
10 obór z 526 krowami. Obór mniejszej własności przystąpiło do 
kontroli 27 z ilością 162 krów, a wystąpiło Il obór z 63 krowami. 
Z powyższego wynika, że kontrola mleczności zwiększyła się 
o 555 krów. 
Rozwój względnie spadek kontroli mleczności ilustruje nastę- 
pujące zestawienie: 


p a s z y, 
w tym 


l. X. 1924 kółek 3 obór 36 krów 1740 
l. X. 1926 " 16 " 202 " 7710 
l. X. 1928 " 47 " 563 " 24 424 
l. X. 1931 " 66 " 670 " 28 807 
l. X. 1933 " 29 " 469 " 14518 
l. X. 1934 " 29 " 469 " 15 219 
l. IV. 1935 " 30 " 489 " 16 063 


W latach dolnej konjunktury gospodarczej rozwój kontroli 
mleczności był największy. Gwałtowne występowanie obór z kon- 
troli mleczności zaczęło się dopiero wtedy, gdy ceny za l litr mle- 
ka spadły z 22 groszy na 10 groszy, a nawet na 6 groszy. Ten duży 
spadek cen za mleko spowodował nieopłacalność gospodarstwa 
mlecznego. 


Sprawozdanie W. I. R. - 6 


81
		

/092.djvu

			W roku sprawozdawczym ceny za mleko utrzymały się na wy- 
sokości 9-11 groszy za litr, wobec czego zainteresowanie kon- 
trolą mleczności właścicieli obór wzrosło. 
. y; ydajność mleczną krów przedstawia niżej podane zesta- 
WIenIe: 


Wydajność mleka i % tłuszczu: 
W roku 1924/25 2 849 kg mleka - 3,20 %' tłuszczu 
" 1926/27 3028 " 3,25% 
" 1929/30 3302 " " 3,20 % " 
" 1932/33 3420 " " 3,29% " 
" 1933/34 3480 ., " 3,29% " 


W akcji kontroli mleczności jest obecnie 1160 krów włościań- 
skich, rozmieszczonych w 160 oborach. Wydajność krów włościań- 
skich przedstawiała się w poszczególnych latach, jak następuje: 
W roku 1928/29 2236 kg mleka - 3,44%, tłuszczu 
" 1929/30 2 573"" 3,42 % 
" 1930/31 2835"" 3,39 % " 
" 1931/32 2758"" 3,38%,,, 
" 1932/33 2 727",. 3,39 %: " 
" 1933/34 2720"" 3,36%" 
Spadek mleka i % tłuszczu u krów włościańskich nastąpił 
wskutek częściowego albo zupelnego zaprzestania stosowania pasz 
treściwych. 
Opłata za kontrolę mleczności krów włościańskich wynosi 
w myśl zarządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych 
w pierwszym roku kontroli 2 zł, a w następnych latach 2.75 zł od 
krowy rocznie. Tak duża, bo 50 % -owa obniżka przyczyni się 
z pewnością do licznego przystępowania obór włościańskich do kon- 
troli mleczności. Zaznaczyć tu trzeba, że wobec małej ilości krów 
u gospodarzy i trudności dojazdowych do wsi względnie osad, Wiel- 
kopolska Izba Rolnicza do jednej krowy kontrolowanej u mało- 
rolnych dopłacać musi około 6 zł rocznie. Kontrola mleczności 
wśród drobnej własności oddaje bezsprzecznie duże usługi. Dzięki 
kontroli wzrosło zainteresowanie chowem bydła mlecznego, wy- 
chowem cieląt, żywieniem krów, uprawą roślin okopowych i pa- 
stewnych, uprawą łąk i pastwisk, czego dowodem duża frekwencja 
na kursach hodowlano-łąkarskich, urządzonych dla małorolnych 
w różnych powiatach, objętych właśnie kontrolą mleczności. 
Obór zarodowych mniejszej własności było pod kontrolą II 
z ilością krów 66. Przeciętna wydajność krowy wynosiła 3227 kg 
mleka przy 3,30 % tłuszczu. Kontrolerzy mleczności u mniejszej 


82
		

/093.djvu

			własności podczas wykonywania kontroli pouczali o prawidłowem 
dojeniu, należytem żywieniu, higjenicznem obchodzeniu się z mle- 
kiem i układali rozkład czynności w oborze oraz preliminarze pas
. 
Dla stworzenia lepszych warunków wychowu i żywienia bydła, kon- 
trolerzy mleczności zwracali specjalny nacisk i uwagę na koniecz- 
ność wprowadzenia w ramy płodozmianu więcej roślin pastewnych. 
Ogólne wyniki kontroli mleczności za rok 1933/34 opraco- 
wane będą w miesiącach późniejszych (lipiec - sierpień) i wysłane 
do Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego w Warszawie dla włą- 
czenia sprawozdania tego w ramy ogólnopolskiego sprawozdania 
z akcji kontroli mleczności. 


8. P r o wad z e n i e w p o r o z u m i e n i u z z a i n t e r e s o - 
w a n e m i W y d z i a ł a m i W. ł. R. p r a c m a j ą c y c h n a 
celu szerzenie umiejętności wychowu, żywic- 
n i a, p i e l ę g n o w a n i a i u ż Y t k o w a n i a b y d ł a. 
W powiecie krotoszyńskim i poznańskim zorganizowano dwa 
zespoły wychowu cieląt. Cielęta zostały zakupione z obór zarodo- 
wych po cenie około 40 zł, z czego 70 %, ponosi Izba, a 30 % ceny 
cielęcia konkursista. Konkurs trwać będzie do 31 grudnia 1935 r. 
Zainteresowanie konkursem wychowu cieląt jest dość duże. 
Wobec braku funduszy zorganizowano tylko 2 zespoły kon- 
kursu żywienia cieląt (cieliczek) w powiecie krotoszyńskim i po- 
znańskim. Opiekę nad konkursem w powiecie krotoszyńskim objął 
instruktor Słoninka, a w powiecie poznańskim instruktor Kitzer. 
mann. Wielkopolska Izba Rolnicza przez swoich urzędników prze- 
prowadzała co pewien czas inspekcję u gospodarzy, biorących udział 
w konkursie. 
W Pawłowicach koło Leszna urządzono dwutygodniowy kurs 
dla oborowych. Kursistów było 23, kierownikiem kursu był lekarz 
weterynarji W. I. R. Ponadto wykładali naczelnik wydziału pro- 
dukcji zwierzęcej, dwuch inspektorów hodowli oraz wyszkolony in- 
struktor dojarski. Kursiści byli zajęci praktycznie i teoretycznie, 
zaznajomili się dokładnie z żywieniem krów mlecznych, wychowem 
cieląt, chorobami bydła, techniką dojenia i porządkiem w oborze. 
Po skończonym kursie odbył się egzamin, który wszyscy zdali z po- 
myślnym wynikiem. 


9. W s pół u d z i a ł p r z y o r g a n i z o w a n i u w y s t a w v 
r e g j o n a l n e j w O s t r z e s z o w i e. 
Urzędnicy dokonali wyboru bydła, przeznaczonego na wysta. 
wę regjonalną w Ostrzeszowie (sierpień 1934), oraz wzięli udział 
w komisji premjującej. Ogółem nagrodzono 28 ęztuk bydła. 


6* 


83
		

/094.djvu

			IQ Przeprowadzanie dorainych doiwiadcze6 
h o d o w l a n y c h. 
W majątku doiwiadczalnym Pętkowo przeprowadzono do- 
świadczenia z skarmianiem mączki mięsnej i padlinowej krowami 
mlecznemi. Wynik doiwiadczeń opublikowany zostanie po ukoń- 
czeniu badań. 
Ponadto brali inspektorzy czynny udział w kursach i zebra- 
niach kółek rolniczych w powiatach Krotoszyn, Wolsztyn, Poznaii, 
Kościan, Kępno, Gostyń, Nowytomyil i W ągrówiec. Referatów wy- 
głoszono na temat hodowli bydła i kontroli mlcczności przy udziale 
1719 osób -- 21. 
Niezależnie od zasadniczej pracy w terenie, prowadzonej 
w myśl planu pracy, wygłaszali urzędnicy wykłady przez Radjo 
Poznańskie (9), na zebraniach hodowców zwierząt i związków zie. 
mian, wreszcie naczelnik wydziału prof. dr. Konopiński zapra- 
szany był w charakterze sędziego na wystawy do Erfurtu, Sztok- 
holmu, Leodjum i Królewca. 


III. OWCE 


l. K I a s y f i k a c j a o w l e c. 
Klasyfikację przeprowadzono w 3 owczarniach. Przeklasyfi- 
kowanych zostało 1345 sztuk macior i 30 baranów. 


2. P r o wad z e n i e k s i ą g r o d o w y c h o w i e c i l i c e n - 
cjonowanie owczarń zarodowych w porozu- 
m i e n i u z T o war z y s t w e m H o d o w c Ó w O w i e c. 
W ciągu roku sprawozdawczego ani jedna owczarnia nie zgło- 
siła się o licencję. 


3. W y s t a w i a n i e i w i a d e c t w kra j o w e g o p o c h o . 
d z e n i a w e ł n y. 
W okresie sprawozdawczym wystawiono 688 zaświadczeń kra- 
jowego pochodzenia wełny na ogólną sumę 3035U kg. Urzędnicy 
Wydziału brali udział w organizowaniu jarmarków wełny, które 
odbyły się w dniu 2. V. 1934 r., 16. VIII. 1934 r., 13. XI. 1934 r_, 
18. XII. 1934 r., 29. I. 1935 i 12. III. 1935 r. Na jarmark w dniu 
2. V. 1934 r. nadesłano z województwa poznańskiego 31 partyj 
wełny o łącznej wadze 8179,5 kg. Cena w dniu jarmarku wynosiła 
2,10 do 3,55 zł za kg w zależności od długości i czystości wełny. 
Na skutek braku nowych zamówień na dostawy rządowe oraz 
znacznych wahań cen wełny na rynku światowym - tendencja na 
jarmarku była niejednolita. Na wełny cieńkie Rambouillet i Ne- 


84
		

/095.djvu

			ku handlowano o 5--10 %1 tamej, natomiast wełny grubsze utrzy- 
mały się w cenie i uzyskały wyższe ceny, niż na rynku światowym. 
Na jarmark w dniu 16. VIII. 1934 r. nadesłano z woj. Poznań. 
skiego 31 partyj wagi 9467,5 kg. Za wełny dobre osiągnięto od 
2,40 zł do 3 zł za kg, za zaniedbane od 2,20 do 2,50 zł za kg, za 
wełny mieszane 2,20 zł za kg, za karakuły 2,25 zł za kg. Pomim.., 
spadku cen na rynku światowym do 40 %, tendencja na jarmarku 
w Poznaniu była dla wełn pielęgnowanych utrzymana, dla wełn gor- 
szych słabsza, a dla jagnięcych okazywano w ogólności mniejsze 
zainteresowanie. 
Naogół nadesłane part je były bardzo niejednolite. Należy 
stwierdzić, że susza i przez nią spowodowane zakurzenie wełn, 
hrak paszy i wskutek tego złe odkarmianie owiec wpłynęło na 
znaczne pogorszenie wełny, co spowodowało obniżkę cen za nic- 
pielęgnowane wełny. 
Na jarmark w dniu 13. XI. 1934 r. nadesłano z woj. Poznań. 
skiego 84 partyj wagi 52620 kg. Cena wynosiła od 2,45 do 2,73 zł 
za l kg. 
Na jarmark w dniu 18. XII. 1934 r. nadesłano z woj. Poznań- 
skiego 31 partyj wagi 25547,5 kg. Mimo tendencji niestałej i prze- 
ważnie zniżkowej na rynku światowym, jarmark wełny, który od- 
był się w dn. 18 grudnia, wykazał zwyżkę cen przeciętni eo 17 
groszy na l kg na partjacll wełny, nadesłanych bezpośrednio z ma- 
jątków. Za wełnę płacono od 2,60 do 3 zł za kg. 
Na odbywający się jarmark w dn. 29. I. 1935 r. nadesłano 
z woj. Poznańskiego 17 partyj wełny wagi 9 426,5 kg. 
Ceny wełny na rynku światowym w tym czasie wykazywały 
tendencję niestałą. Jarmark wełny w dniu 29. I. 35 r. wykazał 
dalszą zwyżkę ceny o 9 do 10 groszy za l kg przy wełnach nade- 
słanych bezpośrednio z majątków. Zwyżkowały przedewszystkiem 
wełny AA i A, mianowicie o 20 groszy na I kg. Zwyżka polegała 
na tern, że nadesłane wełny były lekkie. Ceny wahały się w gra- 
nicach od 2,80 do 3 zł za l kg. 
Z Województwa Poznańskiego na jarmark w dniu 12. III. 35 
r. nadesłano 52 part je wagi 10434 kg. Na rynku światowym ceny 
wełny były nadal niestałe. W przeddzień jarmarku w Poznaniu 
giełda londyńska wykazywała poważny spadek cen. Celem utrzy- 
mania cen, osiągniętych na jarmarku styczniowym, musiały jar- 
marki wełny niejednokrotnie wstrzymać sprzedaż nadesłanych par- 
tyj. Przemysłowcy wstrzymali się od większych zakupów, skarżąc 
się na brak gotówki, którą hędą dopiero mieli po uskutecznieniu 
pierwszych dostaw rządowych w końcu marca br. Ceny wahały 
się w granicach od 2,60 do 2,80 zł za I kg. Perjodycznie odbywa- 
jące się jarmarki wełny uregulowały w znacznym stopniu do tych- 


85
		

/096.djvu

			gl'etti nie było wielkiego zainteresowania. Wełny średniego gatun- 
czasowy handel wełną i spowodowały wzrost ceny. Wzrost cen i za- 
potrzebowanie na wełnę krajową wpłynął dodatnio na hodowlę 
owiec w woj. Poznańskiem i na poprawienie jakościowe i ilościowe 
strzyży. Wełny na jarmarki przychodzą bowiem teraz więcej pie- 
lęgnowane i znacznie mniej zanieczyszczone. 
Odbywające się rok rocznie licytacje baranów w owczarniach 
zarodowych były bardzo ożywione. Przeciętna cena dobrych ba- 
ranów zarodowych wahała się w granicach od 250 do 300 zł. Za 
bardzo dobre barany do owczarń zarodowych płacono do 500 zł. 
Poszukiwane były przeważni ebarany o wełnie grubej b-c. Wszyst- 
kie barany na przetargach zostały sprzedane. 


4. O r g a n i z a c j a p o k a z ó w o W l e c. 
. Odbył się pokaz owiec na regjonalnej wystawie w Ostrzeszo- 
wie. Małorolnemu Franciszkowi Tomali - Książenice za przed- 
stawione maciorki z jagniętami przyznana została nagroda w po- 
staci półtorarocznego barana. 


5. S t a c j e t ryk ó w w g o s p o d a r s t w a c h m a ł o r o I . 
n ych. 
W powiecie wyrzyskim utworzono 4 stacje tryków, w byd- 
goskim - l i chodzieskim - L 
W powiecie wągrowieckim we wsi Mieścisko utworzono 6 
gniazd hodowlanych po 2 maciory = 12 macior. 
Utworzono pozatem 5 gniazd hodowlanych przy Szkołach Rol- 
niczych po 2 maciory = 10 macior. 


6. K o n kur s y w y c h o w u m a c i o rek. 
Konkursy wychowu maciorek (jagniąt) mają na celu podnie- 
sienie umiejętności pielęgnowania i żywienia owiec przeznaczo- 
nych na chów, a w szczególności nauczenie małorolnych racjonał.. 
nego wychowu jagniąt. Pozatem konkursy mają na celu rozpo- 
wszechnienie w województwie Poznańskiem materjału hodowla- 
nego wyższej jakości hodowlanej w gospodarstwach włościańskich. 
Konkurs rozpoczyna się od dnia otrzymania maciorki przez uczest- 
nika konkursu, a kończy się, gdy maciora ma pierwsze jagnię 
w wieku około 12 miesięcy. Konkurs trwa zatem około 2 lat. Po- 
nieważ pierwszy konkurs rozpocznie się w Środzie dnia 5 kwietnia 
1935 r., musiano poprzednio poczynić zabiegi organizacyjne. W po- 
zostałych powiatach konkursy rozpoczną się jeszcze w ciągu mie- 
siąca kwietnia 1935 r. 
W związku z tą akcją zostało zakupionych przez Wielkopol- 
ską Izbę Rolniczą: 


86
		

/097.djvu

			do powiatu Kępno 18 jagniąt 
" " Środa . 24 " 
" " Wągrowiec 14 " 
" " Wyrzysk . 28 " 
Razem: 84 jagniąt 
IV. TRZODA CHLEWNA 


L Pomoc w nabywaniu knurów maCIor sta- 
C y j n y C h. 
Dostarczanie mniejszej własności poprawnych rozpłodników 
nabrało szczególniej ważnego znaczenia w hodowli trzody chlewnej 
na terenie Wielkopolski w okręgach produkcji bekonów. W związ- 
ku jednak z przejściem, względnie z koniecznością szybkiego wy- 
równania typu pogłowia trzody chlewnej, przedewszystkiem 
w okręgach produkcji hekonów, jednem z najważniejszych zagad. 
nień było dostarczanie gospodarzom knurów typu bekonowego 
i wyeliminowanie w ten sposób wpływu knurów nietypowych, któ- 
re uniemożliwiały gospodarzom dostarczanie do bekoniarni tucz- 
ników, odpowiadających wymaganiom przemysłu bekonowego. 
Akcja ustawiania stacyj knurów nie ograniczała się tylko do 
okręgów produkcji bekonów, prowadzą była również na terenach 
produkcji tuczników tłusto-mięsnych, gdzie stawiane były na sta- 
cje knury tego wyłącznie typu. Wobec braku poprawnego materjału 
żeńskiego u włościan, Wielkopolska Izba Rolnicza równolegle z ak- 
cją stawiania knurów stacyjnych prowadziła akcję stawiania na 
stacje maciorek hodowlanych. 
Zasady, na jakich tworzone są od szeregu lat przez Wielko- 
polską Izhę Rolniczą stacje knurów i macior, nie ulegały zmianie. 
Praktyka bowiem wykazała, że przyjęte zasady tworzenia stacyj 
knurów i macior dają dodatnie wyniki, temwięcej, że na terenie 
Wielkopolski ustawa o państwowym nadzorze nad buhajami, knu- 
rami i trykami - w odniesieniu do knurów - nie została jeszcze 
wprowadzona w życie. Akcja ustawiania stacyj knurów i macior 
jest całkowicie dohrowolną. W akcji tej Wielkopolska Izba Rolni- 
cza ściśle współpracuje z Wydziałami Powiatowemi, dając łącznic 
subwencję, wynoszącą conajmniej 66 %. ceny kupna knura. Przy- 
tern zreguły Wielkopolska Izba Rolnicza nie przyznawała subwen- 
cyj na zakup knurów stacyjnych w tych wypadkach, w których 
właściwy Wydział Powiatowy udzielenia subwencji odmówił. Prze 
ciętna cena kupna knura wynosiła w roku sprawozdawczym 180 zł 
Wielkopolska Izha Rolnicza zakupywała bowiem na stacje wyłącz 
nie knury z chlewni zarodowych, gotowe do skoku, po uprzed- 
niem ich zalicencjonowaniu, t. j. zapisaniu zakupywanego knura do 
ksiąg rodowych Wielkopolskiego Zw. Hodowców Trzody Chlewnej. 


87
		

/098.djvu

			W roku 1934/35 zakupiono na stacje 130 knurów 26 macio- 
rek niżej wymienionych ras: 
Knury: 
Wielkiej białej angielskiej 
Białej ostrouchej . 
Uszlachetnionej krajowej 
Krzyżówki 


Razem: 


Maciorki: 
Wielkiej białej angielskiej 
Białej ostrouchej . 
Uszlachetnionej krajowej 
Krzyżówki 


Razem: 


46 sztuk 
27 " 
33 " 
24 
130 knurów stac. 
16 sztuk 
2 
4, " 
.1 " 
26 maciorek 


Stacje knurów l maciorek ustawione zostały w niżej wynlle- 
nionych powiatach: 
Powiat Knury Maciorki 
Bydgoszcz 3 l 
Chodzież . 2 
Czarnków 2 
Gniezno 7 2 
Gostyń 7 2 
Inowrocław 6 2 
Jarocin 2 
Kępno 8 
Kościan 15 6 
Krotoszyn 5 
Leszno 2 l 
Międzychód l 
Mogilno 4 4 
Oborniki 5 I 
Poznań 2 
Rawicz 4 
Śrem 3 
Środa 5 2 
Szubin 5 l 
Szamotuły 5 
Wągrowiec 10 l 
Wolsztyn 2 
Września 7 
Wyrzysk 8 
Żnin 10 3 
88
		

/099.djvu

			Maciory stacyjnc zakupywane są hądźto przez Wielkopolską 
Izhę Holniczą i gospodarza utrzymującego stację, hądź też przy 
współudziale właściwego Wydziału Powiatowego. Suhwencje na za- 
kup maciorek stacyjnych wahały się od 50-60%, ceny kupna ma- 
ciorki, zależnie od tego, czy suhwencję udzielała wyłącznie Wielko- 
polska Izha Rolnicza, czy też Wielkopolska Izha Rolnicza z Wy- 
działem Powiatowym. Maciorki na stacje zakupywane są wyłącz- 
nie z chlewni zarodowych, w wadze, żywej przeciętnie około 90 kg. 
Cena maciorki wynosiła 90-100 zł. 


2. O r g a n i z a c jak o n t r o l i s t a c y j k o p u l a c y j n y c i) 
k n u rów. 


Kontrola stacyj kopulacyjnych knurów i macior odhywa siQ 
systematycznie przez dyrektorów szkół rolniczych oraz sporadycz- 
nie przez personel fachowy Wielkopolskiej Izhy Rolniczej - in- 
spektorów oraz instruktorów hodowli trzody chlewnej. Kontrole 
systematyczne odhywają się z reguł V raz na rok w każdym powie- 
cie. Dyrektorzy szkół rolniczych przy współudziale przedstawi- 
cieli Wydziałów Powiatowych oraz Wielkopolskiego Towarzystwa 
Kółek Rolniczych ohjeżdżają teren każdego powiatu, zwiedzając 
ustawione tam stacje knurów i macior, jak również stacje buhajów. 
Po ukończonych ohjazdach dyrektorzy Szkół Rołniczych przesy- 
łają do Wydziału Produkcji Zwierzęcej Wielkopolskiej Izby Rolni- 
czej swe uwagi i spostrzeżenia dotyczące utrzymania knurów i ma- 
cior stacyjnych. 
Przeprowadzone w roku sprawozdawczym kontrole wykazały, 
że w ogromnej większości knury stacyjne są należycie utrzymywane 
i dohrze wyzyskane. Gdy dyrektorzy szkół rolniczych podczas 
kontroli stacyj stwierdzą, że poszczególne knury są specjalnie pie- 
czołowicie utrzymywane, wówczas przesyłają do Wielkopolskiej Iz- 
hy Rolniczej wnioski o udzielenie tym gospodarzom premji {patrz 
punkt 8-my). 


3. K o n t r o l a c h l e w n i o r a z z h i e r a n i e i o p r a c o - 
w a n l e m a t e r j a ł u w t y m z akr e s i e. 
Zasady, na jakich Wielkopolska Izha Rolnicza prowadzi kon- 
trolę użytkowości trzody chlewnej, nie uległy w hieżącym roku 
większym zmianom. Kontrolę wykonywują kontrolerzy oraz in- 
struktorzy użytkowości trzody chlewnej. Kontrola wykonywana 
jest w okresie 21-dniowym. Podstawowemi czynnościami wykony- 
wującego kontrolę jest przeważenie wszystkich znajdujących sit; 
w danej chlewni sztuk, ohliczenie przyrostów żywej wagi dla wszyst- 
kich kategoryj materjału hodowlanego i tuczników, w porównaniu 
do wyników przedostatniego próhnego ważenia, ułożenie normy 


89
		

/100.djvu

			paszy na okres następujący, obliczenie zużycia paszy w okresi
 
ubiegłym, wreszcie obliczenie ilości paszy zużytej w okresie na 
przyrost l kg żywej wagi i obliczenie na tej podstawie orjentacyj- 
nych kosztów produkcji tuczników. 
Oprócz kontroli ogólnej Wielkopolska Izba Rolnicza wyko- 
nuje kontrolę produkcji tuczników-bekoniaków. Kontrola ta, poza 
ogólnemi uwagami dotyczącemi całokształtu chlewni, ogranicza się 
do wyboru warchlaków i tuczników, które przeznaczone są do od- 
stawy do bekoniarni na warunkach kontraktowych, próbnego wa- 
żenia wybranych sztuk, obliczania przyrostów żywej wagi i ukła- 
dania prawidłowych norm żywienia, przewidzianych dla tuczu be- 
konowego. 
Pod kontrolą ogólną w roku 1934/35 znajdowało się 63 chlew. 
ni z łączną liczbą 10 120 sztuk trzody chlewnej, pod kontrolą pro' 
dukcji bekonów 216 chlewni. 


4. Prowadzenie ksiąg rodowych trzody chlew- 
nej i licencjonowanie trzody zarodowej w po- 
rozumieniu ze Związkiem Hodowców Trzody 
C h I e w n e j. 
Akcja chlewni zarodowych ześrodkowana jest w Wielkopol- 
skim Związku Hodowców Trzody Chlewnej, którego kierownikiem 
jest urzędnik Wydziału Produkcji Zwierzęcej. Ogólna liczba człon. 
ków należących do Wielkopolskiego Związku Hodowców Trzody 
Chlewnej wynosiła w końcu 1934/35 - 39. 
Obniżka kontyngentów świń bekonowych do Anglji, ograni 
czony eksport do Austrji i Czechosłowacji, spowodowaly nadmier. 
ną podaż żywca na rynku wewnętrznym i spadek cen. 
W kI. I-III spadek cen wynosił 34-36 zl za 100 kg żywej wagi 
W kI. IV spadek cen wynosił 30-32 zł za 100 kg żywej wagi. 
Cena świń w dn. 22 stycznia br. kI. I 54--58 zł za 100 kg 
równa się cenie kI. I wołów. Objaw dotychczas niespotykany. Po- 
mimo tak niskiej ceny żywca, spożycie mięsa na jednostkę miesz- 
kańca w woj. Poznańskiem spadło (w przybliżeniu o 3-4 % ,). Nie- 
korzystnie kształtujące się ceny w ciągu całego roku musiały się 
odbić ujemnie na opłacalności chlewni zarodowej. Popyt prywat- 
nych hodowców na materjał zarodowy byl minimalny, a glównym 
odbiorcą na knurki i maciorki stacyjne i to przeważnie typu beko- 
nowego - była Wielkopolska Izba Rolnicza. 
Zmiana kierunku hodowlanego z tłustomięsnego na hekonowy 
spowodowala, że knurów rasy białej ostrouchej sprzedano na sta- 
cje tylko 29 sztuk, a maciorek 2 sztuki. Ograniczony zbyt na knury 
wymienionej rasy spowodował 6 hodowców do wystąpienia ze 
Związku. Nowych chlewni zalicencjonowano 2. Licencyj przepro. 


90
		

/101.djvu

			wadzono 68. Zalicencjonowano 441 sztuk, w etm 227 knurów i 214 
macior. Przeprowadzono 18 przeglądów chlewni, a rodowodów wy- 
stawiono 243. 


5. K o n t r o I a c h l e w n i z a r o d o w y c h i u ż y t k o w y c h 
oraz zbieranie i opracowanie materjału w tym 
z akr e s i e. 


19 chlewni 3 755 sztuk 
10" l 369 " 
6" 790" 
l" 126" 
36 chlewni 6 040 sztuk 
27" 4080 " 
Ogółem: .63 chlewnie 10120 sztuk 
Zebrany materjał, jaki dały chlewnie prowadzone pod kon- 
trolą Wielkopolskiej Izby Rolniczej, - pozwolił zorjentować się 
w płodności macior i przyrostach żywej wagi trzody chlewnej róż- 
nych ras. 
Przeciętna płodność wszystkich macior w roku 1933/34 wy- 
nosiła urodzonych 8,6 prosiąt, odsadzonych 6,7 prosiąt. 
Przeciętne przyrosty żywej wagi we wszystkich chlewniacli 
wynosiły 0,531 kg dziennie. U poszczególnych ras przeciętne przy- 
rosty dzienne wynosiły: 
Biała ostroucha . 
Wielka biała angielska 
Krzyżówki 
Uszlachetniona krajowa (kłapoucha) 
Cornwalle . 


Z liczby podanych w punkcie 3-cim 63 chlewni, pozostających 
pod ogólną kontrolą Wielkopolskiej Izby Rolniczej, 36 chlewni za- 
pisanych jest do Wielkopolskiego Związku Hodowców Trzody 
Chlewnej (chlewnie zarodowe), a 27 stanowią t. zw. chlewnie użyt- 
kowe. 
Szczegółowy podział chlewni zarodowych według ras jest na- 
stępujący: 
rasy białej ostrouchej . 
rasy wielkiej białej angielskiej 
rasy uszlach. krajowej (kłapouchej) 
rasy Cornwall . 


Razem: 


chlewni użytkowych 


0,529 kg 
0,523 " 
0,561 " 
0,499 " 
0,374 " 


6. O r g a n i z o w a n i e kół p r o d u c e n t ó w t r z o d y 
c h I e w fi e j. 
Koła producentów trzody chlewnej skupiają przeważnie mniej- 
szą własność rolną, tak jak koła kontroli użytkowości skupiają 
przeważnie większą własność. Celem organizacji kół jest ułatwie- 
nie prowadzenia systematycznej pracy nad wyrównaniem typu ho- 


91
		

/102.djvu

			dowanego przez włościan pogłowia trzody chlewnej, podniesienie 
wydajności oraz możliwie korzystny zhyt tuczników. 
Koła producentów trzody chlewnej prowadzone są na tere- 
nach, gdzie możliwy jest zbyt tuczników-hekoniaków do hekoniar- 
ni. Pracą w kołach kierują instruktorzy, którzy równocześnie wy- 
znaczeni zosatli do prowadzenia akcji bezpośredniej dostawy trzo- 
dy chlewnej do bekoniarni na warunkach kontraktowych. 
W dniu 31. III. 1935 na terenie Wielkopolski czynnych hyło 
w 12 okręgach 255 kół producentów trzody chlewnej z 5 194 człon- 
kami, według poniżej zamieszczonego zestawienia: 
Zestawienie: 


Okręg działalności Liczba kół produc. Liczba członków 
bekoniarni wzgl. trzody chlewnej na dzień 
fabryki szynek na dzień 
31. III. 34. 31 III 35. 31. III. 34. 31. III. 35. 
l. Bydgoszcz 15 17 162 180 
2. Gniezno . 25 40 641 584 
3. Grodzisk 18 25 581 438 
4. Środa 22 752 
5. Nakło 10 39 197 898 
6. Oborniki 21 22 487 519 
7. Kościan . ID 18 76 155 
8. Krotoszyn 17 16 338 332 
9. Koronowo 4 69 
10. Janowiec 29 16 674 233 
11. Kępno (Chorzów) 3 26 143 936 
12. Ostrzeszów (Tam. Góry) 19 747 
174 255 4120 5194 
na dzień 31. III. 34 czynnych było kół 174 członków 4120 
na dzień 31. III. 35 czynnych było kół 255 członków 5194 
,. Organizowanie zbytu trzody chlewnej do 
b e k o n i a r n i. 


Organizacja zbytu trzody chlewnej do bekoniarni opiera się 
na regulaminie dostaw, odbioru i zapłaty za trzodę chlewną, do- 
starczaną do bekoniarni przez rolników-producentów na warun- 
kach kontraktowych. 
Na terenie Wielkopolski czynnych jest 7 hekoniarni (Gniezno, 
Grodzisk, Nakło, Ohorniki, Kościan, Krotoszyn, Janowiec) oraz 
dwie abryki szynek (Bydgoszcz, Nakło), z terenu Śląska zostały 


92
		

/103.djvu

			przydzielone dwie bekoniarnie (Tarnowskie Góry - miejsce od- 
bioru w Ostrzeszowie, Chorzów - miejsce odbioru w Kępnie). Po- 
nadto z terenu Wielkopolski są dostarczane na warunkach kon- 
traktowych hekoniaki do hekoniarni w Toruniu (z terenu powiatu 
inowrocławskiego) oraz do Świecia (z Koronowa). Nieczynne na 
terenie WielkopIski są cztery bekoniarnie: w Kępnie (zamknięta 
w r. 1933), w Środzie (zamknięta w lipcu 1934), w Koronowie (kon- 
tyngent przeniesiony do Świecia) oraz Czarnkowie (po zmontowa- 
niu uruchomiona nie była, gdyż nie otrzymała przydziału kontyn- 
gentu wywozowego). 
Ogólny eksport bekonów z całego obszaru celnego Polski 
(wraz z w. m. Gdańskiem) do Anglji wynosił 24538100 kg, czyli 
około 446147 sztuk. Bekoniarnie Wielkopolski wraz z przydzie- 
lonemi dwoma bekoniarniami śląskiemi przerobiły i wywiozły do 
Anglji 12 933 300 kg, czyli około 29 % . 
Dostawy trzody chlewnej do bekoniarni bezpośrednio od rol- 
ników-producentów na warunkach kontraktowych trwają bez więk- 
szych zmian od czerWCa 1933 r. Począwszy od lipca 1934 udział 
dostaw kontraktowych wynosił połowę kontyngentów przerobo- 
wych bekoniarni. 
Naogół wszystkie bekoniarnie wywiązały się w ciągu roku 
sprawozdawczcgo z ohowiązku odbioru od rolników-producentów 
wyznaczonych ilości trzody chlewnej. Większe zaległości wykazała 
firma Oskar Robinson w związku z zamknięciem bekoniarni w Śro- 
dzie i przeniesieniem kontyngentu przerobowego do Nakła. Od- 
hiory trzody chlewnej na warunkach kontraktowych w Środzie 
zostały wznowione w marcu br. celem wyrównania zaległości. Rów- 
nież pewne zaległości wykazała bekoniarnia w Koronowie wsku- 
tek przeniesienia kontyngentu do Świecia. Bekoniarnie śląskie, dla 
których wyznaczony został do odbioru trzody chlewnej na warun- 
kach kontraktowych teren powiatu kępińskiego, od czasu rozpo- 
.częcia odbiorów zaległości nie mają. 
Przydziały kontyngentów dla poszczególnych bekoniarni oraz 
ilości odebranych sztuk trzody chlewnej i wyniki klasyfikacji za- 
mieszczone są w załączonej tabeli. Porównywując wyniki klasyfi- 
kacji dostarczonych do bekoniarni sztuk trzody chlewnej na wa. 
runkach kontraktowych, widzimy w roku sprawozdawczym w po. 
szczególnych kwartałach wyraźną poprawę. Wychodząc z założe- 
nia, że różnica warunków zakwaliikowania bekoniaka do I i II kla- 
sy jest znacznie mniej uchwytna, niż różnica pomiędzy I i II klasą 
a III kI., oraz, że sztuki zakwalifikowane do I i II klasy dają ma- 
terjał standartowy, -- dla porównania wyników klasa I i II uwzględ- 
nione są łącznie w przeciwstawieniu do III kI. i sztuk zdyskwalifi- 
kowanych. Wyniki klasyfikacji w r. 1934/35 były, jak następuje: 


93
		

/104.djvu

			Zakwalifikowano 
do klasy 


R o 
kwiecień 
czerwiec 
w 


k 1 9 
lipiec 
wrzesień 
p r o C 


5 ł 
październik 
grudzień 
e n .t a 


1955 rok 
styczeń 
marzec 
c h 


I i II 64,8 
III 27,4 
zdyskwalifikowano 7,4 
W ciągu roku ilość sztuk 
a więc towaru standartowego 
o 17,6%. 
Ceny płacone przez bekoniarnie za trzodę chlcwną, dostarcza- 
ną na warunkach kontraktowych, utrzymywały się przez cały rok 
sprawozdawczy na poziomie 68--72 zł za IDO kg ż. w. Wyraźna 
zwyżka nastąpiła w czasie od połowy sierpnia do końca wrześni,. 
1934 r. Najwyższy poziom cen kontraktowych wynosił w r. 1934- 
przeciętnie 90 zł za IDO kg ż. w. Ceny kontraktowe przewyższyły 
od kilku do około 30 zł za 100 kg Ż. w. ceny płacone w wolnym 
handlu. Ścisłe obliczenie różnicy jest trudne, gdyż ceny w wolnym 
handlu w przeciwieństwie do cen kontraktowych ulegały silnym 
wahaniom. Zniżkowa tendencja na trzodę chlewną trwała w r. 1934, 
do czerwca. Najniższy poziom cen na targowicy w Poznaniu wy- 
nosił w tym czasie za kategorję tuczników lekkich 52 zł za 100 k;;. 
W połowie sierpnia omawiana kategorja tuczników notowana byia 
72 zł za IDO kg. Po tym okresie następuje okres ciągłej zniżki, 
która trwa do stycznia 1935 r. Tuczniki lekkie notowane są na 
początku stycznia hr. w Poznaniu na targowisku 46 zł za 100 kg 
ż. w. W ciągu stycznia, lutego i marca daje się ohserwować na ryn- 
ku trzody chlewnej poprawa, ceny wykazują tcndencję zwyżkową. 
Tuczniki dostarczane do bekoniarni na warunkach kontrakto- 
wych - oprócz ceny zasadniczej - otrzymywały zapłatę dodat- 
kową (premję), która wynosiła przy zakwalifikowaniu do I kI. 8 zł 
za sztukę, II ki. - 6 zł i III kI. - 3 zł. 


76,6 78,8 82,4 
17,1 14,7 12,7 
6,2 6,5 4,9 
zakwalifikowanych do klasy I i II
 
wzrosl..1 z 64,8 % na 82,4 %, t. j. 


8. P r e m j o w a n i e k n li rów. 
Knury wybitnie pieczołowicie utrzymywane i należycie wy- 
korzystane, na wniosek dyrektora Szkoły Rolniczej lub komisji 
kwalifikacyjnej, wynagradzane są premjami w wysokości 50 zł. Pre- 
mja w żadnym wypadku nie jest wypłacona gotówką, lecz przy- 
znawana jest w formie dodatkowej subwencji na zakup drugiego 
knura stacyjnego lub maciorki hodowlanej. W ten sposób gospo- 
darz, który dobrze utrzymuje knura stacyjnego, za niewielką opła- 
tą otrzymuje drugiego knura młodego luh maciorkę. 
W roku sprawozdawczym udzielono premji w 9-ciu wypad- 
kach. 


