/001.djvu

			Sprawozdanie za rok 1932/33 
(za czas od 1 kwietnia 1932 do 31 marca 1953 r.) 


Sprawozdanie W. I. R. -- II
		

/002.djvu

			
		

/003.djvu

			I. 
Wydział Ogólny 


RADA IZBY. 
W okresie sprawozdawczym Rada Izby nie odbyła żadnego 
posiedzenia. Zarządzeniem bowiem z dnia 7 stycznia 1933 r. Mi. 
nister Rolnictwa i Reform Rolnych rozwiązał Radę Izby, mianując 
jednocześnie Komisarza Izby; kompetencje Rady przeszły wobec 
tego na Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. 


ZARZĄD IZBY. 
Zarząd odbył trzy posiedzenia i to 8 czerwca, 18 sierpnia i 4 li- 
stopada 1932 r. 
W związku z rozwiązaniem Rady Minister Rolnictwa i Ref. 
Roln. mianował Komisarza Izhy w obobie dr. T. Swinarskiego, na- 
czelnika Wydziału w Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych. 
Zgodnie więc z ustawą kompetencje zarządu i funkcje prezesa 
Izby przeszły na Komisarza i dalsze posiedzenia Zarządu już się 
me odbyły. 


KOMISJE IZBY. 
Odhyły się następujące posiedzenia komisyj: 
Ekonomiki Społecznej - 30. 5., 5. 10. 1932. 
Doświadczalnictwa - 28. 6. 1932. 
Oświaty Rolniczej - 18. 5. 1932. 
Rolnej - 6. 7. 1932. 
Nasiennictwa - 30. L2. 1932. 
Rach.-Podatkowej - 3. 10., 14. 12. 1932. 
Dalszych posiedzeń komisje nie odbyły z powodu - jak już 
wyżej zaznaczono - rozwiązania Rady Izby. 


KOMISARZ IZBY. 
Komisarz dr. T. Swinarski objął agendy z dniem 13 stycznia 
1933 r. Przy przejęciu agend z rąk ustępującego Prezesa, dr. J. Cho- 
słowskiego, sporządzono protokół, do którego dołączono spis ca- 
łego majątku nipruchomego i ruchomego izby. 
Wobec tego, że - jak już wyżej zaznaczono - rozwiązano 
Radę Izhy, a temsamem ustała również działalność komisyj i Za- 
rządu, wyłonionych z Rady, Komisarz w celu utrzymania nadal sta- 


]l* 


163
		

/004.djvu

			łego kontaktu z czynnikiem społecznym, powołał 
omitet Doradczy 
w następującym składzie: 
1. p. Chłapowski lVIicczysław - Kopaszewo 
2. p. Michalski Antoni -- Łysinin 
3. p. prof. dr. Moczarski Zygmunt - Poznań 
4. p. Morawski Kajetan - Jurkowo 
5. p. prof. dr. Pietruszczyński Zygmunt - Poznań 
6. p. Pluciński Leon - Swadzim 
7. p. prof. dr. Wiktor Schramm - Poznań 
8. p. Trzciński dr. Juljusz - Ostrowo n/Gopłem 
9. p. Zellkteler Michał - Pałczyn 
jako zastępcy: 
p. Karłowski - Piaski 
p. Tuchołka Wiesław - Marcinkowo-Dolne. 
Komitet ten odbył do 31 marca L933 r. dwa posiedzenia i to 
w dniu 25 lutego i 7 marca. 
Z najważniejszych czynności Komisarza w związku z reorgani. 
zacją hiura lzhy należy wymienić .opracowanie różnych przepisów 
wewnętrzn o-admini str a cyjnych. 
Mianowicie opracowano: 
1. projekt statutu organizacyjnego hiura Izhy., 
2. projekt regulaminu posiedzeń Rady, Komisyj i Zarządu Izby. 
3. projekt pragmatyki służhowej dla funkcjonarjuszów Izhy, 
4. przepisy o urzędowaniu hiura Izhy, 
s.. przepisy kasowo-rachunkowe dla izh rolniczych, 
przedstawiając projekty, wymienione pod l. 1-3 Ministrowi Rol- 
nictwa i R. R. do zatwiprdzenia. 


DYREKTOR. 
Z dniem 31 marca 1933 r. opuścił stanowisko dyrektora Biura 
Izby doc. dr. T. Konopiński, obejmując z dniem l kwietnia 1933 r. 
z powrotem stanowisko naczelnika Wydziału Produkcji Zwierzę- 
cej oraz funkcje kierownika Związku Hodowców Bydła Czarno- 
:Białego. 
Z dniem l kwietnia 1933 r. ohjął za zgodą Ministra Rolnictwa 
i Reform Rolnych stanowisko dyrektora Biura Izby Z. Morzycki. 
dotychczasowy naczelnik Wydzialu Rolnictwa w Poznańskim Urzę- 
dzie Wojewódzkim. 


PERSONEL BIURA IZBY. 
'" okresie sprawozdawczym dwuch urzędników stałych przc- 
niesiono z dniem l lipca 1932 r. w stan spoczynku, są to Władysław 
FengIer i Jan Woźny; prócz tego zmarło dwuch urzędników sta- 
łych i to w dniu 22 stycznia 1933 r. ś. p. Władysław Alkiewicz, na- 
czelnik Wydziałn Leśnictwa, a w dniu II marca 1933 r. ś. p. Wa>- 


164
		

/005.djvu

			cław Swinarski, inspektor hodowli koni. Wdowom po nich wy- 
mierzono zaopatrzenie emerytalne. 
Wynagrodzenie funkcjonarjuszów Izby uległo w okresie spra- 
wozdawczym ponownie ohniżce. Z mocy ustawy ohniżyło się z dn. 
l maja 1932 r. uposażenie urzędników stałych, analogicznie do 
uposażenia urzędników w służhic państwowcj. Ze względów oszczęd- 
nościowych ohniżono również odpowiednio wynagrodzenie pracow- 
ników kontraktowych, przeprowadzając jcdnocześnie pewne re- 
rlukcje pcrsoneln z dnicm l czerwca 1932 r. Dalszą ohniżkę wyna- 
grodzenia i rcdukcję zarządził Komisarz z ważnością od l maja 
1933 r. 


KANCELARJA J REGISTRATURA 


wykazują następujący ohieg akt w okresie sprawozdawczym, 
licząc druków, ofert, rachunków i t. p.: 
Wydział Ogólny. 
., Produkcji Zwierzęcej 
" Racłllmk. Rolnej . 
Produkcji Roślinnej 
Ekonomiczny 
Oświaty 
Łąk i Meljoracyj 
Nasienny . 
Leśny . 
Stacja Doświadczalna 


nie 


razem: 


7.951 
9.060 
50.855 
.3.U90 
815 
1.4850 
635 
4.2850 
1.345 
5.394 
39.915 


., 


"
		

/006.djvu

			II. 
Wydział Budżetowo-Rachunkowy 


Rada Wielkopolskiej Izhy Rolniczej na posipdzeniu w dniu 
22. I. 1932 r. uchwaliła hudżet na rok 1932/33. zamykający się po 
stronie dochodów i wydatków sumą 2.339.420 zł, (w roku 1931/32 
- 3.061.060 zł). Minister Rolnictwa zatwipfllził hudżet Izby dnia 
4. V. 1932 r. (Nr. Sp. L 2 A/7). 
Opłata na rzecz Izby, obliczona po(lług stopy procento"vej 
2.82 % od czystego dochodu katastralnego, wyrażOIH'go w złotych 
podług relacji 0.
7 mkn. = l zł, wynosiła l.llO.UUO zl. 
Ohciążenie poszczególnych gospodarstw opłatą na rzecz Izhy 
wynosiło 0,45 zł na hpktar. Minister Rolnictwa zatwierdził stopę 
procentową opłat na rzecz Izby rozporządzeniem z duia 16. IV. 32 
(Monitor Polski Nr. 90 z 10. IV. 32. poz. 121). 
Budżetem przewidziany stosunek poszczcgólnych źródeł do- 
chodu, pokrywających wydatki Izhy, hył następujący: 
zasiłki państwowe 5,2 % 
zasiłki samorządowe 3,2 % 
dochody własne Izhy 44,2 % 
opłaty na rzecz Izhy n,4% 
Wpływy z zasiłl
ów pań.>twowych, preliminowanp w kwocie 
162.940 zł, wzrosły w roku sprawozdawczym do 189.092,60 zł 
czyli o ca 16%. 
Wpływy z zasilków samorządowych, aczkolwick przy ul
łada- 
niu budżetu na rok 1932/33 hrano pod uwagę trudności finansowe, 
w jakich znajdowały się Wydziały Powiatowe i preliminowan'o 
mniej wpływów z zasiłków samorządowych niż uzyskano w roku 
1931/32, obniżyły się w roku sprawozdawczym w stosunku do 
preliminowanych, jeszcze o przeszło 18,5 % . 
Wplywy za prace wykonane przez poszczególnc komórki or- 
ganizacyjne na zlecenie rolników, zmniejszyły się w stosunku do 
preliminarza bardzo nieznacznie, ho tylko o 8,2 %. Jeżeli się jed. 
nakże wpływy te rozłoży ua wpływy pochodzące ze ściągnięcia 
zaległości z lat ubiegłych i na wpływ z dochodów wypracowanych 
w roku sprawozdawczym, otrzymujc się nast
pujący podział: 


166
		

/007.djvu

			wpływy z tytułu ściągniętych zaległości z lat ubie- 
głych wynoszą 28 % 
wplywy za prace wykonane w roku sprawozdaw- 


. n% 
Jak z powyższego wynika, osiągnięto tak korzystny ohraz wy- 
konania hudżctu w pozycji dochodów za prace Wydziałów w du- 
żej mierze dzięki energicznemu ściąganiu zaległości. W roku spra- 
wozdawczym howiem ściągnięto z 5030.443,72 zł zalegl08ci, wyka- 
zanych p. 1. IV. 32. kwotę 266.319.6H zł, czyli 50,2 %. 
Największy uhytek wpływów w stosunku do preliminarza, ho 
21,507 %, stwierdza się w roku spra"v ozdawczym u źródła, którc 
w innych latach dawało największy procent pokrycia preli
ina- 
rza (w r. 1931/32 prawie 100 %), tj. podatki czyli opłaty na rzecz 
Izby. Zaległości, które powstały przed 1. IV. 1932 r. zdołano w roku 
sprawozdawczym zmniejszyć tylko o 12 %, a opłaty wymierzone 
Da rok 1932/33 wpłynęły tylko w 76,6%. Wynik ten tlómaczy się 
zmianą przepisó\\ o postępowaniu egzekucyjnem" które l sierpnia 
1932 r. odcinały wladzom administracyjnym prawo przymusowego 
ściągania zalcgłości, przelewając prawo to na władze skarhowe. 
W związku z tą zmianą wyłoniły się wątpliwości, kto jest kompe- 
tentny do składania wniosków do władz skarhowych o przymu- 
sowt' ściągnięcie opłat na rzecz Izby. Powstała stąd zwłoka w ścią- 
ganiu właśnip w okresie pożniwnym i odhiła się na wpływach 
z tego źródła. 
Ogółem osiągnięto w roku sprawozdawczym w stosunku do 
preliminarza dochodów mniej o 13. , 1% (w roku 1931/32 = 26%). 
Dla utrzymania równowagi Ludżctu musiała Izha wobec tego 
poczynić znaczne redukcje wydatków. Zdając sohie z tego sprawę 
już w początku roku hudżetowcgo, przydzielano poszczególnym 
wydziałom Wielkop. Izhy Rolniczej kredyty przez cały rok w ra- 
tach miesięcznych. Większe wydatki mogły wydziały uskuteczniać 
tylko po porozumieniu się z Naczelnikiem Wydziału Finansowego. 
a wydatki inwestytycyjnc ograniczono do najniezhędniejszych. 
\V styczniu 1933 r. przcprowadzono ogólne znaczne ohniżenie po- 
horów i redukcję personelu o 14 osóL. Budżet przewidywał per- 
sonelu 269 osóh, stan per 13. I. 33 r. hył 251 a per 31. III. 33 r. - 
już tylko 237 osób. 
W ten sposóh zdołano ścieśnić wydatki w stosunku do preli- 
minarza o 18,0 t % i zamknąć rok hudżetowy 1932J 33 nadwyżką 
gotówkową w kwocie 166.310,66 zł, przyczem nie8ciągnięte należ- 
ności za prace wydziałów Izby wynosiły dnia 1. IV. 33 r. 422.6750,36 
zł (przy koilcu roku 1931/32 - 530.443,72 zł), a llieściągniętt' po- 
datki na rzecz Izhy 418.476,52 zł (przy końcu r. 1931/32 - 
164.766 zł). Ogólna suma należności Izhy w dniu 1. IV. 33 r. wzrosła 


167
		

/008.djvu

			w stosunku do roku nhieglego o L-J,5.942,16 zł czyli o 22 % i to je- 
dynie wskutek wzrostu zaległości podatkowych, gdyż zaległości za 
prace Izhy zmniejszyły się o 107.7{,8.,36 zł, czyli o 20,3 %. 
V/ końcu należy nadmicnić, żc w roku sprawozdawczym Izha 
wskutek zawczasu zorganizowanej oszczędn08ci, nie odczuwała 
specjalnych trudności finansowych, z jakiemi w roku uhiegłym 
musiała walczyć. 
Poza zwykłemi pracami, jak załatwianie spraw podatkowych 
prowadzenie kasy i rachunkowości wszystkich wydziałów i insty- 
tucyj Izhy, Związku Hodowców Bydła czarno-białego rasy nizinnej, 
Wielkopolskiego Związku Hodowców Konia Szlachetnego i Związku 
Hodowców Trzody Chlewnej, współpracował Wydział w ostatnim 
kwarti!le ze Związkiem Organizacyj Rolniczych w Warszawie przy 
opracowywaniu przepisów o hudżetowaniu w izbach rolniczych 
i przepisów rachunkowo-kasowych. Projekt przepisów rachunko- 
wo-kasowych opracowany przez Wydział został przyjęty przez 
Związek Izh i Organizacyj Rolniczych i zatwierdzony przez Mi- 
nisterstwo Rolnictwa i Reform Rolnych. 
W związku z ro
wiązaniem Ra(ly Izby i przejęciem agend 
Izhy przez Komisarza, dokonał Wydział zan.knięcia rachunków 
na dzień 13. I. 1933 r. 
Projekt preliminarza budżetowego, ułożcny przez Wydział 
w trzecim kwartalt' roku sprawozdawczego, stał się nieaktualny 
wskutek reorganizacji Biura Izhy, a ułożenie nowego projcktu mo- 

ło nastąpić dopiero po ukończeniu reorganizacji. W ten sposóh 
w roku sprawozdawczym prac nad ułożeniem hudżctu na rok 
1933/34 nie ukończono. Z powodu rozwiązania Rady Izby, komisja 
hndżetowa i komisja rewizyjna w roku sprawozdawczym nic dzia- 
łały. Wskutek tego opracowane przez Wydział sprawozdanie z wy- 
konania hudżetu za rok 1931/32 nie zostało zhadane i zatwier- 
dzone przez komisję rewizyjną i musi być w ninicjszem sprawo- 
zdaniu określone jako tymczasmve.
		

/009.djvu

			TYMCZASOY\'E SPRA WOZDA
IE Z vrYKO:\A
IA BUOŻETlJ 


DOCHÓD 


Zestawienie obrotów 


Podług budż. \'Vyasygno- Wpłynęło Sprawdz. subwencji 
1. R. 
z uwzględnie. wano ląc.omie 
z sumą nie- Za1"czerwo- OgolIła SUIIHl subw. 
nIem 7!Illan Snhwencje Subwen('je M. Roln. przyzn. na 
ściągniętych Dochody Sl1nwcncje wane na 
w ciągu roku Ogółem r. 1931/32 rubr. 4 
należytości własne ;\Iin. Holn. samorząd. 1931/32 plus rubr. 8 
Inne r. bez sum nlbr. 4. 
sprawozdawc7. z roku ub. z roku ub. objaśnionej U'''{&g. I) 
zł I gr zł I gr zł I gr zł gr zł Igr zł I gr zl Igr zł I gr zł I gr 
- - -- --'-- 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 
88152 8
 100 
71 11 56611i 96 2000 - 1:1952 8
 200 - 72 769 80 - 2000 - 
6950 - 8137 05 1477 05 5450 - - - 6927 05 - 5450 - 
28513 - 26014 59 9402 85 - - 
 9 402 85 - - 
51 900 - 63 498 34 50 923 Ol - 50 923 I 01 - - 
209 940 - 236 450 79 146 941) 09 - 146 946 09 3 ()76 05 3676 05 
100 - 82 50 59 50 - I - -- 59 50 - - 
59 170 - 40 168 13 38 798 23 - - - 38 798 23 - - 
10 200 - 22 353 24 18825 30 - - - 18825 30 - - 
21 :100 - 31i950 89 3() 9:>0 8
) - - 36 950 89 - - 
407 28.1 48 500 245 09 202 ()74 27 35 850 37 601 - 17293 48 293 
18 75 10056 73 45 906 73 
6Ii 950 - 94414 97 38 486 55 - - - 38 486 55 - - 
71i 749 - 102701 41 45 S8
 73 47M9 - 200 230 - 
13 863 73 62 873 08 110422 08 
67 806 - 29 926 - 28 426 - 1500 - 29 926 - 17 436 7
 45 862 74 
94 320 - 90131 25 88 691 25 1440 - - - 90 131 'Y - 1440 - 
_a 
179 634 93 1:10 748 60 35 588 03 7:>052 50 1 , 17 771 80 - 128 412 33 383 - 75 435 50 

4 000 - 38919 21 35 627 22 720 - 1700 - - 38047 22 - 720 -- 
40310 - 26919 77 24 27
1 77 8RO 1000 - - 26 159 77 - 880 - 
19940 - 16628 1 38 16028 38 600 I - - I - -, 11; 628 38 - 600 - 
35 580 - 21 985 31 20 895 51 440 - - 21 335 51 - 440 - 
83 129 1 18 I 
125170 - 74917 25 - - 74917 25 - - 
37 1i75 - 35 186 84 28101 84 70S:> I - - 35186184 - 7085 - 
119 299 - 84 993 17 56 6.13 81 14 6:m 1500 - - 72 792 81 4771 21 19430 21 
20 500 - 21 498 42 21 0911 93 I - - 21 094 93 - - 
22 480 - 23 664 45 20810 78 - - - 20810 78 7270 87 7270 87 
I 
102 000 - 160097 54 82 0571 mI - - I - 82 057 69 - I - I 
1110000 - 1 199927 13 1 035 161 14 - - - 1035161 14 - - - 
- 212651 46 212(>51 46 - - - 2121i51 141i - - - 


3045 \123 ; 251 2982591 1911 l 
17
 281 571 220 151 50 1 '1 7:1 725 I)
 I 


1922:1 148 I 2287382 1!11 106467 mv'l 


32() 619 I 18 


DOTYCZY nUCIlonów. 


') W sUlIlie 220.1:>1,:;0 .1.1 Iłłic
ci sił; z.hi/ek u.t ul'0s.tżeni" naul"zyci,.li 2-zirnowy..h szlól roluiczy,.!. w wysokości 7:;.0:;:!.SO zł. 
") SUIIl.t 106..167,63 zl przpW}ŻsJ:'l ",,!uę w}kaullą w spraWłI.I,LlIliu J:a ruk 19:
n:31 o .d 6.300 - kl.,rej lo sumy W. T. R. 
uic wyk::zywala w lal,wh poprz,.dllieh " pozo'lalo"l"ia..t. .l3,ilków i\fin. Rulu.. gdy';' Irak II'" ..Ia dochód h.1I jolko ryczałt. Zgoduie 
L roZJI. 1\1;u. Ił lIn. j\... 3]67 - SI" z 12. J2. 31 uicwyd.tlkow.tllą "u 111 I; z..,ill,ów Min. Rulu. w w}""kGś..i 6.300 .d \V. I. R. rt"slyt"o' 
v..tla i w},l.tl.t w "lrcsic 'prav.oJ:dawcJ:)l1l z krc,hlów w!a,n}..).. v.yk.t>:uj.j" ją w ,loch,"I",... \\ r lbr}1 e l'Ozo'l. La"ilk"w 1\1;11. Hdu.
		

/010.djvu

			WIELKOPOLSKIEJ IZB\ ROL
I(;ZEJ Z \ ROK 19'51132 


za rok 1931/32 


ROZCHÓD 


Podług budż. 'Wydano Poszczególnych działów Pozostałość 
BuM. z uwzględnie- subwencji 1\1. R. 
Wlkp. niem zmian z funduszów zasiłków razem do przeniesienia 
z 
Nazwa działów własnych łączno Niedobór Nadwyżka na rok 1932/33 
1. H. w ciągu rok u z sub;vencjami \lill. (por. rubr. 13 (por. rubr. 7 (por. rubr. 7 (por. nlbr. 9 
Dział sprawozdawczo samorząd. Rolnictwa plus ruhro 14) a rubr. 15) a rubr. 15) a ruhro 14) 
i innenli 
zł I gr zł gr zł I gr zł I gr zł Igr zł I gr zł I gr 
- 
10 11 12 13 14 15 16 17 ]8 
Rolnictwo: 
I Wydział Nasienny 87491 22 69 997 78 2000 - 71 997 78 - 772 02 - 
II " Produkcji Rolnej 30 800 - 20 299 02 5450 - 25749 02 ]8821 !17 - - 
III Referat Ogrodnictwa 64 iłi3 - 48 235 42 - 48 235 42 38 832 57 - - 
IV Zakłady Ogrodnicze w Janowcu 40 970 - 35 780 80 - 35 780 80 - 15142 21 -- 
\ \Vydział Książkowości Rolnej 206 !!26 Od ]44928 57 3676 05 ]48604 62 1658 5a - - 
VI " Ekonomiczny . 36 500 - 3] 601 181 - 31 601 8] 31542 31 - 
VII " Administracyjny . 231 71!! - 191 939 48 - 191 !l39 48 153 14] 25 - - 
vnI " Budżetowo- Rachunkowy 1326.'j6 - 88 617 42 - 88617 \2 611 792 12 - - 
- Fundusz Emerytalny. 51610 - 51 346 68 - 51 346 68 14395 79 -- - 
\'r}< h. órrzość z"ierzęea: 
IX \Yydział Hodowłi Zwierząt 584 ]21 13 350 028 30 41 618 18 391 646 48 98 227 73 - 4288 55 
l\lcljoracje rolne: 
X Wydział Łąk i Meljoracji 81 240 - 52981 57 - 52981 57 1449:J 02 - - 
Ochrono roślin: 
Xl Dział Ochrony Roślin łącznie z Inspek_ 117 846 06 41 158 35 70 670 47 111 828 82 17 965 09 39751 6] 
toratem walki z rakiem ziemniacz. . - 
O;widlo )ozaszkolna: 
XII Subwencja dla \Vlkp. Twa Kółek Roln. ] 73042 74 80 100 85 45 862 74 125 963 59 96 o:n 59 - 
i Związku Kółek \Vłościanek - 
")zkolniN" o rolnicze: 
XIII Szkoła Mleczarska we \Vrześlli . 198133 19 154 219 43 1440 - 155 659 43 65 528 18 - - 
XIV Szkolnictwo Rolnicze 358 396 29 184 262 07 7543;) 50' 259 697 57 131 285 24 - - 
XV 3 semestrowa Szk. Roln. w Srodzie 79 681 64 66414 30 720 - 67 134 30 29 087 08 - - 
XVI Żeilska Szk. Gospod. w Nietążkowie 6:1 999 - 45 599 10 880 - 46479 10 20 319 33 - - 
AVIJ " ., " w Tuchorzy . 29 870 - 24472 79 600 - 25 072 79 8444 4] - - 
A VIII " " " w \Yitkowie . 55 257 50 31759 32 440 - 32 199 32 108m 81 - 
XIX Szkołd Ogrodnicza w Kożminie . 125170 - 106224 16 - 106 224 16 31 306 !11 -- - 
Za!.lacly doś" iad(,zalne: I 
AX 1\1 ajątek Doświadcz. Pt;tko\\"o 70 388 75 56 808 11 6968 75 63 776 86 28 590 02 - 116 25 
XXI Stacja Doświadcz. w Poznaniu 144 322 49 98 276 85 18120 6:1 116397 48 43 604 67 - 1309 58 
XXII Dział Mleczarski przy Szkole Mleczar- 21 897 24 
skiej we \Vrześni . 25 980 - 21 897 t4 - 802 31 - - 
HOIłowla koni: 
XXIII Dział Chowu Koni przy wydziale Ho- 44 121 70 :n 740 32 5021 70 36 762 02 15951 24 2249 17 
dowli Zwierz<1t. 
Lc';ni('lwo: 
XXIV W
'dział Leśnictwa lOIi 900 90 297 75 - 90 297 75 8240 06 - - 
- Podalki rUI rzt'(.z 'Vlk). hhy lkllliezt'j - - - - - - 1035161 14 - 
- ;\Iie,I"l.ur ę;otówkowy )trzy z:nuklł
 r .nl.. - - - - 212651 46 - -- 
I I :I 106905 71q 2118987 4!1/:!78 904 02. 1 ,1 2 3!17 891 1511111i1584 69 1 051 075/37 47715 116 
;\iedobor w gotowce: 110509 .32 
1 Hil 584 69 


DOTYCZY ROZCHODÓW. 
"I \J;T .'"11,,)(.11 7:i.-i3.J.50 ..d oraz 2",RIJ0 102 .d mił.'ł.i "I; 7.I,ilck, WYłł:.lkGw.my lIa 1I)1",ajł'ni... nauł'zyci...li 2-zimowyeh szkół 
rollliczych w "y.oko"ł.i 75.P:i2, 50 zł. 


Pozna"!, dnia '30 czerwca 1932 r. 


\Yiclhopols:ka Izba Rolnicza 
(-) TV. Prl'Żbisz 
Naczelnik \Vydziału
		

/011.djvu

			T\ \ICZASOWE SPRA WOZDAN"lł,> Z \\'YKO;\fA
IA BUOŻETU \\ IELKOPOLSI\.łFJ JZB'1 nOL:\ICZEJ Z.\ HOK 193 L /32 


DOCHÓD 


Ogólne zesta wienie za 1931/32 rok 


ROZCHÓD 


I. Sprawdzenie preliminarza 


1. Preliminarz dochodu po uwzględnieniu zmian, dokunanych w ciągu roku. 
wynosi . 
2. Suma kredytów, zarf'zerwowanych z roku 1930/31 i przydzieJonych w pre- 
liminarzu roku sprawozdawczego tylko po stronie rozchodów, a po stronie 
dochodów nieprzewidzianych - wynosi 


II L 
3045.923,25 7ł 
II 2. 
113.374.45 zł 
II 
II 


Prelin
inarz rozchodów po uwzględnicniu zmian, dokonanych w ciągu roku, 
wynosI 3 106.905.76 zł 
Suma kredytów, wycofanych z budietu okrcsu sprawo- 
zdawczcgo, cplem pr.lydzielcnia tychie w budiecie na 
rok 1932,33 w)'nosi, jak naslępujC: 
a) Zasiłki !\Iinistcrsh\a Holnictwa por. wykaz 
zasiłków - 47.715,16 zł 
b) Zasiłki samorządowe oraz inne: 
Dz. I, 
 10 poz. 2 c . 661,62 zł 
IX, 
 18 " 4 d (3-5) 848,- .. 

 19 2d 303,75 " 

 19 .. 5d 268,78 .. 
XI, 
 7 1 C 4+4,41 .. 
XV, 
 24 .. 7 c 280,- .. 
.. XXI, 
 26 .. 2 d 242,08 .. 
., 7 c 928,14 .. 


3.976.78.. 51.691.94 .. 
3 11)8.1)97,70 zł 


,,/ 


3 159.297,70 zł 


II 


1. Dochody za czynności Izby, oraz tytułem przyznan)'ch zasiłków. \\yas}'gno- 
wane w roku 1931,'32 łącznie z sumą nieściągalnych należytości z Toku 
1930/31 wynoszą. 
2. Dochody, ściągnięte w roku 1931,32: 
a) Dochody własne Wielkopolskiej Izby Rolniczej 
b) Zasiłki I\lin. Rolnictwa 
c) samorządowe 
d) .. inne. 


H. P O l' Ó \Y n a n i e o b r o t ó \Y 
1. Wydatki wyasyguowalle pocz}flione w roku 1931/32: 
a) Z funduszów własnych Wielkopolskiej J.lby 1\01- 
niczej łącznie z zasiłkami samorządowemi oraz 
inllemi . 


2 982.591,91 zł 


1 974.281.57 zł 
220.151,50 .. 
73.725.64 " 
19.223,48 


b) Z zasiłków 1\1in. Rolnictwa 


2118.987,49 zł 
278.904.02 ., 2397.891,51 zł 


Suma nieściągalnych należytości 


2 g87.382,19 
695.209.72 zł 


Po odliczeniu dochodów, ściągnięt)'ch w roku 1931/32 


2 287.382,19 zł 



iedobór w gotówce 110.509,32 zł 


III. W Y n ikr o l
 u 1931/32 
Nieściągnięte należytości 695.209,72 zł 
Odchodzi na pokrycie niedoboru gotówko 110.509.32 .. 
się zarezerwowane na rok 1932/33 fundusze - zob. 1 - 


584.700,40 zł 
51.691.94 .. 


Poznali, dnia 30 C7erwca 1932 


Potrąca 


Nadwyika dochodów W. I. R. 533.008,+6 zł 


'Vielkopolsl
a Izba Rolnicza 
(-) Jf7. Preibisz 
Naczelnik 'Wydziału
		

/012.djvu

			III. 
Wydział Ekonomiczny 


Z zagadnieil i spraw podejmowanych i opracowanych w okre- 
sie sprawozdawczym, hądź z własnej inicjatywy, bądź też na we- 
zwanie władz i urzędów państwowych oraz centralnych instytucyj 
rolniczych, wyszczególnia się nastiiPujące sprawy: 


I. Ohrót produktami rolnemi 
(polityka handlowa, cen, celna, traktatowa). 
l. W związku z ustaleniem przez Ministerstwo Rolnictwo i R. 
R. programu polityki rolnej na rok gospodarczy 1932/33 opraeo- 
wano wyczerpujący memorjał, precyzujący stanowisko Izhy Rolni- 
czej odnośnie zasad polityki zbożowej, produkcji zwierzęccj itd. 
W sprawie polityki zbożowej wypowiedziała się Izba Rolnicza 
za utrzymaniem ochrony celnej _dla przywozu zbóż z zagranicy i sy- 
stemu premij wywozowych na zboże, z ewentI. podwyższeniem 
i rozszerzeniem tychżc na owies, przy równoczesnem kontynuo- 
waniu akcji interwencyjnej P. Z. P. Z. na rynku wewnętrznym 
oraz koncentracji eksportu poprzez organizację Związku Ekspor- 
terów Zboża R. P. 
W zakresie polityki produkcji zwierzQcej domagała się Izba 
Rolnicza utrzymania nadal systemu zwrotu ceł dla poszczególnych 
artykułów hodowlanych.. jak hekony, szynki, mięso, słonina, sma- 
lec, wądliny, maslo itd., przy równoczesnem zwiększeniu wpływu 
rolniczego czynnika społecznego w poszczególnych organizacjach 
eksportowych, celem pełniejszego i bezpośredniego wykorzystama 
premij wywozowych przez rolnictwo. Przy tej sposobności Izba 
Rolnicza' wysunęła postulat podporządkowania kontroli eksportu 
produktów hodowlanych i zwierzęcyeh Ministerstwu Rolnictwa 
iR.R. 
2. v;r (lz.iedzinie polityki handlowej w okresie sprawozdaw- 
czym Izha Rolnicza zajmowała się kwest ją standaryzacji artykułów 
produkcji rolnej, przeznaczonych na eksport, przedstawiając ko_m- 
petentnym czynnikom swój punkt widzenia odnośnie standaryzacji 
następujących artykułów: 
a) W sprawie standaryzacji masła Izba Rolnicza wypow
e- 
działa się za wprowadzeniem pełnej standaryzacji, motywując swoje 


169
		

/013.djvu

			stanowisko tem, że wskutek niPlnal zupelnego zaprzestania eks. 
portu masła zagranicę nastał korzystny okres dla wprowadzenia 
pelnej standaryzacji i nastawienia przemysłu mleczarskiego na pro- 
dnkcję wysoko gatunkowego masła, aby z chwilą wznowienia eks- 
portu Polska mogła wystąpić na rynkach z masłclll, odpowiedniem 
do konkurencji z przodująeym jako
ciowo towaIem innych paiIstw 
eksportujących masło. . 
h) W sprawie kwalifikowanego wywozu pierza i puchu, Izha 
Rolnicza na podstawie dotychczasowcj praktyki z ostatnich lat 
wypowiedziała się za złagodzeniem przepisów rep:lamentacyjnych 
przy wywozie pierza i puchu. Wprowadzona alhowiem standary- 
zacja nie przyczyniła się do podniesienia cen, ani też do utrzyma- 
nia naszego stanu posiadania na rynkach odbiorczych tak, że cza- 
sowe złagodzenie tych przepisów hyłohy ze wszechmiar pożądan£'o 
w szczególności o ile chodzi o wy"vóz sllrowego picrza do Stanów 
Zjednoezonych Ameryki Północnej" gdzie obowiązuj	
			

/014.djvu

			ta nie przyniosłahy rolnictwu żadnych rcalnych korzyści. Przytem 
zwrócono uwagę na trudnośei techniczne oraz znaczne koszty i ry- 
zyko strat, związanych z wykonanicm tego planu. 
5. W związku z powołaniem Rozd,ł;ielczej Komisji Wywozowej 
przy Pailstwowym Instytucie Eksportowym, Izba Rolnicza przedlo- 
żyła Ministerstwu Rolnictwa i R. R. wyezerpujący program poli- 
tyki w zakresie hodowlanej produkcji zwierzęcej ze szczególnem 
uwzględnieniem możliwości eksportowych artykułów hodowlanych 
z terenu działalności Izhy, t. j. Województwa Poznailskiego. 
Pozatem Izba Rolnieza utrzymywała żywy kontakt z przed. 
stawieielem Ziem Zachodnich w Rozdzielczej Komisji Wywozowej, 
któremu dostarczała szczegółowych materjałów celem obrony in- 
teresów tutejszego eksportu w zakresie wywozu żywca i rozdziału 
kontyngentów do Austrji i Czechosłowacji, haraniny do Francji, 
koni do Belgji i Franeji itd. 
6. Celem możliwości rozszerzenia zbytu dla drohiu, Izha Rol- 
nicza wypowiedziała 8ię za wprowadzeniem drobiu na listę towa- 
rów kompensacyjnych przy eksporcie do Szwajcarji. 
7. V;. związku z trudnościami, na jakie napotyka eksport ar- 
tykułów rolniczych (ziemniaki, cebula, haranina, wołowina.. wie- 
przowina, żywe barany, konie na rzeź, masło, jaja) do Franeji, Za- 
głęhia Saary i Niemiec, Izba Rolnicza kilkakrotnie interwenjowała 
u miarodajnych czynników, przedkładająe SWe wnioski, id:}ce po 
linji wywalczenia obniżenia cel wzgl. większego przydziału kon- 
tyngentów przywozowych przez wymienione pailstwa. 
8. Izba Rolnicza współpracowała w utworzeniu Gieldy Towa- 
rowej i Zbożowej w Bydgoszczy; z ramienia Izby Rolniczej dele- 
gowany został dyrektor Szkoły Rolniczej w Bydg08zczy, który zo- 
stal mianowany przez Minister.,two Przemysłu i Handlu zastępcą 
komisarza Giełdy. 
9. Celem usprawnienia i rozszerzenia działalności Chło(lni 
i Składów Portowych w Gdyni Izba Rolnicza współpracowała z Ko- 
mitetelll Chłodnictwa przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu 
w V;-arszawie. W tym celu rozpisała ankietę, na podstawie której 
przpdstawila uwagi i życzenia zainteresowanych sfer handlowych 
i gospodarczych" zmierzające do lepszej organizacji Chłodni i Skła- 
dów Portowych w Gdyni. 
10. W związku z wprowadzeniem przez Anglję kontyngentowa- 
nia importu hekonów, Izba Rolnicza opracowała wyczerpujący me 
morjał, w którym proponowała sposoby podziału kontyngentu be- 
konów na poszczególne bekoniarnie i dążyła do utrzymania do- 
tychczasowej wysokości produkcji tutejszych hekoniarni, prze- 
ciwstawiając się wysuwanym projektom likwidacji szeregu beko- 
niarni na terenie woj. poznailskiego. 


171
		

/015.djvu

			11. W związku z ciężką sytuaeją ziemniaczanego przemysłu 
przetwórezego, wynikłą na skutek ogólnej depresji gospodarczej 
i ostrej walki w f,nmie stosowanego dumpingu przez pailstwa kon- 
kureneyjne lla rynkach zbytu, Izba Rolnicza kontynuowała akcję, 
prowadzoną już na terenie Związku Organizacyj Rolniczych R. P. 
celem ujęcia w pewne organizacyjne ramy wlaścicieli kroehmalni 
rolniczych oraz większych zakładów przemysłu ziemniaczanego 
w woj. pozuailskiem. Akcja ta miała na eelu przez unormowanie 
produkcji i warunków sprzedaży przetworów ziemniaczanych 
umożliwić eksport w drodze porozumienia z najpoważniejsz}m 
konkurentem Pohki, t. j. Holandją, oraz równocześnie podnieść 
ceny przetworów ziemniaczanyeh na rynku wewnętrznym, a co za- 
tem idzie i eeny ziemniaków przemysłowych. Niestety szereg kon- 
fcrencyj, prowadzonych w tej sprawie" nie doprowadził do, uzgod- 
nienia stanowiska sprzecznych opinij właścicieli krochmalni rolni- 
czych i większych zakładów przemysłowych, wobec czego akcja ta 
nie (Jała pozytywnych wyników z niewątpliwą szkodą dla przemy- 
słu, jak i rolnictwa. 
12. Izba Rolnicza interwenjowała u miarodajnych czynników 
przeeiwko obniżeniu ceny cukru, wyjaśniająe, że akcja taka uderza 
bezpośrednio w ogromną iło
ć warsztatów rolnych woj. poznaiI- 
skiego, dla których produkcja bnraków cukrowych stanowi nie- 
raz najpoważniejszą pozycję dochodową. Zniżka ceny cukru odbić 
się bowiem musi w konsekwencji na rolnictwie przez obniżenie 
ceny płaconej przez cukrownie oraz zmniejszenie ohszaru upraw) 
buraków cukrowych. Przy tcj sposobności wystąpiła Izba Rolni- 
cza również przeciwko odstępowaniu na rzecz innych cukrowni 
kontyngentów wewnętrznych, przynależnych cukrowniom zachod- 
nIm. 


13. Jako jeden z ptapów walki z kryzysem rolnym na czoło 
zagadnieiI gospodarczych w roku ] 932 wysunęło się zagadnie!Iie 
ochrony dla krajowej produkcji surowców. W tym też kierunku 
były prowadzone intensywne prace przez czynniki rządowc, samo- 
rządowe i społeezne. W akcji tej Izba Rolnicza brała czynny udział, 
przedstawiając ze swej strony szereg dezyderatów i postulatów, 
związanyeh z interesami rolnictwa. Po wprowadzoncj już w r. 1932 
podwyżce cel na tłuszcze zwierzęce i jadalne rozszerzony został 
w r. 1932 zakres ochrony celnej w formie podwyżki stawek cel- 
nych na dalsze art
uły-surowcc, których import wybitnic szko- 
dził rodzimej produkcji. Podwyżkę zastosowano dla tłuszczów jadal- 
nych, zwierzęcych i roślinnych (np. łój, margaryna), ustalająe na 
ezas przejściowy pewne kontyngenty przywozowe o niższcj stawce 
celnej. W związku z tern podwyższona też została ochrona celna 
na nasiona roślin oleistych. produkowanych w kraju, jak nasiona 
maku, rzepaku. gorczycy, lnu i konopi. Jednakżc podwyższenie 


172
		

/016.djvu

			"5tawek eelnych nie uwzględniło w całej pełni dezyderatów rolnic- 
twa wobec koniecznuści uzgodnienia stanowiska rolnictwa z ko- 
łami przemysłowemi. 
Niemniej ważnem zagadnieniem w dziedzinie preferencji dla 
krajowych surowców rolniczych była kwest ja importu surowców 
włóknistych, jak lnu i konopi, których produkcja w kr'aju ma 
wszelkie widoki rozwoju. Kwest ja pelnej ochrony dla tych surow- 
ców pochodzenia krajowego przy zapewnieniu im rentowności, ce- 
lem zastąpienia niemi surowców zagranicznych, jak welny, ba- 
wełny, juty itd, jest w dalszym eiągu tematem negocjacji zaintere- 
sowanych czynników gospodarczych i nie zostałd dotychczas osta- 
tecznie rozstrzygnięta. Izba Rolnicza popierała również starania 
w kierunku zwiększenia kOll"umcji tkanin z roślin włóknistych po- 
cho(lzenia krajowego w miejscc tkanin z surowców zagranicznych 
przez instytucje rządowe i samorządowe oraz wypowiedziała się za 
używaniem worków z krajowego lnu i konopi do opakowania soli, 
cukru, nawozów azotowych itp. 
14. Pozatem Izha Rolnicza zajmowała się wydawaniem za- 
świadczeń i opinjowauiem wniosków na przywóz uszlachetnionyeh 
nasion zbóż, warzyw i ziemniaków oraz żywych roślin" kwiatów, 
krzewów itp., zakazanych (lo przywozu, mając przy tern na uwadze 
interesy krajowych hodowli i produkcji rolnej oraz kierując się 
ramami ustanowionYl'h kontyngentów przywozowych. Polityka 
taka doprowa(lziła do hardzo daleko idącego usamodzielnienia się 
hodowli krajowych, dzięki czemu zaobserwować można zmniejsza- 
jącą się z roku na rok ilość osób, uhiegających się o zezwolenia na 
przywóz tych artykułów z zagranicy. 
15. Z dnicm II. X. 1933 r'. wchodzi w życie nowa taryfa celna, 
do której przywiązują koła 
ospodarcze wielkie znaczenie. POllie- , 
waż wprowadzenie nowej taryfy celnej wymaga rewizji obowiązu- 
jących traktatów handlowych, zoatała. powołana w tym celu spe- 
cjalna Rada Traklatowa, w której zasiadają przedstawiciele prze- 
mysłu, handlu, rolnictwa i rzemiosła. Wspomniana Rada wyłoniła 
z siebie, jako swój organ wykonawczy Biuro Traktatowe, które ma 
na celu zhieranie i przygotowanie dezyderatów zainteresowanych 
kół gospodarczych poszczególnych okręgów, celem przedstawienia 
uzgodnionych ostatecznie postulatów. W opracowaniu poszezegól- 
nych traktatów halHlIowych Izha Rolnicza hrała ezymlY współ- 
udział w pracy z bbą Przemysłowo-Handlową w Poznaniu. uzgad- 
niając swe stanowisko z zainteresowanemi kołami przemysłowemi 
i handlowemi tutejszego okręgu. 


II. Sprawy finansowo-kredytowe. 
Centralnym problemem polityki rolniczej w ok
esie sprawo- 
zdawczym była sprawa zadłużenia rolnictwa i dostosowania wydat- 


173
		

/017.djvu

			ków rDlllictwa na Dbsługę kredytów i obciążeń rolniczych dD zmie- 
lliDnej dDchodowości warsztatów rDlnych. Sprawie tej Izba Rolni- 
cza pDświęciła wiele uwagi i staralI, bądź tD biorąc czynny udział 
przy opracowaniu projektów DdnDśnych ustaw na terenie Związku 
Organizacyj Rolniczych R. P., bądź też przedkładająe swe krytycz- 
ne uwagi bezpośrednio Ministerstwu Rolnictwa i R. R. Dzięki zro- 
zumieniu czynników miarodajnych wydano w drDdze ustawDdaw- 
czej cały szereg zarządzelI, dążących do złagDdzenia i zniwelowa- 
nia ujemllych skutków, płYllących z nadmierllegD Dbciążellia gospo- 
(larstw rolllych, lliewspółmiernie wielkich do ich zdDIllDści płatlli- 
czych. 
Z cyklu ustaw i rozpDrządzelI ratowlliczych t. zw. fillansowo- 
rolnych, wydauyeh w okresie sprawDzdawczym, llależy wymienić 
następujące, które dotyczyły: 
l. uchylellia egzekucyj z plodów lla Plliu, co specjallle miało 
zllaczenie dla b. dzielnicy pruskiej, gdzie dopuszczalne było egze- 
kwowanie ziemiopłDdów na pniu; 
2. segregacji wierzytelnDści na nieruchDmościach ziemskich, 
parcelowanych w celu spłaty uciążliwych zobowiązalI; 
3. zapobiegania skutkom trudności płatniczych w rDlnictwie; 
4. utworzenia sądów rozjemczych do spraw krpdytowych ma- 
lej własności rDlnej; 
5. ohniżenia oprDcentowania i przedlużenia okresów umDrzc- 
nia wierzytelności długDterminowych, zabezpieczających listy za- 
stawne i obli
acje,. oraz wydanych na podstawie tych wierzytelno- 
ści listów zastawnych i ohli
acyj; 
6. ulg w zakresie oprocpntowania i terminów spłaty wierzy- 
telnDści hipDtecznych; 
7. ułatwień dla instytucyj kred)' towych, ł,rzyzuających dłuż- 
nikom ulgi w zakresie wierzytelności rDlniczych; 
8. utworzenia urzędów rozjemczych do spraw majątkowych 
posiadaczy gospDdarstw ziemskich. 
Niezależnie od akcji zmicrzającej dD Dddłuźenia i sprolongo- 
wania ciężarów pieniężnych, Izba Rolnicza występowała do mia- 
rodajnych czynników w sprawie udzielcnia kredytów pDd reje- 
strowy zastaw rolniczy oraz kredytów zaliczkowych dla mniejszej 
własnOości rolnej. które zwłaszcza w okresie pożniwnym mają dccy- 
dujące znaczenie dla podtrzymania poziomu ccny zbóź, albowiem 
umDżliwiają równomierne rozłożenie podaży zbDża w ciągu całegD 
roku. Pozatem ze strony Izby Rolniczej podkre:ślano znaezenic 
kredytów na zakup ziarna siewnego dla podtrzymania prDdukcji 
zhożowej i zapobieżcnia pozostawieniu DdłDgiem pewnych Dbsza- 
rów uprawnych z braku ziarna siewncgD. Spccjalnie miało to dD- 
niosłe znaczeIiie na WiD snę 1932 T., gdzie wskutek mniejszych zbil)- 
rów oraz honiecznDści sprzedawania w okresie pożniwnym 1931 r. 


174
		

/018.djvu

			prawie całości posiadanych zapasów zbóż znaczna ilość /!-,ospo- 
(larstw, zwłaszcza małorolnych, stała przed groźbą pozostawienia 
nieobsianych większych połaci rolnych. Dzięki staraniom Izby uzy- 
skano na ten cel dla woj. poznailskiego kwotę 215.000 zł, którą 
w całości rozprowadził Pailstwowy Bank Rolny za pośrednictwpm 
K. K. O. i Banków Ludowych. 
Celcm ułatwienia nahywania nawozów sztucznych pod zastaw 
zhoża, opra(.ował Rząd projekt ustawy o nabywaniu nawozów 
sztucznych i ziarna ua zasadach udziału w plonach, rozumianego 
jako zahezpieczenie zasadnicze, udzielonc przez rolnika z tytułu 
dokonanej tr'ansakcji handlowej. Opinjując ten projekt Izha Rolni- 
cza uznała ustaw£{ taką za celową z tem zastrzeżeniem, że nie wy- 
kluczy to ani też utrudni nabywania nawozów na zwyczajnych wa- 
runkach kredytu towarowego przez tych rolników, których sytua- 
cja finansowa daje jeszcze wystarczającą pewność dostawcom na- 
wozów sztucznych. 
Izha Rolnicza starała się o uzyskanie odpowiednich kredytów 
dla małorolnych na zakup kwalifikowanego ziarna siewnego, rako- 
odpornych odmian ziemniaków oraz dla ogrodnictwa. 
Pozatem interwenjowała Izba Rolnicza w miesiącu maju 
1932 r. w sprawie zaległości za dostarczone buraki cukrowe 
w kampanji 1931/32 (suma zaległości z tego tytułu wynosiła ca 
15.000.000 zł), prorestując przeciwko przerzucaniu na barki rol- 
nictwa ciężaru trudności finans('wych pr'zemysłu cukrowniczego. 


III. Sprawy kolejowe i taryfowe. 
Nipwspólmierna dysproporcja pomiędzy spadającemi cenami 
artykułów rolniczych, a kosztami przewozu kolejowego, zmuszała 
Izbę Rolniczą do zwracania się i przedstawiania swych postulatów 
kompetentnym czynnikom, eelem przeprowadzenia na tym od- 
cinku koniecznej reformy. Aczkolwiek wielokrotnie wysuwana 
przez Izhę Rolniczą i or:ganizacje rolnicze zasada reformy taryfy 
kolejowej w kierunku dostosowania opłat przewozowych do obec- 
nie _niskich cen artykułów rolniczych nie została całkowicie zreali- 
zowana, to jednakże na poszczególne artykuły udało się osiągnąć 
w okresie sprawozdawczym pewne zniżki przewozowe. I tak uzy- 
skano następujące zniżki: na przewóz zboża i nasion roślin strącz- 
kowych do 100 km -- 25 %, na przewóz zboża i mąki powyżej 
100 km - 10.%, na ziemniaki 16,7 %, otręby, kuchy i tem po- 
dohne pasze treściwe do 100 km - 20;&, ponad 100 km - 10 % > 
na p:roch i fasolę do Zagłęhia Węglowego - 30 %, na przesyłki wa- 
gonowe mleka do większych ośrodków spożywczych - 48 %. na 
ryby w przesyłkach drobnicowych -- 25 %, na drób żywy i bity - 
20 %, na ser krowi 41,2 %, na sadzonki, szczepy i drzewka owo- 
cowe, leśne i o/!-,rodowe - 30 %, na konopie i len niemiędlony na 


175
		

/019.djvu

			eksport - 66 %, na len i konopie międlone, lecz nieczesane na 
eksport - 23.%, na pakuły na ekspo_rt - 49 %, na jaja w przesył- 
kach drobnicowych 15 %. Również zniżki przyznano na przewóz 
sztucznych nawozów: dla wapna nawozowego - 2U %, nawozów 
potasowych do 600 km - od 5 do 10 %, ponad 600 km - 22 % 
i dla superfosfatu - 10 %. Sprawa obniżenia taryfy na przewóz 
uznanych ziemniaków i nasion, eksportowanych zagranicę, wielo- 
krotnie przedkładana czynnikom kompaentnym, została zrealizowa- 
na dopiero w r. 1933 przez przyznanie 30?6 zniżki przewozu taryfy 
normalnej. Niestety odnośne rozporządzenie w obecnym sezonie 
wiosennym żadnych korzyści rolnictwu nie przyniosłO t pouieważ 
sezon eksportowy dla zienmiaków już się był skoiIczył. Również 
poczynione zostały starania o obniżkę taryfy na przewóz torfu 
i miału torfowego dla celów rolniczych. 
Wychodząc z założenia, że przyznane zniżki kolejowe niedo- 
statecznie uwzględniają bardzo poważny spadek cen artykułów rol- 
niczych od czasu wprowadzenia nowej taryfy kolejowej (1929 r.). 
Izha Rolnicza kontynuuje w dalszym ciąA'u swe zahicgi o (lostoso- 
w.anie taryf do ohecnego niskiego poziomu cen produktów rolnych, 
jak również artykułów przemysłowych, potrzcbnych dla produk- 
cji rolniczej (węgiel, miał węglowy" nawozy sztuczne itp.), oraz 
o dalsze ohniżenie opłat za dzierżawę bocznic kolejowych, albo- 
wiem uzyskana (lzięki staraniom Izby Rolniczej w r. 1932 obniżka 
opłat za dzierżawę bocznic kolejowych nic odpowiada obecnym 
warunkom i dla rolników-dzierżawców hocznic, jeśli się uwzgh.d- 
ui moment sezonowego tylko wykorzystania llOcznic (odstawa bura- 
ków cukrowych, ziemniaków itd.), nie jcst wystarczająca i stanoWI 
poważne obciążenie warsztatów rolnych, dzierżawiących bocznice. 
Celem uzyskania możliwie wszechstronnc/.!;o matcrjału orjen- 
tacyjnego i zebrania dezyderatów zainteresowanych sfer, Izba Roi. 
nicza rozpisała z końcem marca 193J r. ankietę dotycz. wysokości 
obecnych kosztów przewozowych. a uzyskany tą drogą materjał 
będzie służył Izbie Rolniczej za podstawę do dalszych wystąpieli 
w kierunku reformy taryfy przewozowej. 
Powołana w nowym składzie przez Pana Ministra Komunika- 
cji PaiIstwowa Rada Kolejowa, w której zasiada delegat Izby Rol- 
niczej jako reprezentant rolnictwa ziem zachodnich. iIie została nie- 
stety zwołana do chwili obecnej tak, żc delegat Izby nie miał moż- 
ności wykorzystania tej instytucji celem przedstawienia dezydera- 
tów rolnictwa zachodniego. 


IV. Sprawy podatkowe. 
W zakrcsie spr
w podatkowyeh osiągnięto złagodzenie oho- 
wiązujących rygorów drogą możności uzyskania na ustalonych wa- 
runkach odroczenia, rozkladania na raty oraz umarzania podatków 


176
		

/020.djvu

			państwowych i komunalnych, a także odsetek i kar Ził zwłol
ę, 
pl"zyczem przyznano pewną bonifikatę na wypadek uskutecznienia 
zaległości do ustalonego terminu. 
W sprawie wymiaru po(latku dochodowego zwracała Izba Rol- 
nicza niejednokrotnil' uwagę czynników miarodajnych ua nipwła- 
ściwe postępowanie władz wymiarowych. przekraczających często 
zRkres swych kompetencyj, co w konsekwencji musi wywołać od- 
powiednią reakcjI;' wśród podatników i przyczyuić się do upadl
u 
dotychczas stosunkowo wysokicj etyki podatkowt>j wśró(l ogółu 
rolniczego. 
Jeżeli chodzi o normy średniej dochodowości, ustalone dla 
gospodarstw nicprowadzących prawidłowych ksiąg gospodarczych, 
wyl
azała Izba Holnicza, że llormy te w obecnych ciężkich warun- 
kach gospodarczych, wobec daleko poczynionych już zmian w kie- 
runku ekstensywnego sposohu gospodarowania, są zbyt wysokie 
i dlatego wprost krzywdzące i uil'spra\-Viedliwe dla stosunków Wiel- 
kopolski. Przytem uwzględnianip przy odliczaniu od dochodu je- 
{lynie faktycznie w danym okresie uiszczanych wydatków, n. p. od- 
setek od (IIngów, składek od ognia i gradohicia, specjalnych opłat 
itd. pl"Owarłzi do tego, że najwięcej zadłużone gospodarstwa, które 
nie były w możności regularnego płacenia odnośnych wydatków, 
wykazują najwyższą dochodowość. Niestety słuszne postulaty Izby 
Holniczej w tym względzie nie zostały dotychczas uwzględmone. 
/\V ymiar podatku gruntowego nie odpowiada dzisiejszym wa- 
runkom !-;ospodarczym Wielkopolski. albowiem uskutecznia się go 
na podstawie niczmienionej dotychczas klasyfikacji gruntów, do- 
konanej przed -;O-ciu laty. Należy przytem zauważyć, że i wów- 
<'zas, t. j. około 1860 l'., przqJrowadzono nowe bonitacje tylko na 
ohszarze, wynoszącym ca 15 % ogólnego obszaru, ograniczając się 
co do reszty gruntów jedynie do korektury starych bonitacyj. Prze- 
prowadzonc od tego czasu zmiany w gospodarstwach rolnych st
'o- 
rzyły częstokroć nowe warunki, którym przestarzała klasyfikacja 
gruutów już ohecnie nie odpowiada. Wobec tego wysunięto ze stro- 
ny Izhy Rolniczej postulat, żeby władze skarhowe na wniosek piat- 
nika przeprowadzały nowe bonitacje, nie narażając jednakże wnio- 
"koda wc y na większe koszt}. Z uwagi na to, ŻC w myśl nowych 
przepisów za podstawę podatku majątkowe/!;o służyć ma podatek 
gruntowy, możliwo
ć rewizji na wniosek płatnika byłahy szczegól- 
nie (loniosła. 
W koilcu z\-Vracała Izba Rolnicza uwagę lla odsetki i kary za 
zwłokę przy podatkach. które zawsze są jeszcze zhyt wygórowane 
i powodują, że zaległe podatki w ogólnej sumie silnie narastają. 
Tak samo koszty upomnień i egzekucyj, zwłaszcza przy niższych 
kwotach, są stosunl
owo za wysokie. 


5"rawoalanie W. I. R. -- ]2 


177
		

/021.djvu

			V. Ubezpieczenia spcłeczne i rzeczowe. 
Długoletnie zahiegi i podjęte starania organizacyj rolniczych 
o ograniczenie nadmiernie rozhudowanych uhezpieczeil społecz- 
nych i gruntowną ich reformę, zostały w roku sprawozdawczym 
uwieńczone pomyślnym rezultatem. Uchwalona, lecz do końca 
okresu sprawozdawczego nie ogłoszona jeszcze ustawa o ubezpie- 
czeniu społecznem. wprowadza radykalne .zmiany w dotychczas oho- 
wiązujących w tej dziedzinic przepisach prawnych, polegające na: 
l. scalpniu poszczególnych form ubezpieczeń w jednym zakła- 
dzie ubezpieczeniowym, przez co osiągnięta ma zostać jednolita 
f!;ospodarka funduszami uhezpicczeniowemi i wskutek tego pota- 
nienie kosztów administracji, 
2. zasadniczej zmianie dotychczasowego ubezpieczenia na wy- 
padek chorohy, polegającej na tern, że pracownicy rolni nie hędą 
podlegać ohowiązkowi uhezpieczenia w puhlicznych instytucjach, 
t. j. w kasach chorych. wzamian za co obowiązek udzielania otrzy- 
mywanych dotąd przez rohotników bwiadczeń spoczywać hędzie 
na pracodawcach rolnych, przyczem koszty lcczcnia w 90 % hędą 
I.onoszone przez pracodawców, reszta przez pracobiorców, 
3. wprowadzeniu .jednolitych podstaw na całym terenie Rzeczy- 
pospolitej uhezpieczenia od wypadku przy pracy i choróh zawodo- 
wych. co spowoduje dla rolnictwa wojewó(lztw zachodnich znaczne 
zmniejszenie ciężarów; przewidziana składka wyniesie 196. gdy 
dr.tychczas wynosiła 3 % zarohków (w r. 1932) z tytułu tego uhez- 
pieczenia. 
Co się tyczy uhezpieczeń od inwalidztwa i na starość rohotni- 
ków, nowa ustawa przewiduje również jej ujednolicenie, przyczem 
dla rolnictwa i zawodów pokrewnych Ula hyć opracowany przez 
Ministerstwo Opieki Społecznej projekt ustawy do dnia l stycznia 
] 93-1 r.. normującej omawiane uhezpieczenie dla robotników rol- 
nych. Do czasu wejścia w życie tej ustawy ohowiązywać hędzie do- 
tvchczasowa ustawa niemiecka. 
. Rozpoczęta w końcu roku poprzedniego (1931/32) i kontynuo- 
wana w okresie sprawozdawczym akcja w kierunku przeciwdzia- 
łania projektowanemu wprowadzeniu przymusu uhezpieczenia zie- 
mioplodów rolnych od gradu została uwienczona pomyślnym skut- 
Idem. Zorganizowana opinja rolnictwa. woj. poznailskiego w przed- 
łożonej przez prezesa Izhy Rolniczej na przedwstępnej konferenc.ii 
Poznańskiego Wydziału Wojewódzkiego w dn. 13. IV. 1932 r. re- 
zolucji, w której zajęła jednomyśln
 stanowisko, oświadczyła się ze 
wzg]ędów zasadniczych przeciwko wprowadzeniu jakichkolwiek 
dalszych przymusowych uhezpieczeń, stanowiących narówni z po- 
datkami i opłatami puhlicznemi nOWe ohciążenie gospodarstw rol- 
nych i stwierdzającej, że projektowany przymus uhezpieczenia żad- 
nych realnych korzyści rolnictwu nie przyniesie, lecz przeciwnie 


178
		

/022.djvu

			. 


pogorszy j£'szcze krytyczne położenie rolnictwa Wielkopolski. N a 
sl
lItek wnicsionego sprzeciwu projekt ten upadł. Pozatem w ana- 
logicznych wypadkach na zapytania skierowane do Izhy Rolniczej 
przez Ministerstwo Rolnictwa i R. R. celem wypowiedzenia się od- 
nośnie wprowadzenia przymusowego uhezpieczenia ruchomości 
rolnych od ognia ()raz ziemiopłodów od gradu na terenie innych 
województw Polski, Izha przedkładała swoją opinję, nadmieniając. 
że warunki dla wprowadzenia przymusu uhezpieczeniowego muszą 
hyć rozpatrywane pod względem stanu gospodarczego i kultural- 
nego poszczególnych (lzielnic, które na ohszarze Polski .óżnią się 
znacznie. 