94
		

/105.djvu

			9. P r o wad z e fi i e p r a c, m a j ą c y c h fi a c e l u s z e - 
rzenie umiejętności wychowu, żywienia, pie- 
I ę g n o w a n i a i u ż Y t k o w a n i a t r z o d y c h l e w n e j. 
Poza szeregiem wykładów i od':zytów z dziedziny hodowli 
trzody chlewnej wygłaszanych przez radjo i na Kółkach Rolniczych. 
Wielkopolska Izba Rolnicza organizowała w roku sprawozdawczym 
specjalne kursy produkcji bekonów. Na program kursów składały 
się wykłady o żywieniu tuczników-bekoniaków, organizacji zbytu 
trzody chlewnej do bekoniarni oraz pokazy praktyczne przerobu 
trzody chlewnej na bekony. jak również klasyfikacji połówek. 
Kursy produkcji bekonów odbyły się w Nakle, Kościanie. 
Obornikach, Krotoszynie, Kępnie i Ostrzeszowie. 
W "Poradniku Gospodarskim" od października prowadzi się 
systematycznie dział z rynku bekonowego, w którym wszystkie 
aktualne wiadomości i wyjaśnienia są podawane. 


V. DROBNY INWENTARZ I RYBACTWO 


L Praca nad rozwojem hodowli drobiu zaro- 
dowego gospodarstw drobiowych. 
Na terenie działania Wielkoplskiej Izby Rolniczej istnieje 7 
zarodowych hodowli, uznanych jako hodowle rodowodowe na pod- 
stawie wytycznych Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dn. 
30. IV. 1930 r. Kontroli hodowli na miejscu odbył kierownik re- 
feratu ogółem 21. Niektóre hodowle doprowadzone zostały już do 
wybitnego poziomu hodowlanego. 


2. N a d k o n t r o I a n i e ś n o ś c i kur i w s pół p r a c a 
w o r g a n i z a c j i k o n kur s ó w n i e ś n o ś c i. 
Nadkontrolę nieśności prowadzono w 7-miu hodowlach rodo- 
wodowych oraz 2-ch hodowlach reprodukcyjnych względnie hodow- 
lach, mających być z czasem przyjęte jako rodowodowe. 
Jako rok kontroli nieśności przyjmuje się czasokres od l li- 
stopada do 31 października. W odnośnym czasokresie 1933/34. 
sprawdzono nieśność 3585 kur. 
W konkursie nieśności, odbywającym się w Rębkowie, brało 
udział z hodowli wielkopolskich w roku 1933/34 - 5 stadek, w ro- 
ku 1934/35 - 2. Wydajność stadek na konkursie nieśnośni w Ręb- 
kowie jest anormalnie słaba, co odstratiza hodowle do brania udziału 
w tym konkursie. 


9&
		

/106.djvu

			3. W Y d a w a n i e m a ł o r o I n y m k o g u t ó w s t a c y j . 
nych, przekazujących potomstwu wybitną wy- 
d a j n ość. 
W roku sprawozdawczym wydano małorolnym 126 kogutów, 
a mianowicie: 95 Karmazynów, 29 Leghornów i 2 Sussexy. Wy- 
dawano wyłącznie kOl!;uty o udowodnionej wydajności przodków. 
Koguty poszły do następujących powiatów: Bydgoszcz 4, Gniez- 
no 9, Jarocin 7, Kępno 2, Mogilno 29, Nowytomyśl l, Oborniki l, 
lOstrów l, PoznalI l, Rawicz 2, Środa 10, Śrem 7, Szamotuły 9, 
Szubin 12, Wągrowiec 4, Wyrzysk 18, Żnin 7. 
W porównaniu z ubiegłemi latami wydano: 
w r. 1931/32 84 kogutów 
" 1932/33 97" 
" 1933/34 138" 
" 1934/35 126" 


4. U r z ą d z a 11 i e kur s ó w d l a p r o d u c e n t ó w d r o b i u. 
Bardzo korzystny wpływ w terenie wywarły konkursy produ- 
centów drobiu. Ogółem rozpoczęło konkurs 129 uczestników. Do 
31 marca odpadł tylko l uczestnik. Pozostaje więc 128, a mIano- 
wicie: 


powiat Krotoszyn 42 uczestników 
" Szamotuły 26 " 
" Nowy Tomyśl 17 " 
" Wągrowiec 16 
" Wyrzysk 15 " 
" Poznań 13 " 
5. Prowadzenie ksiąg rodowych kur. 


Wszystkie hodowle rodowodowe prowadzą książkowość ho- 
dowlaną w myśl wytycznych Ministerstwa Rolnictwa i Reform 
Rolnych z 17 marca 1934 r. 
Rejestracja kurcząt z udowodnionem pochodzeniem w sezo- 
nie wylęgowym 1935 nie jest jeszcze ukończona. W sezonie 1934 
wciągnięto do ksiąg 3020 kurcząt z wiadomem pochodzeniem. Wy- 
dano 12 rodowodów. 
Przygotowano obszerne materjały statystyczne dotyczące mia- 
rodajności wyników przy systemie książkowości hodowlanej, pro- 
wadzonym uchwałą z 17 marca 1934 r. 


96
		

/107.djvu

			6. W P r o wad z e n i e h o d o w l i n a t o r y u ż y t k o w o _ 
ści i dostosowanie hodowli do potrzeb prze- 
m y s ł u f u t e r k o w e g o i c z e s a n k o w e g o. 
Zorganizowano 3-dniowy kurs przerobu skórek króliczych dla 
małorolnych w powiecie szamotulskim oraz taki sam kurs dla mło- 
dzieży pozaszkolnej w Poznaniu. W powiecie kościańskim współ- 
pracowano stale w organizacji i przeprowadzeniu konkursu wy- 
chowu królików. 


7. L i c e n c j a z w i e r z ą t f u t e r k o w y c h 
Skontrolowano jednorazowo hodowlę zwierząt futerkowych 
w Pawłowicach. Sporządzono w myśl ustawy z 14. VIII. 1934 r. 
ewidencję hodowli szczurów piżmowych. 


8. W s pół p r a c a w o r g a n i z a c j i p o k a z ó w d r o b i u, 
k ról i k ó \\ i z w i e r z ą t f u t e r k o w y c h. 
Brano udział w sędziowaniu na pokazach drobnych zwierząt, 
przyznano kilka dyplomów oraz 50 zł nagród pieniężnych. 


9. U d z i e l a n i e p o r a d h o d o w l a n y c h , a r t y kuł y 
i odpwiedzi w czasopismach rolniczych, urzą- 
d z a n i e kur n i k ó w p r z y kła d o w y c h, z wal c z a n i e 
chorób epidemicznych drobiu, opracowywanie 
p o drę c z n i k ó w, p r z e p r o wad z a n i e d o ś w i a d c z e ń. 
Porad hodowlanych pisemnych w sprawach drobiu i królików 
udzielono przeszło l 000. 
Brano udział w urządzeniu przeszło 40 kurników przykłado- 
wych u małorolnych, a to przedewszystkiem w związku z kon- 
kursami producentów drobiu. 
Akcję walki z białą biegunką rozpoczął Instytut Weteryna- 
ryj no-Rozpoznawczy, mimo monit Wielkopolskiej Izby Rolniczej, 
tak późno, że nie dała się przeprowadzić już we wszystkich ho- 
duwlach. Wydano Rocznik Hodowcy Drobiu na r. 1935 oraz spra- 
wozdanie z konkursu nieśności, przeprowadzonego w roku 1931/32 
z polecenia Ministerstwa Rolnictwa i R. R. przez Wielkopolską 
Izhę Rolniczą w Raszewach. 
W końcu należy zaznaczyć, że wydano ilustrowaną ulotkę dla 
małorolnych o gospodarstwie drobiowem. Przewidziane jest bez- 
płatne wydawanie tej broszurki. Sposób ujęcia treści ilustracyj 
zastosowany jest wyłącznie do potrzeb małorolnych. Dalej zorga- 
nizowano centralę wylęgową przy Szkole Rolniczej Żeńskiej w Wit- 
kowie i przeprowadzono cykl doświadczeil nad tuczeniem drobiu, 
przedewszystkiem przy tuczarni eksportowej w Gnieźnie. 


Sprawozdanie W. I. R. - 7 


97
		

/108.djvu

			VI. WETERYNARJA 


L K l i n i c z n e b a d a n i e b y d ł a. 
Akcję zwalczania gruźlicy u bydła wykonywano w oborach 
zarówno zarodowych, jak i niezarodowych, poddanych kontroli 
mleczności. Tępienie gruźlicy opierano na wynikach klinicznego 
badania bydła. Zwierzęta z wyraźnemi objawami gruźlicy polecono 
izolować i następnie sprzedać jedynie na rzeź. Od krów zarodo- 
wych, które przy badaniu klinicznem podejrzane były na otwartą 
postać gruźlicy, pobierano wykrztusiny, wydzieliny luh mleko, ce- 
lem badania bakterjologicznego w laboratorjum Wielkopolskiej 
Izby Rolniczej. O wyniku badania klinicznego oraz bakterjolo- 
gicznego informowano w każdym wypadku właściciela bydła z po- 
leceniem sprzedawania sztuk chorych na gruźlicę jedynie na rzeź. 
W niektórych oborach stosowano w poszczególnych przypad- 
kach dla celów orjentacyjnych szczepienie hydła tuherkuliną. 
Wynik tępienia gruźlicy od L IV. 1934 do 31. III. 1935 przed- 
stawiał się, jak następuje: 


Ilość ,..;.... Ilość chorego bydła na gruźlicę: ., 
.
 ::I .,;....: 
Rodzaj . 
I . 
 

 % lł'al % 'fl % łl 
2
 oto 

 . " 


 
obory '"g:g rg;;:; .s'E " % % 

o 

 g, 

 
:;;;bO 
0, 14 11 11 II 
zarod. 65 2883 46 1,60 43 1,53 4 0,38 104 3,62 66 2,30 
niezarod. . 3 145 22 15,17 5 3,44 - - 85,52 35 24,13 19 13,10 
właść. . . 42 110 12 10,99 9 2,18 - - 2 1,81 23 20,90 26 23,63 
szk. rolno . 3 14 1 7,14 1 7,14 - - - - 214,28 - - 


Razem: 1113131421 81 1 


1 58 1 


11 4 1 


11 21 1 


:l t64 1 5,221111 1 3 ,53 


W poprzednim roku bydła chorego na gruźlicę było 4,42 % 
i podejrzanego 2,26 %'. W porównaniu z obecnym stanem ilość cho- 
rego bydła podniosła się o 2,07 %. Zwiększenie się ogólnie procentu 
gruźlicy jest wynikiem przeprowadzenia badania bydła poraz pierw- 
szy w trzech większych oborach niezarodowych i bydła włościań- 
skiego. W oborach zarodowych natomiast, w których od szeregu 
lat przeprowadza się tłumienie gruźlicy, zaznacza się w porównaniu 
z rokiem ubiegłym (5,95 %) nieznaczny spadek o 0,02 %. W 7 --miu 
oborach, w których przeprowadza się systematycznie badanie bydła 
od roku 1922, nie stwierdzono ani podejrzenia na otwartą postać 
gruźlicy. 


98
		

/109.djvu

			2. B a k t e r j o log i c z n e b a d a n i e m I e k a 
i w y k r z t u s i n. 
Mikroskopowo zbadano 178 prób, a mianowicie: 
105 prób wykrztusin i stwierdzono w 28 przyp. laseczniki 
45 " mleka "" 4" " 
28 "wydzielin " "7,, " 


gruźlicy 


" 


" 


3. B a d a n i e p a d ł e g o d r o b i u. 
W laboratorjum bakterjologicznem Wielkopolskiej Izby Rol- 
niczej przeprowadzono 19 sekcyj trupów drobiu, 5 badań różnych 
organów cieląt i prosiąt oraz badania mikroskopowe w celach roz- 
poznawania chorób. Stosownie do wyniku badań udzielano zainte- 
resowanym porad dotyczących zapobiegania i leczenia chorób. 


4. Z wal c z a n i e n i e p ł o d n o ś c i z w i e r z ą t. 
W oborach, w których przy badaniu bydła na gruźlicę stwier- 
dzono i inne choroby, jak np. ronienie zakaźne, zapalenie wymion, 
jałowość, liszaje, biegunka cieląt lub t. p., udzielano porady i wy- 
konywano w miarę możności zabiegi lecznicze, zwłaszcza u krów 
jałowych. U cieląt stosowano szczepienie zapobiegawcze i lecznicze 
przeciw zakaźnej biegunce i septycemji. Szczepienia te jednak 
często zawodziły; sprawa ta wymaga szczegółowych badań i udo- 
skonalenia surowic i szczepionek. 
Ronienie zakaźne krów, jałowość i choroby zakaźne cieląt 
powodują w oborach hodowlanych duże straty i koniecznem byłoby 
zorganizowanie akcji zwalczania tych chorób przy wydatnem po- 
parciu państwowych władz weterynaryjnych. 


5. U d z i e I a n i e f a c h o w y c h p o r a d 
wet e r y n a ryj n y c h. 
W Szkołach Rolniczych w Tuchorzy, Środzie i Janówcu oraz 
w Zakładzie Doświadczalnym Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Pęt- 
kowie przeprowadzono przegląd i badanie żywego inwentarza w kie- 
runku zdrowotności, udzielono porad weterynaryjnych, i wygło- 
szono przytem w szkołach szereg referatów z zakresu higjeny we- 
terynaryjnej. 
Lekarz weterynaryjny brał pozatem udział w urządzeniu i pro- 
wadzeniu kursu dla pielęgniarzy bydła (dojarzy), w 9-ciu egza- 
minach podkuwaczy koni w szkołach kucia koni w Poznaniu i Kro- 
toszynie w charakterze członka komisji egzaminacyjnej, miał pod 
sobą zdrowotność buhajów, knurów i tryków stacyjnych, udzielał 
fachowe porady zainteresowanym, itd. 


7*
		

/110.djvu

			Wydział Oświaty Rolniczej 


Wydział Oświaty Rolniczej obejmuje następujące działy: 
L S z k o l n i c t w o r o In i c z e dzielące się na: 
a) 13 szkół rolniczych męskich 3-semeslralnych. 
b) l szkołę rolniczą półtoraroczną męską, 
c) 3 szkoły rolnicze żeńskie, 
d) l szkołę ogrodniczą, 
e) l szkołę mleczarską. 
2. O ś w i a t ę P o z a s z k o In ą. 


L SZKOLNICTWO ROLNICZE 


A. Szkoły Rolnicze Męskie 
W roku sprawozdawczym 1934/35 Wielkopolska Izha Rolni- 
cza prowadziła, jak w latach ubiegłych 13 szkół rolniczych mę- 
skich o zasięgu dzi'ałania: 
L Bydgoszcz obejmuje pow. Bydgoszcz, Szubin, Wyrzysk; 
2. Ch odzież obejmuje pow. Chodzież, Czarnków, Oborniki; 
3. Inowroclaw obejmuje pow. Inowroclaw, Mogilno; 
4. Janowiec obejmuje pow. Żnin, Wągrowiec; 
5. Kępno obejmuje pow. Kępno; 
6. Koźmin obejmuje pow. Krotoszyn, Jarocin; 
7. Leszno obejmuje pow. Leszno, Gostyń, Rawicz; 
8. Międzychód obejmuje pow. Międzychód: 
9. Ostrów obejmuje pow. Ostrów; 
10. Szamotuły obejmuje pow. Szamotuły, Poznań: 
11. Wolsztyn obejmuje pow. Wolsztyn, Kościan, Nowy Tomyśl; 
12. Września obejmuje pow. Września, Gniezno; 
13. Środa obejmuje pow. Środa, Śrem. 
W pojęciu Wielkopolskiej Izhy Rolniczej szkoły rolnicze 3-se- 
mestralne (2-zimowe) nie są przeznaczone jedynic dla kształcenia 
młodzieży do tych szkół uczęszczającej, lecz mają służyć całemu 
rolnictwu. Nawiązanie kontaktu z jaknajbliższem otoczeniem: Kół- 
kami Rolniczemi, organizacjami młodzieżowemi, poszczególnymi 
rolnikami i t. d. wychodzi nie tylko na dolno szkoły, ale i ogółu 


100
		

/111.djvu

			rolniczego. Mając w pamięci poprzednie sprawozdania t. j. lat 
1931/32, 1932/33, 1933/34 Wydział Oświaty Rolniczej przekonany 
był, że i w tym roku będzie musiał zobrazowanie dokcnanych prac 
zabarwić pesymistycznie, wzorem lat ubiegłych. 
Stwierdzić jednak należy, że sytuacja szkolnictwa rolniczego 
na terenie wojew. poznańskielw w roku sprawozdawczym wybit- 
nie się poprawiała, że przygniatające nas co do tego pesymistyczne 
przewidywania lat uhiegłych zastąpione zostały pomyślnym rezul- 
tatem roku sprawozdawczego, co daje żywić wiarę w lepszą przy- 
szłość. Zanim jednak przejdziemy do zobrazowania pracy cyframi, 
pokrótce należy wskazać, co przyczyniło się do polepszenia sy- 
tuacji w szkolnictwie rolniczem Wielkopolskiej Izby Rolniczej. 
I. Nił'wątpliwem jest, że wprowadzenie nowych programów 
nauczania, o których była mowa w latach 1931/32, 1932/33 po- 
pażnie przyczyniło się do ugruntowania zdania wśród społeczeń- 
stwa rolniczego, iż praca obecna idzie w kierunku, a) jaknajwięk- 
szego zbliżenia szkoły do dospodarstwa, b) jaknajwiększego uprak- 
tycznienia nauki. 
Przehudowa programu szkół w dużym stopniu przyczyniła się 
do efektu końcowego pracy, wyciskając swe dodatnie piętno. Spo- 
łeczeństwo rolnicze z ulgą powitało skreślenie wszelkiego balastu 
myślowego u ucznia w formie nauki chemji, fizyki, botaniki, bar- 
dzo ohszernie poprzednio traktowanych. Przekonano się, że w u- 
biegłych okresach, przedmioty te nie przyczyniały się do rozbu- 
dowy pojęć ucznia, nie przyczyniały się również zupełnie do gim- 
nastyki umysłów, tak ważnej dla uczniów tego środowisk3, i że 
dlatego nie można było otrzymać pozytywnych rezultatów. 
Ohecnie, po odrzuceniu tego balastu, rozbudowę pojęć ucznia 
wykonywa się na przedmiotach z życia danego środowiska wziętych 
i w tym celu praktyczne przedmioty uwzględniono w większej 
mierze oraz oparto jł' na ścisłej a życiowej analizie. 
II. Przcz wprowadzenie drugiego semestru, t. j. letniego, spo- 
łeczeństwo rolnicze miało możność dokładnego zapoznania się 
z kierunkiem obecnego szkolenia ich młodzieży, uznając w całej 
pelni ten kierunek za bardzo właściwy i przynoszący wielkie ko- 
rzyści, nic tylko uczniom, ale i samemu gospodarstwu, jak również 
i członkom rodziny, przypominając im dawno zapomniane, a bar- 
dzo istotne zagadnienia rolniczł'. 
III. W prowa(lzenie zjazdów rodzicielskich, jako obowiązko- 
wych dla każdej szkoły, dało możność zetknięcia się personelu 
szkolnego z rO(lzicami uczniów na tercnie szkoły i pozwoliło wska- 
zać dokładnie rodzicom, jaki cel ma praca wakacyjna. jakie hędą 
mieli uczniowe zadania do wykonania i jaka w tem jest rola ro- 


101
		

/112.djvu

			I 
J 


dziców. Skoordynowanie w ten sposób wysiłków, nacechowane 
tylko względami dobra ucznia, zostało przyjęte bardzo przychyl. 
nie przez ogół rolniczy, co potwierdza akt frekwencji około 50%- 
wej na zjeździe w pierwszym roku realizacji tego przedsięwzięcia. 
Również zbliżenie się rodzica do nauczyciela zaważyło w bardzo 
dużym stopniu na wykonanie prac przez ucznia i odnoszeniu się 
rodziców do zadanej przez szkołę synowi pracę. 
IV. Nie bez znaczenia również były polecone przez Wydział 
Oświaty Rolniczej zjazdy rejonowe personelu szkół rolniczych, na 
których uczestnicy mogli w naradach wykazać pewne jeszcze braki 
oraz wskazać drogę do usunięcia ich, powodując przez to pogłę- 
Hienie samej pracy wśród uczniów w czasie lata. 
V. Zorganizowanie w roku sprawozdawczym absolwentów 
szkół w koła, i zajęcie się systematyczną, a planową pracą nad 
nimi dało jeszcze jeden dowód społeczeństwu rolniczemu, że opie- 
ka szkoły nie ograniczała się tylko do szkolenia, ale i do dalszej 
opieki nad samodzielnymi gospodarzami, a dawnymi uczniami 
szkoły. Praca ta jest obecnie jeszcze w zaczątkach, a oparta na 
planie pracy akcji organizacyj przodowniczych gospodarstw mniej- 
szych. 
VI. Akcja przysposobienia rolniczego, jako wstęp do nau- 
czania zawodowego, choć w nieznacznym stopniu przyczyniła się 
również do osiągniętych rezultatów, dając materjał lepiej przy- 
gotowany do szkolenia zawodowego. 
VII. Przychylne ustosunkowanie się Wielkopolskiego Towa- 
rzystwa Kółek Rolniczych zaważyło na końcowym rezultacie. 
VIII. Skoordynowane i planowe wysiłki personelu szkół rol- 
niczych W. I. R., jak również zrozumienie i serdeczne oddanie się 
pracy społecznej niejednokrotnie ponadprogramowej w znacznym 
stopniu wpłynęły dodatnio na efekt końcowy. 
IX. Zaangażowanie trzecich sił stałych do szkół zezwoliło na 
szczegółowe wykonanie i rozszerzenie, jak i pogłębienie pracy 
w terenie. 
Naukę rozpoczęto we wszystkich szkołach rolniczych w dniu 
5-go listopada 1934 r. ze stanem uczniów na picrwszym kur- 
sie 435, na kursie trzecim 248. W porównaniu z rokiem uhiegłym 
na kurs I-szy wstąpiło o 133 uczniów więcej (44% więcejJ), na 
kurs trzeci wstąpiło o 35 uczniów więcej (16 % więcej). Ogólna 
cyfra uczniów w roku bieżącym uczęszczających do szkół 3-seme- 
strowych wynosiła 683 uczniów, co w porównaniu do roku ze- 
szłego - 515 uczniów, wykazuje wzrost o 168 uczniów, czyli 
o 33 % więcej. 


102
		

/113.djvu

			Poszczególne szkoły wykazują w roku szkolnym 1934/'35 na- 
następującą frekwencję: 


L. p.1 


Szkoła 


Ilość uczniów 
I. kurs I II. kurs II Razem 


l Bydgoszcz 27 24 51 
2 Chodzież . 21 ]2 33 
3 Inowrocław 54 32 86 
4 Janowiec. 29 18 47 
5 Kępno 35 16 51 
6 Kożmin 27 16 43 
7 Leszno 20 18 38 
8 Międzychód 21 20 41 
9 Ostrów 62 25 87 
10 Szamotuły 24 13 37 
11 Wolsztyn . 44 14 58 
12 Września. 22 11 33 
13 Środa niem. 49 29 78 
" 


435 


248 


683 


Pod względem zawodu ojców uczniów statystyka w roku szkol- 
nym 1934/35 wykazuje: 


--- -- -- 
Z te g o 
Ogólna 
L. p. Szkoła liczba rolników rolników 
uczniów posiada- nie posm- z innych 
jących da
ący
h zawodów 
ziemię ZIemI 
1 Bydgoszcz 54 42 3 6 
2 Chodzież . 33 24 2 7 
3 Inowrocław 86 69 6 11 
4 Janowiec . 47 34 6 7 
5 Kępno 51 47 2 2 
6 Kożmin 43 35 2 6 
7 Leszno 38 28 3 7 
8 Międzychód 41 35 2 4 
9 Ostrów 87 75 3 9 
10 Szamotuły 37 :n 4 2 
11 Wolsztyn . 58 43 4 11 
12 Września . 33 25 2 6 
13 Środa niem. 78 65 4 9 


683 


553 


43 


87 


Pod względem zamieszkania uczniów statystyka w rQku szkol- 
nym 1934./:35 wykazuje: 


103
		

/114.djvu

			Na ogólną liczbę uczniów 
'" 
.D 
L. 

 DOJeżdzało Zamieszkiwało 
Szkoła = .S 
 = 
 .D 
 e 
p. s: N '" oD ., u-o -;:; 

 u .
 f; E:; ...
 E li: .
 

g = " '" ;.. 
o .>ł. 
 
 '[i ., ... " " ::: 
 
o o o .. .D 
 
C. .>ł. ., '" 
 
N 
 N o 
 g 
N C. "O :: '" 
2 .>ł. Oj .>ł. C 
l Bydgoszcz : I 51 26 20 5 6 I 26 - 8 I 9 - 
2 Ch odzież . 33 20 5 8 15 5 l - 3 9 
3 Inowrocław : I 86 41 41 3 4 I 45 7 6 I 3 - 
4 Janowiec 47 21 19 7 12 7 - l - 16 
5 Kępno . 51 49 - 2 22 10 - 4 13 - 
6 Kożmin 43 25 16 2 23 16 - l 3 - 
7 Leszno. 38 17 11 10 4 27 - - 5 - 
8 Międzychód . 41 36 - 5 13 16 - 3 9 - 
9 Ostrów 87 82 - I 5 40 28 I - 8 3 I - 
10 Szamotuły 37 30 3 4 21 10 - 2 2 - 
11 Wolsztyn . 58 33 24 I 2 13 39 I - l 3 I - 
12 Września. 33 20 4 9 10 ]9 - I l 3 - 
13 Środa niem. 78 - 5 73 - 2 - - 48 30 


16831399 1]49 1 136 1 173 1 250 I 81 35 1104 I 55 


Pod względem rezultatów w naucf' oraz pokif'rowania w życiu 
praktycznem uczniów kończących szkołę w roku szkolnym 1934/35, 
statystyka wykazuje: 


Uczniowie 
Kurs I-szy Kurs II-gi kursll III-go 
---- -- 
L. ---- ---- 
'" 
 SE o '" 
 EE o 
... '" 
Szkoła -::; o" ..s.,. -;; .D o" o" "'E
 .>ł. 
p. -" "'... Er" N -" -
 "'... ..." "'
 ';:; 

 'E.
 "'.- E:; N .=: ii"'" E
 " N E... :r 5 
o '" 
E
 '8 
 ..." .- ..J 

 -x._ 
.,.., N o ...., '" E 
 u o .,. 
'" 
'u; 

 .. E '" 

 "'- "u N 
"'''' ;;.
 ..'''' ::::: :CI .. 
 I>- 
.,.. <- 
c bE c N", c. O; 
:o ;..'" t<- N <- :o '.:e <-.- N.. 0'- 
.g " 
i:
 "'c. ?N 

 OL C. .,.
 
 
 
"' oc. '" o .
 Po " .--u O'v ., o '" 
o 
 NC. Z o 
 
c. Z z c. 1 z 
l Bydgoszcz 27 - 26 - i 24 2 2] - ] 18 l 2 
2 Chodzież 21 - 19 2 - 12 t 11 - 9 l 2 
3 Inowrocław 54 - 36 14 4 32 1 3] - - 21 5 5 
4 Janowiec 29 l 23 5 - ]8 - ]5 3 - 10 - 5 
5 Kępno . 35 2 33 - - 16 - 16 - - 13 3 - 
6 Kożmin . 27 l 26 - - 17 - 14 2 - 10 1 3 
7 Leszno 20 - ]8 2 - ]8 - 18 - - 12 3 3 
8 Międzychód 2] - 20 l 20 2 18 - - ]4 2 2 
9 Ostrów . 62 3 52 7 .- 25 2 23- ]8 - 5 
10 Szamotuły 24 - 18 5 l ]3 - 121- l 10 2 - 
11 Wolsztyn 44 l 43 - - 14 l 12 - 1 8 2 2 
12 Września . 22 - 19 3 - 11 - 111- 8 3 
13 Środa niem. 49 - 37 12 - 29 - 20 4 5 16 - 4 


1435//8 /370: 511 61248119 12221 9 1 8 1166 
 23133 


104
		

/115.djvu

			"\V ciągu roku sprawozdawczego 1934/35 z różnych przyczyn 
wystąpiło 18 uczniów, i to głównie z powodu braku środków utrzy- 
mania oraz zachorowań. W roku sprawozdawczym ukończyło 222 
uczniów szkołę. Na kurs wyższy, otrzymało promocję 370 uczniów. 
Naj opiekę nad uczniami tj. nauka w szkole, wycieczki oraz kon- 
trolę prac uczniowskich podczas semestru letniego zużyto nastę- 
pujące ilości dni: 
Bydgoszcz 384 dni Z przeniesienia 2 28] dni 
Chodzież . 327" Międzychód 359 " 
Inowrocław 357" Ostrów. 343 ,.. 
Janówiec 317" Szamotuły 276 " 
Kępno . 286" W olsztyn 272 " 
Kożmin 304" Września. 330 " 
Leszno 3U6 " Środa 272 " 
Do przelJ1iesienia 2 281 dni Razem . 4133 dni 
"T okresie sprawozdawczym wzorem lat ubiegłych odbyły się 
- celem dokształcania personelu nauczycielskiego W. I. R. następu- 
jące kursy i zjazdy: a) 18. VI. 1934 r. kurs książkowości w gmachu 
Wielkopolskieij Izby Rolniczej, mający na celu dokładne zapozna- 
nie z rachunkowością rolniczą, celem prowadzenia jej w terenie 
wśród ahsolwentów; b) 19 i 20. VI. 1934 r. kurs w Środzie 
i w Pętkowie poświęcony sprawom nasiennym, tj. kwalifikowaniu 
roślin oraz sprawom doświadczalnym. Podczas tego kursu zwie- 
dzono dokładnie gospadarstwo szkolne W. I. R. w Środzie oraz 
Zakład Doświadczalny W. I. R. w Pętkowie; c) 29 i 30. X. 1934 r. 
zjazd kierowników szkół rolniczych W. I. R. w Poznaniu, mający 
na celu omówienie pracy na najhlilszy okres szkolny oraz upo- 
rządkowanie pewnych prac terenowych, jak również całokształtu 
zadań wykonywanych przez szkołę w terenie. 


B. Szkoła Półtoraroczna \ Y. I. R. w Srodzie 


W Szkole Rolniczej Półtorarocznej w Środzie od kwietnia do 
listopada na kursie II-gim było uczniów 16: na kurs I-szy, który 
rozpoczął się 5 listopada wstąpiło 17 uczniów. W zakres pracy szko- 
ły półtorarocznej rolniczej w Środzie wchodziły przedewszystkiem 
nauka w szkole, prowadzenie gospodarstwa szkolnego i internatu. 
Prace terenowe uwidoczniono przy szkole rolniczej zimowej w Śro- 
dzie, ponieważ szkoły te administracyjnie tworzą jedną całość. 


c. SZkOły Rolnicze Żellskie 


Wydział Oiiwiaty Rolniczej w roku sprawozdawczym prowa- 
dzil 3 szkoły rolnicze żeńskie i to: w Nietążkowie, Tuchorzy i Wit- 
kowie z następującym stanem uczenic: 


105
		

/116.djvu

			Nietążkowo 
Tuchorza . 
Witkowo . 


od 1. IV. - 15. X. 34 r. 
20 
21 
23 


od 15. XI. 34 - 31. III. 35 r. 
19 
18 
27 


Przynależność uczenie wedlug powiatów w roku szkolnym 
1934/35 była następująca: 


Nietążkowo Tuchorza Witkowo 
Powiat od 1.4. od 15.11. od 1. 40. od 15.11- od 1. 4. od 15.11. 
1934 r. 1934 r. 1934 r. 1934 r. 1934 r. 1934 r. 
do 15.10. do 31. 3. do 15.10. do 31. 3. do 15.10. do 31. 3. 
1934 r. 1935 r. 1934 r. 1935 r. 1934 r. 1935 r. 
1. Bydgoszcz - .- - - - - 
2. Chodzież . - - - - - - 
3. Czarnków - - - - - - 
4. Gniezno - - - - 8 11 
5. Gostyń - - - - - - 
6. Inowrocław 1 1 2 - 3 5 
7. Jarocin - 2 - - 2 - 
8. Kępno . - - - - - - 
9. Kościan . 4 5 - 1 - - 
10. Krotoszyn - - - - - - 
11. Leszno - - - - - - 
12. Międzychód - 1 - 3 - - 
13. Mogilno. - - - - - 2 
14. Nowy Tomyśl. - 2 4 2 - - 
15. Oborniki - - - - - - 
16. Ostrów l - - - 2 - 
17. Poznań . l - 1 - 2 1 
18. Rawicz 1 6 - - - - 
19. Śrem 1 - - - - - 
20. Środa 1 - - 1 - 2 
21. Szamotuły . - 1 - 1 - - 
22. Szubin 2 - - - - - 
23. W ągrówiec . 4 - - - 1 2 
24. Wolsztyn - - 12 8 - 1 
25. Września - - - - - 1 
26. 
yrzysk - - - - 1 - 
27. Znin. - - - - - 1 
z innych wo]ew. - 3 - - I 3 1 
z zagranicy 4 - 2 - - 1 


20 


19 


21 


18 


23 


27 


106
		

/117.djvu

			Szkoły Rolnicze żeńskie wykazały dużą ruchliwość w terenie 
przy organizowaniu kursów dla gospodyń wiejskich, pozatem głów- 
nem ich zadaniem było prowadzenie nauki w szkole, internatu 
oraz gospadarstwa szkolnego. 


D. Szkoła Ogrodnicza W. I, R. w Koźminie (5-letnia) 


l. N a u k a w s z k o l e. 
Odwołując się do !;prawozdania z r. 1933/34 zaznacza się, że 
dzięki poczynionym staraniom przyznało Ministerstwo Spraw We- 
wnętrznych Wielkopolskiej Izhy Rolniczej budynki poseminaryjne 
wraz z przynależnemi terenami na cele Szkoły Ogrodniczej i Szko- 
ły Rolniczej W. I. R. w Kożminie. 
Dnia 13. VIII. 1934 r. zajęto hudynek mieszkalny h. dyr. Pań- 
stwowego Seminarjum Nauczycielskiego w Koźminie na hiura 
i mieszkanie dla kierownika Szkoły Ogrodniczej, a opróżnione 

hikacje w starym hudynku zużyto na l dalszą klasę i rozsze- 
rzenie internatu. 
W styczniu 1935 r. rozpoczęto prace remontu w głównym hu- 
dynku poseminaryjnym, których koszta w części pokryto z fun- 
duszów otrzymanych na ten cel od Kuratorjum Okręgu Szkolnego 
Poznańskie!!;o. 
I "\'\. dniu 11 marca 1935 r. przeniesiono klasy i internat do 
odnowionego hudynku, a w starym hudynku rozpoczęto przehu- 
dowę w celu przystosowania tegoż na cele mieszkaniowe dla per. 
sonelu Szkoły Ogrodniczcj i Szkoły Rolniczej. 
W głównym hudynku pomieszczono Szkołę Ogrodniczą, a przy- 
hudówkę, t. zw. Szkołę Ćwiczeń Seminarjum przeznaczono dla Szko- 
ły Rolniczej. 
Zużytkowanie terenów szkolnych w roku sprawozdawczym 
hyło następujące: 
l. Ohszary przeznaczone do demonstracji: park, 
ogrody kwiatowe, kolckcje roślin, zahudowania, 
drogi, place, lwiska, podwórza itp. 
2. Sady i ogród owocowo-formowy 
3. Winnica doświadczalna i szkółki winorośli 
4. Szkółki drzew i krzewów 
5. Warzywa włącznie szparagarni 
6. Rośliny kwiatowe gruntowe 
7. Płody rolne 
8. Szklarnie i inspekta 
9. Tereny nowoprzejęte 
darowane 


ha 


" 


3,59,89 
2,38,00 
0,32,82 
7,63,03 
1,98,47 
0,71,05 
3,30,14 
0,22,65 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


dotychczas me zagospo- 


" 


2,75,3/t 


Razem: ha 22,91.39 


. 107
		

/118.djvu

			Nowy rok szkolny rozpocząl się dnia L IV. 1934 r. z następu- 
jącą ilością uczniów: 
na początk u 
roku szk. bylo 


kurs 


wst.\piło 


wystąpiło 



ti-In 11i1 k nńcl1 
ł-uku ..zknlll"'
o 


III. 13 l 12 
II. 20 l 21 
I. 16 7 2 21 
49 54 
Z powyższej liczby mieszkało w internacie szkolnym 40 ucz- 
niów, w mieście 14 uczniów. 
Ojcowie uczniów należą do następujących zawodów: 
ogrodników l 
rolników 15 
leśników l 
urzędników państwowych I l 
urzędników samorządowych. 2 
z innych zawodów . 24 
razem: 54 uczniów 


Pochodzenie według województw: 
Poznańskie 
Łódzkie 
Śląskie . 
Kieleckie 
Pomorskie 
Warszawskie 
Lwowskie . 
Białostockie 
Krakowskie 
z zagramcy 


27 
13 
3 
3 
2 
2 
I 
I 
l 
I 


razem: 54 I1cznlOW 
Egzaminy z półrocza letniego odbyły się 8. 9 i 10 października 
1934 r. dla wszystkich 3 kursów, egzamin z półrocza zimowego. 
15 i 16 marca 1935 r. dla I i II kursu, egzamin: końcowy dla III 
kursu 22 i 23 marca 1935 r. 
Do egzaminu stanęło: 
I. kurs -- 21 uczniów, 
II. " - 21 " 
III. " - 12 " 
Absolwentów umieszczono: 
7 na płatnych praktykach w kraju, 
2 na płatnych praktykach w Francji, 
l na bezpłatnej praktyce w kraju, 
2 zostało narazie bez posady. 
Dnia 21 marca 1935 r. odbył się egzamin wstępny. do któreg
 
zgłosiło się 34 uczniów_ 


otrzymało promocję 20 
21 
12 


" 


" 


" 


lbs
		

/119.djvu

			W myśl zarządzenia Kuratorjum Okręgu Szkolnego Poznań- 
skiego opracowano nowy program nauki, który został zatwierdzony 
z małemi zmianami przez Ministerstwo W. R. i O. P. i zastosowany 
w roku sprawozdawczym. 
W nowym programie nauki przewidziano na 
dla 3 kursów na poszcze!!:ólne przedmioty nauki 
a) fachowe przedmioty: 
sadownictwo . 
warzywnictwo 
kwiaciarstwo . 
ogrodnictwo ozdobne 
nauka o !!:ospodarce o!!:r. 
pszczelnictwo 
h) ogólno kształcące przedmioty: 
religja 
język polski . 
przyroda martwa 
matematyka . 
nauka o Polsce 
higjena 
splew 


cały rok szkolny 
teoretyczne. 


go dzin 


226 
176 
128 
352 
96 
32 


" 


" 


" 


" 


1010 


128 godzin 
208 
112 
240 
160 " 
32 " 
96" 976 
ogółem godzin: 1986 
Nauka praktyczna obejmowała jak w poprzednich latach 
wszystkie gałęzie ogrodnictwa, przyczem uczniowie hyIi podzieleni 
na 5 sekcyj, stosownie do działów ogrodnictwa, w których pracuj'l 
kolcjno po 2 tygodnie. 
W czasie od 12-15 sierpnia urządzono wycieczkę do Pozna- 
nia w celu zwiedzenia ogrodów miejskich, handlowych zakładów 
ogrodnictwa, ważniejszych gmachów publicznych i urządzeń uży- 
teczności puhlicznej oraz do Kórnika w celu zwiedzenia parku i za- 
kładu ogrodnictwa Fundacji Kórnickiej_ 


" 


" 


2. D z i a ł a I n ość p o z a s z k o I n a. 
Działalność personelu fachowego Szkoły Ogrodniczej w Koźmi- 
nie na polu oświaty pozaszkolnej w dziedzinie ogrodnictwa wzmo- 
gła się w roku sprawozdawczym znacznie. 
D y r. M a r c i n i e c udzielił porady fachowej przy zakła- 
daniu sadów handlowych w pow. Bydgoskim, uczestniczył w ohra- 
dach Stow. Producentów Owoców w Poznaniu oraz hrał udział ja- 
ko delegat Wielkopolskiej Izby Rolniczej w obradach Komitetu do 
Spraw Ogrodniczych. Przeprowadził lustrację winnic doświadczal- 
nych w Kopanicy pow. Wolsztyn i premjował ogródki członków 
Tow. Ogródków Działkowych im. Tad. Kościuszki w Poznaniu. 