VI. Różne. 
Duże rozgoryczeme wśród rolników wywołuje przymus legali- 
zacji co dwa lata wag i odważników oraz związane z tem opłaty. 
W sprawie tcj Izba Rolnicza kilkakrotnie interwenjowała, domaga- 
jąc się przcdłużenia okresu legalizacji, ohniżel1ia opłat oraz wyłą- 
cLenia z pod pr.ł:ymusu legalizacji wag., używanych przez rolników 
dla potrzeh jc(lynie wcwnętrznych własnego gospodarstwa. Nie- 
stcty sprawa ta dotychczas nie została lorz)'stnie dla rolnictwa za- 
latwiona. 
W sprawie nadmiernie wysokich opłat pocztowych, pohiera- 
ltych za listy pole<'onc i zwykłe, ahonament od aparatów telefo- 
Jlicznych, rozmowy telefoniczne i telegramy, Izha Rolnicza wystą- 
piła o ohniżenie tych opłat. Szczególnic op,1aty za rozmowy tele- 
foniczne na wsi są \-Viclkim ciężarem (lla rolnictwa, słusznem hyło 
Zatcm żądani!' Izhy ahy rozmowy tclefonicznc w ściśle określonym 
obwodzie hyły wolne od opIat, a w szczególności rozmowy prowa- 
(!7one z przynalcżnem miastcm powiatowcm. 
Również Izba Rolnicza współpracowała jak corocznie z czyn- 
nikami kol£'jowemi w ustalaniu rozkładu jazdy, przedkładając ży- 
c:.;enia rolnictwa odnośnie usprawnicnia połączeń kolejowych itp. 
Naskutek podniesienia opIat uhojowych i pohieranych przez 
magistraty niektórych miast wysokich opłat targowych, Izba Rol- 
nicza interwcnjowała u miarodajnych czynników, osiągając w nie- 
których wypadkach pozytywne rezultaty. 
Odnośnie wysuniętego przez niektóre organizacje rolnicze pro- 
jektu wprowadzcnia przymusu domieszki mąki żytniej do pszennej, 
Izha Rolnicza ustosunkowała się negatywnie, uważając, że przymu- 
sowa domieBzka wpłynęlahy ohniżająco na cenę pszenicy, nie po- 
wodując ró\-Vnocześnie zwyżki żyta i tem samem nie osiągając za- 
mierzonego cclu. Również Izha nie podzieliła wysuniętej w pro- 
jdu'ie ohawy co do ewcntl. hraku pszenicy w okresie przed- 
znlwnym. 
Ponadto urzędnicy Izhy Rolniczej hrali udział w całym sze- 
ref;u zebralI" konfcrcncyj i specjalnych komisyj, poświęconych 


12* 


179
		

/023.djvu

			. 


sprawom ekonomiczno-rolniczym wzgl. z rolnictwcm związanych, 
¥woływanych hądź to hezpośrednio przez Izhę, hądź przez instytu- 
cje państwowe (Ministerstwo Rolnictwa i R. R., Okręgowy Urząd 
Chezpieczeń, Dyrekcję Kolei Państwowych) luh przez społeczne 
organizacje rolnicze (Związek Organizacyj Rolniczych R. P. 
w Warszawie, Nacz. Organizacj.ę Zjedn. Rolnictwa i Przemysłu 
Roln. Zach. Polski) i inne instytucje samorządu gospodarczego 
i społeczno-gospodarcze (Izba Przemysłowo-Hamllowa w Poznaniu, 
l\1iędzyizhowa Komisja dla popieranie zhytu artykułów rolniczych, 
Patronat Związku Spółck Zarohkowych i Gospodarczych itd). 


VII. Działalność sprawozdawcza i informacyjna. 

 okresie sprawozdawczym Izba I\olnicza opracowała cztery 
wyczerpujące sprawozdania kwartalne o położeniu gospodarczem 
rolnictwa w okręgu Izby Rolniczej, obrazuj:acjom rolniczym. 


180
		

/024.djvu

			VIII. Prace statyEtyczne i ankietowe. 
W okresie sprawozdawczy".l kontynuowano prowadzoną od 
szeregu lat statystykę cen zhóż i przetworów zhożowych, nasion. 
słomy i siana. pasz treściwych oraz cen żywca na podstawie noto- 
wań Giełdy Zhożowej i Towarowej oraz Targowicy Miejskiej w Po 
znaniu. Na podstawie tych notowań prowadzono wykaz średnich 
cen dziennych oraz ohliczano średnie miesięczne, roczne kalen- 
darzowe. jak i przeci'itne roku gospod.arczego wymienionych pro- 
duktów. Pozatem prowadzono statystykę cen nawozów sztucznych 
wedłu
 cenników fahryk nawozowych oraz statystykę cen nahiału 
i masła w mieście Poznaniu. 
Dane tc służyły nietylko za podstawę do omawiania kształ- 
towania się tendencyj hadlowych na rynku w sprawozdaniach 
kwartalnych lecz również do udz;.elania licznych informacyj doty- 
czących cen odnośnych artykułów sądom. różnym uł-Zędom. insty- 
tucjom oraz osobom prywatnym. 
Piśmiennych informacyj tego rOllzaju łącznic z wymienionemi 
powyżej (pod p. VII) udzielono w okresie sprawozdawczym 
około 150. 
Pozatem z dziedziny ohrotu towarowego Polski z zagranicą 
opracowano na podstawie urzędowych materjałów statystycznych 
(wydawnictwa Głównego Urzędu Słatystyeznego) szereg zestawieli 
w cyfrach ahsolutnych i procentowych o handlu zagranicznym Pol- 
ski poszczególnemi artykułami i ohrocie z poszczególnemi krajami, 
analizując odnośne dane cyfrowe i uwypuklając r'zęstokroć przy 
tych zagadnieniach rolę Wielkopolski w ogólnej wymianie kraju 
z zagranicą, jak i w ohrocie wewnętrznym na podstawie statystyl
i 
przewozów kolcjowych. o
łaszanych w wydawnictwach Minister- 
stwa Komunikacji. 
Prócz tego posługiwano się materjałami statystyeznemi Głów- 
ncgo Urzędu Statystycznego przy opracowaniu zestawień dotycz. 
produkcji poszcze'
ólnych artykułów z uwzględnieniem warunków 
lokalnych. 
Uzyskany tą drogą materjał służył nie tylko Izhie. lecz niejed- 
nokrotnie or
anizacjom rolniczym i osohom prywatnym IJrZY opra- 
cowywaniu poszczególnych zagmlnień. związanych z ohroną inte- 
rpsów tutej5ze
0 rolnictwa. 
W licznych wypadkach, gdy tego wymagała ważność poszcze- 
gólnych zagadnień opracowywanych przez Wydział, rozpisywano 
ankicty celem zehrania aktualnego i wyczerpującego materjału, 
jak np. ankietę dotyczącą pomocy kredytowej na zasiewy wio- 
scnne w roku 1932, kosztów oh ciążenia wartości towarów przewo- 
zami kolcjowemi, działalność i ewentI. rozszerzenia zakresu pracy 
Chlodni i Składów Portowych w Gdyni. wprowadzenia pelnej stan- 


181
		

/025.djvu

			daryzacji masła, rewizji ohowiązujących pr.lepisów przewm'o\-Vych 
przy eksporcie jaj itp. 
Jak w latach uhiegłych rozpisano również ankietę o stanie za- 
pasów zhóż u mniejszej własności rolnej (do 50 ha) w dniu l. II. 33, 
którą rozcsłano w dużej ilości (25UO egzemplarzy) za pośrednictwem 
prezesów Kółek Rolniczych. Analogiczną ankietę dotyczącą więk- 
szej własności przeprowadza u swych członków Wielkopolski Zwią- 
zek Ziemian. Wyniki ankiety podano do wiadomości Ministerstwu 
Rolnictwa i R. R., Gfó\-Vnem'u Urzędowi Statystycznemu, Instytutowi 
Badania Konjunktur Gospodarczych oraz Związkowi Organizacyj 
Rolniczych. Do ankiety tej przywiązują miarodajne czynniki duże 
znaczenie z uwagi na ewentl. możność zorjentowania się co do kształ- 
towania się cen zhoża na podstawie posiadanych zapasów zhóż 
w okresic przednówkowym oraz w związku z tem prowadzenia 0(1- 
powiedniej polityl...i z),ożowcj. 


IX. Posiedzenia Komisji Ekonomicznej Izby Rolniczej. 
Komisja Ekonomiczna odbyła w okresie sprawozdawczym dwa 
posiedzenia w dniach 30 maja i 5 października.1932 r. W roku 1933 
z powodu reorganizacji Izhy i wskutek tego rozwiązania rady Izhy, 
dalsze posiedzenia komisji się nie odbywały. 
Tematem ohrad posie(lzeii lomisji były 
w dniu 30 maja 1932 r.: 
l. Sprawa niewypłaconych przez cukrownie' nalcżności za odsta- 
wione huraki cukrowe w kampanji 1931/32. 
2. Ustalenie odpowiedzi ua l westjonarjusze Ministerstwa Rol- 
nictwa i R. R., dotyczące polityki rolnej w roku gospodar- 
czym 19:32,33. 
w llniu 5 października 1932 r.: 
l. Sytuacja finansowa w rolnictwie. 
2. Aktualne zagadnienia cukrowniczł> z punktu widzpnia intcrpsów 
rolnictwa. 
3. Sprawa wywozowych premij zhożowych. 
4. Wolne głosy (m. in. omawiano sprawę kupna nawozów sztucz- 
nych i nasion pod zastaw zhoża).
		

/026.djvu

			IV. 
Dział Rachunkowości Rolnej 


W okresie sprawozdawczym opracowano zamknięcia hilanso- 
\-Ve dla gospodarstw wielko- i małorolnych za rok gosp. 1931/32. 
Bilanse tych gosp()(larł-tw. które przeważnie służą dla eelów podat- 
kowych, opracowywauo w miarę możności również w ujęciu Std- 
tystycznem. Celem zobrazowania przeciętnego poziomu budżetów 
gospodarczych w rolnictwie za wyżej wymieniony okres, ujęto róż- 
ne typy przedsięhiorstw wielkorolnych, t. zn. warsztaty zhożowo- 
okopowe oraz hodowlane (nahiał. opas). w jedną g.rupę, przyezem 
utrzymano ciągłość tych samych warsztatów przez okres 5-lptni 
(od r. 1927/28-] 931/32). Na podstawie przeciętnych danych z wy- 
żej wymi('nionej grupy gospodarstw stwierdzić można w r. 1931/32 
coraz dalej posuwającą się przehudowę organizacyjną poszczegól- 
nych gospodarstw. Dotychczasowy ustrój organizacyjny w Wielko- 
polsce - intensywna naklallowa gospodarla rolna, która w roku 
1929/3U, a częściowo nawet w roku 1930/31. mimo dekonjunktury 
gospodan'zej, z dU:1ym trudem podtrzymana - załamuje s;ę har- 
dzo wyraźnie \-V roku 1931/32. Zanik bieżących nakładów gospo- 
darczych przyhiera częstokroć formy tak radykalne, że w rezulta- 
cie niestosunkowo duża ilość gospodarstw w roku gosp. 1931/32 
wykazuje dochody podatkowe w wysokości przewyższającej docho- 
dy wykazaw' w roku gosp. 1927/28, osiągając niemal dochodowo
ć 
z okresu naj korzystniejszej konjunktury (1928/29). 
Szczcgółow(' dane cyfrowe, opatrzone należytem ohjaiinieniem 
zostaly opracowane i hędą częściowo opuhlikowane na łamach Po- 
radnika Gospodarskiego w czerwcu 1933 r. 
W okresie sprawozdawczym wykonano następujące zamknięcia 
hilansowe, rlotyczcące roku gosp. 1931/1932: 
Gospodarstwa wieJkorolne: 
system raportowy . 67 hilansów 
syslem rewizyjny 38 " 
Opracowano dorywczo (poza umową) 12 " 
G o s p o d a r s t wam a ł o r o l n e :" . 55" 
o..az !)O zamkuięć rachunkowych dla Wydziału Ekonomiki Rolnej 
Drohnych Gospodarstw Wiejskich w Warszawie. 


183
		

/027.djvu

			Uciążliwa sytuacja finansowa w rolnictwic oraz wstrzymywa- 
uie prac wykonywanych (lla gospodarstw rolnych wskutck nieuisz- 
czania opłat, wywolały w ciąf!;u roku. sprawozdawczcgo różne wa- 
hania w ilości gospodarstw prowadz	
			

/028.djvu

			twie. Łącznie z dalszym rozwojem i ujednoliceniem wyze) wymie- 
nionej technicznej działalności. opracowano i wydrukowano wzór 
hilansu p;ospodarczego. wzór perjodycznego zamknięcia rachunko- 
wcgo oraz wzór zcstawienia kalkulacyjnego i statystycznego. 
W zakresic rachunkowości gospodarstw lUałorolnych wydru- 
kowano księgę domowcgo p;ospodarstwił wiejskiego. . 
Z innych ważnicjszych prac, wykonanych przez Oddział Orga- 
nizacji GosJlodarstw i Statystyki należy wymienić: 
1. Opracowanip projektu statystyki dochodów i rozchodów go- 
spodarstw rolnych, zlecone Wielkopolskiej Izhie Rolniczej uchwa- 
łą, powziętą na ostatnim Zjeździe Kiero\-Vilików Biur Rachunkowo- 
ści Rolniczej przy Organizacjach Rolniczych w Warszawie. Opra- 
cowany projekt, zaopatrzony komentarzami, rozesłano poszczegól- 
nym organizacjom rolniczym, ażehy przygotować odpowiedni ma- 
tprjał ptzed nast!;pnym Zjazdem, który zwoła Izha Rolnicza do 
Poznania. ł,ącznie z dotychczasową statystyką, opracowywaną przez 
Izhę Rolniczą, przcprowadzono również korespondencję z Między- 
narodowym Instytulem Rolniczym w Rzymie, który wyraził życze- 
nie opracowania statystyki w zakresie pojęć i tenninolop;ji" usta- 
lonej na Zjeździc Międzynarodowym w Bukareszcie. 
2. Opracowywanie różnych zagadnień, wchodzących w zakres 
zainteresowalI władz skarhowych (ceny, normy hiłansowe, kwest je 
amortyzacji, taksacjc etc). 
3. Przeprowadzanie stałej kalkulacji rohocizny dla jednego 
gospodarstwa wielkorolnego. 
W okresie sprawozdawczym ogłoszono następujące puhlikacje: 
J. Rolnictwo i przemysł maszyn rolniczych, 
2. Zanikający ruch hudowlany w gospodarstwach rolnych w "'i el- 
kopolsce, 
3. Brak współpracy w zagadnieniach nad kryzysem rolnym. 
.1. Uwagi na tle konkursu nad raehunk. gospodarstwa (lomowego, 
.5. Rohocizna piesza, 
6. Zadania Wydziałów Rachunkowości Rolniczej przy Organiza- 
cjach Itolniczych (referat na Zjeździe Kierowników Biur Ra- 
chunkowości Rolniczej przy Org-anizacjach Rolniczych w War- 
szawie 3. X. 1932 r.), 
7. () zaległościach po(latkowych (Poradnik Gospodarski). 
Przed rozpoczęciem nowego roku gospodarczego 1932/33 wy- 
c.:ano zeszyt propagandowy Poradnika Gospodarskiego z zakresu 


185
		

/029.djvu

			organizacji gospodarstw i rachunkowości rolniczej, który zawierał 
również następujące prace, wykonane przez referentów Działu: 
1. Ustalenie dochodu podatkowe
o w gospodarstwarh wiejskich, 
2. Rohocizna sprzężajna. 
3. Rozwój r
chunkowości rolnej gospodarstw folwarcznych. 
4. Aktualne kalkulacje w rolnictwie, 
5. O rachunkach domowego gospodarstwa wiejskiego.
		

/030.djvu

			v. 
Wydział Oświaty Rolniczej 


Sprawozdania z lat poprzednich dały sposohność śledzenia 
rozwoju reorp;anizacji szkolnictwa rolniczego Izhy Rolniczej. Za- 
danie to przeprowadzone według zg-óry powziętego programu, stop- 
niowo z roku na rok przekształcało ustrój szkół i w roku uhiegłym, 
rzec można, osiągnęło punkt końcowy. Wielkopolska szkoła rolni- 
cza zapoczątkowana została na wzorze niemieckiej 2-zimowej szko- 
ły rolniczej, to jest typie szkoły ściśle teoretycznej. Pod określe- 
niem tem rozumieć należy nie tylko wynikające z sanU'go ustroju 
szkcly wykluczenie równoległego z nauką teoretyczną praktycz- 
nego szkolenia uczni, lecz i sam charakter nauki, imitujący t. zw. 
,.system akademicki"', przeprowadzający naukę przedmiotów fa- 
chowych według pro(!,ramu, uwzględniającego przedewszp;tkiem 
ohszerne potraktowanie wiadomości podstawowych z dużym naci- 
skiem na tło przyrodnicze i systematycznie dochodzący do rozpa- 
trzenia szczegółowych zagadnień właściwie fachowych. Ogranicza- 
jąc naukę do dwóch półroczy zimowych, szkoła tego typu mało 
troszczyła się o to, w jaki sposóh wychowankowie jej wykorzystują 
(Hugi, bo 7 miesięczny okres letni międzyszkolny i czy posłuży on 
im do praktycZIlPgo uzupełnienia i wzmocnienia nabytej wiedzy 
teoretyczncj, czy też poświęcony hędzie tylko nieuświadomionej 
V' acy fizycznej na roli z mniej luh więcej gruntownem wywietrze- 
nit'm z głowy nahytych wiadomości. 
Doszedłszy do przekonania na mocy znajomoscl warunkó\-V 
miejscowych oraz zdohytego doświadczenia i próh w innym ki!'- 
runku, że jedynie typ szkoły rolniczej 2-zimowej odpowiada po- 
trzehom tutejszej ludności rolniczej i liczyć może na powodzenie, 
Izha Rolnicza postawiła sohie za zadanie przekształcenie ustroju 
swych szkół rolniczych w tym duchu, hy nie wydawały one bezrad- 
11yeh teoretyków z nachwytanemi, a nie pogłęhionemi i niedosta- 
te('Znip przetrawionemi wiadomośeiami, lecz by wychowankowie 
6?koły wnosić mogli w życie zawodowe praktyczne walory, czynią- 
ce z nich samodzielnych, zaradnych kierowników mniejszych war. 
sztatów rolnych i światłych przodowników kultury rolniczej. W tym 
celu, począwszy od roku 1923, program nauki ulegał stopniowym 
zmianom z przesunięciem ciężaru na stronę praktycznych zagad- 
nicń i usuuięciem zhytnieg-o balastu teoretycznego. Również przez 


187 


.
		

/031.djvu

			I.:udziej ożywione metody nauczania starano się pohudzić samo- 
clziplną myśl i praktyczne wyrohienie uczni. Największą wa!;ę zwró- 
cono jednak na letni okres międzyszkolny, dążąc do poddania 
wpływom szkoły zajęć uczni w tym czasie. Zamierzenia te dawały 
się uskutecznić w słahym stopniu tylko, dopóki uczniowie udawali 

it; w okresie letnim przeważnie na t. zw. praktyki do większych 
majątków, gdzie hyli wyzyskiwani jako siła rohocza. W tych \
a- 
runkach nie mogło hyć mowy o systematycznem, ujętem w ściślej- 
szy program pokierowaniu działalnością wychowanków szkoły 
w przerwie między semestrami, a tem mniej o roztoczeniu nad nią 
kontroli. Ograniczyć się wypadło do mniej lub więcej częstszych 
zjazdów uczniowskich. zależnie od okoliczności, krótkich praktycz- 
nych kursów i nieohowiązujących zalecell. Dopiero zamknił:l'ie du- 
stępu do płatnych praktyk, wywołane pogłębiającym się w ostat- 
nich czasach ciężkiem położeniem rolnictwa, pozwolilo w)'korzy- 
stał: przymusowy powrót uczni do rodzinnych gllspo.lal"8tw. jako 
uzupełnienie teoretycznej nauki planową praktyką pOll kierownic- 
twem i kontrolą personelu nauczycielskiego. .W ten spo
óh letni 
okres między dwoma zimowemi semestrami został wh!czony da 
programu 2-zimowej szkoły rolniczej. podnosząc wyhitnie jej prak 
tY:ZlH! wartość. Prócz tego szkoła nawiązywała ki3łą, systcmatycz- 
nI! łączność ze swymi ahsolwentami na drudzE fachowcj opieki 
i poradnictwa w ich gospodarstwach, łącznie z wyhol"cm gospo- 
(
arótw przykładowych. Wynikłe w związku z tem zhJiŻl'llie 8zkoły 
do gospodarstw uczniowskich i okolicznego rolnictwa orlhiło się 
również korzystnie na popularności szkoly. 
Niestcty, równulcgle ze scharaktel'}zowanem wyżej udoskonale- 
niem i przystosowaniem wielkopolskiej szkoły rolnie.lCj 110 prak- 
tycznych celów, postępował powszechny kryzys ekonomiczny, nie 
oszczędzający w swym uiszczycielskim pochodzie żadnej dziedziny. 
Nad wyraz ciężkie położenie finansowe ludności rolniczej, odhiło się 
dohitnie na szkolnictwie Izhy Rolniczej, hamując jego tak pomyślnie 
zapowiadający się rozwój. Budżet Wydz. Oświaty Rolniczej, który 
już w roku zeszłym osięgnął" zdawałohy się, ostateczni" t;rani.
e 
uszczędności, poza które normalna działalność iść nie iUugia. ulcc 
musiał w roku sprawozdawczym dalszej poważnej redukcji. Naj- 
holeśniejszym punktem hyło całkowite skreślenie pozycji na roz- 
jazdy personelu nauczycielskiego do gospodarstw uczniowskich- 
Oznaczało to wyrzeczenie się tak pomyślnie zapoczątkowanej pra- 
cy nad dokształceniem uczni w okresie lei:nim oraz rozwinięciem 
facbowej opieki nad gospodarstwami wychowanków szkół rolni- 
czych i org
łllizacji gospodarstw przykładowych. Działalność. p
r. 
sonelu nauczycielskiego podczas lata ograniczyć się musiała flo 
zmnicjszonej zresztą z tych samych powodów współpracy z innemi 
wydziałami Izhy, do prowadzenia przysposohienia rolniczego wśród 


188 


.
		

/032.djvu

			młodzieży wiejskiej i wreszcie do tych czynności z zakresu kultu.}' 
rolniczej, na które poszczególne powiaty przeznaczyły specjaluc 
fundusze, co zaliczyć można do rzadkich wyjątków. Kontakt z ucz- 
niami i ahsolwentami szkół hył tylko sporadyczny i przygodny 
przy sposohności innych czynności nauczycielstwa. 
Chociaż więc liczba szkół rolniczych i ohsada nauczycielska 
pozostały w roku sprawozdawczym niezmienione, działalność Wy- 
{lziału Oświaty Rolniczej doznała znacznego osłahienia. WytYCZIlP 
i cele tej działalności, zakreślone i stopniowo przeprowadzane od 
szeregu lat, wymagały systematycznego i nieprzerwanego wykony- 
wania programu. Niestety, straty spowodowane napotkanemi trud- 
nościami materjalnej natury nie ograniczą się do hilansu jednego 
loku; uszczuplą one w znacznym 
topniu dotychczasowy dorolwk 
i zaciężą na przyszłości, zanik bowicm rozwoju powoduje cofnię- 
cie się w postępie. 
Jednakże na przyszłe losy wielkopolskiego szkolnictwa rolni- 
czego uie należy zapatrywać się pesymistycznie. Przeciwnic, wszyst- 
ko przemawia za tern, że ubiegły rok był ostatnim" którego sprawo- 
zdanie tak smętnie zabarwić wypadło. Naczelna władza szkolnictwa 
rolniczego, która w roku hieżc!cym przeszła z Ministerstwa Rolnic- 
twa do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, 
przeprowadziła reformę ludowej szkoły rolniczej, oparte! na zasa- 
dach, które w głównej mierze idą w tym kierunku, w jakim zdążało 
wielkopolskie szkolnictwo rolnicze. A mianowicie okres letni. dzie- 
lący 2-zimowe półrocza, został włączony jako ohowiązkowy trzcci 

emestr, poświęcony programowemu, praktycznemu dokształceniu 
uczni w gospodarstwach ojcowskich pod kierunkiem i kontrolą 
personelu nauczyciplskiego, przyczem zapewnione zostały środki 
fiuansowe dla przeprowadzenia tej akcji. Dzięki temu zawodowe 
kształcenie młodzieży wiejskiej wkracza w fazę, rokujc!cc! mu naj- 
pomyślniejszy rozwój i osic!gnięcie właściwych celów. Poza udosko- 
naleniem ustroju i zabezpieczeniem podstaw materjalnych, szkoły 
rolniczc otrzymały od Ministerstwa nowe programy nauki, które 
opracowane zostały na zasadach jak naj dalej idc!cego przystosowa- 
nia ich (io praktycznych celów, jakim ten typ szkoły służyć winien. 
Programy te, wyprzedzając w postępie wszelkie wzory zagranicz- 
nc, stanowią prawdziwe! chlubę polskiej myśli twórczej. 
Celem przysposohienia nauczycielstwa do prowadzenia pracy 
na zasadach zreformmvanego ustroju i nowych programów, odbył 
się specjalny kurs w październiku roku zeszłego we Wrześni pod 
przewodnictwem naczelnika szkolnictwa rolniczego w Ministerstwie 
WyznalI Religijnych i Oświecenia Puhlicznego. Udział w kursie 
wzięli wszyscy nauczyciele szkół rolniczych Wielkopolskiej i Po- 
morskiej Izb Rolniczych, a wyczerpujące i ożywione rozprawy wy- 
pełniły 2 dni i świadczyły o zainteresowaniu i przejęciu, jakie wzbu- 


189
		

/033.djvu

			oziły omaWIane zagadnienia. Z konferencją tą poh!czony został 
kurs poświęcony zagadnieniu przysposohicnia rolniczego, który wy- 
pełnił następne 3 dni. 
Nowa ta, a niezmiernie skuteczna, forma zawodowego kształ- 
cenia naj szerszych mas młodzieży wiejskiej, zyskała w krótkim 
czasie niebywałe rozpowszechnienie i popularność. " wojewódz- 
twic Poznailskiem przysposobienie rolnicze spoczywa całkowicie 
na harkacll personelu nauczycielskiego szkół rolniczych. Nie mo- 
gąc. ze względu na trudności finansowe, rozszerzać się liczebnie, 
akcja przysposohienia rolniczego zdąża do utrwalenia i pogłęhienia 
pracy. W tej myśli naczelne kierownictwo przysposobicnia rolni- 
cze:go zlcciło obowic!zkowe przeprowadzanie 3-dniowych kursów dla 
przodowników konkursów rolniczych. Program kursu przysposo- 
hienia rolniczego wc .Wrześni miał być wlaśnie wzorem takiego przy- 
gotowania przodowników. Jako materjał doświadczalny posłużyło 
grono przodowników konkursów ohojga pIci, wyhranych z różnych 
zrze,>zeil młodzieżowych. Bierny i onieśmielony z począt1
u nastrój 
młodzieży, pod wpływ cm umiejętnie przeprowadzonych wykładów 
i pogadanek, a zwłaszcza towarzyskiego zbliżcnia się na wieczor- 
nych zehraniach w świetlicy" ush!pił rychło ożywionemu zaintere- 
sowaniu i zaufaniu do kierowników. Pierwsza tego r
rhaju imprc- 
za naukowa wzhudziła powszechne zainteresowanie i zaszczycona 
była uczestnictwem przedstawicieli Ministerstwa, Województwa, 
Starostwa i Wojewódzkiej Organizacji Rolniczej. 
Mocno ograniczona z powodów powyżej przytoczonych rlzia- 
łalno
ć pozaszkolna pcrsonelu nauczycielskiego w porównaniu z ro- 
Idem uhicgłym, znajdzie wyraz również w wyszczególnieniu cy- 
frowem. 
W 13-tu okręgach szkolnych przeprowadzono: 
1. "ykładów i kursów w Kółkach Rolniczych . 426 
2. Inspekcyj stacyj huhaji i knurów 42 
3. Kwalifikacji z,jemiopiodów w . 205 maj. 
4. Doświadczeń nawozowych 52 
5. Zespołów Konkursów Przys. RoI. 1I8 z uczestn. 1853 
6. Z wicdzeli gospodarstw uczniowskich . 56 
Ogólna frekwencja męskich szkól rolniczych spadła z 575 do 
528. W ohec pogorszonej jeszcze znacznie sytuacji finansowej lud- 
ności rolniczej, uważać należy spadck ten za bardzo nieznaczny 
i świadczący raczej o utrwalaniu się idei konieczno;ci zawodo'.vego 
kształcenia mł
)(lego pokolenia. Że nic przychodziło to łatwo, świad- 
czy fakt. że mimo ohniżenia wpisu do szkoły na 30 zł za półrocze, 
uczniowie ,vnosili opłaty ratami, a kilku z nich zmuszonych było 
opuścić szkołę z powodu niemożności uiszczenia należności. 
3-scmestrową szkołę rolniczą w Środzie ukoilczyło 15 uczni, 
a na nowy kurs wstąpiło 24, czyli stosunki frekwencyjne pozostały 


190
		

/034.djvu

			tam muiejwięccj niezmienione. Szkoła pozostaje w dalszym CIągU 
niezapelniona. 
Natomiast hardzo znaczne obniżenie frekwencji wykazały żdi- 
r"kie szkoły gospodarcze i to mimo znacznego obniżenia opłaty. 
Licz	
			

/035.djvu

			l1ak społeczeilstwo do tych placówek oświatowych, świadczą sta- 
rania podjęte jeszcze w jesieni o uruchomienie kursów w Tnchorzy. 
Pr:lytem dwa głównie zainteresowane Starostwa (Wolsztyn i Nowy 
Tomyśl) ofiarowały się pokryć koszty. Jednak, mimo że i Minister- 
btwo wywierało nacisk na reaktywowanie szkoły, spóźniona pora 
i faktyczny hrak dostatecznej liczhy kandydatck, uczyniły p'rojckt 
w roku sprawozdawczym niewykonalnym. 
Komisja Szkolna odhyła w roku sprawozdawczym jeduo tylko 
posiedzenie w czerwcu w szkole w Witkowie. Oprócz zwiedzenia 
8zkoły, program ohrad wypełniło całkowicie sprawozdanie naczel- 
llika wydziału oświaty rolniczej i dyskusja nad niem. Heferent sta- 
rał się zohrazow.-li. pożałowania godne położenie wydziału oświaty, 
klorcgo budżet okrojony niewspółmiernie w stosunku do innych 
wydzialów poza granice nawet najekonomiczllicjszych potrzeh, uuic>- 
możliwia normalną działalność; wskazywał zwłaszcza na 8zkodłi- 


Pod wz
lędem zawodu ojców uczniów statystyka wykazuje: 


Ogólna Rolników Rolników Z 
L. Szkoła liczua posiadają- nie posiada_ innych 
p. uczniów cych ziemię jących ziemi zaworMw 
1 Bydgoszcz 50 I 41 1 8 
2 Chonzipż 30 22 - f\ 
3 Inowrocła w 66 40 4 22 
4 Janowiec 52 41 - 11 
fi Koźmin 29 24 - 5 
6 Kępno 13 13 I - - 
7 Leszno I 47 31 - 16 
8 Mięnzychód 23 20 - 3 
9 Gdolanów 16 16 - - 
10 Szamotuły 27 24 - 3 
11 W' olsztyn ,12 28 - 14 
12 Września 39 30 -- I 9 
434 330 5 99 
13 Środa z wy kI. 
jęz. niemieck. 58 53 - 5 
492 383 5 104 
14 Środa 3-sem. 39 16 - - 23 


531 


399 


5 


127 


192
		

/036.djvu

			W()Ść całkowitego skreślenia pozycji na pozaszkolną działalność 
personelu nauczycielskiego, co grozi zmarnowaniem dotychczaso- 
wego dorobku, zwłaszcza w zakresie praktycznego dokształcenia 
uczni w okresie letnim i fachowej opieki nad gospodarstwami ucz- 
niowskiemi. Wskazując drogi uzupełnienia budżetu wydziału bez 
obciążenia finansów Izby, sprawozdawca usiłował wzbudzić zain- 
tl'rcE-owanie czlonków Komisji tą ważną sprawą i zyskać ich po- 
parcie dla zapewnienia działalności wydziału oświaty normalniej- 
bzego rozwoju. Jednak większość Komisji nie podzieliła tych zapa- 
trywall i nie powzięła żadnych decyzyj w myśl wywodów sprawo- 
zdania. 
W składzie personelu uauczycielskiego zaszły tylko nieznacz- 
ne zmiany. 


Pod względem zamieszkania uczniów statystyka wykazuje: 


50 27 14/ 9 1 4 27 13 6- 
30 14 15 1 / 8 4 4 2 12 
66 29 31 6 15 46 1 4- 
52 16 19 17 14 8 - 6 24 
29 16 10 II 3 8 I 14 - I 7 - 
13 13 - - 7 fi - 1- 
47 12 20 15 7 30 1 9- 
23 19 - 4 5 18 - - - 
16 15 - 1 10 -I - - 6 
27 20 2 5 , 12 11 " 1 3- 
42 27 5 10 20 15 2 5- 
39 
,
,,-E:.....!.!. 
I-ł- ..2....1-=- 
, 434 232 1, 126 11 76 123 201 11 23 45 42 
Sroda z język. 
wykI. niem. 58 5 1 52 5 4 - 49 - 
492 237 1 1127 1 ' 1 '1
81128 2051 1 2394 / 42 
Środa 3-sem. 39 4 4 31" - - - - 39 
531 1241" 131111591! 1281205" 23 I 94 ! 81 


L. 
p. 


Szkoła 


. 1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 


Bydgoszcz 
Chodzież 
Inowrocła w 


Janowiec 


Koźmin 
Kępno 
Leszno 


Międzychód 
Odolanów 
Szamotuły 
Wolsztyn 
VV rześnia 


13 


14 


m 
..c 
1:3 
 
:':::"0 
m .;:; 

 N 
.-< U 
-o ;:! 

 
O 


Na ogólną liczbę uczniów 
= TI '""' o ..t:: .. dojeżdżało I zamieszkiwało 
...... ;...I bL ;.>o- 
.
 
 cu 
 -:s Z S I .
 
 

 ... s:: s:: m s:: '" 
 
..t:: "_ Q) Q) 
o 
 'O 
 a;; E 
 "C; 
 
 cd 
 
.u 
p... ,...bÓ..... (5 """ 
 -O .J:t:: t::: 
 rn _.-1 ro 
N " N f;; N C. 
 
 
 II ::1 
 E= 
 


Sprawozdanie W. I. R. -- 13 


193
		

/037.djvu

			>. 
t.J 
0:' 
N 
t.J 
'1: 
O 
,..:<: 


s 
t.) 
C 
N 
t.J 
>. 
- 
,..:<: 
o: 
... 
o.. 


.. 
'6 

 
'N CD 
..-, 

 
 
.::= 
 
C 
 
; 
 
o C'(j 
... .... 
.
 
 
1 -:;; 
c..
 
o: 
N - 
o:  

 
 
CDO 
t.J,..:<: 
::s N 
o:  
C 

 

 
'0 
- 
o: 
- 
-; 
N 

 
... 


s 
Q.) 
"'O 
CI.>' 
bi: 
N 

 
"'O 
O 
p.. 


194 


o 
lU) 

 
I-< 
I-< 


trlnUpaz.m 
tJN 


lQ12iS
 
 

I
 I 
 
-l(';)lQOO 1 000C':lOOOlQ I lQ 0-. 1 """00 C'I 
....... C'I G\I ....... <:'1 ....... C'I C':I 
 
....... .............. 
I I I I I I cq I I J I II C'I C'l1 
 I 
 
111111.......rNllC':Ill
 II


 
- - I 
;:;



 I 

CQ


I
 
I
::: g 
C'l1C'J1111111111-.t' II
I
 
OOC'lO
"""' 1 
....... ....... C':I C'I ....... 


C'lC'II
"""'1 


lQ....... I I C'I
I 
 

 I C':I:o:IC'lC':II
 



 
on 

 \!MOl . :J
( . iJz.Id 

 C':ILaC':l I 
-:; a:IJ:Al:IJ:1!.Id 1IN 
.
 
O. 
.EJ nwop 

 I Op i!
1!:J1!.IA,\ 


lU) 
I
 
... 
I
 
... 
I
 
::< 


MpiJptJ!M
 
OI1!WAZ.QO 
a!N 
WAZ:JM1!.Id 
-od WiJU 
-!wtJz
a Z 


OM1:JiJptJ!M
 
011!WAz.Il0 


nS.In:IJ: 
iJIStJZ:J M 
OI!d\!l SA A,\ 


1!qZ:J!I tJUI9
O 


!
:JOWO.Id Ol 
>-> -1!WAZ.Il0 iJ!N 
" 
on 



 
... 
II> 


WAZ:JMt!.Id 
-od WiJU 
-!wtJz
" Z 


p.. 


a(:Jowo.Id 
°1;'WAZ.Il0 


on 
... 

 
::< 


nS.In:IJ: 
alStJZ:J M 
OI!d\!l SA M 


1IQZ:J!I tJUI9
O 


rd 


O 
..tCO: 

.
 g.
 s:: U --O E 
"a 
o N ... 
.
 O O 
 C O N'on 
bJJ"O 
 S C C"O..!S l: '" 
 
'"C O O g'N c.. 
 Q)O O @ 'O 
 
£G..:1


.3
C5J3

 


.......C'lCI':)
lQCC>r-OOO-'O.......C\I 
.............. ....... 



 I 

 
 
<:'J C':I 



ś 
........
 
N l: 

::;j 
E >-, 
'(f) 
 


s 
C!) 
'" 
tO 
o: 
"'C 
o 
... 
'(f) 


C':I 
....... 



 
.......
		

/038.djvu

			Przynależność uczenic w żeńskich szkołach gospodal.czych we- 
dług powiatów. 
Nietążkowo Witkowo 
l. Gniezno . 6 
2. Inowrocław . l 4 
3. Krotoszyn l 
4. Kościan . 3 
5. Międzychód 3 
6. Mogilno . 3 
7. Nowy Tomyśl 3 l 
8. Rawicz 2 l 
9. POZnał] 2 l 
10. Śr'em . 2 
lI. Środa. 4 
12. Szubin l 
13. Szamotuły 3 
14. Września 3 
15. Wolsztyn 2 l 
16. Wyr zysk . l 
17. Żnin . 3 
z Małopolski I 4 
Razem: 30 26 


. 


]3*
		

/039.djvu

			VI. 
Szkoła' Ogrodnicza w Koźminie 


Szkoła Ogrodnicza w Koźminie jest najstarszą szkołą ogrod- 
niczą na terenach Rzeczypospolitej. Założono je! w r. 1865 w Ko- 
hylinie pow. krotoszyńskiego. Dnia l. XI. 1867 przcniesiono ją do 
Koźmina i przydzielono jej tereny. nalcżące do Zamku Koźmiń- 
8kiego, a niepotrzelme dla Pallshvowego Seminarjum Nauczyciel- 
skiego. 
Język wykładowy w czasach zabor"czych hył niemiccl
i, acz- 
kolwiek młodzież polska bardzo licznie uczęszczała do tcj szkoły. 
Z chwilą przejęcia szkoły przez Izbę Rolnicze! zaprowadzono 
z początkiem nowego roku szkolnego l-l!;o kwietnia 1919 wykłady 
w języku polskim. Do 31-go marca prowadzono równorzędnie wy- 
kłady w języku niem
ckim dla niemieckich Ilczniów III kursu. 
Szkołę i tereny przyjęto pod zarze!d polski w stanic zauiedha- 
uym. nie odpowiadającym wymaganiom zakładu naukowo-wycho- 
wawczego. Przystąpiono do reorganizacji szkoły, uporządkowano 
tercny, założono ogrody demonstracyjne, umożliwiające postawie- 
nie kształcenia zawodowego na poziomic, odpowiadającym wyma- 
ganiom nowoczesnego ogroduictwa. 
. 
Dalsze prace, przewidziane w projekcie reorganizacji tere- 
I,ÓW, Se! w toku. 
Od r. 1930 panujący kryzys gospodarczy wstrzymał dalszy 
l'ozwÓj szkoły i umożliwił wykonanie planu tylko częściowo. Mi- 
mo to wykonuje się go nadal w ramach zmniejszonego hmlżctu, 
przyczem wykorzystuje się do maksimum materjał i siły własne. 
Celem zmniejszenia kosztów utrzymania szkoły powiększono 
uprawy roślin ogrodowych, szczególnie drzew i krzewów owoco- 
wych i ozdohnych. 
Frekwencja szkoły zwiększała się co rok i osiąp;nęła w r. 1932 
uajwyższe! ilo
ć -" 55 uczniów. Wobec braku pomieszczenia w iu- 
ternacie nic było można liczhy tej przekroczyć mimo zgłoszeń. 


196
		

/040.djvu

			. 


Tereny szkolne 
a) własność W. I. R. 
gmach szkolny z terenem 
teren szkółkowy 
dzierżawione: 
h) Skarb Pallstwa (Min. Wyz. ReI. 
i Ośw. Puhl.) . 
c) Okręg. Ur"ząd Ziemski Poznań 
d) Gmina Lipowiec . 
e) Magistrat Koźmin . 
f) Prohostwo Koź;min 
g) Prohostwo Koźmin . 
h) Spadkohiercy śp. Kostrzewskiej 
- Koźmin 


obejmują: 


od 1877 r. 
.. 1880 r. 


" 1867 r. 
" 1908 r. 
" 1926 r. 
,. 1928 r. 
" 1930 r. 
.0 1930 r. 


ha 0.43,60 
" 2,53,70 


,. 3,82,46 
" 3,77,34 
" 2,50,00 
" 0,60,00 
., 2,42,00 
" 0,62,00 


" 1931 r. ., 3,39,37 
razem ha 20,10,47 
Zużytkowanie terenów w roku sprawozdawczym było następujące: 


Nie dające I Dlljące doch. 
żadnych I chwilowo w r budżet. 
dochod. dochod 1932..33 
ha ha ha 
1. Obszary przeznaczone do demonstracji I 
i nieużytki: park, ogrody ozdobne, ko- 
lekcje roślin, zabudo"'ania, dro!!i, place, 
boiska, podwórza etc.. . . . . 2,92,67 
2. Sady i ogrody Owocowe formowane I prze- 
ważnie młode drzewa) plantacja krzewów 
3. Szkółki . . . . . . . 


4. Warzywa włącznie nowej szparagarni 
5. Kwiaty gruntowe i zimotrwałe przesll- 
dzane i rozmnażane 
6. Płody rolne i łąki . 
7. Szklarnie i inspekta 


Razem 2,92,67 
Ogrody demonstracyjne ohejmują: 
Park dendrologiczny (Arhoretum), 
sad handlowy, 
o/!ród owocowy formowy 
Winnicę, 
różankę, 
ogród ozdolmy przy hudynku szkolnym, 
ogród kwiatów letnich, 
ogród dalij, 
ogródek z roślinami miododajnemi. 


0.94,50 
3,73.20 
0,35,- 


1,44,10 
4.00 80 
2,34,- 


0.30,55 


0,36,- 
3,47,- 
0.22,65 
11,84,55 


5,3;1,25 


197 


.
		

/041.djvu

			. 


A. NAUKA I ADMINISTRACJA SZKOŁY. 


l. Ogólne. 
Personel fachowy i administracyjny w r. 1932/33 stanowili: 
(Iyrektor szkoły, l nauczyciel ogrodnictwa, l nauczyciel przedmio. 
tów ogólnokształcących, l instruktor szkółkarstwa, l instruktor 
kwiaciarstwa, 2 pomocników ogrodniczych, l sadownik, sekretarz 
i biuralistka. 
Pozatem zatrudniano: w internacie szkolnym 3 osohy, w go- 
spodarstwie 3 stałych rohotników, l stróża oraz 7 sezonowych ro- 
hotnic przez 23 tygodnie. 
Przedmioty ogólnokształcące wykładali aż do końca sierpnia 
] 932 r. X. Prefekt i 4 nauczycieli Pailstwowego Seminarjum N au- 
czycielskiego w Koźmillic oraz l profesor Państwowego Gimmłzjum 
w Jarocinie (pszczelnictwo). Począwszy od listopada 1932 r. wy- 
kladali X. Wikary i l llauczyciel z Koźlllina. Począwszy 0(1 st)
'zllia 
r. h. przyjęto nauczyciela dla przedmiotów ogólnokształcących. 


2. Uczniowie. 


F rek wen c j a. 


Wstąpiło Opu
ciło Stan Ukoń- 
Rok Stan do szkoły szkołę przy czyło U wag i 
szkolny 1.IV. w ciągu przed jej końcu szkołę 
roku ukończ. r.szk. 
1918 I - - I - 18 I .- -5 


.;,... 
1919/20 18 25 9 34 9 CI) o e_ CI 
N 
 I': .. 
1920/21 25 20 9 36 3 ....CI _..Q 
c.. H -- 
1921/22 33 14 4 43 20 CJCI)
aj 
>-I':
..Q.- 
1922/23 23 21 6 38 8 0.,°01: 
.31:: ._.Je .... CI) 
1923/24 30 20 9 41 14 N e .!2.1 o; 
II] N o 
 
1924/25 27 16 5 38 14 CI .. 
 u 
 
-2 
 
::i..Q 
1925/26 24 27 7 44 15 CI) .......CI u 
N..Q...O::l 
1926/27 29 26 10 45 14 U._::Ie- 

-;-;;O
 
1927/28 31 17 12 36 11 :SCJO

 
1928/29 25 22 10 37 10 g-o:
...
 
1929/30 27 18 4 41 13 e 
 .
 '2 
 
1930/31 28 31 8 51 16 
.2.
E
 
o CI) Co ..... 
1931/32 35 31 11 55 12 
 N iti' N 
o..
 1;j ..::: 
1932/33 92 I 17 5 I 55 21 Q.

o 
1933/34 34 - - - - ::I 


198
		

/042.djvu

			Z dotychczasowych 180 ahsolwentów szkoły otrzymalo bta.- 
Jlowiska: 
Rok w kraju we Francji w Niemczech 
1920 3 6 
1921 l 2 
1922 18 l l 
1923 7 l 
1924 7 7 
1925 9 5 
1926 9 5 l 
1927 14 
1923 11 
1929 6 4 
1930 9 4 
1931 14 2 
1932 4, 
1933 II 4, l 
razeIll: 123 33 11 


Nowy rok szkolny rozpoczął SIę l-go kwietnia 1932 r. z na- 
<;t
pnjącą ilością uczniów: 


kurs III. 21 uczniów 
II. 21 " 
L 10 " 
razeIn: 52 uczniów 


Już po I"Ozpoczęciu nowego roku szkolnego wstąpiło do szkoły 
8 uczniów na L kurs i l na II. kurs, a ustąpiło 2 uczniów. W marcu 
1933 wydalono ze szkoły l ucznia z kursu II-go i 2 z kursu I-go 
Z	
			

/043.djvu

			Ojcowie uczniów należą do następujących zawodów: 
rolników-włościan 14 
ogrodników 6 
leśników 2 
urzędników państwowych 12 
urzędników samorządowych . 4 
kupców 2 
rzemieślników 5 
dentysta l 
pracowników prywatnych 7 
robotników 2 
razem: 55 


Pochodzenie uczniów: 
z Polski: z Województwa 


" 


Poznańskiego . 
Łódzkiego . 
Warszawskiego 
Pomorskiego 
Śląskiego 
Kieleckiego 


25 
15 
6 
3 
2 
2 
2 
55 


" 


" 


" 


" 


z Niemiec (Warmji) 


. 


razem: 


3. Nauka. 
Egzaminy z półrocza letniego odbyły się 4 i 5 października 
1932 dla wszystkich 3 kursów w obecności dyrektora szkoły i gro- 
na nauczycielskiego. 
· Egzamin z półrocza zimowego dla kursu I i n odhył się 10 
11 marca. 
Egzamin końcowy III-go kursu odbył się dnia 28 marca 1933 
w obecności dyrektora i grona nauczycielskiego. 
Do egzaminu stanęło: 
I. kurs 16 uczniów; otrzymało promocję 14 i l warunkowo; 
II. kurs - 20 uczniów; otrzymało promocję 20; 
III. kurs - 21 uczniów; otrzymało świadectwo ukończenia 21. 
11 ahsolwentów umieszczono na płatnych praktykach w kraju; 
l poszedł na własne gospodarstwo; 
4 umieszczono na płatnych praktykach w Francji; 


200
		

/044.djvu

			2 wstąpiło do wojska; 
3 absolwentów zostało naraZIe bez posady. 
Dnia IS marca 1933 odbył SIę egzamin wstępny d.) którego 
zgłosiło się 10 kandydatów. 


Plan nauki. 
Nauka w Szkole ogrodniczej w Koźminie trwa 3 lata i jest po- 
dzielona na 6 semestrów. 
Nauka tcoretyczna obejmowała w roku szkolnym 1932/33 na- 
stępujące przcdmioty: 
a) f a c h o w e p r z e d m i o t y (23) 


Kurs I. I Kurs II. Kurs III. 
Przedmiot n a uk i semestr. semestr. semestr. Ogó- 
let. I zim. let. I zim. let. I zim. łem 
Glebozn8wstwo . . - 14 - - - - 14 
Uprawa roli - 42 - - - - 42 
N8wożenie. . - - - - - 44 44 
Warzywnictwo 32 - - 25 - - - 57 
Szkółkarstwo owocowe - - 26 - - - 26 
Szkółkarstwo ozdobne - - - - - 32 32 
Sadownictwo ogólne - - - 41 - - 41 
" cięcie i formo- 
wanie drzew owocowych - - - - - 45 45 
Sadownictwo, pomologja - - - - 13 16 29 
Kwiaciarstwo gruntowe - - 34 - - - 34 
" szklarniowe - - - - 29 33 62 
Pędzenie owoców i warzyw 
w szklarniach - - - - - 16 16 
Nesiennictwo . - - - - - 33 33 
Drzewoznawstwo - - - - 27 32 59 
Parkoznawstwo - - - - - 49 49 
Miernictwo i niwelacja - - - - 47 33 80 
Rysowanie planów. - - - - 50 33 83 
" persp. ogrodów. - - - - - - - 
Choroby i szkodniki rośl. - - - - 34 - 34 
Przetwornictwo owocowe . - - - - - - - 
Pszczelnictwo . - - - - 32 - 32 
Gospod8rka ogrodowa - - - - - 34 34 
Księgowość o6!rodnicza - - - - - 20 20 
Korespondencja ogrodnicza - - - - - 34 34 
Rachunki kupieckie - - - 28 - 28 


Razem . . I 928 


201
		

/045.djvu

			b) o g ó l n o - k s z t a ł c ą c e p r z e d m i o t y (14-) 


Kurs I Kurs II. Kurs III. 
Przedmiot nauki semestr. semestr. semestr. Og6- 
I I I lem 
let. zim. let. zim. let. zim. 
Religja 9 25 8 27 6 16 91 
Język polski . . 20 37 25 28 - - 110 
.. francuski . . - - - - - - - 
.. niemiecki. - - - - - - - 
Arytmetyka . . 24 36 - 28 - - 88 
Geometrja . - - 23 28 -- - 51 
Chemja . - - 17 15 - 21 53 
Fizyka . 34 -- 16 - - - 50 
Botanika . 26 30 25 - - - 81 
Geograf ja . - 16 - 16 - - 32 
Krajoznawstwo . . - - - 32 - - 32 
Historja Polski . - 44 - - - - 44 
Polska współczesna . - - - - - 18 18 
Rysunki z wolnej ręki 6 14 - - - - 20 
.. geometryczne - - - 28 - - 28 
Spiew . . - - - - - - - 
Zasady dobrego wychow. 7 14 - - - - 21 


Razem . . I 719 


N a u k a p rak t Y c Z n a. 
Liczne ogrody demonstracyjne i użytkowe oraz ohszerne 
szkółki umożliwiają uczniom nie tylko zapoznanie się z wszelkiemi 
pracami wykonywanemi w różnych porach roku, ale przedewszYbt- 
kiem nahranie wprawy i wniejętności praktycznej. 
Prace obejmują wszystkie gałęzie ogrodnictwa. Wszelkie prace 
fachowe wykonują uczniowie pod kierownictwem dyrektora, nau- 
czyciela oraz instruktorów. 

 semestrze letnim odbywają się demonstracje praktyczne 
po 2 godziny tygodniowo dla każdego kursu. 
p o m o c e s z k o l n e. 
Bibljotekę uzupełniono o 35 dzieł do liczby 865. 


B. DZIAŁALNOŚĆ TECHNICZIA DZIAŁÓW 
ZKOŁY. 
l. Wystawy. 
Celem zwiększenia zbytu produktów szkółkowych brała Szkoła 
Ogrodnicz.a udział w Targach Ogrodniczych w Poznaniu w czasie 
od 9-go do 12-go kwietnia 1932 r. i w czaeie od 8-go do 12-go 


202
		

/046.djvu

			października 1932 r. Szkoła wystawiła na targach drzewa owocowe 
formowane, pienne i krzaczaste, winorośle, bzy, róże, dalje i tru- 
skawki. 


2. Zwalczanie chorób i szkodników roślin. 
Warunki atmosferyczne w roku sprawozdawczym hyły nastę- 
pujące: Wiosna była chlodna i miernie wilgotna, czerwiec cały był 
wilgotny, lato było cieple z równomiernie rozmieszczonemi i dość 
licznemi opadami atmosferycznemi. Jesieil hyia również wilgotna. 
Wszystko to powodowało siłną wegetację roślin, duży rozwój cłu;. 
róh grzybkowych, a słabszy rozwój szkodników. 
W sadzie: 
Fusicladium, które znajdowało dogodne warunki w czasie na- 
ogół wilgotnego lata, starano się zmniejszyć przez opryskiwanie 
drzew wrażliwych na tę chorobę trzykrotnie cieczą bordoską. 
Zrobiono przy tern doświadczenie polegające na tem, że trzy 
drzewu pewnej odmiany - Dohra Ludwika - opryskano 3-krotnie 
cieczą hordoską, 3 inne najpierw 8 % karbolineum "Arbosalus", 
I)Otem dwukrotnic 2 % cieczą bordoską, a 3 drzew dalszych nie 
upryskiwano tylko wzięto jc pod ohserwację. W wyniku tego do- 
świadczenia stwierdzono u drzew opryskiwanych trzykrotnie cie- 
czą bordoską poważną poprawę w porównaniu z drzewami nie- 
opryskiwanemi, a słahą tylko poprawę u drzew opryskiwanych naj- 
pierw karbolineum. Okazała się więc nicskutecznuść karholineum 
do zwalczania grzybów. 
Carpocapsa pomoneUa (Owocówka-jabłkówka) dzięki dosyć 
starannemu czyszczeniu kory, wyrządziła o wiele mniejsze szkody 
niż w ubiegłym roku. Z grusz ulegał Jej najwięcej Triumf żoduań. 
ski (Triomphe de Jodoigne), z jabłoni - Astrachańskie czerwone. 
Mitiłaspis pomorum (mszyca przecinkowa) występuje corocz- 
nie na jahłoniach rosnących w zaciszu i na lekkiej ziemi. Zwalcza- 
no ją skutecznie przez skrohanie pni szczotkami drucianemi i bie. 
h-nie wapnem. 
Physocermes coryli (tarczyk u śliw) pasożytuje corocznie na 
starszych śliwach. Zwalczany hył przez staranne jednorazowe opry- 
skanie drzew 8 % karholineum. 
Exoascus deformans (kędzierżawość liści u brzoskwiń) wystą- 
piła w małym stopniu na niektó,.ych hrzoskwinach. Chorobę tę 
zwalcza się corocznie przez opryskiwanie drzew cieczą bordoską. 
Sphaeroteca mors uvae (mączniak amerykański agrestu), który 
od kilku lat utrzymał się na kwaterze z kolckcją agrestu mimo 
stosowania różnych środków, został w tym roku zupelnie opaI)o- 
wany, a to przez maczanie każdego krzaku w 4 % roztworze siarcz, 
ku potasu w związku z przesadzeniem roślin na inne przewiewne 
mIcJsce. 


203
		

/047.djvu

			Schis(;ueura lanigera, mszycę wełnistą., która sporadycznie po- 
kazywała się na niektórych drzewach sadu, zwalczano 10 % karbo- 
lineum oraz smarem do wozów. Smar do wozów, którym zalepiano 
stare rany mszycowe okazał się znacznie lepszym środkiem 0(1 kar- 
loolint'um, ponieważ rany zasmarowane smarem były odtąd woln,' 
od mszycy, natomiast przy stosowaniu karholineum rzadko wyko- 
nano pracę tak dokładnie, hy wszystkie mszyce zostały zahite. 
Plasmopara viticola (fałszywa rosa mączna) u winorośli wystą- 
piła tego roku silniej niż zwykle z powodu wilgotnego czerWca 
i dosyć równomiernie rozmieszczonych opadów w lipcu. Uległa jej 
nawet winorośl przy murze, o wystawie wschodniej. Starano się ją 
(opanować przez częste i silne skrapianie liści winorośli z obu stron. 
W przysz.Iym roku zastosuje się skrapianie winorośli 2 % rozczy- 
nem sody kuchennej. 
W szkółce i w sadzie karłowym: 
Eryophyes piri (ospa grusz) ukazała się w dosyć dużym stop- 
niu mi szlachetnych pędach grusz. Zwalczano ją przez usuwanie 
opadniętych liści, wstrzymując tern sampm dalszy rozwój szkodnika. 
Pharodon humiłi i Mysus cerasi (mszyca na śliwach i czere- 

niach) wystąpiły w szkółkach w mniejszej ilości niż zazwyczaj 
z powodu dużej ilości opadów w czerwcu i były zwalczane sku- 
tecznie 10 % roztworem preparatu "Parasitol". 
W warzywniku: 
Pierris hrassicae (bielnik-kapustnik) wystąpił w mmeJszej tro- 
chę ilości niż w roku ubiegłym i był zwalczany przez zhieranie ja- 
jeczek i gąsienic. 
Mamestra brassicae (piętnówka kapuścianka) wystąpiła na ka- 
puścic hodowanej na zbiór późny. Zwalczano ją przez wyhieranie 
i niszczenie gąsienic. 
Crioceris asparagi i decempunctata (poskrzypka szparagowa) 
pojav.iła się w niewielkiej ilości na plantacji szparagowej. Zwalcza- 
nia nie przeprowadzono. 
'" szklarni: 
Mszyca tarczykowa występowała jak corocznie na palmach, 
smokowcach i szparagach szklarniowych. Zwalczano ją przez mycie 
liści palm 4 % ekstraktem tytoniowym. 