109
		

/120.djvu

			Oprócz tego udzielił p. dyr. Marciniec szczegółowych porad facho- 
wych drogą korespondencji w 102 wypadkach. Pozatem opracował 
p. dyr. Marciniec z polecenia Min. W. R. i O. P. program nauki 
ogrodnictwa dla Szkół Rolniczych 3-semestralnych. 
Szkoła urządziła 2-3 dniowe kursy tiadownictwa w Wyręhi. 
nie pow. Krotoszyn dla Młodzieży Wiejskiej oraz w Mieszkowie 
pow.Jarocin dla Stow. Młodzieży Polskiej. Kursy prowadził inż. 
Kisza. 
Pozatem urządzono pokaz przeszczepiania drzew owocowych 
dla członków Związku Strzeleckiego w Koźminie, pokaz pakowa- 
nia owoców dla członków Wielkopolskiego Towarzystwa Ogrodni- 
ków Zawodowych w Jarocinie i pokaz prześwietlania i cięcia drzew 
owocowych na zehraniu kółka rolniczego w Starymgrodzie - po- 
kazy- te przeprowadził również inż. Kisza. Oprócz tego wygłosił 
p. inż. Kisza referaty z dziedzin sadownictwa na zehraniu Kółek 
Rolniczych w Mieszkowie, Koźminie i Krotoszynie i udzielił po- 
rady fachowej z demonstracjami dla Kółka Włościanek w Ustko- 
wie, Salni i Starymgrodzie pow. Krotoszyn. 
W roku sprawozdawczym zwiedziły ogrody szkolne 22 wy- 
cieczki w ilości 921 osóh. Przy tej sposohności udzielał personel 
szkoły porady fachowe dotyczące różnych gałęzi ogrodnictwa 
a szczególniej sadownictwa i warzywnictwa. 


E. Szkoła Mleczarska - Dział Mleczarski W. l. R. 
we Wrześni 


l. S z koł a M I e c z a r ska. 
Szósty kurs maślarsko-serowarski od czasu powstania szkoły 
trwał w Szkole Mleczarskiej W. I. R. we Wrześni od dnia l lutego 
1934 r. do dnia 14 stycznia 1935 r. Na początku kursu hyło 25 ucz- 
niów. W czasie trwania kursu wystąpił l uczeń, ukończyło kurs 2,1, 
uczniów. Dnia 15 stycznia 1935 r. rozpoczął się w szkole VII rocz- 
ny kurs maślarsko-serowarski ze znacznie większą frekwencją ucz- 
niów. Kurs rozpoczęło 38 uczniów. 
Pochodzenie uczniów: 


Szósty kurs Siódmy kurs 
z wojew. poznańskiego 12 21 
" " pomorskiego 8 II 
" " łódzkiego 2 2 
" " warszawskiego 2 
" " krakowskiego 2 
" " luhelskiego l 
" " śląskiego l 
24 38 
110
		

/121.djvu

			Ogólne przygotowanie uczmow tak samo, jak na poprzednich 
kursach jest bardzo różnolite. Uczniowie szkoły posiadają jako 
wykształcenie ukończoną szkołę średnią z maturą, bądź posiadają 
też niecałkowite wykształcenie szkoły powszechnej. Rodzice ucz- 
niów trudnią się różnymi zawodami, coraz więcej jednak uczniów 
pochodzi z rodzin mleczarzy, co należy uważać za objaw bardzo 
dodatni. Nie są to uczniowie, którzy przypadkiem dostali się do 
zawodowej szkoły mleczarskiej, są to synowie rodzin mleczarskich, 
tem samem wytwarza się pewien stan rodzin zawodowych mlecza- 
rzy. Dalszym objawem korzystnym obserwowanym w szkole z ro- 
ku na rok to napływ uczniów z dłuższą, conajmniej dwuletnią pra- 
cą zawodową przed wstąpieniem do szkoły. Uczniowie mający prak- 
tykę zawodową poza sobą są elementem naogół znaczl:,.ie więcej 
korzystającym z nauki praktycznej i teoretycznej w szkole, jak ci, 
którzy dopiero w szkole zapoznają się z mleczarstwem praktycz- 
nie. Dodatni objaw zaobserwowany na VII kursie to zgłaszanie się 
uczniów dopiero po odbyciu służby wojskowej; jest wskazane m, 
aby uczeń kończył szkołę mleczarską po odbyciu służby w wojsku, 
wówczas nauka w szkole jest też odświeżeniem nabytych uzdol. 
nień praktycznych przed służbą wojskową, jest pewnego rodzaju 
nowym początkiem pracy zawodowej mleczarza. Organizacja nau- 
ki uczniów, plan i sposób nauczania nie uległ zasadniczej zmia- 
nie w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym zmie- 
nił się tylko na skutek zarządzenia Kuratorjum Okręgu Szkolnego 
Poznańskiego w Poznaniu początek roku szkolnego z l lutego na 
15 stycznia każdego roku. 
Poza uczniami pracowało w szkole w ciągu roku sprawozdaw- 
czego przez dłuższy, lub krótszy okres czasu 22 hospitantów. 
Szkoła zorganizowała wycieczkę uczniów jednodniową do Wit- 
kowa i Powidza; pięciodniową wycieczkę do Stacji Doświadczal- 
nej Serowarskiej w Bażanowicach koło Cieszyna, do Cieszyna, Wi- 
sły i Krakowa; jednodniową do Środy dla zwiedzenia Szkoły Rol- 
niczej W. I. R. w Środzie, Mleczarni Spółdzielczej w Środzie, go- 
spodarstwa w Kijewie i zamku w Kórniku. 
Tak jak i w poprzednich okresach sprawozdawczych stara się 
szkoła swym absolwentom znaleźć zajęcia. Pomiędzy absolwenta- 
mi szkoły prawie że niema bezrobotnych. Szkoła stara się utrzy- 
mywać kontakt z absolwentami, rozrzuconymi po całej Polsce; nie- 
jednokrotnie ułatwia im szkoła pokonanie różnych trudności pra- 
cy zawodowej przez udzielanie pisemnych wyjaśnień. 
Statystykę przerobu w mleczarni szkolnej W. I. R. przedsta- 
wia załączone zestawienie. Wykazuje ono w porównaniu do po- 
przedniego roku sprawozdawczego zmniejszenie ilości dostarczo- 
nego mleka do mleczarni szkolnej, zmniejszenie produkcji masła 
i serów. Zmniejszeniu uległ również wyrób twarogów, natomiast 


111
		

/122.djvu

			O'> o 
 
 ot:> 
 ot:> 
 co C\I C\I .... 
AU!aZ")! o O'> <= <= C\I <= 
 
 
 
 <= 
 

 O'> o 
 o ot:> .... .... 
 
 
 

 .... .... .... .... 

 
o o
apmp o .... 
 
 .... <= N ot:> N CO O M 
O 
 
 C\I 
 
 ot:> ::!> OC O C\I ot:> 
.: n
oH'Aq 
 ot:> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
O 
.
 
..o 'Uł ad N 
 
 <= .., 
O O 
 O 
 
 .... O 
ot:> 
 
 
 
 
 
 
 
 C\I 
 
 
.... n
O.1"M1 
» 

 o
auual{:> ot:> 
 O'> - 
 
 O'> CO <= C\I - C> 
.... ... 
 
 
 
 CO ot:> 
 ot:> 
 OC 
:I-mr lqSl!UJ - 

I e I I I I I I I I I 
 
 I 
O) .... o 
.a p:: .... ... 
.J;:: ..ci 

 -o e I I I I I I I:': ot:> I 
::>. I I I <= ot:> 

 ;3 

 Il!!.1 
I I I I I I co ot:> I I C\I 
-o -adUJr I . 
.... 
O) 
., a!lf S I I I I I I I I 
 I I 
I ot:> 
- UJl!P3: .... 
o 
.: nopnoUJ 
 O'> 
 
 co <= ot:> N co co 
- ot:> o I 
 o ::!> co I oc C\I 
 
o -ay ... - ... 
 C\I ... - C\I 
.
 
..o a!lf S .1nq ... 
 O'> O'> O'> C\I 
I o 
 
 
 oc 
o ot:> ot:> o ot:> 
 
 .... <= <= oc 
 
-UJn - N .... 
.... 
» 
ot:> C\I O'> <= O'> ...,. co ... 
 C\I 
 O'> 

 a!lf:>A'HA.L ot:> co 
 
 
 
 ot:> 
 ... O'> M ot:> 
C\I C\I 
 - 
 co co ... ot:> 
 
 
 
co O'> co .... O'> ... O'> 
 O'> C> ot:> 
l! "1 S !dl!.1.L I co 
 
 C\I 
 ...,. O'> ot:> 
 co oc 
.... ot:> 
 ot:> C> o o ot:> <= O'> 
 
.... ... .... 
, '" 
o.... o ot:> co <= .... C> ot:> 
 <= .... 
 ... .., 
.
 ., o 
..o", 
 o ... ... 
 oc ... 
 o oc C\I .... 
.... 
 Q£) <= N 
 
 O'> C\I co 
 
 
 
 ot:> 
2 e 
 O) 
 C> C\I 
 ... ... ... O'> co 
 co 
 O'> 
»00) 
 - ... ... ... ... .... 

.:'"Ć 

 o c'd o 8 co O'> co O'> C\I C> 
 O'> 
 <= 
O'> C\I O'> co M C\I o ... co 
 

s
 
 ... C\I co 
 ot:> 
 o co 
 co C\I ot:> 
ON
 
 ot:> O'> .... O'> .... o ::o .... o 
 ot:> ot:> 

 t) e O'> <= co C\I 
 C\I co 
 C\I 
 C\I co 

 
 
 
 
 ... 
 
 
 
 
 M 
t) 
 
.... ..: '2 
., ..: t) oS:: '"Ć :
 ..: 
O) ... O) O) oS:: O) .... 
:E M .c) .
 O) O) '" ot:> -I': t) 
O'> c.; '0.. ., 'N 0.- N 
 O) O) 
.... O) .... O) O) '"Ć 
 '"Ć O'> N » N 
.
 ';;' '8.- .... N ::: t) .... 
O) .... -N ... 
 '" 
:E N ;3 O) 
 '" ;3 .... » :E 

 u U3 p.. CJ ci) .,..:j 



 
... 

 
co 


co 
O'> 
co 

 


ot:> 
co 
... 



 
<= 


o 
N 
C\I 


co 
- 


ot:> 
... 



 
or. 



 
... 
OC> 


O'> 
M 
O'> 


'" 
M 

 
ot:> 



 
<= 

 

 



 

 
<= 
C\I 
C\I 
... 


ot:> 

 
... 
C\I 
... 

 

 


e 
O) 
N 
" 
p:: 


112
		

/123.djvu

			zwiększeniu uległ wyrób kazeiny, obecnie więcej opłacalnej. Ka- 
zeina wyrabiana w mleczarni szkolnej dzięki swej jakości wyro- 
hiła sohie markę i łatwość zbytu. 
W ciąl!;u omawianego okresu zwiedziło szkołę około 500 osób, 
poc
odzących z całej Polski. 
Szkoła Mleczarska W. I. R. zorganizowała stoisko na wysta- 
wie: "Mleko dla wszystkich" w Warszawie w październiku 1934 r. 


2. D z i a ł M l e c z a r s k i. 
Ilości wykonanych analiz przez dział mleczarski przedstawia 
zestawienie załączone. 
Dział Mleczarski w okresie sprawozdawczym: 
przygotowywał i dostarczył serowniom 81 litrów podpuszczki; 
dostarczył mleczarniom i kontrolerom mleczności 4 385 kg 
kwasu siarkowego i 242 litrówalkaholu anylowego; 
przYl!;otował i dostarczył mleczarniom 99 litrów alizarolu do 
badania jakości mleka. 
Dział Mleczarski dostarczał, jak w poprzednich latach mle. 
czarniom inne chemikalja w mniejszych ilościach. 
W roku sprawozdawczym dokończono opracowania i wydano 
drukiem statystykę mleczarstwa w Wielkopolsce za lata 1931 
i 1932. Dla potanienia kosztów wydawnictwa wydaje się statystykę 
za 2 lata razem. 
Na życzenie Pomorskiej Izby Rolniczej bierze kierownik szko- 
ły udział w pracach organizacyjnych serowarstwa pomorskiego. 
Kierownik szkoły rzeczoznawca, arbitrem Komisji Mieszanej Pol- 
sko-Gdańskiej w sprawach jakości mleka i masła. 
Wygłoszono przez Polskie Radjo w Poznaniu dwa odczyty pt_: 
L rozporządzenie o dozorze nad mlekiem, a producenci, 2. usta- 
wa nabiałowa, a konsumenci. 
Personel szkoły bierze czynny udział w pracach Komitetu 
Państwowych Ocen masła i serów. Kierownik szkoły jest delega- 
tem Komitetu. Kierownik szkoły, dwaj nauczyciele i jeden instruk- 
tor są rzeczoznawcami Komitetu dla oceniama prób masła i serów. 
W sprawach związanych z pracami Komitetu jeździł personel szko- 
ły 7 razy na posiedzenia i oceny Komitetu. W dniu 20 październi- 
ka 1934 r. odbyła się w Szkole Mleczarskiej W. I. R. we Wrześni 
XI Okręgowa Ocena Masła i Serów, wzięło w niej udział z pró- 
bami masła 55 mleczarń województwa poznańskiego i 29 mleczarń 
województwa pomorskiego. Prób serów na ocenie było 11, z wo- 
jewództwa pomorskiego i 2 z województwa poznańskiego. 


Sprawozdanie W. I. R. - 8 


113
		

/124.djvu

			co $; co ot:> c 
 '"'" co "- c - e<: 
Q9.rd UlaZlJY c <= ot:> "- "- "- - 
 c "- C'ł 
oc "- co "- "- "- co "- oc oc oc 
- - - - - - - - - - - - 
a!nlJMozsłtJJ I I I I I I I I I r I 
-lJZ tJu tJłstJW 
AUI!1.a!IIl
 ! I I I I I I I I I I 
O
;}UP.MOZS I I - - 
-ł
Jp.z p.>!arw 
N AU
aZtJ)l I I I I I I I I I I 
..... 

 
rn 
p n
O.rtJM.L I ... i I I I I I I I I I 
rn 
I ..t:1 ot:> oc 
<.:> lJ.ras I I I I I I ... I I I I 
..., 
I s:: 

 co 
 oc co ot:> c 
 ot:> oc C'ł oc 
rn tJłstJW 
 
 ot:> 
 
 
 C'ł 
 
 
 
 
 
p - 
I o !WJUOZ;J 
..o: oc N c "- C oc C'ł oc c C'ł C ' ot:> 
 
 
 
 
 
>, -ład l>!IP.AuaS 

 

 C'ł 
 OC 
 "- OC OC 
 ot:> C'ł OC 
-<..1 
'UtJI
:W 
 
 ot:> 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
_'" 
O o
auoz:>zsnH 

 - "'" C 
 C'ł - C'ł - OC C'ł OC 
 
OC OC OC OC OC OC OC OC ot:> ot:> ot:> OC 
...... -po lJ1J:alW 


OMOSI!MJI C ot:> "- ot:> ot:> - C'ł 
 - - OC C'ł 
eu nsp.M.J[ OC OC CO "- OC OC OC ot:> OC OC ot:> <= 
-I!Z ! KutJl."!m
 
nz:>zsDH O/O - C CO 
 "- 
 C'ł C'ł CO CO ot:> <= 
C - - C C 
 
 
 CO CO C c: 
tJu AutJła!UJ$ - - ... - - - 
o:ilauład p.]faIUl 
 
 OC 
 
 ot:> ot:> 
 
 ot:> 
 <= 
C <= ot:> 
 - C'ł 
 CO - CO 
 CO 
'l!lRUP. q:JA.U 
 
 
 
 
 .., '!AM 

oTI - - - - ... - - ... - - - ... 
o
auład 
lJ1J:apn q:>tJZ!ltJutJ CO ot:> CO - 
 OC 
 OC OC "- C 
 
- - C - ... C'ł 
 "'" 
 
 
 C'ł 
q:>AUtJUOJj"AM M nz:> 
 
 
 
 
 
 e.; e.; e.; e.; e.; e.; 
-zsnn 0/0 .(uła
:>az.rd 
AQ9.rd q:>A:>I:?[tJłASPtJU 
altJłs Młs.rtJpodso
 
 OC OC "- "- CO CO CO CO "- OC CO CO 
tptJz:>a{w "
OII 
<.:> 
mo 
 
..... ,; -s:: t) -s:: "E .s:: ,.; 
.. "d 

 OJ OJ -s:: .
 .
 '" OJ ot:> -s:: t) 
Q) 
 '" .
 t) OJ ::>. :a 
 OJ OJ 
..... 
 OJ OJ .
 OJ N 
 
 N N 
- "
 'Oj' .... '0.. N "d ::: ... t) » .... 
:::8 OJ OJ .... oN .... » 'E '" 

 N 
 
 oj 
 
 
::<:i U U3 p.. C1 ci) 
 


CO 
CO 
ot:> 
C 
C'ł 


C'ł 


- 
C'ł 


"- 

 
ot:> 



 
ot:> 
"'" 


es. 
ot:> 

 


- 
C'ł 
"- 


"'" 
.... 
"- 


C 
C 
C'>ł 



 
- 
.., 
<= 
- 


ot:> 
N 
e.; 


EJ 
OJ 
.. 
oj 
I:G 


114
		

/125.djvu

			2. OŚ"IATA POZASZKOLNA 


A. Przysposo bienie rolnicze 
Do zakresu oświaty pozaszkolnej Szkół Rolniczych męskich 
W. I. R. wchodziło: przysposobienie rolnicze, j'ako jedna z ważniej- 
szych prac szkoły. bowiem chodzi o to, by jaknajwiększa liczba z po- 
śród konkursistów przyspo.sobienia rolniczego wstępowała do szkół. 
Ilość uczestników w przysposG'bieniu rolniczem była następująca: 
Okręg Szkolny Zespołów Konkursistów 
Bydgoszcz 20 137 
Chodzież . 33 238 
Inowrocław 20 133 
Janowiec 29 190 
Kępno 16 122 
Koźmin 32 200 
Leszno 35 215 
Międzychód II 83 
Ostrów 13 100 
Szamotuły 28 230 
Wołsztyn 47 391 
W

 
 1% 
Środa . 37 242 
razem: 357 2476 
Ilości dni zużytych na tę pracę. jak i innych prac wykonywa- 
nych przez szkoly rolnicze W. I. R. wykazano w zestawieniu ogól nem. 
Zestawicnie ogólne ilości dni zużytych na poszczególne działy 
pracy, w roku sprawozdawczym 1934/35. 


Lp I 


Szkoły 
Rolnicze 


1 Bydgoszcz 
2 Chodzież . 
3 Inowrocław. 
4 Janowiec. 
5 Kępno. 
6 Koźmin 
7 Leszno 
8 Międzyc1ód . 
9 Ostrów 
10 Szamotuły 
11 I Wolsztyn. 
12 Września. 
13 Środa niem. . 


Przyspo- 
sobienie 
Rolnicze 


88 
90 
81 
56 
48 
58 
79 
39 
62 
97 
105 
50 
59 


R a z e m I 938 


8* 


Kółka 
Rolnicze 
iWTKR. 


35 
21 
74 
20 
23 
27 
30 
80 
26 
41 
83 
23 
25 
510 


Do- 
świad_ 
czal_ 
nictwo 


18 
23 
20 
34 
12 
33 
36 
21 
18 
24 
28 
15 
11 


'" 

 
o 
"d 
c 
::r:: 


7 
4 
8 
9 
3 
4 
7 
2 
4 
8 
23 
2 
4 


s:: o 

 
 
'" t) 
Z"" 



 
 
-: 
 


 


60 
26 
29 
36 
48 
57 
53 
32 
27 
56 
37 
2 
30 


li 
l ! 
5 


5 


2 
1 
2 
2 


293 I 85 I 493 I 20 


115
		

/126.djvu

			B, Praca oświatowa wśród kobiet wiejskich 


Pracę oświatową wśród kobiet wiejskich prowadzi Wielkopol- 
ska Izba Rolnicza za pośrednictwem Związku Wielkopolskich Kó- 
łek Włościanek. 
W czasie od l kwietnia 1934 r. do 31 marca 1935 r. wykona- 
no przez własny personel Wielkopolskiej Izby Rolniczej stawiony 
do dyspozycji Zw. Wlkp. Kółek Włościanek a mianowicie: l in- 
struktorki hodowli, l instruktorki ogrodnictwa, l instruktorki go- 
towania, l instruktorki ogólnej oraz personelu dobieranego do- 
raźnie przez Związek z funduszów własnych względnie z fundu- 
8ZÓW Wydziałów Powiatowych następujące prace: 
Przeprowadzono kursów, wykładów itp.: 
z dziedziny hodowli: 
a) kursów hodowli drobiu 20 uczestniczek 
b)i kursów weterynaryjnych 6 
c) pokazów kapłonienia 24 
d) wykładów hodowlanych 14 
e) prowadzenie l konkursu producentów drobiu przygo- 
towanie 2 dalszych konkursów; 
z dziedziny ogrodnictwa: 
a) kursów 6 
b) pokazów .oczkowania róż 37 
c) wykładów ogrodniczych 9 
d) lustracji ogródków . 128 
e) wykonanie nowych planów ogrodów - 6 
f) przeprowadzenie premjowania w 17 kółkach w 131 
ogrodach: 


" 


642 
120 
322 
904 


n 


" 


uczestniczek 27 c t 
416 
1I51 


" 


" 


wyróżnione zostały I. nagrodą 4 ogrody 
" " II. " 25 " 
" " III. " 45 " 
" " listami pochwalnemi 28 ogrodów 


odpadło 29 ogrodów. 
Premjowanie we własnym zakresie przeprowadziły: 
pow. Rawicz w 10 kółkach w 40 ogrodach: nagród przy- 
znano: I. - 9, II. - 14, III. - 17; Leszno w 8 o
ro- 
dach: nagród przyznano: I. - 2, II. - 5, III. - L 
z dziedziny higjeny: 
a) kursów 
b) wykładów 


31 uczestniczek 2130 
II " 723 


116
		

/127.djvu

			z dziedziny gospodarstwa domowego: 
a) kursów gotowania 16.. 253 
b) kursów wyrobów mięsnych II .. 162 
c) kursów wypieków 31.. 445 
d) kursów przetworów . 27" 360 
'e) kursów serowarstwa 43.. 708 
f) kursów prania i prasowania 33 " 508 
g) kursów kroju i szycia . ll.. 201 
h) kursów robót ręcznych 6.. 160 
i) kursów hieliźniarstwa 3.. 70 
j) kursów trykotarstwa 3" 87 
k) wykładów l " 54 
Ogółem przeprowadzono 308 kursów przy udziale 6868 kur- 
sistek; wygłoszono 60 referatów przy udziale 3767 słuchaczek. 
W roku sprawozdawczym: 
a) założono 38 nowych kółek, 
b) wygłoszono 25 referatów organizacyjnych przy udziale 
935 osóh, 
c) zorganizowano 10 walnych zjazdów powiatowych, 
d) zorganizowano 2 wystawy-kiermasze. 
e) kółka wzięły udział w wystawie regjonalnej w Ostrzeszo- 
WIe i w wystawie ogrodniczej w Gnieźnie, 
f) odhyło się I zehranie prezesek i delegatek w Poznaniu przy 
udziale 90 osóh, 
g) urządzony walny zjaZ(] prezcsek i delegatek przy udziale 
300 osóh, 
h) zehrań Zarządu odhyło się 4, 
i) zehrań Wicepatronek odhyło się 1. 


c, Akcja organizacji przodowniczych gospodarstw 
mniejszych 


Akcja organizacji przodowniczych gospodarstw mniejszych 
prowadzona hyła w roku sprawozdawczym analogicznie jak w roku 
uhiegłym, do metody i systemu w oparciu o ramowe wytyczne Mi- 
nisterstwa Rólnictwa i Reform Rolnych. 
Rejonów instruktorskich hyło sześć z sześcioma instruktorami 
specjalnymi dla organizacji gospodarstw. Na pobory i koszty roz- 
jazdów instruktorów dawało subwencję Ministerstwo Rolnictwa 
i Reform Rolnych. Ol] l lipca 1934 pozostało tylko 5 instrukto- 
rów. ponieważ na rok budżetowy 1934/35 Ministerstwo przyznałr. 
Wlkp. Izbie Rolniczej subwencję tylko na pięć etatów instruktor- 
skich. Ponieważ wiadomość tę Wlkp. Izha Rolnicza otrzymała do- 
piero w końcu marca 1934 r. czyli już po uchwaleniu i zatwierdzc- 


117
		

/128.djvu

			niu budżetu przez Radę Izby Rolniczej, nie było możn08CI utrzy- 
mania 6 etatu instruktorskiego na rejonie V. Pomimo to OlI l kwiet- 
nia do l lipca 1934 r. instruktor ten w rejonie swoim opłacalny był 
z oszczędności jakie pozostały na L IV. 1935 r. z poprzedniego 
roku budżetowego. Chociaż rejon V od lipca 1934 r. do 31. III. 
1935 r. nie był instruktorem obsadzony pracy w nim nie przer- 
wano, gdyż sporadycznie dojeżdżał tam instruktor z rejonu I. 
Na rok budżetowy 1935/36 Wlkp. Izba Rolnicza wstawiła do 
budżetu odpowiednią kwotę, która została zatwierdzona, tak że 
w rejonie V będzie praca przywrócona. 
Jeżeli chodzi o cyfrowe przedstawienie akcji, to stan przed- 
stawiał się następująco: 
stan na 31. III. 1935 r. - objętych było 18 pow. 93 wsie 
i 151 gospodarstw + 2 zespoły po 6 członków i 12 gospO(larstw - 
razem 163 gospodarstw; 
stan na L IV. 1934 r. - objętych było 18 pow. 80 wsi' i 141 
gospodarstw. 
W ciągu roku stan powiększył się o 12 wsi nowoohjętych i 22 
gospodarstwa. 
Rachunkowość rolniczą prowadziło 48 gospodarstw. 
W ciągu roku w poszczególnych rejonach wyeliminowano kil- 
ka gospodarstw nienadających się na przodownicze, lecz na ich 
miejsce przybrano tę samą ilość nowych gospodarstw. Pozatcm ro.
- 
szerzono akcję głównie w rejonach II, IV i VI. 
Rok sprawozdawczy dla ogółu rolnictwa wielkopolskiego był 
ciężki wskutek klęski posuchy. Odczuły to równie.l wsie i gospu- 
darstwa objęte akcją organizacji gospodarstw, szczególnie w p.)- 
wiatach: Czarnków, Chodzież, Oborniki, Szamotuły, Wągrowier, 
Leszno i Wolsztyn. Głównie dał się we znaki brak słomy i paszy 
dla bydła. Posucha ta powtarza się jUL trzeci rok z rzędu, co bez- 
warunkowo odhija się na wydajności plonów, zubożeniu ziemi 
i braku pasz - wskutek czego stan inwentarza w gospodarstwach 
objętych akcją jak i w ogólności jest w stanie słabym. 
Głównym powodem złego stanu hydlęcego jest to, że rolnicy 
za dużo sieją roślin kłosowych, a za mało pastewnych, co prozy 
małej ilości łąk i pastwisk i w dodatku zaniedhanych ,dalej przy 
chowie alkierzowym, stan inwentarza w ciągu najhliższych lat ni,' 
ulegnie prawdopodobnie poprawie. \\ dużej mierze przyczynia si" 
też brak dobrego materjału do chowu oraz w wysokim stopniu roz- 
winięta gru.lica bydła powodują ten zły stan pogłowia. 
Obserwacje szeregu lat i dokonywane lustracje tak przez sp". 
cjalistów Izby jak i Ministerstwa stale podkreślają ten błąd chru- 
niczny, jaki występuje u ogółu rolników. 
Z tego też powodu w roku sprawozdawczym nastawiono spe- 
cjalnie pracę instruktorów do przeprowadzenia w gospodarstwach 


118
		

/129.djvu

			objętych akcją organizacji. planu obsiewów w ten sposób aby ob- 
niżyć obsiewy kłosowych do granic możliwych, w zależności od 
miejscowych warunków. Udało się to prawie w 70-80% w go- 
spodarstwach objętych akcją, gdzie obsiewy kłosowe obniżono do 
65 a nawet 55 % na korzyść roślin pastewnych i okopowych. Spr<1- 
wa ta nie jest ukończona, gdyż akcja w dalszym ciągu idzie w tym 
kierunku pomimo trudności przelamania uporu rolników. Problem 
pasz i wyżywienia bydła był, jest i będzie na terenie wielkopolski 
długie lata trudnym do całkowitego rozwiązania. To też z inicjaty- 
wy Wlkp. Izby Rolniczej rozpoczęto w roku 1934 intensywną pro- 
pagandę na rzecz roślin pastewnych, a w dalszej konsekwencji 
wprowadzono do większej ilości gospodarstw bezpłatnie rośliny pa- 
stewne jak słonecznik, kapustę, cykorję i t. p. W załączonym ze 
stawieniu tabelarycznem (tablica nr. 6) przedstawione są ilości oraz 
na jakim obszarze i w ilu gospodarstwach rośliny zastosowano 
wiosną 1934 r. Próby te przeprowadzone nietylko w gospodar- 
stwach przodowniczych lecz także i innych, dały bardzo dobre 
rezultaty a materjały zehrane, zostaną opracowane i opuhlikowa- 
ne przez Wydział Produkcji Roślinnej W. I. R. 
Jak wskazuje tahela, w sezonie jesiennym poza wprowadze- 
niem zhóż ozimych do gospO(larstw w objętych wsiach akcją wp
o- 
wadzono również specjalne mieszanki (Landsberską, Poznańską 
i wykę zimową), celem zahezpieczenia pasz na okres wiosenny. Mie- 
szanek tych wprowadzono w 54 wsiach w UB gospodarstwach na 
obszarze 21,59 ha. Jednocześnie, by po sprzęcie mieszanek na zie- 
loną paszę, względnie częściowo na siano wykorzystać tę samą zie- 
mię pod rośliny pastewne, przewidziano zgóry wprowadzenie ro- 
ślin pastewnych jako poplouów, których celem ma być zabezpie- 
czenie paszy w okresie letnim głównie podczas żniw względnie 
przeznaczenie ich na kiszonki. Ilości podane, jak widać są bardzo 
znaczne temwięcej jeżeli się weźmie pod uwagę brak materjału 
siewnego wyki oraz niebywałą jej cenę, która wynosiła za 100 k
 
około 150 zł. Poza podanemi ilościami w tabeli, drugie tyle rolni- 
cy zastosowali na własną rękę i własnym sumptem. Rośliny pa- 
stewne, jak cykorja, koński ząb, słonecznik, kapusta pastewna, 
były dostarczane przez Izhę Rolniczą bezpłatnie natomiast mie- 
szanki ozime Izha subwencjonowała w 50 % . 
Również wiosną 1934 r. zostały rozprowadzone nasiona uszla. 
chetnionych zbóż i ziemniaków rakoodpornych jak wykazane 
w tabeli. 
Akcja stosowania roślin pastewnych nabrała w rolnictwie 
wielkiej wagi, to też wiosną 1935 r. zastosowano je na dużych ob- 
szarach jak to wskazuje tabela nr. 7). 
W roku sprawozdawczym zapoczątkowano akcję poprawy łąk 
przez założenie w 5 punktach łąk demonstracyjnych o powierzchni 


119
		

/130.djvu

			STAN CZYNNY 


Inwentarz stanu majątkowego 


oj Wartość 
't) Uwagi 
Grupa ;>-, Aktywa Sumy. I Sumy grup 
" i objaśnienia 
o 
p.. poszczegolne 
zł zł 
Z przeniesienia 1 268 615,35 
II INWESTYCJE W BUDOWIE 
III RUCHOMOŚCI 
1 Inwentarz żywy; 
a) w Janowcu 1 828, - 
b) w Koźminie 692,- 
c) w JyIiędzychodzie . 1 730,- 
d) w Srodzie .1 4 199,- 
e) w Nietążkowie : I 3 109,- 
f) w Tuchorzy 965,10 Księgi in wen- 
g) w VVitkowie 1149.50 tarza rncho- 
h) w Pętkowie 9444, - 23116,60 mego po- 
2 Inwentarz szczególnych 
martwy: instytucji 
w szk. rolno w Bydgoszczy 8 892.38 
" " .. .. Chodzieży 5 933,28 
" " " ., Inowrocławiu 6 389,73 
" " " " Janowcu 6863,13 
" " " " Kępnie 3 611,33 
" " .. ,. Koźminie 6195,68 
" .. " " Lesznie 7 032,88 
.. " " " Międzychodz. 8 120,13 
" " " " Odolanowie . 4 683,45 
" o. ,. ., Środzie n. 2810,70 
" .. ,. " .. 3 sem. 23 882,60 
" .. " " Szamotułach. 5 48ti,07 
" " " o. Wolsztynie 8 156.78 
" " " " Wrześni 4 129.88 
" " " " Nietążkowie . 15527,40 
" .. " .. Tuchorzy 6091,75 
,. " .. " Witkowie . 14 677,- 
" " ogrodn. w Koźminie . 34 479,35 
" " mlecz. " Wrześni 278801,21 
" " " " ". 9 042,95 
" fermie szkolnej w Srodzie 14244.36 
Do przeniesienia .1 475052 , 04 11 291 731,95 


160
		

/131.djvu

			0,25 ha i przygotowanie do obsiewu na wiosnę 1935 r. 12 punk- 
tów 0,25 ha. W sprawie poprawy łąk przeprowadzono kurs łąkar- 
sko-hodowlany w Kuźnicy Zbąskiej, gdzie specjaliści Izhy przepro- 
wadzili pracę w kierunku technicznym, celem uregulowania sto- 
sunków wodnych i poprawienia kultury łąk tej wsi, gdzie znajduj. 
się stosunkowo duźy kompleks łąk. Wreszcie przygotowano ma- 
terjały ze wszystkich rejonów instruktorskich dotyczące stanu łąk, 
celem przeprowadzenia w roku następnym podniesienia stanu kul- 
tury łąk. 
W akcji produkcji zwierzęcej w okresie sprawozdawczym in- 
struktorzy dokonywali następującycli prac; ustawiono stacyj knll- 
rów 9, maciorek l, huhaji l, kogutów 30. Pozatem zaprowadzono 
2 konkursy wychowu cieląt po 5 uczestników i to w rejonach 
I i VI i 5 zespołów producentów drohiu ze 103 uczestnikami. Kon- 
kursy te trwają rok, za które są przewidziane nagrody ze suhwen- 
cji Ministerstwa Rolnictwa. W związku z konkursami producen- 
tów drobiu przehudowanych zostało sposohem domowem 35 kur- 
ników i pobudowanych nowych 23. Pozatem Izha Rolnicza dostar- 
czyła do kurników bezpłatnie specjalnych okien w ilości II. 
W dziedzinie racjonalnego przechowania ohornika za poradą 
instruktorów pohudowano 23 gnojownie z 
liny z których 12 zo- 
stało premjowanych przez Wlkp. Izhę Rolniczą. We wszelkich pr:l- 
cach, które wymagają specjalistów, Wlkp. Izha Rolnicza deleg.)o 
wała stale swoich fachowców. Co się tyczy akcji oświatowej, w cią- 
gu roku personel instruktorski wygłosił 62 referaty fachowe na 
kółkach rolniczych, II na kółkach włościanek, prócz tego urzą- 
dzili we wsiach objętych 88 zehrań z referatami, kursów specjal- 
nych głównie hodowlanych urządzono 8, wspólnych zwiedzań go- 
spodarstw 18, odpraw przodowników akcji organizacji gospo- 
darstw 2. Pozatem instruktorzy umieścili w prasie 13 artykułów 
oraz wygłosili 6 odczytów w radjo. 
W ciągu roku odbyły się 3 zjazdy instruktorskie w Poznaniu. 
Pierwszy zjazd przeznaczono na specjalny kurs rachunkowośri 
rolno trwający 2 dni. Drugi zjazd przeznaczono na lustrację gospo- 
darstw przodowniczych w terenie celem praktycznego przeprowa- 
dzeni.a reorganizacji gospodarstwa. W ciągu roku zwiedzono rów- 
nież stację doświadczalną w Pętkowie oraz gospodarstwo szkoty 
rolniczej w Środzie. Trzeci zjazd odhył się w koilcu lutego hieżą- 
cego roku na którym w ciągu 2 dni ustalono plan pracy na okr
5 
wiosenny i letni, z czem związano akcję rozprowadzenia nasion 
uszlachetnionych zbóż, ziemniaków i roślin pastewnych na wiosnę 
1935 r. 
W pracy akcji organizacji gospodarstw zapoczątkowano tak- 
że uregulowanie spraw leśnych, gdyż szereg wsi posiada nieznacz- 
ne obszary zalesione, względnie nieużytki, nadające się jedynie do 


120
		

/132.djvu

			zalesienia. W tym celu Izba delegowała fachowców leśników, któ- 
rzy objechali w ciągu marca 1935 r. 16 wsi, zbadali na miejsca 
stan zalesienia i nieużytki, dając przytem ustne instrukcje i wy- 
jaśnienia. W rezultacie wiosną 1935 r. dokonano zalesienia nieużyto 
ków i halizn na obszarze kilka ha, przy pomocy Wlkp. Izby Rolni- 
czej, która subwencjonowała zakup sadzonek leśnych dostarcz,)- 
nych bezpłatnie gospodarstwu. 
'" ciągu roku została utworzona po myśli i dyrektyw Mini- 
sterstwa Rolnictwa i Reform Rolnych - Komisja Organizacji Przo- 
downiczych Gospodarstw Mniejszych przy Wlkp. Izbie Rolniczej. 
W skład Komisji wchodzi 8 członków - Radców Izby, którzy maj" 
przydzIelone rejony instruktorskie a w których jako czynnik spo- 
łeczny są opiekunami akcji gospodarstw oraz praktycznemi do- 
radcami. Komisja odhyła 2 posiedzenia i to w dniu 18. XII. 1934 
i 12. III. 1935 r. Na posiedzeniu w dniu 12. III. 1935 r. uchwalono 
z budżetu z roku 1934/35 preliminowaną kwotę I 200 zł przezna- 
czyć na premję dla tych gospodarstw, które się specjalnie wyróż- 
niają, odznaczają się postępem i wykonują ściśle dawane zalecenia. 
W my;l tej uchwały Komisji przyznano 38 gospodarstwom w re- 
jonach- I, II, III i IV premje a mianowicie: 210 drzewek owoco. 
wych 14 gospodarzom po 10-20 sztuk, 5 gospodarzom przezna- 
czono jako premje cielęta, I maicorkę, 2 p;ospodarzom ogrodzenie 
na gnojownię, 4 okna (lo kurników, 2 ule pszczelne, 2 radła, 2 płu- 
gi zwrotne, I wał pierścieniowy, I opryskiwacz, I kultywator, 
I bronę łąkową wreszcie 2 gospodarzom książki rolnicze "Dobry 
Gospodarz" Ludkiewicza. 