Doświadczenia nad zwalezaniem Fusicladium pUIDum przy pomocy 
ciecz.y bordoskiej i karbolineum "Arhosalus". 
Doświadczenia wykonano nad drzewami stan;zemi, w wieku 
około 50 lat i to nad 3-ma odmianami grusz: Bera Liegla, Dohra 
Ludwika i Flamandka. 


204
		

/048.djvu

			Zastosowanie chemikalij przedstawia poniższa tabela: 


Czas 
rodek Czas Srodek CZIIS 
rodek 
. Nazwa użyty użyty użyty 
Gl opry- opry- opry- 
E odmiany skiwa- do opry- skiwa- do opry- skiwa- do opry- 
" 
;.: nia skiwania nia skiwania nia skiwania 
1 Dobra Ludwika 14.4. 80f0 karbolineum 30.5. 2% ciecz bordo 7.7. 2°
ciecz bordo 
2 Flamandka, . . .. .. .. " " .. 
3 Bera Liegla . . " .. " ., . n .. 
4 Dobra Ludwika - nie opryskiwano - nie opryskiwano - aio opryskiw. 
5 Flamandka. . . - n - n - " 
6 Bera Liegla . . - .. -- n - n 
7 Dobra Ludwika 14.4. 4% cIecz bord, 30,5. ZJ/ o ciecz bord. 7.7. 2° ó cieCl bordo 
8 Flamandka. . . .. .. .. .. n .. 
9 Bera Liegla . . n .. " " " n 


Odmiany użyte do doświadczenia znane są 
SCI na Fnsicladium i drzewa powyższe dawały 
owoc, pozatem ich liście czerniały. Owocowanie 
hem kwitnieniem hyło słahe. 
Ohsprwacje wykazały co następuje: Drzewa nr. 4, 5, 6 t. j. nie- 
opryskiwane chorowały podobnie jak w ubiegłym roku. U drzew 
nr. 1, 2, 3 poprawa w porównaniu z drzpwami nieopryskiwanemi 
hyła banlzo mała, ledwie widoczna. Wyraźna poprawa zaznaczyła 
się tylko u drzcw nr. 7, 8, 9 t. j. u tych, które były opryskiwanc 
Vi stanie bezlistnym .t er cieczą hord oską, a później dwukrotnie 
2 % cieczą hordoską. Wprawdzie choroha nic ustąpiła zupclnie, 
nie liście były prawie czyste, a owoce wykazywały 3---4 krotnie 
mniejszą powierzchnię plam. 
Koszty tego opryskiwania (hcz oprocentowanift ceny aparatn 
i amortyzacji) są następujące: 
J 4. -t. - 3 (h zewa oprysk. 8 % karholineum zużyto 4 Itr 
l t. -t. -- 3 drzcwa oprysk. 4 % cieczą bordo zużyto 1.2 kg 
30. 5. - 6 drzew oprysk. 2 % cieczą hord. zużyto 1.2 kg 
7 7. - 6 drzew oprysk. 2 % cieczą bordo zużyto 1,2 kg 
Dwie osohy pracowały 3 razy po 2 i pół godz. 
15 godz. t. j_ l i pół dnia roboczego 1'0 2,- zł 


Z(' swej wrażli",o. 
tylko poplamiony 
w związku ze sła- 


7,00 zł 
1,92 zł 
1,92 zł 
] ,92 zł 


razeln: 


3,00 zł 
15,76 zł 


Najdroższym jest tu karholineum. Srodek tcn raczej owado- 
hójczy zupełnie nie wplynął na zlllniejszenie się chorohy, jak to 
2.resztą było do przewidzenia. 


205
		

/049.djvu

			Doświadczeń nad zwalczaniem mączniaka amerykańskiego 
11 agrestu przez opryskiwanie krzewów sodą i mlekiem wapiennem 
nie wykonywano, ponieważ krzaki z całej kwatery agrestów hyły 
wiosną w związku z ich przesadzeniem i podziałem maczane w 4 % 
roztworze wątroby siarczanej (K 2 S). Jakkolwiek krzaki te corocz- 
nie ulegały mocno chorobie, mimo stosowania różnych środków, 
to po tem przesadzeniu na inne przewiewne miejsce, podzieleniu 
i maczaniu całych krzwów w siarczku potasn choroha tego roku 
zupełnie ustąpiłl\, 
Naroślanu agrestowego nie zauważono w tym roku w kultu- 
rach agrestowych. Wystąpil tylko raz w ciągu kilku ostatnich lat 
mianowicie w roku uhiegłym i był skutecznie zwalczony zielenią 
paryską. 
Gleosporium ribes nie było wzięte do doświadczeń. 
Mączniak winorośli Plasmopara viticola zwalczano tylko kil- 
kakrotnem skrapianiem l % cieczą hordoską. Z powodu licznych 
opadów w czerwcu i lipcu okazał się ten sposób zwalczania mało 
skuteczny. W przyszłym roku przeprowadzi się doświadczenie 
z skrapianiem winorośli 2 % rozczynem sody krystalicznej. 


3. Sadownictwo. 
Ogród owocowy formowy zapoczątkowany w r. 1924 i uzupeł- 
niany stopniowo w następnych latach ucierpiał znacznie w zimie 
1928/29, w której zmarzła większa część grusz szpalerowych i stoż.- 
ków. Grusze, które pozornie przetrwały mrozy, zamieraly stopnio- 
wo tak, żel musiano ostatnie nsunąć jesienią 1932 r. i zastąpić 110- 
wemi. Wskutek teg-o opóżni się normalne owocowanie drzewo kil- 
ka lat. Tylko kilka stożków grusz owocowało w r. 1932 tak, że 
uzyskało się nieco gruszek do nauki pomologji. 
Natomiast jahłonie krzaczaste ucierpiały od mrozów 1928/29 
niewiele i owocowały w r. ] 932 normalnie, odpowiednio do wieku 
drzew. Również sznury poziome jabłoni owocowały częściowo 
dobrze. 
Czereśnie krzaczaste uschły ostatecznie w ciągu roku 1932 
j musiały być zastąpione wiśnilillIi. Stwierdzono pozatem, że cze- 
reśnie krzaczaste nie nadają się do ugrodów zamkniętych, ponie- 
waż wskutek braku przewiewu cierpią od czarnej msz.ycy. 
Wiśnie owocowały pierwszy rok od chwili posadzenia bardzo 
obficie. Bujny ich wzrost zapowiada ohecnie r'
gularne i obfite 
owocowanie. 
Brzoskwinie krzaczaste i szpalerowe owocowały bardzo obficie. 


206
		

/050.djvu

			Stan liczebny drzew formowych i karłowych jest następujący: 


grusz: stożków wąskich . 
stożków regularnych 
sznurów pionowych 
sznurów skośnych 
palmet "Verrier" 4-ramiennych 
palmet" V errier" 6-ramiennych 
palmet '" Verrier" 12-ramien. 
formy "U" . 
jahloni: sznurów poziomych 
sznurów pionowych 
krzaczastych 
brzoskwiń: wachlarzy . 
podwójnych "U" 
krzaczastych 
moreli: wachlarzy 
podwójnych "U" 
krzaczastych 
Wlsnl krzaczastych 
czereśni' krzał"Zastych 


S a d. 
Nowy sad założony w latach 1926-1930 
jabłoni piennych . 
wiśni piennych 
czercśni piennych 
śliw pipnllych 


razem: 


Starszych drzcw - 30 rio 60 
jabłoni picnnych 
grusz piennych 
czereśni piennych 
śliw piennych . 


151 
24 
127 
20 
27 
3 
2 
60 
104 
95 
66 
11 
12 
18 
3 
2 
8 


Razem: 


letnich - jest: 
33 
10 
40 
33 
razem: 57 


grusz krzaczastych 
jahłoni krzaczastych na dziku 


razem: 


414 szt. 


265 szt. 


41 szt. 


13 sz,t. 
40 szt. 
5 szt. 
778 szt. 


zawIera: 
108 szt. 
6 " 
40 " 
33 ., 
187 szt. drzew 


szt. 


" 


,. 


" 


szt. drzew 


101 
131 
232 


szt. 


.. 


szt. drzew 


J a b ł o n i e pienne i krzacza
te na dziku w sadzie, dzierża- 
wionym dopiero od r. 1931, owocowały w roku sprawozdawczym 
bardzo obficie, dały jednak produkt drugorzlidny, ponieważ były 


207
		

/051.djvu

			przez długie lata zaniedbywane przcz właśeieiela gTuntu i 
znały prawidłOowegOo nawOożenia. G r u s z e OowOoeOowały 
słabOo. 


nie dOo- 
bardzOo 


StOosOowano jak ,,\ rOoku pOoprzcdnim nawOoz ziclOouy i nawOozy 
pOomOocrueze. 
W rOoku sprawOozdawczym stOosOowano bardzOo stdranne zwalcza- 
uie ehOorób i szkOodników drzew owOocOowyeh. 
Plantaeje porzeczek i agrestów dały zadawalająey zhiór. Na- 
toruiast maliny OowOoeOowały slahOo wskutek licznyeh Oopadów atnw- 
sferyeznyeh w ezasie kwitnienia. 
W i n n i e a doświadczalna załOożOona w r. 1924 zawiera: 
sznurów przyginanych na szpalerach wOolnOostOojącyeh 
" piOonOowych na szpalerach wOolnostOojącyeh 
.. skośnyeh przy mlIrZP wschOodnim . 


razt'm 


171 
207 
107 
485 


\Vinnica dOoświarłczalna zaWIera l:tO Oodmian w tcm kilkana- 
sue nOowych krzyżówek francuskich. Służy Oona dOo przeprOowadze- 
nia dOoświadczeł'i. z Oodmianami winOorOośli celem ustalenia, które na- 
dają się do sadzenia przy ruurach w naszym klimacie. 
POozatem winnica dObtarcza łOoży na sadzOonki. W lutym 1933 
rOozmnOoŻOonOo 7500 winOorOośli z sadzOonck OoczkOowy('h. 
M u r o s z k lon y. Ścianę pOołudniOową w winnicy, długOości 
30 m pOokrytOo oknami inspektOowemi w r. 1931, a ścianę zachOodnią 
dlug. 36 m w r. 1932. Przez Ooszklenie ścian Oosiągnie się wcześniej- 
sze dOojrzewanie winOogrOon. . 
WinOorOośle pOosadzOone przy szp.Ilcrach wOolnOostojących OowOoeOo- 
wały bardzOo słahOo, pOonieważ ucierpiały znacznic od gTzybka Pla
- 
mOopara viticOola mimOo bardzOo częstegOo skrapiania cieczą bOordOo- 
ską. Liezne Oopady atmOosfcryczne sprzyjały rOozwOojOowi gTzybka. 
S z k l a r n i a d v p ę d z t' n i a w i n v r G Ś l i dała stOosun- 
kowOo małą ilOoŚć wiuOogTOon, pOonieważ winOorOośle nadal cierpią Ood 
skutków mrOozów w zimie 1928/29. POozatem cierpiały Ood g-rzybka 
PlasmOopara viticOola, który pOo raz pierwszy pOojawił się na winOo- 
roślach w szklarni. Szklarnia ta ma g'łębOokOo sięg'ający fundament, 
który nie pOozwala na wyrastanie kOorzeni pOoza szklarnię. Prawi- 
(llOoWOo zhudOowane szklarnie dOo pędzenia winOorOośli muszą stać na 
filarach, które nie hamują rOozwoju kOorzeni. Cheąe doprOowadzić 
winOorOoślc w szklarni SzkOoły OgTOodniezej dOo hujnego wzrOostu, na- 
leżałoby w najbłiższyeh lataeh przebić fundament, pOozOostawiając 
tylkOo filary (lla 'pOodtrzymania szklarni. 


208
		

/052.djvu

			4. Szkółki. 
r. było g'otowych do sprzedaży drzew owo- 


W jesieni 1932 
cowych: 
I)iennych jabłoni 
gruszy 
czercśni . 
wiśni 
orzechów włoskich 


karlowyeh 


jabłoni: krzaczastych 
sznury poziome . 
palm. Verrier 4-ram. 
grusz: krzaczastych 
forma "U" 
palm. Verrier 
czereśni krzaczastych 
wiśni krzaczastych 
hrzoskwin krzaczastych 
" szpalerowych 
morel krzaczastych 
" szpalerowych 


krzewów owoeowych: 
agrestów krzaczastych wielkoowoc. 
drohnoowoc. 


" " 
" piennych 
porzeczek krzaczastych 
" piennych 
malin 
winorośli 


drzew i krzewów ozdobnych: 
morw piennych 
" krzaczastych. 
drzew alejowych i parkowyeh 
krzewów ozdobnych 
" na żywoploty 
roślin pnących 
koniferów (drzew iglastyeh) 
hzów szlachetnych krzaczastych 
" " piennych 
róż piennych 
" krzaczastych 
pnących 


Sprawozdanie W. I. R. - 14 


3200 
3030 
3020 
2050 
900 
170 
445 
35 
550 
50 
280 


700 
6000 
50 
3500 
300 
2000 
2500 


500 
200 
350 
5600 
10000 
400 
900 
2600 
700 
80 
3000 
400 


490 
90 
180 
tu 


szt. 


" 


" 


" 


" 


12200 szt. 


szt. 


" 


" 


650 


" 


szt. 


'" 


" 


880 
200 
75U 


" 


" 


" 


szt. 


" 


580 


,
 


szt. 


220 " 
3280 szt. 


szt. 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


15050 szt. 


szt. 


" 


,. 


", 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


24730 szt. 


209
		

/053.djvu

			Do szkółkowania wiosną 1933 r. wyprodukowano: 
10000 dziczków drzew owocowych, 
6000 " "oulohnych, 
3500 ., róż, 
3000 sadzonek krzewów owoeowych, 
2500" "ozdobnych, 
7500 winorośli. 
Celem powiększenia zbytu produktów szkółkowych wydała 
Szkoła Ogrodnieza na sezon 1932!33 cennik znacznie powiększony, 
zawierająey liezne artykuły objaśniające f.adzenie i pielęgnaej
 
drzew i krzewów owocowyeh, winorośli, róż, bylin i dalij oraz 
szczeg'ółowe opisy pos1adanyeh odmian. 
Cennik ten, mogąey służyć jako podręeznik fachowy, przy- 
czynił się do znacznego z.większenia liczby odbioreów szkoły. 


5. Park i ogrody ozdobne. 
'" roku spr:Iwozdawezym założono na obszarze 1500 m" 
ogród kwiatów lefnich w stylu regularnym" eelem zademonstrowa- 
nia stosowania kwiatów letnich na kwietnikaeh. 
W eią!!:u zimy przygotowane, kamienie £lo projektowanego 
og-rodu skalnego. któreg'o budowę rozpocznie się wiosną 1933 r. 


6. Warzywnictwo. 
Z poleeenia Komisji Doświadczalnej przeprowadzono do- 

wiadczenia odmianowe na terenach Majątku Pudliszki, Szkoły 
Holniczej w Środzie i Szkoły Og-rodniczej w Koź:minie, celem 
stwierdzenia wydajności najwięcej rozpowszechnionyeh odmian 
pomidorów. 
1. Uprawa ogrodowa przy palikaeh: 
Odleg'łość między rzędami 
,. w rzędzie 
Rośliny prowadzono jednopędowo. 
2. U p r a w a p o l o w a n a wał a e h : 
OcUegłość między rzędami 1,00 m 
" w rzędzie 0,70 m 
Kierunek wałów wschód-zaehód, wysokość wałów 25 em, szer. 
60 em. Wały usypano przy pomocy pług'a. Pomidory prowa- 
£lzono kilkapędowo (5-6) bez palików, przyczem pędy. roz- 
łożone na powierzehni wałów, przyeięto nad trzeeiem gTonem. 
Doświadezenia przeprowadzono w 5 powtórzeniach przy za- 
tosowaniu 20--25 roślin dla każdeg'o powtórzenia. 


1,00 m 
0,70 m 


210
		

/054.djvu

			I. U p r a w a o g r o d o w a p r z y p a l i k a c h. 
Jedna roślina wydała przeciętnie: 
Majątek SzJwla RolniC:la SzJwla Ogrodn. 
Pudliszki w Środzie w Kozminie 


L. 
b. 
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 


Odmiana 


Condine Red 3,50 kg ku 2,40 kg 
'" 
Heterosis 4,5U " ., 2.,70 " 
Market King 2,50 " 1,40 ." 2,00 " 
Cud Wisły 2,00 " " 1.,70 " 
Duński Eksport . . 5,00 " 0,90 ." 2,50 " 
Pierwszy Zhiór 3,50 " " 1,80 " 
Lukullus 3,50 " '1 2,90 " 


1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 


II. Uprawa polowa na wał a c h. 
Condine Red 2,00 " 2,10 ." 1,80 " 
Heterosis 2,00 " " " 
Markct King 1,50 
,' " 1,35 " 
Cud Wisły 1,50 " 1,90 '" 1,35 " 
Duński Eksport 2,50 " 2.30 " 2,00 " 
Pierwszy Zbiór 2,00 " 2,60 " 1,50 " 
Lukullus 2,00 ." " 1,50 " 


Bardzo mały zhiór przy doświadczeniu, przeprowadzonem 
w SzkoJe Ogrodniczej, tłomaczy się tern, że posadzono pomidory 
na gruncie dzierżawionym, który nie był od szereg-u lat rlostateez- 
nie nawożony i w;;klItek tego się wyjaJowił. Zakopano na tern miej- 
scu na początku maja - w drugim roku po siewie - koniczynę, 
która nierówno wzeszła. 
W roku 1933 przeprowadzi się doświadczenie na gTuncie znaj- 
dująeym się w dohrej uprawie. 
Majątek Pmlliszki przeprowadzał doświadczenia na gTuncie 
w dobrej uprawie i dohrze nawożonym przed sadzeniem pomido- 
rów. Majątek ten uprawia pomidory na olbrzymim obszarze od 
szeregu lat i słynie z dużego eksportu pomidorów do Ang-lji. 
WcUug- relacji Maj. Pudliszki przedstawia się wartość handlo- 
wa poszl'zeg-óln:yl'h odmi:m następująco: 
1. C o li d i n e Red. Odmiana wczesna bardzo płodna, dojrze- 
wała około 20 lipca, owoc duży, uieregularny, w handlu 
mało pokupny. w smaku wodnisty, miękki. Wzrost roślin 
bardzo silny. Podleg-ał w mniej
zym 8topniu ehorobie 
Ascochyta lycopersici, która atakowała wszystkie inne 
odmiany pomidorów. 
2. H e t o r o s i s. Owoc duży, okrąg-ły. regularny. Odmiana bar- 
dza płodna, pierwsze owoce doj.rzewały w końcu lipea. 
Wzrost bardzo silny. 


14* 


211
		

/055.djvu

			3. M ark e t K i n g". Odmiana nie uadająea SIę do eksportu, 
owoe miękki, po deszezaeh pęka. Wzrost roślin dość 
silny. W poezątku lipea został opanowany przez grzybek 
Ascochyta lycopersici, co wpłynęło ujemnie na owoeo- 
wanie. Owoc średni, okrągły, dojrzewał równo; pierwszy 
zbiór 24 lipca. 
4. C u d W i S ł y. Owoce niereg"ularne, dojrzewały przy końcu 
lipca. Nie nadaje się do transportu. Wzrost roślin średni. 
5. D u ń s k i e E k s p o r t o we. Najlepsza z 7 odmian. Owoeo- 
wała bardzo obficie i bardzo weześnie - 24 czerwca. 
Owoe średni, regularny; w początkach zbioru twardy, 
później mięknie. Wzrost roślin bardzo silny. 
6. p i e r w s z y Z b i ó r. Owoc średni, okrągły, pierwsze owoce 
znosiły transport, później pękały od deszezów. Wzrost ro- 
ślin silny. 
7. L u k u II u s. Odmiana wczesna, ha rdzo .pło(lna, dojrzewała 
w poezątku lipca. Owoe równy, regularny, w handlu po- 
kupny, leez nie nadaje się do przesyłki, gdyż jest miękki, 
wzrost roślin normalny. 
Doświadezenia odmianow(" z pomidorami przeprowadzi Szkoła 
Ogrodnieza w Koźminie przez dalsze 3 lata. 


7. Kwiaciarstwo szklarniowe i gruntowe. 
Stan roślin szklarniowych był dobry, leez zbyt był mierny 
w&kutek kryzysu g"ospodarezego" _ który szezególnie w Koźminie 
z powodu likwidacji Starostwa, szereg"u urzędów oraz Seminarjum 
Nauczyrielskieg"o ha rdzo silnie się uwpI.ltnił. Szklarnie slużą 
g"łównie do zaznajamiania uczniów z hoduwlą rU6lin szklarniowy eh. 
Z powodu szczupłośei miejsca i różnorodności roślin hodowanyeh, 
w)'produkowanie pierwszorzędnego materjaln ro;linnego jest nie- 
możliwem. 
Zbyt bylin (r()ślin zimotrwalych) oraz: kłąezy dalij był wiosną 
1933 r. doŚĆ ożywiony. Ponieważ szkolny zbiór .rodzajów, gatun- 
lów i odmian bylin nie je3t wy,>tarczająey dla umożliwienia do- 
.fitawy bylin na wzorowe rabaty, uzupelni Szkoła Ogrodnieza swój 
sortyment w ciąg"u roku 1933/34.
		

/056.djvu

			VII. 
Szkoła Mleczarska i Dział Mleczarski 
vve Wrześni 


Sprawozdani(" składa się z dwóch części: 1. sprawozdanie 
z działalności Szkoły Mleczarskiej i 2. Działu Mleczarskieg'o. W roku 
sprawozdawczym utrzymywano ścisły kontakt z pokrewnemi insty. 
tucjami mleezarskiemi oraz pracownikami mleczarskimi. O żywej 
działalności Szkoły i Działu Mleczarskieg'o świadczy ilość załatwio- 
nych spraw według dziennika podawczego w liczbie 1919. 
Czwarty kurs maślarsko-serowarski trwał od dnia 1. lutego 
1932 r. do dnia 31. stycznia 1933 r. Kurs ten był pierwszym kur- 
sem, który trwał cały rok, poprzednie kursy trwały po 11 miesięey. 
Na początku kursu było 35 uczniów. W czasie trwania kursu wy- 
stąpiło 5 uczniów, zwolniono 2, czyli ukońezyło kurs 28 uczniów. 
Ilość uczniów, którzy ukończyli Szkołę Mleczarską we Wrześni 
w ciąg'u 4-ch lat jej istnienia, wynosi 125. 
Uezniowie ostatniego kursu 'poehodzili: 
z województwa 


,. 


poznańskieg'o II uezniów 
łódzkiego 6 ,. 
lubelskiego 3 " 
pomorskiego 2 " 
warszawskiego 2 ., 
krakowskieg'o 2 " 
lwowskiego l uezeń 
l " 


" 


" 


" 


" 


" 


z Litwy 
Najwięcej uczniów pochodziło z województwa poznańskieg'o, 
co się obserwuje eorocznie. 
Og'ólne przygotowanie uczniów hyło dość niejednolite, spra- 
wiało to pewne trudności przy nauczaniu, trzeba hyło howiem po- 
ziom nauki obniżać, czyuić go więeej popularnym, aby gorzej przy- 
gotowani i mniej rozwinięci umysłowo uczniowie mog'li z nauki ko- 
rzystać. 


213
		

/057.djvu

			Przygotowanie uczniów hylo następujące: 
Wydzial Rolniczy Politeehniki ukończył l uczeń 
maturę gimnazjalną posiadał . 1 
maturę seminarjalną posiadał . 1 
6 klas g'imnazjalnyeh ukończyło 3 uczniów 
5" "ukończył l uczeń 
4 klasy g'imnazjalne" l 
3" "ukończyło 3 uczniów 
szkołę wydziałową ukończyło . 4 
" handlową roczną ukońezył l uczeil 
" rolniczą niższą ukończyło 2 uczniów 
" powszechną ukończyło . 10 
Tylko 10 uczniów miało ukończoną szkołę powszcchną, inni 
natomiast oprócz szkoły powszeehnej mieli jeszcze ukończoną ja- 
kąś inną szkołę. Uczniowie, mająey poza szkołą powszechną ukoil- 
czoną jakąś inną szkołę, byli lepiej przyg'otowani i naogół można 
stwierdzić, że tym nauka teoretyczna była łatwiejsza. 
Co do zawodu rodziców, najwięcej hyło rolników - II, na- 
stępnie urzc;dników 8, rzemieślników 4, mleczarzy 2, ]pśnik l, or- 
ganista l i kupiee 1. 
Pożądanem byłoby, ahy do Szkoły Mleczarskiej wSlępowali 
tylko ci kandydaci, którzy mają praktykę mleczars1.ą. Znając mle- 
czarstwo i serowarstwo praktyeznie, o wielc łatwicj nahywają ucz- 
niowie wiadomośei teoretyczne. Bcz praktyki mleczarskiej było 
4 uczniów. Praktykc; mleczarską do jedncgo roku miało 7 uczniów, 
od 1-2 lat miało 5 uezniów, od 2-3 lat 6 uczniÓw, od 3----4 lat 
3 uczniów, 5-6 lat l uczcń, ponalł 6 lat praktyki miało 2 uczniów. 
Praktykę mlcczarską najmniej dwulc'1nią i dłuższą miało 12 ucz- 
niów, czyli ca 43 %. Reszta uezniów miała praktykę klótszą. lub 
była wogólc bez praktyki mleezan3kiej. Absolwentów szkoły IJcz 
praktyki mlcczarskiej mlcczarnie zazwyczaj niech«tnie przyjmują 
do pracy. 
Wiek uczmow wahał się od 18 do 36 lat. 
W czasie trwania kursu przcehodzili uczniowic tak stronę teo- 
rctyczną, jak i praktyczną mleezarstwa i serowarstwa. Zajęcia prak- 
tyczne odhywały się w mleczarni szkolnej przed południem od g'o- 
dziny 6-tej, a w zimie, kiedy dostawa mleka hyla mniejsza i póź- 
niejsza, od godz. 7 do 12-tej, względni£; l3-tej. Nauka teoretyczna 
odbywała się w g'odzinach popołudniowych od 14 do 18-tej. W mie- 
siącaeh lipeu i sierpniu nauki teoretycznej nip było i w tym cza- 
sie korzystali uczniowie na zmianę z dwutyg'odniowych urlopów. 


" 


" 


" 


" 


214
		

/058.djvu

			Praktyczną stronę mleczarstwa i serowarstwa poznają ucznio- 
wic w mlcczarni szkolnej, w której praca jest "V ten sposób zorg'a- 
nizowana, że wszysey uezniowie kolejno przechodzą wszelkie dzia- 
ły pracy. Zmiana przydziału odbywa się co tydzień, jednak nie 
wszyscy uczniowie przy nicj zmieniają działy praey. Praea w po- 
szczeg'ólnych działach nie trwała jednakowo. Najdlużej pracowali 
uczniowie w odhieralni, bo 'przeciętnie 11 tyg'odni, następnie w ma- 
siowni 10 tygodni, w serowni 9 tygodni, w aparatowni 7 tygodni, 
w laboratorjum 5 tygodni, w kotłowni i maszYIlowni 3 tyg'odnie, na 
urlopy i cllOrohy p,rzypada przeciętnie 5 tyg'ooni, a przez 3 tyg'od- 
nic pelnili funkcjc dyżuruyeh w szkole. 
Zaznajamianie się praktyczne z badaniem nabiału odhywalo 
się w laboratorjum, a nie w mleezarni, z wyjątkiem brania prób, 
oraz harlania mleka na kwasowość i ezystość. 
W zakres nauki teoretycznej wchodziły następująee przed- 
mioty: nauka religji i etyki; język polski, nauka o Polsce współ- 
czesnej, Inleczarstwo, serowarstwo, maszynoznawstwo mleczarskie, 
zasady mikrobiologji mleczarskiej; hodowla bydła, nierog'acizny 
i orohiu; rachunki i kalkulacje mleczarskie, raehunkowość tech- 
niczna i handlowa; zasady chemji i fizyki, badanie nabiału (teore- 
tycznie), wiadomośei z prawa, obsług'a kotłów parowych i maszyny 
parowej. 
Przeomiotów ogólnokształcących, t. j. relig-ji, języka polskiego 
i nauki o Polsce współczesnej uczyły siły profesorskie miejseowego 
państwoweg'o gimnazjum, ohsług-i kotłów parowyeh i maszyny pa- 
rowej uczyli inżynierowie ze Stowarzyszenia Dozoru Kotłów w Po- 
znaniu, innyeh przedmiotów personel szkoły. 
Przeróh mlcka w mleczarni szkolnej zmniejszył się w porów- 
naniu 00 uhiegłego roku sprawozdawezeg'o. W czasie od l kwietnia 
1932 r. do 31 marca 1933 r. przerohiono 6.547.265 kg' mleka pel- 
neg'o, czyli średnio dziennie przy 365 dniaeh praey 17.938 kg' mle- 
ka. \V ubiegłym roku sprawozdawezym średnia dzienna eyfra prze- 
robu wyniosła 18.863 kg mlcka, nastąpiło zatem zmniejszenie śred. 
niej ilości przerohu, wynoszące ca 5 %. 
Masła wyrobiono 
Serów tylżyekieh wyrobiono 
edamskich 
trapistów 
limburskich 
remoudou 
imperial 


" 


,. 


" 


,. 


,. 


" 


" 


" 


,. 


" 


Razem serów 
Twarog'u wyrobiono 
Kazeiny wyrobiono (glównie 


" 


5.034 kg 
1.538 
6.150 ,. 
1.301 " 
2.028 " 
95 " 


16.146 kg 


kwasowej) 


202.095 kg 


34.795 " 
2.415 " 


215
		

/059.djvu

			Masła deserowego z tłuszczu pochotlząceg'o z mleka pełnego 
wyrobiono 201.687 kg, resztę masła, t. j. -1,08 kg wyrobiono z tłu- 
,;zczu pochodząccg'o z serwatki, otrzymywanej przy wyrohie serów 
z mleka pełnego. . 
Obniżenic produkcji serów i masła jest większe, aniżeli obniże- 
nic dostawy mleka; 
wiadczy to o tem, że większą ilość mleka peł- 
I
('gO sprzedano jako mleko spożywcze. 
Mleczarnia szkolna przerabiała mleko Spółdzielni Mleezar- 
skiej ,.Mleczarnia i Zakłady Rolniezo-Przemysłowe we Wrześni". 
Współpraca Ze Spół'dzir-łnią jest oparta na specjalnej umowie. 
Poza uczniami pracowało w szkole w ciąg'u roku sprawozdaw- 
czeg'o przez dłuższy lub krótszy okres czasu 39 hospitantów. 
Szkołę Mleczar8ką zwiedziło w ciągu roku sprawozdawczego 
około 600 osóh z kraju i zag-raniey. 


Praca Dzialu Mleczarskiego była następująea: 
a) Badanie produktów mleezarskich, a więc oznaczanie pro- 
ecntu tłuszczu w stale nadsyłanych z mleczarń i g'ospodarstw pró- 
baeh mleka pełneg'o, odtłuszczonego, śmietany i maślanki. Badanie 
mleka na zafałszowanie przez obliczenie w próbach mleka su- 
chej masy, procl"ntu tłuszczu w suehej masie, ciężaru gatunkowe- 
go suchej masy, oznaezanie ciężaru gatunkowcgo mleka, refrakeji 
i na podstawie tych analiz stwierdzanie sposobu i stopnia zafałszo- 
wania. Oznaczanie zawartości wody w próbaeh masła. Badanie ma- 
sła na zafałszowanie ohcemi tluszczami. Przeprowadzanic ocen kwa- 
lifikacyjnych prób masła nadesłanych przez mleczarnie. Oznaczanie 
w próbach serów wody, tłuszczu, suehej masy, suchej masy bpz- 
tłuszczowej i procentu tłuszczu w suchej masie. 
b) Podobnie, jak w uhieg'lyeh lataeh zajmowano się wyrobem 
podpuszczki, której dostarczono mleczarniom og'ółem 90 litrów. 
Aby ułatwić nabywanie chemikalij, odpowiednich do analiz na- 
biału, dostarczono kontrolerom mleezności i mleczarniom 3080 kg 
kwasu siarkowego i 195 litrów alkoholu amylowego; mleczarniom 
dostarezono 224 litry alizarolu do badania jakości mleka i śmie- 
tany. Dostarezano również mleczarniom ług'u sodoweg'o 1/10 i 1/. 
norm. do oznaczania kwasowośei mleka, względnie śmietany, fe- 
liOlftaleiny, odezynników do reakcji Storeha na pasteryzaeję mle- 
ka ezy śmietany, formaliny i dwuchromianu potasu. 
c) Udzielano porad co do techniczneg'o prowadzenia mleezarni 
i stanu maszyn mleezarskich. 


216
		

/060.djvu

			Nauezyciel szkoły, inż. Włodek, wygłosił w Poznaniu przez 
radjo 3 odczyty rJ. t. 1. Waruoki produkeji dobrego, czysteg'o mle- 
ka, część II; 2. zużytkowanie odpadków mleczarskieh w żywieniu 
inwentarza i 3. wplyw paszy na mleko i jego przetwory. 
\V roku sprawozdawezym opracowano statystykę mleczarstwa 
w Wielkopolsce za rok 1931. W okresie tym kontynuowano rozpo- 
ezęte w rokll 1927 zbieraIlie i przesyłanie danyeh statystycznych tu- 
tejszego mleezarstwa do biuletynów wydawanych przez "Preis- 
bericlltstelle deR sehweizf'rischen Bauernverbandes" w Szwajcarji. 
Kierownik Szkoły Mleczarskiej i Działu Mleczarskiego Jest 
(lelegatem Komitetu Państwowych Ocen Masła i Serów. 
Dnia 15 czerwea 1932 r. odbyła się w budynku Szkoły Mle- 
czarskiej we Wrześni VII Okręg'owa Państwowa Ocena Masła. Do 
oceny przysłano 30 prób masła. 
Z województwa poznańskieg'o poehodziło 21 prób, ezyli 70 % . 
Z województwa pomorskieg'o poehodziło 7 prób, ezyli 30 % . 
Z nadesłanych prób masła uznano: 
jako dolne 13 prób, czyli 46,43 % ; 
jako średnie 15 prób, czyli 53.57 % . 
Jedną próbę masła zdyskwalifikowano z powodu wysokiej za- 
wartości wody, drugą oeeniono uieoficjalnie z powodu niespełnienia 
"
arunków oceny. 
Dnia 15 grudnia 1932 r. odhyła się VIII Okręg'owa Państwowa 
Ocena Masła i Serów we Wrzcśni. 0'0 'Oceny przysłan'O 20 prób ma- 
sła i 4 próby serów. 
Z w'Ojewództwa poznańskieg'o p'Ochodził'O 13 prób masła, czyli 65 %, 
z w'Ojewództwa p'Omorskieg'o p'Och'Odził'O 7 prób masła, czyli 35 % . 
Wszystkie próby scrów p'Ochodziły z województwa p'Oznańskiego. 
Z nadesłanych 20 próh masła uznan'O: 
jako hardz'O dohre 7 prób, ezyłi 35 % ; 
jak'O d'Obre 9 prób, czyli 45 % ; 
jak'O średnie 4 próby, ezyli 20 % . 
Ser edamski uznan'O za wyb'Or'Owy, ser trapistów za bardz'O d'O- 
hry, scr tylżyeki t'Opi'Ony za bardzo d'Obry, ser tylżycki za dobry. 
Przepr'Owadzon'O tcż badania chemiezne prób masła przesła. 
nego do 'Ocen. Badania te obejmowały 'Oznaczenie p.roeentu tlu- 
szezu, wody, soli, kwas'Owości, st'Opnia zabarwienia, refrakcji i pa. 
steryzacji. . 
Drug'ostr'Ollna tabelka wykazuje il'Ość wyk'Onanyeh analiz. 


217
		

/061.djvu

			o 00 
 00 C'l 00 00 C'l C'l C':I ..... 
I 
e e ..". ..... ..... 
 C'l C'l 
 ..... C'l 
q?
d m.-łz1?H 00 
 e 00 C'l 
 e 00 I:'- I:'- 
 
C'l C'l C':I C':I C':I C'l 00 C'l C'l C'l C'l 
;)!UE.M. OZS I1?j1:"!Z I I I I 
 I I I I I I I 
"U "ls"W 
- 
AU1?łó}
m
 ! OjJ;JU1?M ..... I I 
 ..... I .-4 I I I ..... I 
-ozsl"J"z "'["IW C':I C'l 
AU!"Z")f I I I I I I I I I I I I 
nf/o
"." 
 I 
 ..... I I 
 I I I I I I 
.... 
,,
"S I I I I I I I I ..". .1 I I 
.. 
.
 

 

 "ls"W C':I >f:) C'l >f:) I:'- C':I r- C':I r- ..... 
 
 
" r- 
 
 
 
 
 
 '"f:) <:;) 

 
o !"uoz"zsnlłpo ! C'l 
" C':I e 00 C':I 
 
 00 C'l ..". C'l 
 

 !"ulad !'[ł"AU"S "'" C':I C':I ..". "'" ..... ', !'[u"I
"W 
 
 
 
 
 
 r- '"f:) lQ '"f:) e 

 ..... ..... ..... ..... C'l C'l ..". 00 00 C'l C'l 
lI"AU"UO,!AM M nz" C':I 
 00 00 
 C':I C':I C':I 
 
 
 C':I 
-zsnp 010 AUla!""z
d 
Aq?
d '1"A"\?!"IAS 
 
 
 
 
 00 00 r- 00 r- 00 00 
-P"U "1"1S .
qs
"pods 
-of1 ! ¥.I1?z:J;Jlm 9
oU I 
. . . . 
" . . . 
 . . 

 
 -c: c:: 
 . . 
o 'c:: u 'c:: o 
.
 .. Q) I-< '"""CI .. 
'" Q) . Q) -c:: .
 
 .
 -c:: u 
N .t) .
 Q) .(ij CI:> 
" CI:> . U .0. Q) N o.. N CI:> Q) . Q) 
.
 a.> Q) o '"""CI N N 
I-< Q) N '"""CI a.> u 
 I-< 

 .... .
 .
 Q) .0. I-< I-< .,j.; :::I .... 
-N 
 .,j.; 
 

 N ;.:s .
 
 
 .
 
 ...... :::I 
 

 U en p.. 
0 fi) 
 


C':I 

 
..". 
'"f:) 

 
..". 


..". 
C':I 
r- 


...", 
e 
e 


..... 


C'] 
C':I 
e 


..... 


C':I 
C':) 


C':I 
>f:) 
e 

 
C'l 


o 
eN 
..,':\1 
" . 
..CI:> 
"	
			

/062.djvu

			VIII. 
Wydział Produkcji Zwierzęcej 


Zakres pracy Wydziału Produkcji Zwierzęcej ohejmował ua- 
stępujące llziały hodowli: 
I. 
onie; II. Bydło; III. Owce; IV. Trzoda chlewna; V. Kozy; 
VI. Króliki i VII. Drolmy inwentarz; VIII. Pszczoły. 
Ponadto w plan 'pracy Wydziału wchodziła opieka nad zdro- 
wiem zwierząt, prowadzona przez specjalistę walki z gruźlicą i nie. 
płodnością. 
Charakteryzując ogólną działalność Wydziału, należy podkreś- 
lić, że w ciągu roku sprawozdawczego wpłynęło do Wydziału 81Ul 
pism. \\' liczhie tcj nie mieszczą się raporty, metryczki itp. wykazy. 
Ogólna ilość wysłanych listów wynosiła w roku sprawozdawczym 
11.6U2; licł':ba ta n i c obejmuje pism wysłanych przez związki ho- 
dowlane. 
Podrój;y służhowych wykonali urzędnicy Wydziału 72-1. Fak- 
tyczna ilość dni 'użytych przy pracy w terenie hyła znacznie więk- 
sza, gdyż praca w niektórych ośrodkach hodowlanych wymagała 
dłuższego pohytu urzędnika w danej miejscowości. Cyfra powyż- 
sza nie ohejmujc równicż wyjazdów asystentów kontroli mleczności, 
kont roI c rów chlewni oraz pielęgniarza kopyt; pracownicy ci wła- 
ściwie cały rok hyli w podróży, jeżdżąc od miejsca do miejsca. 
zmieniając stale Ijwój pobyt na określonym terenie. 
Wreszcie należy nadmienić, że urzędnicy Wydziału brali czyn- 
ny mlział w zchraniach Polskiego Towarzystwa Zootpchnicznego 
oraz Komitetu do Spraw Hodowli Trzody Chlewnpj, delegowani 
byli na posicdzcnia w Ministerstwie Rolnictwa i R. R.. Międzyizbo- 
wej Komisji dla Popierania Eksportu Rolnego, Komisji Porozu- 
micwawczej Rolnictwa i Przetwórstwa Bpkonowego, Centralnego 
Komitetu do Spraw Hodowli Drobiu, współdziałali przy organizacji 
Ligi Mleka, jarmarków welny, wreszcie w każdy wtorek i ponie- 
działck hyła Izha Rolnicza reprezentowana przez urzędnika Wy- 
działu Produkcji Zwierzęcej na gieldzie zwierząt w Poznaniu. Po- 
nadto hyli urzędnicy w stałym kontakcie z miejscowemi organiza- 
cjami rolniczemi. 
Przechodząc do szczegółowcgo omówienia działalności \Vy- 
działu, podkreślić należy, że rok 1932/33 był wręcz katastrofalny 


219
		

/063.djvu

			dla hodowli wszelkich gatunków zwierząt. Coraz hardziej pogłę- 
biający się kryzys zmuszał bowiem rolników do ekstensywnego ży- 
wienia inwentarza, brak gotów,ki uniemożliwiał w znacznym stop- 
niu nabywanie pasz treściwych, brak białka w paszy pociągał za 
sobą mniejsze przyrosty i niższą mleczność. Wszystko to wywarło 
ujemny wpływ na produkcję zwierząt, a zwłaszcza na hodowlę 
w ścisłem tego słowa znaczeniu. Z drugiej strony należy zanotować, 
że wielu rolników, którzy dotąd karmiłi bezmyślnie, nie zwracając 
uwagi na opłacalność, - z konieezności musieli nauczyć się kalku- 
lacji. Jest to jeden poważny plus, który przyniósł kryzys. 
Jeżeli chodzi o możliwości wyżywienia inwentarza, to na po- 
czątku roku sprawozdawczego w wielu okolicach musiano walczyć 
z brakiem słomy na sieezkę i ściółkę. Względnie dobre żniwa braki 
te usunęły. Również w niektórych okolicach (powiaty odolanowski 
i ostrzeszowski) walczono na poezątku roku sprawozdawczego z bra- 
kiem zboża. Wysprzedano więc nietylko gorsze dójki, ale nawet 
cielęta i dobre dójki. W niektórych oborach liczba bydła spadła do 
70 %. W każdym razie zatrzymywano jedynie zwierzęta lepiej się 
opłacające, usuwając gorsze. Ten obraz uwydatnił się na targowicy 
w Poznaniu. Podobnie złego materjału bydlęcego nie widziano 
w tutejszej rzeźni od dziesiątków lat. Druga połowa roku sprawo- 
zdawczego poprawiła nieco ten stan rzeczy. Nicmożność sprzedania 
wszystkich ziemniaków zmuszała rolników do ich spasania. Ten 
nadmiar spasanych ziemniaków odbić się oczywiście musiał na pro- 
duktach hodowli tak, że trzoda bekonowa z powodu karmienia jej 
zbyt dużą ilością ziemniaków wykazywała zbyt grube warstwy sło- 
niny, hrak zaś paszy treściwej odbijał się ujemnie na wydajnośei 
mlecznej krów. 


I. HODOWLA KONI 


W roku sprawozdawczym należy zanotować silny spadek cen 
na wszelkiego typu konie, a zwłaszcza konie luksusowe. Przeciętnie 
płacono za dobrego konia roboczego 250-500 zł, za remonty około 
1.100 zł. Liczba zakupionych remontów wynosiła na terenie Wiel- 


ili

lmQ . 
Pracę w zakresie koni charakteryzują poniższe zestawienia: 


l. Kwalifikacja ogierów. 
Kwalifikowanie ogierów w roku 1932/33 odbyło się w 27 po- 
wiatach. 
Ogółem doprowadzono 575 ogierów, z czego przyjęto 229, 
a odrzucono 346. 


220
		

/064.djvu

			Zakwalifikowano ogierów 
" " 
" " 
" " 
" " 
" " 
" " 


pelnej krwi angielskiej . 
czystej krwi arabskiej . 
półkrwi angielskiej z udowodn. po- 
chodz,eniem 
półkrwi orjent. z udowodn. po- 
chodzeniem 
uszlachetn. rasy z nieudowodnio- 
nem pochodzeniem. 
zimnokrwistych 
różnych 


27 
5 


121 


12 


13 
39 
12 
229 


Razem: 


z tego zakwalifikowano (lo kategorji 


" 


" 


" 


" 


" 


I 9 ogierów 
II 50 
III 170 
Razem: 229 ogierów 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


2. Reje
tracja klaczy zarodowych. 
W roku sprawozdawczym zarejestrowano 120 klaczy zarodo- 
wych i to: 


w powiecie: Jarocin 
Krotoszyn 
Międzychód 
Mogilno 
Poznail 
Kościan 
Śrem 
Środa 
Szamotuły 
Nowy-Tomyśl 


13 
12 
3 
2 
19 
4 
2 
12 
52 
l 
120 


3. Szkoly kucia koni. 
3-miesięczne kursy kucia koni odbyły się w następujących 
szkolach: 
a) w Poznaniu 2 kursy, wyszkolono 16 podkuwaczy; 
b) w Krotoszynie 4 kursy, wyszkolono 30 podkuwaczy. 
W szkole w Poznaniu odbyły się w roku sprawozdawczym tylko 
2 kursy z powodu nałożenia wygórowanych podatków na kierow- 
nika szkoły. Przerwa w tej szkole trwała od 22 sierpnia 1932 r. do 
7 marca 1933. 
W luźnym związku z Izbą Rolniczą stoi Związek Hodowców 
Konia Szlachetnego w Wielkopolsce. Ma on swoją siedzibę w gma- 
chu Izhy Rolniczej. 


221
		

/065.djvu

			Związek Hodowców Konia Szlachctnego liczył w dniu 31. III. 
1932 roku: 
360 członków z ilością klaczy 1.899 
w CIągu roku przybyło 9 " " " 290 
369 członków z iłością klaczy 2.189 
w ciągu roku wystąpiło 22" " 62 
Związek liczył d. 31. III. 1933 347 członków z ilośpią klaczy 2.127 
W roku sprawozdawczym odhyły się: l Walne Zgromadzenie, 
1 Nadzwyczajne Walne Z!I;romadzenie i 5 posiedzeń członków Za- 
rządu tego Związku. 
Wystawa ogierów odhyła się od 20--21 kwietnia 1932 r. w Po- 
znaniu. Na wystawę doprowadzono 87 sztuk. Zarząd Sta(lnin Pali- 
stwowych zakupił 23 ogiery za ogólną sumę 90.000 zł. Na wystawę 
tę udzieliło Ministerstwo Rolnictwa i R. R. 3 medale złotc, 5 medali 
srebrnych, 8 medali bronzowych i 9 listów pochwalnych. 
W roku sprawozdawczym odbyła się jedna wystawa koni re- 
montowych (od 27-29 maja 1932 r.). Na wystawę tę doprowadzono 
635 koni. Ministerstwo Spraw Wojskowych zakupiło 421. koni za 
ogólną sumę łącznie z dodatkiem hodowlanym 543.981 zł. Jako 
nagrody pieniężne wyznaczyło Ministerstwo Spraw Wojskowych 
15.000 zł. Sumę powyższą rozdzielono, jak następuje: 12 nagród 
po 250 zł. 24 nagrody po. 200 zł i 72 nagrody po 100 zł. Minister- 
stwo Rolnictwa przydzieliło nagrody honorowe, a mianowicie: 2 me- 
dale złote, 4 medale srehrne, 8 medali hronzowych i 20 listów po- 
chwalnych. 


H.BYDŁO 
Sytuacja na rynku handlu bydłem przedstawiała SIę w roku 
sprawozdawczym, jak następuje: 
Podczas gdy za 100 kg na początku roku sprawozdawcze:,ro 
placono za wolce I klasy do 80 zł, to w styczniu 1933 płacono 
52-58 zł, a w koilcu roku sprawozdawczego 62,66 zł. Śledząc cało- 
roczny przehieg notowań bydła na Targowicy Rzeźni Miejskiej 
w Poznaniu, zaznaczyć należy, że wahania w ciągu całego roku 
były dość duże, lecz stale zniżkowe. Wyhitnie zniżkową tendencję 
mieliśmy w miesiącach lipeu i wrześniu, kiedy w innych latach pła- 
cono w tym czasie najwyższe ceny. Jeszcze większy spadek zazna- 
czył się w połowie grudnia; płacono wtedy tylko 52 zł za 100 kg. 
Analogicznie przedstawiała się sytuacja na rynku cielęcym. Na po- 
czątku roku sprawozdawczego zaznaczył się wyhitny spadek cen za 
cielęta; dl1ia 5. IV. 1932 r. płacono 51-52 zł za 100 kg. Zwyżka 
cen nastąpiła dopiero we wrześniu, kiedy płacono za 100 kg -- 
102 zł, poczem nastąpił ponownie spadek, tak, że w końcu roku 
sprawozdawczego płacono tylko 66 zł' za 100 kg. 


222
		

/066.djvu

			Jeżeli chodzi o akcję Zlluerzającą do poprawy hodowli bydła, 
to prowadzona Olla hyła: 
1. przez dostarczanie małorolnym huhajów w drodze ustawiania 
stacyj w gospodarstwach malorolnych; 
2. przez wybieranie huhajów odpowiednich do rozpłodu w drodze 
przeprowadzania licencyj; 
3. przez kontrolę mleczności zarówno u drobnej, jak i większcj 
własności i w związku z tern dawkowanie pasz w zależnośei od 
wydajności krowy; 
4. przez współdziałanie przy przeprowadzaniu licencyj w obc- 
cach zarodowych zarówno u większej, jak i drohnej własności; 
5. przez udzielanie porad hodowlanych, urządzanie pogadanek 
i kursów; 
6. przez udzielanie wskazówek weterynaryjnych oraz przepro- 
wadzanie akcyj tępienia gruźlicy oraz niepłodności u zwie,rząt. 


l. Stacje buhajów. 
W roku sprawozdawczym postawiono 50 stacyj buhajów, wy- 
łącznie u małorolnych; hrak funduszów Izhy z jednej strony i zubo- 
żenie rolników z drugiej strony uniemożliwił postawienie większej 
iłości huhajów, gdyż według zasad 1/3 część ceny buhaja płaci utrzy- 
mujący huhaja stacyjnego, 1/3 część ceny Izha Rolnicza, wreszcie 
pozostałą część odnośny Wydział Powiatowy. Zachodziły przypadki, 
że Wydział Powiatowy przeznaczył na ten cel większą sumę, ale 
w danym powiecie nie można było znaleźć chętnego do utrzymy- 
wania buhaja i wohec tego ustawienic stacji nie mogło dojść do 
skutku. Miały również miej,sce i takie przypadki, że Izba dyspona- 
wała suhwencją, również kandydat na utrzymanie stacji wpłacił 
swoją ezęść, ale Wydzial Powiatowy nie dał pieniędzy. Z takiemi 
trudnościami musiała Izba walczyć stale. 
Podczas gdy w pierwszem półroczu ubiegłego roku płacono za 
huhaje stacyjne 924 zł, a w drugiem półroczu 760 zł, to w roku 
sprawozdawczym 1932/33 stosunki te przedstawiały się, jak nast
- 
pUJe: 


] półrocze r. 1932/33 - 648 zł. 
II półrocze r. 1932/33 - 600 zł. 


W porównaniu z innemi latami postawiono stacyj buhajów: 
w roku 1921/22 9 stacyj 
,. 1922/23 17 " 
,. 1923/24 11 " 
,. 1924/25 36 " 
" 1925/26 72 " 
1926/27 68 " 
" 1927/28 75 " 
223
		

/067.djvu

			w roku 1928/29 88 stacyj 
" 1929/30 87 " 
" 1930/31 141 " 
" 1931/32 84 " 
" 1932/33 50 " 


Stwierdzamy tu silny spadek stacyj buhajów w ostatnich la. 
tach, spowodowany wyżcj podanemi okolicznościami. 
Wszystkie buhaje stacyjne (z wyjątkiem 4), ustawione w ostat- 
nich 2 latach, zostały skontrolowane przez urzędników Izby. Na- 
ogół należy stwierdzić stan zallawalniający stacyj, jednak zanoto- 
wane były również wypadki osłabienia płodności huhajów, a na- 
wet padnięcia. 


2. Powiatowe licencje buhajów. 
W roku sprawozdawczym odbyły się licencje w powiatach na- 
stępujących: Kościan, Gniezno, Kępno, Rawicz, Bydgoszcz, Ino- 
wroclaw, Koźmin, Żnin, Międzyehód i Pleszl'w. Licencje te prze- 
prowadzane były na mocy ustawy o nadzorze państwowym nad lm- 
hajami z dn. 28. X. 1925 r. Wartość huhajów oraz ich liczha wc 
wszystkich wymienionych powiatach hyła niezadawalniająca; prze- 
dewszystkiem odczuwało się brak buhajów. 
Licencje huhajów przeprowadzono pozatcm w kilku innych 
powiatach, nieobjętych ustawą o nadzorze państwowym nad buha- 
jami, a mianowicie w powiatach: Środa, Jarocin, Grodzisk i Kro- 
toszyn. 
Ogólnie hiorąc, zalicencjonowano w poszczególnych powiatach 
następujące ilości buhajów: 


Powiat 


Ilość zalicencjonowanych huhajów 


Środa 39 
Kościan 121 
Jarocin 84 
Gniezno 87 
Kępno . 45 
Grodzisk II 
Rawicz !O 
Bydgoszcz 79 
Inowroclaw 1I7 
Koźmin 32 
Żnin 85 
Międzychód 79 
Krotoszyn 33 
W komisji licencyjnej brał zawsze udział urzędnik Izby Rol- 
niczej. 


22!
		

/068.djvu

			3. Kontrola mleczności. 
Zasady, na jakich (Zba Rolnicza przeprowadzała kontrolę 
mleczuości, w roku sprawozdawczym nic uległy żadnym zmianom. 
Natomiast \-Vskutek niepłacenia opłat za wykonywanie kontroli mn- 
siano w szen'
u ohonIch wstrzymać kontrolę. 
Rozwój wz
d. spadek kontroli mlcczno
ci ilustruje uastępujące 
zestawienie: 


l. x. 1924 kółek :J obór 36 kró\-V l. 7 40 
l. X. 1926 16 202 
., 7.740 
l. X. 1928 ., -17 ., 563 ., 24.424 
1. x. 1930 ,. 85 1069 " 32.028 
1. X. 1931 66 " 670 ", 28.807 
1. X. 1932 ., 33 366 ., 16.3,15 


Największy rozwój kontroli mleczności obserwujemy w latach 
dohrej konjunktury gospodarczej, a w pierwszym roku kryzysu 
(1930) ohscrwujemy nawet pewną zwyżkę w akcji kontrolnej. Do- 
piero w roku 1931 zaznaczył się raptowny spadek, spowodowany 
nieopłacalnością gospodarstwa mlecznego (ceny spadły z powor]l1 
silnego zmniejszenia eksportu masła). 
Wydajność mleczną krów kontrolowanych ilustruje niżej podanc 
zestawienie: 
Wydajność mleka na krowę wynosiła w r. 1924/25 2.849 kg 
1926/27 3.028" 
1929/30 3.402" 
1930/31 3.439" 
1931/32 - 3.262 ,,*) 
Przeciętny procent tłuszczu przedstawiał się, jak następuje: 
W roku 1924/25 3,20 % 
,,1928/29 3,24 % 
,,1930/31 3,29 % 
,,1931/32 3,31 % *) 
W końcu roku sprawozdawcze/.!;o istniało 30 kółek kontroli 
mleczności. Zmniejszenie liczhy kółck spowodowane zostało rów- 
nież tcm, że poszczególne kółka znacznie powiększono, przydziela- 
jąc większą liczhę krów do każdego kółka, eheąc tym sposobcm 
obniżyć opłaty za kontrolę. Dzięki tak daleko idącej komasacji obór 
udało się ohniżyć koszty kontroli z 8 zł na 5,50 zł od krowy. 


*) Brak danych za rok 1932/33 - ponieważ zeblawienia robi się do- 
piero na L lipca. 



prawozdanie W. J. R. --- 15 


225
		

/069.djvu

			W akcji kontrolnej jcst ohecnip 1.058 krów "do
ciańskich. 
Wydajność włościańskich ohór przedsta\-Viała sit; w roku sprawo- 
zdawczym, jak następuje: 
247 ohór, 168] krów, przeciętna mlccZIlość 2758 kg o przł'c. 
3.38 J
' tłuszczu. 
Akcja w zal
r(>sic kontroli mlcczności wśró,l drohnej własIlo;,.i 
hyłab y większa, gdvhy znalazły się na ten cel picniądzc. Zaznaczyć 
należy, że, wskutck łnałcj liczhy krów u poazczególncgo gospodarza 
i skomplikowanych możliwości dojazdowych i przyjazdowych ,łn 
osady, bba Rolnicza do jednej kontrolowancj ), rowy wśród mało- 
rolnych musi dopłacać około 7 zł. 
Mimo tych trudności należy zaznaczyć, że kontrola mleczno
,'i 
ochlała w wielu gospodarstwach wielkie uslugi. Przpdcwszystkicm 
dzięki kontroli mlcczuości wzrosio zainteresowanic do racjonalne- 
go żywienia, pielęgnacji krów, wychowu cieląt i młodzieży, uprawy 
roślin pastewnych i okopowych. Kontrolprzy pouc.lają o racjonal- 
ncm dojeniu krów i coraz częściej spotyka się w ohorach włościal[- 
skich duży postęp (Jod każdym względem. Ml('czność wohec zasto- 
sowania pasz mlekopędnych podniosła sit; z 2236 na 2760 kg mle- 
ka. Ohory zarodowp włościańskie, z ilością 92 krów, wykazały du
ą 
poprawę w wydajności, gdyż przeciętna wydajność roczna wynosi 
na krowę 3-100 kg mleka o 3.17 % tłuszczn. 


4. Współdz.iałanie przy przeprowadzaniu licencji 
w oborach zarodowych. 
Poziom krajowej hodowli zależy od jakości materjału rozplo- 
Iłowego. Im lepszej wartości hodowlancj są rozpłodniki. tcm lep- 
szych rezultatów można się spodzicwać. Dlatcgo też bha Rolnicza, 
jak zr(>sztą każda organizacja rolnicza, jcst w wysokim stopniu za- 
intpresowana wtem, hy poziom ohór zarodowych hył jaknajwyższy 
i aby hyła wobec tego możność nabycia dohrych rozpłodników czy 
to na stacje buhajów, czy też do oIJór użytkowych. 
Akcja w zakrcsie współdziałania przy przeprowadzaniu licen- 
cyj w oborach zarodowych ześrodkowana hyła w następujących 
związkach hodowlanych, będących w ścisłym kontakci(> z IzIJą: 
a) w Wiplkopolskicm Towarzystwie Hodowców Bydła Nizinnego 
czarno-białego oraz 
h) w Zachodnio-Polskim Z\-Viązku Hodowców Bydła Czerwoneg'). 
Wielkopolskip Towarzystwo Hodowców Bydła 
N i z i n n l' /?; o C z a r Ił o - h i a ł e g o. 
Ogólna liczba ezłonków wynobiła w końcu 1932/33 roku 150 
05óh, wtem 16 włościan. 