,.
		

/133.djvu

			Inspektorat Leśnictwa 
I. 
LEŚNICTWO W OKRESIE SPRAWOZDAWCZYM 1934/35 


Zwyżka cen na drzewo, jaka nastąpiła w roku sprawozdaw- 
czym 1933/34, uległa w roku sprawozdawczym 1934/35 pewnej 
obniżce. Jakkolwiek rynek wewnętrzny nie wykazuje zmniejszenia 
się konsumcji w stosunku do ubiegłego roku sprawozdawczego _ 
to jednak obniżka powyższa nastąpiła i to na skutek trudności 
eksportowych. 
Zmniejszony eksport pociągnął za sobą dość znaczne na
e- 
nie rynku wewnętrzneg-o materjałem tartym i budowlanym, co 
również dohitnie wpłynęło na zniżkę cen. 
Ceny dla sosny użytkowej kształtowały się na poziomie ca 
10 % niższym od ceny roku zeszłego i osięgały za użytek 16-24 zł, 
zależnie od jakości wzgl. odległości od zakładów przemysłowych. 
Ceny dębu kształtowały się na poziomie zeszłorocznym. 
Powierzchnia zalesień została w roku sprawozdawczym znacz- 
nie powiększona przez zalesianie nieużytków wzgl. pól i łąk wcie- 
lonych do objektów leśnych. 
Stan zalesień przedstawia się w roku sprawozdawczym na ogół 
miernie, szczególnie na słabszych glebach, a to z powodu panują- 
cej posuchy. Równolegle z klęską posuchy przyczyniło się do ob- 
niżenia jakości upraw i młodników silne wystąpienie zwójek, mszyc 
i t. p. 
Odnośnie do drzewa opałowego zniżka nastąpiła wskutek ob- 
niżenia taryfy kolejowej na węgiel. Ceny zniżkowały 1-3 zł za 
l mpo 
Transakcje sprzedażne na drewno kopalniane przeprowadZ!)- 
no w granicach bardzo szczupłych - a to ze względu na małe za- 
potrzebowanie kopalni, które wobec trudności wywozowych zmu- 
szone są do ograniczenia wydobywania węgli. 
W roku sprawozdawczym popyt na dyktową olszę (brzozę) 
znacznie został wzmożony z równoczesną podwyżką cen. Osiągano 
przeciętną cenę za l m 3 - 34 zł loco wagon. 
Nawiązując do eksportu drewna nadmienić należy, że wybit- 
ny wpływ na zwyżkowanie cen ma zbyt drewna do Anglji i Niemiec. 


122
		

/134.djvu

			Odnosnie do rynku angielskiego nadzieje wzmożenia wywozu 
są niewielkie, a to z uwagi na konkurencję ze strony Kanady oraz 
dość znacznego nasycenia tamtejszego rynku. 
Co do rynku niemieckiego to hamulcem w zbycie drewna są 
przeszkody z tytulu obrotów kompensacyjnych i ograniczeń dewi- 
zowych. 
Wykorzystanie etatów ręhnych lasów prywatnych odbyło się 
prawie w całości, a uzyskane drewno znajduje zhyt na rynku miej- 
scowym. 
W chwili ohecnej polepszenie sytuacji uzależnione jest w wiel- 
kiej mierze od wzmożenia ruchu budowlan£go. 
Odnośnie do dochodowości gospodarstw leśnych zaznaczyć na- 
leży, że objekty lasów prywatnych - przy względnie nawet nie- 
korzystnem ustosunkowaniu klas wieku, jak dotąd - nawet w tym 
roku, mimo obniżki cen, wykazują nadwyżkę dochodu nad rozcho- 
dami, ;rednio ca 20 zł za l ha. 
Działalność Inspektoratu Leśnictwa w okresie sprawozdaw" 
czym obejmowała następujące czynności: 
I. Inspekcje ohjektów leśnych w zakresie doradczym tak pod 
względem technicznym i administracyjnym - jak również 
kontrola wydanych zarządzeń. 
2. Sporządzanie planów gospodarczo-leśnych. 
3. Szacowanie szkód leśnych. 
4. Wydawanie orzeczeń fachowych i arbitraż. 
5. Opieka nad lasami wsi osadniczych i lasami gminnymi dyspn- 
zYCYJneml. 
6. Współpraca z Wydziałami Powiatowemi i z Inspektoratem 
Ochrony Lasów nad zalesianiem nieużytków drobnej własności 
i gmin. 
7. Akcja w kierunku pozyskiwania nasion leśnych z uwzględ- 
nieniem okręgów nasiennych. 
8. Pomoc w nabywaniu sadzonek i nasion leśnych. 
9. Prowadzenie wspólnie ze Stacją Ochrony Roślin ewidencji 
występujących szkodników leśnych oraz zarządzenia odpowielI. 
nich środków zapohiegawczych i zwalczających. 
ID. Popularne odczyty z dziedziny leśnictwa w Polskim Radio 
oraz wydawnictwo hroszur. 
II. Udzielanie bezpłatnie zgłaszającym się stronom porad i infor- 
macyj pisemnie i ustnie we wszystkich sprawach leśnych. 
12. Udzielanie pomocy w wyszukiwaniu i przyjmowaniu kwalifi- 
kowanych leśników. 
13. Pomoc przy sprzedaży drewna. 
14. Dostarczanie formularzy do książkowości leśnej po własnych 
kosztach. 


123
		

/135.djvu

			ad I. Ogólna liczba majątków leśnych, które podlegały stałe- 
mu nadzorowi technicznemu Wielkoplskiej Izhy Rolniczej wyna- 
siła w roku sprawozdawczym 1934/35: 105 majątków powierzchni 
44 358,77 ha. W stosunku do roku sprawozdawcze/!;o 1933/34 wi- 
doczny uhytek w liczbie 38 majątków spowodowany jest w zna c,/';- 
nej części wstrzymaniem czynności z racji nieuiszczenia przez ma- 
jątki należności za wykonane w latach uhicgłych prace techniczno- 
leśne, względnie za inne czynności wykonywane przez Wielkopol- 
ską Izbę Rolniczą - oraz przez kumulację niektórych oh sza rów 
leśnych, w których przeprowadzano dotąd oddzielnie inspekcje, 
w jedną całość, wz/!;I. przez wypowiedzenie nadzoru techniczno- 
leśnego. W roku sprawozdawczym przybyły 3 majątki leśne. 
ad 2. Opracowano 22 planów gospodarczo-leśnych na po- 
wierzchni 4 066,84 ha. 
.W opracowaniu 6 planów gospodarczo - Icśnych ogólnej po- 
wierzchni 2 108,96 ha. Plany będące w opracowaniu Sł na wykori- 
czeniu. Odnośnie do powyższych prac przeprowadzono nowe po- 
miary na łącznej powierzchni l 270,85 ha oraz rewizję pomiarów 
na powierzchni 4 904,96 ha. Do wymicnionych pomiarów wykona- 
no 38 map gospodarczych i sytuacyjnych. Rozplanimetrowano 'la 
nowo powierzchnie dla 20 obje-któw leśnych. Map kolorowych wy- 
konano 8. 
ad 3. i 4. Przeprowadzono 2 oszacowania szkód wyniiłych 
przez pożar oraz jedno orzeczenie (arbitraż między właścicielem 
a kupcem drzewnym). 
ad 5. Dokonano objazdu lasów wsi osadniczych i lasów gmin- 
nych dyspozycyjnych w następujących micjscowościach: I. Zębo- 
wo, 2. Mrowina, 3. Kopanina, 4. Chwałkowo, 5. Jezierzyce Ko- 
ścielne, 6. Zbarzewo, 7. Połaj ewo, 8. Młynkowo, 9. Rybowo, 10. 
Skoki, II. Łaziska, 12. Małocin, 13. Trzeciewnica, 14. Górowatki
 
15. Dęhowo, 16. Izdebki. 
W wyżej wymienionych miejscowościach leżących w powia- 
tach Poznaił, Wągrowiec, Czarnków, Leszno, Wyrzysk, Środa, No- 
wy Tomyśl, Szamotuły - udzielono 59 osadnikom porad leśnych 
oraz przydzielono bezpłatnie 177 500 sztuk L r. sosny pospolitej 
celem zalesienia halizn i nieużytków. Pomocni w akcji zalesienio- 
wej byli instruktorzy organizacji przodowniczych gospodarstw 
mniejszych odnośnych rejonów. 
Na przyszłość, począwszy od roku gospodarczego 1935/36 ca- 
łą akcję zalesieniową lasów wsi osadniczych jak również nieużyt- 
ków drobnej własności ześrodkuje się w ręku specjalnic zaangażo- 
wanego osobnego instruktora leśnego przy Inspektoracie Leśnictwa 
Wlkp. Izby Rolniczej. 
ad 6. Dokonano rejestracji powierzchni nieużytków w po- 
szczególnych Wydziałach Powiatowych. Na tej podstawie w po- 


124
		

/136.djvu

			ł 


rozumieniu z Wydziałem Powiatowym w Kościanie, jako pierwszy 
nastąpił objazd nieużytków w następujących miejscowościach: 
I.Wielichowo, 2. Czempin, 3. Krzywiń, 4. Kiełczewo, 5. Żelazno, 
6. Świniec. 
Łączna powierzchnia tychże nieużytków wynosi ca 100 ha. 
Udzielono na miejscu porad i wypracowano plany zalesień. Zapro- 
jektowane jest udzielenie powyższym miejscowościom w roku go- 
spodarczym 1935/36 pomocy finansowej oraz fachowej, wyż
j 
wspomnianego instruktora leśnego. 
Wyjazdów w związku z wykonaniem czynności było 292 i prze- 
byto w terenie 552 dni. 
ad 7. W roku sprawozdawczym z uwagi na doniGsłość prowa- 
dzenia racjonalnego odnowienia lasów, Wielkop. Izba Rolnic:ł:a 
skierowywała nabywców nasion leśnych w pierwszym rzędzie d<> 
tych majątków, które rozporządzając odpowiedniemi drzewosta- 
nami rodzimego pochodzenia ,dawały pewność dostarczenia odpo- 
wiednich nasion. 
Akcja uznawania drzewostanów nasiennych ograniczała się 
w roku sprawozdawczym do majątków podległych technicznemu 
nadzorowi Wielkop. Izbie Rolnizcej, nie mniej jednak projektowa- 
na jest w roku 1935/36 szersza akcja, obejmująca cały szereg ma- 
jątków leśnych, nieobjętych nadzorem Wielkop. Izby Rolniczej. 
ad 8. Inspektorat Leśnictwa doceniając ważność doboru ma- 
terjału tak sadzonkowego jak i nasion, stara się usilnie, by w pierw- 
szym rzędzie wlaściciele obszarów leśnych zaopatrywali się w ma- 
terjał z własnych szkółek, z drugiej zaś strony wskzauje kupującym 
źródła zakupu. Opieką w tym względzie otoczone są te majątki leś- 
ne, które podlegają nadzorowi technicznemu Wlkp. Izby Rolniczej, 
nadto opieka rozciąga się i na te majątki większej i drobnej włd- 
sności, które zwracają się po poradę i informację. 
W roku "'prawo zdawczym zbiór nasion był następujący: sosna 
-obrodziła średnio tak, że pokryto własne zapotrzebowaniez pewną 
nadwyżką, świerk - słabo, modrzew - bardzo słabo, dąb - słabI), 
buk - bardzo słabo, jesion - średnio, olsza - średnio, brzoza 
- średnio. Wobec dość słabego zbioru wymienionych nasion, nie- 
które z nich sprowadzane były z innych dzielnic Polski, wzgl. z za- 
granicy. W tym względzie Wlkp. Izba Rolnicza wydawała opinje 
Izbie Przemysłowo Handlowej z uwagi na stosowanie obniżo- 
nych ceł. 
ad 9. Inspektorat Leśnictwa prowadzi rejestr szkodników leś- 
nych, w którym notuje się dane, jak rodzaj szkodnika, miejsco'- 
wość, rozmiar wystąpienia oraz podaje się każdorazowo środki 
zwalczające oraz zapobiegawcze. 
W roku sprawozdawczym notowano wystąpienie następujących 
szkodników ze świata owadów i zwierzątł 


125
		

/137.djvu

			Z owadów, których pojaw w okresie sprawozdawczym był ma. 
sowy, wymienić należy chrabąszcza majowego. Masowe wystąpi
- 
nie wspomnianego szkodnika ohjęło prawie całe Województwo. 
W akcji zwalcz
nia brały czynny udział poszczególne majątki. Wy- 
działy Powiatowe, Dyrekcja Lasów Państw. (na własnym terenip) 
oraz walnie do zbierania chrząszczy przyczyniły się szkoły. In- 
spektorat Leśnictwa Wlkp. Izby Rolniczej przeprowadził odpo- 
wiednią propagandę w prasie oraz bezpośrednio u wszystkich wła- 
ścicieli lasów i obszarów dworskich. 
Z innych owadów dość silnie wystąpił cetyniec mniejszy i więk- 
szy, zwójki na sośnie oraz w kilku majątkach południowej części 
W ojewództwa stwierdzono dość silny pojaw mniszki brudnicy na 
sośnie, jednak wystąpienie to należy traktować jako lokalne. 
Pozatem wystąpiły lokalnie i w niegrożnej ilości szeliniaki, 
hurmak olchowiec (miejscami silniej) kuprówka, turkuć podjadek, 
krycień olchowiec, smolik, czerwczyk, zmiennik, ogłódki, zakorki, 
trąd świerkowy, mszyce na świerku i na sośnie, jesionie i akacji. 
Ze świata zwierząt dość znaczne szkody wyrządziły myszy, 
króliki, sarny, jelenie. 
Z grzybów wymienić należy osutkę, bełdkę opieńkę, żagiew 
korzeniową, rdzę pęcherzykowatą, rosę mączną dębową, rdzę so- 
snową skręcającą. 
ad 10. Z dziedziny popularyzacji leśnictwa Wlkp. Izba Rolni- 
cza sporadycznie daje odczyty do Radja Polskiego oraz artykuły 
do "Poradnika Gospodarskiego". 
Nakładem Wielkopolskiej i Pomorskiej Izb Rolniczych wyda- 
no broszurki p. t.: 
I. O znaczeniu i rozmnażaniu mrówek w lesie. 
2. Oszczędne zalesianie wiosenne. 
3. Ochrona upraw leśnych przed zwierzyną łowną. 
4. Wykorzystanie urodzaju żołędzi. 
5. Hodowla siewek sosny i brzozy w szkólkach. 
6. Ulotka o sporządzaniu cieczy bordoskiej i skrapianiu upraw 
sosnowych. 
7. Nowa topola. 
8. Świnia domowa w walce ze szkodliwymi owadami leśnymi. 
Nakładem zaś Związku Leśników Rz. Polskiej - dostarczon() 
właścicielom lasów broszurki p. t.: 
I. Las a powodzie. 
2. Do walki z chrabąszczem majowym. 
ad II. Wlkp. Izba Rolnicza udziela bezpłatnie każdorazowo 
pisemnie i ustnie wszelkich porad z zakresu leśnictwa oraz z za- 
kresu ustawodawstwa leśnego. 
ad 12. Z uwagi na stały kontakt z poszczególnemi zarządami 
leśnymi, Wlkp. Izba Rolnicza ma możność wglądu w ocenę kwali- 


126
		

/138.djvu

			fikacji personelu leśnego i w tym też kierunku informuje i poleca 
poszczególnych, znanych kandydatów na stanowiska leśne. 
ad 13. Celem ułatwienia zbytu drewna prowadzi Wlkp. Izba 
Rolnicza rejestr kupców drzewnych na poszczególne rodzaje drzew 
i informuje właścicieli lasów co do kształtowania cen. W roku spn- 
wozdawczym właściciele obszarów leśnych mieli możność korzy- 
stania z pomocy, jaką w tym kierunku udzielał Inspektorat Leś- 
nictwa. 
ad 14. Tak jak w latach ubiegłych otrzymują Zarządy leśne 
potrzebne formularze do prowadzenia książkowości leśnej po ce- 
nie własnych kosztów. 
Odnośnie do dokształcenia borowych, projektowany kurs me 
odbył się z przyczyn natury finansowej. 


II. 
DZIAŁALNOŚĆ INSPEKTORATU LEŚNICTWA 


Działalność Inspektoratu Leśnictwa obejmuje zasadniczo dwa 
kierunki. 
Pierwszy - to działalność, która wynika z umów z wła
ci- 
cielami ohjektów leśnych, polegająca na czynnościach illSpd,.t;yj- 
IJych, pomiarach lasu, sporządzaniu planów gospodarczo-leśnych 
i innych czynnościach, wchodzących w zakres gospodarki leśnej. 
Działalność powyższa obejmująca całokształt gospodarki leśnej 
większych objektów ma na celu nadawanie kierunku tejże gOhpO- 
darce tak pod względem hodowli, użytkowania jak też i ochrony. 
Kierunek drugi - obejmujący szerszy zakres działalności, -- 
natury ogólno-społecznej, - to dokształcanie borowych, podleśnt- 
czych na specjalnie urządzanych kursach, udzielanie pomocy w za- 
gospodarowaniu lasów wsi osadniczych, lasów gminnych.dyspozy- 
cyjnych i t. p. Pomoc powyższa obejmuje porady techniczno-Ieśnc 
oraz dostarczania wysadek leśnych bezpłatnie względnie po zni- 
żonej cenie. Dalsza działalność dotyczy zalesień nieużytków w po- 
wiatach, które na ten cel przewidują pewne subwencje, następnie 
nasiennictwo leśne. W tej dziedzinie działalność dotyka kontroli 
nad produkcją nasion leśnych, idącą w kierunku nadzoru nad po- 
chodzeniem nasion krajowych oraz oceny wartości hodowlanej. 
Dalsza działalność, - to wykłady z .dziedziny hodowli i ochrony 
lasów w szkołach rolniczych W. I. R. w miesiącach zimowych. Wy- 
mienione wykłady projektuje się w roku gospodarczym 1935/36. 
Przystępując do działalności pierwszej t. j. czynności inspek- 
cyjnych, urządzeniowych, szacowań i t. p. w większych ohjektach 
leśnych, podlegających technicznemu nadzorowi Inspektoratu Leś- 
nictwa W. I. R., podajó szczegółowy plan pracy. 


127
		

/139.djvu

			Technicznemu nadzorowi podlega 105 majątków leśnych, ob- 
szaru 44 358,77 ha, co czyni ca 28 % ogólnej powierzchni lasów 
prywatnych średniej i wi
kszej własności. Zaznaczyć należy, że ma- 
jątki wielkie jak również małe w przeważnej części nie podlegają 
temuż nadzorowi, pierwsze z tego powodu, że mają wykształcony 
personel leśny, na czele którego stoi przeważnie leśnik o wy.ższem 
wykształceniu, drugie natomiast z racji swej małej powierzchni. 
Inspekcje w majątkach podlegających technicznemu nadzorcwi od- 
bywają się dwurazowo w ciągu roku gospodarczego i mają na celu 
prowadzenia gospodarki leśnej według prawidłowych zasad. Czyn- 
ności inspekcyjne dotyczą całokształtu gospodarki leśnej t. j. prac 
zalesieniowych, łącznie z zakładaniem i prowadzeniem szkółek, 
prac zrębowych i trzebieżowych oraz czyszczeń młodników, czyli 
czynności pielęgnacyjnych, ochrony lasu, racjonalnej wyróbki drze- 
wa i sortymentacji, zbytu drzewa, książkowości i porady prawnej. 
Dalsza działalność dotyczy pomiarów i sporządzania planów 
gospodarczo-leśnych w myśl obowiązującej ustawy z dn. 24. VI. 
1927 r. i rozporządzenia Prezydenta Państwa z dnia 21. X. 1932 
o zagospodarowaniu lasów nie stanowiących własności państwa. 
Prace urządzeniowe obejmują rocznie średnio ca 6 000 ha i do- 
tyczą pomiarów i prac taksacyjnych. 
Poza wymienionemi pracami dalszą działalnością Inspektoratu 
Leśnictwa są szacowania objektów leśnych, szacowania szkód, 
opinje rzeczoznawcze, udzielanie porad prawnych i techniczno-leś- 
nych, wskazywanie źródeł i pomoc przy nabywaniu i sprzedaży na- 
sion i sadzonek leśnych, udzielanie rad i wskazówek przy sprzeda- 
ży drewna, książkowość leśna, nie tylko tym właścicielom lasów, 
którzy podlegają technicznemu nadzorowi Inspektoratu Leśnictwa 
- lecz także wszystkim zgłaszającym się stronom. 
Kierunek drugi - wychodzący poza ramy wyżej wymienio- 
nych czynności wymaga bliższego oświetlenia. Przystępując d<) 
urządzenia 5-cio tygodniowych kursów dokształcających dla bor,,- 
wych-podleśniczych, wyjść należy z tej zasady, że doborowy ma- 
terjał pomocniczy, który częstokroć w mniejszych lasach odgrywa 
rolę kierowniczą, powinien i musi być pierwszorzędny i fachowI) 
wyszkolony. Zadaniem przeto powyższych kursów - które powin- 
ny być przeprowadzane w okresach 2-letnich - jest podanie kur- 
sistom takeij podstawy z dziedziny teoretycznej i praktycznej, by 
mogli z pożytkiem pracować w przyszłości nietylko pod dyspozy- 
cją, lecz o ile możności i samodzielnie. Oczywiście, że aby celu 
tego dopiąć, przeprowadza się każdorazowo selekcję zgłoszeń, by 
po wyeliminowaniu jednostek nie nadających się, móc naukę po- 
stawić na pewnym odpowiednim poziomie. 
Dalsza działalność to praca w terenie przy zalesianiu nieużyt- 
ków. W tym kierunku dałoby się wiele zdziałać. Mówię warunko- 


128
		

/140.djvu

			wo - gdyż obok potrzebnych funduszów pieniężnych konieczna 
jest również i zrozumienie u włościan. Aby przygotować sobie grunt 
u tych ostatnich zamierza urządzać Wielkopolska Izba Rolnicza 
wykłady z dziedziny hodowli i ochrony lasów w Szkołach Rolni- 
czych W. I. R. - aby zaszczepić u młodzieży wiejskiej zamiłowa- 
nie i zrozumienie doniosłości lasu. Odnośnie do potrzebnych fun- 
duszy przy akcji zalesiania nieużytków, to w pierwszym rzędzie 
współdziałać powinny Wydziały Powiatowe - przeznaczaj
!c 
w swych budżetach potrzebne kwoty pieniężne. Uchwalone kwoty 
hędą wykorzystane, aczkolwiek muszę zaznaczyć, że jak dotyhcczas 
kwoty te są hardzo małe, a w wielu wypadkach nie figurują w bud- 
żecie Wydziałów Powiatowych zupelnie. Jakąkolwiekby była ta 
pomoc pieniężna. to w każdym przypadku Inspektorat Leśnictwa 
udzieli chętnym wszelkiej pomocy techniczno-leśnej, nietylko ogra- 
niczającej się do porad czysto fachowych - lecz starać się będzie 
() ile hędziemy dysponowali odpowiednim funduszem na ten cel - 
o udzielanie pewnych zapomóg w formie dostawy sadzonek leśnych 
po zniżonych cenach. 
Chcąc akcję tę możliwie najszerzej rozwinąć zwrócił się In- 
spektorat Leśnictwa do odnośnych Wydziałów Powiatowych z pro- 
pozycją jaknajdalej idącej ze swej strony współpracy w kierunk.J 
zalesiania nieużytków i prośbą o wstawienie pewnych kwot na ten 
cel w budżetach poszczególnych Wydziałów Powiatowych. 
Akcja powyższa dotyka podobnej czynności w lasach wsi osad- 
niczych. I tu las wymaga pewnej opieki oraz skierowania właści- 
cieli do zalesiania zupełnie nieproduktywnych części ich gospo- 
darstw. Na ten cel przeznaczyła Wlkp. Izba Rolnicza w roku go- 
spodarczym 1934/35 kwotę l 000 zł, która to kwota została wy- 
korzystana (bliższe dane w sprawozdaniu rocznem). 
Dalsza działalność Inspektoratu Leśnictwa obejmuje nasien- 
nictwo leśne. 
Jednym z warunków wywierających decydujący wpływ na 
przyszłą wartość gospodarczą drzewostanów powstających w dro- 
dze sztucznych odnowień, jest używanie do siewu odpowiednich 
naSIOn. 
Ocefla nasion, dokonywana przez powołane do tego stacje, 
może skontrolować jedynie cechy ich żywotności oraz w pewnpj 
mierze stwierdzić właściwość środków technicznych stosowanych 
do ich pozyskania. 
Materjał siewny jednak, którego ocena stacyjna wypadła na- 
wet najpomyślniej, może hyć nieodpowiedni dla danego środowi- 
ska, jeśli pochodzi od osobników przystosowanych do odmiennych 
warunków rozwojowych. Dotychczasowe badania stwierdzają, iż 
użycie nasion niewłaściwego pochodzenia - szczególnie z odręh- 
nych dzielnic klimatyczno-leśnych - daje wyniki bardziej ujemne 


Sprawozdanie W. I. R. - 9 


129
		

/141.djvu

			aniżeli użycie nasion mniejszej wartości użytkowej, lecz pochodz
 
nia rodzimego. Cechy bowiem dziedziczne tych pierwszych jak np. 
większa wrażliwość na mrozy, susze, osutkę i t. p. odhijają się ni
- 
korzystnie na calej przyszłości drzewostanu, jego 
 ydajności i war- 
tości. 
Mamy cały szereg dowodów, że używanie nasion pochodzenia 
zagranicznego z odmiennych stref klimatycznych odhiło się fatał 
nie na lasach w Wielkopolsce. Dotyczy to specjalnie nasion sosny 
pospolitej (Błociszewo, Myjomice, Siemianice, Torzeniec, Nekla 
i cały szereg innych majątków leśnych). 
Do powyższych spraw, dotyczących wymienionych czynno;ci, 
rozporządza Wielkopolska Izba Rolnicza następującym składem 
personalnym: 
Kierownik Inspektoratu Leśnictwa, 2 nadleśniczych z wyższem 
wykształceniem, 1 technik leśny, pełniący też częściowo funkcje 
sekretarza, 1 miernik, 1 sila biurowa - razem 6 osóh. 
Inspektorat Leśnictwa opiera się na wpływach wynikających 
z dochodów za czynności z nadzoru technicznego i urządzeń lasu. 
W tym też kierunku ustalony został skład personelu Inspektoratu 
Leśnictwa, by dochody - o ile możności - pokrywały rozchody. 
Ponieważ obecny skład personelu może zaledwie podołać termino- 
wym pracom z zakresu nadzoru techniczne
o i urządzeń leśnych, 
zatem wykazane prace z dziedziny szkolnictwa, nasiennictwa i za- 
lesiania nieużytków mogą być tylko wtedy zrealizowane, o ile bud- 
żet W. I. R. uwzględni odpowiednią kwotę, dającą możność zajtt- 
cia się wymienionemi sprawami. 
W roku gospodarczym 1935/36 zaangażowano z dniem 1 czer- 
wca jedną silę, mianowicie asesora leśnictwa, który zajmie się wy- 
mienionemi czynnościami.
		

/142.djvu

			Stacja Kontrolna 


DZIAŁ KONTROLI CHEMICZNEJ 


wykonano następujące ilości analiz 


W roku sprawozdawczym 
prób nawozów sztucznych: 
azotowych 
fosforowych 
potasowych 


84 ( 72 w r. 1933/34) 
239 (350 " 
2712 (850 " 
ogółem: 3035 (1272 w r. 1933/34) 
W tym roku wielka nadwyżka przy solach potasowych po- 
wstała przez uruchomienie nowych kopalni kainitu w Stebniku 
oraz wobec zwiększonego w ostatnmi roku zbytu soli potasowych 
wogóle. 
W myśl ustawy o kontroli nad sprzedażą nawozów sztucznych 
z dnia 12. III. 1932 r. oraz Instrukcji Ministra Rolnictwa i Re- 
form Rolnych z dnia 5. IV. 1934 r. zorganizowała Stacja Kon,c 
trolna w porozumieniu z Urzędem Wojewódzkim powyższą kon- 
trolę na terenie województwa poznańskiego. Kontrola firm oraz 
pobranie prób wykonane zostały przy pomocy personelu nauczy- 
cielskiego Szkół Rolniczych Wielkopolskiej Izby Rolniczej oraz 
personelu Stacji Kontrolnej. W związku z tern zbadano w Stacji 
Kontrolnej 46 próh rozmaitych nawozów. 
W roku sprawozdawczym wpływu ustawy na handel nawoza- 
mi sztucznemi oraz na ilość prób kontrolnych nie można było 
stwierdzić. 
Pasz zbadano w roku "prawozdawczym 
- 4 365), w tern podług grup (w nawiasach 
osp pszennych, żytnich i innych . 
makuchów 
mąk rybich, wieloryb. i mięsnych 
ziemiopłodów 
łubinów (na alkaloidy) . 
kiszonek . 
mąk pszennych i żytnich 
różnych pasz 


9* 


3712 (w r. 1933/34 
r. ub.): 
171 
300 
24 
114 
3011 
29 
49 
14 


(155) 
(281) 
(22) 
(59) 
(3723) 
(38) 
(54) 
(33) 


131
		

/143.djvu

			Na 171 prób otrąb były 24 próby (14%), które zawierały 
więcej jak 1% piasku, 14 prób (8%) - więcej jak 2'%, a w nie- 
których próbach zawartość piasku wynosiła 6, 10, a nawet 17 %. 
Próby ziemiopłodów badano przeważnie dla celów doświad- 
czalnych oraz dla kontroli zakiszania zielonych mas lucerny, sło- 
necznika oraz innych roślin pastewnych. 
Między próbami łubinów j1est 2 970 próh łuhinu Hodowli Ro- 
galińskiej, badanych podług porównawczej metody nefelome- 
trycznej. 
Oprócz tego Stacja Kontrolna zbadała 714 prób mleka i śmie- 
tany (341 prób w r. 1933/'34), które pochodziły z najhliższych oko- 
lic Poznania i miasta Poznania (cukiernie i osoby prywatne). W kil- 
ku wypadkach Stacja Kontrolna interwenjowała w sporach mię- 
dzy dostawcami a mleczarniami przy ohliczaniu zawartości tłu- 
szczu. 
W kategorji badań różnych zhadano (w nawiasach r. 1933/34): 
prób wapna . 819 (773) 
" technicznych 80 (102) 
" wody 28 (69) 
" oborników (stajennych i syn t.) 17 (14) 
" ługu (dostawy do octowni) . 19 (36) 
ogółem: 963 (994) 
Analizy techniczne obejmowały pojedyńcze badania, jak gra- 
fit, kwasy, mydło, drzewo, włókna, glina, słód, obok środków żyw- 
nościowych jak smalec, miód, ziemniaki, likiery, ocet itp. 
Przy obornikach rozchodziło się o porównanie oborników na- 
turalnych i sztucznych (szlachetnych). 
Badania tych prób różnych szły w kierunku stwierdzenia ich 
czystości, zafałszowania i przydatności do właściwych celów. 
Obok tych badań zajmowano się specjalnie hadanicm potrzeb 
nawozowych w glebach, określając rozpuszczalny kwas fosforowy, 
potas i azot oraz kwasowość w glebach metodą elektromotorycz- 
ną. Gleb zbadano l 573, w których oznaczono w l 538 wypadkach 
kwasowość (Ph), w 495 wypadkach zawartość kwasu fosforowego 
i potasu, a częściowo także i azotu. 10 gleb poddano mechanicz- 
nemu rozbiorowi dla celów meljoracyjnych. l 362 próhy pocho- 
dziły z województwa poznańskiego, 107 próh ze Śląska i 104 pró- 
by z b. Kongresówki. Wykonano 348 analiz dla zakładów doświad- 
czalnych oraz zbadano gleby 24 majętności w całości. Do wszyst- 
kich wyników analiz dołączano zawsze bliższe wyjaśnienia oraz 
porady co do wysokości i jakości nawożenia. 
Łącznie z badaniem gleh metodami laboratoryjnemi przepro- 
wadzono dla porównania doświadczenia wazonowe z H-tu gleha- 
mi, które poprzednio były zbadane metodą laboratoryjną. 