226
		

/070.djvu

			Liczha hydła zalicencjonowancl!:o i zapisaneg'o do ksiąg rodo- 
,\ollowych (h p z przychówku) wynosiła w poszczególnych lataeh: 


Buhajów 
Krów H. P. 
Krów W. H. P. 


31. III. 1933 
230 
2639 
2619 
Razl'Ul: 5488 


31. III. 1932 
307 
3015 
3511 
6833 


31. III. 1931 
351 
3385 
3741 
7477 


\\ rok" spnn\ ozdawezym wykreślono z ksiąg rodowodowych 
13 ohór. Licencyj przcprowadzono 73 i za licencjonowano 923 sztuk 
hydła. 
W roku sprawozdawczym odhył się tylko jelłen przetarg hydła 
zarodowego \-V dniu l. IV. 1932 r. Zgłoszono 60 huhajów, zali cen- 
cj()nowano 19, sprzcdano 32 sztuki. 
Ceny dla poszczególnych grup huhajów przel:i
tawiały się, jak 
następuje: 
Grupa 


I przcciętna cena 892 zl, 
II " ,,895 " 
" III 1203 ,. 
nła porównania pOllajelllY cen) nzyskanc za 
popucduim na przetarę;n w maju 1931: 
Grupa I prJ;f'{'iętna cena 1341 :d, 
11" 1285 ., 
Ul 1305 _. 
\Vidap z powyższ£'l!;O, że ceny Imhajów olmiżyły SIę o przeszh 
357b w stosunl
u do r. 1931/32. 
Je.leli chodzi o handel hydłem zarodowem wogóle, to stał on 
pod znakiem zupdnego hraku gotówki. 
LicJ:hy dotyczące wydajności krów zarodowych ujęte są w punk- 
cie 3 (pa trz l\. on 11 ola mleczności), a sprawy zdrowotności w p. 6. 


najwyższa - 1.150 zl 
1.00U " 
2.000 " 
buhaje w roku 


" 


najwyzsza - 2.600 zł 
- 1.90U .. 
- 2.300 ,_ 


" 


" 


Z a e b o II n i o - P o l s k i Z w i '! z {' k H o d o w c Ó w 
Bydła Czerwoncgo 
chejmujf' pięć ohór większej własności oraz jedną oborę wło- 
ściańską. Stan po;!;łowia bydła w ohoraclI jest następujący: 40 
króvv H. P., 76 krów \V. H. P_ i łl huhajów, razem 127 sztuk. 
Przeciętna wydajnoś.; mleka wszystkich obór wynosiła w r. 1932 - 
.1.380 kg pr.lY 3 9 % tłuszczu. 
5. Udzielanie porad hodowlanych, urządzanie p(}
adanek, 
kursów itd. w zakresie hodowli bydła.. 
Akpja w tym zakrcsie była w roku sprawozdawczym specjalnif' 
żywa. Pogłęhiający się kryzys gospodarczy zmusił wielu rolników 

lo c
.raz większego zwracania uwagi na kwestję opłacalności i kal- 


1 0* 
" 


227
		

/071.djvu

			kulację. Ceny pasz stale ulegaly zmianie. Nadmiar ziemniaki)w 
w roku sprawozdawczym i niemożność sprzedania ich zmuszał rol- 
ników do spasania tych pasz we własnem gospodarstwie. Spccjalnie 
trudno hyło układać dawki dla krów mlecznych przy użyciu wic;:k- 
szej ilości ziemniaków, pozhawionych prawie hiałka. tego niezhęd- 
nego składnika 'przy żywieniu krów mlecznych. Dalej musiano 
zwracać uwarz:ę na inne pasze, jak otręhy owsiane. odgoryczony łu- 
hin itp. Mimo, że w Wielkopolsce wiele uprawia si£( łuhinu, jednak 
mało rolników umie sohie radzić z tą paszą. Wszystkie te sprawy 
powodowały dość ohszerną korespondencję i wywiady w hiurze: 
te same sprawy wypływały na różnych zehraniach kółek rolniczych. 
w których urzędnicy Wydziału hrali czynny udział. 
W roku sprawozdawczym wygłosili urzędnicy izby ogółem 22 
wykłady z zakresu hodowli bydła na zehraniach kółek rolniczych. 
powiatowych związków ziemian, przez radjo itd. 
Dnia 6. XII. 1932 r. urządzono w gmachu Izby kurs poświęcony 
sprawie wychowu cieląt i normowania pasz (lla kró", mlecznych. 
Liczha uczestników kursu wynosiła 138. 
Z powodu braku funduszów konkursy mleczności krów oraz; 
pokazy i prcmjowanie bydła nie mogło się odhyć, jednak tcn zakri's 
pracy ma Wydział stale przed oczyma, gdyż akcja ta, zwłaszcza 
premjowanie huhajów, w wielkim stopniu wpływa na zachęcenie do 
hodowania odpowiedniego hydła. 
Wreszcie zanotować należy. że urzędnicy napisali szercg arty- 
kułów dotyczących hodowli hydła do Poradnika Gospodarskiego 
i innych pism specjalnych. 


6. Walka z gruźlicą i niepłodnością bydła. 
Podohnie jak w latach poprzednich, tak i w tym roku Izha 
poświęciła dużo pracy zwalczaniu gruźlicy u hydła, które jednak 
ograniczyło się prawie wyłącznie do obór zarodowych. Zwalczani
 
gruźlicy polegało na klinicznem badaniu bydła oraz hakterjolo- 
gicznem hadaniu mlcka i wykrztusi n krów podcjrzanych. Krowy. 
u których stwierdzono klinicznie wyraźne objawy gruźlicy, pole- 
Cono izolować i oddać w jaknajkrótszym czasie na rzcź. Od krów. 
które były podejrzane na otwartą gruźlicę, pobierano próhy mleka 
i wykrztusin. O wyniku mikroskopowych hadań próh zawiadamiano 
w'łaściciela obory w celu oddania sztuk chorych na otwartą gruźlicę 
na rzeź. 


228
		

/072.djvu

			- rol
u sprawozdawczym zwalczanie gruźlicy przedstawialo 
5i
 liczhowo. jak następuje: 


Ilość Klinicznie Ilość chorego bydła na gruźlicę 
Ro- stwierdzo- 
-- na gruźlica - 
dzaj ""'"j ,b.- " ii'
t
. 
da- da- ---- otwartq wy- 
()bory Ilość I % postać % mie- Ofo ma- % 
nych nego grutlicy cicy 10 cho- 
obór bydła płuc nia rych 
zarod.1 1 105 II II II 1 3 _ 85 
czarn. J 78 3.504 36 64 1. 82 11 16 0.46 19 0.54 11 135 
biale I II 
nie- 1 1 13 . 10 
6 290 19 6.55 12 414' 5 1.72 2 0. 69 11 38 
zaro- J I II II 
dowe 
" 


Razem I 84 \3. 794 1 55 :1.4 7 1 76 1 2 . 01 11 21 10.5511 21 1°.5511173 I 4.56 


\\ Lahm-atorjum Bakterjulogicznem zhadano 345 próh. a mia- 
nOWICle: 
u 132 próh wyl
rztusin - stwierdz. w 51 przyp. laseczIliki gruźlicy 
u 149 mleka '"" 21" " " 
II 64 ,. wydzielin ".. 21., " " 
Równocześnie zaznacza się, że jakkolwiek w 132 próbach wy- 
l.rztusin stwierdzono tylko w 51 przypadkach mikroskopowo lasecz- 
niki gruźlicy, to u pozostałych 25 sztuk hydła miarodajnym byi 
wynik hadania klinicznego. 
W roku poprzednim zbadano na gruźlicę 5.383 sztuk bydła 
i stwierdzono 215 sztuk chorych = 3,99 %; w porównaniu zatem 
z ohecnym ilość chorego hydła zwiększyła się o 0,57 9
 . 
9 ohór zarodowych, w których tłumienie gruźlicy przeprowa- 
dza się od roku 1922, jest wolnych od otwartej postaci gruźlicy. 
Zapohiegawczo przeciw gruźlicy szczepiono w 3 oborach 84 cieląt 
szczepionką Calhnct'a. Szczepionkę tę dostarczał na każdorazowe 
zapołrzehowanip hezpłatnie Zakład Mikrohiologji Universytetu 1'0- 
znańskiegu. 
"\\ Lahoratorjum Bakterjologicznem W. I. R. przeprowa- 
(lzono 86 sel
cyj drohiu oraz hadań mikroskopowych i 9 badalI 
l'óI.nych organó\-V cieląt i prosiąt. Na podstawie wyników udzielono 
zainteresowanym porad dotyczących zapohiegania i leczenia stwier- 
(Izonych choróh. 
rozatem wykonywano zabiegi lecznicze u krów jałowych, La- 
dano hnhaje stacyjne, hrano udział w egzaminach podkuwaczy koni 
()raz udzielano porad weterynaryjnych pisemnie i ustnie dotyczą- 
-cych zapohiegania i leczenia chorych zwierząt. 


229
		

/073.djvu

			Zanotować wrcszcie należy, że z 1Il1cJatywy Izhy powstała 
w Poznaniu "Liga Mleka", którego s('krctarzem jPst urzędnik wy- 
działu produkcji zwi('rzęcej. 


III. OWCE 


Akcja w zakresie hodowli owiec ograniczala się w roku spra- 
\,-oz,lawczym głównie do organizowania jarmarków wclny. Właściwa 
pr3ca organizacyjna tych jarmarków spoczywała w rękach dyrekcji 
Targów Poznańskich, jednak udział Izhy, jako inicjatorki. hył har- 
dzo wydatny. Początkowo nikt nie chciał hrać udziału w jarmar- 
kach, O(lnoszono się do akcji tej z nipdowien.aniem, wskazując na 
liche doświadczenia, poczynione w "Polskipm Hunic", - jednak 
silna propaganda Izhy, stal,' nawoływanie do h.ania grcmjalnego 
IlIlziału p.rzPłamało tcn opór., zapewniając powodzenie jarmarł
()Ill. 
.Jarmarki odbyły się w roku sprawozdawczym w tcrminach nastę- 
pujących: 


w lllaJu 1932 r. nadesłano 7.041 kg wełny 
w czerwcu 1932 r. " 27.805 " " 
w grudniu 1932 r. 28.26;{ " " 
w lutym 1933 r. " 26.355 " 
w nlarcu 1933 r. " 35.670 " " 


Ogólna ilość sprzedanej wplny wynosiła \v roku sprawozda\v- 
ezym 125.134 kg. Na poszczególnych jarmarkaeh sprzpdmlO wełny: 
w ma lU 1932 r. 7.0,n kg 
w czerwcu 1932 r. 11.844 " 
w grudniu 1932 r. 28.263 ., 
w lutym 1933 r. 24.301 " 
w marcu 1933 r. 34.917 " 
Razem: lU6.366 l
g 
Z powyższej ilości sprzedano wełny, pochodzącpj z WOJ. Pn- 
znailskiego: 
w maJu 
w czerwcu 
w grudniu 
w lutym 
w Jnarcu 
w nHIJll 


1932 r. 557,0 k.. 
" 
1932 r. 6.305,0 " (w czasip jarmarku 
1932 r. 15.161.5 " i 'IJO jarmarku) 
1933 r. 12.398.5 ., 
1933 r. 19.078,25 " 
1933 r. 15.322,5 
Razcm: 68.822,75 kg 


Ceny płaconc na jarmarkach przewyższaly ccny płacone na 
prowincji o 15--25 %. Fakt ten sam za siehie mówi i stwierdza, że 
myśl organizowania jarmarków była szczęśliwa. 
Klasyfikacyj stad przeprowadzono w roku sprawozdawczym 
14. Liczha macior przeklasyfikowanych przekraczała cyfrę 29UU szt. 


230
		

/074.djvu

			"\\ reszcie hrała Izha żywy U(lział przy orgdnizowaniu prze tar- 
,"ów tryków rozplodowych. organizowanych przez poszczególne 
owczarnie zarodowe. Przetargi te stały jednak pod znal
iem zupeł- 
npgo braku 
otówki, mimo to za dohrc harany płacono do t50 zł. 
Poza bhą trudni się popicraniem hOtlowli owipc Wielkopolskie 
Towarzystwo Hodowców Owiee, ]
tóre jcst związane ściśle z Izhą 
Holniczą. O
ólna liezha członków Towarzyslwa wynosiła w końcu 
roku budżelowego 10. 
Eksport haraniny, którą zaczęto wywozić do Francji początko- 
wo z dohrym zyskiem, w rokn sprawozdawczym ustał prawie zu' 
pelnie. Kontyu)!;eut zeszłoroczny na haraniiu, do Francji, wyno3zą c v 
kwartalnie około 2S wagonów, w tym roku ograniczony zostal do 
zaleliwic kilku wysyłel
: raczej sporadycznych. 


IV. TRZODA CHLE"'
A 


CeIlY trzody ehlewnej ulegały w ciągu roku sprawozdawczego 
daleko idącym wahaniom. spowodowanym ollmicnm'mi często kon- 
juukturami na naszych główllyeh zagranicznych rynka eh zbytu (tj. 
Allglji i Austrji). Były miesiące, jak n. p. wrzesień i październik, 
że w Wił'dniu osiągało się za świnie tej samej wagi co hekonowt' 
o 60- 100 % wiltcej niż w Anglji. Ta wysoka konjunktł1Ta ua rynku . 
wiedeńskim trwała jednak krótko, zresztą eksport trzody chlewnej 
do Austrji hył mocno ograniczony (w koilcu roku sprawozdawczego 
2135 sztuk tygodniowo). Jeżeli chodzi o rynek angielski, to woj. 
peznańskie odgrywało (lominującą rolę w produkcji lJekonów 
(w roku kalend. 1931 - 31.97 % ogólnego eksportu polskiego, w ro- 
ku kalend. ] 932 - 30,3 %). Udział woj. poznal'iskiego \\ obshułz(' 
przemysłu hekonowego w trzodę chlewną (dostarczenie ży\\ca) wy- 
nosił w r. kalcnd. 1932 - 32,2 % udziału wszystkich ziem Polski. 
Poszczególne hekolliarnip wielkopolskie wyeksportowały bekonów, 
jak następuje: 
Bekoniarnia 


" 


w Bydgosztzy 
w Gnipźnłe 
w Nakip 
\v Środzie . 
w Ohornikaeh 
w Kępnie . 
w Kościauie . 
w Krotoszynie 
w Grodzisku 
w Janowcu 
w Koronowip 


1.594.0U8 
2.071.66$ 
2.1I2.51O 
1.277.811 
1.120.507 
1.096.835 ., 
1.166.195 
2.227.527 
1.598.842 
98U.892 " 
281.832 " 
1$.528.625 


ko- 
M 


3,4% 
4,0 % 
40;;; 
2.5% 
2.1% 
2.1% 
2 2?
 
4.3% 
3.1% 
1,99
 
0,7% 


., 


Razem: 


kg 


30,3 ?
 


ogólncgo ek"portu polskiego. 


231
		

/075.djvu

			Ceny, uzyskiwanc za trzodę hckonową, w roku sprawozdaw- 
czym spadły przeciętnie o 18 % w stosunku do r. 1931/32. Kon- 
sekwencją obniżki ccn świń hyło wydatne ohniżcnie ogólnego po- 
głowia trzody chlewnej. Według danych Głównego Urz£tdu Staty- 
stycznego liczba trzody spadła w całym kraju z 7.320.000 sztuk do 
5.835.000 w r. 1932. czyli o 20 %. Znaczne zmniejszenie ilości trzo- 
dy chlewnej zanotowano również w Wielkopolsce, zwłaszcza w mie- 
siącach wiosennych (od marca do czerwca). W koileu roku sprawo- 
zdawczego ceny świń zwyżkowały tak, że podciągnięto rgólną licz- 
hę trzody do normalnego stanu. 
Zanotować należy jeszcze, że w związku z wprowadzcmem ogra- 
niczenia przywozu tłuszczów i dość wielkim popytcm na trzodę sło- 
ninową wewnątrz kraju, co poeiągnęło za sohą wyżbze ceny na ten 
rodzaj trzody, w wielu okolicach przeszli rolnicy na tucz słonino- 
wy, ograniczając pro.lukcję trzody hekonowej. Mimo t,) rolnictwo 
wielkopolskie sprostało zadaniu i zapewniło bekoniarniom potrzeh- 
r.ą iłość trzody hekonowej. 
Praca w zakresie referatu hodowli trzody chlewnej obejmowala: 
l. kontrolę użytkowości trzody chle\-Vuej, 
2. sprawy ustawiania stacyj knurów w gospodarstwach małorol- 
nych. 
3. premjowanie knurów, 
-,1,. tworzenie guiazd macior. 
5. organizowanie kół producentów trzody chlewnej, 
6. przeprowadzanip licencyj \-V chlewIliach zarodowych, 
7. udzielanie porad hodowlanych, urządzanie poga(lanek i kursów. 
Akcja w zakresip popicrania hodowli trzody chlewnej hyła 
o tyle ułatwiona, że Polski Związek Bckonowy przeznaczył na cele 
popierania hodowli lwlwnowej w roku sprawozdawczym 37.000 zł. 
Dzięki tej suhwencji można hyło rozwinąć na szeroką skalłt kontro- 
lę użytkowości, postawić większą ilość knurów stacyjnych, rozsze- 
rzyć akcję kół produccntów i zhytu trzody ehlpwnej i wr('szcie 
łJlrzymai- potrzelm;
 liczbę p.racownil
ów. 


l. Kontrola użytkowośei trzody chlewnej. 
Kontrola użytkowości trzody chlewnej ma na celu podnieść 
opłacalność ehlcwni przez: podniesienie płodności macior, podnie- 
sienie mleczności rnaeior, zmniejszenie % śmiertelności prosiąt 
i porlui('sienie przyrostów dziennych l1 tuczników. 


Pod kontrolą hyło dn. 31. nI. 1929 -121 chlewni z 17.108 zwierząt. 
" ., 31. III. 1930 - 131 " " 13.384 " 
" .. 31. III. 1931 - 102 " " U.350 " 
" 31. III. 1932 - 79 " 13.606 ., 
" 31. III. 1933 - 68 " ., 10.268 " 


" 


" 


232
		

/076.djvu

			Z zestawienia powyższego widać, że największy rozwój kon- 
troli użytkowości istniał w latach 1929 i 1930. Następnie liczha 
chlewni kontrolowanych stopniowo maleje, co spowodowane było 
skreśleniem chlewni z kontroli z powodu nieuiszczania opłat i do- 
hrowolnem wystąpienipm, spowodowanem trudnościami finanso- 
w('mi rolników. 
Płodność macior uzyskuje się przez eliminowanie zwierząt da- 
jących mioty nieliczne oraz niedających dwa razy do roku prosiąt. 
a zatcm macior uiedającyeh odpowiedniej liczby prosiąt rocznie. 
Pr.leciętna liczha prosiąt w mioeie w chlewniach kontrolowa- 
nydl stale wzrasta, jak to wykazuje niżej podane zestawienie: 
w r. 1928/29 hylo 7.3 prosiąt 
w r. 1929/30 " 7.8 
w r. 1930{31 8.3 
w r. ] 931/:
2 " 8,5 
w r. 1932/33 " 8,9 
Śmiertelność ()rosiąt stale maleje. Przeciętnie odsadzono pro- 
siąt z miotu: 


" 


w r. 1928/29 6.0 
w r. 1929/30 6.3 
w r. 1930/:n 6.5 
w r. ]9:n '32 6,:5 
\I r. 1932/,-13 6,9 
W roku sprawozdawczym ważono każdy miot vi 24 godzin po 
urodzpniu, po -t-eh tyg-otlniach i przy odsadzeniu, hy w ten sposóh 
stwierdzić mlecznoś;' macior, rozwój miotu oraz rozwój prosiąt. 
Kontrola użytkowości chlewni daje duże korzyści 'producen- 
tom 
wiń hekonowych. gdyż hekoniarnie zolwwiązały się płacić za 
;winie, poehodzące z chlewni stojących pod kontrolą Wielkopolskiej 
Izhy Rolniczej 10 % ponad cenę targową pierwszej klasy hekonów. 
Jest to dowodem, że hpkony produkowane pod kontrolą W. I. R. 
różniły się znacznie jakością od 'przceiętnego lllatprjału hekonów. 
2. Stacje knurów w gospoda..stwach mal(l,rolnych. 
Największy wpł)'w na poprawienie pogłowia trzody chlewnej 
wywipra się przez użycie odpowiednich knurów. Ponieważ głów- 
nym producentclll trzody chlewnej jest drohna własność, kładziono 
w roku sprawozdawezym specjalnie wielki nacisk na tworzenie jak- 
największej ilości stacyj kopulacyjnych. Wielkie zapotrzehowanie 
na trzodę hdmnową nakazało Izhie używać na stacje kopulacyjnf' 
jedynie i wyłącznie knury typu hckonowego, a więc wielkiej hiałej 
angielskicj rasy wz/!."ł. wyrIlużony typ świni ostrouchej. W niektó. 
rych okolicach wzięto do krzyżówki miejscowego materjału knury 
uszlachetniouej rasy krajowej, dającej w rezultacie dohry materjal 
hekonowy. 


233
		

/077.djvu

			W akcji ustawiania stacyj knurów przyszedł z pomocą Polski 
Związel
 Bekonowy, przydzielając w poroznmicniu z Komisją Poro- 
7. 1 lmipwawczą Rolnictwa i Przetwórstwa Bekonowego z ł. zw. fun- 
duszu hodowlanego - 37.000 zł. Wielka część tcj suhwcncji zużyta 
hyła więc na kupno knurów stacyjnych. 
W ogólności postawiono w roku sprawozdawczym 128 knurów. 
w tem wielkiej białcj angielskiej rasy 16, dlugich knurów ostro- 
uchych 80 oraz uszlachetnionej rasy krajowej 32. 
Knury te postawiono w następujących powiatach: 
1. Chodzicż 4 stacje 
2. Czarnków 3 
3. Gniezno 10 
-t. Gostyń 8 
5. Inowrocław -t 
6. Jarocin l 
7. Kępno 6 
8. Kościan 5 
9. Krotoszyn 2 
lU. Leszno lU 
11. Mięuzychód 3 
12. Mogilno 3 
13. Nowy Tomyśl II 
14. Ohorniki 3 
15. Ostrów t 
16. Poznali 6 
17. Rawicz 3 
18. Śrelll 2 
19. Środa 10 
20. Szuhin 2 
21. Szamotuły -t 
22. W
}grówiec 5 
23. Wolsztyn l 
24. Września 4 
25. Wyrzysk 4 
26. Żnin 10 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


., 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


Dla iłustl"acji l'odajpmy pOllI.lC] ilość blacyj l'ostanionych 
w uhiegłych latach: w r. 1924 14 stacyj 
w r. 1925 30 " 
w r. 1926 24 " 
w r. 1927 33 " 
w r. 1928/29 36 " 
w r. 1929/30 76 " 
w r. 1930/31 1I3 " 
w r. 1931/32 79 ., 
\-V r. 1932/33 128 " 


234
		

/078.djvu

			3. Premjc'wanie knurów. 
Za dohrc utrzymy"vanie knurów przez 2 lata udzielono w roku 
;;;prawozdawczym 30 premij. Tym sposohem zachęca się właściciela 
slacji rio utrzymania knura jak uajdłużej przez olIpowiednie żywico 
nie i pielęgnowanie. Premje udziplano w formic dohrych maciorek 
hodowlanych, Ity tym spo,>ohell1 znów działać na polepszenie pogło- 
wia trzody chlewnej u włościan. 


4. Tworzenie I?;niazd macior. 
By UJlwżliwii. gospodarzom szyhsze dojście do dohrych macior 
hodowlanych. Wiełl
O'polska Izba Rolnicza zapoczątkowała w roku 
19:J] ustawianie lIIa,'ior stacyjnych. udzif'lając na zakup ich 
subwencję. Maeiory są Jlokrywane knurem stacyjnym, a prosięta 
muszą IW'ipodarze sprzeda wać sąsiadom na chów; w ten sposób 
rozpowszcchnia sili odpowiedni materjal. Maciory te zastępują ma- 
terjał mipjscowy, spotykany przpważnie u wIo ścian, nieodpowiada- 
jący 7. re!!:uły wymaganiom rynku. 
W roku sprawozdawczym ustawiono 94 maciory hodowlane 
w powiatach: 


Czarnl
ów 
Gniczno 
Gostyń 
Inowroclaw 
Kępno 
Leszno 
Mogilno 
Międzychó(l 
Nowy Tomyśl 
Ohorniki 
Ostrów 
PoznalI 
Środa 
Śrcm 
Szamotuły 
W
H!;rówiec 
WolsztYll 
\V rzpśnia 
Żnin 


Razem 


2 
16 
7 
l 
3 
2 
3 
l 
7 
2 
5 
l 
11 
l 
9 
12 
l 
2 
8 
-- 
94 


5. Oqraniz{l	
			

/079.djvu

			i to glównie w powiatach "\Vrzcśnia, Gniezno, Żnin, "\Vągrówiec, 
Nowy Tomyśl, Wolsztyn i Gostyń. Koła producentów organizują 
specjalni instruktorzy trzody chlcwnej, rozmieszczeni w rozmai- 
tych miejscowościach Wielkopolski w taki sposóh, ahy ich zakres 
działania był nastawiony na działalność dla jcdnpj z hekoniarni. 
W celu zorganizowania pracy i porozumienia instruktorzy zakładają 
tam, gdzie się znajdzic odpowicdnia liczha gospodarzy zaintereso- 
wanych. t. zw. koła producentów trzody chlewnej. Instruktor za- 
chęca u,, ł.stawiania w kołach odpowIPdnich knnrów stacyjnych. 
macior hodowlanych. udziela porad z dzied.liny żywic ni a i wycho- 
wu. przpciwdziafa przez pouczanie kaleczenin świń, pomaga w zhio- 
rowej. hezpośrpdnie.i sprzedaży tuczników. 
Stan kół producentów trzody chlewnej przedstawiał się (łnia 
31. III. 1933 r., jak następuje: 
powiat Września-Gniezno: 36 kól producentów z 845 
członkami, 25 stacyj knurów oraz 18 macior hodowl. 
powiat Nowytomyśl -Wolsztyn: 12 kół produccntów z 123 
członkami, 22 stacyj knurów oraz 8 macior hodowl. 
powiat Żnin -Wągrówiec: 22 koła prodnccntów z 5:
O 
członkami, 22 stacyj knurów oraz 2U macior hodowl. 
hodowla Leszno-GostYII: 20 kół pro(lucpntów z 411 człon- 
kami, 26 stacyj knurów oraz 9 macior hodowl. 
Do bekoniarni odstawiają członkowip kół około 700 świń mie- 
SIęCZnIe. 


6. Przeprowadzanie licencji w chlewniach zarodowych. 
Akcja w zakrcsie współdziałania przy przcprowadzaniu licen- 
cyj w chlewniach zarodowych ześrodkowana hyła w \Viplkopolskim 
Związku Hodowców Trzody Chlcwnej, hędącym w śeisłym kontak- 
cie z Izhą Rolniczą. 
Ogólna liczha członków tego Związku wynosiła w l
or-łcu roku 
1932/33 - -!6. 
Liczha ŚWilI zalicencjonowanych i zapisanych do ksiąg rodo- 
wych wyno"iła w poszezególnyPll latach, jak następujp: 
1931/32 1930/31 
86 109 
900 817 
986 926 


knurów 


1932/33 
69 
7-1,8 
817 


łuacior 


W roku sprawozdawczym na wniosek właścicieli wykreślono 
z ksią
 rodowych 4 chlewnie. Liccncyj przcprowadzono 88, zali- 
cencjonowano 384 sztuk świń, wtem 232 knurów, 152 maciory; 
przeprowadzono 16 przeglądów chlewni, a rodowodów wystawiono 
ogółcm 312. 


236
		

/080.djvu

			7. Udzielanie porad hodowlanych, urządzanie pcgadanek i kursów. 
Praca w tym zakrcsie hyła spccjalnic żywa. Wielkopolska, która 
jeszcze dwa lata temn szła w kierunku świni raczej tłusto-mięsnej. 
musiała z powodu wielkiego zapotrzehowania na świnie hekonowe, 
zmienić swój dotychczasowy kierunek i przejść na chów świni he- 
konowej. Przełamanie konserwatyzmu, który cechuje na ogół rol- 
ników, hyło specjalnie trudne, gdy chodziło o trzodc; chlewną. Oko 
rolników wielkopolskich było przyzwyczajone do świni krótkiej, 
o ile możności szerokiej i głębokiej w klatce piersiowej i w partji 
zadu. Tymczasem typ świni hekonowej jest odmienny; chodzi tu 
o jaknajwiększą długość boków, przy małej głowie i szyji. Najwię- 
cej konserwatywni w tym zakresie okazali się hodowcy zarodowego 
materjału. Doszło do tego, że musieli do Wielkopolski zjeżdżać spe- 
cjaliści z Polskiego Związku Bekonowego i swe mi argumentami 
udowadniać konieczność przcjścia na typ hekonowy. Akcja ta tylko 
częściowo się mIała, gdyż niesposóh hyło w krótkim stosunkowo 
czasie wpoić tę nową ideę w myśl rolników, trzymających od dzie- 
siątków lat odmienny typ trzody chlewnej. Musiano w danym wy- 
padku Ilawoływać na: zebraniach, wydano specjalny numer heko- 
nowy Poradnika Gospodarskiego, urządzono ponadto 7 kursów be- 
konowych \-V terenie (Bydgoszcz, Gniezno, Poznań, Kościan, Środa, 
Krotoszyn i Września) przy udziale 712 uczestników. Wykładowo 
cami na wszystkich tych kursach byli specjaliści Izhy Rolniczej, a na 
dwóch adjunkt hodowli zwierząt U. P. inż. Borman. Prócz tego wy- 
głoszono szereg odczytów na zehraniach Kółek Rolniczych oraz 
przez radjo. Wreszcic dodano jako bezpłatny dodatek do Poradni- 
ka Gospodarskiego pracę ówczesnego dyrektora Izhy, a obecnego 
naczelnika wydziału produkcji zwierzęcej Doc. Dra T. Konopiń- 
skiego p. t. "Przygotowanie trzody chlewnej do tuczu w dzisiej- 
szych warunkach gospodarczych". Niezależnie od tego wydała Izba 
drugą pracę tegoż autora p. t. "Racjonalny tucz trzody chlewnej", 
napisaną wspólnic z inż. J. Bormannem. 
Ogólna liczl)3 !wra(l hodowlanych, udzielonych pisemnie 
i ustnie w hiurze, nie da się ściśle określić, sięgać jednak będzie 
kilkuset wywiadów. 
Pozatem wygłosili urzędnicy Izhy 425 referatów na Iliedziel- 
nych posiedzeniach Kółek Rolniezych oraz 2 wykłady przez radjo. 
wreszcie przeprowadzono kilkaset pogadanek w kołach produ- 
centów. 


V.KOZY 


Jak w ostatnich latach, tak i w bieżącym roku nie ustawiono 
żadnej stacji kozła. Czas trwania dotychczasowych stacyj wygasł. 
Zaintcresowanie produkcją kóz jest bardzo małe. 


237
		

/081.djvu

			VI. KROLIKI 


W produkcji królików widać na ,lal pewnc zainlcre
owanie, nie 
lll;dące jednak tak wielkiem, jak na Śląsku. Królik nic nadaje się do 
dlOWU na '" iększ;, skalę, natomiast może odel!:rać Iwwm! rolę eko- 
nomiczną. jako zwierzę utrzymywane w małej liczhi!' przy poszcze- 
gólnych domostwach w mieścic i na wsi, jako dostarczyciel mięsa, 
wyprodukowanego pra"" ił> hez l
osztów. 
Po przejściowej lepszej ccnie w roku 1929 Cł"na skórek króli- 
(,zych stale spada. Izha Rolnicza starala się zwrócić Ił"" agę prze- 
dewszystkicm na uhój królików w właściwej 'porzc roku oraz na 
odpowiednie oh ciąganie i przechowywanie skórck króliczych w cdu 
podniesienia ich wartości. Między innemi Wielkopolska Izha Rol- 
nicza wysłała jednego ze swoich urzędnil
ów na 2-tygodniowy kurs 
(Iomowo-garharski do Łodzi. 
Na dohrym poziomie trzymaj.! się ceny"" elny króliezcj, to tez 
zainteresowanie prod\ll
cją królików czesankowych wzrasta. 
ILha Rolnicza nic popiera produkcji naj rozmaitszych ras ama- 
torskich królików. Wychodząc ze stanowisk;! czysto I!:o
podarczego. 
stosuje się do zapotrzehowania przemysłu na skórki i wełnę króliczą 
i popiera dlatego chów królików ras dU7.ych o futerku hiałem oraz 
SZ<łraczcm, dalej królików wicdcilskieh nie"i£'sł
i£'h, Szynszyli. llo- 
hrów i królików Angora. 


VII. DRÓB 


Zainteresowanie hodowlą dnhiu jC3t nadal dui:c. Produkcja 
drobiowa idzie w Wielkopolsc£' coraz wyraźnicj w kierunku użyt- 
kowym. Hodowcy interesują się już więccj wynikami konkursów 
nieśności. aniżeli wynikami wystaw, nie mających z użytkowym kie- 
runkiem produkcji drohiarskiej prawie ni£' do czyni£'nia. a nawet 
sprzeciwiających się im nieraz wyraźnie. 
Zapotrzchowanic na materjał hodowlany hył w hodowlach uzna- 
nych przez Izhę Rolniczą w roku hieżącym znaeLui£' większy, ani- 
żeli w roku uhiegłym. 
Z inicjatywy Izhy Rolniczcj ujednolicollo, tak jak w latach 
uhiegłych, ceny na matcrjał z hodowli zarodowych. Nastąpiła znacz- 
na ohniżka cen. Poniżej podaje się zestawicnie porównawcze: 
C..na piskląt j..dllodniowych: 
Karmazyny Leghorny 


"- roku 1929 2,
 zl 2,- zł 
1930 2- ') 
" , " "'"',- " 
" ]93] 1,80 1,50 
" 1932 1,50 " 1,35 " 
" 1933 0.80 0,65 " 
238
		

/082.djvu

			Ceny w POS.lczpgólnych miesiącach roku sprawozda\vczego hyly 
uast!)imjącc: 


- 
Detaliczna cena Tarj!vwa Hurtowa za 15 sztuk 
Miesiąc za sztukę za 15 szt, 
l ala 
wle;;r -- i"i 
wld;e I I 
konserw. świeżych gwarant. duże normalne 
Kwiecień 1932 r. 8,2 gr I - 1.07 zł I 1,01 zł 1,01 zł I 0,99 zł 
Mai 'o .. 8,1. - 1,09 .. 1.08 .. 1.08 .. 1,06 ,. 
Czerwiec .. .. 9,0 - 1.24.. 1.20 lO 1,20 .. 1.17 .. 
Lipiec .. " 9,0 - 1.23 .. 1,26 " 1,26 .. 1,24 . 
Sierpień " .. 8,1. - 1,17 .. 1,11 " 1,11 .. 1,11 " 
Wrzesień .. 00 9,4 - 1,
4 .. 1,39 .. 1,39 .. 1,37 .. 
Październik.. .. 11,2 -- 1,73 .. 1,73 .. 1.72.. l,fi9 " 
I 
Listopad " .. 14,5 13,0 gr 2,25 . 2,35 .. 2,28 '1 2.25 .. 
Grudzień I .. 15,0 .. 12.2 .. 2,33 l' 2,39 .. I 224.. 2,21 .. 
I 


Styczen 1933 r' l 
Luty .... 
.Marzec .. ." 
Przeciętnie w r.1 


14,1 .. 
14,5 .. 
7,8 , 
10,8 gr 


12,2 gr 


1,56 zł 


l ,54 zł 


11.2 '0 
123 .. 


2,09 " 
2,00 " 
1,13 .. 


194 .. 
1,90 .. 
1,06 .. 


1,82 .. 
1,87 .. 
1,06 .. 
1,50 zł 


1,78 .. 
1,78 " 
1.04 
1.\7 zł 


l. Rasy drobiu. 
Wyhór propagowanych ras drobiu okazał się dla warunków 
Wielkopolski szczęśliwy; popiera się jeclynic Leghorny i Karma- 
z)ny, z kaczek Khaki CampheIl. Biegusy hiałc oraz Pekiny, z gęSI 
Pomorskie hiałe oraz z indyków Mamuty Bronzowe. 
Eksportcrzy drohiu zwracali Izhie Rolniczej uwagę na to, że 
hyłohy pożąclanem, ahy [zha popierala raczej kury o mięsie i nogach 
hiałych. Sprawa ta je
t trudna do rozwiązania, ponieważ rasy o mię- 
sie białem nalcżą przeważnie do mniej nieśnych ras, a jednak nieś- 
1l0
Ć decyduje o opłacalności produkcji kur. Znając te warunki, 
Izba przcprowadziła zapomocą hodowli drohiu w Raszewach (10- 

wiadczcnic nad aklimatyzacją i wydajnością kur FavcroIles z tym 
"\v ynikiem, że mimo ,loskonałej jakości mięsa, jakie dają, nie za- 
pewniają dostatccznej oplaealności i nic nadają się dla naszych 
warunków, tak, że po,;tanowiła nip pl'opagować tej rasy. Izba Rol- 
nipza zamiprza przeprowadzić analogiczne próhy z l'asą Sussex. 


2. Uznanie hodowli. 
Izha Rolnicza stawia hardzo wysokie wymagania co do uzna- 
wania hodowli drohiu. Uznanych hodowli jest ohccnie 6; hodowli 
slojąeych pod stałą kontrolą Izhy jest 3. Fozatem istniej c kilka- 
dziesiąt hodowli współpracujących stale z Izbą Rolniczą. 


239
		

/083.djvu

			3. Księgi rodowe kur. 
Udoskonaliwszy książkowość rodową dla kur, Izha Rolnicza 
coraz hardziej może rozwinąć swą działalność pod tym względem. 
Poniżej podaje się łiczhę rodowodowych osohników. których eWI- 
dencję i pochodzenie Izba prowadzi. 
Zapisano w roku: 1930/31 1931/32 1'J.ł2/33 
Leghornów: 1471 piskląt 2132 pisl
ląt :ł268 piskląt 
Karmazynów: 1753" 188,",. 1965" 
Innych ras: ,,105 36 " 
Razem: 322-i piskląt 4124 piskląt 5269 piskląt 
Rodowodów wydano w roku sprawozdawczym 57. 


4. Polepszenie pogłowia kur u 'llałorolnych. 
Według doświadczenia najlepsze rezultaty pracy nad polepsze- 
niem drohiu u małorolnych daje poza niektóremi konkursami prze- 
dewszystkiem podrasowywanie materjalu przez przydział o(lpowied- 
nich kogutów. Koguty te nie mają doprowadzać pogło\-Via kur da- 
nego gospodarstwa do rasowości, lecz mają prze(lewszystkiem pod- 
wyższyć produkcyjność w kierunku liczby i wielkości jaj. Dlatego 
też jako koguty dla małorolnych przydziela Izha wyłącznie koguty 
z rodowodami o wiadomej i wysokiej produkcyjności przodków. 
W roku sprawozdawczym przydzielono małorolnym: 
powiatu: Nowy Tomyśl 11 kogutów 
Ohorniki 7 
Gniezno l 
Wągrówipc 24 
Ostrów 7 
Mogilno 29 
Śrenl 6 
Szuhin 10 
GostyiI 2 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


97 kogutów, 
w tern 33 Leghorny i 64 Karmazyny. 
Dalej dążenia Izby szły w kierunku centralizacji wylęgu i tuczu 
drohiu, decentralizacji wychowu i eksploatacji nieśności. 
Izha Rolnicza współpracuje z Wielkopolskicm Towarzy;;twcm 
Kółek Rolniczych w konkursach wychowu kurcząt i produceutów 
di"ohiu urządzanych dla młodzieży wiejskiej, przyczem poza pośrcd. 
nictwem w nabywaniu tanich kurcząt jednodniowych przeprowa- 
dzała lustrację zespołów konkursowych oraz dla odzwyczajenia od 
chowu nadmiernej ilości kogutów przeprowadzała wśród konkur- 
;istów kursy kapłonicnia. 


240
		

/084.djvu

			5. Kursy i wycieczki. 
W roku. sprawozdawczym wygłoszono następujące w}kła!ly na 
zebraniach kółpk rolniczych i włościanek: 
Data Miejscowość 
12. IV. 1932 Strzelno 
17. IV. 1932 Grzehieniska 
17. IV. 1932 Podrzewie 
24. IV. 1932 Skoki 
5. VI. 1932 Długa Gośłina 
19. VI. 1932 Krohia 
3. VII. 1932 Tarnowo Podgórne 
6. VII. 1932 Rzadkwin 
8. I. 1933 Żelice 
23. I. 1933 Bydgoszcz 
23. I. 1933 Nakło 
24. I. 1933 Żnin 
24. I. 1933 Szub in 
17. I. 1933 Kcynia 
Pogadanki drobiowe w gmachu Izhy odhywały się w terminach 
następujących z tematami z dziedziny produkcji drohiu, zmienia- 
nemi każdorazowo w zależności od 'pory roku: 
D a t a Liczha uczestników 
7. ,kwietnia. 1932 r. 22 
12. maja 1932 r. 12 
2. czerwca 1932 r. 25 
4. sierpnia 1932 r. 16 
8. września 1932 r. 15 
6. października 1932 r. 23 
3. listopada 1932 r. 18 
1. grudnia 1932 r. 16 
5. stycznia 1933 r. 50 
9. lutego 1933 r. 12 
W czasie od 28 do 31 marca 1933 r. odhył- się 4-dniowy kurs 
hodowli drobiu z udziałem 48 uczestników. Kurs obejmował przez 
pier\-Vsze 3 dni po 10 godzin dziennie wykładów i ćwiczeil. W 4-ty 
dzień kursu odhyto w ciągu] l-tu godzin wycieczkę do 4-ch wzoro- 
wych hodowli drohiu, mianowicie do Bieganowa, Przybysławia, Ra- 
szew i Miłosławia. 


6. Konkurs nieśności. 
W roku sprawozdawczym zakończyła Izba Rolnicza dn. 31 
września 1932 r. H-miesięczny ogólno-polski konkurs nieśności kur, 
urządzony w Raszewach z ramienia Ministerstwa Rolnictwa przez 
Izbę. W konkursie brało udział 250 kur. Największą nieśność uzy- 


SIlrawozdanie W. I. R. - 16 


241
		

/085.djvu

			skało stado Leghorn, będące poza konkurs cm, które dało 810 jaj 
o wadze 49.388 g w 335 dniach. Najwyższą nieśność indywidualną 
wykazała kura rasy Leghorn, która zniosła 238 jaj o wadze 12.139 g 
w 335 dniach. Przeciętna nieśność według ras hyła następująca: 
Karmazyny 153 Ja] o wadze 56,65 g- 
Leghorny 166"" 57,17" 
Zielononóżki 130"" 53,46., 


7. Lahoratorjum Izhl Rolniczej. 

- okresie sprawozdawczym zhadano 86 sztuk drohiu, miano- 
wicie 54 kury, 24 kurczęta, l gęś, 2 indyki, 2 kaczki, ] kaczora 
i 2 koguty. W każdym wypadku udzielono szczegółowych wskazó- 
wek co do zwalczania choróh ujawnionych przcz badanie. 


8. Wystawy i pokazy drohiu. 
Na terenie Wielkapolski odhyły się w roku sprawozdawczym 
2 pokazy drohiu, w Zhąszyniu i Poznaniu. Na pokazach hyli czynni 
.jako eksperci urzędnicy Izhy Rolniczej. Izha przyznała wystawcom 
na wspomnianych pokazach za najlepsze eksponaty: 2 dyplomy na 
medal złoty, l dyplom na medal srehrny, 4 dyplomy na medal hron- 
zowy i 5 listów pochwalnych. 


VIII. PSZCZOŁY 
Rok 1932/33 hył dla pszczelnictwa dość korzystny. Zapotrze- 
howanie na roje hyło nadal wielkie. 
Izba Rolnicza urządziła w koilcu sierpnia 1932 roku 3-dniowy 
kurs pszczelnictwa w Poznaniu, połączony z wycicczką do pasiek 
w Jerzykowie i w Poznaniu. Prelegentami na tym kursie byli pp. 
Woźny, Snowadzki i Widera z Wielkopolskicgo Związku Towa- 
l'zystw Pszczelniczych. Właściwa praca w zakresic pszczelnictwa 
grupuje się w Wielkopolskim Związku Towarzystw Pszczelniczych, 
mającym swą siedzihę w gmachu (Zhy Rolniczej. 
W roku sprawozdawczym przyhyło temu związkowi 500 człon- 
ków. Przy koilcu roku 1932 liczył Związek 80 towarzystw. 
Czasopism, t. j. Bartnika Wielkopolskiego i Posener Bienen- 
wirt wysłał Związek ogółem 2442 egzemplarzy; dla członków To- 
warzystw 1918, dla członków Związku 345, zamiennych 95, hez- 
płatnych 84. 
Z ubezpieczcIlia od odpowiedzialności prawno-cywilnej korzy- 
stało 285 członków, uhezpieczając 2897 pni. Związek posiada 13 
czynnych stacyj ohscrwacyjnych pod kierownictwem p. Liczbail- 
skiego. Zestawienia spostrzeżeń są 'podawanc w streszczeniu co mie- 
siąc w Bartniku Wielkopolskim i Posener Bienenwirt. 


2.2 


l
		

/086.djvu

			IX. 
Wydział Produkcji Roślinnej 


Zima 1931/32 r. nie była zhyt ostra, lecz długotrwała. Po bar- 
.£łzo zimnym i niekorzystnym co do pogody marcu 1932 r. prz.e. 
hieg pogody w k w i e t n i u ułożył się pomyślnie. Wskutek długo. 
trwałego zimna dopiero w początku kwietnia hyło można wyjechać 
w pole; prace związane z zasiewami wiosenncmi postępowały jed- 
nak normalnie i zostały szybko ukoilczone. Jarzyny wschodziły do- 
hrze; pod koniec kwietnia rozpoczęto siew huraków cukrowych 
i !i'adzenie ziemniaków. 
Miesiąc m aj hyl hardzo cieply i bez przymrozków, wskutek 
czego spóźniona wegetacja szyhko postępowała i wyrównała stra- 
cony czas, umożliwiając naogół korzystny rozwój roślin. W drn- 
,giej połowie maja panowały upały dochodzące do +310 C, w związ- 
ku z czem w poszczególnych powiatach województwa poznańskie- 
go spadly silniejsze grady, wyrządzając np. w powiecie kępiil- 
.5kim szkody do 90 %: w innych okolicach szkody hyły nierówne 
i wynosiły od 10-60 %, przyczem jednak korzystna pogoda czę. 
bciowo wygoila znacznie uszkodzone rośliny, zwłaszcza w tych wy- 
padl
ach, gdzic gmd przyszedł hardzo wcześnic. 
Warunki atmosferyczne w c z e r w c u hyły jeszcze korzy- 
stnicjsze niż w maju i wpłynęły na dobry rozwój roślin uprawnych 
przed ich sprzętem. Opady były miejscami aż za ohfite i prze- 
szkadzały częściowo w sprzęcie siana, który na ogół wypadł średnio. 
Silniejsze upały, dochodzące do +370 C, trwały nadal w l i p _ 
c li i przyspieszyły dojrzewanie również ja.rzyn, które częściowo 
trzeha było kosić równocześnie z żytem tak, że powstał krótki 
okres żniw. Żniwa jednak w hardzo -wielu gospodarstwach prze- 
ciągały się dłużej z powodu zredukowania rąk do pracy i to w war- 
sztatach, które najwięcej były dotknięte kryzysem. Z tej też przy- 
czyny powstawały znaczniejsze straty przez osypywanie się ziarna. 
W lipcu ucierpiały hardzo znacznie wsiewki seradeli i koni- 
czyny. Trwające upaly zaszkodziły w znacznej mierze także ziem- 
niakom, a na zbożach wystąpiła rdza, która najwięcej szkód wy- 
rządziła w pszenicy, ohniżając tem samem plon w hardzo wielu 
gospodarstwach o przeszło połowę, a w niektó,rych wypadkach 
(\ 75 %. Jakość ziarna również hardzo znacznie ucierpiała przez 
rdzę. Rdza miała w lipcu hardzo korzystne warunki rozwoju i mo- 


16* 


243
		

/087.djvu

			gła tak silnie występować, ponieważ równoczesme z upałami hyły 
wyjątkowo silne opady atmosferyczne, poczem raptowne słoilce 
sprzyjało rozwojowi grzybków. W lipcu powstawały tylko w spo- 
radycznych wypadkach szkody wyrządzone przez hurze i grady, 
które dochodziły jednak nawet do 80 % . 
Pomimo korzystnej na ogół pogody, prólme omłoty wykazały, 
że ogólne sprzęty zapowiadających się dobrze żniw nie będą tak 
wysokie, jak przewidywano pierwotnie. Jedną z głównych przyczyn 
olmiżenia się plonów hył fakt, iż w bardzo znacznej mierze ogra- 
niczono zużycie nawozów pomocniczych. Wskutek zaś wyprzedania 
inwentarzy żywych w hardzo licznych gospodarstwach, nawożenie 
glehy ohornikiem zostało również zredukowane. Nadmienić trze- 
ba, że zużycie nawozów potasowych i fosforowych spadło do mi- 
nimum, a nawozy pomocnicze azotowe, zredukowane zostały 
w przecięciu do około 1/3 normy poprzednich lat. 
'S i e r p i e il w dalszym ciągu był upalny, temper'atura docho- 
dziła do + 330 C. Druga połowa miesiąca hyła naogół za sucha, 
llatomiast w pierwszej połowie częściowe burze i deszcze prze- 
szkadzały dość znacznie w żniwach, powodując przy zhożach, któ- 
re zostały jeszcze na pniu, wyleganie. Ogólnie hiorąc: żniwa na te- 
renie województwa poznańskiego ukoilCzono normalnie około 15 
sierpnia. 
Spadek cen na zhoże w tym czasie oraz straty spowodowane 
rdzą podziałały deprymująco na rolników. 
Susza trwała nadal w pierwszej połowie w r z e ś n i a wskutek 
czego były utrudnione podorywki oraz wykonywanie upraw pod 
zasiewy ozime. W czasie tych prac prawie we wszystkich gospo- 
darstwach inwentarze pociągowe znacznie opadły na siłach, wo- 
l}l
c czegO' wiele koni w starszym wieku musiano wybrakować i za 
hezcen sprzedać. 
Zasiewy jednak naogół zostały normalnie uskutpcznione. Ozi- 
miny powschodziły normalnie przy korzystnych warunkach atmo- 
sferycznych. Z okopowych ziemniaki wydały plon o ca 20 % niższy 
niż się spodziewano; również sprzęt huraków cukrowych znacznie 
bię olmiżył wskutek wystąpienia prawie we wszystkich powiatach 
Lhwościka. 
Przebieg pogody w p a ź d z i e r n i k u był naogół korzystny; 
prace uprawne postępowały normalnie, natomiast roboty i wykop- 
ki awansowały słahiej wskutek zatrudnienia mniejszej ilości pra- 
cowników oraz oszczędności w akordach. Zaznaczyć należy, że _ta- 
.yfa tego roku przy wykopkach ustalona hyła zbyt wysoko i wła- 
ściciele naogól unikali akordowych prac, które dochodziły da 
20 % wartości wykopanych ziemiopłodów. Z tych względów wy- 
kopki odbywały się albo na dzionkę, alho robotnicy przystępowali 
do pracodawców proponując obniżenie taryfy akordowej. Zazna- 


244
		

/088.djvu

			czyć należy, że tam gdzie stosowano płacę taryfową, kierownicy 
warsztatów rolnych nie hyli w stanie na czas uskuteczniać wyp.laty. 
Powstawaly hardzo znaczne zaległości tak, że płace taryfowe fak- 
tycznych korzyści żadnej stronie nie przyniosły. 
Wohec zmniejszonego przez kontyngentowanie ohszaru hu- 
raków cukrowych, wykopki zostały przeważnie wykoiIczone z koi 1- 
cem października. Poza redukcją obszarów pod okopowe, eks- 
tensyfikacja rolnictwa postępuje dalej wskutek systematycznego 
6hniżania zużycia nawozów pomocniczych. 
łJagodny na ogół przehieg pogody w l i s t o p a d z i e pozwo- 
lił na korzystne zaawansowanie orek przedzimowych. PokoiIczono 
je całkowicie, ponieważ dopiero 10 grudnia ziemia zamarzła na 
dobre. 
Prace zimowe, wywózki ohornika i młócenia można było, nor- 
malnie uskutecznić. Temperatura w g r u d n i uJ doszła do -80 c. 
Mróz ten llicznaczny, mimo braku pokrywy śnieżnej, oziminom 
.szkód nie wyrządził. Zhyt późno wprowadzone ustawodawstwo ra- 
townicze wytworzyło pesymistyczny nastrój u rolników, a zoho- 
wiązania, przeważnie płatne na jesieni, zmusiły ich do masowej 
wypr'zedaży ziemioplodów. Stąd nastąpił katastrofalny spadek cen 
na zboże. Dopiero w połowie lutego ceny wróciły do stalsze
o po- 
ziomu. Stopniowa zwyżka cen rozpoczęła się w koiICu stycznia 1933 
tak, że większość transakcyj, dokonywanych z pierwszej ręki, od. 
była się po niskich cenach, według następującego zestawienia: 


1932 roku I Żyto I PszenicB I 
;:;:: I J:::;'/owiesl 
:
: I p
:;:. 


MBj 28,59 29,78 22.87 25.18 22,51 42,67 80.40 
Czerwiec 25,50 26,80 20,92 - 20.87 38,94 72.25 
Lipiec 20,25 22,49 17,39 - 20.02 33.24 66.25 
Sierpień. 15,35 22.72 17,18 19,38 14,89 25,25 71.00 
Wrzesień 15,68 20,09 16.32 19,66 12,80 25.14 74.00 
Grudzień . 13.83 21,30 13,15 15.40 11,63 21,80 58.75 


Ponieważ wyprzedaż, odbywająca się przewazme w jednym 
okresie niejako masowo po ceuach niżej własnych kosztów, jest po- 
prostu zjadaniem suhstancji majątku, konsekwencją tego jest wy- 
czerpanie warsztatów rolnych. Zaniedhywanie konserwacji hudyn- 
ków i narzędzi, nieuzupełnianie żywych i martwych inwenta.l1zy, 
osłahianie siły nawozowej w glehie p.rzez ograniczanie nawozów 
sztucznych do 
 normalnego zużycia" trudno jest wyrazić w cy- 
frach, lecz zjawiska te są w istocie swej ukrytem zużywaniem osla- 
hionej już 8uhstancji majątkowej. Masowe zaniechanie wszelkich 
inwenstycyj wywołać musi później tern silniejszą potrzehę ich uzu- 


245
		

/090.djvu

			A. Dział Rolnictwa 


Zgodnie z poleceniem Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rol- 
nych Dział Rolnictwa delegował na każde wezwanie Okręgowego 
Urzędu Ziemskiego swego przedstawiciela do komisyj wyłączenio- 
wych z art. 5 ustawy o wykonaniu ref. rolnej i do komisyj klasy- 
fikacyjno-szacunkowych, a także przy likwidowaniu umów dzier- 
żawnych na majątkach państwowych oraz przy oszacowaniu nie- 
ruchomości podlegających przymusowcmu wykupowi. W związku 
z temi komisjami odhyto 22 podróże i sporządzono na m
ejscu ty- 
leż protokółów. Niczależnie od tego delegat Izhy hrał udział w po- 
siedzeniach r'óżnych komisyj Okręgowego Urzędu Ziemskiego. 
Dział Rolnictwa pozatem wykonał 43 lustracje majątków na 
wniospk właścicieli lub Urzędu Wojewódzkiego" dalej dla Sądów 
i dla W ojcwódzkiego Komitetu dla spraw finansowo-rolnych oraz 
wydal orzeczenia w sprawach spornych. W sprawach egzekucyj- 
nych z polecenia sądów złożono liczne orzeczenia. Zaopinjowano 
podania 164- kandydatów na rzeczoznawców z dziedziny rolnictwa, 
26 kandydatów na sekwestratorów i 10 kandydatów na zarządców 
dla rozmaitych warsztatów rolnych. 
W wielu wypadkach dawano porady jak ustne tak i pisemne 
w sprawach uprawy roli, płodozmianu, nawożenia, jako też w kwe- 
stjach dotyczących całokształtu gospodarstwa rolnego z uwzględ- 
nieniem ohecnego położenia rolnictwa. Porady te dotyczyły tak 
maIych jak i wielkich gospodarstw. 
W początkach każdego miesiąca wysyłano do Banku Gospo- 
(Jarstwa Krajowego i Banku Polskiego sprawozdania o stanie za- 
siewów, zużyciu nawozów sztucznych, zbiorach poszczególnych zie- 
miopłodów, jak r'ównicż o OgÓhWlll położeniu rolnictwa, CelCIll 
umożliwienia rolnictwu dopływu jakichkolwiek korzystnych kre- 
dytów. 
W dalszym ciągu Dział Rolnictwa zbierał ścisłe materjały z ca- 
łego województwa odnośnie transakcyj dokonywanych na wsi i wy- 
dawał stale zhiorowe hiuletyny zbożowe, towarowe i mleczne. 
\\. roku sprawozdawczym powstała dla Działu Rolnictwa nowa 
ważna działalność w związku z ukazaniem się nowych zarządzcil 
i ustaw ratowniczych. Ustawodawstwo ratownicze ohejmuje dzie- 
(hinę nadzorów sądowych, odroczeń wypłat i sekwestracyj mająt- 
ków. W związku z tcmi zarządzeniami Dział Rolnictwa hył hardzo 
L.aabsorhowany niptylko wyjazdami, ale i również przez stałe udzie- 
lanie pisemnych i ustnych informacyj. Również hardzo wiele pracy 
poświęcał Dział Rolnictwa współdziałaniu z Komitetem dla Spraw 
fimmsowo-rolnych. 


247
		

/091.djvu

			NaczeJllik Wydziału sprawuje z polecenia Izhy Rolniczej nad- 
zory sądowe nad 8 majątkami powierzonemi Izbie przez poszcze- 
gólne sądy. 
Z uwagi na ogólną zmianę konjunktur i panującą depresję 
w rolnictwie Dział Rolnictwa z konieczności hył zmuszony zmienić 
uieco charakter i kierunek pracy, przystosowując go do ogólnych 
wymogów rolnictwa. 


B. Dział Ogrodnictwa 


Przewóz niektórych produktów ogrodniczych, a szczególnie 
owoców do Polski przcdstawia w jej IJilansic handlowym bardzo 
pokaźną pozycję, która wprawdzie na skutek obniżenia się tętna 
życia gospodarczego i stopy życiowej z każdym rokiem maleje. 
Przywóz owoców i innych produktów ogrodniczych do kraju o cha- 
rakterze tak rolniczym jak Polska, która przecież posiada sprzyja- 
jące warunki klimatu i gleby, jest anomalją, która jaknajszyhciej 
powinna zniknąć. Wśród innych województw Wielkopolska powinna 
w produkcji ogrodowizny, a szczególnie w sadownictwie ,poIskiem 
zająć przodujące miejsce. Rozwój produkcji ogrodniczej przyczy- 
njć się może do podniesienia dobrobytu wśród rolniczej ludności. 
Przeświadczenie to było przyczyną, że Dział Ogrodnictwa podohnic 
jak w latach przeszłych tak też w roku sprawozdawczym poświęcił 
największą część swych wysiłków szerzeniu wiedzy ogrodniczej. 
W kwietlliu 1932 r. odbyły się trzy kursy ogrodnictwa dla wło- 
ścian i ludności rolniczej w Środzie, Opalenicy i Bukówcu Górnym, 
poprzedzone całym szeregiem podobnych kursów zorganizowanych 
w różnych miejscowościach województwa poznailskiego. Na kursie 
w Środzie słuchaczów było 22, wOpalenicy 58, w Bukówcu Gór- 
nym 48. Program kursów obcjmował wykłady o zakładaniu sadów, 
pielęgnowaniu drzew owocowych i krzewów jagodowych, przecho- 
wywaniu owoców i warzyw oraz zwalczaniu szkodników. W pierw- 
szym kwartale 1933 r. urządzono kursy dla ogrodników fachowców 
w nast-;:,pujących miejscowościach: 
H" Bydgoszczy liczha uczestników wynosiła 85 
w Ostrowie " ., ,,38 
w Lesznie " ., ,,59 
w Gnieźnie " " ., 29 
w Czarnkowie " " ,,20 
w Inowroclawiu " " "J6 
W czasie wyżej wymienionych kursów, poza wykładami z dzie- 
dziny sadownictwa i warzywnictwa, przeznaczonych specjalnie dla 
ogrodników zawodow) -
, zainicjowano również wykłady o pszczel- 


248
		

/092.djvu

			nictwie, w których nietylko ogrodnicy, lecz i miłośnicy ogrodnictwa 
i pszczelnictwa hrali udział. 
Korzystając z terenów Zakładów Ogrodniczych do celów de- 
monstracyj praktycznych, nrządzono w Janowcu w kwietniu 1933 r. 
kurs sadowniczo-warzywniczy dla ogrodników, rolników i miłośni- 
ków ogrodnictwa. Udział w kursie tym wzięło 35 osób. Pozatem 
Dzial Ogrodnictwa wzorcm lat uhiegłych przeprowadził w r. 1932 
równicż w Janowcu kurs ogrodnictwa dla nauczycieli szkół po- 
wszechnych. Kursy te corocznie wzhudzały wielkie zainteresowanie 
wśród nauczycieli, cieszyły się dobrą frckwencją i uwieńczone były 
dobremi rezultatami. Tcmaty wykładów na kursie były następujące: 
sadownictwo, warzywnictwo, przetwornictwo i pszczelnictwo. 
Celem rozszerzenia wiadomości fachowych wśród słuchaczów 
szkół rolniczych, przeprowadzono jeden kurs dwudniowy dla absol- 
wentów Szkoły Rolniczej w Janówcu. Tematy wykładów obejmo- 
wały sadownictwo, warzywnictwo i zwalczanie szkodników. Słucha- 
czów na kursic było 70. W micsiącach: wrześniu i październiku ub. 
roku oraz w kwietniu i maju r. b. odbywały się wykłady na temat 
sadownictwa i warzywnictwa dla uczniów Szkoły Rolniczej w Śro- 
dzie. W roku sprawozdawczym odbyło się II wykładów, w których 
stale udział hrało 38 uczniów. Pozatem urzędnik Działu Ogrod. 
nictwa. brał udział jako wykładowca w jednodniowym kursie dla 
miłośników Clgrodnichva, urządzonym w Zbąszyniu i w kursie urzą- 
dzunym przez Poznallskie Towarzystwo Og,rodnicze dla praktycz- 
nie kształcących się uczniów ogrodniczych. Kurs ten trwał 3 mi e- 
f1i
Jce. Udział w kursie wzięli uczniowie (około 40) mieszkający 
w Poznaniu i najhliższej okolicy. 
W uhiegłych latach Dział 
z o. u. Z. założył 28.1, sadów u 
pewnić należytą opiekę fachową, 
osadników: 


Ogrodnictwa w porozumienilI 
osadników. Aby sadom tym ZM- 
urządzono kursy sadownicze dla 


w Mrowinie słuchaczów było 9 
w Targowej Górce "" 90 
w Gutowie Małem "" 30 
wSzemborowic "" 35 
w Bolewicach "" 32 
w Nowej Wsi "" 80 
Wykłady połączone hyły z praktycznemi demonstracjami 
w ogrodach. Oprócz tego w lipcu 1932 r. przeprowadzono lustracje 
sadów u osadników w Trzehisławkach, Targowej Górce i Gutowie 
Malem. 
Jeden z urzędników Działu Ogrodnictwa brał udział w lu- 
stracjach 75 zgłoszonych do premjowania ogrodów włościańskich. 


249
		

/093.djvu

			Premjowanie ogrodów tych zorganizowane hyło przez Wlkp. Zwią- 
zek Towarzystw Włościanek. 
Porady i wskazówki praktyczne udzielał personel DjJiału 
Ogrodnictwa pisemnie luh ustnie w biurze. Lustracyj prywat- 
nych lub samorządowych ogrodów, powierzonych nallzo!"owi Izhy 
Rolniczej, przeprowadzono 22. 
Referatów na zehraniach W. T. K. R. i Kółek Włościanek wy- 
gło
zono w roku sprawozdawczym 13 w następujących micjsco- 
wc,ściach: 


Miejsco,volć 


Temat wykladu 


I Ilość 
sluch. 


Wieszczyczyn 


Ostroróg 
Tulce 
Żabikowo 


Wolsztyn 
Golttczewo 
Gluszyna 
Wronczyn 
Kępno 
Łubowo 


Szamotuly 
Kozielsko 
Wronczyn 


sadzenie drzew owoc., połącz. z prakt. 
demonstracjami w ogrodzie 


" 


" 
prace w ogrod. i w sadzie w maju i czer- 
wcu; uchwala: wsp6lna odstawa truskawek 


o Upra'Wle "varzyw 


" 


zbycie 
eksporcie 


60 
40 
35 


. 


27 
52 
30 
30 
28 
250 


" 


" 


72 
52 
50 
24 



omitet do spraw praktycznego kształcenia. istmehcy przy 
bbe Rolniczej odhył 5 zehrań, na których m. i. ustalono warunki 
k\-Valjfikowania zakładów ogrodniczych do kształcenia IIC7.ui5w 
w ol?,"rodnictwie. W myśl tych postanowicń przystąpił Dział Ol!;rod- 
Ilictwa do przeprowadzenia lustracyj zakładów, ubiegających się 
o zakwalifikowanie ich do kształcenia uczniów. '" roku sprawo- 
Zfiawczym lustracyj takich przeprowadzono 3. Pozosta:':
 łu
t:ił.
je 
hędą przeprowadzone w roku 1933. Do chwili ukońc1:t:nia lu>:tra- 
cyj i kwalifikacyj wszystkich zakładów ogrodniczych, z'ltrudniają- 
cyc" uczniów, Izba Rolnicza przyjmuje uczniów do rejcstraeji i do 
el?,"zaminów na dotychczasowych warunkach. Rcjestl'acyj uczniów, 
przeprowadzono w roku sprawozdawczym 143. Dzienników zajęć 


250 


" 


o rozwoju prod. ogrodn. u włościan 
prace jesienne w ogrodzie, wykI. pol. 
z demonstr. prakt. 
przechowywanie warzyw 
jak sadzić i pielęgn. drzewa owoc. 
sadzenie i pielęgnowanie drze,,\.'
		

/094.djvu

			. 


dla ogrodników, opracowanych przez Dział Ogrodniczy sprzeda- 
llI) 410. 
Do egzaminów na pomocników przystąpilo ogółem w jesieni 
1932 i wiosną 1933 r. 172 uczniów, z których 21 egzaminu nie 
zdalo. 
Do dnia 30 czerwca 1932 r. Dział Ogrodnictwa zatrudniał jed- 
nego sadownika, którego zadaniem było uporządkowanie sadów 
i ogrodów za umiarkowaną opłatą. W czasie trzymiesięcznym t. j. 
011 LIV. do 30. VI. 32 r. wykonal sadownik następujące prace: 
W 47 ogrodach uporządkowano w miarę potrzeby przez cięcie 
drzew i spryskiwanic następujące ilości drzew i krzewów: 
drzew owocowych . 929 
krzewów owocowych 2636 
drzew karłowych 406 
winokrzewów . 64 
W dziale hodowli jedwahników Dział Ogrodnictwa ograniczył 
.ową pracę do udzielania ustnych i piśmiennych informacyj. Utrzy- 
mywano kontakt z towarzystwami jcdwabniczemi na terenie woje- 
w(.dztwa poznańskiego. Pozatem starano się o zakup oprzędów dro- 
g:! wymiany od producentów przez więzienie karno - śledcze 
w Ostrowie. 
I(ląc w kierunku ułatwienia szkółkarzom sprzedaży drzewek 
owocowych, Dział Ogrodnictwa uważał za pierwszy ku temu waru- 
nck ustalcnic ohniżonych cen za produkty szkółkowe. W tym celu 
z inicjatywy Izby odhyło się przed jesiennym sezonem sprzedaży 
zebranie, na które zjechało s
ę 23 właścicieli i kierowników szkó- 
ipk. Na zehraniu tem poza wspomnianym tematem poruszono wiele 
kwestyj dotyczących szkółkarstwa, a wymagających naprawy jak 
np. handlowanie na targach lichym towarem szkółkowym, koniecz- 
ność zorganizowania się wszystkich szkółkarzy w Związku Wy:- 
twórców Drzew Owocowych w Warszawie itd. 
W porozumieniu ze Stacją Doświadczalną zorganizowano zjazd 
ogrodników powiatowych, na którym omówiono sprawę współpra- 
cy ogrodników powiatowych z Izhą Rolniczą oraz konieczność pod. 
jęcia przcz ogrodników powiatowych akcji zwalczania w każdym 
powiecie szkodników i chorób roślin ogrodowych. W zjeździe wzię- 
ło udział 37 przedstawicieli wydziałów powiatowych i magistratów. 
Poza udziałem w zehraniach Włl
p. Związku Tow. Ogrodni- 
czych w Poznaniu, urzędnicy Działu Ogrodnictwa hrali udział tak- 
że w zehraniach prowincjonalnych towarzystw ogrodniczych np. 
w Gostyniu i Żninie, oraz w Rawiczu w Komisji Sędziów Pokazu 
.Baltni('zo-OgrO(Inicze
o. Izha Rolnicza z okazji pokazu tego przy- 
znała wystawcom 3 dyplomy: jedell na medal srehrny i dwa na 
medale hronzowe. 


251
		

/095.djvu

			. 


Komisja Pomologiczna przy Związku Zrzeszeń Ogrodniczych 
w Warszawie, której zadaniem jest m. i. ustalenie dohorów owoco- 
'wych dla całego kraju, posiada swe koło w Poznaniu. Z kołem tym 
,,
spółpracuje Dział Ogrodnictwa, hiorąc udział w zebraniach i lu- 
-stracjach sadów poważniejszych na terenie Wielkopolski. Mając na 

elu przyjście z pomocą rozwojowi sadownictwa, Izha Rolnicza 
opinjowała wnioski skierowane da Państwowego Banku Rolnego 
o pożyczki na zakładanie sadów. 


C. Dział Nasienny 


Wskutek reorganizacji biura Izby, dawny Wydział Nasienny 
został z dn. LV. 1932 r. przemianowany na Dział Nasienny, wcho- 
dzący w skład Wydziału Produkcji Rolnej. Niezależnie od tego za- 
kres pracy pozostał nie zmieniony . 
Koniec roku gospodarczego 1932/33 przyniósł dla rolnictwa 
pewne odprężenie głównie na skutek utrzymania się cen głównyeh 
zhóż na mniej więcej opłacalnym poziomie. Niezależnie od tl'l!:0 
działają inne czynniki, z pośród nich zaś hodaj że najważniejszy _ 
to do skrajności posunięta oszczędność. 
Niestety nie można jeszcze stwi
rdzić, że i dla nasiennictwa 
nadchodzi poprawa sytuacji. W tym dziale wydatków gosp()dar- 
skich wszakże zaprowadzono naj wcześniej i najdalej idące oszczęd- 
ności, sądząc niezawsze trafnie, że są one usprawiedliwione. 
W związku z ckstensyfikacją działu produkcji roślinnej na- 
szych gospodarstw zachodzą pewne przestawienia w dohorze (lrl- 
mian na korzyść mniej wymagających, rozszerza się nawet ilość 
roślin uprawnych, - ruch ten jednakowoż nie wywiera prawie 
żadnego wplywu na rozwój naszego nasiennictwa. 
Udowodnią to dalsze zestawienia cyfrowe sprawozdania. Trml. 
no zaprzeczyć, że nie istnieje żaden ruch w dzicdzinie zhytu zhóż 
siewnych. Przeciwnie - jest to ruch nawet dość duży, w załozeniu 
swem oparty na przekonaniu, że zmiana materjału siewnegl> wpły- 
\va dodatnio na rezultat przyszłych zbiorów. Niestety jednak przy- 
gniatającą zcęść tego ohrotu tworzą odmiany nickwalifikowane. 
nieraz hardzo starych odsiewów, które często Ilależałohy nazwać 
mieszaniną odmian. Głównym zaś wskaźnikiem ich doboru jcsl 
opinja producenta, oparta na wzrokowej ohserwacji przez. okres 
wegetacji poprzedzającej siew i na ilości zebranych wozów z mor- 
ga, rzadko nawet na próbnych omłotach. 


252
		

/096.djvu

			Tymczasem zaś nasze hodowle i gospodarstwa nasienne robią 
ogromne wysiłki, aby utrzymać poziom pracy i nie obniżać war- 
tości odmian hodowlanych. Możnaby nawet zaryzykować twierdze- 
nie, że utrzymują się na powierzchni prawem bezwładu. 
Czy długo jednak potrwa ten stan wohec braku podstawowego 
czynnika istnienia tych warsztatów zbytu? Nie należy jednakże 
nigdy tracić optymizmu. Ohy tylko poprawa nie nadeszła zapóźno. 
wtcnczas bowiem trudno hędzie odzyskać stracone. 


Hodowla Roślin i Rejestr odmian. 
Na terenie Wielkopolski istnieją następujące hodowle roślin
 
l. A n t o n i n y, p. Leszno - własność Sandomier'sko- Wielkopol- 
skiej Hodowli Nasion S. A. W Rejestrze: pszenica ozima An- 
tonińska Wysokolitewka, Antonińska Konstancja, Antonińska 
Wczesna, żyto Szczodrowskie, jęczmień Antoniński Browar- 
niany i Szelejewski Browarniany, owies Antoniński Biały 
i Antoniński Żółty, huraki cukrowe. 
2. B y d g o s z c z - wlasność Państwowego Instytutu Naukowego- 
Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach - Ekspozytura Wy- 
działu Hodowli Roślin w Bydgoszczy. W Rejestrze: Kukurydza 
Bydgoska Wczesna Nr. 22 i seradela Bydgoska. 
3. C h r z ą s t o w o, p. Nakło - własność W. Gerstenherga. 
'V Rcjestrze: groch Folger Zielony. 
4. G o l a, p. Gostyri - własność Szamb. E. Potworowskiego. 
W Rejestrze: żyto Golskie, jęczmień Hanna sel. z Goli. 
5. Gór e c z k i, p. Borzęciczki - własność P. Laschkego. W Re- 
jestrze: orkisz Tyhetański, kukurydza Górecka Złota. 
6. K l e s z c z e w o. p. Kostrzyn -. własność sukcesorów ś. p. 
Hildehranda. W Rejestrze: pszenica ozima Książę Hatzfeld, 
Biała B. oraz I. R., żyto Zeelandzkie, pszenica jara Ostka oraz 
S. 30, jęczmień Hanna i Elka, groch Wiktorja żółty. 
7. K o n i n k o, p. Gądki - własność H. Hageny. W Rejestrze: 
ziemniaki Szafranki. 
8. Ł a g i e w n i k i, p. Kohylin -- własność F. Przyłuskiego. 
W Rejestrze: groch Wiktorja sel. Łagiewnickiej i jęczmień 
ozimy Mamut. 


253.
		

/097.djvu

			9. M ark o w i c e, p. w miejscu -- własność C. Heydebrecka. 
W Rejestrze: pszenica ozima Edel Epp Markowicka. 
10. p o n i e c - W y d a w y, p. Poniec - własność W. hr. Mycicl- 
skiego. W Rejestrze ziemniaki - Wielkopolanka, Bursztynki, 
Wilejka, Prezydent. 
] L P o z n a ń - S o ł a c z - wlasność Uniwersytetu Poznańskie- 
go. W Rejestrze pszenica ozima O. S. Jakowskiego. 
12. R o g a l i n - z filją w Jeżewie, p. Borek - własność R. hr. 
Raczyńskiego. W Rejestrze: żyto RogaIińskic, łuhin Rogaliń- 
ski Wąskolistny. 
13. R u c e w k o, p. Złotniki kuj. - własność inż. K. Putza. 
W Rejestrze: pszenica Raciniewska, żyto Putza, jęczmień Pu- 
tza i jęczmień Teresa. 
14. S ł u p i a W i e l k a, p. Środa - własność Blcccker-Kohlsaa- 
ta. W Rejestrze huraki półcukrowe Substancja. 
15. S o b ó t k a, p. w miejscu - własność A. Stieglera. W Reje- 
strze: pszenica ozima .,Stiegler 22", Sohótka i Zwycięska, 
pszenica jara Czerwona Bezostna, owies Duppauski. rzepak 
ozimy Sohótka, ziemniaki Cesarska Korona i W ohltmann 34. 
16. W i ę c ł a w i c e, p. Inowroclaw - własność firmy K. Bu- 
szczyński i Synowie. W Rejestrze: pszenica ozima Ostka wi ę - 
clawicka i Kujawianka, owies Najwcześniejszy Niemierczań- 
ski, huraki cukrowe. 
17. W ł o s z a n o w o, p. Janówiec - własność S. A. Siew. W Re- 
jestrze: pszenica ozima Dohrochna, żyto "\'{Tłoszanowskie, łu- 
bin Włoszanowski Białoziarnisty W ąskolistllY, ziemniaki Het- 
man (dawniej Włoszanowskie Nr. 12) i l\.mieć (dawniej Wło- 
szanowskie Nr. 112). 
18. W r o n ó w, p. Koźmin - własno
ć F. Claassena. W Reje- 
strze: groch Perła Wronowska. 
Hodowle Roślin odczuwają najwięcej ohecny kryzys, ponieważ 
nakłady w hodowli są stałe i bardzo kosztownc, zhyt zaś minimalny. 


Rejestr gospodarstw, stojących pod kontrolą nasienną 
Wielkopolskiej Izhy Rolniczej. 
Gospodarstwa, produkujące uszlachetnione ziemiopłody pod 
kontrolą Izhy dzielą się na 3 kategorje: 


254
		

/098.djvu

			1. gospodarstwa hodowlane. 
2. gospodarstwa nasienne, 
3. gospodarstwa reprodukujące. 
Z 216 gospodarstw, stojących pod kontrolą Izhy w r. 1932/33 
llależało do gmpy horlowlanych - 1'7, do nasiennych - 35, do 
reprodukujących - 164 - razem 216. 
Rejestr powyższych gospodarstw, jak również dokładną sta. 
tystykę gatunków, odmian i odsiewów oraz powicrzchni uznanych 
ziemiopłodów prowadzi Dział między inncmi do użytku Minister- 
stwa Rolnictwa i Reform Rolnych. Urzędu Ziemskiego i Państwo- 
wego Banku Rolncgo. 


Doświadczenia odmianowo-porównawcze. 
Dział Nasienny zorganizował następujące cykle doświadczeń: 
1. z odmianami żyta, pszenicy ozimej, jęczmienia jarego, owsa, 
grochu i ziemniaków. 
Wsklad hadanych orlmian wchodzą glównie odmiany wielko- 
polskich hodowli, które jako nowo-wyhodowane należy badać 
w myśl przcpisów "Regulaminu Rejestru Odmian", pozatcm zaś 
wartościowsze odmiany hodowli zagranicznych. 
W j e s i c n i 193] r. założono następujące 
żyto -- doświadczenia dzielnicowe - 9 odmian 
graniczna w 5 punktach; 
żyto - doświadczenia ogólno-krajowe - 9 odmian krajowych i l za- 
graniczna w 2 punktach; 
pszenica - dośw. dzielnicowe - I serja, 9 odmian krajowych 
w 6 punktach 
pszenica - dośw. dzielnicowe 
w 5 punktach 
pszenica - dośw. ogólnokrajowe - 19 odmian krajowych i 3 za- 
graniczne w 3 punktach. 
N a w i o s n ę 1932 r. założono 
jęczmień - dośw. dzielnicowe - 4 
nicznych w 4 punktach; 
owies - dośw. dzielnicowe - 4 odmiany krajm'.e i 4 zagraniczne 
w 7 punktach; 
z tego: 3 punkty miały doświadczenia, połączone z doświad- 
czeniem ogólno-krajowem. 


doświadczenia: 
krajowych i l za- 


II. serja, 8 odmian krajowych 


doświadczenia: 
odmiany krajowe i 5 zagra- 


255
		

/099.djvu

			Groch - dośw. dzielnicowe - 5 odmian krajowych i 2 zagranicz- 
ne w 5 punktach; 
ziemlliaki - dośw. dzielnicowe, serja I. - II odmian krajowych 
i l zagraniczlla w 5 punktach; 
ziemniaki - dośw. dzielnicowe, serja II. --- 6 odmian krajowych 
w 5 punktach; 
ziemniaki - dośw. dzielnicuwe, serja III. - 5 odmian krajowych 
i l zagraniczna w 4 punktach. 
dwa doświadczenia nad produkcją cksportowego sadzeniaka ziem- 
niaczanego - 2 odmiany zagraniczne w 2 Jlunktach. 
Opracowanie wyników ostatnich ..loświadczeń ukaże się w osob- 
nej publikacji, łącznie z wynikami z poprzednich lat. W Jlublikacji 
tej zostanie również umieszczone zcstawienie składu chemicznego 
odmian badanych w doświadczeniach. 


Uznawanie ziemiopłodowo 
"'- roku sprawozdawczym przeprowadził Dział Nasienny UZlla- 
wanie w 216 majątkach, na obszarze 4581,5 ha. W porównaniu do 
roku ubiegłego ilość majątków zwiększyła się o 4 (1,8 %), ohszar 
zaś uznawanych ziemiopłodów zmalał o 1224,53 ha, czyli o 21 % . 
Spadek ten datuje się już od roku 1929 t. j. od chwili, kiedy kry- 
zys zaczął się w rolnictwie wyraźnie zaznaczać. 
Cyfrowo przedstawia się to następująco: 


Ilość gospodo Ogólny ob!zar Obszar zbóż motyl- Obszar ziemnia- 
stojących pod wszystkich ziemio- kowycb, oleistycb. ków podanych 
Rok kontrolą płodów podanycb warzyw i traw do uznania 
nasienną do uznania podano do uznania 
sztuk I 0/0 ba I Ofo h.. I 0 /0 ha I Ofo 
1928 3141100,00 13632, 61 1 100 ,00 12386,061100,00 1246,551 100 ,00 
1
29 279 88,80 10481,75 76.90 9277.10 74,90 1204,65 96,60 
1930 241 76,70 7577,00 55,60 6338,61 51,20 1238.39 99,30 
1931 212 67,50 5806.05 42,60 4035,32 32.60 1770.73 142,10 
1932 216 68,79 4581,50 33.61 2579,95 20,8312001,57 160.57 


J ak z zestawienia wynił;.:a, ohszar uznanych zhóż maleje nie- 
ustannie; natomiast obszar uznanych ziemniaków utrzymał się 


256
		

/100.djvu

			przez 3 lata nicmai na stałym poziomie, w ostatnich zaś 2 latach 
wZł.ósł na \v e t znacznic . [j zna wanie przeprowadzali: Kierownik 
Dzialu Nasiennego, H dyrektorów i nauczycieli Szkół Rolniczych 
Wiełl
opolsl
iej Izhy Rolniczej. 1 specjdlista fitopatolog z Wydziału 
Rolnego Uniwersytetu Poznańskiego, l przedstawiciel Stacji Ochro- 
ny Hoślin Wielkopolskicj Izhy Holniczej - lącznie 17 osóh. 
Komisja Uznaniowa Izhy odhyła 3 posiedzenia. przeglądając 
i zatwicrdzając protokuły uznanio"vc. 
Ogólne zcstawienia. dotyczące uznawanych ziemiopłodów, są 
ujętP cyfrowo w następujących 2 tahlicach. 


Obszar ziemiopłodów uznawanych w r. 1952 


Nr. 
b. 


- - h I - 
<:; Obszar Obszar de- 
, :
 -
 podany do finitywnie 
b a t u n e k 
.g 1/ uznania II uznany 
c w ha w ha 


Obszar 
zdyskwalifikowany 
w ha I \V O/n 


1 Żyto 9 111043,00 936,50 106,50 10,21 
2 Pszenica ozima 27 I 536,00 487,00 49,00 9,14 
I 
3 Jęczmiei1 ozimy 3 30,00 25,00 5,00 1 fi,66 
4 Rzepak ozimy 1 1,50 1,50 - - 
5 Pszenica jara I 7 66,00 56,50 I 9,50 14,39 
6 Jęczmieil jary2-rzęd. 19 335,UO 259,75 75,25 22,46 
7 .Jęczmiei1 4-rzęd. 3 11,00 11,00 - - 
8 Owies 13 325,00 241,50 83,50 25,{-i9 
9 Groch I 6 188,00 179,25 8,75 4,65 
10 Łubin 2 5,50 5,50 - - 
11 Kukurydza 1 5,25 4,75 0,50 0,99 
12 Mak 2 3,00 3,00 - - 
13 Buraki pastewne 2 17,50 17,1')0 - - 
14 jadalne 1 1,00 1,00 - - 
" 
15 Bobik 1 1,00 1,00 - - 
16 Marchew 2 2,00 1,00 1,00 50,011 
17 Koniczyna l 1,00 1,00 - - 
18 Trawy 5 8,20 8,20 -- - 
19 Ziemniaki 73 2001,57 1869,42 132,15 6,fiO 


Ogółem: 114581,52114110,37 471,151 10,28 


Sl,rawoulanie W. I. R. - 17 257
		

/101.djvu

			>. 
c: 
>. 
"" 
c:,j 
>. 
N 

 

 


I "
O
S!WlJ{d '{a
 '
ZO!J:eznJ 
.p[eq euz!{!u
Z lJ;l1[OW 'lJ!:r o 
O- 
-lJu:raHe '
APOI KA'e
spod I I I ! I I I I I a 
C?- 
{aUO
z 'lJ!UOPOS!q:r 'e:ro
 a) 
Co':) 
-qdo
Kqd) Aqmoqa auuI 

 
o 
AqO:rOq
 I I I I I I I I I a 
aM.osn:r
M. , 
 
I C\I 
G"1 
o 
 _o -'2 o --c::> --c::> 
eu.rlJ!Z [au.Ma!S !a
OpeA' 0- o o c ;;- c c 
...... a - L.
 (.t;) C\I a 

 """ I 
 O? ""':. """ I C?- I 
AZ!IeUlJ J[!UAA\ Auwa[n (.t;) ci ...,. (.t;) (.t;) - a 
- C\I a) - (.t;) Co':) a 
- 
o 
! b!aa!u
 qn{ bA\OJ[IAd o- 
I I I I I 10 I I I I 
b!UJI,'9I
 a!ua
e:rod f':. 
I L.
 
C\I 
wa!uezsa
wod --c::> -!? 
c o 
qn{ Wa!UUA\O
AZ:r1[S paud C\I I I I """ I I I I I 
a 
 
lJ!uazaa
dzaqlJz J[e:r1I L.
 co 
..... 
I 

 
 
!weulJ!wpo 
lliaaqo o c 
I I I I ...,. I I I a 
lJ!UaZaZSAZaa!UlJZ co I <:q 
co a 
C\I 
Auaao op q9:rd 
 
 o eJ: 
 
 o o o 
I o o 0- o c O- o- ;;- 
r- a a 
 r- 
 00 a I a 
I ouełsapeu a
u qn{ 
!aJ[ads C?- co ą r- r- r- L.
 a q 
-U! ó3!S-eZ;J A\ oUlJJoaAM 00 o£ a L.
 o£ r- a) ci 00 
co r- e ...... co co a ...... 
- ...... 
I .... 
OJ 

 '" >-. 
.S .S '" >. 
;::! .... 
N .... et! 
... N o '" .
 
o .
 et! .... 
m -c: -c: N :: .ł.: 
et! et! "O .$ 
c.::> u .
 .
 CI,) >. CI,) 
's .... ..c: c: 
I .a EJ c: .
 ..c: 
 u S 
o u 
CI,) N CI,) N o 
 .... 
t:, N U N U :: 
 et! CI,) 
UJ C» UJ C» .... .,.., N 
oN Cl.. >-, Cl.. >-, O CJ 
 ...... 


c 
CI,) 

 
.:;- 

 
. 
"'C 


.
 
UJ 



 
..... 
'" 
.
 
'" 
- 
00 
"'C 
c:.;> 
N 

 

 


o 
:s 
O 
- 
c: 
CI,) 
CI,) 
O 

 
/l; 


258
		

/102.djvu

			Procent zdyskwalifikowanych zicmniaków z powodu poraże- 
nia chorohami wirusowemi jest przeszło o połowę niższy niż w ro- 
ku 1931 (49,68 %). Przyczyną tego nie jest jednak poprawa zdro- 
wotności naszych ziemniaków, lecz niedostateczne jeszcze sprecy- 
zowanie zasad OceIly jakości i ilości choróh wirusowych, tak w za- 
leźIlości od odmiany, jak i od warunków agrologicznych. Wskutek 
tego przy dyskwalifikacji zostały wzięte pod uwagę tylko skrajne 
przypadki, nie przedstawiające żadnych wątpliwości. 
Szczegółowych wykazów uZIlawanych ziemiopłodów nie ogłasza 
się ze względu 113 ohszerność matcrjału i na oszczędność. 
Normy użytkowe, na zasadzie których ocenia się wartość siew- 
ną uZIlawanych nasion, są zawarte w Przepisach kwalifikacyjnych 
W. I. R. W r. 1932 wystąpiła w Wielkopolsce rdza zhożowa, głów- 
nie na późniejszych, hardziej zhitokłosych odmianach pszenicy ozi- 
mej i jarej. Z tego powodu ziarIlo tych odmian hyło Iliedokształco- 
ne, wykazując znacznie niższą wagę 1000 ziarn, niż przeciętnie. 
Braki te należało jedIlakże uwzględnić przy kwalifikacji, hyły one 
howiem powszechne w stosunku do danych odmian. 


Komisja Nasieuna. 
Komisja Nasicnna Izhy Rolniczej odhyła l posiedzenie - dn. 
30. VII. 32 r. - Drugie zehranie KOlui8ji odbyło się dn. 28. I. 33 r. 
Charakter drugiej Komisji hył odmienny, mianowicie doradczy, 
ponieważ po wprowadzeniu komisarycznego zarządu Izhy, Komisja 
N asieIlna została rozwiązana. 
Tematem ohr-ad na ohu wymienionych posiedzeniach hyły na. 
stępujące sprawy: 
]. Ustalenie cen orjentacyjIlych na uznane ziemiopłody jare 


i oźime, 
2. Sprawa Regulaminu o/l,'ólno-państwowych 
świadczcń odmianowych, 
3. ZmiaIla Przepisów Uznaniowych, 
4. Wprowadzenie opłat licencyjnych na prawo reprodukcji od- 
mian hodowlanych. 
5. Opinjowanie wniosków o wpisanie Ilowo-wyhodowanych od- 
mian do Rejestru Wstępnego, 
6. Propaganda uszlachetnionych ziemiopłodów 
Na posiedzeniach Komisji Nasiennej hył 
przedstawiciel Urzędu Wojewódzkiego. 


dzielnicowych do- 


wśród włościan. 
ohecny rówIlież 


Zwalczanie chorób ziemniaków. 
W lipcu i sierpniu 1932 r. przeprowadzono inspekcje plaIlta- 
cyj ziemIliaczanych z udziałem fitopatologów Dr. Zaleskiego i Inż. 
Kuryłło w 24 majątkach. 


1-* 
., 


259
		

/103.djvu

			W wyniku obserwacyj stwierdzono, że porażenie chorohami 
wirusowemi wynosi od 6-80 %, zależnie głównic od odmiany, 
a w niektórych wypadkach nawet do 100 %. 
Uznając kwestję chorób wirusowych i szkód materjalIlych 
i ckoIlomicznych, jakie one wyrządzają, za bardzo ważną, dołożył 
Dział Nasienny starań w kieruIlku znalezienia środków na wydanie 
hroszury Dr. Zaleskiego "Choroby wirmowc ziemniaków i mctoda 
ich zwalezaIlia według wzorów amerykańskich", ahy z tym prohle- 
mem zapoznać ogół społeczeństwa rolniczego. Rzecz ta doszła 
istotnie do skutku i hroszura ukazała się na półkach księp;arskieh 
w połowie maja 1933 r. sumptcm instytucyj, wymieIlionych 
w przedmowie tej hroszury. 


Selel{cja krzów ziemniaczanych. 
Pod kierunkicm Działu Nasiennego przcprowallzają selekcję 
krzów ziemIliaczanych dyrektorowie szkól Rollliczych Izhy w licz 
bie 10 osóh. Selckcję przeprowadzono w 28 majątkach, a pod 
łegało jej 26 odmian ziemniaków. '" pnszczególnych majątkach se- 
IckcjoIlowallo po l do 11 odmian. 
Selekcję przeprowadzoIlo w na
tępujących majątkach: 
Będlewo, Białcz, Cerek,vica, Chwaliszewo, DomaIlin, DrążIlo, 
Gołaszyn, Gołębowo, Józefinowo, KiącZYIl, I\.icko, KOIliuko, Kohy- 
liIl St., Kościanki. Lucim, ŁahiszYIlek, .Marcinkowo. Młynkowo, Po 
pówl
o, Rucewko, Sohiejuchy, ŚliwIlo, StrzeszYIl, Strzyżewice, Tur- 
sko, Uchorowo, Wituchowo, Żabiczyn. 
Selekcji podlegały odmiany: 
Alma - w 3 majątkach, Arnika - w 2 maj., Celltifolja - 
w l, Cesarska Korona - w l, Citrus - w l, Early Rose" - w 8. 
Erdgold P. S. G. - w 2, Geldersche Muizen - w l, Prof. Gisc- 
vius - w l, Cloriosa - w l,. Hindenlnl1'g - w 5, Industria - w 7, 
Juhel - w 7, Juli - w 6, Modeli - w 2, Odenwiilder Błaue - 
w 2, Parnassia - w 9,'Pepo w 5, Pousse debout - w l, PreusseIl 
- w 5, Ragis X. - w l, Rosafolja - w 2, Silesia - w l, Up-to-date 
- w l, Weltwunder' - w 2, WohltmaIlIl - w 4 maj. 


Propaganda uszlachetnionego nasiennictwa. 
Działalność w tym zakresie dzieli się na 3 częf.ci: 
]. P r o p a g a n d a w d r u k u. Corocznie Pllhlikuje się na 
łamach "Poradnika Gospodarskiego" wykaz zhóż zbóż jarych ozi- 
mych, uZIlanych warnnkowo na pniu. Hównoczcśnie z powyższem 
ogłasza się ceny orjentacyjne lla lIZIlanc zhoża jare i ziemniaki 
oraz ceny orjentacyjne na nZllane zhoża ozime. Wydaje się również 
raz w roku katalog opisowy uznanych sadzeniaków ziemIliaczaIlych 


260
		

/104.djvu

			w języku polskim i francuskim. Tegoroczny katalog został wydany 
wspólnie z Pomorską Izbą Rolniczą i objął odmiany uznane na Po- 
morzu i w Wielkopolsce. 
Komunikatów prasowych w sprawie nasiennictwa opuhliko- 
wano w prasie miejseowej 16. Urzędnicy fachowi Działu ogłosili 
w Poradniku Gospodarskim 5 artykułów fachowych oraz odpowie. 
dzi na pytania prenumerator'ów. 
2. W s p ó I p r a c a z W y d z i a ł a m i P o w i a t o w e m i 
i W i e l k p. T o w. Kół e kRo l n. Akcja opiera się na następu- 
jących podstawach: Wydziały Powiatowe udzielają ze swych hud. 
żetów pewnych sum na suhwencje dla zakupujących uszlachetIlione 
ziemiopłody włościan i osadników. Zgłoszenia na zakup zhierają 
dyrektorowie szkół rolniczych Izby, lub sekretarze powiatowi 
Wielkop. Tow. Kółek Rollliczych, odsyłając je do Działu Nasiell. 
Ilego. Dział Nasienny zaś ustala wf'az z dyrektorami szkół rolni- 
czych listę odmian, opierając się na liście regjonalistycznej, za- 
twierdzonej przez MiIlisterstwo Rolnictwa, pośredniczy w zakupie, 
starając się nahywać dane odmiaIlY hezpośrednio jako oryginalne 
w hodowlach, po cenach zIliżonych oraz uskutecznia odbiór zaku- 
pionego towaru, rozdział i wysyłkę. W ten sposób otrzymują wło- 
ścianie wysoko uszlachetnione ziemiopłody po niskich cenach, ZJ 
ceIlę bowiem podstawową, to jest konsumcyjną; resztę zaś po- 
krywa się z suhwencyj Wydziałów Powiatowych. 
W ten sposób dostarczył Dział Nasienny w roku 1932/33 - 
436,32 q żyta, 241,29 q pszeIlicy ozimej, 31,28 q pszenicy jarej, 
88,85 (I jęczmieIlia, 131,23 q owsa i 1627,25 q sadzeniaków :t.ie- 
mniaczanych, odpornych na raka ziemniaczanego. 
Na powyższą propagandę prz) znały suhweIlcje następujące 
Wydziały Powi:,:towe: Bydgoszcz, Chodzież, Gniezno, Inowrocław, 
Jarocin, Kępno. Kościan. Krotoszyn, Mogilno, Nowy Tomyśl, 
OhorIliki, Ostrów, Poznań, Śrem, Szubin, Wolsztyn, Wyrzysk 
i Żnin. 
Niezależflie od powyższego, propagandę uszlachetnionych zie- 
miopłodów, opartą na tych samych podstawach, prowadziły Wy- 
działy Powiatowe w Gostyniu, Kępnie. Inowrocławiu, Lesznie, Mię- 
dzychodzie, Rawiczu i Wrześni. 
Pozatem współpracował Dział Nasieny z W. T. K. R., pośredni- 
cząc w zakupie pszenicy jarej, jęczmienia, owsa, kukurydzy, hura- 
ków pastewnych i ziemniaków ala konkursów Przysposohienia Rol- 
mezego. 
3. Pr o p a g a n d a P o l s k i e g o n a s i e n n i c t waz a- 
g r a n i c ą. Wzorem 2 lat uhiegłych zorgaIlizował Dział Nasienny 
w r. 1933 we FraIlcji cykl doświadczeń odmianowych z ziemnia- 


261
		

/105.djvu

			karni polsldch hodowli. Wysyłka ziemniaków nastąpiła już w jesie- 
ni 1932 r. Doświadczenia zostały założone w 10 stacjach doświad- 
czalIlych, którym (lostarczono z hodowli znajdujących się na te- 
renie' Wielkopolski i Pomorza, 14 odmian oryginalnych i 3 odmia- 
ny selekcyjne. W akcji organizacyjnej na terenie Francji współ- 
pr'acował z Izhą Radca Rolniczy Amhasady Polskiej w Paryżu p. 
August IWRński. Do pokrycia wydatków z tą akcją związanych, 
przyczyniła się Międzyministerjalna Komisja Popierania Eksportu 
i Pomorska Izba Rolnicza. 
Pozatem przcsłał Dział Nasienny do 2 stacyj do
wiadczalnych 
we Francji próbki 6 odmiaIl żyta i 12 odmian pszcnicy ozimej, ce- 
lem zało.lenia polowych doświa(lczeń porównawczych. 
Dalszym etapem działalności Działu Nasiennego w zakresie pro- 
pagandy uszlachetnionych ziemiopłodów jest współpraca ze Związ- 
kami Zawodowemi i instytucjami, mającemi za cel produl
cję i zhyt 
uszlachetIlionych ziemiopłodów. Współpraca ta dotyczyła Związku 
Zawodowcgo Hodowców i Wytwórców Nasion i Zicmniaków Siew- 
nych "Cerelita", Związku Producentów Ziemniaka Sadzeniaka 
R. P. SpóIclzielnia z ogr. odp., Związku Wytwórców Jęczmienia 
Browarnego Ziem Zachodniej Polski i Związku Plantatorów 
Chmielu w Nowym Tomyślu. 


Związek Zawodowy Hodoweów i Wytwórców Nasion 
ków Siewnych "Cerelita". 
Związek powyższy mieści się w gmachu Izh} i korzysta z fa- 
chowej pomocy Działu Nasiennego,. l
tórego kierownik, jako dele- 
gat Jzhy, jest stałym członkiem Zarządu. Związek grupuje w so- 
bie 40 członków produceIltów i 25 członków - działaczy nauko- 
wych luh społecznych w dziedzinie rolnictwa. Zadaniem Związku 
jest podnoszenie kultury nasicnnej, ohrona interesów nasicnnictwa 
i po
rednictwo zhytu uznanych ziemiopłodów, wyprodukowanych 
przez członków . 
W roku sprawozdawczym odhył Związek 6 posiedzeń Zarządu, 
2 walne zehrania, l zebranie miesięczne oraz l zehranie Oddziału 
Producentów Ziemniaka Sadzeniaka. 
Utworzony przy "Cerelicie" w r. 1931 autonomiczny "Od- 
dział Ziemniaka Sadzeniaka", mający za zadanic tworzyć i popie- 
rać produkcję standaryzowanego sadzeniaka ziemniaczanego, zo- 
stał rozwiązany uchwa!ą zebrania czionków na posiedzeniu dnia 
18. VIII. 32 r., agendy zaś jego przejęła sama "Cerdita". 
Dwukrotnie do roku urządza "Cerelita" jarmark nasienny. 
Pierwszy z nich odhył się w dniach 18 i 19 sierpnia 1932 r., drugi 
w dniach 27 i 28 lutego 1933 r. 


Ziemnia. 


262
		

/106.djvu

			Tranzakcjc, zawarte za pohednictwcm "Cerelity", w jcsieIli 
1932 r. i na wiosnę 1933 r. obejmują 15.395 kg zhóż i 383.925 kg 
zicmniaków. 


Związek Producentów Ziemniaka-Sadzeniaka R. P. 
Spółdzielnia z ogr. odp. 

. drugim £'Oku dZIałalności napotkała Spółdzielnia na duże 
trudności, które nie pozwoliły się jej w pełni rozwinąć. Mianowi- 
cie już od jesieni 1932 r. konjunktura cksportu ziemniaków się za- 
łamała na skutek wprowadzenia kOIltyngentów, a następnie prohi- 
bicyjnych cel przez paJ1stwa importujące ziemIliaki z Polski. 
\\! okresic sprawozrlawczym, t. j. w jesicni 1932 r. i na wiosnę 
1933 r. wyeksportowała Spóldzielnia zaledwie 14 wagonów stalUla- 
ryzowanych sadzeniaków ziemniaczanych. Na skutck powyższego 
nie moglo nastąpic usamodzielnienie się Spółdzielni. Agendy han- 
dlowe prowadziła do końca 1932 r. Ccntrala Rolników w PoznaIliu, 
a następnie personel Działu Nasiennego Izby. Agendy fachowe 
i hiurowe wykonywała przez cały czas Wielkopolska Izha Rolnicza. 
Niezależnic od powyższego, Spółdzielnia zdobyła sohie już 
w szczuplem kole swych odbiorców francuskich i szwajcarskich za- 
ufaIlie, na skutek swej rzetclno
ci i wysokiej jakości dostarczancgo 
towaru. Daje to Spółdzielni podstawę do utrzymania dalszej dzia. 
łalności i dalszego rozwoju. 


Związek Wytwórców Jęczmienia Browarnego Ziem Zachodniej 
Polski. 


Działalność Związku rOZWIja się pomyślnie, obejmując coraz 
szersze koło rolników. 
W dniach 7-9. X. 1932 r. zorganizował Związek I. Targi 
JęczmieIlia Browarnego oraz II. Pokaz jęczmienia Rrowarne'go 
z całej Polski. Dokładne sprawozdanie z tej akcji ukazało się 
w druku, nakładem Związku. Kierownik Działu Nasiennego brał 
udział w Komitecie Organizacyjnym Targów. 


Związek Zawodowy Plantatorów Chmielu p. n. "Chmiel Nowoto- 
myski" - w Nowym Tomyślu. 
Produkcja okręgu chmielarskiego, aczkolwiek znacznie 
zmmejszona na skutek hraku konjunktury, została całkowicie wy. 
przedana i to na rynku krajowym. Sama zaś konjuIlktura znacz- 
nie się poprawiła z początkiem r. 1933 na skutek złagodzenia usta- 


263
		

/107.djvu

			wy prohibicyjnej w StaIlaeh Zjednoczonych Ameryki Półllocnej. 
W związku z tem podniosły się znacznie ceny Ila chmiel. Spo- 
dziewane jest zatcm stopniowe powięl\:szenie ohszaru plantacyj 
chmielno 
lak corocznie, urządził Związck w dniach 20-21. IX. 1932 r. 
jarmark i pokaz chmielu w Nowym Tomyślu. Kagrody pieniężIle 
ufundowała Wielkopolska Izha Rolnicza Magistrat Nowego 
Tomyśla. 
Prezesem Związku jest Dyrcktor Szkoły Rolniczej Wielkop. 
Izby Rolniczej w Wolsztynie, wice-prezesem - kierownik Działu 
NasienIlego. Wszelkie sprawy zewIlętrzne Związku załatwial Dział 
Nasienny w porozumieniu z Prezesem Związku. 


Sekcja Centralna do Spraw Nasiennictwa w Warszawie. 
'" okresic sprawozdawczym odbyla Sf'kcja Centralna 2 walne 
zebrania, w których wziął udział kierownik Działu _
asiennego. 
Pozatem współpraca Działu 
asiennego z Sekcją Centralną 
polegała na pomocy w organizacji cyklu doświadczeń ogólno.pań- 
stwowych z odmianami żyta, pszenicy ozimej, jęczmienia oraz ow- 
sa na tereIlie Wielkopolski. KierowIlik Działu hrał również U(lział 
w ohradac,h Sekcji Odmianowej Komisji Współpracy w Doświad- 
czalnictwie. 


Za
wiadczcnia uznamowe. 


Wszelkie uznane przez Izhę ziemiopłody są zaopatrywane w za- 
świadczenia uznaniowe. Świadectwa te dla ziemiopłodów, zhywa- 
nych wewnątrz kraju, wystawia się w języku polskim, dla ziemio- 
płodów zaś, przeznaczonych na cksport. w języku włoskim, fran- 
cuskim luh Iliemieckim. 
Kartek uZIlaniowych na ziemiopłody, wyprodukowane w ro- 
ku 1932 wydano 40.514 szt. Da użytek wewIlątrz kraju i 8.600 szt. 
na eksport. 
Oprócz tego wydał Dział NasieIlny 375 zaświadczeil uznanio- 
wych na większe luh całowagonowe przesyłki sadzeniaków zie- 
mIliaczanych, przeznaczoIlych do użytku wewnątrz kraju i 196 za- 
świadczeń Da eksport do Francji i Szwajcarji. 


Zaświadczenia na ulgowy przewóz koleją. 
Z racji wykonywania kontroli nad produkcją uszlachetnio- 
nych ziemiopłodów wydaje Dział Nasienny zaświadczenia na ulgo- 


264
		

/108.djvu

			wy przewóz ziemioplodów wewnątrz kraju, upoważniające do 50 % 
zniżki pl'zewoźnego. 
Świadeetw tych wydano od l kwietnia 1932 r. do 31 marca 
1933 r. 3.600 sztuk na 6.537 ton różnych ziemiopłodów. 
O b r ó t u z n a n e m.i z i e m i o p ł o d a m i zestawiony na 
podstawie sprawozdail gospodarstw 


Gatunek zi£'miopłodu Uznano S edano 
(jare ze zbioru \V 1931 r., p r z 
ozime ze zbioru w 1932 r.) q q % 
Pszenica jara 1.765 208 1I,78 
Jęczmień jary 7.133 1.773 24,85 
Owies 3.505 2.733 77,97 
Groch 4.250 1.4-13 33.54 
- 
ŁuhiIl 1I0 49 44,55 
Trawy 78" 63 80.77 
Mak 20 5 25,00 
l.en. 16 8 50,00 
Kukurydza 142 61 42.95 
Buraki pastewne 301 157 52,16 
Bohik 25 10 40,00 
Marchew . 28 21 75.00 
Ziemniaki 219.188 68.477 31,28 
Z t
go zagranicę . 27.746 12,66 
wewnątrz kraju . 40.731 18,62 
Zhoże ozime: 
Żyto 17.551 8.092 46,11 
Pszenica 9.573 3.908 40,82 
Jęczmień oZImy 368 234 63,58 
Rzepak 15 7 46.66 
Korespondencja podl'óże służbowe. 


Liczha załatwionej i wysłaIlej przez Dział NasieIlIlY korespon. 
deIlcji hiurowej i porad skierowanych hezpośredIlio do pytających 
luh za pośrednictwem Poradllika Gospodarskiego, wynosi 4.479 
sztuk. 
Cyfra ta nie ohejmuje pism, zawierających orzeczenia kwali- 
fikacyjne Komisji Uznaniowej. 


265
		

/109.djvu

			KorespoIldencja Związl
u Producentów Ziemniaka-Sadzeniaka 
R. P. wynosi za czas od l kwietnia 1932 r. do 31 marca 1933 r 
503 pisma. 
W okresie sprawozdawczym odbyli urzędnicy i delegaci Dzia- 
łu Nasiennego Wielkopolskiej Izby Holuiczej 588 podróży służho- 
wych w sprawach kwalifikacji ziemioplodów i w sprawach od- 
hioru oraz wysyłki uszlachetnioIlych ziemiopłodów dla włościan, 
wreszcie sadzeniaków ziemIliaczanych zagramcę.
		

/110.djvu

			x. 


Zakłady Ogrodnicze w Janowcu 


Likwidację szkółl
i drzew owocowych prowadzi się nadal. 
Przcwi,lllj(' się, że (lo l kwietnia 1934 r. likwidacja będzie zakoń- 
czona. Szyhszą likwidację ułatwia duża zniżka cen na drzewka 
i krzewy. Przcd tą zniżką wiosną 1932 r. sprZe(laIlO 1677 drzew, 
a w jesieni po wprowadzeniu 40 % zniżki na ceny katalogowe: 
10450. Oprócz te
o WIOsną 1933 r. sprzedano 5714 sztuk. Ogółem 
w roku hudżetowym 1932/33 sprze(lano 17841 drzewek, a krzewów 
GzdohIly('h i owocowych 3270 sztuk. 
W sadach rok ubiegły odznaczał się dość dohrym plonowa- 
niem truskawek, drzew i krzewów owocowych. U krzewów po- 
l zeczkowych od kilku lat zastosowaIla metoda okopcowania l
rze- 
wów zif'mią - pomimo że są to krzewy już przestarzałc i w cieniu 
drzew stojącc - dała takżc w roku sprawozdawczyul wzrośt plo- 
IlU, który dochodził do 175 q. 
Choroby, a szczególniej szkodniki drzew owocowych, które 
w roku uhiegłym w poważnych rozmiarach w całym kraju wystę- 
powały, zwalczano zimowem i letniem spryskiwanicm płynami owa- 
do- i grzyhohójczemi. Stosowano w tym celu porą zimową roztwór 
karbolineum, a u roślin ulistnionych ciecz hordoską i zieleń pa- 
ryską. 
Skutki mrozów 1928/29 roku dają się we znaki i nadal. Drze- 
wa, które wówczas silnie ucierpiały, zamierają stopniowo. Szcze- 
gólnie dotyczy to drzew reIlklody, które w pierwszym roku po 
mrozach na wiosnę, jeszcze wszystkie wypuściły, ale wśród lata za- 
częły zasychać. Wśród jahłoni jako odmiana na mrozy odporna 
okazała się odmiana Prinzenapfel - Książęce, czyli Melonowe. 
Dosyć dobrze, choć nie w tej mierze, zniosły owe mrozy odmiany: 
Pepina Linellsza, Reneta muszkatowa i Pepina Rihstona. 


267
		

/111.djvu

			Zakłady Ogrodnicze w Janowcu hraly udział w Targach Pa- 
łuckich, urządzonych w Żninie, połączonych z wystawą rolniczo- 
ogrodniczą i przemysiową oraz w Targach Ogrodniczych w Po- 
znaniu. 
 Żninie wystawiono drzewka i krzewy owocowe, a do 
Poznania wysiano owoce. Udział w Targach Ogrodniczych w Pozna- 
niu miał na celu lansowanie nowoczesnego, jednolitego pakowania 
jahłek w skrzynkach na wzór amerykański. Cel ten został osiągnię- 
ty. Istnieje uzasadniona nadzieja, że producenci owoców w Wiel- 
kopolsce do jednolitego pakowania się dostosują i że przyczyni się 
to do ułatwienia zhytu owoców.
		

/112.djvu

			XL 
Wydział Łąk i l\leljoracyj 


ł. Okrcs sprawozdawczy w zakresie meljol"acyj nie odznaczał 
się żywszą działalnością. Wpłynęły na to przeciągający się kryzys 
gospodarczy i hrak odpowiednicgo kredytu w Państwowym Banku 
Rolnym. Opłacalność mdjoracyj w okresie sprawozdawczym pod- 
niosła się natomiast, mimo niskich cen na produkty rolne, dzięki 
znacznCIłlU ohniżeniu cen matcrjałów i rohocizny. Choć nie hra:
 
u rolników zrozumienia potrzehy meljoracyj, większych prac w tym 
zakresie nic przeprowadzano, ze względu na brak pieniędzy. 
W tych warunkach lzha Rolnicza kładła większy nacisk na 
konserwację istniejących urządzeil meljoracyjnych., do czego jed- 
nak ogół rolników ciągle jeszczc przywiązuje zhyt mało wagi. 
''r roku sprawozdawczym wykonywała Izha Rolnicza w dzie- 
(1zinie meljoracyj następujące prace: 
1. Projekt meljoracyjny dla jednej spółki drenarskiej o powierz- 
chni 71,96 ha. 
2. Projekty meljoracji łąk dla 2 majętnosci prywatnych o po. 
wierzc1mi 81,35 ba. 
3. Projekt stawów ryhnych dla l majętności o powierzchni 
0,58 ha. 
4. Pomiar i niwelację rowów odpływowych na łąkach dla l ma- 
jętności na ogólnej długości 3,27 km. 
5. Sprawowała na zlecenie Wielkopolskiego i Pomorskiego To- 
warzystwa Ryhackie
o nadzór techniczny przy hudowie stawu 
ryhnego o powierzchni 26,00 ha. 
6. Pełniła nadzór tcchniczny przy hudowie urządzeń meljoracyj- 
nych dla l Spółki drenarskiej o powierzchni 45,00 ha oraz dla 
l majętności prywatnej o powierzchni 25.00 ha. 
7. Naniosła profile podłużne odpływów dla jednej majętności 
prywatnej na ogólnej długości 20,57 km. 
8. Zaprojektowala odwodnienie cmentarza o powierzchni 2,80 ha_ 
9. Pracowała nad planem sytuacyjnym pod stawy ryhne względ- 
nic meljorację łąk dla jednej majętności prywatnej o po- 
wierzchni 31.00 ha. 
lU. Pracowała nad projektem meljoracyjnym dla jednej spółki 
drenarskiej o powierzchni 53,63 ha. 


269
		

/113.djvu

			11. Na wniosek zainteresowanych rolników oraz cegielni zhadała 
10 rurek drenarskich pod kątem wymagań meljoracyjnych. 
12. Poza wyżej wymienionemi pracami, hrała Izha Rolnicza udział 
z urzędu przy ważniejszych rozprawach wodno-prawnych oraz 
wykonywała na koszt interesentów ekspertyzy hądź dla uzy- 
skania uprawnień wodnych, hr,dź w związku z dochodzeniami 
wodno-prawnemi. 
II. Rok sprawozdawczy hył dość sprzyjający dla łąk. Sprzęty 
siana naogół były dohre mimo ekstensywnej przeważnie gospo- 
darki na łąkach, spowodowanej hrakiem pieniędzy. 
Ohserwuje się jednak wśród rolników coraz większe zaintere- 
sowanie zaniedhywanemi dotychczas łąkami i pastwiskami i zrozu- 
micnie konieczności poprawy istnicjącego stanu rzeczy. 
Izha Rolnicza dokładała wszelkich starań, aby wykazać rolni- 
kom rzeczywiste wartości terenów łąkowych i zachęcić ich do in- 
tensywniejszego zajęcia się niemi. 
W szczególn';>ści w zakresie łąk i pastwisk wykonywała Izha 
następujące prace: 
1. 
T dziale doświadczalnictwa ląkowego kontynuowano za- 
łożone przed kilku laty doświadczenia hotaniczne z mieszankami 
traw na łąki i pastwiska w 3 miejscowościach (w Józefowie, pow. 
Środa, Mikorzynie - pow. Kępno i na Prohostwie w Kępnie). 
Prace te ohejmowały sprawdzenie plonu i wykonanie analiz bota- 
nicznych roślinności na poszczególnych poletkach. 
2. Starano się rozwijać akcję zapoczątkowaną przed kiłku laty, 
mającą na celu zainteresowanie poszczególnych Wydziałów Powia- 
towych sprawą zakładania łąk pokazowych, dla zachęcenia rolni- 
ków danego powiatu do większej dhałości o swoje łąki. 
Akcja ta w okresie sprawozdawczym napotykała w związku 
z kryzysem gospodarczym na 'poważne trudności natury finan- 
tiowej, gdyż przewidywanych w hudżetach Wydziałów Powiatowych 
sum w rezultacie przeważnie uzyskać nie hyło można, ze szkodą 
dla ciągłości pracy. 
'V tych trudnych warunkach, grożących chwilami zlikwido- 
waniem wszelkich prac, zmierzających do podniesienia gospodar- 
ki na łąkach i pastwiskach, całe dążenie Izhy Rolniczej skierowane 
hyć musiało przedewszystkiem na podtrzymanie dotychczasowego 
zakrc&u prac. 
I tak na dwóch łąkach pokazowych w powiecie szubińskim 
nie było można w okresie sprawozdawczym przt'prowadzić zwykłej 
lustra(.ji i udzielić dalszych wskazówek postępowania. 
W powiecie jarocińskim, gdzie w roku 1931/32 wyhrano te- 
reny pod 2 łąki pokazowe, jak również w powiecie krotoszyńskim, 
w którym wyhrano l teren pod uprawę nowej łąki, dalsze prace 
z tem związane kontynuować hyło można tylko z wielkim trudem. 