132
		

/144.djvu

			DZIAŁ OCENY NASION 
W dziale Oceny Nasion zbadano (w nawiasach r. ub.): 
nasion zbożowych 319 prób (305) 
buraków 375 " (303) 
koniczyn 370 " (534) 
traw 94 " (32) 
roślin strączk. (groch, łubin, seradela) 106 " (70) 
roślin oleistych (rzepak, len, mak) 48 " (18) 
pastewnych (marchew, kukurydza) 61 " (48) 
ogrodowych 17 " (24) 
leśnych 3 " (2) 
1392 (1343) 


Nasiona buraków, specjalnie cukrowych w tym roku posia- 
dały niską zdolność kiełkowania (ilość procentowa kiełkujących 
kłębków), która była spowodowana klęskowem wystąpieniem mszy- 
cy na nasiennikach. Z tych też względów obniżono na ten rok nor- 
my dla ilości kiełkowanych kłębków do 63 %. Przeciętna ilość kieł- 
kowanych kłębków wynosiła dla nasion buraka cukrowego 62 %, 
dla nasion buraka pastewnego 69 %. Mimo to i tej normy w wielu 
wypadkach nie osią
nięto, a mianowicie przy burakach cukrowych 
nie odpowiadało obniżonym normom (do 63 %) 41 %, normalnym 
normom (do 75 %) 80 %, przy burakach pastewnych 28 % względ- 
nie 64%. 
W próbach koniczyn było jeszcze wiele prób, zawierających 
kaniankę, w kilku wypadkach nawet bardzo wiele. Na 370 prób 
badanych było jeszcze 62 próby z kanianką (17 %); jest to liczba 
bardzo znaczna mianowicie, o ile uwzględni się ilość kanianki 
w powyższych próbach: na 200 g koniczyny przypadało: 
l ziarno w 14 próbach 
2 ziarna "13,, 
3-5 ziarn "9,, 
6-10 ziarn ,,10 " 
11-50 ziarn ,,9 " 
51 i więcej ziarn" 7 " 
Badania te wskazują na konieczność większej kontroli upraw 
koniczyn na ziarno, ewentualnie kwalifikacji na wzór innych ro- 
ślin uprawnych. 
Nadesłane próby do zbadania w Stacji Kontrolnej Wielkopol- 
skiej Izby Rolniczej pochodziły z następujących żródeł: 


133
		

/145.djvu

			Pochodzenie prób podlug dzielnic. 
Wielko- b. Kon- Mało- 
polska @jresówka Sląsk polska Pomorze 
Nawozy azotowe . 60 20 4 
" potasowe 2694 15 3 
" fosforowe 104 60 29 44 2 
pasze 3652 17 36 2 5 
gleby 1362 104 107 
różne 954 5 3 1 
mleko 714 
nasiona zbóż 319 
" buraków 310 27 7 12 19 
" koniczyn 323 37 9 1 
" rozmaite 292 8 20 6 6 
10784 293 218 65 33 
- 94,6 % 2,6% 1,9%, 0,6% 0,3% 


Ilość prób zbadanych przez Stację Kontrolną w ostatniem lO-leciu. 
Rok Ilość prób 


1925 
1926 
1927 
1928/29 
1929/30 
1930/31 
1931/32 
1932/33 
1933/34 
1934/35 


8490 
9998 
10 883 
11777 
14 985 
13 820 
8215 
10 632 
10 420 
11 393 


DZIAŁ OCHRONY ROŚLIN 


W dzialalności Stacji Ochrony Roślin, jako placówki mającej 
czuwać nad stanem zdrowotności kultur roślinnych na terenie wo. 
jewództwa poznańskiego, można odróżnić następujące kierunki 
pracy: 
L Właściwa służba ochrony roślin, 
2. Praca rejestracyjna i statystyka chorób i uszkodzeń roślin- 
nych, 
3. Praca oświatowa i propagandowa, 
4. Doświadczalnictwo terapeutyczne. 
W zakres prac dotyczcących właściwej służby ochrony roślin, 
na pierwszem miejscu zaliczyć należy rozpoznawanie chorób 


134
		

/146.djvu

			i uszkodzeń roślin nadsyłanych do Stacji oraz podawanie środków 
zwalczania i zapobiegawczych. Jako zadanie dalsze należy tu orga- 
nizacja zwalczania niektórych szkodników roślinnych, nakazanych 
jużto rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i R. R. jużto potrzebą 
dorażnego opanowania choroby względnie szkodnika, których sil- 
niejsze pojawienie się, poważnie zagroziłoby produkcji roślinnej. 
Racjonalizacja powyższej pracy zależy w dużej mierze od 
uwzględnienia wszystkich tych momentów, które najbardziej in- 
teresują producentów rolnych i najbardziej dają się we znaki ich 
gałęziom produkcji. W związku z tern okazała się potrzeba nawią. 
zania i utrzymywania ścisłego kontaktu ze wszystkiemi organiza- 
cjami rolniczemi. 
Oprócz wspólpracy z Zakładem Doświadczalnyvm W. I. R. 
w Pętkowie. Szkołami Rolniczerni i Ogrodniczemi W. I. R., z in- 
struktorami organizacji przodowniczych gospodarstw mniejszych 
W. I. R. a także z Wielkopolskiem Towarzystwem Kółek Rolni- 
czych w Poznaniu i tegoż Sekretarjatami po powiatach, Kołami 
Włościanek oraz Przysposobieniem Rolniczem nawiązano ścisły 
kontakt ze wszystkiemi organizacjami rolniczerni jak: Związek Sto- 
warzyszeń Plantatorów Buraków Cukrowych Wielkopolski i Po- 
morza w Poznaniu, Związek Towarzystw Ogrodniczych w Poznaniu 
i tegoż Towarzystwa powiatowe, Związek Towarzystw Ogródków 
Działkowych, Towarzystwo Miłośników Ogrodnictwa w Gnieźnie 
oraz innemi pomniejszemi stowarzyszeniami jak Towarzystwo Wza- 
jemnej Pomocy Kolejarzy w Żabikowie, Towarzystwo Miłośników 
dzielnicy Bielawy w Bydgoszczy itp. Kontakt ten polegał na wy- 
głaszaniu na życzenie referatów z dziedziny ochrony przedewszyst- 
kiem sadów, dostarczaniu plakatów i ulotek o chorobach roślin- 
nych oraz na udzielaniu pomocy technicznej przy zwalczaniu cho- 
rób i szkodników roślinnych. 
Dzięki wydatnej współpracy z Kuratorjum Poznańskiego Okrę- 
gu Szkolnego zdołała Stacja zorganizować powszechne tępienie 
chrabąszcza majowego w roku sprawozdawczym i korzystać w tej 
akcji z owocnej pomocy dziatwy szkolnej. 
Stacja pozostaje również w ścisłym kontakcie z Dyrekcją La- 
sów Państwowych w Poznaniu, bierze udział i zaprasza na wszel- 
kie zebrania i konferencje dotyczące ochrony lasów, wymienia swe 
spostrzeżenia co do pojawu ważniejszych szkodników leśnych itp. 
Łączność z Urzędem Wojewódzkim w Poznamu jest bardzo 
ścisła, dzięki czemu wszelkie poczynania Stacji w organizowaniu 
akcji tępeinia jakiegoś szkodnika, czy choroby na szerszą skalę, 
znajdują zawsze bardzo wydatne poparcie. 
P,odobny kontakt utrzymuje Stacja ze Starostwem Pow. oraz 
Wydziałami Powiatowemi, których np. ogrodnicy spełniają obo- 


135
		

/147.djvu

			wiązki organów pomocniczych w akcji tępienia korówki wełnistej. 
o czem niżej. 


Poradnictwo. 
W okresie spraw zbadano 1229 nadesłanych okazów chorych 
względnie uszkodzonych roślin, w czem było: roślin rolniczych 579, 
- ogrodniczych 535, - leśnych 96 oraz 19 oznaczeń chwastów. 
We wszystkich tych wypadkach wydano orzeczenie piśmienne. 
Ilość porad ustnych, udzielanych w biurze Stacji, w czasie 
lustracji szkółek, w czasie pokazów i wykładów nie bywa rejestro- 
wana. Dane powyższe nie obejmują również pisemnych odpowiedzi 
na zapytania w sprawie przyrządzania cieczy bordoskiej, zużytko- 
wania odpadków tytoniowych itp. 
W y j a z d ó w s ł u ż b o w y c h odbyto ogółem 481 w 985 
dniach, w czem było podróży: lustracje szkółek drzew owocowych, 
badanie szkodnika na miejscu, pokazy, wykłady: 89 podróży w 96 
dniach, pobieranie prób w Urzędzie celnym i in.: 37 podróży w 37 
dniach, lustracje upraw ziemniaczanych na raka: 119 podróży 
w 603 dniach, kontrola eksportowanych ziemniaków: 236 podróży 
w 249 dniach. 


DZIAŁALNOŚĆ PRAKTYCZNA 


l. Akcja zwalczania raka ziemniaczanego. 
Zaopatrzono w ziemniaki rakoodporne 28 (w r. 1933/34 - 39) 
miejscowości, położonych w 6 (8) powiatach o ogólnej ilości 1827 
(1669) gosopdarstw, dostarczając 19618,65 q (17 737 q) sadzenia- 
ków kwalifikowanych. 
Zasiłek został wypłacony na 19266,50 (I (17 423,80 q), z cze- 
go na 15 338,20 q po 2,- zł (1,50 zł), a na 
 928,30 q, po 1,50 zł 
(1,00 zł). Oprócz zasiłku Ministerstwa Rolnictwa i R. R. korzy- 
stały gospodarstwa zarażone i zagrożone rakiem ziemniaczanym 
z be:zzwrotnego zasiłku zainteresowanych Wydziałów Powiatowych. 
Według danych odnośnych Wydziałów Powiatowych udzielono 
zasiłku w wysokości: 
Wydział Powiatowy Gostyń - 352,50 zł po 1,- zł na q (rok 
1933./34 - O); 
Wydział Powiatowy Kępno - 1053,50 zł po 0,70 zł na q (4033,75 
zł po 0,70 zł).; 
)Wydział Powiatowy Oborniki - l 638,93 zł po 1,25 zł na q 
(zaopatrzenia nie było); 
Wydział Powiatowy Wolsztyn - 4 000 ryczałt (zaopatrzenia nie 
było ); 
Wydział Powiatowy Leszno - 2751,54 po 0,35 zł na q (504,20 zł 
po 0,85 zł); 


136
		

/148.djvu

			Wydział Powiatowy Kościan - 743,03 po 0,75 zł na q (1326,57 zł 
po 0,60 zł). 
Niezależnie od powyższych bezzwrotnych zasiłków, mogły wy-- 
mienione gospodarstwa korzystać przy zakupie ziemniaków rako- 
odpornych z bezproecntowego kredytu siewnego, przyznanego przez, 
Państwowy Bank Rolny w wysokości 2,- zł (3,- zł) na q. 
Przyznany kredyt w wysokościi 1,0000 zł (50000 zł) został 
wykorzystany w kwocie 21, 839,60 zł (23 005 zł) przez powiaty: 
Kępno 2 188,- zł 
Kościan l 800,- " 
Leszno . 10851,- " 
Oborniki 2 300,- " 
Wolsztyn 4 700,60 " 
Z powyższych zasiłków i kredytów zaopatrywano się w na- 
stępujące odmiany: Ackersegen, Arnicka, Erdgold, Hetman, Hin- 
denburg, Juli, Jubel, Parnassia, Pepo, Preussen, Rosafolja, 
Weckaragis. 
Lustrację czystości odmianowej upraw ziemniaczanych w te- 
renach zarażonych i zagrożonych rakiem ziemniaczanym przeprfJ- 
wadzono w miesiącu lipcu w 172 (136) miejscowościach, o ogólnej 
ilości 7 019 (5019) gospodarstw. Analogiczną kontrolę przepro- 
wadzono także w 672 (828) gospodarstwach dodatkowo uznanych 
zagrożone a rozmieszczonych w 47 (33) miejscowościach. 
L u s t r a c j ę j e s i e n n ą upraw ziemniaczanych przeprowa- 
dzono na terenie 9 (12) powiatów w miesiącu sierpniu i w pierwszej 
połowie września, lustrując 955 (1142) miejscowości, z czego: 
w powiecie Gniezno - 65 (lustracja nieukończona) ; 
" " Kępno - 152 (reszty miejscowości nie lustrowano,., 
gdyż nie zachodziła potrzeba); 
w powiecie Nowy Tomyśl - 127; 
" Oborniki - 137; 
" Poznań - 151; 
" Śrem - 54 reszty mleJscowoSCI me lustrowano, gdyź- 
nie zachodziła potrzeba); 
w powiecie Środa - 119; 
" Września - 132; 
" Wyrzysk - 18 (część powiatu położona na obszarze 
ochron). 
W wyniku lustracji jesiennej stwierdzono poraz pierwszy raka 
ziemniaczanego w 7 miejscowościach a mianowicie: 


" 


" 


" 


" 


" 


137
		

/149.djvu

			w powiecie Kę1'no -- w osadzie Domicelin, - l ognisko; 
" - we wsi Królewskie, - l ognisko: 
" - w Folwarku Zmyślona Lig., - l ognisko; 
Kościan - w osadzie Luboń Str., - l ogniisko; 
Nowy Tomyśl - w Gm. i Maj. Łomnica, - 4 ogniska; 
" " """" Nąndnie, - 3 ogniska; 
"" " " Zakrzewko, - l ogn. 
razem bylo: 12 ognisk. 
Ponadto spowodu niezastosowania się rolników do nakazu sa- 
dzenia ziemniaków rakoodpornych, wykryto raka w 5 miejsco- 
wościach już uprzednio uznanych za zagrożone. 
Recydyw - powtórzenia choroby w gospodarstwach zarażo- 
nych zanotowano również w 5 wypadkach. 
Obszar gruntów uznanych za zagrożone rakiem, wynosi 
498,1010 ha . 
Obszary ochronne, naskutek wykrycia choroby w pow. Nowy 
Tomyś zostaly rozszerzone i ogloszone w Pozn. Dienniku Woje. 
wódzkim, Nr. 5l/34. 
Za nieprzestrzeganie przepisów o zwalczaniu raka ziemnia. 
czanego przedstawiono wladzom andministracyjnym do ukarania 
2 034 (10 255) osób. Znaczne zmniejszenie ilości przekroczeń przy- 
pisać należy dostosowaniu się rolników do zakazu uprawy ziem- 
niaków na ogródkach. 
Zaopatrzenie w ziemniaki 
uskutecznione analogicznie, jak 
zdaanie za rok 1933/34). 
Ilość ognisk raka ziemno zmniejsza się, 
kiedy w roku 1932 wykryto 73 ogniska w 
w 1933 >-- 66 ognisk w 32 miejscowościach, 
tylko 12 ognisk w 7 miejscowościach. 
Zmniejszenie się ilości ognisk raka ziemno zawdzięczać należy 
wydanemu zarządzeniu zakazującemu uprawy ziemniaków na o- 
gródkach. Zarządzenie to zostanie na wniosek Wielkopolskiej Rol- 
niczej przedlużone na dalsze 3 lata, t. j. do roku 1938. 
Wniosek Izby Rolniczej dotyczący przedlużenia zarządzenia 
zostal zaakceptowany przez Komisję Produkcji Roślinnej W. I. R. 
w dniu 12 lutego 1935 r. wraz z wnioskiem dot. wprowadzenia 
zakazu uprawy ziemniaków wrażliwych wogóle na terenie powia- 
tów: Kępno, Ostrów, Krotoszyn, Gostyń, Leszno, Wolsztyn i Cho- 
dzież z dniem L I. 1936 r. z tem, aby zakaz ten; zostal ogloszony 
już wcześniej, na wiosnę 1935 r. i stopniowo rozciągnięty na wszyst. 
kie powiaty woj. poznańskiego. 
Celem przygotowania rolników do przejścia na uprawę ZIem- 
niaków rakoodpornych, rozeslano ulotkę p. t. "Przepisy o zwal- 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


,. 


" 


" 


rakoodporne na wiosnę 1935 r. 
w roku ubieglym (patrz sprawo- 


czego dowodem, że 
50 miejscowościach, 
- to w roku 1934 


138
		

/150.djvu

			czaniu raka ziemniaczanego" do wszystkich gromad tut. wojewódz- 
twa a ponadto stosowano zasiłki z funduszów Wydziałów Powia- 
towych przy zakupie ziemniaków rakoodpornych. 


2. Tępienie berberysu. 
Ujawniono i wytrzebiono 3 stanowiska tego krzewu w mIeJ- 
scowościach: Kopanica pow. Wolsztyn, Maj. Gołuchów pow. Ja- 
rocin oraz Koryta pow. Krotoszyn. W Kopanicy i Korytach stwier- 
dzono na berberysie silne owocowanie ogn,ikowe - Puccinia gra- 
minis. Berberys w Gołuchowie nie objawiał współudziału w roz- 
powszechnianiu rdzy źdźbłowej, został jednak wytrzebiony, gdyż 
znajdował się u brzegu parku, niedaleko pól uprawnych. 


3., Tępienie ostu. 
Tępieniu ostów i innych chwastów poświęca Stacja specjalną 
uwagę. Z wiosną roku sprawozdawczego zwróciła się Stacja do Pana 
W ojewody Poznańskiego z wnioskem o wydanie zarządzenia urzę- 
dom gminnym przypominającego o obowiązku tępienia ostu. Zaob- 
serwowane w czasie rozjazdów służbowych silniejsze skupienia ostu 
podawała Stacja właściwemu Staroście Powiatowemu do nakazania 
wytępienia. 
Dnie tępienia chwastów były urządzane w r. spraw. w 90 
gminach przez lokalne Koła Przysposobienia Rolniczego. 


4. Rak korzeniowy drzewek owocowych. 
Przy lustracji szkółek drzew owocowych przeprowadza się 
równocześnie kontrolę występowania tej ch roby w' szkółkach. Na 
93 zlustrowane szkółki - stwierdzono raka korzeniowego w 32 
szkółkach. 


5. Chrabąszcz majowy. 
W roku 1934 przypadła na tut. terenie masowa rójka tego 
8zkodnika, z wyjątkiem powiatów Bydgoszcz, Kościan, Leszno 
i Wolsztyn oraz małych wysp w pow.: Czarnków, Międzychód, 
Ostrów i Rawicz. 
Zorganizowana przez Stację akcja powszechnego tępienia chra- 
bąszcza uwieńczoną została zebraniem 12254,40 q tego owadu. 
Dokładne sprawozdanie z pojawu tego szkodnika przestała Stacja 
wyznaczonemu przez Ministerstwo Rolnictwa i R. R. referentowi 
Pro£. PriiHerowi do Wilna. 


6. Mszyce. 
Nienotowana w ciągu ostatnich 20 lat susza, panująca bez 
przerwy od kwietnia do końca lipca sprzyjała nadmiernemu mno- 


139
		

/151.djvu

			żeniu się wszelkiego rodzaju mszyc. Szczególnie duże szkody po- 
niesione w uprawach grochu, bobiku, nasienników buraczanych, 
chmielu oraz roślin kapustnych. 
Przy zwalczaniu tych szkodników stosowano z powodzeniem 
wyciąg tytoniowy z dodatkiem mydła szarego i spirytusu skażo- 
nego. Stacja rozdzieliła między rolników 80 q odpadków tyto- 
niowych. 


7. Płuskwa burakowa. 
J eden z najgroźniejszych szkodników buraka cukrowego 
w Wielkopolsce. Szkodnik ten notowany w 1929 r. na kilku plan- 
tacjach w pow. N. Tomyśl, przy garnicy niemieckiej opanował już 
dzisiaj całe połacie województwa - na zachodzie po Opalenicę _ 
na południu - po linję Gostyń - Miejska Górka, wyrządzając 
straty, dochodzące do 60 %. plonu korzenia. Sporadyczne jego wy- 
stępowanie notowano również w pow. Krotoszyn oraz Środa. 
Celem uzgodnienia akcji zwalczania omaw. szkodnika zwołała 
Stacja zebranie z współudziałem Związku Stowarzyszeń Planta- 
torów Buraków Cukrowych Wielkopolski i Pomorza, Związku Za- 
chodnio Polskiego Przemysłu Cukrowniczego oraz świetlejszych 
praktyków rolników. Na zebraniu tem wysunęły koła rolnicze po- 
trzebę zaangażowania przez Stację specjalnego inspektora, który- 
by w terenach opanowanych przez tego szkodnika prowadził ob- 
serwacje nad pojawem szkodnika i sygnalizował terminy siewu 
i sprzętu "pasów chwytnych", jedynego dziś gospodarczo opłacal- 
nego i skutecznego środka tępienia pluskwy burakowej. 


8. Wolek zbożowy. 
W roku sprawozdawczym widocznie, dzięki długotrwałej upal- 
nej pogodzie przybrał znowu niepokojące rozmiary. Giełda Zbo- 
żowa i Towarowa zakwestjonowała w czasie od l sierpnia do 23 
września r. spraw. - 53 wagony produktów zbożowych z powodu 
silnego zawołczenia. Większość jednakowoż zakwestjonow:mych wa- 
gonów pochodzi z poza terenu woj. poznańskiego. Ilość wołków 
stwierdzona w pow. podanej ilości wagonów przez jedną osobę, 
w ciągu 10 mmut wynosiła od 5 do 505 osobników. 
Stacja przeprowadziła badania nad współudziałem wagonów 
kolejowych w roznoszeniu wołka zbożowego i przesłała odnośne 
sprawozdanie wraz ze swojemi uwagami Ministerstwu Rolnictwa 
i R. R. i p. Drowi Kelerowi do Bydgoszczy. Zlustrowano 24 wa- 
gony na 6 stacjach kolejowych. 
Na prośbę Dra Kelel'a przeprowadziła również Stacja lUstra- 
cje 6 młynów oraz badania nad ilością wołka w próbach tararo. 
wych. Sprawozdanie z wyników badań przesłano do Bydgoszczy. 


140
		

/152.djvu

			9. Myszy polne. 
Zeszłoroczna plaga myszy polnych została w zupełności opa- 
nowaną. W czasie rozjazdów służbowych nie spotykano nigdzie te- 
go szkodnika. Korespondenci donoszą bez wyjątku "myszy nie 
widać". 


10. Korówka wełnista. 
Jest jednym z naj groźniejszych szkodników jabłoni na terenie 
Wielkopolski, w związku z czem walka z tym szkodnikiem jest jed- 
nym z głównych zadań tut. Stacji. 
W zorem lat ubiegłych, walka z tym szkodnikiem uwzględnia 
dwa momenty: l. nicprzenoszenie jej w sady nowozakładane 
i 2.zwalczanie jej w sadach starych. 
Jako środek do pierwszego celu służy rejestracja i lustracja 
wszystkich szkółek drzew owocowych, znajdujących się na tere- 
nie woj. poznańskiego. Z 93 zarejestrowanych szkółek, 4 szkółki 
okazały się porażonemi przez korówkę wełnistą i jako takie zo- 
stały przez właściwego Starostę wykluczone od sprzedaż, szcze- 
pów. 
Lustrację sadów przeprowadzają ogrodnicy powiatowi i dro- 
gomistrze, jako organy współpracujące w zwalczaniu omawianego 
szkodnika w myśl 
 7 rozp. Min. Roln. "o tępieniu korówki weł- 
nistej". Organy te stoją w zakresie metod i sposobów tępienia ko- 
rówki pod dyrektywami Stacji i zobowiązane są przesyłać Stacji 
z końcem każdego roku sprawozdania z dokonanych czynności 
w terenie. 
Z otrzymanych sprawozdań wynika, że na ogólną ilość ca 3500 
znajdujących się na terenie woj. poznańskiego miejscowości zo- 
stało zlustrowanych ogółem 1380 miejscowości, 10236 sadów, 23I 
km alei przydrożnych, przyczem stwierdzono 1334 wypadków wy- 
stępowania korówki wełnistej. We wszystkich tych wypadkach zo- 
stał ten szkodnik - z nakazu właściwego Starosty Powiatowelo;o 
wytępiony. 


lI. Pomoc w zwalczaniu chorób i szkodników sadowych i innych: 
Prócz czynnych z lat ubiegłych 6 Sekcyj zwalczania szkodni- 
ków, uruchomiono jeszcze w roku sprawozdawczym 3 Sekcje: przy 
Szkołach Rolniczych Żeńskich W. I. R. w Witkowie i Nietążkowie 
oraz przy Towarzystwie Miłośników Ogrodnictwa w Gnieźnie. 
a) S e k c j a z wal c z a n i a s z k o d n i k ó w p r z y S t a - 
c j i O c h r o n y Roś li n W. I. R. w P o z n a n i u opry- 
skała na zgłoszenia interesentów: 
27403 drzew i krzewów owocowych 


141
		

/153.djvu

			160 ha pszenicy przeciwko mączniakowi traw 
6 " jęczmienia prezciwko mączniakowi traw 
27 " rzepaku przeciwko słodyszkowi rzepakowemu 
10 " nasienników bur. przeciw. mszycom 
2 " chmielu przeciw pajączkowi czerwonemu 
pracując ogółem 228 dni. 
b) S e kc j a p r z y S z k o l e O g r o d n i c z e j W. I. R. 
w K o ź m i n i e opryskała: 
805 drzew i krzewów uwocowych 
l ha kapusty przeciwko mszycom oraz niepodaną bliżej 
przestrzeń ogórków przeciwko pajączkowi czerwo- 
nemu. 
c) S e k c j a p r z y S z k o l e R o l n i c z ej'" . I. R. 
w J a n o w c u opryskała 5711 drzew i krzewów owocuwych, pra- 
cując ogółem 56 dni oraz wypożyczyła aparaty w 5 wypadkach 
bez obsługi. 
d) S e k c j a p r z y S z k o l e R o l n i c z e j Żeń s k i ej 
W. I. R. w W i t k o w i e opryskała ogółem 850 drzew i 310 
krzewów owocowych oraz wypożyczyła aparaty 10 razy bez ob- 
sługi. 
e) S e k c j a p r z y S z k o l e R o ł n i c z e j Żeń s k i e j 
W. I. R. w N i e tąż k o w i e opryskała 950 drzew i krzewów 
owocowych oraz wypożyczyła aparaty bez obsługi 2 razy. 
f) Sekcja przy Wydziale Powiatowym w Ino- 
w r o c ł a w i u opryskała 9096 drzew i krzewów owocowych, pra. 
cując ogółem 23 dni 8-ma opryskiwaczami. 
g) S e k c j a p r z y W y d z i a l e P o w i a t o w y m w L e s z- 
n i e oprócz zajęcia w szkółce drzew owocowych opryskała na zgło- 
szenia interesentów 3730 drzew i krzewów owocowych w 116 sa- 
dach. 
h) S e k c j a p r z y W y d z i a l e P o w i a t o w y m w R a - 
w i c z u opryskała 6820 drzew owocowych i wypożyczyła orpyski- 
wacze 49 razy bez obsługi. 
i) S e k c j a p r z y T o war z y s t w i e M i łoś n i k ó w 
O g r o d n i c t w a w G n i e ź n i e opryskała ca 3000 drzew 
i krzewów owocowych oraz wypożyczyła aparaty bez obsługi 46 
razy. 
Wszystkie wymienione powyze] 
2 opryskiwacze konne, 5 opryskiwaczy 
czy plecakowych oraz 5 opylaczy. 
Z nadesłanego sprawozdania okazuje się, że wszystkie Wy- 
działy Powiatowe posiadają ogółem 16 opryskiwaczy taczkowych, 
83 opryskiwacze plecakowe, 2 opylacze, 3 opryskiwacze ręczne, 


Sekcje posiadają ogółem 
taczkowych, 28 opryskiwa- 


142
		

/154.djvu

			310 sekatorów, 21 nożyc na tyczkach, 134 skrobaczki, 509 piłek, 
56 noży, 26 szczotek drucianych oraz 8 lamp do palenia gniazd 
gąSIemc. 


12. Akcja zaprawiania nasion: 
Na opublikowany w "Poradniku Gospodarskim" komunikat 
o zgłaszanie się do pokazów odkażania ziama siewnego, otrzyma- 
no zgłoszenia i przeprowadzono pokaz w 3 gminach: Dubin i Je. 
ziory pow. Rawicz, oraz Dębe pow. Czarnków. W ostatnich latach 
kryzysowych daje się zauważyć znaczne zmniejszenie się stosowa- 
nia omawiane
w zabie
u przedewszystkiem przez posiadłość więk- 
szą, która przywykla do zapraw lepszych, ale też i droższych. Go- 
spodarstwa włościańskie stosują nadal siarczan miedzi, przyczem 
przy pszenicy jest on stosowany w tych gospodarstwach po- 
wszechnie. 


13. Skontrolowano i wydano świadectwa zdrowotności dla na- 
stępującej ilości wy- wzgl. przywożonych ziemiopłodów: 
dla 275025 ton słodu (eksp.) . 2 świadectwa 
103400 kg cebuli (eksp.) . 7" 
19000 " nasion bur. (eksp.) 2" 
5515 " wiśni (eksp.) 2
, 
5000 " borówek (eksp.) l", 
8488 q jabłek (imp.) . 22" 
6559 kg pomidorów (imp.) 10" 
1248 " śliwek (imp.) 3" 
364 " kalafjorów (imp.) 2" 
159 " brzoskwiń (imp.) . 2" 
7 " truskawek (eksp.) 2" 
45 " sadz. kwiatów (imp.) 2" 
21 " drzewek park. (eksp.) 3" 
402 " bobiku (imp.) 4" 
510 " grochu (imp.) 4" 
20 " fasoli (eksp.) 2" 
ziemniaków eksp. 964" 
na przewóz ZIemno wewnątrz 
kraju 
ogółem wydano świadectw: 


629 " 
1662 świadectw 


14. Doświadczalnictwo. 


Z doświadczeń przeprowadzono: 
a) 2 doświadczenia nad zwalczaniem pędraków w truskaw- 
kach przy pomocy dwusiarczku węgla. Skutek dobry. 


143
		

/155.djvu

			b) Doświadczenie nad wypośrodkowaniem stężenia nowo wy- 
puszczonych przez Firmę "Azot" środków mszycobójczych "Niko- 
tan" i "Nikotan B". Skutek dobry przy użyciu 1,5 % roztworu. 
c) Doświadczenia nad tępieniem gąsienic przy pomocy Fores- 
titu. Gąsienice nagie giną w krótkim czasie. 
d) Wypróbowanie Forestitu przy zwalczaniu mszyc. Mszyce 
niepokryte woskową wydzieliną giną wkrótce. 
e) Doświadczenia nad zwalczaniem gąsienic brzęczaka agres- 
towego przy pomocy pyłu tytoniowego, zmieszanego pół na pół 
z wapnem palonem w proszku. Skutek dobry. 
f) Laboratoryjne próby nad tępieniem wołka zbożowego przy 
pomocy środka "Naaki" "Six" i "Wołkin--. Środek Naaki okazai 
się nieskutecznym, Six i W ołkin daje dobre rezultaty o ile środek 
ten wejdzie w kontakt ze szkodnikiem. Gazy tych środków są za 
słabe dla zniszczenia omawianego szkodnika. 
g) Badania fizycznych właściwości mieszanin cieczy bordo- 
skiej z karbolineum DKM F-my Azot. Środki te dają dobrą emul- 
sję i mogą być mieszane razem przy zimowem opryskiwaniu drzew 
i krzewów owocowych. 
h) Laboratoryjne próby określania stopnia degeneracji ziem- 
niaków przez badanie kłębów (próba miedziowa), miareczkowanie 
odczynu soków oraz założenie poletka kontrolnego w ogrodzie Sta- 
cji. Wyniki referowano na Zjeździe fitopatologów w Wilnie. 


15. Prace propagandowo-oświatowe. 
W porozumieniu z Urzędem Wojewódzkim zorganizowano) 
Zjazd w Poznaniu referentów rolnych przy Starostwach, ogrodni- 
ków powiatowych i drogomistrzy, na którym po wygłoszeniu re- 
feratu przez Dr. Ruebenbauera z Urzędu Wojewódzkiego pt. "Usta- 
wowe powinności władz administracyjnych w ochronie roślin", - 
omówiono akcję zwalczania wszystkich chorób i szkodników ro- 
ślinnych nakazanych ustawą oraz rozdano ulotki i plakaty doty- 
czące ich zwalczania. 


WYGŁOSZONO ODCZYTY 
° chorobach i szkodnikach sadowych: 9 wykładów, 24 godzi- 
ny, w 9 miejscowościach przy obecności ogólem 786 słuchaczy. 
° chorobach i szkodnikach rolniczych 5 wykładów, 13 godzin 
w 5 miejscowościach, przy obecności 340 osób. 
Na zjeździe fitopatologów, w Wilnie wYl!:łosił Inż. Kuryłło re- 
ferat p. t. "Próby określania stopnia degeneracji ziemniaków przez 
badanie kłębów" a na zjeździe przedstawicieli zakładów ochrony 
roślin w Warszawie referat p. t. "Organizacja służby ochrony ro- 
ślin w Niemczech". 


144
		

/156.djvu

			Wydano drukiem ulotki o mączniaku traw, o kile kapuścia- 
nej, o mączniaku agrestu, o oprzędziku prążkowanym i o grzybku 
Ascochyta pisi. 
Nakładem Wielkopolskiej Izhy Rolniczej wydano broszurę pt. 

,Z
orzel korzeniowa siewek buraczanych" w opracowaniu Inż_ 
Kuryłły. 
Wydano katalog ziemniaków rakoodpornych kwalifikowanych 
wraz z opisem odmian oraz podaniem cen a także z odezwą Wiel- 
kopolskiej Izby Rolniczej, nawołującą do uprawy ziemniaków ra- 
koodpornycb. Katalog ten rozesłano w ilości 8000 egzemplarzy 
wszystkim sołectwom i obszarom dworskim. 
Nakładem Związku Stowarzyszeń Plantatorów Buraków Cuf. 
krowych wydano broszurkę p. t. " Ważniejsze choroby buraków 
cukrowych i ich zwalczanie" w opracowaniu Inż. Kuryłły. 
Ułożono i odhito na cyklostylu ulotki o przyrządzaniu cieczy 
bordoskiej, o zużytkowaniu odpadków tytoniowych oraz o termi- 
nach opryskiwania drzew i krzewów owocowych. 
Wszystkie powyżej wyszczególnione broszury i ulotki roze- 
słano organizacjom i zrzeszeniom rolniczym i ogrodniczym dla 
.celów propagandowych. 


REFERATY WYGŁOSZONO 
Dnia 21. VI. 1934 na komisji współpracy w doświadczalnic- 
twie w Krakowie, na temat: Metody badań chemicznych nad po- 
trzebami nawozowemi gleh. . 
W końcu roku budżetowego urządziła Stacja Kontrolna Wiel- 
kopolskiej Izhy Rolniczej w marcu i kwietniu b. r. w porozumie- 
niu z Wydziałem Oświaty W. I. R. i władzami wojskowemi D. O. 
K. VII, kursy rolnicze dla żołnierzy-rolników, w którym hrało 
udział około 60 żołnierzy. Kursy zakończone zostały krótkim egza- 
minem wszystkich kursistów. Na zakończenie kursów odbyła się 
wycieczka kursistów do mleczarni szkolnej W. I. R. i do sztucznej 
wylęgarni Szkoły Rolniczej w Wrześni, do świniarni zarodowej 
w Chwalihogowie, do Zakładu Doświadczalnego W. I. R. w Pętko- 
wie i do Szkoły Rolniczcj i fermy wzorowej W. I. R. w Środzie. 
Podohną wycieczkę urządzono w czerwcu 1934 r., jako zakoń- 
czenie kursów roku poprzedniego, do Zakładu Doświadczalnegu 
w Pętkowie, do fermy wzorowej W. I. R. w Środzie i do gospodar- 
stwa małorolnego p. Gaja w Kijewie. Równoległe kursa urządziły 
Szkoły Rolnicze W. I. R. w garnizonach D. O. K. VII poza Po- 
znanIem. 


Sprawozdanie W. I. R. - 10
		

/157.djvu

			Wydział Ogólny 


A. REFERAT ADMINISTRACYJNY 
R a d a I z b y. 
Rada Izby odbyła w okresie sprawozdawczym jedno posiedze- 
nie, mianowicie w dniu 22 stycznia 1935 r. Prócz przyjęcia na tem 
posiedzeniu preliminarza budżetowego Izby na r. 1935/36 zatwier- 
dziła Rada wnioski Zarządu w przedmiocie: 
a) diet i kosztów podróży radców Izby, 
b) diet i kosztów podróży urzędników Izby, 
c) uproszczenia przepisów administracyjnych, rachunkowo-kaso- 
wych, budżetowych oraz uproszczenia kontroli wydatków 
i czynności Izby, 
d) przyjęła do zatwierdzającej wiadomości sprawozdanie z za- 
mknięć rachunkowych za lata budżetowe 1931/32, 1932/33, 
1933/34 wraz z bilansem za ten rok. 
Na wniosek Zarządu powołano Komisję do spraw organizacji 
gospodarstw przodowniczych mniejszych z określeniem jej zadań 
i prawem kooptacji członków. W skład Komisji weszli pp.: 
l. Czesław Wróblewski - Sączkowo, p. Bucz, pow. Kościan, ja.. 
ko przewodniczący, 
2. Leon Mocek - Kiełczewo, p. Kościan, jako wiceprzewodni. 
czący, 
3. Jan Tomczak - Nakło n/Notecią, pow. Wyrzysk, 
4. Bogusław Łubieński - Kiączyn, p. Kaźmierz. pow. Szamotuły
 
5. Stanisław Drewniak - Lipówiec, p. Koźmin, pow. KrotoszYI!, 
. 6. Stanisław Kowaliński - Damasławek, pow. Wągrowiec, 
7. Ludwik Czekała - Bródki, p. Brody, pow. Nowy-Tomyśl, 
8. Dyr. Antoni Kotiużyński - PoznaiI, Państwowy Bank Rolny. 
Pozatem odbyły się dwie zbiorowe wycieczki radców Izby -- 
a mianowicie w dniu 7 lipca 1934 r. do Majątku Doświadczalnegu 
w Pętkowie i Półtorarocznej Szkoły Rolniczej w Środzie oraz w dn. 
23 listopada 1934 r. do Szkoły Mleczarskiej w Wrześni. Prócz po- 
wyższych wycieczek lustrowali niektórzy radcowie w towarzystwi,
 
urzędników Izhy stacje buhajów, knurów, maciorek, tryków i ko. 
gutów, jak, również brali udział w powiatowych licencjach stadni. 
ków i w zapoznawaniu się z kontrolą mleczności u większej i mniej- 
szej własności rolnej oraz z akcją kontraktową bekonów i zbytem 
trzody chlewnej. 


146
		

/158.djvu

			Z a I' z ą d I z b y. 
Zarząd Izby odbył w okresie sprawozdawczym posiedzenif\ 
w następujących terminach: l maja, 16 maja (w Majątku Doświad. 
czalnym Pętkowo), 25 czerwca, 9 listopada i II grudnia 1934 r.: 
8 stycznia i 21 marca 1935 r. 
Ze zwykłych prac Zarządu, należących w myśl statutu du 
kompetencji Zarządu, zasługiwałyby na wyróżnienie następująC!: 
sprawy załatwione w okresie sprawozdawczym przez Zarząd. a mia- 
nowicie: 
wprowadzenie przepisów w Wielkopolskiej Izbie Rolniczej 
o budżetowaniu w izbach rolniczych. 
przedłożenie wniosku na Radę Izby o powołanie komisji or- 
ganizacji gospodarstw przodowniczych mniejszych, 
rozważanie sprawy przejęcia budynków po b. Kasach Chorych 
na cele szkolnictwa rolniczego, 
przejęcie budynku poseminaryjnego w Koźminie na cele Szko- 
ły Ogrodniczej w Koźminie, 
wprowadzenie w niektórych powiatach nadzoru nad buhajami, 
powołanie komitetu opinjodawczego celem rozpatrywania 
skarg z tytułu zakupu buhajów i knurów stacyjnych, 
sprawa eksportu masła do Niemiec, 
sprawa pomocy powodzianom w Małopolsce, 
ustalenie zasad premjowania, 
sprawa pomocy dla rolników w Wielkopolsce dotkni
tydl po- 
suchą. 


K o m i s j e I z b y. 
Komisje Izby Rolniczej odbyły swe posiedzenia w następują- 
cych terminach: 
Komisja Ekonomiczna w dniu 18 kwietnia, 30 listopada 1934, 
27 marca 1935; 
Komisja Produkcji Roślinnej w dniu 18 kwietnia i 15 listo- 
pada 1934; 
Komisja Produkcji Zwierzęcej w dniu 18 kwietnia, 7 sierpnia 
i 22 listopada 1934; 
Komisja Oświaty Rolniczej w dniu 18 kwietnia i 26 paździer. 
nika 1934; 
Komisja Organizacji Gospodarstw Przodowniczych Mniejszych 
w dniu 18 grudnia 1934 i 12 marcal 1935; 
Komisja Finansowo-Budżetowa w dniu 14, 20, 28 i 29 grud- 
nia 1934; 
Podkomisja do Ściągania Zaległości Izhy w dniu 19 kwietnia 
i 4 września 1934, 3 stycznia i 20 marca 1935; 
Komisja Rewizyjna w dniu 9 października, 27 listopada i 19 
grudnia 1934, 3 stycznia 1935 r. 


10* 


147
		

/159.djvu

			Praca w poszczególnych komisjach szła w kierunku ściśle fa- 
chowym, należącym do zakresu działania danej komisji. 