270
		

/114.djvu

			W powiecie inowroclawskim i mogiłeńskim zapoczątkowano na 
koszt Wydziałów Powiatowych prace około założenia 2 łąk poka- 
'Zowych. 
Mimo szczupłych możliwości w okresie sprawozdawczym zało- 
żyła Izba Holuic:ł'd ua swój koszt u jednego z gospodarzy powiatu 
krotoszyńskiego, w okolicy szczególnie uhogiej w łąki, sztuczne 
pastwisko, dając potrzelme nawozy sztuczne i nasiona. 
3. Zestawiano hezpłatnie wzory mieszanek nasion łąkowych 
i pastwiskowych stosownie do przedstawianych lokalnych warun- 
ków glehowych oraz, udzielano ustnie i pisemnie potr'zehnych 
wskazówek dotyczących pielęgnacji, uprawy, nawożenia i ohsiewu 
łąk i pastwisk. W miarę zmniejszania się porad lokalnych w tere- 
nie zwiększała się liczba porad pisemnych i ustnych" udzielanych 
w biurzp Izhy R:Jlniczej. 
..1-. Za opłatą zhadano jedynic na II majątkach tercny łąkowe 
względnie pastwiskowe na ogólnej powierzchni 873,00 ha. 
Zmniejszająca się liczba porad lokalnych tłomaczy się według 
slów rolników koniecznością stosowania przez nich hardzo daleko 
posuniętej oszczęllności, niepozwalającej im na opłacanie kosztów 
przyjazdu urzędnika mimo zrozumienia korzyści, jakieby mogli 
stą(l uzyskać. 
J ak z powyższego wynika, działalność Izby w zakresie łąk 
i pastwisk w wielkiej mierze ohciążała hudżet Izby. Ponieważ środ- 
ki dotychczasowe na te cele okazały się Iliewystarczającemi, posta- 
nowiła Izha Rolnicza odnośne pozycje Imdżetowe w przyszłości 
podwyższyć. 
Fundusze, przeznaczone przez poszczególnych rolników na 
uprawę łąk i pastwisk, uważać należy także za niewystarczające. 
Byłohy pożądanem, ahy poszczególne Wydziału Powiatowe, w więk- 
szej aniżeli dotychczas mierze, interesowały się łąkami i pastwi- 
skami swych okręgów, popierając materjalnie prace Izby, w sz(
ze- 
gólności dotyczące zakładania pokazowych łąk i pastwisk. 
5. Izha pozostawała w ścisłym kontakcie z Komisją Uprawy 
Łąk i Pa3twisk przy Centralnem Towarzystwie Organizacyj i Kółek 
Rolniczych w Warszawie, pracując wspólnie nad zagadnieniami 
łączącemi się z uprawą łąk i pastwisk. 
W zakresie wikliny punkt ciężkości pracy przeszedł na biuro 
Zjednoczenia Wielkopolskich Plantatoró,," Wikliny ,.05 a l i x", 
mieszczące się przy Izhie Rolniczej. Sprawy porad fachowych, 
w związku z katastrofalnem załamaniem się Cen na wiklinę, ustały 
zupełnie; podejmowano natomiast dużo starań i zabiegów, hy po- 
prawić ceny i tem samem rentowność plantacyj. W tym celu prze- 
prowadziła Izha Rolnicza szczegółowe studja w wielkopoIskiem 
zagłęhiu wikliny, mieszczącem się w powiatach nowotomyskim, 
wolsztyilskim i międzychodzkim, zhierając materjały. dotyczące po- 


271
		

/115.djvu

			wierzdmi zajętych przez plantacje oraz hadając warunki handlu 
wikliną. 
Przy udziale Izhy Rolniczej powstalo w okresie sprawozdaw- 
czym Towarzystwo Hodowców R)'h Stawowych, pozostające z Izhą 
w ścisłej łączności. Biuro tego Towarzystwa mieści się w gmachu 
izhy. Pozat(.m pośredniczyła Izha Rolnicza w wszelkich sprawach 
dotyczących ryhactwa szcze
ólnic stawowego i hrała udział w wal- 
nych zgromadzemach Wielkopolskiego i Pomorskiego Towarzystwa 
Ryhackiego. 
Kryzys i ciężkie warunki gospodarcze odhiły się rówmez 
na dziale propagandy. '" ygłoszono jedynie na zehraniach Spółek 
drenarskich w -t przypadkach referal} nil temat znaczenia i opła- 
calności meljoracyj i to dla 
półki Wilk owo-Wierzeja dnia 29. V. 
1932, Bruszczewo dnia 3. XII. 1932, Nietążkowo-Rohaczyn dnia 
7. XII. 32 i Bojanowo-Stare dnia 21. III. 33 r. 
Pozatem wygłoszono w Radjo Poznailskiem 5 referatów na na. 
stępujące tematy: 
22. V. 32. Pora sprzętu siana. a jego wartość i trwałość łąki. 
28. VIl. 32. Sprzęt potrawu. 
18. VIII. 32. Wskazówki dotyczące zakładania łąk sztucznych. 
27. X. 32. Konserwacja IIrządzeil meljoracyjnych ze szczegól- 
nem uwzględnieniem Spółek wodnych. 
9. III. 33. Zakładanie łąk sztucznych. 
W Poradniku Gospodarskim, Przewodniku Katolickim oraz 
w prasie codziennej opublikowano następujące artykuły: 
l. Już Czas czyścić rowy. 
2. Roboty puhliczne a rolnictwo. 
3. Uwagi ogólne o znaczeniu łąk. 
Dalsza praca oświatowa znalazła swój wyraz w udzielaniu bar- 
dzo licznych i szczegółowych porad ustnych, pisemnych i na ła- 
mach Poradnika Gospodarskiego. Porady obejmowały łąki, pastwi- 
ska, meljoracje i wiklinę.
		

/116.djvu

			XII. 
Stacja Dośvviadczalna 


Stacja Doświadczalna Izhy Rolniczej obejmowała w roku spra- 
wozdawczym: 
l. Dział Kontroli Chemicznej, 
2. Dział Oceny Nasion, 
3. Dzi.ał Ochrony Roślin, 
4. Dział Doświadczalny, 
5. Inspektorat Walki z Rakiem Ziemniaczanym. 
.W tym czasie zatrudnionych było w Stacji 9 osóh z wykształ- 
ceniclll akademickiem, 7 sil pomocniczych (laboranci), 4 osohy za- 
trudnione w hiurze i 6 osób służhy laboratoryjnej łącznie z woźny- 
mi. Oprócl; tego pracowal jako wolontarjusz-praktykant słuchacz 
chemji Uniwersytetu Poznailskiego. W Inspektoracie pracowało PIJ- 
zatem w sezonie letnim 
przez trzy miesiąct' 10 inspektorów, 
a w czasie eksportu dorywczo 12 lustratorów. 
Ogólua ilość hadanych próh wynosiła: 
w Dziale Kontroli Chemicznej 7718 
w Dziale Oceny Nasion . 1454 
w Dziale Ochrony Roślin. 1460 
W ohec ogólnego kryzysu, a specjalnic wobcc kryzysu na ryn- 
ku nawozowym, ilość hadanych prób nległa dalszemu zmniejszenIu. 
Podniosła się tylko ilość badanych pasz przez to, że wykonano 
większą ilość analiz chemicznych łuhinu na zawartość alkaloid.ow 
dla hodowli Rog-alińskiej, oraz ilość hadail glehy na związki dla 
roślin przy'"vajalne. Ostatnie prace oparte są o wyniki doświadczeń, 
przeprowadzonych przy Stacji, i opuhlikowaue w osohnej hroszurzł:. 


A. Dział Kontroli Cheluicznej 
l. Nawozy. 


Nawozów zhadauo: 
azotowych 
fo.;forowych 
potasowych 


73 próh 
323 " 
1576 " 
razem 1972 próh 


Sprawozuanie W. l. R. - 18 


273
		

/117.djvu

			Z nawozów 
azotniaku 
azotniaku granulowanego 
saletrzaku . 


azotowych zha(]ano: 
17 próh od U,8%-2l.B7b 
l ., 22.7% 
14., od U,7
o-16,4'
 
11" od H,7 9
- -16.6 % 
9., od 15,0%- 16,4% 
7., od 19,3%-21,0% 
6" od l t.6%-15,6% 
6" od 10.4%-15,4% 


wapnamonu 
salptry sodowcj 
siarczanu anIonu 
saletry wapniowe! 
nitrofo!ou . 
saletry chilijskiej chlor- 
ku am. . 2 " 
Jak wykazują wyniki, rozpiętość w zawartości azotu jest har- 
dzo znaczna i uie upoważnia rolników do zaniedhywania hadania 
towaru dostarczonego przez fahryki. Jeżeli jako podstawę kalku- 
lacji przyjmie się ('enę najtaIisze
o nawozu azotowe
o (1,5 zł za 
kg/ % N), to już pół procpnt deficytu w zawartości azotu powoduje 
stratę 75,-- złotych Ha jednym wagonie 10 touowym, a więc ma- 
łym wagonie. Niskie koszty hadania sowicie się zatem opłacą. Przyj- 
mując, że fahryl
i dostarczają saletrzal
, wapnamon, saletry z gwa- 
nmcją 15.5 % azotu, to hral
 azotu większy jak 0.5 % wykazało 12 
prób na 46 próh. czyli 29 % próh nie udpowiadało danej gwarancji, 
jedna próha azotniaku (20,496 zamiast 22 %) i jedna próha siarcza- 
nu amonu (19,376 zamiast 20,5 9
). Przy azotniakach nie zawsze 
można hyło stwierdzić jak dalcce uiższe zawarto;ci azotu nip zga- 
dzały się z gwarancją. 
Z nawozów fosforowych 
tomasyn . 
tomasyn azotniakowanych 
supertOlllasyn . 
superfosfatów. 
fosforytów 
mąk kostnych . 
surofosfatu 


zbadano: 
17] próh 
8 " 
3 " 
76 " 
59 " 
4 
2 " 


razem 323 próh 
Tomasyny dzieliły się podług zawartości kwasu fosforowego 
rozpuszczahIego w rozczynie kwasu cytrynowego na próby o za- 
wartości: ponad 18 % . 1 próha 
od 17,1-18% 50 próh 
od 16,1-17 9
 7l " 
od 15,1-16% 24 " 
od 12,1-15% 17 ., 
poniżej 12 % . 2 ., 
Przeważna część próh przychodzIła z Gdyni luh Gdańska 
z transportów okrętowych. Dwie próhy poniżej 14% (6,9 % i 2,8% 


274
		

/118.djvu

			kwasu fos£. rozp.) zostały nadesłane z powiatu częstochowskiego. 
Próby o zawartości od 13-15 % nadchodziły mniej więcej w tym 
samym czasie i prawdopodohnie pochodziły z jednego wielkiego 
transportu okrętowego, pochodzenie ich było niemieckie. Sprawa 
gwarantowania zawartości kwasn fosforowego przy tomasynach 
przedstawia się nadal jeszcze bardzo nickorzystnie. Gwarancje po- 
dano przy 32 próhach, z tego jeszcze w 23 przypadkach podano ją 
w dwóch liczhach od - do, mimo, że przepis art. 4 ustawy o sprze- 
daży nawozów sztucznych z dnia 12 marca 1932 r. (Dz. U. R. P. 
Nr. 30, poz. 30) wymaga wydania przez sprzedawclt zaświadczenia, 
które winno zawierać określenie jakościowe istotnego dla danego 
nawozu sztucznego składnika, użytecznego dla roślin, jak również 
określenie ilościowe tego składnika. wyrażoue w jednej osobnei 
liczbie. Powód podawania takiego granicznego określenia gwaral
 
cji w rozpiętości nic raz do 5 % polega na badaniu jedną tylko anali- 
zą całych transportów okrętowych, w których rzeczywiście zacho- 
dzą wahania do 4 % . 
Ścisłych gwarancyj przy tomasynie danych było 9, z których 
4 próhy odpowiadały gwarancji; 3 próby wykazywały braki około 
0,5.% kwasu fosforowego, przy dwóch próhach niedohór wynosił 
1,5% i 3%. 
Przy gwarancjach granicznych, mimo tak wielkiej rozpiętości, 
4 próhy jeszcze wykazały niedobór poniżej dolnej granicy, a 3 
próhy posiadały zawartość kwasu fosforowego przy dolnej grani- 
('y. Górnej granicy nie osiągnięto w żadnym przypadku i poda'ya- 
nie tak znacznych rozpiętobci należy uważać jako chęć wprowa- 
dzenia w hłąd odbiorcy. Z drugiej strony odlHorca w myśl prze- 
pisów ustawy, wymagać winien ścisłej gwarancji wyrażonej w jed- 
nej liczhie. 


- 
Ilość Poniżej .dolnej Powyżej dolnej granicy 
Gwarancja gramcy 
prób ca 1% I ca 1,5% do 0,5% I 1-2% I 2-5% I pow. 596 
14-19 % 2 - I - I - - I 2 - 
14-18% 7 - - l 2 4 
15-18 % 9 2 l - 3 3 - 
16-18% 3 - - l 2 - - 
15-17% 1 I l - - I - -- I - 
17-19% l - - 1 - - - 


T O m a s y n y a z o t n i a k o w e jako mieszanina tomasyny 
z azotniakiem zawierały przeciętnie 7,,3 % azotu i 10,p % kwasu 
fosforowego, rozpuszczalnego w kwasie cytrynowym. 


18* 


275
		

/119.djvu

			s u p e r t o m a s y n y, nuwy produkt otrzymywany przez 
PailstwoWą Fabrykę Związków Azotowych w Chorzowie, zawiera 
kwas fosforowy rozpuszczalny w kwasie cytrynowym. Zbyt mala 
ilość badanych prób nie upoważnia do podania bliższych danych. 
S u p e r f o s f a t y ha dane zawierały: 
powyżej 18 % w 9 próbach 
17-18% wIO" 
16-17% w 25 " 
15-16% w 28 '" 
poniżej 15 % w 4 " 
Dla superfosfatów gwarancjc podawane są w jednej liczhie, 
dla większej części superfosfatów przyjmuje się 
warancję 1696 
i tę liczbę przyjęto jako podstawę do okre;lellia dotrzymania lub 
niedotrzymania gwarancji, z wyjątkiem tych próh, w których po- 
dano inną gwarancję luh inna 
warancja z akt hyła widoczną, mi- 
mo, że jej wyraźnie nie podano. 


------- 
Ilość Powyżej Poniżej danej gwarancji 
Gwarancja prób danej 
gwarancji do 0,25 10,25-0,501 0,51-1,0 !poniż.1,0% 
16% 44 13 9 11 I R I 3 
17% 16 O 1 3 I 12 O 
18 0J0 19 9 2 6 2 I 1 


Na 79 superfosfatów uznać można, że 34 próhy (43%) dotrzy- 
malo gwarancję, pnyczem nit:'dohór 0,25 % uważa sili jeszcze jako 
nieprzekraczający dozwoloną latitmlę. 57 % superfosfatów gwaran- 
cji nie dotrzymało. 
F o s f o r y t y, przysyłane hy}y z Małopolski, zawartość ogól. 
nego kwasu fosforowego wahała sili w granicach od 12..1-16,8 % , 
przeciętnie wynosiła 16,1 % . 
S u r o f o s f a t u dwie próhy zawierały 0,85 % azotu, 11.0 % 
ogólnego kwasu fosforowep:o i 20.6 % ogólnego tlenku wapnia. 
S o l e p o t a s o w e tak jak w latach poprzednich przesyłane 
były bezpośrednio przez Kopalnic Kałuskie z wagonów, wysyłanych 
(lo WidkopoIski. Próhy pohicrane są przez zaprzysiężonych próho- 
hiorców podczas załadowania wagonów. 
Gwarancje próh prywatnych podane hyły tylko w kilku wy- 
padkacl} tak, że nie można wyciągnąć z nich wniosków. 
Kopalnie Kałuskie obliczają wysłany towar po(I1ng wyników 
podanych Kopalniom przez Stację Doś\-Viadczalną. 7 próh wysoko- 
procentowych soli, pochodzenia niemieckiego, pochodziło jeszcze 
ze starych zapasów, wszystkie inne sole potasowe i l
ainity pocho- 
dziły z Kopali} Kałuskich. 


276
		

/120.djvu

			Podług pochodzenia rozdział próh hył następujący: 


Nawozy 
azotowe fosforowe potasowe 


Majętności i mniejsze gospodarstwa 27 85 49 
Spółdzielnie polskie . 1 16 4 
niemieckie 4 87 20 
Fabryki, kopalnie, młyny 3 83 1493 
Kupcy i firmy handlowe l 45 2 
Stacje doświadczalne . 36 7 6 
Urzędy l O 2 
Na ogólną liczhę 1972 prób nawozów sztucznych pochodziło 
od odhiorców (rolników) 210 próh (13,3 %) 
od pObredników 183., (11,6 %) 
od producentów 1579" (75,1 %) 
Z poszczególnych dzielnic Polski pochodziło (próhy soli po- 
tasowych nadesłanych z Kałusza wyłączono): 


ogółem 


N a w o z y 
azotowe fosforowe potasowe 
Wielkopolska [,8 157 (j0 
Śląsk . 6 22 13 
Małopolska 1 88 1 
Wojew. Centralne. S 50 6 
Gdynia, Gdailsk 6 
2. Pasze i środki żywnościowe. 


Zhadano: 
IIlakuchy słonecznikowe . 
maknchy rozne . 
ospy 
 otręhy, żytnie, pszenne, tatarcz. i inne. 
zhoża i ziarna strączkowe . 
łuhiny hodowli Rogaliilskiej . 
łubiny odgoryczone 
mąki pszenne, żytmc i poślednic 
mąki ziemniaczane 
kiszonki (dla Szkoły Roln. w Środzie) 
różne 


razenl 


mleka i śmietany 


razem prób 


2"/5 
41 
90 
67 
6 


122 
35 
1::!4 
122 
2896 
21 
83 
13 
9 
64 
3489 
494 
3983 


277
		

/121.djvu

			Z makuchów najwięcej było lllahuchów słonecznikowych. 
Opierając się na sprawozdaniach lat poprze(lnich, podzjelono je 
na te same' grupy, zależnie od zatldrlo;ci tłuszczu i stosunku 
łusek do calości. 


Ilość Łusek Tłuszczu Białka surowego 
Grupa prób ca 0/ O 
średnia I od - do średnio I od - do 
1.1 5 - 11,3 10,5-12,5 43,0140,0-46.3 
Ił. 6 10 15,1 11,1-18,0 35,1 32,5-31).9 
m. 9 15 12,1 11,1-13.7 31,7/ 30,0-33,8 tłuste 
TV. 5 I 25 13,8 12,7-15,0 27.8 I 26,;J -29,4 
V. 9 30 14,1 11 ,9-16,2 24,1 21,9-25.6 
VI. 12 - I 8,6 8,0- 9,7 44,9 41,9-50.6 
VII. 11 5 9,1 7.6-- 9,9 38,fi I 3fJ,6-40.9 częściowo 
VI1I. 6 10 7,6 6,5- 9,5 36.2 33,8-37,5 odtłusz- 
IX. 28 20 9,4 7,9-10,9 31,6130,0 -33.H czone 
x. 11 I 30 8,9 I 6,9-10.3 27,9, 26,9-29,7 
XLI 6 15 I 1,8 0.9 - 2,9 37,01 36 3-38,11 
XII. 6 20 1,7 1,0- 2,8 33,7 32,5-34,4 ekstra- 
XlII. 2 50 5.1 5,2- 6,0 120.9 18,8-23.1 ho wane 
XIV. 3 I 50 1,6 1,1 22,1 17,5-25.6 


XV. I 1 1100 I 2,2 I 


I 5,6/ 


I łuski 


Z różnorodności zawartości tlUSZC'lll i bialka surowego w ma- 
kuchach słonecznikowych wynika konieczność badania makuchów 
nie tylko dlatego, ażeby rolnik mógł się przekonać, czy otrzymał 
ten właśnie towar, za który zapłacił, ale także dlatego, ażeby mógł 
unormować dawki" dawanej zwierzętom paszy. Gwarancja dana jest 
zwykłe w ogólnej zawartości łącznej dla tłuszczu i hiałka surowego; 
w trzech przypadkach, w których znana była gwarancja przy ba- 
daniu, odchylenia były następujące: 


gwarancja tłuszcz białko sur. razem niedobór 
42/44 4,2 23,1 27,3% 14,7%' 
46 9,1 32,5 41,6 % 4,4% 
48 9,5 34,1 45,6% 0,4% 
278
		

/122.djvu

			Iło
ć prób innych makuchów całych i mielonych była w sto- 
sunku do poprzednich już znacznie mniejsza, co częściowo przy- 
pisać należy warunkom cplnym. 


-- -- -- --- --- - 
Makuchy II ość Tłuszczu Białka surowego Łącznie 
z nasienia prób średnio I srednio I tł. - błk. 
od - do od -- do 
Lnu. 10 12,6 10,1-13,9 29.4 
6,3-31 ,3 42,0 
" 3 6,4 32,4 38.7 
Rzepaku 4 11,1 6,3 -15,0 32,3 
8,8-36,3 43,6 
Orzecha ziemno 5 7.4 (j,2-10.0 43,5 41,8-46,9 50,5 
" z łusko 2 7,7 30,1 38,0 
Soji . .J 6,8 6,5-7,2 43,7 43.1-44.1 50,5 
.. 
" ekstr. . 4 0,5 0,4-0,7 44,9 43,8-45,9 45,5 
Ba wełny 2 3,7 26,6 


Jeden kołacz z nasienia soji, pochodzący od osadnika, wyro- 
hiony domowym sposohcm zawicrał 9,7% tłuszczu 32,8 % hialka, 
zawierał \-Vięc jcszcze dużo łupin. 
Jakość otręh pszennych i żytnich nadal pozostawia dużo do 
życzenia, zawierały one dużo odpadków młyilskich, obcych zanie- 
czYSZCZCil, niczmielonych ziarn chwastów i t. p. Na 124 próby było 
jeszcze 19 próh zanieczyszczonych piaskiem czyli przeszło 15 %, 
z tego większa część zawicrała powyżej 2 % piasku, a 6 prób po- 
wyżej 3% (jedna 17,4%), co mogłoby spowodować śmierć, szcze- 
gólnie u koni. W jednym przypadku Stacja Doświadczalna otrzy- 
mała z koiIskiego żołądka kulę o przekroju przeszło 10 cm, która 
powstała z piasku, zjedzonego razem z ospą. 
Otręby tatarczane (7 prób) przedstawiały uadal towar bardzo 
niejednolity, zależnie od zawartości w nich łusek tatarczanych, i za- 
wierały średnio 4,9 % tłuszczu (od 3,9-5,8 %) i 18,1 % białka su- 
rowego (od 13,7-19,
%) przy łącznej zawartości tłuszczu i pro- 
teiny od 17,6 do 28,5 % . 
Większą ilość zbóż oryginalnych pobranych 
dowli do doświadczeń odmianowych badano 
składniki: 


przez Izbę z ho- 
na podstawowe 


279
		

/123.djvu

			Z b o Ż e II ość Białka surowego Skrobi wzgl. tłuszczu Łusek 
próh średnio I od -- do średnio I od - do 
Pszenica 23 11,0 8.8-12,5 59.0 53,4-6.1,0 - 
Żyto . 9 9,0 8,1-10,0 55,5 53,4-58,7 - 
Jęczmiell 9 11,9 9.1-13,8 52,8 I 50,0-55,0 - 
Groch . 7 22,4 20,9-23,1 tłuszczu - 
Soja 28 3],7 28,8-34,5 15,61 13,1-17,5 - 
Owies 7 - - - I - 
8,1 (24-33) 


W roku sprawozdawczym specjalnie zajęto się badaniem łu- 
binu, pochodzącego z hodowli Rogalin, na zawartość alkaloidów, 
wykonując podług specjalnej w Stacji opracowonej metody ca 3000 
analiz. Celem tych badań jcst wyodrębnienie dla hodowli Roga- 
lińskiej roślin o coraz to niższej zawartości alkaloidów. W ostat- 
nich próbach wyszukano już cały szereg roślin o zawartości ca 
0,5 %, a nawet i poniżej. Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rol- 
nych zainteresowało się temi badaniami, udzielając subwencji na 
zakup aparatury do wykonywania masowych analiz. W oparciu o te 
badania przeprowadzać się będzie w roku 1933 na polecenie Mini- 
sterstwa doświadczenia we wszystkich stacjach doświadczalnych. 
Niskie ceny wzmogły w tym roku także zainteresowanie dla 
łubinu, przeznaczonego ua paszę" odgoryczonego luh zakiszonego. 
Z badanych prób odgoryczonego łubinu, musiano jednak prawie 
2/3 określić jako jeszcze niedostatecznie odgoryczone, zawierające 
więcej jak 0,2 % alkaloidów, obliczonych na suchą substancję. 
Badanie mąk pszennych i żytnich ograniczyło się do stwierdza- 
nia wody i popiołu łącznie z przepisami ustawowemi, wydanemi 
o przemiale i handlu mąkami, tylko małą ilość badano na czystość 
lub na błędy ujawniające się przy wypieku. 
Mąki ziemniaczane badano na zawartość wody dla obliczenia 
przy sprzedaży podstawowej wagi właściwej mąki zipmniaczanej. 
Dla Szkoły Rolniczej w Środzie, która posiada silos do zaki- 
szania paszy, wykonano badania kiszonek, wyrabianych z rozmai- 
tych surowców odmiennemi metodami. Badania te odnosiły się 
głównie do stwierdzania rozmaitych kwasów organicznych. Między 
innemi przeważały pasze własnej produkcji, rozmaitc 
róty, od- 
padki fabryczne i gospodarcze oraz pasze specjalne dla kur, świil 
i t. p. . 
Prób mąk rybich było 6, mąk mięsnych G i jedna próba mąki 
z krwi pochodzenia niemieckiego. 


280
		

/124.djvu

			Mąki mięsne niesłusznie nosiły to nazwisko, gdyż były to prze- 
ważnie mąki z kośćmi, pochodzące z przetwórni zwierząt, zawie- 
rające także i części roślinne przerobionych żołądków zwierząt. 
Mąki rybie można było podzielić na dwie grupy: 
mąki rybie (ryhy morskie większe) o zawartości przeciętnej 
14,1 % tłuszczu" 
8,3 % białka surowego i 0,4 % soli; 
mąki śledziowe (z Norwegji) o zawartości 8,2 % tłuszczu, 
68,0 % białka surowego i przeszło l % soli. 
Prawie wszystkie próby pasz pochodziły z Wielkopolski; Śląsk 
-dostarczył 37 prób rozmaitych pasz, a inne dzielnice tylko 6 prób. 
Poszczególne próby pochodziły 
od majętności i rolników . 
od firm handlowych . 
od Centrali Rolników i Rolników 
od spółdzielczych organizacyj niemieckich 
od młynów . 
od Olejarni (Szamotuły) 
od mączkarni i innych fahryk 
od Stacyj Doświadczalnych i Zakl. Naukowych 
od Szkół Rolniczycb W. I. R. 
od Śląskiej Izby Rolniczej . 
od Hodowli Zbóż w Ro/?;alinie 
własnych prób ziarna róinych odmian wzię- 
tych do doświadczcń odmianowych . 


185 
56 
23 
64 
83 
18 
22 
57 
23 
4 
2896 


" 


próh 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


razem: 


58 
3489 próh 


Próby mleka podzielić można na następujące kategorje: 
mlcko o(ltłuszczoue poniżej 2% 8 prób 
I od 2,0-2.5 % tłuSZCz,u 22 9,5% 
"' " 
" ,. 2,5--3,0 % " 46 " 20,1 % 
" " 3,U-3,,'> % ., 1I9 " 52,2% 
" ., 3,5--1.0 % " 30 " 13,1 % 
" powyżej .1,0 % " II " 5,1% 
śmietany 258 prób 


Mleko zawierające w próbach poniżej 2.,5 % tłuszczu można 
uważać za zafałszowane tembardziej, że rzeczywiście w 13 z nich 
.stwierdzono zafałszowanie czy to przez podehranie tłuszczu, czy 
przez dodatek wody. Próby mleka do zawartości tłuszczu powy- 
żej 4%, przyczeIll 3 próby miały nawet powyżej 5% tłusz
zu" po- 
dejrzewano o niedokładne pobranie próby (z górnej CZęŚCI naczy- 
nia bez przemieszania). Próby śmietany przysyłane były do kon- 
troli przez kilka cukierń i kawiarń m. Poznania. 


281
		

/125.djvu

			Próhy pochodziły: 
od majętności 
od drobnych producentów 
0,1 mlcczaril _ 
od cukierń i kawiaril . 
od osób prywatnych . 
od zakładów leczn. urzędów 


160 prób 
29 " 
25 " 
254 " 
30 ,. 
1] " 
razelli 1,94 prób 


3. Różne. 


Próby tej grupy są llastępujące: 
I. wapno i margle 
II. woda 
III. zicmiopłody 
IV. środki spożywcze 
Y. nawozy naturalne, gnojówka, szlam 
VI. olcje, oliwy i smary . 
VII. analizy techniczne, orzeczellia 
VUI. środki dla ochrony roślin. 
IX. lekarstwa i trucizny . 
X. dostawa ługów mianowanych dla octowni 


24 
98 
101 
25 
10 
12 
36 
3 
8 
41 
358 


,. 


prób 


" 


" 


" 


" 


" 


razeln 


prób 


Na podstawie badań lat ubieglych nad wodą, używaną w Wiel- 
kopolsce, zorganizowano tego roku przedewszystkiem hadanie wo- 
dy w mleczarniach przy pomocy Związl
u Spółdzielni :Mleczarskich 
oraz Centrali Mleczarskiej. Zbadano wodę w 62 mleczarniach na 
terenie kilku województw pod względem hakterjolop;ic;ł;nym i che- 
micznym, specjalnie jeszcze na zawartość pleśni i żelaza. jako 
czynników szkodliwych przy wyrobie masła. Wyniki badań nie są 
bardzo zadowalające, gdyż za wody dobre uznano tylko 32 próby, 
pod względem bakterjologicznym nieodpowiednich było 25 prób, 
które zawierały głównie bacterium Coli, 17 prób nie odpowiadało 
wymaganiom pod względem chemicznym, a z ostatnich dwóch 
grup 12 prób wody nie odpowiadało wymap;aniom ani pod wzglę- 
dem bakterjologicznym ani pod względem chemicznym. Bardzo 
znaezna część wód posiadała ilość żelaza pona(l przyjętą nonnę. 
Wielki także procent wód niezdatnyeh do użytku spotykano w pró- 
bach nadsyłanych z majętności. 
Z ziełł-łiopłodów badano buraki na cukier, większą ilość dla 
celów !oświadezalnictwa i ziemniaki na sluohię. 
Z pośród środków spożywczych wymi.enić należy cukier, miód 
badany na zafałszowanie, przyczem znalazły się próby małowar. 


282
		

/126.djvu

			tościowego mio,lu z innych województw, mąki, słód, tłuszcze ja- 
dalne itp. 
Oleje i oliwy badalllJ na punkt zapłonipnia, lepkość oraz kwa- 
sowość. Zhaflano wreBzcip większą ilość środków technicznych i wy- 
dano na podstawie tych badań szercg orzeczeil. Do badanych prób 
nal('żał y : mydło, wosk, terpentyna, glina i wyroby ceramiczne, 
far'by, sznury itp. Analizy \vykonywano dla fabryk i (lla władz (cel- 
nych, kolejowych. wojskowych). W kilku przypadkach zatrucia 
zwierząt prowadzono hadania na zawartość trucizn w paszach. 
Dla oct
wni i innych fabryk dostarczon.o większych ilości mia- 
nowanych pł
nów (ługu) dla prowadzenia kontroli nad przehie- 
gielll produkcij. 
Próhy pochodziły: 
od maj	
			

/127.djvu

			zamiast dawniejszej ceny 30,- zł za hadamc glch metodą Neubau- 
era, dzisiaj jeszcze w Niemczech najcz
ściej używanej. Wobec uzy- 
skania taniej, a przedewszystkiem szybkiej metody chemicznej, za- 
niechano metody Neubauera, którą posiłkujc się tylko na spe- 
cjalne życzenia. Wyniki metody chełlliczIl':
j skontrolowano wyni- 
kami przeprowadzonemi w 38U wazonach wegetatywnych na 19 gle- 
bach z rozmaitych okolic Wiplkopolski. Prace te opublikowano 
w osobnej broszurce, która spowodowala liczne zgłoszenia poszcze- 
gólnych majętności do zbadania gleh. W 6 majętnościach zbadano 
wszystkie pola. Prace wegetatywne prowadzi się nadal na 16 no- 
wych glebach. Również obecnie badania te połączono z doświad- 
czeniami Kół Wło'iciańskich, z doświadczeuiami Kół Doświadczal- 
nych prof. Niklewskiego, celem uzgodnienia tych badalI z wyni- 
kami i plonami, uzyskanemi w praktycznełłł gospodarstwie. 
Podział gleb według poszcze
ólnych zawartości kwasu fosfo- 
rowego i tlenku potasu był następujący: 


Kwas fosforowy: 


Ilość mgr. Ilość 
Charakterystyka gleby kw. fosfor. W procentach 
w 1 kg gleby prób 
bardzo ubogie . I poniżej 120 41 17,2 \ 50,4 
ubogie 121-180 79 33,2 J 
Średnio zaopatrzone 1 skutek 181-210 28 11.61 26,7 
" " f niepewny 211-230 36 15,1 f 
dostatecznie zaopatrzone 241-300 23 9,9 ł 
boga te 300-400 14 5.9 / 22,9 
ponad 40 l 17 7,1 
Tlenek potasu: 
Ilość mgr. Ilość 
Charakterystyka gleby K 2 0 w 1 kg prób W procentach 
gleby 
bardzo ubogie poniżej 100 35 15.8 t 423 
niedostateczne . 101-150 59 26,51 ' 
średnio zaopatrzone 151-200 68 30,6 
dostateczna ilość 201-300 52 23,4 \ 27,0 
boga te ponad 300 8 
,6 J 
284
		

/128.djvu

			K was o w ość : podana w % % 


Charakterystyka f("leby 


\V procentach 


barnzo silnie kwaśne 
silnie kwaśne 
kwaśne . 
śrennio kwaśm. 
słabo kwaśne . 
barnzo słabo kwaśne 
zasanowe 


I Kwasowość Pll I 
4,1- 4.5 I 
4,6-5,0 
5,1-5,5 
5,6-6,U 
(1.1- 6.5 
6,6-7,0 
powyżej 7,0 


B. Dział Ocen y Nasion 


Nasion zhadano: 


, 


. . . 
pszemcy Jarej 
psz,emcy oZImeJ 
żyta 
. .. 
JęczmJłmla 
owsa 
lJUrakuw cukrowych 
" pastcwnych 
koniczyn 
grochu 
traw 
mardnvi 
kukurydzy i końskie
o zęha 
łuhillu, seradeli i t. p. strączkowych 
ogrodowych (cehllli, maku, brukwi i 
rozmaitych 


t. p.) 


Średnie dla zhóż tego roku były następujące: 


razeln: 


1. 5 1 
5.8 3 9 
12.
 f 4 , 
24,4 
31.1 '- 4R 3 
17,2 J ' 
7,7 


II 
132 
125 
78 
54 
332 
64 
470 
34 
28 
31 
19 
25 
36 
5 
1454 


prób 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


" 


próby 


I Cz słość I Z
olność I Wa /l a I Wall a 
y k,elkow. 1 litra 1000 ziarn 


Pszenica 98,7 Dfo 96,2 0/ 0 715,9 II 41,0 II 
Żyło 97,3 " 95,2 " 701,8 " 34,4 " 
Jęczmień . !l9,4 " 97,8 " 66!}.5 " 44,8 " 
Owies 98,9 " 95,0 " 477,4 " 34,3 " 


285
		

/129.djvu

			Rozkład prób po(lług wagi hektolitrowej : 
g / ps
enical psz
nical Żyto /Jęczmień / Owies 
Jara oz Ul', a 
poniżej 410 I 4 
410 - 430 3 
431-450 4 
45t 470 5 
471 490 3 
491 - 510 9 
511-5:10 2 
531 - 550 7 
551 570 1 4 
571- 590 1 3 
591 - 610 2 1 
611 630 1 3 
631-650 1 7 
651 - ()70 1 3 8 
671 - 690 13 15 17 
691-710 2 15 33 14 
711-7:10 2 29 20 10 

31-750 3 26 14 2 
751-770 2 Ił I 
771-790 4 7 2 
Średnia 715.9 701.8 669.5 477,4 


Rozkład prób po(lług wa!2:i tysiąca ziarn: 


II 


Pszenica 
jara 


Pszenica 
ozima 


Żyto I Jęczmień I Owies 


poniżej 27 - - - 5 
27-28 - - 4 - 3 
29-30 I - 12 - 5 
31-32 3 7 27 5 
33-34- 1 18 46 2 7 
35- 36 1 16 34 2 8 
37-38 2 21 20 4 7 
39 
 40 - 23 8 5 5 
41- 42 1 32 - 11 4 
43- 44 1 21 - 15 I 
45-46 2 25 - 14 - 
47- 48 - 12 - 10 1 
49-50 - 6 - 6 - 
51 i wyżej - 1 - 4 - 
średnio - I 41.0 I 34,4 I 44.8 I 34.3 


286
		

/130.djvu

			W stoslmlm do ostatnich lat waga 1000 ziarn dla poszczegól- 
nych zhóż zmieniła się PO(lIug poniższej taheli: 


Rok 


Pszenica 
jara 


Pszenica 
ozima 


Żyto 


I Jęczmień 


Owies 


1928 - 1 40,85 31,97 41,53 35,52 
1929 46,5 46,7 32,8 45.8 38,4 
1930 45,6 47,3 33,9 44,2 36.2 
1931 1 42,4 47,7 1 36,4 40,3 1 37,7 
1932 - 41.0 34,4 44,8 34,3 


W nasionach lmraków nastąpiło znaczne ohniżenie ilości ba- 
danych próh nic tylko z powodu kryzysu gospodarczego, ale także 
z powodu obniżenia kontyngentów upraw buraczanych. 
Dla nasienia huraczanego otrzymano następujące średnie: 


1- cukrowe 


Buraki 


pastewne logrOdoNe 


Czystość . . . . . . . 
Zdolność kiełkowo po ]4 dn. 
Waga tysiąca ziarn 
Wilgotność ..... 


95,1 010 
80,0% 
19,6 g 
14,3% 


96,6 Ofo 
76,0% 
22,3 g 
14,3% 


96,3 0'0 
83,0% 
20,6 g 
14,6% 


Przy koniczynach również nastąpilo obniżenie ilości badanych 
prób. 
Na 1.42 próhy koniczyn hadanych na kaniankę hyło -t5 prób 
zawierających kaniankę. czyli 10.6 %, co jest dl.ohną poprawą do 
lat poprzednich: ośm próh zawierało ponad 50 ziarn kanianki 
w l kg. 
W roku sprawozdawczym Stacja Doświadczalna zaopatrzyła 
w plomby 102 worki, wagi 9690 kg, koniczyn, lucerny i komonicy. 
po poprzednicm zhadaniu. iż towar ten hył wolny o£1 kanianki. 
Lucerna (7500 kg) była pochodzenia węgIerskiego. reszta pocho- 
dzenia krajowep:o i niemieckiego. 
Na czystość i zdolność kiełkowania zbadanych hyło tylko 
60 prób, czyli 12,8 % . Wyniki tych badalI dla poszczególnych ga- 
tunków koniczyn są następujące: 


287
		

/131.djvu

			'c t ol Zdoln. - 
Ilość zys osc k. łk 
prób ol Je owo 
o ul" 
Koniczyna czerwona . 28 94.3 80 
biała. 19 !l3,2 84 
żółta. 3 64.2 83 
szwedzka 5 87,0 73 
Lucerna 8 97,0 83 
Inkarnatka. l 946 
Tymotka 3 95.5 86 
Komonica . l !l!1.0 81 


W próbach hadanych ua kiełkowanie stwierdzono przeciętnie 
10 ziarn twardych (od 2-25),4 ziarna zgniłe (od 1-14) i 2 ziarna 
z aIlormalIlemi kiełkami (stwierdzonych PO(lIug przepisów między- 
narodowych). Główne chwasty spotykam' w koniczynach były 
(w kolejności występowania): babka, szczawik. lehioda, rumian 
polny i bezwonny, szporek, gwiaz(lnica, lepIlica, włośnica, nieza- 
pominajki i wiele inIlych. 
Nasiona traw pocho(lziły przeważnie z wielkopolskich hodowli. 
Otrzymane średnie są następujące: 


Ilość ,-c t'" Zdoi n 
zys osc k' łk 
Je owo 
prób % Ol" 
Rajgras angielski 6 67,9 935 
wloski . l 99.4 98 
Wiechlina łąkowa . 5 952 68 
Mietlica rozłogowa 5 94.9 98 
Grzebienica 2 98,3 96 
Kostrzewa. 2 87,1 90 
Manna miele{. l 30.0 50 


Średnie dla nasion strączkowych były następuj'ł ce : 


III ° I c t o I Zdoln. I 
o
c zys osc kielkow. 
P rob '" Ol 
I" IfI 


Waga 
1000 ziarn 
/l 


Groch Wiktorja. 30 99,9 91i 350 
Folger 4 99,9 9S 208 
.Łubin 11 99.6 71 203 
Seradela 7 93,0 75 
288
		

/132.djvu

			Reszta naSIOn, przewazUlc warzywn) ch. posiadała następujące 
średnie: 


I Ilość I Czystość I Zdolność 
prób w % kiełkowo w % 


Kukurydza i koński ząb 19 97 81 
Soja. 2 100 44 
Mllrchew pastewna 28 92 59 
Kllrotka 3 65 
CebulII. 12 99 68 
Brukiew 5 97 
Szpinllk 9 100 27 
Pietruszka 2 50 
Mak. 4 99 83 


Naogól należy stwierdzić, że Ilasiona "arzyw, pochodzące 
przeważnic z krajowej produkcji, pozosta\Viają pod względem kieł- 
kowania jescze dużo do życzenia. Nasienie soji pochodziło z nie- 
udanych upraw, jej zdolIlOŚć kielkowania. wohec niewielkiej ilości 
prób, nic możc być uważana za normalną. 
Próby pochodziły: 


Od 


I Zboża I BurlIki I 


i; I Nr
s;
:1I1 Rllzem 


Majętności 21 40 12 25 98 
Dzillłu nasiennego W. I. R. 370 2 45 417 
Hodowli nasiennych. . . . . 106 9 115 
Hod. nllsion i burllków originllln. 149 149 
Centr. Roln. i Rolników 3 3 21 6 33 
Bllnków roln. 25 25 
Firm handlowych . 3 40 247 64 3M 
Niem. orgIIn. roln. . 3 10 158 25 196 
Cukrowni. 44 44 
Młynów i Olejarni . 7 4 11 
Urzędów i St. dośw. 3 2 7 12 
Rllzem .1 1454 
Z dzielnic Zboża I BurlIki Koni- I Na>sional Razem 
czyny rożne 
Wielkopolski . 408 260 448 164 I 1280 
Woj ew. centralnych 121 4 l 126 
Śląska 9 18 11 38 
Pomorza 2 2 2 6 
ZlIgranicy 4 4 
SI)rawozdanie W. I. R. -- ]9 289
		

/133.djvu

			c. Stacja Ochrony Roślin 


W działalności Stacji Ochrony [{oślin, jako organu mająccgo 
czuwać nad stanem zdrowotności kultur roślinnych, na .terenie woj. 
pozIlańskicgo dają się odróżnić następujące kierunki pracy: 
1. właściwa służba ochrony roślin 
2. praca rejestracyjna i statystyka choróh i szkodnil
ów roślin- 
nych 


3. praca oświatowa i propagandowa 
4. doświadczalnictwo terapeutyczne. 
I. D o w łaś c i w e j s ł II Ż h y o c h r o n y roś l i n zalicza się 
przedewszystkiem doraźIle poradnictwo w zakresie ochrony roślin, 
a więc rozpoznawanic choróh i u'izkodzeil roślin nadsyłanych do 
Stacji oraz podawanie środków zaradczych. Jako zadanie dalsze na- 
leży tu wymicIlić organizację zwalczania niektórych szkodników 
roślinnych nakazanych jużto rozporządzeniem Ministra Rolnictwa 
i R. R. jużto potrzehą doraźnego opaIlowania chorohy względnit' 
szkodnika, których nagłe poja\-Vienie poważnie zagrozićhy mogło 
produkcji rośliIlnej. 
Ilość nadesłaIlych do zhadania okazów roślin wynosiła wraz 
z udzieloncmi poradami w roku sprawozdawczym: 
z wOJ. poznańskiego 
z woj. łódzkiego . 
z wOJ. lwowskiego 
z wOJ. warszawskiego 
z wOJ. kieleckiego 
z wOJ. pomorskiego 


II 89 
3 
2 
l 
l 
l 
1199 


razem 


oraz 


próh ziarna do zhadania zdrowotności.. 261 
razem 1460 


wobec 762 w 1931 r. 


Ilość nadesłanych okazów z po!>zczcgólnych powiatów wOJ. po- 
znańskiego przedstawia SIę następnjąco: 
z pow. Bydgoszcz 8 z pow. Kępno 12 
" Chodzież 2 " Koscian 26 
" Czarnków 27 ., ł\..rotoszyn 42 
7> GIliezno 22 ., Leszno 14 
" Gostyń 51 ., Międzychód 3 
" Inowrocła\-V 5 " Mogilno 50 
" Jarocin . 46 " Nowy Tomyśl 49 


290
		

/134.djvu

			:z pow. Ohol'lliki 26 z pow. Środa 57 
" Ostrów 19 W ągrówiec 15 
,. Poznali IIO " Wolsztyn 9 
Rawicz 6 " W rzcśnia 10 
" Szamotuły 15 " Wyrzysk H 
Szuhin 8 " Żnin 2-1 
Śrem 31 


I{cszta okazów pochodziła od handlowych firm nasiennych. 

raz od pailstwowych i samorządowych iIlstytuCyj woj. poznali- 
1;kie
o. 
Podohnie wzrosła poważnie ilość kon>spOlulencyj 
ny Roślin, kt<łra wynosiła w roku sprawozdawczym 
]041 w roku 1931. 
Niezal('żnie od ha dania lahorator} juego, przeprowadzała Stacja 
na życzenie interesentów hadania zdrowotności kultur roślinIlych 
na mi,'jscu. Ilość odhytych w tym celu podróży służbowych wyno- 
siła łączni(' z lustracją szkółek drzcw owocowych na ohccność ko- 
rówki wełnistej - 12]. 
Jednostek 
ospodarczych, korzystających 
Ochrony {{oślin hylo w wku sprawozdawcz}lIl 
w roku 1931. 
Z choróh [łOc.hodu>nia 
rzyhkowego wystąpiły w roku spra- 
wozdawczym w silniejszym stopniu: 
L Pleśll śniegowa żyta - Fusariulll sp. jako przyczyna za- 
mierania za"iewów ozimych pod pokrywą śnieżn=!o 
2. Rak koniczynowy -- Sclerotinia. trifoliorum. powmlujący 
zamieranie koniczyn. 
3. Rak zicmniaczany - Synchytrium endobioticum, który 
ujawniono w roku sprawozdawczym w 50 nowych miejscowo- 
śrial:h, z czego l przypadck dotyczył powiatu, w którym dotych- 
czas raka nic hyło, reszta zaś przypadków, bądź miejscowości le- 
żących w da\-Vnych pasach ochwnnych, hądź leżących w pohliżu 
tych ostatnich. 
4. Ascochyta pisi - grzybek powoclujący plamistość i zasy- 
.,hanic liści i strąków gwchu. 
5. R(lza kreskowa pszenicy - Puccinia gral1linis f. triticina, 
której katastrofalne najście ze wschodu objęło również południo- 
we powiaty województwa poznaii.skiego, wyrządzając niejednokrot- 
nie - zalcżnie od odmiany - szkody (lochodzące (lo 30 % plonu. 
6. Rdza wielicowa owsa - Puccinia coronifcra - pojawiła się 
hardzo silni!' z kOllcelIl lipca. czyniąc lliemale spustoszenia w roz- 
\\-oju owsa w niieszankach. 
7. Chwościk burakowy - Cercospora heticola - jako przy- 
-czyn a plamistości i zasychania liści buraków cukrowych. 


Stacji Ochro- 
1334, wollPc 


z pora(l Stacji 
365, wohec 298 


19* 


291
		

/135.djvu

			Ze szkodIlików znaczmeJsze szkody wyrządziły: 
8. Gąsienice motyli rudnicy złotopłynnej - Euproctis chry- 
sorhoea, prządki pierścienicy - Malacosoma neustria oraz brnd- 
nicy nieparki - Lymantria dispar - przez objadanie liści "V za- 
drzewicniach owocowych. 
9. Zwójkówki - Carpocapsa pomondla i Laspeyresia fulU
- 
bt aIla - masowo powodując rohaczywienie owoców. 
10. Korowka welnista - Schizoncura lanigera - na jabłoniach. 
11. Wołek zbożowy - w spichrzach i innych składach ziarna. 
Celem kontynuowania walki z chorobami i szkodnikami rośliu 
czynne były, wzor
m lat uhiegłych, 4 Sekcje zwalczania szkodni- 
ków" jako organy Izby Rolniczej, mianowicie: w Poznaniu, w Koź- 
minie przy Szkole Ogrodniczej W. I. R., w ]anówcu przy Zakła. 
(iach ogrodniczych W. I. R. i w Bydgoszczy przy Szkole Rolni- 
czej W. I. R. 
Według otrzymanych sprawozdail - Stacja zwalczania szkodo. 
mków w Poznaniu opryskała w roku sprawozdawczym 5.867 drzew 
i krzewów owocowych. - Stacja w Janówcu 8.522 drzewa i krzewy 
(owocowe w najbliższej okolicy na życzenie interesentów. 
Niezalcżnie od powyższego czynnelIII były również, wzorem lat 
ubiegłych, tak zwane Powiatowe Sekcjc zwalczania szkodników przy 
Wydziałach Powiatowych, prowadzone przez przeszkolonych na spe- 
ejaJnych kursach ogrodników powiatowych oraz dro
ofilistr.l')w. 
\,\T z
kresie metO(I zwalczania szkodników Sekcje te P()zost	
			

/136.djvu

			. 


Walka z korówką wełnistą. Prócz stałej kontroli przymusowe- 
go zwalczania korówki w zadrzewieniach jahłoniowych, wykony- 
wanej po powiatach przez ogrodników powiatowych, jako organów 
wspólpracujących z władzami pailstwowemi w nadzorze nad wyko- 
nywaniem odnośnego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i R. R., 
Stacja Ochrony Roślin przeprowadziła lustrację wszystkich znaj- 
dujących się na terenie województwa szkółek drzew owocowych 
na obecność korówki welnistej. Ze zlustrowanych 88 szkółek _ 
12 szkółek zostało za wskazaniem Stacji wyłączonych ze sprzedaży 
szczepów przez właściwe Starostwa aż do czasu wykazania się 
z wytc;picnia omawianego szkodnika. 
Z wal c z a n i e h e r b c r y s u. Spowodowana twierdzeniem 
niektórych fachowych pism o lIlaoowym występowaniu berberysu 
nacI hrzegami Wisły - Stacja Ochrony Roślin przl
prowadziła 
w roku sprawozdawczym lustrację terenów położonych na lewym 
orzep;u Wisły, należących do gmin: Zofin, MarjaIlpol, LaskoiI, Ja- 
ruż}n oraz Jarużyn Proboshm i Jarużyn Lasy Pailstwowe, a tak- 
le Strzelce Dolne. W żadnej z powyższych miejscowości herberyou 
nit' stwierdzono. 
Stwicrdzono natomiast liczne krzaki berberysu zwyczajnego 
w lasach państwowych należących do Dyrekcji Lasów Pailstwo- 
wych w Poznaniu, położonych na hrzegu Zielonego Potoku, na 
terenie lcśnictwa Zielonka pow. Inowroclaw, ale na obszarach na- 
Icżących już do województwa pomorskiego (pow. Toruń). 
O spowodowanie wytrzebieIlia tego berberysu zwróciła się 
Stacja Orhrony Roślin do Pomorskiej Izby Rolniczej. 
Stwierdzono również liczne krzaki berherysu na skrajach la- 
sów należących częściowo do prohostwa Murowana Goślina pow. 
Ohorniki - częściowo zaś do maj. Bolechowo pow. Poznań. 
"\\' tych wypadkach zostal berberys za ingerencją Stacji Ochrony 
Ro;lin wytrzchiony. 
Niezależnie od powyższcgo rozciągnięto w roku sprawozdaw- 
cz)'m ujawnianic berberysu zwyczajnego na szkółki drzew owoco- 
nych i krzt'wów ozdohnych. W 6 szkółkach, w których ten ga. 
tunek herhcrysu stwierdzono, wytrzebiono go również za ingeren- 
cją Stacji Ochrony Roślin. 
Z wal c z a n i e o s t tł. W roku sprawozdawczym rozwinęła 
Stacja Ochrony Roślin intensywną propagandę o potrzchie tępie- 
niM omawiancp;o chwastu. W porozumieniu i przy pomocy Okręgo- 
wcj Dyrt'kcji Kolei Pailstw. w Poznaniu rozwieszono wydane przez 
lzlt,: Rolniczą plakaty na wszystkich stacjach kolejowych. Wygło- 
szono )l1.zez radjo jcden wykład o potrzebie i sposobach zwalcza- 
nia lego chwastu or-az umieszczono odpowiedni artykuł w Porad- 
nilw Gosporlarskim. Przy punktacji kwalifikowania zicmiopłodów 


293
		

/137.djvu

			w okre!>ie wep;ptaeji 
uwzględniać rówmez 
uwzględnieniem ostu. 
Wykonująe speejalne zlecenie Ministerstwa Rolnictwa, Staeja 
Ochrony Roślin przeprowadziła w roku sprawozdawezym hada- 
Ilia nad występowaniem dnvastów i wierzhówki (Epilohium) i na- 
włoci (Solidago). W związku z tem umieszczono odpowiedni ko- 
munikat w rolniezej i eodziennej prasie o zgłaszaniu występowa- 
nia omawianego ehwastu oraz w tym samyIII celu zwróeono się 
do plantatorów wikliIlY na terenie województwa poznailskiego_ 
W wyniku dokonany eh lustracyj nie otrzymano ani jedncgo zgło- 
szpnia o wystc;powaniu ty eh ehwastów. 
Cheąe zhadać rozpowszeehnienie poszcz('gólnych gatullków 
diwastów na terenie woj. poznańskiego, Stacja Ochrony Roślin 
opracowała. na podstawie doniesień. sieci sprawozdawczej służby 
ochrony roślin, statystykę. Jako najbardziej rozpowszechnione wy- 
mienia się następujące chwasty: (liczby oznaczają, w ilu doniesip- 
niach jest dany chwast wymieniony jako najbardziej rozpowszc
h- 
niony). 
oset 
ognicha 
pszonak 
mlecz. 
starzec 
mietlica 
kąkol 
łopucha. 
lebioda 
skrz.yp 


zaczc;to w większej mierze jak dotychczas 
występowanie chwastów ze szczególuelD 


w 103 
32 
17 
12 
8 
(j 
I 
h 80 
30 
,. 16 


don. 


10 don. 
£) ., 


rumianek 'W 
mak polny. " 
stokłosa 
perz . 
bławatek 
rdest 
krwawnik 
podbiał. 
wyczka. 


,. 


" 


5 


,. 


" 34 
" 25 


" 


u 15 


,. 


" 12 
" 6 
" 2 


" 


" 


" 


., 


" 


z wal c z a n i e rak a z i e m n i a c z a n e g o pr'zeprowa- 
(łza Inspektorat Walki z Rakiem Ziemniaczanym. Stacja Ochrony 
Roślin przeprowadza jedynie kontrolę występowania raka )Jrz
z 
laboratoryjne badania zebranych przez lustratorów próbck ziem- 
niaków, przeznaczonych jako sadzeniaki do okręgów zarażonych 
i zagrożonych rakiem ziemIliaczanym. 
W roku sprawozdawczym poddano badaniom 465 odmian 
wzgl. rodzin ziemniaków, z czego w kilkunastu p rz 1Ypadkach 
stwierdzono zanieczyszczenie rakoodpornych ziemniaków odmia- 
nami wrażliwemi. 
Cclem zorjentowania się, jak się przedstawia w województwie 
stosunek rozpowszechnienia ziemniaków odpornych na raka do 
wrażliwych, opracowała Stacja Ochrony Roślin, na podstawie do- 
niesień korespondentów ze służby sprawozdawczej, następujące ze- 
stawienie: 


294
		

/138.djvu

			Odmiany wrażliwe 
n a rak a z i e ID n. 
160 razy W ohltmann 218 razy- 
85 hHlustria 98 
51 Demlara 93 
40 ł
arly Rose 28 
38 Odenwiilder BIaue 21 
13 Cesarska Korona 20 
12 Up-lo-dale 4 
9 Centifolia 4 
5 Pirola l 
razem 413 razy Razem 487 razy 
Z PowY.lbzego zestawienia okazuje sitt. :fe uprawa ziemniaków 
odpornych na raka, jako jedyny skuteczny środek zapobiegawczy 
przeciw występywaniu raka ziemniaczanego samorzutnie coraz 
hardziej się rozpowszechnia. dosięgając w roku sprawozdawczym 
w porównaniu (h otlmian wrażliwych już Jlrawie stosunek jak 
l 110 ] (dokładnie l do l.] 8). 
II. P r a c a rej e s t r a c y j n a i s t a t y s t y k a. Zm-I!;ani- 
zowaua w roku 1928 własna sieć korespondentów ohejmowała 
w roku sprawozdawczym 480 sprawozdawców równomiernie roz- 
sianych na terenie województwa. Ilość otrzymanych sprawozdali 
wynosiła 14()O - wobec 1115 w roku L931. 
Materjały ilustrujące występowanie chorób i szko(lllików ro- 
ślinnych. zehrane w ciągu roku sprawozdawczego. opracowano i zu- 
żyto częściowo w niniejszem s[Jrawozdaniu. - cz,:;ściowo zaś w in- 
nych sprawozdaniach dla referatów wyznaczonych przez Minister- 
stwo Rolnietwa i R. R. dla odnośnych działów (fitopatologja, 
szkodniki ro
lin rolniczych. leśnych. sadów i warzyw). 
Stacja Ochrony Ro
łiIl spelnia również ohowiązki korespon- 
denta Wydziału Chorób Buraka Cukrowego w Związku Przemysłu 
Cukrowniczego w Warszawie. informując go o stanie zdrowot- 
ności l)Uraka cukrowego na terenie woj. poznaiu5kiego. 
III. P r a c a o ś w i a t o w o - p r o p a g a n cI o w a. Na 
pracę tą składały się odczyty i wykłady na kursach. konferencjach. 
na zehraniach Kółek Rolniczych oraz sporadyczne umieszczanie 
artykułów o aktualnych chorobach, szkodnikadl i chwastach w rol- 
niczej i codziennej prasie krajowej. 
Odczytów i wykładów tych hyło ogółem 19, nie wliezając w to) 
3 odczytów przez radio. 
Artykułów w prasie umieszczono 18; 
tania o zwalczaniu choróh i szkodników 
w Poradniku Gospodarskim 14. 


Odmiany 


rakoodporne 


Paruassia 
Peppo 
Jubel . 
Preussen 
Hindenburg 
Erdgold . 
Weltwundcr 
Juli 
Rosafolja 


odpowiedzi na zapy- 
roślinnych ndzielono 


295
		

/139.djvu

			Z ważniejszych artykułów 
ukazały się: 
Inż. A. Kuryłło: 


o chorobach i szkodnikach ro
lin 


"Wicrzhówka i nawłoć"' (Por. Gosp. nr. 30) 
"Zhierać i niszczyć rohaczywe owoc{''' (Por. 
Gosp. nr. 39) 
"Ważniejsze chorohy 
zwalczanie" (ulotka) 
"O tępieniu pędraka w czasic wykopków" (Por. 
Gosp. nr. 40) 
., " ..0 tępif'niu wolka zbożowego" (ulotka) 
Domagaiski Władysław: "O potrzchie dokarmiania ptactwa w cza. 
sie zimy" (Por. Gosp. nr. 5) 
Inż. Czekanowski Tad.: "Zwalczanif' gryzoni" (Por. Gosp. nr'. 44) 
" ;,Zimowe zwalczanie choróh i szkodni. 
ków sadowych'. (Por. Gosp. nr. 51) 
Domagaiski Władysław: "Rak koniezynowy.' (Por. Gosp. nr. 20). 
Do pracy oświatowo-propal!:andowej zaliczyć nalcży rówmez 
wydanie plakatu o tępieniu ostu, któl"Y na zamówienie rozesłano 
I'ównież i do irmy..h zakładów ochrony roślin w Polsce. 
IV. D o ś w i a d c z a l n i c t w o: Z doświadczeń przeprowa- 
dzonych w roku <'prawozdawczym wymienić należy: 
a) doświadczenia nad zwalczaniem fusicladium jahłoni i grusz, 
b) doświadczenia nad zwalczaniem moniłji na wiśniach, 
c) doświadczenia ze :ł:walczanicm zamierania malin. 
d) doświadczenia Zf. zwalczanicm amerykańskiego mączniaka 
a
restu, oraz 
e) doświadczenia nad zwalczaniem opadziny liś('i porzt'czck. 
WS'zystkie te doświadczcnia przcpmwadzono hądź w Zalda- 
dach Ogrodniczych W. I. R. w Janówcu, - hądź w sadach Szkoły 
OgTodniczej W. I. R. w Koźminie. 
Doświadczenia te dały w wielu przypadkach zadowalające 
wyniki, które, potwierdzone w latach n3stępnych, zostaną opraco- 
wane i podane do publiczncj wiadomości. Nicktór{' matcrjały jak 
n. p. owoce z drzew opryskiwanych i nieopryskiwaIlych przy zwąl. 
czaniu fusicladium zostały za(lemonstrowanc w stoisku Stacji 
Ochrony Roślin na jesiennych targach owocowych w Poznaniu, 
budząc szerokie zainteresowanie. Za urządzpni e tcgo stoiska, de- 
monstrującego ważniejsze choroby i szkodniki sadowe i ich zwal- 
czanie, otrzymała Stacja Ochrony Roślin piscmnc uznanie i po- 
dziękowanie ze Związku Towarzystw Ogrodniczych Wif'lkopolski. 
Wzorem lat ubiegłych prowa({zono również lahoratoryjne ha- 
dania nad wpływem zapraw na zdolność kiełkowania ziarna, pod- 
dając tym badaniom szereg nowych krajowych środków zapraw- 
nYf'h. W wyniku tych hadal} nowa zaprawa Spółki Akc. "Azot" 
pod nazwą .,413a" nie ohjawiła szkodliwf'go oddziaływania na 


" 


" 


'" 


" 


szkodniki roślin 


i ich 


" 


" 


" 


296
		

/140.djvu

			zdolność kiełkowania ziarna, wykazując pod tym względem me- 
gorsze właściwości od uznanych zapraw krajowych zagranicz- 
nych. 
Stacja Ochrony .Roślin współpracowała również z Dr. Karo- 
lem Zaleskim, adjunktem Zakładu Botaniki i Fitopatologji U. P. 
w doświadczeniach nad zwalczanicm chorób wirusowych ziemnia- 
ków. nżyczając między innemi swych narzędzi i środków chemicz- 
nych do opryskiwania "odosobnionych jednostkowo - nasiennych 
pólek" z zicmniakami. 


D. Dział Doświadczalny i Oświatowy 


Dział doświadczalny prowadził przedewszystkiem doświadcze. 
nia w Kolach doświadczalnych włościailskich, organizowanych przy 
.szkołach rolniczych W. I. R.; dział ten tworzył ośrodek dla po- 
.szczególnych kół. Poszczególnc Kola przeprowadziły w r. 1931/32 
następującą ilość doświadczeil własnych. 
Koźmin - Borek 33 doświadczenia 
Wolsztyn 29 " 
Janowicc 22 " 
Odolanów 19 ., 
Szamotuły 14 " 
Inowroclaw 11 " 
P(.zatem powyższe szkoły, oraz szkol y w Bydgoszczy, Cho- 
(lzieży, Kępnie., Le
znie, Środzie i Wrześni prowadziły jeszcze do- 
!i\-Viadczcnia nawozowe, zainicjonowane przez Państw. Fabrykę 
Związków Azotowych w Chorzowie i przez Kopalnie Kałuskie, dla 
których "vykonano doświadczenia więcej p{)kazowe nad tępieniem 
<,hwastów. 
Wszystkich d04wiadczeil przeprowadzonych przez Stację Do- 
4wiadczalną w Pozn:miu, ułożonych według grup, hyło: 
lesiei11931 
Dnświadczpil nawozowych dla Włośc. Kół Doświadczalnych 
odmianowych z pszenicą dla Włośc. Kół Dośw. 
" odmianowych 2; żytem dla Włośc. Kół Dośw. 
_, nawozo\-V. z nawozami azot. Chorzowskiemi 
W i o s n a 19:
2 
Doświadczeil nawoz. dla Włośc. Kół Doświadczalnych 
,., odmianowo z ziemniak. rakoodp. dla W. K. D. 
odmianowo z jęczmieniem hrowarn. . 
nawoz. z J;\owym nawozem Dr. .R. Maya 
z tępieniem chwastów 


" 


" 


razeJn 


H 
11 
10 
32 


3n 
34 
19 
5 
21 
176 


2
7
		

/141.djvu

			Razem założyła Stacja Doświadczalna 176 doświadczeń, które- 
zostały zebrane, oh liczone i opracowane, oraz wydane w osobnych 
wydawnictwach. Koszty pojedYliczego doświadczenia wahały się: 
od 16-50 zł. 
W lipcu przcprowadzono lustrację całego szeregu doświadczei). 
dla stwierdzenia z jaką starannością zostały doświadczenia zało- 
żone. Naogół wynik lustracyj hył zupełnie zadowalający. 
Doświadczcnia nawozowe dla Włościańskich Kół Doświadczal. 
nych przeprowadzono dla stwierdzenia potrzeh nawozowych I!;leh, 
doświadczenia Chorzowskie nad stwierdzeniem wartości rozmai. 
tych nawozów azotowych pod pszenicę i żyto. Doświadczenia Dr. 
R. Maya miały stwierdzić przydatność superfosfatu nowego. pro- 
dukowanego nowym, tańszym sposohem. Doświadczenia Chorzow- 
skie polecone były przez Ministerstwo Rolnictwa i R. R. Procei1t 
ndanych doświadczeń wahał się od 7U -100 % . 
Jesienią r. 1932 założono na rok 1933 nowy szereg doświad- 
czeń (36) z odmianami pszenicy i żyt d w Włośc. Kołach Doświad- 
czalnych. 
W Stacji samej prowadzono doświadczenia wazonowe (380 
wnzonów) z 19 glehami różncgo pochodzenia, ohsianemi owsem. 
Do
wiadczenia te, prowadzonc były łączni
 z pracami nad opra- 
cowaniem metod chemicznych do określenia zawartości przyswa- 
jalnych składników pokarmowych, wzgl. określenia potrzeh nawo- 
zowych w glehach. Dotychczasowe wyniki upoważniły Stację do 
wykonywania badań gleb metod:! chemiczn4, a niskie ceny, opart6 
na opracowanej przez Stację metodzie chemicznej łącznie z wyni- 
kami, stały się źródłem zgłaszania licznych analiz gleb przez rol- 
ników. Badania te prowadzone S1! nadal i rozszerzone na doświad- 
czenia polowe, których wyniki poró\-Vnywane są z analizami chc- 
micznemi. Prace te ogłoszono w osohnej hrosznrce. 
Kierownik Stacji Doświadczalnej prowadził nadzór nad pra- 
cami doświadczaluemi w majątku doświadczalnym w Pętkowie. 
Działalność o
wiatową podzielić można na wydawnictwa. arty- 
kuły, wykłady i kursy. 


A. Wydawnictwa. 
L Dr. Celichowski, Dr. Karłowska. Mg. Winkler: Badania nad 
określeniem potrzeh nawozowych w glebach. 
2. Dr. Celichowski. Dr. Karłowska: Doświadczcnia Kół Wło- 
ściańskich w Wielkopolsce w roku 1931/32. 
3. Dr. Celichowski i Dr. Karłowska: Doświadczenia polowe z na- 
wozami azotowemi Państwowcj Fabryki Związków Azo- 
towych w Chorzowie. 
4. Dr. Celichowski, Dr. Karłowska: Doświa(Iczenia nad tę(lie- 
pieniem chwastów na terenie Wielkopolski. 


298
		

/142.djvu

			B. Artykuły. 
1. Dr. Cplichowski: Wartość pasz treściwych i kilka uwag do 
taheli o wartości pasz treściwych (Por. Gosp. 15/43). 
2. Dr. Celichowski: Doświadczenia z odmianami kukurydzy 
(Por. Gosp. 43). 
3. Dr. Celiehowski: Działalność Stacji Doświadczalnej w r. 1933 
(por. Gosp. 1933 nr. 1). 
4. Dr. Celiehowski i Inż. Grossherg: Doświadczenia nawozowe 
z nawozami azotowemi w wku 1931 (Nawozy Sztuczne 
rok 1932 nr'. 8). 
5. Dr. Kamiński: Zaopatrzenie mleczarń w uolną wodę (Tygod- 
nik Mleejmrski nr. 24). 
6. Dr. Kamiński: Die Wasserversorg-ung- in molkereitechn. Bc- 
triehen (Landw. Zentralwochenhlatt f. Polen nr. 26). 
7. Dr.. Kał-łowska: Wyniki ha dań nad odczynem gleh (Gazeta 
Cnkwwnicza 1932 nr. B/H). 
8. Dl'. Karłowska: Ohserwacje pożniwne (Por. Gosp. 36). 
9. Dr. Karłowska: Czy sztuczne nawozy magazynowane tracą Ila 
swej wartości (Por. Gosp. nr. 38 i Rolnik 39/40). 
10. Dr. Kał-łowska: Pasze kiszonc (Kalendarz Por. Gosp. na rok 
1933). 
11. Dr. Karłowska: Nawożenie racjonalnc (Por. GO!!p. nr. 2, 
rok 1933). 
12. Dr. KarłowFka: Cukier jako pasza (Por. Gosp. nr. 9, r. 1933). 
13. Br. Liehck: Uwagi o uprawic siollecznika na paszę (Por'. 
Gosp. nr. 17). 
l-l. Br. Lichek: Zwalczanie szkodników kapusty (Por. Gosp. 26). 
15. Br. LipL.ek: Uprawy jesipnne i nawożenie (Por. Gosp. nr. 35). 
16. Br. Liehek: Wartość ohornika (Osadnik nr. 52). 
17. Br. Lichek: Pasze tn'ściwe w własnym zakresie (Por. GOiip. 
nr. 6/8). 
18. Br. Liehek: Wpływ uawożeuia potasem na jakość zif'llliopło- 
dów (Por. Gosp. lU). 
C. Wyklady. 
Cełiehowski: Badania gleh nad określeniem potrzeh na- 
wozowych (Związek Ziemian na pow. Poznań, 3. II. 33). 
Celichowski: to samo (Zw. Ziemian na pow. Ostrów, Kro- 
toszyn, 22. II. 33). 
Cełichowski: to samo (Zw. i':iemian na pow. Środa. Jaru- 
ciu, 14. Hl. 33). 
Cełiehowski: Przepisy ustawowe o zwalczaniu raka ziem- 
niaczanego (Kursy dla ogrodników powiat., 28. II. 33). 
Celiehowski: Nowe przepisy o zwalczaniu raka ziemnia- 
czanego (Cerelita, dnia 17. III. 33). 


1. Dr. 
2. Dr. 
3. Dr. 
4. Dr. 
5. Dr. 


299
		

/143.djvu

			I 


6. Dr. Karłowska: Ziarno łuhinu jako pasza (Zw. Ziemian lla 
pow. Poznań, 26. IX. 33). 
7. Br. Liehek: Uprawy jcsienne (Kółko Holnicze w Usar,zewie, 
26. IX. 32). 
Pozatem Dr. Karłowska i Br. LieLek wygłosiłi odczyty rol- 
nicze w porozumieniu z władzami wojskowemi w 7 pułku strzel- 
ców konnych. Latem urządzono wyeieczkę do Pętkowa i fermy 
Szkoły Rolniczej w Środzie, w której wzięlo udział okolo 80 żoł- 
nierzy (rolników) z rozmaitych pułków garnizonu poznańskiego. 
między któremi hyli licznie reprezentowani żołnierze, pochodzący 
z innych dzielnic (woj. wschodnich) Polski. 


D. Radjo. 
Wykładów w radjo wygłosili na rozmaite tematy: 
Dr. Karłowska: 3 
Br. Liehek: 7. 
Pozatem Stacja Doświadczalna wysłała cały szereg orzeczeII 
i porad praktycznych dla rolników i urzędów kolejowych, celnych. 
sądowych itp., w niektórych przypadkach opierająe się na wykona- 
nych badaniach. 
Z hihljoteki Stacji korzystał cały szereg słuchaczów wydziału 
Rolniczo-Leśnego U. P. 


E. Inspektorat W al
i z Rakiem Ziemniaczanym 


Zadaniem Inspektoratu Walki z Rakiem Ziemniaczanym W. 
I. R. jest załatwianie spraw związanych z akcją zwalczania choroby 
raka ziemniaczanego oraz kontrola nad zdrowotno
cią ziemnia- 
ków eksportowanych zagranicę. Praca ta polega na: 
a) wykrywaniu nowych ognisk raka ziemniaczanego (iustracja 
upraw ziemniaczanych w czasie wegetacji), 
h) prowadzeniu ewidencji pól zarażonych i zagrożonych., oni? 
zatwierdzeniu planów obsiewu tychże pól, 
c) kontrolowaniu zdrowotności wywożonych ziemnial
ów z pa- 
sów ochronnych, 
d) kontroli czystości odmianowej ziemniaków przeznaczonych 
do sadzenia, jakoteż za
a	
			

/144.djvu

			f) kontroli gorzelń i fahryk przetworów ziemniaczanych, 
g) stwierdzeniu, czy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i ReforIll 
Rolnyeh o walce z rakiem ziemniaczanym jest należycie sto- 
sowane, 
h) urządzaniu odczytów i uświadamianiu ogółu rolników o me- 
hezpieczeństwie choroby raka ziemniaczanego, 
i) wydawaniu świadectw zdrowotności na ziemniaki eksporto- 
wane jako też wywożone z pasów ochronnych na podstawie 
rewizji tychże, wykonanej na miejscu uprawy. 
Nowych ognisk raka ziemniaczanego wykryto w okresie spra- 
wozdawczym 50 i to w powiecie Jarocin: gm. Suchorzew, gm. 
Gola i majętność Orpiszewek; w powiecie Kępno: gm. Janówka
 
Laski, Teklinów, Pomiany, Łęka Opat., Niwki Książęce, Myślniew, 
Siedlików, Marszałki, Książenice, Szklal"ka Myślniewska, Kuźnia 
Stara, folwark Marysławin, wieś Rojów, Gęstwa, Dąhrowa II, Lu- 
boszczyk, osada Wielkie Gą(iki; w powiecie Gostyń: folwark Za- 
hornia; w powiecie Kościan: gm. BojaIlowo 5tare, Poświętno, Wła- 
wie, Przysieka Polska, maj. Boguszyn, P. K. P. Boszkowo; w po- 
wiecie Krotoszyn: maj. Wziąchów, P. K. P. Dzierżanów, gm. Ro- 
manów, Rzcmichów, Bcnice, gm. i maj. Rozdrażew, gm. i maj. 
Smoszew, maj. Wolenice, folwark :Mogiłka; w powiecie Leszno: 
maj. i gm. Długie Stare, gm. Swierczyna i gm. Belęcin Stary; w po. 
wiecie Ostl"'ów: osada Bahy, osada Biadaszki, gm. Kotowskie, Ucie- 
chów, Raszyce i Hetmanów; w powiecie Śrem: maj. Książek; w po- 
wiecie Wągrówiec: gm. Popowo Kościelne i Żclice i w powiecie 
Szamotuly: maj. Biezdrowo. Ponadto stwierdzono raka ziemnia- 
czanego w zagrożonych miejscowościach w powiecie Jarocin 
w gminie Góra i w powiecie Kępno w gm. Doruchów i Grębanin. 
Do pracy lustracyjnej zaangażowano sezonowo 10 lustratol"ów
 
których praca trwała 530 dni. Zlustrowano 36.734 gospodarstw 
i to: 
wszystkie miejscowości położone w powiecie Kępno (wraz z włą- 
czonym pow. Ostrzeszów) 
w5zystkie miejscowości położone w dawniejszym powiecie Odo- 
lanów' 
wszystkie miejs('uwości położone w powiecie Krotoszyn (wraz 
z dawniejszym pow. Koźmin) 
wszystkie miejscowości położone w powiecie Jarocin z częścią 
dawniejszego pow. Pleszew 
50 % miejscowośd położonych w powiecie Gostyń 
część miejscowości położonych w powiecie Śrem 


301
		

/145.djvu

			w
zy
tkIe mU'JscOWOSCJ poło£one \\ ItOWJeCIe Le
zno 
Kościan 
Śmigieł 
" " " ., W ągrówiec 
miejscnwo-	
			

/146.djvu

			FraIlcji 1.042 wag,onów 
Szwajcarji 251 
Belgji 90 ", 
Włoch 7 
Niemiec 2 " 
Za
łęhia Saary 96 '" 
J ugosławji 28 ,- 
Ang-Jji 329 " 
Razem 1.845 wagonów 


Rpwizjl na zdrowotnosć eksportowanych zagranicę ziemnia- 
ków dokonano w !)11 miejscowościach. Pracę tę wykonało 12 lu- 
-stra torów. 
Z kOD('em czerwca zakOliczono sfuawę przyznawania miejsc 0- 
"" ościolfi zarażonym i zagrożollym zasilku Ministerstwa Rolnictwa 
i R. R. na ohniżenie cen sadzeniaków rakoodpornych. Ogółem zao- 
patrzono w sadzeniaki rakoodporne 33 miejscowości w ilośei 
1036.613 kg. Gospodarstwa zarażone i zagrożone rakiem ziemnia- 
czanym korzystały przy zakupie sadzeniaków rakoodpornych z po- 
życzki Państwowcgo Banku Rolnego rozprowadzonej przez Po- 
znai>ski Urząd Wojewódzki do powiatowych Komunalnych Kas 
Oszczędności w porozumieniu z Izhą Rolniczą. Ponadto na skutel
 
interwencji Wydziału Rolncgo tut. Urzędu Wojewódzkiego i Izhy 
Rolniczej każdy z zainteresowanych '" ydziałów Powiatowych 
uchwalił wypłacić na każdy zakupiony q ziemniaków zasiłek w wy. 
soko«ci 1.- zł. W poszczególnych wypadkach wypłacono wyższy 
zasiłek. Zasiłek z funduszów Ministerstwa Rolnictwa ustalono 
w wysokości 1,50 zł na l q ziemniaków kwalifikowanych przez 
lzhę Rolniczą; na ziemniaki zaś, hędące pod stałą dotychczasową 
kontrolą Jzhy (jednak z powodu trudnych warunków materjalnych 
odnośnych gospodarstw nie kwalifikowane), wypłacano zasiłek 
\v wysokości 1,- zł na q. Ogółem na akcję zaopatrzcnia w for.. 
lIlie hezzwrotnego zasiłku wypłacono 14.470,36 złotych. 
W okresic końcowym roku sprawozdawczego 1Il1eJseownSCI. 
w których chorohę stwierdzono w roku 1932 r., zostały dokładnie 
poinformowanp o wysokości przyznanego przez Ministerstwo Ro:- 
nictwa i R. R. zasiłku na ohniżenie cen, który został ustalony 
w wysokości 1,50 zł na l q. Również Wydziały Powiatowe przy- 
znały hezzwrotne zasiłki gospodarstwom zarażonym i zagrożonym 
rakiem zicmniaczanym. Dzięki zabiegom Inspektoratu Walki z Ra- 
l
iem Ziemniaczanym w Ministerstwie Rolnictwa i R. R., został 
uruchomiony przez Państwowy Bank Rolny bezprocentowy 9-mic- 
sięczny kredyt siewny na zakup ziemniaków odpornych na raka 
ziemniaczanego. Wysokość tego kredytu dla gospodarstw zarażo: 
UyPll i zagrożollych województwa poznańskiego wynosi 50.0UO,- 


303
		

/147.djvu

			złotych. Kredyt ten został stosownie do zapotrzehowania, podzie- 
lony przez Inspektorat Walki z Rakiem Ziemniaczanym na wła- 
ściwe powiaty. Kredyt ustalono w wysok05ci 3,- zł na każde 
100 k
 sadzeniaków oraz rozprowadzono go do kOlllunalnyeh kas 
oszczędności. Ogólne zapotrzebowanie miejscowości (zarażonych 
i zagrożonych) na sadzeniaki rakoodporne, potrzehne do sadzenia 
w roku 1933 wynosi około 18.UUO q, co przy zasiłku Ministerstwa 
ił 1,50 zł na l q wyniesie sumę 27.000,- zł. W sprawie zaopa- 
trzenia odhyto 26 wyjazdów służhowych. 
Staraniem Inspektoratu Walki z Rakiem Ziemniaczanym wy- 
głosili urzędnicy Inspektoratu na lotnych kursach Wielkopolskieg() 
Towarzystwa Kółek Rolniczych referaty pod tytułem "Aktualne 
zagadnienia z ochrony roślin ze specjalnem uwzględnieniem cho- 
rohy raka ziemniaczanego"". Na wykładach tych rozdano ulotki Mi- 
nisterstwa Rolnictwa i R. R. o raku ziemniaczanym oraz demon- 
strowano preparat raka ziemniaczanego. Wykłady odhyły się w 82 
miejscowościach. 
W okresie sprawozdawczym wy(lał Inspektorat Walki z Ra- 
kiem Ziemniaczanym ulotkI{ o raku ziemniaczanym i o przepisach 
ohowiązujących przy zwalczaniu tej chorohy. Ulotkę tę przesłano 
przez właściwe starostwa do wszystkich gospodarstw zarażonych 
i zagmżony( h rakiem ziemniaezanym; pozatem ulotkę otrzymały 
wszystkie sołectwa, wójtostwa i posterunki policji państwowej, po- 
łożone w powiatach, w których choroha raka ziemniaczanego ist- 
nieje. Ogółem wysłano 5.932 ulotki. W czasie lustracji na raka 
ziemniaczanego przeprowadziła Stacja Doświadczalna Izby i Wy- 
dział Rolny Urzędu Wojewódzkiego kontrolę prac terenowyeh 
personelu Inspektoratu i wydawanych przez Starostwa zarządzeń 
dotycz. raka w powiatach: Kępno, Ostrów, Jarocin, Gostyń'l Kroto-- 
szyn i Śrem. Również w tym czasie personel Inspektoratu brai 
udział w 2-dniowym kursie fitopatologicznym urządzonym przez 
Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Byd- 
goszczy. 
W okresie sprawozdawczym Inspektorat opracował dla Urzę. 
du Wojewódzkiego projekt zakazu uprawy ziemniaków w ogród- 
kach opłotowanych oraz na grunta eh w odległośei 30 m od zahu- 
dowań. Zakaz ten został przez Urząd Wojewódzki wydany i ogło- 
szony wszystkim Starostwom Powiatow)-m. 


F. Majątek Doświadczalny Pętkowo 


W okresie sprawozdawczym Majątek Doświadczalny Pętkowo 
kontynuował swe prace z zakre,,'j doświadczalnictwa polowego. 


304
		

/148.djvu

			Przeprowadzono 43 doświadczenia, z tego 12 doświadczeń odmia- 
nowych, 20 nawozowych oraz 11 doświadczeń uprawowych 
i różnych. 
W doświadczeniach odmianowych porównywano 14 odmian 
żyta, 32 odmiany pszenicy ozimej, 7 odmian pszenicy jarej, 22 od- 
miany jęczmienia, 16 owsa, 7 grochu, 21 soji, 4 kukurydzy, 36 od- 
mian huraków pastewnych i 13 odmian buraków cukrowych. 
W doświadczeniach nawozowych badano właściwe stosowanie 
nawozów azotowych w 10 doświadczeniach, potasowych w 3, orga- 
nicznych w 5 doświadczeniach, oraz przeprowadzono l doświao- 
czenie z wapnem i jedno z z.apotrzehowaniem pokarmowem glehy. 
Ogółem przeprowadzono 6 doświadczeń z żytem, 7 z pszenicą 
ozimą, 3 z pszenicą jarą, 3 z owsem, 3 z jęczmieniem, 2 z grochem. 
l .L mieszankami, 7 z hurakami cukrowemi" l z hUI"'akami pastew- 
nemi, 4 z ziemniakami, 4 z soją i l doświadczenie z kukurydzą. 
Doświadczenia te ohejmowały 2415 poletek. 
Oprócz powyższych założono doświadczenie płodozmienne 
.L 6 płodozmianami, ohejmujące przestrzeń ea 5 ha. 
Wykonano 865 analiz kwasowości gleh i na ich podstawie wy- 
konano mapę kwasowości Pętkowa. Również określono ilość skład- 
ników pokarmowych na niektórych polach doświadczalnych meto- 
dami kolorymetrycznemi. Pogłębiono wyniki doświadczeń wyko- 
nując analizy hiałka, tłuszczu, węglowodanów, wagi 1000 ziarn, 
wagi hektolitrowej, % łuski u owsa. 
Zarówno przy opracowywaniu jak i przy zakładaniu doświad- 
czeń trzymano się instrukcji ministerjalnej Komisji Współpracy 
\ w Doświadczalnictwie. 
Ponieważ chodziło o oparcie wyników doświadczeń na danych 
meteorologicznych, powiększona została stacja meteorologiczna 
o kilka przyrządów samopiszących: harograf, termograf, heljograf, 
hygrometr, pluwiograf oraz termometry dodatkowe hez osłon. 
Na rok 1933 założono 21 doświadczeń w jesieni 1932 r. oraz 
34 doświadczenia na wiosnę 1933 r. o łącznej ilości poletek 2960. 
Majątek Doświadczalny w Pętkowie zwiedziło ca 500 osóh, 
wtem pl"zedstawiciele Min. Rolnictwa i R. R., Urzędu Wojewódz- 
kiego, Starostwa Powiatowego, Uniwersytetu Poznańskiego oraz 
wycieczki Związków Ziemian, Kółek Rolniczych, Bauernvereinu, 
Kół doświadczalnych polskich i niemieckich, kursu pedagogiczne- 
go, przysposohiellia rolniczcgo, rolników odsługujących służhę woj- 
skową i szereg innych. Dla zwiedzających Pętkowo został wydany 
plan doświadczeń. 
Z zakresu prac administracyjnych między innemi przeprowa- 
dzono remont daehów hudynków gospodarskich, remont motoru, 
nahyto l pług do głęhokich orek, refraktometr do oznaczenia 
% suchej masy w hurakacll cukrowych i powiększono hibljote
ę. 


Sprawozdanie W. I. R. - 20 


305
		

/149.djvu

			Powiększono ilość krów do 16, przez co znacznie zwiększono do- 
chody z mleka i ilość ohornika. a ilość trzody ehlewllej do 9 ma- 
cior. Wogóle zwrócono uwagę na zwiększenie dochodów własnych 
z gospodarstwa. 
Na mechanicznej czyszczalni Petkus oczyszczono większą ilość 
zboża siewnego dla okolicznych majątków i gospodarstw. Oczy- 
Szczono również partję jęczmienia hrow3rniauego dla członków 
Związku Wytwórców Jęczmienia Browarnianego. 
Personel Majątku Doświadczalnego Pętkowo składa się z kie- 
rownika Inż. D. Starzeńskiego, asystenta naukowego Aleksandra 
I'uegalińskiego i urzędnika gospodarczego Aleksego Wencla. 
Kierownik Majątku Do
wiadczalnego prowadzi kurs doświad- 
(Ozalnictwa w Szkole Rolniczej w Środzic, jest przewodniczącym 
Komisji Licencji Buhajów, członkiem powiatowego Urzędu Roz- 
jemczego, sekretarzem Koła Ziemian i członkiem Kółka Rolniczego. 
Opracowano wieloletnie wyniki meteorologiczne dla Pętkowa. 
j sporządzono odpowiednie tablice. W okresie spra wozdawczym 
wydane zostały następujące prace: 
1. M. Dzierzlowskl: Wyniki doświadczen Pętkowa za rok 1931 
( skrót), 
2. M. Dzierzknwski; Wyniki doświadczeń Pętkowa za rok 1931 
(ohszerne). 
3. K. Celichowski i D. Starzeilski: Wyniki doświadezeń Pętko- 
wa za rok 1932 (skrót), 
4. K. Cclichowski i D. Starzeński: ,x" yniki doświadczeil Pętko- 
wa za rok 1932 (obszerne w drukuj. 
W czasopismach fachowych kicrownik ogłosił szereg artyku- 
łów, wśród nich nast«pują-ce poruszają wyniki doświadczeń w Pęt- 
kowie: 
1. Uprawa żyta i pszenicy na podstawie doświadczeń w Pętkowie 
(poradnik Gosp. 1932, str. 487). 
2. Azotowanie jesienne (Poradnik Gosp. 1932, str. 527). 
3. Orlmiany jęczmion hrowarnianych w f'ętkowie (Poradnik Gosp_ 
1932, str. 549). 
4. Odmiany kukurydzy w P,	
			

/150.djvu

			8. Czy można zwiększyć produkcyjność ohowika (Gazeta Rol- 
nicza 1933, str. 122). 
9. Skuteczność zaprawiania ziarna siewnego zhóż na podstawie 
doświadczeń w Pętkowie (Nawozy Sztuczne, 1933, nr. 2). 
Oprócz tcgo wygłosił referat na Walnem Zgromadzeniu To- 
warzystwa Rolniczego w Ostrowie, 2 referaty na posiedzeniu Związ- 
ku Ziemian w Środzie, w Towarzystwie Urzędników Gospodar- 
c:zych w Poznaniu oraz na zebraniach Kółka Rolniczego w Środzie. 



O*
		

/151.djvu

			XIII. 
Wydział Leśnictwa 


W porównaniu z minionym okresem nie wykazuje rok sprawo- 
zdawczy istotnych odchylei1 w kierunku polepszenia, raczej stwier- 
dzić należy pewne pogorszenie ogólnej sytuacji w dziedzinie le- 
śnictwa, która w roku sprawozdawczym stała pod wpływem wzra- 
stającego nasilenia kryzysu gospodarczego. Analor-;icznie z rokiem 
ubiegłym występuje i w roku sprawozdawczym zmniejszenie się kOD- 
8umcji wewnętrznej produktów drzewnych z powodu zastoju ru- 
chu hudowlanego, hraku własnych kapitałów i niemożności uzy- 
skania długoterminowych pożyczek. Obok tych czynników wpły- 
wających uj ('mnie na zdolność ożywienia się rynku drzewnego w od- 
uiesieniu do konsumcji wewnętrznej, ważną rolę stagnacji w dzie- 
(łzinie handlu drzewnego odgrywa również hardzo ważny czynnik, 
j1lkim jest eksport zagraniczny do tych ośrodków, które tworzyły 
(lla ziem zachodnich najpoważniejsze źródło zhytu materjałów 
drzewnych. Zastój w eksporcie zagranicznym, 6powodowany bra- 
kiem układu gospodarczego z Niemcami, nadto opanowanie zagra- 
nicznych rynków drzewnych przez drewno skandynawskie i dum- 
pingowe drewno sowieckie, są przyczyną ujemnego oddziaływania 
na całokształt ożywienia rynku drzewnego. W wyniku ukształto- 
wania się tej sytuacji wielu właścieie1i lasów ogi'aniczyło normalne 
wyręby, jakkolwiek wyręby te były dia nich jednem z najpoważ- 
niejszych źródeł dochodu. Następstwem zmnicjszenia się popytu na 
(h ewno użytkowe, była wzmożona przeróbka drewna na opał, któ- 
rp znajdowało naogół - wohec wygórowanych cen na węgiel - 
dość znaczny jeszcze zbyt. 
Momenty powyższe - a więc zmniejszenie normalnych etatów 
rucznych. niemożność spienięż
nia materjału drzewnego - wpły- 
uęły hamująco na wykonywanie zalesień bieżących, jak równiei 
i zalesień zaległych na powierzchniach posówkowych. 
Niepokojącym objawem jest ponowne pojawicnie się w lasach 
powiatu bydgoskiego, części powiatu szubińskiego i chodzieskiego,. 
sówki chojnówki. Jakkolwiek ścisłe badania wykazały dość znaczny 
procent zarażcnia jej przez grzyby pasorzytnicze i hakterje gnilllc
 
to jednak celem zapobieżenia dalszemu rozrostowi wspo,nnianego 
!ó>zkodnika, zastosowano środki zwalczające t. j. zhieranie ściółki 


308
		

/152.djvu

			jak również - w jednym przypadku spęd świń domowych do 
.zagrożonych części lasu. 
W roku sprawozdawczym, podohnic jak i w minionym okre- 
sie gospodarczym, występują dość silnie korniki, jako wtórne 
zjawisko po żerze trądu sosnowego, który wystąpił silnie w lasach 
I'ołudniowo-zachodnich województwa w roku 1931 częściowo też 
w roku sprawozdawczym. Dalsze zwalczanie tego szkodnika wy- 
maga stałej kontroli i jest jednem z najważniejszych zadał}, jakie 
(;iążą na zagrożonych przez korniki objektach leśnych. Podobnie 
jak roku poprzedniel!;o, podjęto i w roku sprawozdawczym encr- 
giczną walkę we wszystkich lasach, dotkniętych wspomnianym 
:szkodnikicm zapomocą rozrzucania drzew pułapkowych" w wielu 
przypadkach dwurazowo, korowania i palenia kory w odpowiednim 
('7.asie. W przypadkach systematyczncgo stosowania powyższydł 
srodków zapobiegawczych, można było stwierdzić, że ilość nacięć 
na (lrzewach pułapkowych znacznie się zmniejszyła. 
Szkody wyrządzane w uprawach przez szeliniaki nie są zhyt 
"",-ielkie, na co wpłynęło pilne stosowanie zalecanych środków za- 
pohiegawczych i zwalczających t. j. korowanie wzgI. karczowanie 
IJieńków, rozrzucanie szczap i kory pułapkowej, kopanie rowkó
 
izolacyjnych i t. d. 
Dalszym szkodnikiem, który corocznie daje się zauważyć, 
jednak nie w wzmożonej iłości" jest smolik, którego tępiono 
w litosownym czasie na terenie wszystkich lasów województwa. 
lirzez wyrywanie i palenie drzewek, nawiedzonych przez wspom. 
Jlianego szkodnika. Stwierdzić należy, że środki zwalczające, stoso- 
wanc przez szereg lat dały dodatnie wyniki tak, że obecnie 
twier- 
dzić należy znaczne zmniejszenie się siły żeru. 
Bardzo wielkie szkody wyrządził w roku sprawozdawczym pę- 
drak chrząszcza majowego, który niejednokrotnie zniszczył upra- 
wy sosnowe do lat 6-ciu prawie w zupelności, tak,'że w wielu przy- 
I'adkadl okazała się konieczność ponownego zalesienia zniszczo- 
nych powierzchni leśnych. Szczególnie przypadki te dotyczą daw- 
Ilych powicrzchni posówkowych, których odsłonięcie - po doko- 
nanym wyrt:hie sówkowym - stworzyło podatne podłoże. Zwal- 
.-zanie wymienioncgo szkodnika napotyka na ogromne przeszkody 
z poworlu hraku środków pieniężnych właścicidi objektów leśnych 
i jakkolwiek inicjatywa Izby Rolniczej w kierunku akcji propagan- 
dowej i uświadomienia zainteresowanych co do celowości koniecz- 
ny("h zabiegów, zwalczających tego szkodnika, była bardzo ruchliwą, 
tu jednak przeprowadzenie równoczcsnego i zbiorowego tępienia 
ł-'ł:draka we wszystkich zagrożonych objektach nie dało się w ca- 
łości - ze względów finansowych - przeprowadzić. Izba Rolnicza 
w dalszym ciągu rozwija intensywną działalność w kierunku p«;}(l. 
trzymywania podjętej akcji tępienia wymienionego szkodnika. 


309
		

/153.djvu

			W niektórych lasach występuje dość silnie kry cień olchowiec 
w młodszych i średnich drzewostanach olszowych. Szkody wyuikłe 
wskutek żeru wspomnianego szkodnika, powodujące zanik tych 
drzewostanów, są częściowo bardzo znaczne. Jako środek przeciw- 
działający dalszemu rozprzestrzenianiu się, stosuje się według wska- 
zaI'i Izby Rolniczej karczowanie pni olszowych i zalesianie ziar- 
nówkami, o ile możności innych rodzajów drzew, z małą domiesz- 
ką olszową. 
Zauważono ponadto dość silną rozmnożę wałczyka, pryszczar- 
ka sOlmowego i infekcję skrętacza lWimowego (grzybek). 
Znaczne szkody wyrządzane przez liczne owady leśne, zagra- 
żające częstokroć istnieniu lasu przez katastrofalne nasilenia roz- 
mnoży i żeru, 'podkreślają konieczność i celowość lasów miesza- 
nych, odporniejszych na tego rodzaju wpływy zewnętrzne. W kie- 
runku tym rozwija Izba Rolnicza inicjatywę i stwierdzić należy, że 
obecnie ua odpowiednich siedliskach miejsca czystej sosny zajęły 
już uprawy mieszane (szpiłkowo-liściaste). 
Podobnie jak i w dawniejszych okresach sprawozdawczych 
t8.k i ohecnie - odnośnie doboru nasienia i sadzonek kładzie się 
wielki nacisk na rodzimy materjał, przestrzegając zasady używania 
nasion pochodzenia krajowego, szczególnie sosny, z odpowiednich 
stref klimatycznych. Obecnie dzięki trwałym staraniom Izby Rol- 
niczej stwierdzić należy, że roczne zapotrzebowanie materjału sa. 
dzonkowegi} i nasion jest w całości pokryte materjałem pochodze- 
uia miejscowego. Wielkość powierzchni szkółek leśnych, mimo prze- 
ważnie dokonania już zalesień zaległych halizn, nie zmniejszyła się 
w roku sprawozdawczym, a to z -tego powodu, że hodowanie drzew 
liściastych i szkółkowanie tychże wymaga większej powierzchni. 
Stan upraw leśnych, który z początkiem roku sprawozdawcze. 
go hył zadawalniający, uległ pewnemu - miejscami znacznemu _ 
pogorszeniu w późniejszych miesiącach. Na zmianę powyższą wpły- 
nął żer pędraka chrząszcza majowego, szczególnie w uprawach so- 
snowych, gdzie również wystąpiła dość silnie osutka. Jako środek 
zapobiegawczy przeciwko osutce infekcyjnej zalecała Izba Rolnicza 
skrapianie upraw sosnowych, szczególnie 2-4 letn., rozczynem 
siarczanu miedzi w miesiącach lipiec--sierpień, jedno- do dwu- 
razowo w danym czasie. 
Jako dalszy powód pogorszenia się stanu upraw była mało- 
śnieżna, dość ostra zima w miesiącach styczeń-luty, co wpłynęło 
również ujemnie na uprawy, które ponadto ucierpiały, częściowo 
dość znacznie, od zwierzyny. 
Następstwem wyrządzonych, częściowo dość znacznych, szkód 
w uprawach leśnych, jest zwiększona powierzchnia poprawek, co 
wpłynąć może na wielkość powierzchni nowych zalesień. 


310
		

/154.djvu

			Zhiór nasion w roku sprawozdaw
zym był naogół mierny. 
Dohrze oh!"odziły: dąb miejscami. świerk, jesion, słahiej sosna, mo- 
drzew. Obficie obrodziły wiąz. olsza, hrzoza. akacja. klon. 
W roku sprawozdawczym Wydział Leśnictwa rozwinal w dal- 
szym ciągu działalność we wszystkich zagadnieniach dotyczących 
państwowego nadzoru lasów prywatnych, wykonywanego przez 
Urząd Wojewódzki. 
Wydział Leśnictwa. jako długoletni (loradca znacznej CZęSCI 
właścicieli prywatnych, dokładnie zaznajomiony ze stosunkami po- 
szczególnych lasów. dążył do współpracy i ułatwiał w wielu przy- 
padkacll pailstwowym władzom ochrony lasów wykonywanie ich 
czynności, co w korzystny sposób oddziaływa c musiało na interesy 
prywatnej własności. 
Stosując się do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rz. P. 
z dnia 24. VI. 1927 o zagospodarowaniu lasów niestanowiących wła- 
sności państwa (Dz. U. R. P. Nr. 57. poz. 504) odnośnie do sporzą' 
dzania planów gospodarczych, stwierdzić należy, że w tutejszem 
województwie na ogólną hczhę dotychczas sporządzonych planów 
gospodarczych przypada na Wydział Leśnictwa ca 75 %, które też 
wszystkie zatwierdzone zostały przez Urząd Wojewódzki. 
Rozpot"ządzenie Prezydenta Rz. P. z dnia 21. X. 1932 (Dz. U. 
R. P. Nr. 91 poz. Ti8)" zmieniając wyżej cytowane rozporząd'ze- 
nie z dnia 24. VI. 1927. wprowadza pcwne zasadnicze zmiany w kie- 
runku przyciągnif;cia do współpracy również i izb rolniczych. Wy- 
raźne podkreślenie roli izh rolniczych, które nie tylko mogą być 
powołane do współpracy z właśeiwemi władzami (art. 24) lecz tak- 
że mogą (art. 12) otrzymać upoważnienie do samodzielnego wyko- 
nywania planów gospodarczo-leśnych i rozciągania kontroli nad 
lasami zagospodarowanemi na zasadzie planów wykonanych przez 
Izbę Rolniczą, hez konieczności zatwierdzania t} ch planów przez 
właściwą władzę ochrony lasów, dają podstawę Izbie Rolniczej do 
wystąpienia w myśl art. 12 powyższego rozporządzenia do Mini- 
sterstwa Rolnictwa i R. R. z odpowiednio umotywowanym wnio- 
skiem o udzielenie Izbie takiego upoważnienia. Po otrzymaniu 
wspomnianego upoważnienia niewątpliwie wzmoże się działalność 
Wydziału Leśnictwa. 
"\V roku sprawozdawczym - podobnie jak w okresie minio- 
nym - udzielanie pożyczek na lasy prywatne stało się z powodu 
kryzysu gospodarczego zupełnie nieaktuałne. Wobec katastrof al- 
r:ego położenia, w jakim znajduje się polski handel drzewny, wo- 
Lec załamania się rolnictwa i przemysłu krajowego oraz braku kre- 
dytów., pomoc Państwa w tej dziedzinie gospodarczej jest naglą
ą. 
Pomoc ta wyrażać się powinna przedewszystkiem w dalszem obni- 
żeniu taryf kolejowych i ceł celem należytego popierania polskie- 
go eksportu i ograniczenia obcej konkurencji. a także w popie- 


311
		

/155.djvu

			raniu akcji hudowlanej, co bezwzględnie przyczyni się do ożywi? 
nia handlu drzewnego. 
W pierwszej połowie roku sprawozdawczego zajmował się Wy- 
dział Leśnictwa sporządzaniem szeregu planów leśnych włościań- 
skich. Wobec jednak przepisu art. 8 rozporządzcnia Prezydenta 
R. P. z dnia 21. X. 1932, w myśl którego zwolnione zostały wszyst- 
kie lasy o obszarze mniejszym niż 30 ha od ohowiązku składania 
właściwej władzy planów gospodarczo-leśnych, nastąpiło w drugiej 
połowie roku sprawozdawczego zupelne wstrzymanic prac w tym 
kierunku. Izba Rolnicza zajmowała się równipż sprawą zalesiania 
nipużytków włościailskich, udzielając fachowych wskazówek. 
Zastój ruchu budowlanego, jak również zmniejszenic się eks- 
portu zagranicznego, odbiły się bardzo ujemnie na cenach mater. 
jału drzewnego. 
Ceny hurtowe, osiągane w lasach prywatnych za budulec so- 
snowy i kopalniaki w czasie kampanji. były następujące: 
za I. i II. kI. przeciętnie od 18-22 zł za l m 3 loco las 
za III. kI. przeciętnie od 14-16 zł za l m 3 loco las, 
za IV. kI. przeciętnie 12 zł za l m 3 loco las. 
Ceny lokalne kształtowały się przeciętnie o 25 % wyżej. 
Kopalniaki przeciętnie 11 zł za l m 3 loeo las. 
Również ceny dębiny doznały w sto!!unku do roku ubicgłcgo 
pewne.i zniżki i za ten gatunek drzewa średniej jakości płacono 
przeciętnie od 30-40 zł za l m 3 loco las. 
Ceny za opal doznały również pewnej zniżki; płacono za l mpo 
szczap od 8 -12 zł loco las, zależnie od warunków zbytu (lesisto- 
ści) danej okolicy. 
Kurs dokształcający dla borowych-podleśliiczych w roku spra- 
wozdawczym nie odbył się. Dość liczne jednak zgłoszenia jakie 
wpłynęły w ciągu roku 1932/33 i które obecnie t. j. z początkiem 
roku gospodarczego 1933/34 wpływają, dają podstawę do stwier- 
dzenia, że kurs taki winien odbyć się w roku gospodarczym 1933/34. 
Celem podniesienia i prawidłowego prowadzenia gospodarki 
lcśnej w la'Jach prywatnych, Wydział Leśnictwa zajmuje się nastę- 
pującemi (Ozynnościami: 
1. Udziela stałej pomocy w zarządzaniu lasami. dzielącej się na: 
a) pomoc doradczo-techniczną i 
b) pomoc kontrolująco-zarządzającą. 
Wydział Leśnictwa zajmował się jak i w latach poprzednich 
sprawami wchodzącemi w zakres działalności doradczej" tak pod 
względem technicznym jak i administracyjnym, jak również i kon- 
trolującym wykonanie zarządzeń. 
Pod nadzorem technicznym, stanowiącym najważniejszy zakres 
działalności Wydziału Leśnictwa, znajdowało się w roku sprawo- 
zdawczym 157 majątków z ohszarem 51.923,63 ha. 


312
		

/156.djvu

			Prócz tego przeprowadzal Wydział Leśnictwa jednorazowe 
inspekcje lasów, niepodlegających stałej kontroli Izby Rolniczej. 
2. Wykonuje pomiary i urządzenia lasów oraz przeprowadza 
rewizje planów gospodarczych i układa t. zw. pl'ogramy gospodarcze. 
W okresie sprawozdawczym sporządził Wydział Leśnictwa 21 
planów gospodarczo-leśnych na ogólną powierzchnię 12.292
36 ha 
oraz 6 programów leśnych dla lasów włościańskich o obszarze 
101,10 ha. 
3. Dokonywa oszacowania wartości lasów i wydaje opinje (lla 
n')żnych celów i władz. 
W okresie sprawozdawczym Wydział Leśnictwa sporządził 
7 ohliczeil wartości lasów, wzgl. opinij. 
-1. Pośredniczy w dostarczaniu sadzonek, nasion leśnych. 
5. Sprowadza praktyczne narzędzia leśne. 
6. Jest pomocny przy angażowaniu leśników różnej kategorji 
(pośrednictwo pracy). 
W okresie sprawozdawczym pomocny był 
ydział Leśnictwa 
właścicielom lasów w wyszukiwaniu i przyjmowaniu kwalifikowa- 
nych leśników. 
7. Zakłada książkowość leśną, dostarcza formularzy i prze- 
prowadza rewizję ksiąg leśnych, podając przytem naj szczegółowsze 
objaśnienia i wskazówki dla prowadzenia rejestrów leśnych, wyni- 
ków z użytkowania i odnowienia lasu. 
Wydział Leśnictwa stale wskazuje na konieczność prowadze- 
nia zapisków (po prawej stronie planów gospodarczych) celem 
osiągnięcia w przyszlości pewniejszych danych statystycznych dla 
następnych planów gospodarczych. 
Wszelkie formularze do rejestrów leśnych dostarcza Wydział 
]_eśnictwa jak zwykle po własnych koszta cli. 
8. Udziela informacyj we wszystkich kwestjach leśnych.
		

/157.djvu

			XIV. 
Wydział Organizacji Małorolnych 
WSPÓŁPRACA z ORGANIZACJAMI ROLNICZEMI. 


Współpraca Izby Rolniczej z Wydziałem Oświatowym Wiel- 
kopolskiego Towarzystwa Kółek Rolniczych oraz Związkiem Wlkp. 
Kółek Włościanek utrzymana była jak i lat ubiegłych również 
i w roku sprawozdawczym przez Wydział Organizacji Małorolnych. 
Wielkopolskie Towarzystwo Kółek Rolni- 
c z y c h pracując w innych dziedzinach samodzielnie i opierając 
się o własny budżet, w dziedzinie oświaty pozaszkolnej korzysta 
w głównej mierze z personelu Wielkopolskiej Izby Rolniczej i Szkół 
Rolniczych oraz z dwóch stałych urzędnikó\-V, ktÓ'rych Wielkopol- 
ska Izba Rolnicza stawia do dyspozycji i to: Naczelnika Wydziału, 
który jest zarazem jednym z dyrektorów Wielkopolskiego Towa- 
rzystwa Kółek Rolniczych oraz sekretarza. 
Związek Wielkopolskich Kółek Wlościanek 
opiera się w głównej mierze o fundusze oraz personel Izby Rolni- 
czej, zużytkowując niewielkie fundusze własne na wydawanie swe- 
go organu - miesięcznika wzgl. dwumieśięcznika oraz drobne wy- 
datki. Związkowi Wlkp. Kółek Włościanek stawia Izba Rolnicza 
do dyspozycji: kierowniczkę wydziału, trzy instruktorki fachowe 
(l ogólną, l hodowli i l ogrodnictwa), jedną instruktorkę goto- 
wania oraz jedną siłę biurową. 
Podając poniżej sprawozdanie pracy oświatowej Wielkopol- 
skiego Towarzystwa Kółek Rolniczych oraz sprawozdanie z dzia- 
łalności Związku Wlkp. Kółek Włościanek - Wielkopolska Izba 
Rolnicza - pragnie wykazać zupelne skoordynowanie wysiłków 
wszystkich trzech instytucyj, dzięki czemu uniknięto pracy dwu- 
torowej, wyzyskując możliwie jaknajkorzystniej tak czas, jak i lu- 
dzi oraz fundusze. 
Pozatem Wielkopolska Izba Rolnicza zaznacza. iż przeważnoł 
większość wykladów na zebraniach Kółek Rolniczych oraz Kółek 


314
		

/158.djvu

			Włościanek została wygłoszona przez personel Wielkopolskiej Izby 
Rolniczej oraz Dyrektorów i nauczycieli Szkół Rolniczych; cała 
zaś akcja Przysposobienia Rolniczego Młodzieży oraz konkursy 
wśród samodzielnych gospodarzy prowadzone były na tel'enie wy- 
łącznie przez personel Szkół Rolniczych. 


A. Wydział Oświatowy 
Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek Rolniczych 


Akcja oświatowa Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek Rolni- 
czych przystosowała się w ostatnim roku do warunków wywołanych 
kryzysem. Można uważać ttoll rok sprawozdawczy za przełomowy 
pod tym względem. I (llatego chociaż uległa pewnemu skurczeniu, 
to jednak w istO'cie swej, akcja oświaty pozaszkolnej, skierowana zo- 
stała ku tym podstawowym zagadnieniom dnia codziennego, a miano- 
wicie ku realizacji hasła - p o d n i e s i e n i a o p ł a c a l n o ś c i 
war s z t a t ó w r o l n y c h. Aparat fachowy, a więc personel Szkół 
Rolniczych i Centrali W. I. R. oraz układ stosunj<.ów z Wielko pol- 
skiem Tow. Kólek Rolniczych, pozostały te same. Różnica widoczna 
jest raczej w przerzuceniu ciężaru z dotychczasowych meto(l szerze- 
nia O'światy na takie, które uważamy obecnie za bardziej celowe. 
W stosunku do gospodarzy samodzielnych zrzeszonych w Kół- 
kach Rolniczych utrzymano dotychczasowy system wykładów, któ- 
rych liczba uległa jednak poważnemu zmniejszeniu, a duży nacisk 
położono na organizację konkursów wśród samodzielnych gospo- 
darzy. Prócz tego przez uruchomienie auta oświatowo-propagandO'- 
wego z jednej strony, dano możność członkom Kółek Rollliczych 
zapoznania się z eksponatami z działu nasiennictwa, nawożenia, 
środków do zwalczania szkodników itd., z drugiej zaś strony ściśle 
związano instruktora jeżdżącego tem autem z życiem wsi. Te prze- 
jawy, które zaobserwuje na terenie, służyć mu mają za wskaźnik 
do tego, co w wykładach powinien poruszyć. 
Poważnej rozbudowie, jak wynika z poniższego sprawozdania, 
uległa akcja Przysposobienia Rolniczego Młodzieży. Stoi to w związ- 
ku z wprowadzeniem 3-1etniego erpgramu pracy. 


WYKŁA.DY 


Ilość ich i podział na poszczególne tematy oraz na poszcze- 
gólne powiaty ilustruje najlepiej poniższe zestawienie. Następne 
zestawienie pozwala nam zorjentować się, w jakim stopniu akcja ta 
była prowadzona przy pomocy personelu fachowego Szkół Rolni- 
czych i Centrali W. I. R., naszego Towarzystwa i obcych sił angażo- 


315
		

/159.djvu

			Zestawicnie referatów wygłoszonych na zehraniach K. R. 


.....: 
't:! 

 Tematy 
.. 

 referat6w 
..j 


Uprawa i nawożenie 
roli i roślin . 


2 UprawlI i nawożenie łąk 
i pastwisk 


3 Meljoracja 


4 Warzywno i sadown. 


5 Hodowla bydla 
6 Hodowla trzody 
7 Hodowla drobiu 
8 Hodowla 
oni.. 


9 Weterynarji\ 


10 Mleczarstwo 


11 Ellna 
12 Rllchunkowoś6 i książ- 
kowość 


13 
14/ 
15 


Sp6łdzielczość 


Osadnictwo. 


Kwest. podIlIk., prawno 
i ubezpieczen. . 


16 Orgllnizacja. 


17 R6żne-) 


18 Razem wykłlldów 


19 Filmy. 


N :ł 
'" 'N :ł ta C 
N Gl '0 o U c 
 
'" "N ..>o: c .c c N o 
o o ta '" 
o C N 
 .. .u c 

 't:! .. .
 :ł o c '" .2 N 
't:! o ta '" Co O(/) o '" 

 ..c N c o o .. a.>' o .. Gl 
.= '" 
o:; U U O O 
 
 ;:,c ;:,c ...J 


81 5 - 12 3 2 2 3 10 2 1 
- - - - - - - -- - - - 
- - - - - - - - - - - 
- -- l 1 - - - - - - - 
2 - I 2 1 - - 3 5 - 5 
- 3 3 30 14 1 - 2 - I 13 
-- - - - 3 - - - - - - 
- - - - - - - - - - - - 
- - - - - - - - - - - 
- - - - - I - 2 - - - 
9 1 1 - - I 1 3 8 3 3 
-- - - - - - - - - - - 
-- - - - - - - - - - - 
- - - - 4 - - 1 5 - 10 
- - - 1 I - - - 2 - - 
- - - 2 5 - - 6 1 9 
- - - I - - 2 1 - 2 - 
19 I 9/ 6148131 I 1) 1 5 1 15 1 36 1 9 141 
I I I I I I I I 21 I 21 


*) Różne: jedwahnictwo" I"zczelarstwo, hou<>wla królików. zwalczanie 


316
		

/160.djvu

			według tematów w czasie od l. IV. 1932 do 31. III. 1933 r. 


"O 
I '" 
'0 
 
.c: aJ c ta 
:>- :x .
 ..lO: 
'" o E 
 'c 
:>- I: .c :ł 'I: N I: fi> E 
N o 00 ta '" '" 
I :c 00 N 'fi> :>- 
"O .u I- .. .. I: .
 E "O .. fi> aJ N C aJ 
fU' o - N aJ ::I >ol 'O N .. N 
o o .,. .. :>- 'c 
f oC fi> o ta .. .. N 
 
 
 '" 
:£ :z O O Q. c:: '!r) o{f) l/) 
 oN o:: 
8 l 4 - l 12 l l 4 7 - 2 6 4 l l 101 
- - - - - l - - - - - - - - - - l 
- l - - - I l - - - l - - - - - - 3 
- - - - - 5 - - - l - 5 2 - - - 15 
- - 3 - l 5 l l - l l 2 6 l 2 l 44- 
- - 11 l 1 2 - - 2 l - 8 12 10 - 19 134 
- - - l - - - - - l l 2 - 3 - - 11 
- - - - - - - -- -- - - - - - - - - 
- - - - - - - - - - - - - - - - - 
- - - - l - - - - - - - - - - 4- 
2 - 11 l 11 14 - l 3 - I l - 4- 2 - - 80 
. 
- - - - - l - - - l - - l - - - 3 
- - - - - - - - - - - - - - - - - 
- - - - - - - - 1- -- - - 8 - - - 28 
- - - - - - - l l l - - - - - - 7 
- - - - - - - - - - - 1 9 3 - - 36 
l - l - - - - 2 l - 3 - - - - 13 


11 I 2130 I 3 114 142 I 2 I 6 111 114 ! 6 '20 148 123 ! 3 121 I 
I I I I I J I I I I I I I I I I 


.zkouników, konkursy. 


480 
4 


317
		

/161.djvu

			wanych sporadycznie. Naturalnie zestawienia te nie ohejmują tych 
setek i tysięcy prelekcyj, które wygłaszane są w Kółkach Rolni- 
czych przez miejscowych działaczy. Tak samo nie uwzględniają wy. 
kładów z innych dziedzin poza czysto fachowemi. 


Zestawienie referatów wygłoszonych w. Kólkach Rolniczych 
od 1. IV. 1932 do 31. III. 1933 r. 