B i u r o [z b y. 
Stan etatów urzędniczych według stanu z dnia 31 marca 1935 
roku przedstawia się następująco: 
Biuro Polityki Ekonomicznej - 2, 
Wydział Ogólny - 49 (w tern 29 pers. Wydz. Ogólnego, a resz- 
ta to pers. kancelaryjny, zatrudniony w innych wydziałach Izby), 
Wydział Produkcji Roślinnej - 20, 
Wydział Produkcji Zwierzęcej - 50 (w tern 38 zatrudnionych 
stale w terenie, a 8 wykonujących inspekcje w terenie), 
Wydział Ekonomiki Gospodarstw - 33, 
Wydział Oświaty Rolniczej - 87 (w tern 68 personelu nauczy- 
cielskiego reszta instruktorzy i administracyjny w szkołach), 
Ispektorat Leśnictwa - 5, 
Stacja Kontrolna - 16. 
Razem 262 etatów. 
Kancelarja wykazuje obieg akt za okres sprawozdawczy, me 
licząc druków, ofert i rachunków w łącznej liczbie 42 418. 


Lu s t r a c j e i w y c i e c z k i. 
W dniach 13, 14 i 15 listopada 1934 r. lustrowała Izbę Rol- 
niczą Komisja Ministerjalna, złożona z pp. Dyrektora Departa- 
mentu Rudnickiego, Naczelników Wydziałów Wojny, Bairda i In- 
spektora Krzyżewskiego, badając szczegółowo kierunek i organi- 
zację pracy wydziałów fachowych Izby. 
Pozatern w dniu 17 października 1934 r. lustrowała Izbę ko- 
misja złożona z urzędników Urzędu Województwa Poznańskiego 
w osobach pp.: Naczelnika Łoskowskiego i Radcy Bobra pod wzglę- 
dem rzeczowego zużycia subwencyj, przeznaczonych z Minister- 
stwa Rolnictwa na ściśle określone cele. 
W sierpniu 1934 r. podejmowała Wielkopolska Izha Rolnicza 
wycieczkę marynarzy sowieckich, przyczem obwiozła ją po kilku 
ośrodkach osadniczych, położonych na terenie działalności Izhy. 
Referat Administracyjny Wydziału Ogólnego załatwiał w ro- 
ku budżetowym 1934/35 następujące sprawy: 
l. opracowano regulamin pod nazwą "Zasady premjowania 
stosowane przez Wielkopolską Izbę Rolniczą na wystawach i poka- 
zach", który został uchwalony przez Zarząd na posiedzeniu w dniu 
31 maja 1935 r.; 
2. opracowano i wykonano 2 ścienne mapy poglądowe, obra- 
zujące działalność Wielkopolskiej Izby Rolniczej w terenie Woje- 
wództwa Poznańskiego; 


148
		

/160.djvu

			3. wYJasmono i uregulowano po odbyciu szeregu konferencyj 
z władzami nadzorczemi (Kuratorjum Okręgu Szkolnego i Mini- 
sterstwem Wyznań ReI. i O. P.) stosunek służhowy personelu na- 
uczycielskiego w szkołach izhowych specjalnych o charakterze pu- 
hliczno-prawnym; 
4. załatwiono sprawę przeniesienia szkoły ogrodniczej w Koź- 
minie i 2-zimowej szkoły rolniczej w Lipówcu do wydzierżawione- 
go od Skarhu Pailstwa gmachu poseminaryjnego w Kożminie; 
5. zapoczątkowano sprawę przeniesienia szkół izbowych w Śro- 
dzic do gmachu Uhezpieczalni Społecznej, wydzierżawionego przez 
Zarząd miasta. Łącznie z tern rozpatrywana jest sprawa przenic- 
sienia gospodarstwa szkolnego w hezpośrednie sąsiedztwo ze szko- 
lą, przyczcm tercn pod to gospodarstwo ma hyć uzyskany od Fun- 
dacji Kórnickiej; 
6. rozpoczęta została akcja otwurzenia szkoły 2-zimowej w Po- 
znaniu, z czem się łączy sprawa szkoły w Szamotułach; 
7. w toku jest sprawa przeniesienia szkoły 2-zimowej w Cho- 
dzieży do innego gmachu. Są dwa projekty: l. szkoła powszechna 
w Ratajach względnie 2. gmach Uhezpieczalni Społecznej; 
8. przejęta została na rzecz Wielkopolskiej Izhy Rolniczej fer- 
ma szkolna w Ratajach od dotychczasowego dzierżawcy p. Sta- 
rzyckiego: 
9. zwrot fermy szkolnej Karolin, wydzierżawionej p. Mielęc. 
kiemu, właścicielowi, t. j. Dyrekcji Lasów Państwowych; 
10. opracowano projekt pragmatyki służhowej, który został 
przesłany Ministerstwu Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Związ- 
kowi Izh i Organizacyj Rolniczych, a także opinjowano projekty 
naJsyłanc Wielkopolskiej Izhie Rolniczej do rozpatrzenia przez 
Związek Izh i Organizacyj Rolniczych; hrano udział w konferen- 
cjach w tych sprawach w Warszawie; 
II. zamicniono stary samochód (AustroWjDaimler) na nowy 
(Ford); 
12. hieżące sprawy Wydziału. 
Referat Budowlany wykonał w roku budżetowym, poza prze- 
prowadzeniem koniecznego bieżącego remontu we wszystkich hu- 
dowlach, zajmowanych przez podlegające Wielkopolskiej Izbie Rol- 
niczej instytucje, szercg prac poważniejszych, spowodowanych czę- 
ściowo potrzehą naprawienia szkód wyrządzonych na gmach Izhy 
przez wichry i hurze, częściowo potrzehą kapitalnego remontu, 
niektóre zaś prace związane hyły ze zmianą budynków zajmowa- 
nych na rzecz podległych instytucyj. 
Z prac poważniejszych budowlanych, jakie wykonano, wymie- 
nić należy: 


149
		

/161.djvu

			1. przejęcie gmachów poseminaryjnych w Koźminie - przed- 
wstępne konferencje, kalkulacje, kosztorysy, lustracje, prace tech- 
niczne przy remoncie wewnętrznym, remont i przebudowa dotych- 
czasowego budynku szkolnego na mieszkania; 
2. postawienie wzorowego kurnika z opłotowaniem siatkowem 
w szkole żeńskiej w Witkowie; 
3. gruntowny remont wszystkich zabudowań oraz centralnego 
ogrzewania w szkole żeńskiej w Tuchorzy; 
4.budowa wędzarni w szkole żeńskiej w Nietążkowie; 
5. remont w szkole mleczarskiej we Wrześni oraz w szkołach 
rolniczych w Wolsztynie i Międzychodzie; 
6. postawienie nowego drewnianego płotu okalającego Stację 
Kontrolną i równocześnie częściowy remont budynku Stacji Kon- 
trolnej; uporządkowanie dziedzińca, postawienie szopy-składu za- 
mykanej, oddanie do użytku Wydziału Produkcji Roślinnej placu 
za szopą, 'stojącego dotychczas odłog
em, pod doświadczenia ogro- 
dowe; remont dachu gmachu Izby. 
Pozatem przeprowadzono kontrolę fachową wszystkich ra- 
chunków z zakresu budownictwa, udzielono ustnych i pisemnych 
porad zgłaszającym się stronom bezpośrednio lub za pośrednic- 
twem "Poradnika Gospodarskiego". 


B. REFERAT FINANSOWY 
Rada Wielkopolskiej Izby Rolniczej na posiedzeniu dnia 14. 
III. 1934 uchwaliła budżet Izby na rok 1934/35, zamykający się 
po stronie dochodów i wydatków sumą 2 060 180 zł Budżet ten 
został zmieniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych 
i zatwierdzony przez p. Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych za- 
rządzeniem Nr. O. R. III. 2/20 z 28. 7. 34 w wysokości 2045195 zł 
po stronie dochodów i rozchodów (w r. 1933/34 - 1980620 zł). 
Opłata na rzecz Izby, obliczona podług stopy procentowej 
2,194 % od czystego dochodu katastralnego, wyrażonego w złotych 
podług relacji 0,47 mkn. = l zł, wynosiła 868000 zł (jak w r. 
1933/34). 
Obciążenie poszczególnych gospodarstw na rzecz Izby wyno- 
siło 0,37 zł na ha (jak w r. 1933/34}. Pan Minister Rolnictwa i Re- 
form Rolnych zatwierdził stopę procentową opłat na rzecz Izby 
zarządzeniem z dnia 8 maja 1934 r. Nr. O. R. III. 2/39 (Monitor 
Polski Nr. 112 z dnia 17 maja 1934 r. poz. 154). 
Budżetem przewidziany stosunek poszczególnych źródeł do- 
chodu, pokrywających wydatki Izby, był następujący: 


150
		

/162.djvu

			zasiłki państwowe n,1 % 
w tern: Min. Roln. i R. R. 4,2 % 
Min. W. R. i O. P. . 7,5% 
zasiłki samorządowe . 3,7% 
zasiłki inne . 1,8 % 






y 
4% 
opłaty na rzecz Izby. 44,4% 
Wpływy z zasiłków państwowych preliminowane w kwocie 
239225 zł, wzrosły w roku sprawozdawczym o 13715,70 zł do su- 
my 252940,70 zł, czyli o 5,7%.. 
Różnica ta powstała wskutek zwiększenia z jednej strony za- 
siłków Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych, przewidzianych 
w budżecie na ochronę roślin oraz produkcję zwierzęcą, a z dru- 
giej strony zmniejszenia zasiłków Ministerstwa Wyznań ReI. i O. P. 
na utrzymanie szkolnictwa. 
Wpływy z zasiłków samorządowych, - które w roku poprzed- 
nim dały w stosunku do preliminarza wynik o 40,8 %, lepszy, 
 
przewidziane w kwocie 76390 zł, dały w roku sprawozdawczym 
tylko 55 168,03 zł wpływu, czyli o 27,8 % mniej, aniżeli przewidy- 
"\\"ane; w głównej mierze nie dopisały zasiłki na utrzymanie szkół 
rolniczych o przeszło n 900 zł, pozatern zmniejszyły się zasiłki na 
popieranie produkcji zwierzęcej o przeszło 4 400 zł i na popiera" 
nie produkcji roślinnej o 4 700 zł. 
Wpływy z zasiłków z innych źródeł preliminowane w wyso- 
kości 36750 zł, zwiększyły się do sumy 39 013,75 zł, czyli o 6,16 %. 
Dochody z wpływów za czynności wykonywane przez poszcze- 
gólne. organa Izby na zlecenie rolników, przewidziane w budżecie 
w kwocie 784 830 zł, dały w roku sprawozdawczym 696 292,85 zł 
(w r. 1933/34 703380 zł), czyli o 88537,15 zł t. j. n,3% mniej, 
niż preliminowano. Na tak wysoką różnicę wpłynęły w głównej 
mierze zmniejszone dochody Działu Szkolnictwa o 30,5 %, głów- 
nie z ferm, jak również z opłat uczniowskich. Pozatern dały mniej- 
szy niż przewidywano dochód opłaty za prace Inspektoratu Leśnic- 
twa (ca 8,5%) i Działu Rachunkowości (ca 17%). 
Tak samo jak w latach ubiegłych bardzo znaczny ubytek wpły- 
wów w stosunku do preliminarza, bo 219497,19 zł, czyli 24,1 % 
stwierdza się w roku sprawozdawczym odnośnie opłat na rzecz 
Izby, ściąganych przez władze administracyjne. Znaczne zaległo- 
ści podatkowe w kwocie 643 658,35 zł, które powstały przed 1. 4. 
1934 zdołano zmniejszyć tylko o 8,6%, a opłaty wymierzone na rok 
1934/35 ściągnięto tylko w 73 %. 
Ogółem wszystkie wyżej wymienione źródła dochodu dały 
w roku sprawozdawczym l 731 918,14 zł, czyli w stosunku do pre- 
liminarza osiągnięty dochód jest mniejszy o 15,3 % (w r. 1933/34 
- 13,4%). 


151
		

/163.djvu

			Mimo wszelkich wysiłków zmierzających do poczynienia 
oszczędności, zdołała Izba ścieśnić wydatki tylko o 12.696 w sto- 
sunku do sumy preliminowanej. Dalsze obniżenie wydatków do 
wysokości wpływów gotówkowych hez uszczerhku dla istotnych za- 
dań Izby nie mogło nastąpić, wskutek tego rok 1934,'35 zamknię- 
to gotówkowym deficytem 54 844,87 zł, który jednakżc znalazi 
całkowite pokrycie w gotówkowej nadwyżce z roku poprzcdnieg	
			

/164.djvu

			Rocz:,.m ZAMKNIĘCIE RACHUNKOWE 


DOCHÓD 


Ogólne zesta wien ie 


Preliminowa- Zaległości Zaległości Różnica pomiędzy sumami 
no z llwzględ. (niesciągnięte 
 nieścią
nięte preliminowanemi 
nlen1enl Sumy należności' .Wykonanie należności) a wykonaniem budżetu 
Nazwa działów zmianwciągu as)gnowane na początku budżetu z końcem (por. rub. 5 a rob. 6) 
Dział U wagi 
roku spra- dochód roku spra- dochód roku spra- 
wozdawczego wozdawczego wozdawczego więcej mniej 
zł I gr zł I gr zł Igr zł I gr zł I gr zł I gr zł I gr 
- I 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 
I Ogólny 
Podatki na Izbę . 868 000 - 1 294 721 18 418476 52 651 062 83 643 658 35 216 937 17 
Inne. 26 530 - 36 224 23 4125 7R 32074 1 76 4149 47 5544 76 
I 
894533 - 1 330 945 41 422 602 1 30 683 137 59 647 807 82 5544 76 216 937 17 
Il Wytwórczość Roślinna. 284747 75 344 668 34 102 t78 52 248 270 41 96 397 93 36477 34 
III Produkcja Zwierzęca 241 4mJ 67 393 627 11 182 573 12 209 738 48 183 888 63 31 761 19 
IV Leśnictwo 60 950 - 94 564 51 55 029 76 33 139 78 61 424 73 27810 22 
V Szkolnictwo 414 271 78 388657 78 11 995 74 377 878 32 lO 779 46 36 393 46 
VI Oświata Pozaszkolna 14 600 - 8303 50 - - 82i1 - 32 50 6329 - 
YII Organizacja Gospodarstw 178:'''1'' 237074 34 66741 44 156467 55 80 606 1 79 21 893 34 
VIII Ekonomika i Statystyka 50- 97 1 70 31 - 67 70 311- 17 70 
I 


Ra:e;d:
{:;
r własne 12089010 I 0912 797 939169\ 841 151 I 8811 716970 '83 ł 1 080968 ! 86 ł 


5562 


146 ł 377 601 \72 ł
		

/165.djvu

			WIELKOPOLSKIEJ IZBY ROL
ICZEJ ZA ROK 1933 / 3+ 


z wykonania budżetu 


ROZCHÓD 


- 
Preliminowa- Za- Za- Róinica pomiędzy SUma. U wag i 
no z uwzględ- ległości ległości mi preliminowanemi 
nieniem Sumy (niościąg- Wykonanie (nie.ciąg- a wykonanipm budżetu Z roku 52/55 Z pozostało- 
as}gnowane nięte 118- budietu nięte nil- (por. rubr. 3 a rubr. 6) ści kredytów 
Dział Nazwa działów zmian w ciągu leżnosci na leżnosd) przejęto 
rozchód pOL"Zątku rozchód 2. koilcrm kredyty 7,arezerw. na 
roku spra- roku spra- roku spca- rok 1934-/35 
wozdawczego wozdaw- wozdaw- więcej mniej (rubr. 5) 
czego czego (rubr. 9) 
zł I gr zł I gr zł I gr zł I gr zł Igr zł I gr zł I gr zl I gr zł I gr 
-- 
l 2 3 4 5 6 7 8 9 10 
I Ogólny. . 553 033 1 60 494 893 91 - - 494 893 1 91 - - - - 58 139 69 11 675 65 10883 71 
370 63
 188 
II Wytwórczość Roślinna 276 215 81 - - 276 215 81 - - - - 94419 07 39 307 13 59 123 06 
III Produkcja Zwierzęca 258 600 31 230 495 53 - - 230 495 53 - - - - 281M 78 9920 64 70ŁO 40 
IV Leśnictwo 41 600 - 32 652 42 - - 32 652 42 - - - - 8947 58 - - - - 
V Szkolnictwo . 679 941 178 584 699 58 - - 584699 58 - - - - 95 242 20 100 - 818 42 
YI Oświata Pozaszkolna 1535 
37 230 - 35 694 \7 - - 35 694 47 - - - - 53 - - - - 
VII Organizacjy Gospodarstw 184202 9
 154753 10 - - 154 753 10 - - - - 29 4
9 84 3070 89 - - 
VIII Ekonomika i Statystyka. 24 570 - 18249 106 - - 18249 06 - - - - 6320 94 - - - - 
- 


12 14981315111 8276531881 - l-II 827653 ! 881 - 1-\ I-I 322 159 ! 63\ 64 074 \321 77835 159 


P o z n ań. dnia 17 października 1934 r. 


Dy rektor 
(-) Morzycki
		

/166.djvu

			ferenta Referatu Taksacji Gospodarstw spisania i oszacowania in- 
wentarza tak ruchome
o jak i nieruchomego. W !/:wiązku z tem za. 
łożono nowe księgi inwentarzowe według wzorów ustalonych nu- 
wemi przepisami rachunkowo-kasowemi i inwentarz do tych ksiąg 
WpIsano. 
W roku sprawozdawczym opracowano na podstawie nowych 
przepisów oprócz szczegółowego sprawozdania z wykonania hud- 
żetu, wykaz stanu majątkowe
o (bilans) Wielkopolskiej Izby Rol- 
niczej za rok 1933/34. 
Projekt preliminarza budżetowego na rok 1935/36 ułożono 
w ostatnim kwartale r. 1934. Komisja Finansowo-Budżetowa na 
posiedzeniu w dniu 14 grudnia 1934 r. powierzyła prace nad szcze- 
gółowem rozpatrzeniem preliminarza poszczególnym swym człon- 
kom. Odnośni radcowie referowali poszczególne hudżety na posie- 
dzeniach plenarnych Komisji w dniach 20, 28 i 29 grudnia 1934 r. 
Zarząd Wielkopolskiej Izby Rolniczej uzgodnił z Komisją Finanso- 
wo-Budżetową projekt preliminarza budżetowe
o na posiedzeniach 
w dniu lI. XII. 1934 i 8. I. 1935, poczem Rada Izby na posiedze- 
niu w dniu 22. I. 1935 r. uchwaliła preliminarz budżetowy jedno- 
- głośnie w brzmieniu przedłożonem przez Zarząd. 
Podkomisja do Ściągania Zaległości Izby, wyłoniona z Komi- 
sji Finansowo-Budżetowej_ odhyła posiedzenia w dniach 19. 4 i 4. 9_ 
1934 oraz 3. L i 20. 3. 1935. Na tych posiedzeniach zajęła się: 
L sklasyfikowaniem zaległości pod względem ich ściągalności, 
2. ustalenicm formy zahezpieczenia tych zaległości. 
"\\; dniu 3. I. 1935 r. odbyło się wspólne posiedzenie Podko- 
misji do Ściągania Zaległości Izby z Komisją Rewizyjną, na którem 
ustalono zasady i sposóh postępowania przy uznawaniu pretensyj 
lzhy za wątpliwe i nieściągalne. 
Poza pracami o znaczeniu zasadniczem, Podkomisja rozpatry- 
wała na każdem posiedzeniu przedkładane przez Biuro Izhy wnio- 
ski o rozterminowanie płatności, względnie wydawała opinje w spra- 
wach większej wagi. 

 dniach 16 i 17 października 1934 r. dokonali z ramienia 
Poznańskiego Urzędu Wojewódzkie/!;o Kierownik Oddziału Rolne- 
go p. Loskowski i Radca Wojewódzki p. Bóhr, kontroli celowości 
zużycia zasiłków Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych udzie- 
lonych Wielkopolskiej Izhie Rolniczej w r. 1933/34. 
Komisja Rewizyjna w roku sprawozdawczym zebrała się w dn. 
9. X., 27. XI. i 19. XII. 1934 i przeprowadziła badanie zamknięć 
rachunkowych Izhy za lata 1931 32, 1932/33 oraz 1933/34. Od- 
nośne zamknięcia były poprzednio zhadane przez specjalnie w ty:m 
celu przez Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej zaangażowanego 
rzeczoznawcę rachunkowego. 


153
		

/167.djvu

			W wyniku przeprowadzonych badań Komisja Rewizyjna, zgodo 
nie z 
 26 ust. 2 statutu Wielkopolskiej Izhy Rolniczej, stawila 
wniosek do Rady Izby o zatwierdzenie zamknięć rachunkowych 
Izby za lata budżetowe 1931/32, 1932j33 i 1933/34 oraz o zatwier- 
dzenie inwentarza stanu majątkowego Wielkopolskiej Izby Rolni- 
czej per 31. III. 1934 i udzielenie absolutorjum Zarządowi. 
Rada Izby przyjęla na posiedzeniu w dniu 22. I. 1935 r. do 
zatwierdzającej wiadomości powyższy wniosek Komisji Rewizyjnej.
		

/168.djvu

			Inwentarz stanu majątkowego 
Wielkopolskiej Izby Rolniczej 
w dniu 31. III. 1934 r.
		

/169.djvu

			STAN CZYNNY 


Grupa 


co 
't) 
...... 
'" 
o 
il< 


Aktywa 


I NIERUCHOMOŚCI 


156 


1 Budowle: 


W Poznaniu 
a) dom przy ulicy Dąbrow- 
skiego 17 
b) nieruchomości przy ulicy 
Mickiewicza 33: 
1. gmach 
Q. garaż. 
3. kurnik dośw. 
c) dom czynszowy przy ul. 
Bukowskiej 17 
d) dom przy ul. Sew. Miel- 
żyńskiego Q4 


We Wrześni 


Zabudowanie Szkoły Mle- 
czarskiej i Mleczarni przy I 
u1. Gnieźnieńskiej. . . 
W Środzie I 
Gospodarstwo szkolne: 
a) dom mieszkalny 
b) budynek gosp. . 
c) stodoła . 
d) szopa do narzędzi . 
e) szopa (wozownia) . 
\7V Janowcu 
Gospodarstwo szkolne: 
a) dom mieszkalny 
b) wieża ciśniell . 
c) przetwórnia owoców. 


Do przeniesienia 


Inwentarz stanu majątkowego 


Wartość 


pos;
:łiólne I Sumy grup 
zł zł 


Uwagi 
i objaśnienia 


41 000,- 


198460,- 
1 920,- 
400,- 


85000,- 


119900,- 


550 000,- 


4500,- 
3200,- 
1000.- 
1 000,- 
300.- 


11 000,- 
2000,- 
5000,- 
o h 024680,- I
		

/170.djvu

			w dniu 31 marca 1934 roku 


STAN BIERNY 


ol Wartość 
't) Uwagi 
Grupa » Pasywa Sumy I Sum ru 
.. i objaśnienia 
o 

 poszczególne y g p 
zł zł 
I DŁUGI I 
DŁUGOTERMINOWE 
1 Długi hipoteczne zapisane 
na niel uchomościach : 
a) przy ul. Mickiewicza 33 
na rzecz Zakł. Ubezp. 
Prac. Umysł. (odsetki 7%) 105000,- 
b) przy ul. Bukowskiej 17 
na rzecz Zakł. Ubezp. 
Prac. Umysł. (odsetki 7%) 37 500, 
c) przy ul. Sienkiewicza plac 
budowlany: 
1. na rzecz B. Friedmann 
(odsetki 5%) 6389, - 
2. na rzecz J. Alport (od- 
setki 6%) . 6389,- 
d) przy ul. Sew. Mielżyńskie- 
go 24 na rzecz J. Jacob 
(odsetki 6%) 9000,- 
e) Pętkowo: 
1. amortyzacyjna wierzy- 
telność w 4 1 / 2 %listach 
zastawno Pozn. Ziem- 
stwa Kredytowego. 13 260,- 
2. dodatkowa wierzytel- 
ność w 4 1 / 2 % listach 
zastawno Poznańskiego Księga in- 
Ziem. Kredytowego 660, - 178198,- wentarzowa 
długów 
Do przeniesienia 178198,- długotermi- 
nowych 


157
		

/171.djvu

			STAN CZYNNY 


Inwentarz stanu majątkowego 


'" Wartość 
't> Uwagi 
Grupa ,., Aktywa Sumy I 
'" Sumy grup i objaśnienia 
o 
p.. poszczególne 
zł zł 
Z przeniesienia 1 024 680.- 
W Pętkowie 
Majątek doświadczalny: 
a) dom mieszkalny . 15000.- 
b) .. .. słu:tby . 1 800. 
c) " " .. 25UO. 
d) stodoła ]2000,- 
e) " . 2000,- 
f) czyszczalnia i szopa 1 000,-- 
g) kuźnia z chlewem 1 000.- 
h) budynek gospodo 11 000.- 
i) obora i stajnia 10000.- 
i) gnojownia 500,- Księga in- 
k) ustęp 50. wenturowa 
. 1 081 530,- nierucho- 
2 Place zabudowane i nieza- mości 
budowane: 
W Poznaniu 
a) przy ul. Dąbrowskiego 17 63 300. - 
b) przy ul. Kochanowskiego 13332.- 
c) przy ul. Sienkiewicza 27060.- 
We Wrześni Księga in- 
Plac przy szkole mleczarskiej wentarzowa 
na ul. Gnieźnieńskiej 10000.- 113 692.- nierucho- 
3 Inne grunta: mości 
W Środzie 
Grunta gospodarstwa szkol- 
nego 12500,- 
W Janowcu 
Grunta gospodarstwa szkol- 
nego 2203,- 
W Pętkowie Księga in- 
Grunta majętności 58690. - 73 393.35 wentarzowa 
., 11 268615.35 nierucho- 
Do przeniesieni.a mości 


.158
		

/172.djvu

			w dniu 31 marca 1954 roku 


ST AN BIERNY 


'" Wartość 
o;; Uwagi 
Grupa ,., Pasywa Sumy I 
'" Sumy grup i objaśnienia 
o 
p.. poszczególne 
zł zł 
Z przeniesienia 178198. 
2 Renta wieczysta na rzecz 
Skarbu Państwa na go
po- Księga in- 
darstwie szkolnem w Sro- wenturowa 
dzie (odsetki 3%) . 17138.66 17 138'661 długów 
długotermi- 
3 Pożyczki długoterminowe: nowych 
a) z Min. RoJn. na rozbudo- 
wę szkolnictwa (odset- 
ki 3%> . 535 880,34 
b) z Wielkopolskiego Tow. 
Hod. Bydła na budowę 
szkoły mleczarskiej we 
Wrześni (odsetki 5%> 60000,- 595 880,34 ditto 
Do przeniesienia 791217,- 


159
		

/173.djvu

			w dniu 51 marca 1954 roku 


STAN BIERNY 


'" Wartość 
"., Uwagi 
Grupa ,., Pasywa Sumy I 
'"' Sumy grup i objaśnienia 
o poszczególne 
r:J... 
zł zł 
Z przeniesienia . 791217,- 
II PASYWA 
PRZEDSIĘBlORSTWIZBY - 
III PASYWA FUNDACJI 
I TOWARZYSTW 
HODOWLANYCH 
1 Pasywa Fundacji: 
a) Fundusz im. Prezydenta 
W. Szulczewskiego 1363,10 
b) Fundusz im. Patrona Ra- 
szewskiego . 24t5,- 
c) Fundusz emerytalny . 64 042,56 67 820.86 
2 Pasywa Towarzystw Hodow- 
lanych: 
a) Towarzystwo Hodowców 
Bydła . 89 489,37 
b) Towarzystwa Hodowców 
Konia 39 506,62 
c) Towarzystwa Hodowców Oddzielne 
Trzody 7 585,70 136 581,69 księgi 
kontowe 
Do przeniesienia 995 619,55 


Sprawozdanie W. I. R. - II 


161
		

/174.djvu

			STAN CZYNNY 


Inwentarz stanu majątkowego 


Gm., I l Wartość 
A k ty w a Sumy, I Sumy ru U" agi 
poszczegolne g p i objaśnienia 
zł zł 
Z przeniesienia 475052,04 l 291 731,95 
W fermie szkolno w Janowcu 18 258,65 
.. maj. doświadcz. Pętkowo 18082,35 
" Stacji Kontr. Poznań 35 084,05 Księgi in wen- 
" Rolniczej Drukarni 66084, tarza rucba- 
.. Centrali WIR. 83121,30 695 682,43 megoposzcze- 
gólnych insty- 
tucji 
IV AKTYW A PRZEDSIĘ- 
BIORSTW IZBY I 
Dom czynszowy przy ul. Bu- Księga 
kowskiej 17 zal. czynsz 2 009.90 2 009,90 kontowa 
V 1 AKTYW A FUNDACJI 
a) Papiery wartościowe fun- 
duszu im. Prezydenta W. 
Szulczewskiego l 353, - 
b) Pożyczka Narodowa fun- 
duszu lm. Patrona Ra- 
szewskiego 2400. - 
c) Pożyczka Na- 
rodowa 33 350, 
Tnnepapiery war- 
tościowe fun- 
duszu emery- 
talnego 24724.22 Księga 
razem 58 074,22 58 074, 61 827,22 inwentarzowa 
. lokat 
2 AKTYW A ZWIĄZKÓW 
I TOWARZYSTW 
a) Udzielona Izbie pożyczka 
Towarzystwa Hodowców 
Bydła 60000.- 
Do przeniesienia .1 60 000, - [2051251,50 


162
		

/175.djvu

			w dniu 51 marca 1934 roku 


STAN BIERNY 


'" Wartość 
't) Uwagi 
Grupa ,., Pasywa Sumy I 
" Sumy grup i objaśnienia 
o poszczególne 
A. 
zł zł 
Z przeniesienia 995 619.55 
I 
IV DŁUGI 
KRÓTKOTERMINOWE - 
V SUMY PRZECHODNIE 
a) potrącenia z pob. urzędni- 
ków na zapłaceniepodatk. 
od uposilżeń oraz opłat 
socjalnych nJ 11 683.3R 
b) przyjęte z r. 34,35 
zrównoważenie konta ka- 
sy w związku z okresem Konta 
ulgowym 154 569,58 166 252,96 w księdze su 
Do przeniesienia ., 11161 872,51 przechodnic 
I 
I 


u* 


m 
h 


163
		

/176.djvu

			STAN CZYNNY 


Inwentarz stanu maJątkowego 


oj Wartość 
'., Uwagi 
Grupa I>-. Aktywa Sumy, I Sum ru 
'" i objasnienia 
o 
p.. poszczegolne y g p 
zł , zł 
Z p rzen iesienia 60000,- 2051 251.50 
b
 Zaległości budżetowe 
czynne Tow. Hod. Bydła 24 462.30 
c) Zaległości budżetowe 
czynne Związku Bod. 
Konia Szlachetnego 22533.70 
d) Zaległości budżetowe I \'V tem wąt- 
czynne Tow. Hod. Trzody pliwe preten- 
Chlewnej 6120.11 113 t16.21 sje 4 038,57 
Oddzielne 
księgi 
VI LOKATY kontowe 
1 Sumy hipoteczne. - 
2 Papiery wartościowe. 98181.17 Księga 
inwent. lokat 
3 U działy: 
udział w Rolniczej Dru- 
karni i Księgarni Nakła- Księga 
dowej Sp. z o. o. 19500.- 11768117 inwent. lokat 
VII SUMY W KASACH SKAR- 
BOWYCH - 
VIII ZALEGŁOŚCI BUDŻETO- 
WE CZYNNE: 
Dz. I. Ogólny-podatki 643 658,35 
inne należności 4149.47 
Dz. II. Wytwórczość Roś- \V tem wąt- 
linna . 96 397,93 pl iw e pre- 
Dz. III. J?rodukcja Zwie- tensj e 
ca 500 000 zł 
rzęca . 183 888.63 
Dz. IV. Leśnictwo 61424,73 
Dz. V. Szkolnictwo 10779.46 
Dz. VI. Oświata Pozaszkol- 
na 32,50 
Do przeniesienia . 11 000331.07 12282048.88 


164
		

/177.djvu

			w dniu 51 marca 1934 roku 


Grupa 


'" 
't) 
>, 
" 
o 
p.. 


Pasywa 


Z przeniesienia 


VI FUNDUSZE SPECJAl 


Nadwyżka budżetowa 
1932/33 . 


vn 


INNE PASYWA 


Wierzyciele różni wzglę 
sumy do wyjaśnieni 
2 Zarezerwowane na r.3 
zasiłki państw. oraz 
zasiłki 


VIII 


DEPONENCI 


Różni 


Do przeniesienia 


Wartość 


Sumy I 
poszczególne 
zł 


Sumy grup 
zł 


- 1 161 872.51 
,NE 
rok 
166310.66 
I 
dnie 
a 99657,43 
4/35 
inne 
77 835.59 177 493.02 
22197,41 22197.41 
I 'I 527 873.60 
I 


STAN BIERNY 


Uwagi 
i objaśnienia 


Księga 
funduszów 
specjalnych 


Konta 
w księdze sum 
przechodnich 


Sprawozd. 
z wykonania 
budż. rozchód 


Konto 
w księdze sum 
przechodnich 


165
		

/178.djvu

			STAN CZYNNY 


Grupa 


'" 
.., 
>, 
... 
o 
p.. 


Aktywa 


Z przeniesienia 
Dz. VII. Organizacja 
podarstw 
Dz. VIII. Ekonomika i 
tystyka . 


Inwentarz stanu majątkowego 


Wartość 


Sumy I Sum ru 
poszczególne y g p 
zł zł 


. 1 000331.07 2282048.88 
Gos- 


IX POZOSTAŁOSCICZYNNE 
NA RACHUNKACH BIE- 
ŻĄCYCH W INSTYTUC- 
J ACH FI
ANSOWYCH 


166 


x 


XI 


1 
2 


Pocztowa Kasa Oszcz. 
Bank Pozn. Ziemstwa Kre- 
dytowego 
Bank Cukrownictwa. , . 
Poznański Bank Ziemian . 
Landesgenossenschafts- Bank 
Bank Ludowy Janowiec 
Kom. Kasa Oszcz. Września 
Kom. Kasa Oszcz. Międzychód 
Syndykat Polskich Eksporte- 
rów Trzody i Bydła 


3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 


KASA 


INNE AKTYWA 


1 
2 


Weksle obce _ 
Zaliczki zwrotne (na pobo- 
ry. podróże. pożyczki) 
Dłużnicy różni. . 
Różni za wydane kaucje 


HO 606.79 


Sta- 


19876.89 


16 906.07 
1 595.06 
122.95 
590.10 
285.30 
3 606 , 07 
2765.79 


360.- 


135 058.68 


31.- l 080968.86 


46 108,23 


3 
4 


30 858.96 
147 845.62 
175.- 
.1 313 938.26 13 409 125,97 


Do przeniesienia 


Uwagi 
i objaśnienia 


Oddzielne 
księgi kanto- 
we rubr. 
nieśc. należno 


Wyciąg PKO 
Nr. 75 
z 51. 5. 54. 


Konta w księ- 
dze banków
		

/179.djvu

			w dniu 31 marca 1934 roku 


ST AN BIERNY 


'" Wartość 
't) Uwagi 
Grupa I>-. Pasywa Sumy, I Sum ru 
'" i objaśnienia 
o poszczegolne y g p 
r:J... 
zł zł 
Z przeniesienia 11 527 873,60 
IX MAJĄTEK IZBY 
ROLNICZEJ 
Majątek W. I. R. 2319021,72 
Do przeniesienia 3 846 895,32 


167
		

/180.djvu

			STAN CZYNNY 


Inwentarz stanu majątkowego 


'" Wartość 
't) U wagi 
Grupa I>-. Aktywa Sumy, I Sum ru 
'" i obj aśnienia 
o 
p.. poszczegolne y g p 
zł zł 
Z przeniesienia 313 938.26 3409125.97 
5 Zaliczki budżetowe na po- 
czet otwartych kredytów Konto 
(do wyrachowania) 13148.04 w księdze 
6 Niedobór budżetowy za rok zaliczek 
1933/34 . 110 683.05 437 769 35 
XII DEPOZYTY WALOROWE - 
XIII PRZEWYŻKA STANU 
BIERNEGO NAD STAN. 
CZYNNYM - 
SUMA STANU CZYNNEGO/ 13 846 895.32 
Należności względne: I I 
Gwarancje przyjęte 83 243.99 
Ogółem .1 I 83 243.99 


p o z n a ń, dnia 


Komisja rewIzYJna Wielkopolskiej Izby Rolniczej 


Poznań. 3 stycznia 1935 r. 


(-) B. Łubieński 
(-) St. Karlowski 
(-) Stefan Baranowski 
(-) Jan Tomczak 
(-) Nosek Jan 


168
		

/181.djvu

			w dniu 51 marca 1955 roku 


ST AN BIERNY 


Oj Wartość 
'" Uwagi 
Grupa ;.-. Pasywa Sumy. I Sum ru 
" i objaśnienia 
o poszczegolne y g p 
r:l. 
zł zł 
Z przeniesienia 3 846 895.31 
I 
SUMA STANU BIERNEGO I 13 846 895.32 
Zobowiązania względne: ./ I 
Różni za gwarancJe 83 243.99 
Ogółem .1 I 83 243.99 


27 listopada 1934 r. 


Prezes 
(-) K. D. Morawski 


Poświadcza się, że powyższy wykaz stanu majątkowego Wiel- 
kopolskiej Izby Rolniczej p. 51. III. 54 jest zgodny z księgami, 
dowodami i protokółami Komisji Szacunkowej wyznaczonej przez 
Komisarza, działającego jako Zarząd \'V. l. R. zarządzeniem z 15 
września 1955 Nr. 1284/55 OP i rachunkowo należycie zestawiony. 


Poznań, dnia 7 grudnia 1934 r. 


(-) Jasiński 
Rewizor emerytowany kierownik lik wid. 
emerytur Izby Skarbowej. 


169
		

/182.djvu

			
		

/183.djvu

			Spis prac i artykułów 
ogłoszonych przez pracowników W. I. R.
		

/184.djvu

			
		

/185.djvu

			I. BIURO POLITYKI EKONOMICZNEJ 


l. Mgr. Adam Ostrowski: Kronika gospodarcza - rolnictwo i 1'0- 
kn"wne gałęzie wytwórczości - Ruch Prawniczy i Ekonomicz. 
ny Poznań zeszyt 3 z r. 1934, zeszyt l i 3 z r. 1935. 
2. Mgr. Adam Ostrowski - Recenzje prac z zakresu rolniczo- 
ekonom. - Ruch Prawniczy i Ekon. zeszyt l i 2 z r. 1935. 
3. MgT. Adam Ostrowski - O zwiększeniu bezpośrednich do- 
staw dla wojska przez producentów rolnych - Poradnik Go- 
spodarski nr. 40 r. 1934. 
4. Mgr. Adam Ostrowski - Pomoc rolnicza dla powodzian. _ 
Poradnik Gospodarski nr. 47 r. 1934. 
5. Mgr. Jan Frankowski - Informator Finansowo-Rolny, str. 
160. Poznań 193.1. 
,6. Mgr. Jan Frankowski - Zawieranie układów przez Bank Ak- 
ceptacyjny, str. 32. Poznań 1935. 
7. Mgr. Jan Frankowski - Słuszna obrona przed egzekucją, str. 
113. Poznał l 1935. 
8. Mgr. Jan Frankowski - Światła i cienie ustawodawstwa fi- 
nansowo-rolnego. Gazeta Handlowa nr. 276 r. 1934. 
9. Mgr. Jan Frankowski - Sprawa wsi. Bunt Młodych. Warsza- 
wa 1934. 
10. Mgr. Jan Frankowski - Sprawa uwłaszczenia mas w ustawach 
oddłużeniowych. Pax. Wilno 1935. 
II. Mgr. Jan Frankowski - Ustawodawstwo oddłużeniowe. GłOF 
Rzemieślnika nr. 3, 4, 5 r. 1935. 
] 2. Mgr. Jall Frankowski - Sprawy oddłużeniowe. Przewodnik 
Katolicki nr. 40, 45, .18, 49 r. 1934. 
13. Mgr. Jan Frankowski - Poradmk prawniczy. Rolnik Wipl. 
kopoiski nr. 
2, 24, 26, 32, 36, 38, 40, 44, 52, 56 r. 1935. 
14. Mgr. Jan Frankowskl - Słuszna obrona przed egzekucji!. 
Rolnik Wielkopolski nr. 34 r. 1935. 
15. Mgr. hn Frankowski - Nowe ustawodawstwo oddłużeniow{>. 
Poradnik Gospodarski nr. 45, 46, 47, 48 r. 1934. 
16. :Mgr. Jan Frankowski - 
 jaki sposób rolnik może się hro- 
nić przed egzekucją. Poradnik Gospodarski nr. 30 r. 1934. 
17. Mgr. Jan Fcankowski - Co rolnik wiedzieć powinien o ulgach 
podatkowych. Poradnik Gospodarski nr. 27, 28, 29, 30 r. 1935. 
18. Mgr. Jan Frankowski - O lichwie przez prawo ściganej 
i o lichwie przez prawo chronionej. Poradnik Gospodarski 
nr. 22 r. 1935. 


173
		

/186.djvu

			19. Mgr. Jan Frankowski - Ulgi w spłacie zaległości ubezpiecze- 
niowych. Poradnik Gospodarski nr. 31 r. 1935. 
20. Mgr. Jan Frankowski - Wstrzymanie egzekucyj. Poradnii-.. 
Gospodarski nr. 35 r. 1935. 
21. Mgr. Jan Frankowski - Prawa wierzycieli w ustawodawstwie 
oddłużeniowem. Poradnik Przedsiębiorcy nr. II r. 1935. 
22. Mgr. Jan Frankowski - Połowiczność dekretów paździprni- 
kowych. Dziennik Poznański r. 1935. 
23. Mgr. Jan Frankowski - Fikcje w ustawodawstwie oddłuże. 
niowem. Dziennik Poznański r. 1935. 
24. Mgr. Jan Frankowski - Tylko kredyt długoterminowy ura- 
tuje rolnictwo. Dziennik Poznański r. 1935. 
25. Mgr. Jan Frankowski - W jakim kierunku winny być zno- 
welizowane ustawy oddłużeniowe. Rolnik Wielkopolski nr. 70. 


2. WYDZIAŁ EKONOMIKI GOSPODARSTW 


1. Dr. Inż. Wf. Tilgner - W sprawie kół kontroli rachunkowo- 
ści rolniczej. Gazeta Rolnicza r. 1934. 
2. Dr. Inż. Wf. Tilgner - Rachunkowość gospodarstw wiejskich 
w izbach rolniczych, z szczególnem uwzględnieniem rachun- 
kowości gospodarstw małorolnych. Roczniki Nauk Rolniczych 
i Leśnych, tom XXXII r. 1935. 
3. Dr. Inż. Wf. Tilgner, Inż. Rychłowski, Inż. Trojanowski - Sta- 
tystyka porównawcza dochodów i rozchodów gospodarstw ma- 
łorolnych w r. 1930/31 do 1932/33. Wydawnictwo Wielkopol- 
skiej Izby Rolniczej r. 1934. 
4. Dr. Inż. Wf. Tilgner, Mgr. Zeyland, Inż. Trojanowski - Staty- 
styka porównawcza dochodów i rozchodów gospodo wielko- 
rolnych w r, 1930!31 i 1932/33. Wydawnictwo Wielkopolskiej 
Izby Rolniczej, r. 1934. 
5. Dr. Inż. Wf. Tilgner, Mgr. Zeyland, Inż. Trojanowski - Bilans 
dla gospodarstw małorolnych. Wydawnictwo Wielkopolskiej 
Izby Rolniczej, r. 1935. 
6. Dr. B. Łnkomski - Niemieckie ustawy klasyfikacyjne. Rol- 
nik Wielkopolski nr. 16, r. 1935. 
7. Dr. B. Łukomski - Refleksy kryzysowe. Poradnik Gospo- 
darski nr. 18, r. 1934. 
8. Inż. Marjan Trojanowski - Kształtowanie się dochodów.i ro,.- 
chodów w gospodarstwach wielko rolnych woj. Poznańskiego 
w latach 1927/28 do 1932/33. Poradnik Gospodarski nr. 25, 
r. 1934. 
9. Inż. Marjan Trojanowski - Rolnictwo Wielkopolskie w walce 
z. kryzysem. Dziennik Poznański r. 1934. 


174
		

/187.djvu

			10. Inż. Marjan Trojanowski - Koszty stałe i ruchome oraz za- 
dłużenie gospodarstw rolnych. Poradnik Gospodarski nr. 25, 
r. 1934. 
11. Inż. Marjan Trojanowski - Kształtowanie się cen żyta i psze- 
nicy w latach 1930/31 do 1932/33. Poradnik Go
podarski nr. 
25, r. 1934. 
12. Inż. Marjan Trojanowski - Recenzja książki inż. Władysława 
Nowickiego p. tyto Bilans ziemiopłodów w gospodarstwach 
włościańskich w latach 1926/27, 1927/28, 1928/29. Ruch Praw. 
niczy, Ekonomiczny i Socjologiczny. 
] 3. Inż. L. Rychłowskl - Zużycie nawozów sztucznych w gospo- 
darstwach wielko rolnych woj. poznańskiego w latach 1928/29 
do 1932/33. Poradnik Gospodarski nr. 25, r. 1934. 


3. WYDZIAŁ PRODUKCJI ROŚLINNEJ 


D o ś w i a d c z a I n i c t w O. 
1. Inż. Br. Hellwil!; i dr. G. Karłowska - Sprawozdanie z wyni- 
ków doświadczeń polowych, przeprowadzonych w r. 1932/33 
przez Wielkopolską Izbę Rolniczą w gospodarstwach rolnych 
woj. Poznailskiego. Warszawa 1934. 
2. Inż. Br. Hellwig i inż. D. Starzeński - Sprawozdanie z dzia- 
łalności Zakładu Doświadczalnego W. I. R. w Pętkowie za 
rok 1933. 
3. Inż. Br. Hellwig - Organizacja doświadczeń z jęczmieniem 
hrowarnym. Gazeta Handlowa nr. 207, r. 1934. 
4. Inż. Br. Hellwil!; - Wyniki doświadczeil z siewem żyta w rolę 
nieodleżałą. Gazeta Rolnicza nr. 29 i 30, r. 1934. 
5. Inż. Br. Hellwig - Siarczan amonu jako nawóz. Gazeta Rol- 
nicza nr. 7, r. 1934. 
6. Inż. Br. Hellwig - Wyniki doświadczeil rolniczych. Poradnik 
Gospodarski nr. 32, r. 1934. 
7. Inż. D. Starzeński - Dwanaście lat doświadczeń z burakami 
cukrowemi w Pętkowie 1922-1933. Poznań, r. 1934. 
8. Inż. D. Starzeński i inż. A. Przegaliński - Porównanie wyni- 
ków wieloletniego doświadczenia, obliczonego dwoma metoda- 
mi. Roczniki Nauk Rolniczych i Leśnych. Tom 31. Poznań, 
r. 1934. 
9. Inż. Br. Hellwil!: - Jak uprawiać i nawozić w Wielkopolsce. 
Poradnik Gospodarski, r. 1935. 
Roś l i n y p a s t e w n e. 
10. Inż. D. Starzeński i dr. T. Konopiński - Uprawa roślin pa- 
stewnych i ich skarmianie. Uprawa roślin i nawożenie. R. 1934. 


175
		

/188.djvu

			II. Dr. T. Konopiński i inż. D. Starzeński - Rośliny pastewne, 
ich uprawa i sp!ióh skarmiania. Poznań, r. 1935. 
12. Inż. D. Starzeński - Ratujmy koniczyny i spradPle. Poradnik 
Gospodarski nr. 24, r. 1934. 
13. Inż. F. Chelkowski - Pielęgnacja lucernika. Poradnik Gospo. 
darski nr. 23, r. 1934. 
14. Inż. F. Chelkowski - Jesienny zasiew roślin pastewnych. 
Poradnik Gospodarski nr. 31, r. 1934. 
15. Inż. F. Chelkowski - Uprawa lucerny. Poradnik Gospodarski 
nr. 51, r. 1934. 
16. Inż. F. Chełkowski - Uwagi nad uprawą seradeli. Poradnik 
Gospodarski nr. 3, r. 1935. 
17. Inż. F. Chelkowski - Samowystarczalność pastewna jest na- 
kazana w chwili ohecnej. Poradnik Gospodarski nr. 6, r. 1935. 
18. Inż. D. Starzeński - Uprawiajmy hulwę na nieużytkach. Po- 
radnik Gospodarski nr. 16, r. 1935. 
19. Inż. D. Starzeński - Czego nauczyła nas uprawa słonecznika 
w roku suchym. Poradnik Gospodarski nr. 17, r. 1935. 
20. A. Zieliński - Sadzonkowanie lucerny. Poradnik Gospodar- 
ski nr. 33, r. 1934. 


Rośliny lekarskie. 
21. Inż. Br. Hellwig - Uprawa roślin leczniczych w Wielkopolscp. 
Poradnik Gospodarski nr. l, r. 1935. 


S r a w o z d a n i a z w y c i e c z e k. 
22. In;;. Br. Hellwig - Wrażenia z Wystawy Rolniczej w Erfurcie. 
Gazeta Rolnicza nr. 35, r. 1934. 
23. Inż. Br. Hellwig - Notatki z wycieczki rolniczej do Niemiec. 
Gazeta Rolnicza nr. 41 i 42, r. 1934. 
24. Inż. F. Chelkowskii - Wędrówka rolnicza po Wielkopolsce. 
Poradnik Gospodarski nr. 39, 40 i 42, r. 1934. 


U p r a w o w e. 
25. Inż. F. Chełkowski - O metodach wysiewu i upraw między- 
rzędowych w hurakach. Poradnik Gospodarski nr. 14, r. ] 934- 
26. Inż. D. Starzeński - Uwagi o technice produkcji jęczmieni;ł 
browarnego. Gazeta Rolnicza nr. 10, II, r. 1934. 
27. A. Zieliilski - Przed wykopkami ziemniaków. Poradnik Go- 
spodarski nr. 37, r. 1934. 
28. A. Zieliński - lTprawa lnu oleistego. Poradnik Gospodarski. 
N a s i e n n i c t w o. 
29. P. Obara Selekcja krzakowa ziemniaków. Poradnik Go- 
spodarski nr. 34, r. 1934. 


176
		

/189.djvu

			30. A. ZieliiIski - Uszlachetnione ZIarno siewne. Poradnik Go- 
spodarski nr. 33, r. 1934. 
31. A. Zieliński - Wartość użytkowa rakoodpornych odmian 
ziemniaków. Poradnik Gospodarski nr. 8, r. 1935. 
32. A. Zieliński - Przed sadzeniem ziemniaków. Poradniik Go- 
sllOdarski nr. 15, r. 1934. 
33. A. Zieliński - Przed zakupem materjału siewne/;!:o. Poradnik 
Gospodarski nr. 7, r. 1935. 
T ę p i p n i e s z k o d n i k ó w. 
35. Inż. F. Chełkowski - Tępienie słodyszka rzepakowego. Po- 
radnik Gospodarski nr. 14, r. 1935. 
P o r a d n i c t w o o g ó I n e. 
36. Inż. Br. Hellwig - O sposohach zwiększania dochodowości 
gospodarstw rolnych. Poradnik Gospodarski nr. 14, r. 1934. 
37. A. Zieliilski - Jak można zaradzić marnotrawstwu sił i środ- 
ków w 
ospadarstwip rolnem. Poradnik Gospodarski nr. 7, 
r. 1935. 
388. A. Zieliński - Praktyczne zużycie nadprodukcji słomy w go- 
bPodarstwie rolnem. Poradnik Gospodarski nr. 15, r. 1934. 
M e I jor a c j e. 
39. Inż. Z. Mann - Meljoracje łąkowe sposobem gospodarskim. 
Poradnik Go
podarski. 
Łąk i i p a s t Vi i ska. 
40. Z. Sztranc - Ohsiewamy łąki. Poradnik Gospodarski nr. 13, 
r. 1934. 
41. Z. Sztranc - Sprzęt siana. Poradnik Gospodarski nr. 20, 
r.19:34. 
42. Z. Sztranc - Łąka zła i łąka dohra. Poradnik Gospodarski 
nr. 51, r. 1934. 
43. Z. Sztrane - Uprawa i nawożenie łąk. Poradnik Gospodarski 
nr. 5, r. 1935. 


C h e m jar o I n a. 
44. Inż. D. Starzeński - Kwasowość glehy. Poradnik Gospodarski 
nr. 31, r. 1934. 


O g r o d n i c t w o i s a d o w n i c t w o. 
45. J. Kosmol - Rozwój sa\lownictwa w Wielkopolsce. Poradnik 
Gospodarski nr. 17, r. 1934. 
46. J. Kosmol - Roszponka, mało znane warzywo sałatowe.. Po- 
radnik Gospodarski nr. 24, r. 1934. 


Sprawozdanie W. I. R. - 12 


177
		

/190.djvu

			47. J. Kosmol - Drzewa agrestowe. Poradnik Gospodarski nr. 35. 
r. 1934. 
48. J. Kosmol - Błędy przy sadzeniu drzew. Poradnik Gospo- 
darski nr. 50, r. 1934. 
49. J. Kosmol - Dla sadzących drzewka owocowe. Poradnik Go- 
spodarski nr. 40, r. 1934. 


4. WYDZIAŁ PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ 


I. T. Konopiński i W. Tomsio - Przyrosty tuczników różnych 
ras trzody chlewnej w Wielkopolsce. Poznań 1934. Stron 14. 
2. T. Konopiński - Związek zachodzący pomiędzy wiekiem ma- 
cior a wielkością ich miotów. Poznań 1934. Stron II. 
3. T. Konopiński - Żywotność prosiąt różnych ras trzody chlew- 
nej w Wielkopolsce. Odbitka z Przeglądu Hodowlanego. War- 
szawa 1934. Stron 8. 
4. T. Konopiński i M. Próchnicki - Krytyczna ocena znaczenia 
rekordów mleczności dla racjonalnej hodowli bydła. Odbitka 
z Przeglądu Weterynaryjnego. Lwów 1934. Stron 14. 
5. T. Konopiński - Wybór buhaja rozpłodowego i jego użyt- 
kowanie. Poznań 1934. Stron 22. 
6. T. Konopiński - Zagadnienia współzależności pomiędzy licz. 
bą prosiąt w miocie a śmiertelnością prosiąt. Odbitka z Rocz- 
ników Nauk Rolniczych. Poznań 1934. Stron 12. 
7. T. Konopiński i D. Starzeński - Rośliny pastewne, ich upra- 
wa, wartość odżywcza oraz sposoby skarmiania. Poznań 1935. 
Stron 160. 
8. T. Konopiński - Na czem polega rozbieżność pomiędzy stwier- 
dzonym w oborze przez asystenta kontroli mleczności % tłu- 
szczu w mleku, a % tłuszczu, stwierdzonym przez mleczarnię? 
Poznań 1935. Stron 15. 
9. T. Konopiński - Teorja i praktyka w żywieniu trzody chlew- 
nej. Lwów 1935. Stron 10. 
10. T. Konopiński i A. Przegaliński - Poszukiwania współzależ- 
ności pomiędzy czasem trwania ciąży a liczhą urodzonych pro- 
siąt oraz ciężarem miotów przy urodzeniu. Odbitka z Wiado- 
mości Weterynaryjnych. Warszawa 1935. Stron 4. 
II. Z. Ciecholewski - Tablice pomocnicze do bliczania wartości 
produkcyjnej pasz. Poznań 1935. 
12. St. Połowicz - Kiszenie ziemniaków i łętów zicmniaczanych. 
Poznań 1935. Stron 45. 
13. J. Szuman - Rocznik hodowcy drobiu. Poznań 1935. 
14. St. Hoser - Bezpośrednia dostawa trzody chlewnej do be- 
koniarni w Wielkopolsce w r. 1933/-34. Poznań 1934. 


178
		

/191.djvu

			15. T. Konopiński - Udział poszczególnych ziem w obsłudze 
przemysłu bekonowego w Polsce w r. 1933. Poznań 1934. 
16. J. Szuman - Ulotka w sprawie hodowli drobiu. Poznań 1934. 
Stron 16. 


5. WYDZIAŁ OŚWIATY 


I. In.l. Z. CiecllOlewski - Gawęda jesienna. Poradnik Gospodar- 
ski nr. 39, r. 1934. 
2. Inż. Z. CiecllOlewski - Rola wychowanków szkół rolniczych 
w życiu społecznem. Poradnik Gospodarski nr. 50, r. 193.1. 
3. Inż. Z. Ciechoh'wski - Na zakończenie roku w szkołach rol- 
niczych. Poradnik Gospodarski nr .13, r. 1935. 
4. Inż. M. S. Połowicz - W górę czoła. Poradnik Gospodarski 
nr. l, r. 1935. 


6. STACJA KONTROLNA 


I. Inż. A. Kuryłło - Jeszcze w sprawie tępienia myszy polnych. 
Gazeta Rolnicza nr. 19. 
2. Inż. A. Kuryłło - Rozpowszechnienie odmian ziemniaków 
w woj. poznańskiem. Poradnik Gospodarski nr. 5. 
3. Inż. A. Kuryłło - Czy grozi nam plaga myszy. Poradnik Go- 
spodarski nr. 10. 
4. Inż. A. Kuryłło - Wszyscy do walki z chrabąszczem. Porad- 
nik Gospodarski nr. 17. 
5. Inż. A. Kuryłło - Choroby i szkodniki agrestu. Poradni 1 ;: 
Gospodarski nr. 22. 
6. Inż. A. Kuryłło - Pola Wielkopolski najbardziej zachwaszczo- 
ne. Poradnik Gospodarski nr. 23. 
7. Inż. A. Kuryłło - Klęska mszyc i środki ich zwalczania. Po- 
radnik Gospodarski nr. 29. 
8. Inż. A. Kuryłło - Groźny pojaw gąsienic rolnicy zbożówki. 
Poradnik Gospodarski nr. 40. 
9. Inż. A. Kuryłło - Rdze spotykane w bieżącym roku w za- 
siewach ozimych. Poradnik Gospodarski nr. 44. 
10. Inż. A. Kuryłło - Szkodniki grochu i bobiku. Poradnik Go- 
spodarski nr. 12. 
II. Ini. A. Kuryłło - Nowa klęska rolnictwa Wielkopolskiego. 
Poradnik Gospodarski nr. 13. 
12. Inż. A. Kuryłło - Utrzymujcie łączność ze stacjami ochrony 
roślin. Plon nr. 4. 
13. Inż. Z. Ginter - Robaczywienie owoców. Poradnik Gospo- 
darski nr. 29. 
14. Inż. Z. Ginter - O współpracy ze stacją ochrony roślin. Po- 
radnik Gospodarski Dr. 17. 


12* 


179
		

/192.djvu

			15. Inż. Z. Ginter - O konieczności zaprawiania ziarna siewnego. 
Poradnik Gospodarski nr. 36. 
16. Inż. Z. Ginter - Muchy zhożowe. Poradnik Gospodarski nr. 4. 
17. Inż. Z. Ginter - Bieżące prace pielęgnacyjnp w sadzie. Po- 
radnik Gospodarski nr. 5. 
18. Krystyna Szreybrowska - O chorohach róży. Poradnik Go- 
spodarski nr. 19. 
19. Dr. Celichowski - Zużytkowanie chrahąszczy na paszę. Po- 
radnik Gospodarski nr. 18. 
20. Dr. Celichowski - Badanie nad potrzehami nawozowemi gleh. 
Poradnik Gospodarski nr. 33. 
21. Dr. Celichowski - Czem jest i jaka powinna hyć ospa. Po- 
radnik Gospodarski nr. 49. 
22. Dr. Celichowski - Jeszcze o raku ziemniaczanym. Poradnik 
Gospodarski nr. 12. 
23. Dr. Celichowski Nawozy zielone. Poradnik Gospodarski 
nr. 13. 
24. Dr. Celichowski Badania laboratoryjne potrzeb nawozo- 
wych gleb. Gazeta Rolnicza nr. 35. 
25. Dr. Celichowski i Mg. Winkler - Badania refraktometryczn
 
buraków przy doświadczeniach odmianowych. Gazeta Cukrow- 
nicza nr. 48/50. 
26. Dr. Celichowski - Wyniki doświadczeń polowych z supert')- 
masyną. Uprawa Roślin i Nawożenie nr. 57. 
27. Dr. Celichowski - Doświadczenia polowe nad wartością soli 
potasowych z Kałusza pod rośliny kłosowe i okopowe, rok 
1933/34. Uprawa Roślin i Nawożenie nr. 61/62. 
28. Dr. Celichowski i Mg. Winkler "Badania nad określeniem po- 
trzeh nawozowych w glebach. Część II. Wydawnictwo Wielko- 
polskiej Izby 'Rolniczej. 


7. ARTYKUŁY I PRACE JANA KUGLI NA, 
KIEROWNIKA DRUKARNI W. I. R. W POZ
ANlU 
1. Typograf o książce, wykład"- Tydzień propagandy książki. 
2. Na beskidzkich graniach. (Rzecz o Gustawie Morcinku). Żywy 
Dziennik Zrębu 1934. 
3. Jan Wiktor. Żywy Dziennik Zrębu 1935. 
4. Jak powstaje książka. Bihljoteka Szkoły Powszechnej. 
5. Wypowiedzenie Umów Zbiorowych. Przeg-ląd Graficzny nr. 3, 
r. 1934. 
6. Wystawa Polska w Pradze. Przegląd Graficzny nr. 3, r. 1934. 
7. "Grafika". Przegląd Graficzny nr. 4, r. 1934. 
8. Edward Pawłowski. Przegląd Graficzny nr. 6, r. 1934. 


180
		

/193.djvu

			9. Zatarg Cennikowy w Przemyśle Graficznym w Polsce Zachod- 
niej. Przegląd Graficzny nr. 7, r. 1934. 
10. Bolesław Winiewicz. Prze!!:ląd Graficzny nr. 8, r. 1934. 
11. Śp. Władysław Skoczylas. Przegląd Graficzny nr. 8, r.1934. 
12. Związek Kierowników Republiki Czeskiej. Przegląd Graficz- 
ny nr. 8, r. 1934. 
13. Szkoła Przemysłu Graficznego w Warszawie. Przegląd Gra- 
ficzny nr. 9, r. 1934. 
14. Walny Zjazd Korporacji Zakładów Graficznych na woj. Po- 
znańskie. Przegląd Graficzny nr. 10, r. 1934. 
15. Po zjeździe Delegatów. Przegląd Graficzny nr. 13, r. 1934. 
16. Nowe Prawo Rzemieślnicze w Niemczech. Przegląd Graficzny 
nr. 14, r. 1934. 
17. Rocznik Polskiej Grafiki Reklamowej. Przegląd Graficzny nr. 
14, r. 1934. 
18. Sprawa hezrohotnych. Przegląd Graficznych nr. 15, r. 193,1,. 
19. Rudolf Koch. Przegląd Graficzny nr. 17, r. 1934. 
20. Międzynarodowy Kongres 

łaścicieIi Drukarń w Utrechcie. 
Przegląd Graficzny nr. 17, r. 1934. 
21. Przemiany. Przegląd Graficzny nr. 18, r. 1934. 
22. Zehranie Korpor. Zakładów Graf. na woj. Poznańskie. Prze- 
gląd Graficzny nr. 18, r. 1934. 
23. Sprawa hezrohotnych u nas i w Niemczech. Przegląd Graficz- 
ny nr. 19, r. 1934. 
24. Przymus Organizacyjny w Drukarstwie Niemieckiem. Prze- 
gląd Graficzny nr. 19, r. 1934. 
25. Powtórna i pelna rehabilitacja prezesa Pawłowskiego. Prze- 
gląd Graficzny nr. 20, r. 1934. 
26. Międzynarodowa W spółpraca Drukarstwa i IV Międzynaro- 
dowy Kongres w Utrechcie. Przegląd Graficzny nr. 21, r. 1934. 
27. Najnowsze wynalazki w dziedzinie drukarstwa. Przegląd Gra- 
ficzny nr. 22, r. 1934. 
28. Międzynarodowa Wystawa "Grato". Przegląd Graficzny nr. 
22, r. 1934. 
29. Nadzwyczajne Walne i Zwyczajne Zebranie Korporacji Za- 
kładów Graficznych na woj. Poznallskie. Przegląd Graficzny 
nr. 23, r. 1934. 
30. O cennik ogólnokrajowy. Przegląd Graficzny nr. 24, r. 1934. 
31. W Nowym Roku. Przegląd Graficzny nr. l, r. 1935. 
32. Jak ohliczać godzinę pracy. Przegląd Graficzny nr. 3, r. 1935. 
33. Pałac drukarski w Sztokholmie. Przegląd Graficzny nr. :J, 
r. 1935. 
34. Organizacje Przymusowe i Umowy Zbiorowe. Przegląd Gra- 
ficzny nr. 5, r. 1925. 
35. Jak obliczać godzinę pracy. Przegląd Graficzny nr. 5, r. 1935.
		

/194.djvu

			
		

/195.djvu

			Zestawienia statystyczne 
(tabele i wykresy)
		

/196.djvu

			
		

/197.djvu

			Tabela l. 
Przeciętne roczne i miesięczne ceny ziemiopłodów, przetworów zbożowych i pasz według notowań Giełdy Zbożowej i Towarowej w Poznaniu 
w ładunkach wagonowych parytet Poznań. W złotych za 100 kg 
Oprllcowllnie i zestllwienie Biurll Polityki Ekonomicznej 


- - -- - - -- --- - - - - - - - - - --- - - - -- - ----- --- -
- 
=-- >- lU =-- 
C 
 N 
 
l) lO '" 
.
 o c c o ..Q >- o 
e c- ::I ..>I: 
c lU N o lU .
 
 'c 
.. 'S c u 
 lO l) o ot) ;;Q 
lO >- ta C C ..>I: ..>I: ",- - u 
 
lU 
 ..Q .;:- .. '" lU lU 
 lO lU lU I: N 
 C CI) C C C Q, o 
.. .. lO lO lO o lU lU U> C U :.ci lO o lU o .
 C lU C co C >- .. 
..Q Q, - a <>II :.ci 
 .!!! c U> c cc C N lU lU !: 
o lU C U> - :5 N ... 
:Xc o u "O lO lO 'N lO 
 
IO C lU .... '" N :ł ::I 
:;;: lU :o c 'N .. .. U> 
lO 'c 'c ] lO :> tI. 'c lO lO ..Q - C C ::I .. .. lO lO 
 >. N 'N Q, '" o u 
.
 .!!1 lU .. .
 a ..>I: ... O; u .
 >- .... - Q, ..::! Q, c lU Co U> Q, .c ..c: ..c: 'c 
N ..>I: .... G)' N N 'N Q, >- >- >- 
I E E III C c-'" .c .c lO c lO lO oC U> U U U U> 
C .
 E lO II) C C 
 N 's U U o o o lO lO lO ..Q .Q ..Q ::I ::I ::I .... 
lU E lO ::I U U ta C. U 'c 'c E E c.... c:J' - lO 
.s N N ..>I: o 
 :.ci :.ci .. ..>I: C C C" ..>I: ..>I: II)" II)" ... ..>I: ..>I: .. 
N U U 
 .!!1 lU N >- - .. .. ... o lO lU o o lO ta lO..::! 10 C. ta' ta' I .. -= .. lO .. lO 'o ::I 
-N U> G)' II)" N 
 '" ::I :J lU N ii5 o o iJ5 V5 ii5 ii5 ii:: O - .. 
!:lo ..... ..... O N a. O O ....I .0.,1 V'J o: O I: :::t: :::t: V'J I I: I: O O I: I: I: '(/) CO 
, 
Rok gOlip : ;2.40 I 
1929:30 . . 22.51 39.31 26,06 23.69 20.48 - 0.19.8 28.05 24.86 42.94 35.97 24.33 29.84 22.29 - - - - 3,56 3.95 8.39 - - 10,07 - 61.67 15.24 lM7 - - - - -- 5,90 
1930'31 . 20.66 28,43 26.13 22.18 21,54 3,59 - 37,02 40,- 33.44 - 22,45 32.46 70,86 43,20 45,18 - - 284.35 364.81 - 2.79 6.97 - 7.55 9,08 :13.09 48.50 14.88 15.97 17.54 - - -- - 3,37 
1931 32 . , 24,38 24,43 2\,97 20.96 21.75 3.20 0.18 22,92 24.16 24,9 t 30.06 12,14 15,6t 28,łi3 30.87 :16,26 - - 175,78 356,63 3,80 4.55 6.16 - 7.42 8.18 37,35 38,20 15,38 14,47 15.51 27,91 19,61 20,28 4,57 
1932,33 , 16,42 27.60 17.14 14,84 13.68 2.18 012 12.91 12.45 22,41 33.91 8,17 10.72 10.99 38,54 42.71 - - 106,54 111,78 2.43 2,83 5.07 5,85 5,78 6.64 26,11 43.70 9,571 9.45 10.52 - - - - 3,96 
1933,34 14,89 20.06 16,16 14,61 12.90 3,11 0.16.2 14,27 14,37 24,27 21,86 7.53 2.53 13,53 39.56 39,56 52,22 - 178,73 87,51 1,37 1,83 4,95 5,56 5,78 6.56 22.01 32.02 9,97 10,19 11,03 19.29 14,86 16,80 21,05 4,28 
Rok: . 
1930 19,08 33.62 24.96 20.86 18,36 - 34.81 29.71 21,55 24.35 - - 2,99 7.67 9,04 29,86 55,76 12.34 14.71 - .c 
. - - - - - - - - - - - - - - - lO 
1931 22,84 24,90 25,31 21,93 4,16 28,78 33,94 43.23 3.62 7.36 7,59 8,73 :15.67 40,53 16.24 15,79 17.03 c 
. 23,08 - - - - - - - - - - - - - - - - - N 
o 
1932 20,70 24.65 21.21 18,56 17.87 2,89 0.15 - - 23.59 32,14 12.15 15,75 - 33.95 36.44 - - 152,02 246.77 3.36 4.13 5,52 5.92 6.53 7,59 32,06 38.83 ]2.62 12.13 13.15 - - - - Q, 
1933 . 16,22 27,32 15.96 14,23 12,99 2.36 0.t3,5 lJ.38 12.90 22.43 28.89 7,14 9.22 12,- 39,86 43,13 57,72 - 129,40 92,47 1,76 2,12 5,18 6.02 5.86 6,76 25,23 43,58 9.68 9,:;1 10.60 - - - - 'c 

 
1934 15,29 17,76 18.86 16,75 14,28 3,28 015,4 18.49 14.73 33.40 27.11 8,37 10.16 13,02 41,85 44,97 46.35 42,76 165,16 84,67 2,09 2.57 5.99 6.5S 7,02 7,58 20,9
 27,02 10,90 10,92 11,57 19,21 14.54 17,30 20,74 .!!1 
c 
Rok 11)31: 
.- 
0 62 
Styczeń. 14.63 18.35 15.36 14,09 12.17 - 0.20,4 14,52 14.52 24,06 21,76 6,82 9.50 13 , 59 44,98 34,- 51,50 48.50 189.20 87.50 1,38 ],88 5,13 5,75 6,13 6,75 20.33 28.99 10.43 10,91 11.52 18.98 15,99 18.86 22,83 .. lO 
..>I: Q, 
Luty. 14,63 17,89 15,90 14.79 11,88 - 0.20,5 14,76 15,- 24.35 21,- 7,00 9,58 13,50 44,80 34,- 47,04 48,50 185,- 83,48 1,30 1,80 4.96 5,58 5.96 1i,58 20,14 27,80 10.12 11,25 11,75 18.87 14.85 16,07 20.48 :JE 
UlO 
MIlrzec . 14,63 17,73 15,82 14,82 11,65 3,76 13,98 15.- 25,- 20,72 7.71 10,16 13.18 46,50 34,64 45, - 52,58 185.- 78,40 1,08 1,55 4,20 4.80 5.20 5.80 20, - 27,32 10.17 11.08 11,75 19.28 14,75 14,55 19,75 N..>I: 
, lU 
Kwiecień 14,63 16,68 15,75 14.59 12,36 2,96 0.14,5 13,75 14,63 27.08 20.50 7,23 9,- 11,82 - 36.21 45,- 55.33 182.92 75, - 1,08 1,55 4,20 4.80 5,20 5,80 20,- 25,74 10,72 10.88 11.63 20.58 14,29 14.04 19,08 

 
Q,.., 
Mllj 13.04 16,36 - 14,66 12,66 2,90 0.14,5 13,75 14.50 26,59 20.:12 7,2t 8,33 - - 42.59 46,- 58,50 166.67 75,- 0.90 1.30 3,;5 4,3;) 4,70 5.35 18.96 23,8:1 10,34 10.15 10,86 19.23 13.36 1:1.92 18.57 lO.... 
Czerwiec , 14,84 18.55 19.07 16,75 14,87 4.05 0.14.5 - - 29.41 21,98 8,H 9,38 - 37,- 52.76 51.32 - - - 1,6:1 2.17 5,00 5,82 6.21 6,82 22.06 27.61 10,34 10,78 11,41 19.77 14.- 16,57 19,67 :38 
Lipiec 14,75 18,41 19,50 16,67 14,73 4.63 - 35.59 31,50 1M2 11,79 37.95 51.-- 55,- 2.03 2,51 6,15 6,8.') 7,35 7,85 20,78 27,85 11,05 11,33 11,86 19,87 14,33 17.68 19,94 
- 
- - - - - -- 0.10 
Sierpień. 17,53 20,33 22.11 19,81 16.18 - 39,88 33.50 12,13 13,50 41,81 51,77 48.- 46. 3,11 J,61 7,57 8,07 8,57 9.07 23,Ot 30,36 13. 07 1 12 ,54 13.04 21.77 16,56 21,04 22,13 N 
- - - - - - I o 
Wrzesień 17.63 18,63 21,46 19,36 17,43 3.00 0.14 - - 43,- 33.50 - - - 42.50 I 52,52 44.44 46.- - - 3,1:1 3.63 8,- 8,50 9,- 9.50 22,50 28,47 12.32 11,32 11,88 19,13 14,97 20.39 22,25 lO"" 
c.
 
PlIŹdziernik 17.31 17,41 21,2;; 18.98 17,06 2.57 0.13 27,- - 43,- 33.50 - - - 40.38 53.37 41.87 54,17 145.77 96.92 3,12 3,62 7,74 8.24 8' 74 1 9.24 21.95 26.50 11,28 10.47 11,22 17.69 14.16 18.24 21,62 0..10: 
-Nu> 
Listopad 14.69 16,29 20.85 18.20 15,21 2.35 0.12,9. 26.16 - 42.28 33.50 - - - 41.42 50,46 41.34 44,- 139.60 91,80 2.88 3,38 7,50 8,00 8.50 9.00 20 , 11 24,55 1 0.4:1 10,11 10,86 17,59 13,63 17,93 21.25 lO 

 
Grudzień 15,12 16.52 20,44 18,33 15,17 - 0.13,9 24,- - 40.57 33,50 8,75 - - 4t,17 46.33 39,64 44,- 127,14 89.28 3,39 3,89 7,71 8,21 8,7 t 9,21 21,\0 25,24 10,54 10,24 11,01 17,75 13,63 18.25 21,25 lO 
c 
lU 
Rok 1935: u 
Styczeń . 15.38 15,78 21,39 19,67 15.49 - - 24,73 28.38 40,19 :13.42 8,94 10.49 12, - 42.08 41,83 36.31 44,- 132.31 92,50 3.36 3.86 7,65 8,15 8,65 9,15 21,25 23.48 10,51 10.12 10.86 17,59 13.37 18.63 20.52 .
 
c 
Luty 15,38 15,84 21,43 19,72 15,30 29.83 31,26 39.02 31,41 10.18\12.21 13,22 42,50 40.85 35.93 44,91 135.- 95,- 3,n 3.63 7,25 7,75 8.25 8.75 2t,25 23.92 10,51 10,2,') 11,- 18,- 13,13 19,12 20,25 
 
. - -- lU 
Marzec 34,- . 37,M 11,13 13.39 40.94 135,- 10.90 11.65 18.63 12.94 19,44 20.25 .. 
14,77 15,70 20.35 18.04 14.92 - - , 31 ,60 31,- 14.30 39,84 35.58 45.50 95,- 3,34 3,84 7.25 7,75 8,25 8,75 20,74 23,67 10.96 11)
		

/198.djvu

			r- 


Tabela II, 
Przeciętne roczne i miesięczne ceny zwierząt rzeźnych według notowań Targowicy Miejskiej w Poznaniu 
Loco Targowica. W złotych za 100 kg iywej wagi. 
Oprllcowllnie i zestllwienie Biura Polityki Ekonomicznej 


-- - 
I W o ł y . B u h II je Krowy . Jllłowice Mlodzież C i e I ę t II O W C e Ś w i n i e 
- I 
..o ., ,- , .... 
cu b b . U. "''''O D. "" Ul Ul 
. I: ..5! 'j; o ""0 o .... .... .,.. .... 
'" ., E cu cu cu 'j; GJ cu E cu cu cu "ii cu 'j;E .... -'" 
...."1> Oj I: N I: N I: N I: cu I: cu I: '" cu o o o 
""IU' o 
 .. U I: 'u 00 
rij I: o I: ..c o o .. o o 
 .. o o I: C o I: Ol) Coł o OJ 
ił 
 .!!l I: Uj ..c I: ..c .!:! o 1:'- cu o .... .... o 
g.., o 'fł Oj o 'fł Qj o 'fł Oj .
 o 'fł 'fł u .:! 'fł 'fł N .
 I I .... "'O I: 
uD. N '" 'ii'j N Oj., 'N 
Q, "'O .... "'O .... '" "'Ocu .... :s .... lU' .... '" I ., 
....0 N_ U .... Q)' u D. lU' cu D. .... .!ł.. cu c.. U >. .. .- o o I: 'O 
'N .... 'N II)' 'N .... "ii .... .... '"' 
'" cu u ., .= "'O Oj 'j; -I: "'O 'j; -I: "'O 'j; -I: "'O .... "'O OJ I: 'N "'O -.- Q, .,.... 'N 
 o o o c. 
WUJ -£: "'- CU o u cu o cu cu o "'O .- o 'u .... .. "'O .... .... 00 c. 
-. o o I: 1:.- o I: 1:.- o I: 1:.- o o I: N "'O o CUl: o "'o ._ :;o. 
II)' -u 
 0:ł Os 0:ł o o g::.... ClJU o cu .. 
.- cu 
"'O '" N CU o CU o u CU o CU CU .
 "'O U u CU CU CU 
 ....- 
E I: -", NU I: N.... 'i: N GJ I: N.... 'c t;
 I: N.... U CU ::s I: OJ N--U) I: ., U '" N N ..'" 
o o '" .
 .... I: u- e u' N u_ O U.N e U'N I: 
 I: N_ O N I: U.,CU 
 E .. "'O "'O "'O '" e
 
.- CU '" '" ::a.
 "''''O '" '" "''''O .. "''''O ...... ., ., ., 'Uj 
I: N '" N .. N .. N '" '" N .. .. N .. .. "'.... N ... .- ., 
Q)''''' CU ]0 -'- -';0 CU .....- :i 0 CU ..c CU .
 :ł ..c CU ..c :ł :ł Q)' 
.... 
- u .!: '" .- '" :;'''' u ",'" u ....'" u u 
u)U'J U._ S 
CU 'j; ::s '" 'c 'j; '" 'j; O 'j; '" '" O 'j; ::s O 
D. E E :ł .... I: E :ł - :ł .... I: "'O I: .... "'O :ł .... "'O O O O E E 
102.761 I I I 140.261 132.01 I 
Rok gospodarczy: 
19:łO 31 116.44 105. 88.77 71.16 108.12 97.38 85.21 72,10 115,56 81,27 57,48 116,17 69,82 89,19 1 74.91 73,42 65,27 131,80 111 ,37 104,21 90.4:ł 147,311 117,49 91i,33 147.69 12:J,041 12;),- 
1931 32 82.80 1 70,89 55,73 40,08 73.24 64,15 53,66 44,45 81.87 70,66 47.99 54,89 82,55 78,56 89.39 46,08 46,:18 38,75 86,44 76' 01 1 66,47 55,04 130,55 64,85 58,33 115.38 107,ml: 100.58 !12,20 98.30 
19:12/33 63,52 54,67 45,16 37,02 5M6 49.92 4D.68 34,90 61,68 52,45 33,69 24,52 63.75 54,99 45, 48 1 37,24 37,07 :12,72 75,24 65 , 81 57.51 47,30 62,61 50,88 - 103.94 !19.08 93,41 85.22 89,53 
1933'3\ 66,13 58,63 49.87 41,86 61,90 54,59 46,54 39,85 63.47 53.55 40,49 28,79 66,10 58,50 49,80 41,89 41,87 36,14 73.82 63,88 55,76 47,81 66,97 56,57 - 88,64 82,91 77,51 71'-1 7!J.27 
I 1 
Rok: 128.06 i 114,98 1 
1930 130.74 113.68 106,96 87.78 124.93 113,64 101.42 91,78 96,64 72,89 130.69 117,601103,40 91.78 9l,M 86,30 158,18 143,43 129,11 114,62 141,51 123,08 110,11 200,80 193,56, 185,84 176,81 169,30 
I 89.32 78,87 67.118 65.91 97,23 84,26 62 , 51 43.67 97,55 56.75 49.63 92,72 !18.40 100i,04 
1931 99.- 85,52 70,62 1 56,72 84.84 69,93 57,33 105.011 81,22 68.15 116,96 96,87 74,85 125.34 116,78 108,5\ 
1932 68,68 59,47 48,53 38.85 60.41 53.29 4/1.53 37.40 117.25 57,70 36.69 27,23 69,- 59.68 49,02 39,66 39,13 32,42 76.03 66,14 57,26 46,30 62,82 50,61 - 103,78 98,5:J I 92.14 83.11 88,3;) 
1933 . 64,20 56,31 47,34 1 39,20 59.27 52.12 43.25 36.94 61,80 5:ł,53 :ł7,34 26,10 64,19 56.20 47.38 39,22 39.36 35,66 73,74 64,18 56,47 48,27 63.68 53,86 - 100,:n 94.9;) 89.39 82,61 88,66 
1934 6/1,32 57,11 .8."1 39.60 59.59 52,43 42.77 
 37.:15 62,1:1 50,51 36,08 25.;3 64,23 57,13 49,- 39,52 39,45 35 , 50 70,53 61,44 53,85 45,96 68,17 57,14 48,76 7:1.26 67.71 62,64 57.04 63.62 
I I I 
Rok 1934, I 
Styczeń 63.20 57,20 48,40 39.80 59,60 52.80 44,- 38,20 60,80 50,80 39,60 39,60 62,80 56.80 48,20 39.60 39,60 36,20 66,80 58,80 51,80 44,40 69.50 58,80 - 86,60 81,80 76,80 70,60 78,80 
Luty . 66,- 58,75 49,75 1 42,- 62.50 55,25 1 45,50 110,50 64,50 53,- 40.75 2!I,75 66,- .8."1 49,75 42,- 41,;0 37.50 68,75 1;0.25 52,75 46.- 66,50 57,50 - 82,75 77.75 73,50 68.25 74.25 
57.25 49,25\ 41.25 62.2:i 54,25 45.2;) 40,- 63,25 52,50 39,50 28,- li6,25 57,25 41,25 41,25 37.- 76,- 66,25 49.25 65,50 80.75 I 71,- 65.50 72,- 
MIlrzec 66,25 49,25 58,- 57. - - 75.50 
Kwiecień 66,25 57.25 41,25 62,25 54.25 45,25 :19,25 63,- 52.2;) 39,50 26.50 H6,25 ... .).. 41,25 41,25 36,25 68,- 58,25 49.50 41,50 63,- 48,70 75,25 69,25 1 66,- 61,50 71.25 
49,25 ,,7._a 49,25, - 
Maj 62,40 56,60 48,80 40,40 5MO 53,20 45,40 37.80 5!I,60 48,60 38.20 24,- 62,80 56.80, 40,- 39.60 35,- 69,60 58,80 50,80 42.- 62.60 48.80 - 66,60 61,40 56,40 50.- I 58,80 
I 60.25 1 48,80 
Czerwiec 61.25 55,50 47,50 39,25 57,75 52,25 44,50 37,75 49,- 37.75 23.- 60,75 55,50 I 47,50 39.25 :19,25 36,- 64,- 53,50 45,75 38,75 70,- 59,- 48.- 67.25 62.2:i I 57,25 52, 1 5b,25 
54,40 I 57.60 51,60 42.80 37,40 59,80 49,20 36,40 23,40 59,80 54,80 38,80 38,80 35,80 62,80 53.20 44,80 37.80 61,20 54,20 64,80 
Lipiec. . 59,80 45,20, 38,40 46.80 65,75 55.40 42,- 75,80 (i8,80 
Sierpień . 67.25 60.50 50.50 1 43.50 64,50 57,75 46.75 40.75 65,75 55,50 I 36.25' 24.75 66,75 60.50 50,50 43,50 43,50 38.75 81,5U 7:1,25 65,75 56,25 72,75 62,75 49,- 83,25 76,50 I (i9,5O 63,50 71,- 
Wrzesień 70.50 63,- 53,- 43,50 64,25 56.75 45,75 .10,50 67,75 54,75 37, -I 24.25 70.50 li3,OO 53,- 42,75 42,75 37,75 84,50 76,75 70,50 61,25 76.25 66,2;) 56,- 72,25 66,50 61,- 54,75 61,50 
Październik 68,40 60,40 50.40 39.60 59,- 52,- 41,- 37,60 64.40 51,- 34,- 23,- 68.40 60.40 I 50.40 :19,60 39,60 I 35,80 80,60 1 71.- 63,- 54,80 7
,- 65,20 54,20 66,40 61,- 56,- 50.20 55,- 
Listopad. 6.1.- 55,- 45.-1 35,75 55,- 47,50 36,50 3'>- 60,- 47, - 2!J.50 21,50 63,- 55,- 45,- 35,75 35,;';) :12,- 63,25 54.50 47,75 41,- 63,- 53,25 43.38 H3,- 57.50 53,- 48,25 51,- 
-. 
Grudzień 57,50 49,50 39,50 30,50 51,- 41,50 30,50 26,50 5(j,50 42.50 24,50 21,- 57,50 49,50 I 49.50 :łO.;jO 30.50 28,- 60,50 52,75 45,75 3N.5O - 53,- - 59.25 54,25 50,- 45,75 48,75 
Rok 1935: I I 
Styczeń . 53 60 45,60 I 35,80 28, - 48,20 37,80 29,- 25.20. 52.40 41,40 25,60 20.20 53.60 46,60 37,- 28,- 28,- 25,80 59.20 51.60 45,- 38,60 59.- 50.80 - 57.80 53.40 49,40 44,40 I 47.20 
Luty 50,- 43.- 36, - I 28,- 47,- I 37.3:1 31,33 26,- 48,fi7 41,- 25,-\ 20,33 50.- 43,-1 36,- 28,- 29.33 26,33 58,33 55,- 49.33 42.67 63,50 I 52 , 33 - 60.67 55,67 51,:13 47,67 49,33 
5t, 45,- 38,75 29,- 46.50 41,50 36,25 28, - 48,- 40,75 26,25, 20,- 50,88 45,- 38,75 29,- 28,50 I 25,50 61, - 53,75 47,50 40,75 54,- 6s'- 6'J'r 56,75 51,25 56,75 
MIlrzec . 60,50, - -,
")
		

/199.djvu

			c:; 
o:: 
ID 
 
... 

 
O 


C1) O C 
O .5
 
 


g 
O

 



 


.. 
"' 
u
 u 
c: I:ON 
I:CoU 
-II> 
O 
Ul 


.... 
c:; 

 
'N 
-2 
II.> 
 
.
u3 
 
!:'>";> .. 


"'C 
'o!:'>";> o 
""O 0'\ Co 

 
 
 

."""" CJ 
N 
O "i' -" 


 E 
.""""M c 
!:'>";> " 

 C\ o 
:.9
t: 

 ... 
.,g
 
t) ...... 
;'-':. 

Eu 
I C'lg,

 
0..._ 
.... 0.'" 
O..... 
1_- 


.....>. 
..... 
..... O 
o:: O 
:z:: 
Q; U 
...::< >. 
o:: N 
E-< IX 
C. 


. 
1 e"";. C1) 
'N_ 
 
.... , 0 o o 

 E..-: 


..-: 
o 
IX 


(I,J-a- 
"o" 


" 
OD.'" 
_ N 
.,N
 
- Ol 
g.!i"i 
::.::._ N 


--;; 
:a 
"' 
Z 


o 
:c 
>- 
tO 


..c 
U 
,., 
I: 


,., 
...- 
::I 


10 
..c 


.... 


"' 
I: 


..c 
 


-"" 

C'i 



c:<:> 
óci 
- 


oc;:) 
r-:..; 
-- 


co c;:) 

,..; 
-- 


-c:<:> 
"::ó 
..,.C'I 
-- 


""N 

c6 
""'..,. 



- 


 
O>
 


-
 
e<:> C':) 
--- --- 
e<:>.... 
C":'
 
O> O> 
........ 



 


'0 



 
O 
..c 
U 
>. 
N 
... 


""
 
c. c6.6 


..c 
U 
,.,- 
I: 
0>_ 
"O c;:) ci 
'Dl' 
C 



 
U 
"' 


Q 



 


,...., 
..Q 


<= <=> 
00 
-- 


co O> 
C'iC'i 


..,."" 


 
NC'I 


- 
.... có 
C':) c;:) 
;0- 
C':) 
eT.> 
... - 


CO
 
ó.,.; 



 
'O 

 
O 
..c 
U 
,., 
N 
.. 
Co 



 
O c;:) 

I 

 I - 
II> ... 
O . 
- 
 
UJ c;:) 


NN 
r-:r-: 


- 
"'" CO 
O> .6 
... c;:) 
:s 
..-: 
O 
... 


OCO 
..;.,,; 


 



 c:<:> 
,.,.6 
"C c;:) 
O 
..c: 
U 
>.- 
N 
.. 
C. c:<:> 
c6 
O 


c;:) c:<:> 
C'i<:h 
NC'ł 


C'ł c:<:> 
"':.ó 

..,. 


...."" 


 
""'.... 
"",,,,,, 
O> O> 
-- 



 
.6 
c;:) 


... 

 
o: 


o 
O 
... 


.: 
CO 
ó 
c;:) 



 


'" 
0:0: 


O> 
.6 

 


C'I 

 -I 

 ...., 
Ul 
N 
O 
IX li 


CO 


..; 1 
If. 
. 
E 


- "' 
I: 


N Ol 
0 0 - 

 D. 


11....;.a >.
.g 

 
-: E: 


 
Z I: 
 = E_ 
"0'<:. 
c?;.
 :t 
E U "Co'O 
o .CI .a- 
;f-0,JC 
. . 
E
 o:; ł) 

 u
'" tli 
fttN>.ou 

f"'C
 


O 
... 


o: 



 
 
 
"'C
- 
O O .. 
Q."-" 


oc 
1[-- 
I
 


II O 
j 

 
 
 
:J0"" N 
D. 
 




 
- 0'- 



..c=
 
:5 q,g E 
 
...:i:;aA1 

]
! 
0;-,:; Do 
.., 


"" 


. E"" 
"'u+ 
c: N e<:> 


.... 


i Q..a =ł 
Cf.INCI)I
 
l!: W N.JC 
G,).Q 
.... 
0..:1:111: 





5
.E 
O':) c N.c AJ rd rd 
c:: "u :S'c:i:"u 


>- 
oc N 
zo 

 


'" 
" 
'" 
'" 
a. 


..-: 
O 
c: 


E 
 

+ 
.. ... 
c::- 


Ol "" 
3:
c 

E: 


- " 
" >- 
?.g :1 
u E 


..c: 
U _c;:) 
>o Ó r-: 
I: - 


o 
.. 



 
'0 
..-: 


,., 
'N 
::I 


10 
..c 


'" 
I: 


..c 
U 
,., 


O 


N 



 


C'I ... 
.-.. 
 e.6 
'" 




 I 
C O> 
... 


ON 

C\i 


..,. CO 
cir-: 


C'łN 
..;r-: 

"" 
... - 


-:.
 
-':\I 


OCO 

c5 
CO ..,. 
... - 


c:<:>C'ł 
<:h ci 


C'ł CO 
c.;C'i 


u: O 
eJ""; 
- ... 


- C'I 
.ó"'; 



c;:) 

ł-: 

 ... 




 

..: 
..,...,. 


""- 
r-:,,; 



 C'ł 
ór-: 
-- 


-.1:) 
"",e<:> 
--- --- 
""'.... 
""'''''' 
O> O> 
- ... 


OC:<:> 
c5c5 


I
 
I': 
a> 

 
N 


CO..,. 
ó": 


"'" O> 
.6
 



 
2 ;j 
;::; 


00 
00 
-- 


c:<:> 
Ó 
.... a> 
"'" 
C':) 
"'" 
 

 ,,; 
.... CO 
::s C'ł 
..-: 
O C'ł 
.. r-: 

 
 
'0 
"C 
O a> 
..c ci 

 co 
O 
.. 


 
- 
::I - 
..-: 
I: C'ł 
:s ci 
II> c;:) 
..g 
UJ- 


CO
 
ó
 



 
'0 

 
C 
oL; 
'" 


c;:)- 
";.6 


CO C'ł 


 
a> a> 


" 


O 


..c: 
 

- 


 
- ..,. 

 
::s 
..-:- 
O 
.. 


CO- 
l: <:h r-: 
U 
U 
O a:. "'t 
Lo 00 
C. CI: 
 


a> 

 CO 
,.,- 
-g
 
-5 
 
N 
O 
IX c;:) 
ci 
c;:) 



- 
C'ł a> 
=c ..,;
 




 
c5c5 
C'łC'ł 


oco 
oa. 
- 


C'ł 
c5 
c;:) 



I 
c5
 I 


..,. 
CO 
- 


....
 
""'e<:> 
--- --- 
""'.... 
"",C':) 
0>0> 
........ 


185
		

/200.djvu

			Tabela IV. 


Powierzchnia gatunków roślin uznawanych w roku 1934 


L. b.1 


Glltunek 


I Ilość I Złoszono I U I Nieuznano 
od- do uznllnill znllno 
milln hll hll hll I 0/0 


1 Źyto . 10 926,25 847,25 77,00 8.33 
2 PszeniclI ozima 25 502.70 436,15 66,25 13,17 
3 Jęczmień ozimy 2 31,75 21,75 10,00 3UO 
4 RzeplIk ozimy . 2 18.25 13,25 5,00 27.39 
5 Rzepik ozimy 1 6.50 6,50 - - 
6 Pszenica jllra . 4, 110,75 £0,25 20,50 18,51 
7 Jęczmień jary2-rzędowy 14 198,75 151,50 47,25 23,77 
8 Jęczmień juy 4-rzędowy 1 2.50 2,50 - 
9 Owies. 13 189,43 160,5 , 28,93 15.27 
10 Kukurydza 3 9.00 8,00 1,00 11,11 
11 Trllwy, 5 21,00 21,00 - - 
12 Groch . 5 372,20 339,95 32,25 8,66 
13 Łubin. 1 1,00 1,00 - -- 
14 Sojll 2 2,25 2,25 - 
15 KoniczynIl czerwonll 2 11,25 6,25 5,00 44,44 
16 Lucernll siewna 3 12,00 1,00 11,00 91,60 
17 RzeplIk jllry . . . 1 4,
0 4,00 - - 
18 BurlIki pastewne. 1 29,00 29,00 - - 
19 Len. 6 50,49 42,50 7,99 15,82 
20 / Mllk . . 1 22,00 15,00 7,00 31,81 
21 ZiemnilIki . 41 3 093,29 2 734,02 359,26 11,61 


Ojlółem: 


/ 5614,36 /4935,93/678.43/12,09 


Pierwsze trzy miejsca co do powierzchni zaimowllły: 
ż y t o: Petkuskie, Rogalińskie. Włoszllnowskie; 
p s z e n i c a o z i m II: Stiejllera 22, Edel Epp Mllrkowickll, BilIlII B. Hildebrandll; 
p s z e n i c II j II r II: Kolben Heinejlo, S. 30 i Ostki! HiIdebrllndll; 
j ę c z m i e ń jar y: Złoty Svalof, ISlIria i Dllnubill Ackermllnnll; 
o w i e s: żółty Petkuski LochowlI. ZwycięzCII i Ligowo II Svalof; 
jlroc h :Wiktorja Mahndorfski Wczesny, PerłllWronowska , Zielony Gerstenberga; 
z i e m n i II ki: Parnllssia, Erdgold, Jubel; nllstępne ZliŚ trzy: Ackersejlen, 
Industrja i Pepo. 


186
		

/201.djvu

			T a b e l a V. 


Procentowe zestawienie przyczyn dyskwalifikacji 


M 
Z 


.... . .
 E E 
.'.E: 
 
...", o .!!'E .- c Gl 
.,

 c.!! .- ... cu'
 
 

Q.o fi:! 
 c.!! Ccu ...CU 
c:o""C- c"'E ;ł'- OC o 
 
- C.x 
 cu... '" 
;:a ..g ,
 
 '" .Q 

.;:!
 NC C ...cu :s o 
"':s", ._ o N "".Q .. .. 
f!f G.J..Q o N
._ c.... '" 'c';;; .
 o 
N"'CJ..c..c: 

E N 
cu IJ :s 
.- ..r:: 
Gatunek 
CI:II(J GJ N"- 'c- 
 ... ... 

 c:_ o N "C .Q
E 
 
o
 ;. Q. 
'E o ",... o cu
 '''' .Q cu 
N "'c. 'N 
 
o o c 
c:c:c:
 C- 
.:!!..cG.J"O .- cu.Q "'].Q "0 E::i .. ..5 
c...:s ..... o 
O:ll(J""C "'.Q- ..r:: 
..._0 ., N :s 0_ cu
 


.g No ....- a,,,,, :s- U 
c:Jc. c. 
% % Ofo % % % Ofo 
Żyto . 36,36 2,60 11,68 49,36 - - 
Pszenica ozima . 59,62 7,55 - 16.98 15,85 - - 
ęczmień ozimy. - - - - 100,00 - - 
Rzepak ozimy 100,00 - - - - - - 
Pszenica jara, 78,05 - - - 21,95 - - 
ęczmień jary 2-rzęd. . 70,37 - - 21,16 8,47 - - 
Owies - - - 10,36 89,64 - - 
Kukurydza . 100,00 - - - - - - 
Groch 100,001) - - - - -- - 
Koniczyna czerwona 100,001) - - - - - - 
Lucerna. 100,00 - - - - - - 
Len 31,16 43,80 - - 25,04 - - 
ak . - - - - 100,00 - - 
iemniaki 8,75 11,70 - - - 77 ,5()2) 2,05 


J 


J 


1) Z powodu zniszczenia przez mszyce i wyschnięcia. 
2) Najwięcej przypada na odmiany Erdgold. Juli, Industrja, Preussen 
Geldersche Muizen. 


187
		

/202.djvu

			Tabela VI. 


Produkcja roślinna 


Wyszczególnienie 


Wiosnq 1934 roku 
Jęczmienia jarego. 
Owsa . 
Ziemniaków rakoodpornych 
Buraków półcukrowych. . 
Lucerników . 
Rośli n pastewnych (cv korjll, słonecz 
nik, facelja) . 
Dośwllldczeń z roślinami pastew- 
nemi (motylkowymi) 
Łąk demonstracyjnych (1 morga) 
Żywokostu 
Przelotu - Nostrzyku 
Soi C. S. G. i brunatnej 
Lnu na ziarno 
Ogródków warzywnych (ilość) 
Ogródków trawoznawczych (ilość) 
Drzew owocowych (sztuk) . . 
Jesieniq 1934 roku 
Mieszanek pastewnych ozimych 
Landsberskiej , 
Poznańskiej f 
Wyki zimowej 


Żyta ozimego 
Pszenicy 
Jęczmienia ozimego . 
Założono kiszonek (ilość) . 


Zostało wprowadzone 
rllzem w 6-ciu rejonach 
sztuk I w ilości I w ilości I b na 
I b k . o sZlirze 
u g WSI gospodo ha 


1365 
280 
4l 550 
340 
251 


12 
3435 


1806 
355 


2161 
7330 
1285 
330 
23 


70 


6 
5 
12 
8 
47 
2 
6 


13 
3 
37 


21 


55 


7 
6 
21 
13 
149 
8 
6 
12 
118 


118 


32 
7 
189 
86 
46 


98 


92 
26 


20 
9 
23 


9.75 
2.00 
20.78 
6.25 
12.50 


5.88 


3.00 
1.50 


6.00 


0.5 


34,35 


1 
f 21. 59. 25 


62,8 
9,5 
2,25 


Wyka zimowli siana z żytem połowa na paszę, a połowa na siew. 
Mieszanki Landsberskiej siano na 0,25 ha 16 , 5 kg na składzie (wyki zim. 
7 , 5 kg + inkarnakta 5 kg + rajgras włoski 4 kg) - koszt 27.75 zł Mieszankę 
Poznań
ką siano na 0,25 ha 25,5 kg o składzie (15 kg wyki + 3,0 kg rajgrasu 
ang., + 7 , 5 kg inkarnatki) - koszt ca 39,- zł. 


188 


27 


46 
8 


54 


15 
3 
19
		

/203.djvu

			Tabela VII. 


Produkcja roślinna 


-------- -
-- -- 
Rozprowadzono w 6-ciu rejonach 1nstrukt. 
wiosnq 1935 roku 
- 
W Y s z c z e g ó In i e n i e w iloścI na w każdem 
w ilości gospo- obszarze gospodarstwie 
wsi razem założono na 
darstw ha obszarze arow 
I 
Lucerników . 52 81 14.81.50 po 6-25 arów 
Kapusty pastewnej 119 356 24,92.00 II 7 .. 
Słonecznika . 120 366 25.62.00 .. 7 .. 
Cykorji 128 451 9.02,00 .. 2 II 
Felcelji 25 4\ 2,46.00 .. 6 .. 
Dyni centnarowej 93 245 6.20,00 II 7 lub 2.. 
Bulwy. , 48 73 0.73,00 II 1 II 
P",by ,roślio,m' pMtew- ] 
nemi na plaskach: koński 
ząb krajowy, kukurydza \'\'ę- - 20 1,80.00 .. 9 .. 
gierske, trawa sudeńska, 
pędzelnice. sorg" cukrowe 


Rozprowadzono roślin pastewnych razem na 185.56.50 I 


u wag i: 
1. Nesiona wymienionych roślin pestewnych Wielkopolska lzbe Rolnicza 
dostarczyła gospodarzom bezplatnie, celem propagandy tychże. Roz- 
prowadzone zosteły głównie w powietach dotkniętych posuchą. Lucer- 
niki były subwencjonowane przez Izbę Rolniczq w wysokości 25-30 zł 
na obszar O, 25 ha 
2 W różnych powietach i wsiach w ca 40 gospodarstwach zastosoweno jako 
poplon po mięszenkach zimowych (Poznańskiej i Landsberskiej) sło- 
necznik kapustę vastewną i dynię na obszarze ca 21 arów. 
3. Resztę zastosowano jeko plon główny lub poplony po innych roślinach 
na obszerze po 16 arów. 
4. Pozatern cykorję wprowadzono w gospodarstwach na paszę dla drobiu 
i świń, głównie tarni gdzie gospodarstwa brały udział w konkursach 
producentów drobiu. 


189
		

/204.djvu

			VIII. 
9ńspe
toraf fe.snicfwa 

9kFeS inspe&c9J i lll('
qc/Ąeń w rr: 19J
s: 
w pOFównaniu z rokiem 19J
¥. 


w ńe6ta l"Ctcń 


w ifościacń 


I'. 



o 




 
t?J 
"" - j- 
iJ 


ł '60
 

 
': ,- 

 


'o 


35- 


i 
I 
3 0 -1 
25
 
 ! 

 
 
\:} 
.. 
,.j 


'OD 



 
'" 
I\: 
!'O 

 

 
\;} 


.. J 
. 
' 

 ;:! 


II 
J(' 

 

 

 


1930/35 
.0 
l 
l 


1933pf; 
.11> .
 
f ł 
iii) 
 


1930/35 
.S 
1 j 


190
		

/205.djvu

			--. 
cc 
= 
"O 
.. 
.... 
= 
o 
::::::: 

 
.
 

 
.... 
rF:J 
'-" 


O> ..... 
 
i.s o: '" -:::? 
I " I I I C'l I C': e 
O":(ri " 00 c.c c 
." O CI> ... ... oó 
O .... 
:r: C'l C': 1:'1 
.,: oJ 
 
 
 
 <:> 

._ I .... 
 "" .. oc 00 

..E B.
 
 00 C'l 00 I c.c ... 
 I 
 ... O- 
..CI 

 s:::...... N c.c 
 
 
 c.c C'! 
'" Po;:: 
 S " 00 " :Q 
.... 
 ., 1:'1 ... C': 
S g- o;: 
.
 00 
 CI> I I I 1:'1 
 
 
 
tUJ ... " 1:'1 ... 00 c.c N 
I z .... ... ... C'tÓ 
O 
I ci. 
s.; . UJ -:::? 
.... c 
I C
 . ... 00 I I I 1:'1 I 00 
 c.c <:> 
O> O t>!) 1:'1 
 ... 
 c:::. 
u%:2 ... 
.
 
;.,....; cf 
E-C c.c c.c 
 I 00 ... 00 00 ... 
.... C 
 CI> CI> 00 1:'1 " c.c 
.
 '" ... ... 
 
......c 
 
O> 
;.,C <:> 
..0-:< I I I I 
 I I 
 O- 
:;; 
 c I c c:::. 
Oj:> ... ... ... 
Po 
-;., 
 
 
 
;.,.... 
." ;:: on ,- --2 
"".... C ... ... I 
 00 I I i ... <:> 
N;" 
 ... ... 
 C 
....
 1:'1 ... r:6' 
::J.!:: 
;., 
." 'i 00 I c.c 
 --Z 
'" ... " CI> ::. ... 1:'1 <:> 
-.'" " C """ 1:'1 ... ... 00 
.->: O ... ... 
 " 
"'." 
 
N 
I . C 
Po
 
I O O -:::? 
:=!cc: I I I I I 
 I I 1:'1 " <:> 
.
 
 
 " ... 00 
>..0 1:'1 ... C'i' 
I ... N 
...... 
I O CO 
0- 
C ... " ... 
 
 c.c C c.c ... 1:" 
I .... .- " CI> """ 1:'1 " C'l ... 1:'1 
 8 " 
""., ł-= 
........ 
VJ 1:'1 1:'1 1:'1 
'" ... 1:'1 ... 

 II 
'" 

 O> 
'" C 
S N 
;., -O 
.... 
.
 C 
;., ;., '" 
N O> ;., '" '" :;;; N C 
O O> ., O 

 N C ..o ..-: 'N '" .;:: 
'" 'N O> O> O 
 '" 
'" '" -O a 
 ..o 
 O '" 
Z P< %: N ::<: Z 
....: .....; 
...... 


m 

 
'I) 
O 

 

 



 
-O 
N 
O 

 
'" 
c 
;., 
'N 
'" 
." 
O> 
N 
.... 

 



 
O 

 



 
O 
." 
O 
:r: 


::i 
";:1 
'" 
C 
N 
O 
P< 

 


O> 

 
O 
'N 
O 
..o 
N 


.. 
C 
.
 
'0:; 
O 


'" 
;:;:; 
'O 
...: 

 .0 E 

'" 

 
I o 
.- '" '" 
 

ciro
o ..8 
o c.. C t>I) t, 

 
 
 N 
 E E 
.5

roo 
 
 


:.5

 
 

 
 '" p.. '" 
ro"'C"':;= > P-; 
 ::c; 
;:a.-Q.-Q

 "'d 
.-Q

'

 
 
 
 
'O
o...J.-4
 
 J..4 
s.
 o P.. 
 N P.. 
lO


 E aJ IV cV
 
v N N r--.. ro.S 
"a 
 
EEEEO


S 
Q) C) Q) G) .b (.) 
 
 G) 

 
 +"" +-> s:: Q) .
..!:4 
 
:::
s:



8s: 


..------_-.,-...........- 
......, 0:\1 c-: '"'11 L'? te ['00 00 
 


191
		

/207.djvu

			rrelorenqa..z oslo/nich 6 lal 
.zp"lyr"61C'le'''4 ...,,,l.,, "'
6/.I& 


.. 


XI. 
Ifzroczna Sz/rota fioll7lcza 
PodzialKa 
.
oo 


. 


.. 


.. 


.. 


.. 


" 


.. 


IQ
"", 


'IlDIN 


#I.J
.I" 


""-46'.. 


#Jł.J-Y
 


." 
-o 
.. 
IS 
JO 
U 
U 
'. 
S 
1!Jl9jjO 


XIV. 
S.z/ro/a OgrodnIcza 


Podz,'a/io {{(lO 


". 
.. 
-" 
60 
,. 
'0 
u- 
lo 
,,, 
. 
,gl'" 



I'X/IJJ... 


"J
 


"JI.J.J,J 


"JJń6 


.s_ 


M 


---.:t 
-- I 


'''Yu 


11.lS"4.- 


XliI. 
Jzkola fi'Jlecza rslra 


Podz'-ol"o (:7.5 


lo 


" 


'<)J'f., 


19J1J.z 


10'*.. 


SJ 



----..., 
I 
I 
I 
I 
ł 
I 
I 


'. 
... ... 
'lo 
". 


,.. 
.. 
,. 
... 
.. 
.. 
,. 
,. 
,. 
'" 


· z n/UJ ły ".c
r'I"'''' 


.... 


... 


..... 


... 


... 


"o 


100 



Oo 


400 


XII. 
3 .5zlror
 No/n. ien.slae. 


Podziolko ('"lSO 


...,... 


'.1°/,. 


."..-...,.. 
......-- 
 
-, . 


" 


L 


'ł'Jf". 


'".1%.. 


"''''J.
 


xv. 


N' 


_-----i.. 
.. 


'.J
'.J... 


(IJ J .sz/(oty Rolnicze /l'J,f3.5Hie 
F'qc!z,./"Q {,IOUO 


h 
,. 
w 
'9 J '/.11 ISI'J-s.J, 19Jł,n 


.., 



l


 


"
lłJ' 


.,
 ,,, 


"J
,.1 


'..I"
. 


:1,,+,.... 


#"""7.14' 


.......,- 
...... I 
... I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 
I 


-."9'...
		

/208.djvu

			90 


x. 
%iC-olf)17Clnie frekwencji w .sźkoTach 1{o[ męsRicń 

a tata 1933j3f- 193f/35 
.9od
iafka j: 30 
2 cm . 10 w;
TliÓw 


85 


80 



5 


---------------- 


115 


--------------------. 


-w 


1;5 


1;.') 


:uJ 


, 
, 
, 
I 
, I 
, I 
" I 


, , 
, , 
, , 
, , 
I , 
I , 
, , 
, 
, 
, 
, 
, 
" 


/ 
/ 
/ 


,/ 
, 
, 
, 
, 
, 


3S 



30 
I 
l25 


--- 
--- 


__J___ _ 
--- 


---,--- 


--- 


-- - 


".,/' 


--- 
--- 


---- 


'5 


10 


5 


.93$'d9'03Z'C,::t Cfzoo(ziez .ffn.oWl'"oc£"w .r
iec 
/?no 



;{T?7CTt clesii<7r
 


f"ftąckycfzOcl osfrow 


.1l'"oob &alf"dł-o/ 


"'»'o/ś;({yr,o ł,JJ......aimq 


oyó6tP.liC3.hc. UC'i(n. UJ 1931ip5. -. -. - . -. -. oyC:fxc. rłc
6or UC'i(n. CP 1933/31t- 


senr..l Ul 1930/35. --------.---- se7rll 
 193.3/31;.
		

/209.djvu

			I
$O 
,tJtJo 
.
D 
000 
Bf"O 
600 
70S. 
"OD 
OSO 
600 
1''''' 
".0 
ł.SO 
"00 
JSD 
I"D 

 's" 
'00 
I 
;- '!JO 
j- '00 
I 5" 


.u. 


la_. 


"... 


UG. 


XVI. 



osc dnipracy zl/żylych wlerenie 
przE'.2 pe/'Jonel SZkol Roi WIR. 
2a C,ZilS od l/rl.f.J
 do IJlI.fj,y 
POo'.uó/lca 
"50oo 


:Ut ,+, 


!JQZ 


lIan10m' R-.z!l
pD
"
"n" N...L 
"ł*tlll...l. 
(.""'d

ur". !J04
.".ł" 
Clr"'''loJ_
A.J
''J 


/I"m'mi
t:'y/;', ';"ilf'/;"tla:z/n""Iw" 


ltotl"..la /Yt7s/,,,,,,
/"'D 
.41,,1-,..1. .""1 
"o"""ecyj"
dI 


o. 


H ad/llnltDWł1Sc' 


R ł1z.n
		

/210.djvu

			XVII. 
AkCja 0F9C{ni;::q
.[ 
przodownicKycl; 


9'0spocfo/C'slw 
mnie;sKycń 


V/O,JEWODZTWO 
Ul 

 2NAf'GSKIE 


:.
 
-'...-- 
, 
w.....Jr 
",-.(,:." 
,-- 
;. 


., . 



 Granioe poleko _ niem. 

. Granioe wojlnl6dzt..a 



 


-..... 
 Gl"ftIllc:e powiatów 
O wsl. II paroslaoJ 1 rz
do"eJ 
CD Pańs1:W.Banku RolneGO 
liP prywatnsJ. 

azsm objęto "sl 81, goepodarst" 14l. 


IIllillf; Elf: .. 


r.J on;, uBtruktoreU..
		

/211.djvu

			XVIII. 
fiRCja o
ani7:aql 
p[C"zodowniczycń 


9ospocfat:slio 
mni
Szych 


WOJE:WODlTWO 
ni P02 NAK!S
< !,- E" 



 Granłce pol.ko _ n1..... 

 Gran10e woj	
			

/212.djvu

			XIX. 
flRga 0'9aniRGCjl yospOaalC"s!w 
pr
ocfowniczycń mT;lfySZ!lo? 


WOJE:WODZTWQ 
U
 P 

 N 
,
 )K I,
 



\ 

 
Ootrów 
. / 



 


Oranio. polBko _ nIem. 
Grania. wojcw6d....... 


- <.{ 
! 


--:
 


--- --. 


Granice pow1ntów 


. 
Kępno 
O łElk załotono 1 obo1ano w100ną 1934r. . V 
W 5 wII1aoh 1 5 gollp. .,. 
 
() ł'lk przygotowano 1 ob ohJ e olę w1oonl\ . J 
1935r. U . 
w 12 "o1aoh 1 12 goap. - 
Ci> m1ol!z&JlJ<
1 paotewn..m1 (LandĘb..roklil 1 PoznRiięl!liI) O!>ohnn w J..... 
o1anl 34/35 w 48 wolaoh - 85 goepodarętwaoh. 
OEn1e nR 78 mor- 
gaoh.(Cy:rr,y oznaos:aJII 110M goopod.arf.lt1l w danej 01BJooowo'o1, 
kt6r.. obo1
	
			

/213.djvu

			xx. 
flf..N<;KIE" 



 

 Oranice województwa