L.I Prelegenci 
Szkoła W. I. R. WTKR. Obcy E 
Okręg Powiaty Roln. QJ 
N 
p. ł 
 I L 
 I .; 
 I .; :i I .; '" 
o ..>: o ..>: o ..>: o ..>: 
 
I Co o Co o Co o Co o 

 
 
 ' 
 
 
 
 , 
 
l Leszno I Leszno 151- -1- 261_1- -- 
/ Rawicz: 31- - - - - 
Gostyń 17 - "51= 12 - l - 
2/ Września Kościan 4 39 3 8 26 64 - l 112 
Września 11 - 14 - 4 - - - 
3/ Wal'''yn Gniezno 14 25 37 51 l 5 - - 81 
Wolsztyn 10 - 15 - 18 - - - 
N. Tomyśl 4 14 13 28 l 19 2 2 63 
4 Szamotuły Szamotuły 7 - 3 - 2 - l - 
Poznań 3 10 15 18 12 14 l 2 44 
5 Janowiec Żnin Ił - 18 - -- - "- 
Wągrówiec 10 14 6 24 2 2 - - 40 
6 Bydgoszcz Bydgoszcz 18 - - - - - - - 
Szubin - - 5 - 2 - - - 
Wyrzysk 4, 22 - 5 - 2 - - 29 
7 Chodzież Ch odzież 10 - l - - - - -- 
Oborniki 3 - l - _.. - - - 
Czarnków 4 17 2 4, l l - - 22 
8 Środa Środa 7 - 3 - 2 - - - 
Śrem 6 13 - 3 l 3 I 1 20 
9 Koźmin Krotoszyn 8 - -- - - - - - 
Jarocin 5 13 l l 2 2 - - 16 
10 Międzychód Międzychód 12 12 2 2 - - - - 14 
11 OdoIanów Ostrów /14 14/ - - - - - - 14 
12 Kępno Kępno 10 10 2 2 1 1 -I - 13 
13 Inowrodaw Inowrocław / l 5/ 4 - - 11/
1 - 
Mogilno 2 6 l - 12 
1 1208 1 1 152 1 ; 114 1 - 
6 480 


318
		

/162.djvu

			AKCJA. OŚWIATOWO PROPAGANDOWA PRZ) POMOCY 
SPECJALNEGO SAMOCHODU 


W roku uhie/l;łym na zakończenie okI'esu sprawozdawczego 
udało nam sił., o czem wspomnieliśmy w sprawozdaniu, zrealizo- 
wać projekt wozu - samochodu, dla celów oświatowo - propagando- 
wych. Samochód ten kursuje od kwietnia 1932 r. i trzeha przyznać, 
że spełnia hardzo poważną misję w terenie. Z jednej strony utrzy- 
muje stałą nić or/l;anizacyjną tercnu z Centralą, powtóre daje moż- 
ność członkom Kółek Rolniczych do zapoznania się na miejscu. 
u siehie we wsi, z udoskonaleniami, wogóle z postępem rolniczym, 
który przedstawiają tahlice, wykresy, próhy i fiłmy fachowe, a in- 
struktor-prele/l;ent, który stale samochodem tym jeździ, zapoznaje 
się na miejscu z lokalnemi holąezkami, potrzehami i odpowiednio 
do tego przystosowuje swoje wykłady. Zagadnienia ważne dla da- 
nych Kółek czy okolic, są omawiane przez pr'zywiezionych w tym 
-celu specjalistów. 'V ten sposóh auto realizuje metodę poglądową 
w polączeniu z żywem słowem w odniesieniu do miejscowych wa- 
runków. Dzisiaj można śmiało twierdzić, że auto zdohyło sohie 
całkowite prawo ohywatelstwa. Byliśmy świadkami, że na Wydziale 
.Wojewódzkim postawiono wniosek o przeznaczenie 3.000 zł z hud- 
żetu na kursowanie naszego wozu. Trzeha przyznać, że sam ten 
wniosek, jest stwierdzenipm poważnych korzyści, jakie wsi daje ta 
akcja. Nawiasem mówiąc, SejmIk \\'ojewódzki powyższy wniosek 
zatwierdził. 
Ponieważ w samochodzit' tym wozi się filmy i !la wszystkich 
zehraniach je wyświetla, w tem sprawozdaniu więe nic hędziemy 
wyodręhniali propagandy filmowej. 
Drugosh'oImie podajemy zestawienie wszystkich powiatów z po- 
i"lanipm iluiici mit'jscowości w których samochód hył, to znaczy, gdzie 
urządzona była mała wystawa wszystkich tych próh, wzorów etc.. 
które w samochodzip sił. wozi, gdzit' odhyło się następnie zehranie., 
na którem wyświetlano filmy i wyglaszano aktualne wyki ady. 
\\T ruhrycc ilości ohecnych rozróżniamy ilość ohepnych na wszyst- 
kich zehraniach w danym powiecie i wynikającą stąd przpciętną. 
próez tcgo zaś podajemy ilość najniższą i najwyższą. 
Pomimo ogólne
o przygnęhienia, jakie dało się zauważyć :la 
wsi, jak widać z ilości osób, które były na zebraniach zwolywa- 
nych w związku z przyjazdem auta, tt'n rodzaj propagandy ludzi 
pociąga. Nie mówimy tu już o ogromnem zainteresowaniu, szczegól- 
nie dla filmów fachowych, które stały się niezastąpionem dopel- 
lli
niem i unaocznieniem wykładu. \V..eszcie, na eo specjalną chcp- 
my zwrócić uwagę, nie można pominąć wielkiego znaczenia wy- 
chowawczego, jakie propaganda ta spclnia, mająe zawsze i tylko na 
względzic dohro Państwa. Filmy ilustrujące przejawy naszego- 


319
		

/163.djvu

			L. p. Powiaty 


l. BydgGSZCZ 
2. Czarnków*) 
3. Gniezno*) 
,1,. Gostyń*) 
5. Jarocin . 
6. Kępno 
7. Kościan 
8. Krotoszyn 
9. Leszno 
10. l\Iiędzychód*) 
lI. Nowy Tomyśl 
12. Ohorniki*) 
13. Ostrów . 
H. Poznań*) 
15. Śrem 
16. Środa 
17. Szamotuły*) 
18. W ągrówiec 
19. Wolsztyn 
20. Września 
21. Żnin*) 


Ilość 
miejscowo 


10 
.1 
2 
l 
17 
15 
9 
6 
8 
l 
13 
l 
14 
12 
12 
5 
,1, 
12 
9 
14 
l 
167 


Z e s t a w i e n i e. 


Ogółem 


1.510 
150 
270 
400 
2.350 
3.190 
1.358 
690 
1.680 
50 
2.710 
160 
3.620 
1.320 
1.250 
550 
740 
1.380 
1.240 
1.950 
100 
26.668 


I1o';ć obecnych 
przecif,tna najniższa najwyższa 


151 


138 
213 
151 
lIS 
210 


208 


. 25S 
1I0 
W,1, 
110 


1I5 
138 
13ą 


120 


60 
5U 
50 
60 
100 


50 


300 


150 


400 
,1,20 
250 
160 
450 


50 


500 


50 
20 
10 
30 
,1,0 
80 
40 
60 


600 
250 
300 
180 
300 
150 
300 
350 


li wag a: w powiatarh oznaczonych gwiazdką (*), zehrania zwołano 
tyto próby jedynie przez megafon samo..hodu bez uprzedniego zawiadomienia 
Sekr. Pow., a także miejscowych Prezesów Kółek Rolniczy..h. 


życia państwowego, przedstawiające wyniki naszych wysiłków - 
Gdynia, Mościce - niewątpliwie potrafią wzhudzić w każdym wio 
dzu poczucie wielkiej solidarności spolecznej i narodowej. Jako 
jeden z ważniejszych momentów, to rozszprzenie w przyszłości 
działu ogólnokształcącego. .Mamy nadzieję, że starania nasze w tym 
kierunku doznają szczególniejszego poparcia odnośnych czynników. 


RADJO 


Dział programu rolniczego w Radjo Polskiem w Poznaniu 
jest w dalszym ciągu opracowywany przy naszym współudziale. 
'w okresie sprawozdawczym wygłoszono ogółem 186 odczytów, 
z czego przypada na pracowników 'W. 1. R. 78, na pracowników 
W. T. K. R. 24 i na specjalistów z poza Izhy i W. T. K. R. 84,. 


320
		

/164.djvu

			KONKURS"} WŚRÓD SAMODZIELNYCH GOSPODARZY 


MetOlla konkursowa zaczyna sobie zdobywać licznych zwolen- 
ników. Wprowadzenie jej do Kółek Rołniczych nie nastręczałohy 
poważniejszych trudności, gdybyśmy mogli rozporządzać odpo- 
wiedniemi ua to środl
ami. Głównie zaś chodzi tutaj o możność 
zaopatrywania konkursistów w materjał wyjściowy po cenach ul- 
gowych. alho na kredyt. Rok 1929, a w mniejszym stopniu 1930, 
jest tcgo najlepszym przykładem. W obydwóch tych latach kon- 
kursy samodzielnych gospodarzy rozwijały się, dzięki poważnemu 
stosunkowo nakładowi środków finansowych. Obecnie musimy szu- 
kać dt"ogi wyjścia w sensie uruchomienia konkursów przy pomocy 
bardzo małych śrollków. Możliwe się to staje z jednej strony przez 
polączcnie akcji rozprowadzania uznanych nasion i sadzeniaków 
przez W. I. R. z akcją konkursów. Z drugiej zaś strony musimy 
dążyć do jak najwydatniejszego wysiłku samego czynnika społecz- 
nego, głównic jcżeli chodzi o opiekę fachową. Zasadniczo czuwać 
nad tem hędzie personel fachowy Szkół Rolniczych, ale, miejscowe 
czynniki, Zarządy Kółek Rolniczych i ludzie sprawom społecznym 
się oddający, powinni inicjatywę ująć w swoje ręce. Tutaj nie o na- 
gro(ly nam hędzie chodziło. ho najlepszą nagrodą, to hędzie więk- 
szy sprzęt tańszym kosztem uzyskany. Poniższe zestawienie ilu- 
struje nasilcnie zespolami konkursowemi 10 powiatów, nadmienić 
jednal, należy, że jeżeli chodzi o zespoły powołane do życia w je- 
sieni uh. roku, to liczyć się należy '7 poważnem ich zmni<:jszeniem. 


Zestawienie 
zespołów konkursowych samodzielnych go sp 0- 
d a r z y w 1932/33. 


-- - - - 
Jesień 1932 r. uprawa Wiosna 1933 r. uprlIwII 
L. PowilIt ziemnilIki I Razem 
p. żyto pszenica buraki 
z esp.losób -z esp.losób ---/--- 
zesp.losób zesp.losób zesp.1 osób 
1 Gniezno 8 102 2 26 - - - - 10 128 
2 Gostyń - - 9 59 10 113 - - 19 172 
3 Jarocin 5 30 5 29 1 18 - - 11 77 
4 Krotoszyn 5 40 6 66 - - - - 11 106 
5 Międzych6d - - 9 71 - - - - 9 71 
6 Szubin 1 6 - - 2 12 1 6 4 24 
7 Wyrzysk --- - -- - 6 42 - - 6 42 
8 Leszno - - - - 1 6 - - 1 6 
9 N. Tomyśl - -- - - 1 11 - - 1 11 
10 Mogilno - - - - 2 20 - - 2 20 
I 19 178 31 251 23 222 1 6 74 657 


Sprawoz<1anie W. I. R. - 21 


321
		

/165.djvu

			PRZYSPOSOBIENIE ROLNICZE MŁODZIEŻ) 


Z a koń c z e n i e w j e s i e n i 1932 r. 


Jakkolwiek termin zgłaszania zespołów konkursowych usta- 
lony został na rok 1932 do 25 lutego 1932 r., to jednak jeszcze 
w kwietniu 1932 r nie hyliśmy w posiadaniu wszystkich zgłoszeil. 
Naturalnie opóźnienie to odbiło się na calości rohoty, specjalnie. 
jeśli chodzi o zaopatrzenie zespołów w hter3turę; w pewnych wy- 
padkach, z powodu wyczerpania nakiddów, stvło się to nawet nie- 
możliwe. 


Nie podajemy tutaj zestawień dotyczących początków akcji 
w roku 1932, damy natomiast dane dotyczące zakończenia. 
Na podstawie ohserwacji z lustrac)j przeprowadzonych w 11 
okręgach szkolnych. stwierdzić należy, że przygotowanie młodzie- 
ży jest lepsze aniżeli w latach uhiegłych i roku poprzednim. Pod- 
nieść należy pracę zespołów całych. Odbywały się w niektór)ch 
zespołach regularr:ic co miesiąc zehrania, na których czytyw;mo 
"Przysposobienie Rolnicze". Prócz tego wokoło 120 zespołach 
przeprowadzono własne lustracje z oceną. Indywidualne wysiłki 
doprowadziły do znacznego rozwoju umysłowego poszczególnych 
konkursistów. Odpowiedzi udzielane na pytania hyły zupełnie za- 
dowalniające. Książeczki omawiające uprawę poszczególnych ro- 
ślin, czytywane hyły przez konkursistów kilkakrotnie nawet, co 
w następstwie dało wyżej wspomniane rezultaty. 
W pierwszych dniach lipca h. r. zjechała na teren naszego 
województwa specjalna Inspekcyjna Komisja Ministerstwa Rolni- 
ctwa. Brali w niej udział pp. Naczelmcy: Woyno, Krzyżewski. 
Baird i Insp. Sakowicz. Komisja odwiedziła niektórp zespoły 
w okręgu wrzesińskim, chodzieskim, szamotulskim i leszczyńskim. 
Wrażenia, jakie wyniosła, były dodatnie. Prócz tego inspektor P. R. 
przy Centralnym Komitecie do Spraw Młodzieży Wiejskiej, p. Inż. 
Jcrzy Ciemniewski, przeprowadził inspekcję w pow. średzkim, ko- 
ściańskim i gostyńskim I, poza małemi usterkami, hył zadowolony 
z pracy. 
Podnieść należy z uznaniem, że cały szereg zespołów odhywał 
wycieczki w granicach najbliższej okolicy, a w okręgu średzkim, 
dzięki zahiegom p. Dyr. Perka, zorgamzowana została wycieczka, 


822
		

/166.djvu

			w której wzięło udział zgórą 100 kunkursistów. Wycieczka ZWIe- 
{bila Stację Doświadczalną W. 1. R. w Pętkowie. wzorowe gospo- 
dar"twa w Kijewie i Pętkowic itd. l\.unkursi
ci wynieśli jaknaj- 
lppszp wrażcnie, a co najważniejsze, że przyczyniło się to do więk- 
szpgo zrozumienia prac przysposohieniowych. 
Inspekcje fachowe, przeprowadzanI' przez personel fachowy 
Szkół Rolniczyeh W. I. R., odhywały się w r. h. dość punktualnie; 
wszystkie zespoły hyły lustrowanp dwukrotnie, a w niektórych 
\\ 
 padkacli tr.lyl
rotnie. 
Inspeldor W ojpwódzki przeprowadził lustracje wszystkich 
ol
ręp;ów. Prócz tpgo opracowywał wytyczne, projekty warunkó\\ 
i t. d., l
tóre hyły następnie podstawą (lyskusji na Komisji W oje- 
wódzkiej P. R. Inspektorat prowadził również ścisłą kontrolę i ewi- 
(lpncję prap prowadzonych na terenie centralnym. Z inicjatywy 
Inspektora odhył się również 3-dniowy kurs wzorcowy dla przo- 
do\\ników P. H. we Wrześni. Na kursie tym ohecni hyli wszyscy 
Dyrpktorz) i Nauczycielowip Szkół Holniczych Wielkopolski i Po- 


illorza. 


.J,.j;di dlllllz
 o Komisje Powiatowe względnie Okręgowe P. R., 
to zasadniczo pokrywają się one z ten'nami działalności odnośnych 
,",zkół rolniczych. Tam gdzie teren jcst zhyt rozległy, potworzono 
KomisjI' Powiatowe. Komisje naogół nie przejawiają żywej, w ca- 
km te/?:0 słowa znaczeniu, działalności. W 10 okręgach odhywały 
się zphrania regularnie, a 3 okręgi zawiodły. W 14 powiatach od- 
l,do się 21 zebrali Komisyj Powiatowych P. R.; 7 powiatów hrało 
lI(lział tylko w zehraniach Komisyj Okręgowych. 
Cała praca fachowa na terenie opierała się tylko i wyłącznie 
o szkoły roln., które przeprowadzały lustracje, kursy i zahiegały 
o suhwencje w Wyrłziałach Powiatowych. prowarlząc propagandę 
na rzecz akcji P. R. W okresie sprawozdawczym przeprowadził 
personel szkół roln. ogółem 427 lustracyj fachuwych. zorganizował 
] O wycicczd
 konkursistów dla zwiedzenia hardziej znanych oh- 
jektów rolnych (Stacji Doświadczalnej, wyhitniejszych g;ospodarstw 
hodowlanych etc.). Prócz tego urządzono 5 wystaw i 4 mniejsze 
pokazy lokalne. 


2]* 


233
		

/167.djvu

			324 



 
'" 
S 

 
...... 


ClI 
t: 
;t 
'0 
'O 
i:l, 
ID 

 
N 


'"; 
.
 
"=' 
O 
i:l, 

 
'= 
... 
...... 
ID 
:5 



 
.2 

 
.
 

 
ID 

 
N 


ej 
=' 
...... 



 
t: 
O 
N 
r.I 
N 
ID 

 

 I 
N 



 I 
;t 
O 
r.I 
.t: 
O 

 
>. 
... 
..... 
>. 
Q 
'-' 


E 
QJ 
:o 
",., 
O 


QJ 
C 
.N 
'0 
... 



 
. t:? 
'" 
N 
.2 
'" 
/oJ) 
... 
O 


..I<: QJ 

.c 
'O C! 
 



 
O ... 


QJ 


.C! 

 I ]
 



. 
..I<: .

 I
 
C .N C I . 
O C QJ 

 
1..1<: 
 
 O 
>- 
QJ 

 .E
 Ń 
C! c=,
cF= 


I
I 
 
/I]. 
II 
 


11 0 


O 


N I.::: 


Ń 


I:':) 
OC 



 
 
- 


- C\I 


- 
..". 


CI> 

 


<::> 
O 
I:':) 


C> 
ł
 
- 



 
I:':) 
C\I 


<::> 
I:':) 


c;; 
- 


CI> 
C\I 


..". 
ot:! 


co 


- 

 


co 



 
C\I 


ł
 
- 


C\I 


I:':) <::> <=> o:-.> 
C\I 
 
 _ 
- - 


O 


N 


O 


Ń 


=> 
I:':) 


..". 


..I<: 
-O; 
 

 O 
UJ Q. 
 
O 
 G:; 
Q. ... Oj 

 N 
O .. 
:i: ci) 


N 
"t:I 
O 

 

 
.B 
UJ 


..: 


- 
C\I 


C\I 


co 


..I<: 
QJ 
N 
"" 
.
 
N 


O 


C> CI> ot:! C\I 
- - 


<::> 
C\I 


CI> 
CI> 


..". 
- 


11:> 
N 


.... 


ł' 


- 


11:> 
- 


C\I 


- 
I:':) 


..". 


co 


- 


C'iI tł) ..,. V) 10 



 


I:':) 
C\I 


..". 


E 


- ----- 
--- - 


11:> 


- 


11:> 


- 


.Qj 

 
UJ 
.Qj 

 
S£ 
fi . eN 
N QJ 
:: ó.. .
 :a 
..I<: QJ O 

 iii :i: 


I I 
I I 


I I 


I I 



 



 



 


- 


..". 


- 



 


'" 

 
O 
"C 
::I 
,.J 


". 
- 



 
..,. 


QJ 



 
:o 
.. 
..I<: 


E- 


... 
.. 
::I 
..I<: 


Ń I 
=---== = c__ 

 ci I 
.Uj 
O 
.. 
C. 


» 
.N 
QJ 
'N 
'"CI 
O 
E 


C! 
.y 
'" 
N 
.c 
'" 
"" 
O 


I:':) 



 



 


- 



 



 



 


- 



 


» 
U 
.c 
"O 
o:: 


N 
'"CI 
O 
S£ 



 


11:> 
11:> 


I:':) 
". 
C\I 
- 


co 


"" 

 
- 


11:> 
ł
 


OC 


X> 
C\' 


- 
I:':) 
- 


..". 


co 
- 



 


..". 
C\I 
I:':) 


co 
..". 


I:':) 
- 



 
OC 

 


C\I 


co 
..". 


<::> 
- 
I:':) 


ł
 
..". 


L":> 
I:':) 


11:> 


C\I 
I:':) 


..,. 



 


M 
C\I 


I:':) 


..I<: 
QJ 
C 
'" 
.U 
'UJ 
O 

 


CI) 
U 
fi) 
"O 
c. 
O 
..I<: 
] 

 

 
E 
QJ 
N 
., 
o:: 


O 
'O 

 


co
		

/168.djvu

			Po(lstawy finansowe znajdowała akcja P. R. w subwencjach 
Wydziałów Powiatowych. Nasilenie zespołami poszczególnych po- 
,,\ iatów i sumę subwencji preliminowanej i wypłaconej ilustruje 
najlepiej poniższe zestawienie: 


Rozpoczęło Zakończyło Subwencja 
w 1932 roku 
Powiat ze.p.1 osób 
zesp. ol6b prelimi-I wypła- 
nowana eona 
I 
Bydgoszcz . 1 8 1 7 200,- 115.40 
Szubin . 1 '1 1 6 300,- 15,60 
Wyrlysk. - - - - 750,- 649,53 
Chod&ież 6 44 4 29 700,- 546,25 
Oborniki 12 94 11 79 1 500,- 847,0.') 
Czarnk6w 5 44 4 32 -- 100,- 
Inowrocłllw. 11 77 9 60 1 500,- 1387,- 
Mogilno. 11 81 10 75 2 000. - 1 400,- 
Żnin . . 6 37 6 37 500,- 200,- 
Wllgrowiec. 5 43 5 37 1 000,- 216,10 
Kępno 5 38 5 38 400,- 303,88 
Krotoszyn 7 56 7 55 800,- 400,- 
Jarocin 5 35 5 33 2000,- 400,- 
Leszno 1 11 1 7 200,- 121,- 
Rllwicz 8 58 8 53 3 500,- 497,65 
Gostyń 22 138 22 125 500,- 890,09 
Kościan . 4 30 4 30 1240,- 385,65 
Międzychód 7 59 4 26 l 000,- 995,- 
Ostrów 7 57 7 53 500, -- -- 
Środa 10 69 10 69 500,- 271,70 
Śrem. 10 84 9 71 350,- 350,- 
SZllmotuły . 7 47 6 41 I 000,- 880,- 
Poznllń . 15 120 13 99 l 500,- 975,- 
Wolsztyn 6 44 6 36 300,- 300,- 
Nowy Tomyśl . 7 61 5 38 1 500, - 233,55 
Września 7 53 5 31 1050,- 1 OUO,- 
Gniezno. 12 92 14 106 l 240,- 1 240,- 


1198 I 1 4871182 11 273126030,-114 726.45 


Poziom pracy uważać należy w porównolniu z latami uh. za 
znacznie wyższy i poprawiony. Braki stwierdzono w słabem prz.y- 
p:otowaniu przodowników i słahej na ogól pracy Komisyj Po wiat 0- 
nych wzgl. Ol
ręgowycll P. R. Zarówno w jednym. jak i w drugim 
,,\ 
 padlm, dąży się do wmnięcia tych niedomagań i należy mieć 


325
		

/169.djvu

			nadzieję, że w roku hieżącym uda się w znacznym stopniu tym hra- 
kom zapohiec. Słaba praca Komisyj Okręgowych lub Powiato- 
wych P. R., tłumaczy się osłahieniem zainteresowania czynnika 
społecznego dla tych właśnie prac. Źródła te
o należałohy szukać 
w trudnościach gospodarczych. Poniżej podajemy zestawienie ZI>- 
sp ołów i osóh, które w poszczególnych organizacjach do pracy sta- 
nęły i ukończyły, oraz stosunek proccntowy zespołów i osóh, którp 
pracę ukończyły w porównaniu do tych, które pracę rozl'oczęłv. 
Zamieszczamy również zestawienie zespołów, które rozpoczęły 
i ukończyły pracę, z podziałem na poszczep;óll1c tcmaty. 


Zestawienie zespołów i osóh w poszcz. Orf!,. J\1ł(),dz., które do pracy 
stanęły i ukończyły oraz stosunek procentow)" zespołów i osób. 


- 
Rozpoczęło Zakończyło %% 
ukończonych 
Organizacja młodziety I osób zesp.1 osób zesPołÓw' osób 
zesp 
1. Zwiilzek Młodzieży Polskiej 88 648 83 574 94.3% 88,5% 
2. " Młodych Polek. 42 323 41 300 97.6% 92.9 0 : J 
3. .. Strzelecki. 34 264 26 179 76.5% 67.8% 
4. Wielkp. Zw. Młodz. Wiejskiej 14 100 14 99 100.00/ 0 99.00/ 0 
s. Pozn. Woj. Zw. Młodz...Siew" 3 22 1 6 33.30)0 27.3°11} 
6. Młodzież Ludowa 3 29 3 17 100,0% 58.60/0 
7. Młodzi Rolnicy i Koła Wło- 
ścianek . . 14 101 14 98 100,0% 97,00/ 0 


Razem . . I 198 11 487 I 182 11 273 I 92,0°10 185,6 0 () 


P r z y g o t o w a n i e w ok r e s i e z i m y 1932/33 r. 
Warunki i termin zgłoszenia zespołów P. R. na rok 1933/34 
ustaliła Komisja Wojewódzka P. R. M. na posiedzcniu w (ln. 26. 
IX; 32 r. Termin zgłoszeń oznapzono na l grudnia najpóźniej, ale 
zgloszenia wpływały aż do pierwszych dIli maja h. r. i hyły przyj- 
mowane, ahy młodzieży nie zrażać. Trzeha sohie jednakże zdać 
sprawę, że w tych warunkach praca przygotowawcza jest niemożli- 
wa. Do l 
rudnia zgłoszono ogółem tylko ca 28 % ohecnej ilości 
zespołów. Do l stycznia h. r. ca 52 %. Trzyletni program pracy 
w P. R. o tyle tylko da rezultaty, o ile trzy zimy hędą należycie 
wyzyskane dla pracy samokształceniowej. W tych jednak warunkach 
niedotrzymywania terminów, przeprowadzenie kursów i odpowie- 
dnie nastawienie młodzieży jest niemożliwe. 
Opierając się na doświadczeniu lat uhiegłych, które zupełnie 
jasno wskazywało na niedostateczne przygotowanie przodowników, 


326
		

/170.djvu

			c:3 
, 
... 
o 
00 
.... 

 
O 
..:.: 
,.., 



 
c:; 

 



 


- 

 

 

 
O 
- 


N 
>- 
>. 
N 
t.) 
.= 
O 
..!<: 
=' 


>- 
"'!). 
N 
r.I 
O 
c.. 

 
O 
.... 


Q.)' 
t.) 
et! 
.... 
Q, 
<::> 
.... 
'.8 

 

 
'0 
'O 

 
- 
00 
r.I 
N 
<::> 
... 
... 
.
 
:.. 
... 
:tS 
.... 
00 
. 
 I
 
 
-g
 O 
Lo ""I .- 
1:>1> .. Q. 
O ; I I 
 
II
 
O 



 
O 


'" 
N 
'"CI 
... 
.. 
::I 
..>< 
::I 
o><: 


'" 


:;: 
::: 
 
CI l/) 
 M 
I 
 .
 ; 
H
 

 ._ ., łQ od' 
O -= .. 
 - 
..o:: ._
 :g :-g
 
I :: 1 i :: } I :: 
CI = _ Q. 11:l od' od' 
E II :g od' oQ 
., ;:! 
 ł-I:f
 

 
 110. 
..o:: 
 OOłQ 

 

 

 
'" 

 
O 
Q. 

 TI '" 

 :: 
- I

 
 
 
.
 if ; od' 
 
Q. CI) 
N 


... 


>. 
.. 
::I 
o><: 


,I ..o 
 
 
I] =
 
Q. OO
 
UJ 
oo 
CI) ..._ 
,N 


1 '0 
 łQ 
i
 łQłQ 
I I 
 00 00 
N 


Q. 
UJ 
II :l 


- - 
łt:>
 
- - 


_ 00 

- 


00 od' 
O
 
od' 
 


od' 00 
oQ od' 


O O 
-- 
Q)'... 
N N 
'"' '"' 
O 'C 
0.0 
No><: 
O CI 
o:: N 



 
O 
N 
t.) 
N 
UJ 
.
 
= 
:<: 
N 


.
 
:
 
= 
O 
c.. 


:
 
c.. 

 
a;? 06 
.... N 
.

 
2 :s 
......!<: 
00 O 

 M 
-:::: 
O 
>- 
N 
t.) 
<;S 
= 
N 


.; 
;t 
.... 
N 
"'O 
'0 
;t 
<: 
w O 
.... et! 

 N 
a
 
,.. 
p:;"'; 
.... 


p.. 

 


et! 
r.I 
:tS 
.... 
- 


.
 
00 


et! 
"'; 
..... 
..... 
;t 
N 
O 
... 



 
:<: 
>-: 


l:g 
..... I 
 
I 
 I 
 
I I 
 
I 
 
_ 
I
 
O I 
.... 


'" 
ł") 
Q) 
..... 


Q) 
C'oI 
Q) 
..... 


co 
"" 
Q) 
... 


... 
.N 
CI) 
'N 
'"CI 
O 
E 


.y 
lO 
N 
.;: 
'" 
\OD 
.. 
O 
re 

 
N 
'" 
;Z 


l:g 
UJ 
O 


od'O""""OO
 

g
"" -I 


oQ 
 
oQ od' 


o. 
UJ 
Q, 
N 


a6:;;2Ei
'I""I
IOOe.o 




&5R:




 

 c:'!':I -"I ...... 


łt:>MOO
oo,,


 
od''''

 


""_ CQ 
 od'oQ 


lgl:::I"''''' 


Q. 
'" 
CI) 
N 




I
I
I

 


I
 
'" 
O 


::
I
 

 - 



 I I I 


Q. 
UJ 
CI) 
N 


C;;
I
I-III 


..Q 
'0 
UJ 
O 




 ł I I I I 


I
 



 CI> I I I I I 


'aJ . .aJ 
:k: . .:k: 
U').JI:: .!!ł.. 
"O CI) CI) -- 
o.. -.- 0-:- 
cf . 
 O,. .- o.. . 1:>1> 
>a ._.;30GJ. s.. 
''''..cO><: N CI) 

o><: O 
.
y
"'Cii50 G)
 
N >.- O .. "t:J . C-- 
'"CI '"CI CI) 
 
::I '"CI '" C 
O O N""....:;...J =.-- 
;;;::
.:::,;
 ....J.
... 
""t/);>.N O,", 
N

.
:;';: 
.JI:: . N- Lo 
- 

 .,ę..
Q",
 
.,. :: = _ C ..' o><: 
-i .
C;
:i:o...: 
N 
o..NN

 
";e-ił")
0t5<ór-:COQ) 



 

 

 



 
00 
- 


- 
CQ 
CQ 
- 


o 
w 
- 


od' 

 
od' 
- 


CI> 
"" 
- 


..". 

 
od' 



 
00 


Ig.'i 
- 


o 

 
CQ 


I::: 


CQ 

 


E 
CI) 
N 
re 
o:: 


327
		

/171.djvu

			postanowiono urządzić dla przodowników zespołów, zgłoszonych 
do pracy na 1933/34 r. kursy 3-dniowe i to we wszystkich bez wy- 
jątku okręgach szkolnych. Ze względu na to,. że kursy takie nie 
miały dotychczas pierwowzorów, wysunięto projckt urządzenia ta. 
kiego kursu, jako wzorcowego we Wrze
ni. Dzięki poparciu Mini- 
sterstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Plthlicznego, Central. 
nego Komitetu do Spraw Młodzieży Wiejskiej w Warszawie, Wiel- 
kopolskiej Izhy Rolniczej w Poznaniu, Wydziału Powiatowcgo wc 
Wrześni i Wielkopolskicgo Towarzystwa Kółek Rolniczych _ uda. 
ło się kurs taki zorganizować. W kursie hrało udział 44 przodowni. 
ków, wzgl. kandydatów na przodowllików. Prócz tcgo wykładom 
przysłuchiwali się PP. Dyrcktorzy i Nauczyciplowie szkół rolni. 
czych Wielkopolski i Pomorza. W czasie kursu, w tej porzc, kiedy 
przodownicy zwiedzali ciekawsze ohjekty przemysłu rolncgo, od- 
hywały się w gronie nauczycieIskiem konferencje i dyskusjc na te- 
mat celowości programu kursu i to zarówno pod kątcm widzenia 
organizacji i możliwości. jakie pod tym względem istnicją gdzie- 
indziej. jak i pod względem programowym, a więc urozmaicenia, 
kolejności poruszanych zagadnień, czasu im poświęcancgo i t. d. 
Wreszcie pod względcm metodycznym" a więc ujmowania poszcze- 
gólnych tematów, oceny wyników na podstawie ohserwacyj i rezul. 
tatu końcowego itd. Przyznać trzeba, że kurs spełnił swojc zadanie. 
Kurs we Wrześni zapoczątkował nowy okres w kształccniu 
przodowników zespołów konkursowych. Na wzór tego kursu urza- 
dzono jeszcze 13 w 13 okręgach szkolnych. Udział przodowników 
z poszczególnych organizacyj wf' wszystkich kursach przedstawiał 
się pokaźnie. Dokładną ilustrację z podziałem na organiJlacje mło- 
dzieżowe, na ahsolwentów i czynnych uczniów, tych którzy hrali 
udział w pracy jako przodownicy, alho uczniowic i wreszcip z po- 
działem wcdlug wieku w każdej organizacji - dajc poniższe ze- 
stawienie. 


Organizacja 
młodzieży 


I E..<:: I Uczn. Szk Roln, 1 Brało udl. w p, R' / Wiek 


 absolw.1 uczni przod./ uczni do 18118-24/24-28 


1. Zw. Młodz Polskiej I 81 14 I 6 27 27 I 18 53 10 
2. " Młod. Polek. 62 S - 18 20 18 42 2 
3. .. Strzelecki 102 14 2 12 14 19 49 34 
4. Wlkp.Zw.Mł. Wiejsk. 22 3 -- 8 6 l 8 13 
5. Zw. Młodz. Ludowej 2 - - I 2 I - - I 2 - 
6. Koła Włościanek 5 2 - - 2 I 3 l 
7. Niezorganizcwani . 7 2 2 2 l 1 6 - 


Razem. . I 281 I 43 


10 I 69 


70 I 58 I 163 I 60 


328
		

/172.djvu

			Prócz przodowników w kursach uczestniczyli uczniowie szkół 
rolniczych w liczhie 125 osób. Porównując ilość przodowników z ilo- 

cią zgłoszonych zespołów (307) wypada, że 91,5 % przOllowników 
b}lo na 3-dniowych kursach. Objaw to niezmiernie pocieszający. 
Prócz kur8Ów dla prz()(lowników urządzone były kursy dla 
uczniów P. R. i to w ilości 1I8 przy udziale 1.853 uczcstników. 
Ilość kursów w poszczcgólnych okręgach i wszystkich ohecnych 
na kursach podaje znowu poniższe zestawienie. 


Okr. Szkoły kursów uczestników 
Bydgoszcz 14 155 
. 
Chodzież 21 257 
Inowroclaw 7 151 
J anówiec 6 60 
Kępno 7 143 
Koźmill 13 181 
Leszno 7 228 
Międzychód 2 57 
Odolanó" 6 78 
Środa . 2 81 
Szamotuły 14 185 
Wolsztyn 9 58 
\l rześnia 10 219 
Razem WP wszystkich okręgach 1I8 1.853 


Książeczki tematowe i dzienniczki zostały dostarczone przez 
nas mI dotychczasowych zasadach, to znaczy każdy uczeń P. R. wpla- 
£a tytułem wpisowcgo L zł, za co otrzymuje hroszurkę i dzienniczek 
oraz l egzemplarz pisma .,Przysposohienie Rolnicze'" na cały zp- 
spóJ. 
W tym roku tak jak i w latach uhiegłych, jeśli chodzi o l1laterjał 
wyjściowy, to ograniczyliśmy się tyllo do dostarczania nasienia ku- 
kury(lzy i buraków półcukrowych, pozosta"viając zaopatrzenie w rc- 
sztę materjałn w rękach szkół rolniczych. Ilość zgłoszonych zespo- 
łów z po(lziałem Ila tematy i organizacje ilustruje drugostronne 
zestawienic. 


329
		

/173.djvu

			Zcstawicnie zespołów zgłoszonych do pracy w roku 1933/34 


I Tematy 
Organizllcja młodzieży . . . / buraki I kuku- / ogrod / 
zIem makI d Y kapusta 
pastewne ry za warzywno 


Związek Młodz. Polskiej 37 317 30 221 24 193 4 30 5 34 
.. Młodych Polek 13 108 10 73 11 85 15 114 9 61 
Związek Strzelecki . 52 534 13 109 17 137 5 47 2 19- 
W. Zw. MI. Wiejskiej 7 54 4 35 5 39 2 13 - - 
Młodzież Ludowa 3 28 - - I 9 - - - - 
Młodzi Rolnicy 4 31 3 22 - - - - 2 16 
Kółka Włościanek - - - - - - 3 22 - - 


1 116 :1 0721 60 14601 58 14631 29 1226118 [130 


Uzupełnieniem tego zestawienia niech hędzie następne, z któ- 
rego widzimy, ile zespołów i osób zgłoszono do pracy wP. R. w roku 
1933/34 w poszczególnych powiatach i ile odnośne Wydziały Po- 
wiatowe preliminowały na P. R. 
zesl'. 33/34 Prel. snbw. 
Powiaty zesp. o,ób 1933/34 
1. Bydgoszcz 9 76 750,- 
2. Szuhin 6 52 300,- 
3. Wyrzysk 7 46 750,- 
4. Chodzież 22 222 1000,- 
5. Oborniki 13 94 1500,- 
6. Czarnków 4 41 200,- 
7. Inowroclaw 8 57 1200,- 
8. Mogilno 10 75 L500,- 
9. Żnin . 6 43 750,- 
10. W ągrówiec 5 36 1600,- 
11. Kępno 16 126 700,- 
12. Krotoszyn 15 122 500,- 
13. Jarocin 11 102 1300,- 
H. Leszno 9 81 500,- 
15. Rawicz 10 89 500,- 
16. Gostyń 21 146 600,- 
17. Kościan 5 38 500,- 
18. Międzychód 14 13U 1000,- 
19. Ostrów . 10 78 500,- 
Do przeniesienia 201 1634 15650,- 
330
		

/174.djvu

			z pmlziałclll na tcmaty urgamzac]c mlodzieży. 


konkursowe 
. I ogrody I wychów I tuczenie I króliki I 
SO)II kwilltowe prosiąt świń 


3 



 I 
 
I 


10 
32 


5 
5 


31 
43 


l 
2 


5 
19 


5 35 
2 12 


2 


15 


l 


6 


l 


6 



I
 


2 


15 


Ogółem 
kury I cielęta zesp.losób 


2 


19 


- I - 113 \ 904 
-1- 69535 



 I
 


owce 


7 


l 
l 


9 
7 


99 
25 
4 
10 
7 


917 
184 
37 
7a 
42 


6 I 48 112 I 89 113 ' 95 1 5 I 26 1 5 I 43 1 3 I 26 I 2 1 16 1 327 2694 


Powiaty 


Z przenicsienia 
20. Środa 
21. Śrclll 
22. Szamotuły 
2:3. POZnał] . 
24. Wolsztyn 
25. Nowy Tomyśl . 
26. Września 
27. Gniezno 
Razcm we wszystkich pow. 


zesp. 
zesl'. 


201 
17 
28 
7 
17 
12 
4 
10 
31 
327 


33/34 
osób 


1634 
128 
227 
68 
148 
106 
38 
85 
240 
2694 


Prel. suhw. 
1933134 
1565U,- 
100,- 
30U,- 
1300,- 
25UO,- 
4UO,- 
1200,- 
1000,- 
2300,- 
25050,- 


Dla wy]asmenia należy dodać, że w sumie 327 zespołów fi!!;u- 
rują niektóre z nich podwójnie ze względu Ila 2 tematy. Faktyczna 

lość zespołów zgłoszonych wahać się hędzie w granicach ca 307. 
Niewątpliwie gruntowne przygotowanie przodowników i całej 
akcji w okresie zimowym i wiosennym 1932/33 nie pozostanie bez 
wpływu na jakość pracy. Idziemy w kierunku pogłębienia pracy 
w ze;;połach. pohU(lzenia samokształcenia i wciągnięcia w orbitę 
zainteresowań zespołu całej młodzieży rolniczej należącej do danej 
organizacji. Potrzeba jest jednak stałego i ścisłego współdziałania 
z jednej strony Kółek Rolniczych, z drugiej zaś - organizacyj 
młodzieży. Dążymy i dążyć hędziemy stale do spopularyzowania 
tej akcji wśrod naszych czlonków Kółek Rolniczych i do dania jej 
przez to silnych fundamentów. 


331
		

/175.djvu

			INSPEKTORAT DLA SPRAW OPIEKI FACHOWEJ NAD 
OSADNICTWEM I ORGANIZACJI GOSPODARST
 
OSADNICZYCH PRZY W. T. K. R. 


Jak w roku ubiegłym, tak i w roku obccnym sprawozdawc.lym 
zakres .lziałania instruktorów pł"Zedstawia się w tej dzil'dzinie 
pracy analogicznie do roku poprzedniego. 
Organizacyjnie prawie żadne zmiany nie zaszły, a jed}nie roz- 
Szerzono działanie w niektórych rejonach przez objęcic nowych 
wsi osadniczych z parcelacji rządowej. I tak w rcjonic l-szym 01.- 
jęto w powiecie szamotulskim 7 wsi osadniczych, a miano\-Vicic: 
Dolnepole, Gorszewice, Emiljanowo, Kopanina, Nowawieś, KOlllo- 
10WO i Brodziszewo. W rejonie 2-gim w powiccie szuhińskim ohjęto 
Dębogórę i Jeżewo. W rejonie 3-cim nie zaszły żadnc zmiany. W re- 
jonie 4-tym objęto w pow. żnińskim Piotrkowice. 
Program i kierunek pracy był tcn sam jak i w roku poprzed- 
nim, z tą różnicą, że pracę tę znacznie pogłęhiano w poszczególnych 
gospodarstwach. Wynika to z tej przyczyny, że gospotlarstwa osad- 
nicze, trwające już rok dłużej, już poniekąd ustabilizowały się do 
pcwnego stopnia, unormowały swoje warunki pod względem rolni- 
czym. doprowadzily rolę do możliwej kultury, a zatem można uwa- 
żać. że minął okres pierwszy pracy w tych gospodarstwach. Tu 
nadmienić wypada, że sami gospodarze włożyli dużo pracy i na- 
kładu nad ulepszeniem swoich warsztatów i śmiało rzec można. 
że stan kultury ziemi przedstawia się już w tych gospodarstwach 
i w tych wsiach jako conajmniej dostateczny. Następnjc drugi 
okres pracy. który mianowicie polega na szczegółowszem opraco- 
waniu i dostosowaniu gospodarstw do samowystarczalności, co 
uskutecznia się przez odpowil'dnie unormowanie poszczególnych 
upraw, t. zn. ustosunkowaniu ohsiewów kłosowych, okopowych 
i pastewnych w zależności od posiadania ohszaru ogólnego, l1!k. 
jakości ziemi i ilości inwentarza. Z okresem drugim pracy łączy się 
ściśle sprawa chowu inwentarza żywego. Tutaj główny nacisk po. 
łożono na kwestję upraw roślin pastewnych, na odpowiednip ży- 
wienie i pielęgnowanie inwentarza. Jednakże kwest ja inwpntarza 
wykazywała i wykazuje w dalszym ciągu duże braki, a to ze wzglę- 
du na hrak gotówki obrotowej na zakupno odpowipdnicgo matcr- 
jału hodowlanego. Gospodarze osadnicy mają ciągle zobowiązania 
wohec wierzycieli prywatnych, instytucyj kredytowydl i Slarlm 
Palistwa, z których to zobowiązań w miarę możności wywiązu.ią 
się, lecz nie mogą w okresie trwającej w dalszym ciągu (lekonjunk- 
tury gospodarczej zachować tyle gotówki, ahy hyli w stanie za- 
opatrzyć się w odpowiedni materjal hodowlany. Mimo to za }l0- 
8t'ednictwem instruktorów wstawiono w kilku wsiach, dzięki 1'0- 
l'arclU "lkp. Izby Rolniczej, buhajc i knury <'etem poprawipni» 


332
		

/176.djvu

			mlejSCowcgo materjału. '" dziedzinie odmian zbóż przeprowadzono 
w poszczególnych rejonach pewną il08ć próh. jak również. z róż- 
IIPmi ro
lin	
			

/177.djvu

			Nadmienia się równoczcsme, że z chwilą połączenia się Mini- 
sterstwa Reform Rolnych z Ministerstwem Rolnictwa, akcja opieki 
nad osadnictwem uległa pewnej zmianie o tyle, że z dniem l-go. 
kwietnia b. r. została przydzielona do Wydziału O;wiaty Holniczej 
Wlkp. Izby Rolniczej. 


B. Związek Wielkopolskich Kół \;Vłościanek 


Sprawozdania Związlu za ostatnie kiIł
a lat, pomimo ciężkiego 
dla rolnictwa okresu, pomimo skreśleń budżetowych. pomimo wy- 
czerpania się częstokroć ofiarności czynIlika społccznego, wykazy- 
wały stale i niezmiennie wzrastające rezultaty pl"acy i cyfry, wska- 
:wjące na rozwój Związku. 
Niniejsze sprawozdanic hędzie pierwszclll, wShazującpm pcwne 
cofnięcia tak w liczhie członków, jak i w liczhie przeprowadzonych 
kursów, - cohy oZllaczało, że rok sprawozdawczy hył picrwszy. na 
którym dopiero odzwierciedliły się ostatnic kryzysowe stosunki. 
Mimo wszystko rozwój Związku nie został zahamowany, jak wyka- 
zują cyfry nowo założonych kół, jako też \-\ yniki pracy, w coraz 
trudniejszych prowadzonej warunkach. 
DZIAŁALNOŚĆ ORGANIZACYJNA 
Statystyka Kół. 
Z końcem roku sprawozdawczego Związch posiadał 240 czyn- 
nych kół. W ciągu roku odpadło II kół, -J. koła zawiesiły swoje 
czynności. Nowych kół założono w roku sprawozdawczym 25. 
Gdyby Związek mógł podtrzymać wszystkie dotychczas zało- 
żone koła, hyłoby ich ohecnie 286. Od roku 1930, t. j. od stanu 
kółpk 175, założono do dnia 31 marca 1933 r. III kół, odpadło 42 
koła i 4 koła są w zawicszeniu z powodu hraku prezesek. 
W roku ubiegłym obliczono ilość członkiń na 7.000 osób. W ro- 
ku sprawozdawczym kwestjonarjusze z 185 kół wykazują czynnych 
członkiń 5.500. W przyhliżcniu zatpm dla wszystkich lół można 
przyjąć cyfrę 6.900 członkił-l. 
W samych tylko 185 kołach, które nadesłały swoje zestawie- 
nia, odpadło w ciągu roku 734 członkiri z powodu niemożności 
opłacania składek. poza drohnym tylko ułamkiem przenosin. 
względnie śmierci. 
Koła Włościanck odbywają zehrania w okrcsach miesięcznych. 
'Wszystkich zchrail odbyło się 2.199, przy ohccności przeciętnie 3/. 
czlonkiil. Pomimo ciągłych zaleceń, stosunkowo nieduża ilość kół 
zaprowadziła stałe zebrania swych zarządów. To też na 185 kół 
odbyło się zaledwie 378 zebrań zarządów. 
Każde koło ma urządzać w ciągu roku jakąś imprpzę dochodo- 
wą. bądź to na zakoilczenie kursów miesięcznych, hądź też nieza- 


334
		

/178.djvu

			leżnie od tcgo. W roku sprawozdawczym na 18;) kół urządzono 75 
przedstawień oraz zorganizowano 113 zabaw. 51 kół zorganizowało 
wycieczki bądź to na wystawy, bądź do illllych instytucyj. 18 kół 
zorganizowało zwiedzanie gospodarstw wztJrowych, 34 - wzoro- 
w
ch ogrodów. 


'" i c e p a t r o n a ty. 
Stalc zwiększająca się ilość kół i r(;snące ohowiązki opieki nad 
nicmi, wymagają coraz większego zdecentralizowania jej na za- 
rządy powiatowe t. zw. wicepatronaty, których za(laniem jest: do- 
jazd do kół i na ich zebrania miesięczne, - zabicganic o subwencje 
powiatowe na utrzymanie instruktorki powiatowej, - starania 
o zniżki w składach, oraz o różne udogodnienia dla członkiń, - 
wspólne sprowadzanie materjału hodowlanego i ogrodniczego, - 
organizowanie Walnych Zjazdów Powiatowych, oraz powiatowych 
zebralI prezesek, jako tcż radnych poszczególnych działów pracy 
w kołach, - rdem organizacyjne
w dokształcenia czynnika spo- 
łecznego. 
To też Związek w roku sprawozdawczym usilnie zabiegał 
o "vzlllOcnienie istniejących wiccl'atronatów i o zor'ganizowanie no- 
wych, tam, gdzie ich hrak jeszcze. W roku sprawozdawczym było 
zorganizowanych wicepatronatów 22, a mianowicie: 
Wirepatronat: L. Kępno - Ostr
eszów z ilo
cią kół: 34 
2. Rawicz - GostYll - Leszno., 16 
3. Koźmin - Krotoszyn "" 8 
4. PIcszew " ,,13 
5. Ko;cian - Śmigiel "" 13 
6. Śrem " ,,8 
7. Środa " ,. 5 
8. Grodzisk - Nowy Tomyśl ,,8 
9. Gniezno " ,,14 
10. Września " " 6 
11. Mogilno " " 9 
12. Strzelno 12 
13. Inowroclaw " 14 
14. Żnin " " 6 
15. Szubin ., " 7 
16. Bydgoszcz " ,. 12 
17. Wyrzysk ,,16 
18. W ągrówiec " " 7 
19. Czarnków " " 5 
20. Międzychód " " h 
21. Szamotuły " ,,11 
W roku sprawozdawczym zorganizowano zu- 
pelnie na nowo wicepatronat: 
22. Jarocin 


" 


., 


12 


335
		

/179.djvu

			Celem przygotowania do zorganizowania nieohjętych jeszcze 
powiatów, przyłączono' się do akcji propagandowo-oświatowej \V. T. 
K. R-u, a mianowicie instruklorka hodowlana ohjeżdżała samocho- 
dem W. T. K. R. 4 powiaty: Leszno, Ohorniki, Wolsztyn iChodzież. 
wygłaszając wszędzie wykłady z dziedzmy hodowli oraz przygoto- 
wując tcren do zakładania kółek włościanek i wicepatronatów, _ 
w następstwie czego. jeszcze w końcu okresu sprawozdawczego. 
przystąpiono do organizacji tych powiatów. 
Nieobjętych działalnością Związku powiatów jpst jeszcze 3. 
W reszcie powiatów są jeszcze luźne koła, któremi Związek opiekuje 
się wprost z Centrali. 
Najlepiej pod względem gospodarczym rozwija się praca w wio 
cepatronatach subwencjonowanych przez sejmiki powiatowe, któ' 
rych liczba niestety w roku sprawozdawczym zmalała z lU na 8. 
W związku z tym też spadła ilość instruktorek powiatowych z 9 
na 7, a ogólna suma subwencyj powiatowych (w wicepatronatach: 
StrzelIw, Bydgoszcz, Kościan, Rawicz, Szuhin, Inowroclaw, Gniezno. 
Wyrzysk, Grodzisk, Mogilno i Kępno) z 13.544, zł 65 
r na SUlllę 
8.163 zł. 
Najlepiej sytuowanym pod tym względem jest l n o w l" o - 
c ław. Korzystając z subwencji powiatu 2.60U zł oraz pomocy or- 
ganizacyjnej centrali Związku, stał się w krótkim, bo zaledwie 3-let- 
nim okresie czasu, przykładem tego, co organizacja powiatowa może 
zdziałać dla kółek włościanek. 
W roku sprawozdawczym np. zainicjowano akcję ujednolicenia 
w całym powiecie materjału hodowlanego drohiu, celem umożli- 
wienia w przyszłości zbytu równego towaru. W tym celu zobowiąza- 
no stowarzyszone włościanki do zaprowadzenia u siehie tylko kur 
karmazynów, gęsi pomorskich, kaczek pckingów i indyków mamu- 
tów. Sprowadzono wiosną tego roku 344 mendli jaj karmazynów. 
12 rasowych kogutów karmazynów, 7 1 / 2 mendli jaj gęsi pomorskich. 
38 1 / 2 mendla jaj kaczek pekingów, 9 1 / 2 mCIUUa jaj indyków ma- 
mutów. Specjalnie podkrcślono konieczność wczesnych lęgów przy 
dochodowej gospodarce hodowlanej tak, by większość tych jaj. 
była wylężona w marcu i kwietniu. Spodzicwać się należy, że 
w przeciągu 3 lat włościanki tego powiatu hędą miały jednolity 
drób. 
We wrześniu urządziło wspólnie 13 kół inowroclawskich "I-dnio- 
wą wystawę hodowlano-ogrodniczo-przemysłową", którą zwiedziło 
przeszło 2500 osób. Eksponaty zostały rozkupione przez zwiedza- 
jących, a wystawczyniom rozdano 132 nagrody z działów hodowli, 
ogrodnictwa, gospodarstwa domowego: jak (gniazda zatrzaskowe, 
koguty, kaczory, znaczki skrzydłowe, mączkę mięsną, karmidełka, 
narzędzia ogrodnicze, różne krzewy i sadzonki, słoje do zapraw itp.). 


336
		

/180.djvu

			Zorganizowano dwa kiermas2'e-jarmarki, gwiazdkowy i wiel- 
kanocny, na których członkinie miały możność spieniężenia swoich 
produktów, jak: drobiu, wędlin, ciast, chlebów, serów, przetworów 
owocowych i warzywnych itp. Kiermasze cieszyły się wielkiem po- 
wodzeniem. a wiccpatrollat otrzymał w ich wyniku tak duże za- 
mówienia na produkty wiejskie, że nie mógł ich wykonać. 
Pozatem inslruktorka pow. inowroclawskiego przeprowadziła 
'{,t kursy. wysłano 4 córki włośc. jako stypendystki do szkoły W. 
H. w Witkowie. Do premjowania zgłoszono 26 ogródków. ZebraiI 
.a inowroclawskie odhyły 163, referatów wygłoszono 295 oraz 3 
\ . la wzięły udział w konkursach przysposobienia rolniczego. 
Z powiatów niesubwencjonowanych. dużą żywotność "Yykazał 
I'OW. s z a m o t u l s k i, który, nie mając funduszów na cele go- 
_ . darcze, rozwinął dużą działalność w kierunku samopomocy, sa- 
I. 
sztalcenia się, oraz działalności charytatywnej. W powiecie tym. 
, . ;cianki wygłaszają własnc refcraty na swych zebraniach, -- 
no z kół - jedyne w Związku - prowadzi własną ochronkę dla 
, '
ci włościanpk (druga ochronka, którą prowadziło koło szamo- 
,kie, niestety upadła z powodu braku funduszów). 
Na 11 kół pow. szamotuIskiego 6 posiada własne hiLljoteczki, 
atem należy podkreślić duże zainteresowanie w kołach w pro- 

zeniu rachunkowo;ci domowcj, która w kołach innych powia- 
" przeważnie przyjmuje się trudno. Rachunkowość domową pro- 
'. .zi 17 członkiii, a 2 z nich uzyskały nagrody przy premjowaniu 
l ł żki rachunkowej. 
Działalność charytatywna tego powiatu jest bardzo Juża, czego 
I "odem są cyfry, jak np.: wsparć dla bezrobotnych w gotówce wy- 
.1 o 1900,- zł, ohiadów - 11.900, zboża - 157 ctr, a samo tylko 
ił-' 10 Koło w Kaźmierzu wydało: 1833 obiadów, 2160 bułek, 107 
.' ów chich a, 360 l mleka, 410 kolacyj, 1315 jaj, 20 f jabłek, 9 f 
, illY, 3118 f zboża, 446.20 zł w gotówce oraz 14 dzieci otrzymy- 
w . od członkiń pierwsze i drugie śniadanie przez 5 i pół miesiąca; 
ItClll urządzono gwiazdkę dla dzieci. 
Te krótkie wzmianki o dwu wspomnianych powiatach, scharak- 

ować mają działalność zarządów powiatowych Związku. 


Z j a z d y i z c b r a n i a. 
Ze względu na duży stosunkowo koszt zjazdów walnych człon- 
1m wszystkich kół w Poznaniu, w ostatnich latach urządzano walne- 
!y powiatowe, których w roku sprawozdawczym odhyło się 8, 
ec 15-stu w roku ubiegłym) przy udziale 1341 członkiń. 
az(lach tych hrały udział: przewodnicząca Zarządu Głównego, 
	
			

/181.djvu

			odhyły się: 2 zebrania wicepatronek w Poznaniu, 5 zebrań Zarządn 
Głównego, 23 zebrania powiatowe prezesek kół i radnych oraz 
378 zebrań zarządów kół. 
Poza zehraniami powiatowemi, wicepatronki utrzymują kon. 
takt z kołami w swoich powiatach, przez osobiste wizytacje kół, 
których odbyło się 74. 
T y d z i e 11 R o l n i c z y. 
Związek wziął udział łączuie z 7-miu innemi organizacjami 
rolniczcmi woj. poznańskiego, w Tygodniu Rolniczym, któregn 
celcm hyło zwrócenie uwagi Rządu i całego społeczeństwa na cięż- 
kie położenie rolnictwa. Delegatki Związku brały dumnie udział 
w zebraniach powiatowych, a kilka z nich w zjeździe w Warszawie, 
na którym omawiano kwestję, jak pomóc rolnictwu wyhrnąć z ma- 

:;owych upadków. 


w y c i e c z k a n a d P o l l> k i e m o r z e. 
Na skutek inicjatywy czlunkiń zorganizowano w dniach lU -12. 
X. 1932 r. 3-dniową wycieczkę członkill do Gdyni i Helu. Włościan- 
ki korzystały ze zniżpk kolejowych na statku i z lokalu "Czerwo- 
ne
o Krzyża"", - zwie(lziły chłodnię gdyńską z dojrzewającemi 
powoli pomidorami, łuszczarnię ryżu._ port wojenny i handlowy, 
oraz wybrze:7e. 


Z j a z d w C z ę s t o c h o w i e. 
Z racji roku jubileuszowego Związek przyłączył się do piel- 
grzymki organizacyj kohiecych z całej Polski. W tym samym cza- 
sie odbył się również Zjazd Kół Gospodyń Wiejskich w Częstocho- 
wie. Włościanki wzięly udział w pielgrzymce w liczbie przeszło 300 
osób. 


PRACA OŚWIATOWA 
W y kła d y. 
Chętnie widziane w kołach i uprzednio szeroko stosowane wy- 
syłanie prelegentów do kół, uważa się za kosztowny sposób pracy 
oświatowej; stąd Związek stara się ograniczać wysyłanie prelegentów 
tylko na zebrania większe i zjazdy, pozostawiając pracę refcratową 
kół ich własnym wysiłkom. W związku z tem liczha wykładów ma- 
leje z roku. na rok; w roku tym prelegenci 'V. 1. R. wygłosili w ko- 
łach: 
69 wykładów, - przy udziale. . . 
a lnlanOWlCle: 
dziedziny ogrodmctwa przy udzialc 
"hodowli " " 
"higjeny ,. 
,_ gospodarstwa 
tre;ci organizacyjncj 


3.312 osóh 


., 


69-1 nCZ(.stll. 
1034 
1277 
104 
143 


" 


10 wykładów z 
30 
20 
4 
5 


,. 


" 


" 


" 


" 


" 


338
		

/182.djvu

			Celpm ułatwienia kO'łO'm prO'wadzcnia akcji referatO'wej, 
wysyła się stall' przy O'kólnikach miesięcznych gO'tO'we rpft.- 
raty i czytauki, jakO' materjał dla prezesek i człO'nkiń zarządu. 
Referatów takich z różnych dziedzin wysłanO' w rO'ku sprawO'z(law- 
czym 12 i 12 czytanek (1. DlaczegO' włO'ścianki pO'winny się zrzeszać. 
2. RO'la kO'hiety w 
O'spO'darstwie. 3. O spO'życiu warzyw. 4. Oszczęd- 
nO'ść w hO'dO'wli. 5. Szanuj zdrO'wie swO'je i swO'ich dzieci. 6. Przy- 
1!O'tO'wanip piwnicy na zimę. 7. Ohniżyć stO'pę życiO'wą. 8. .Tak zapO'- 
hiegać chO'rO'hO'm drO'biu. 9. KO'mpO'st. 10. Czcm jest ubezpieczenie 
na życip. II. Na czem zaO'szczędzić. 12. .Walka ze szkO'(lnikami 
w sadzie w O'kresie wczesnej wiO'sny). 
Wykładów takich w 185 kołach wygłO'sz. razem 2687, z czego: 
treśpi gospO'darczej 1178 (w czem 372 O'grO'dnicze) 
z dziedziny higjeny 219 
,. spO'łecznej 215 
" pedagO'gicznej 109 
histO'rycznej 85 
" krajO'znawczej 35 
O'raz treści religijnej 846 
Ogółem zatem wygłoszO'no w rO'ku sprawO'zdawczym wykła- 
dów 2756. 


Kur s y. 
NajważnicjsJ;y dział pracy oświatO'wej Związku. jakim są kur- 
sy - na których dokształcają się w różnych dziedzinach gO'spO'- 
darstwa włO'ścianki i ich córki - zO'stał O'statniO' niecO' uszczuplO'ny. 
W uhiegłym rO'ku jeszcze były 3 stałe instruktO'rki Wlkp. Izby RO'ln. 
dO' samych tylkO' miesięcznych kursów gO'tO'wania; z tych dwie zO'stały 
zlikwidO'wane z pO'wO'llu O'szczędnO'ści hudżetO'wych. Zmniejszyła się 
również liczba nliesięcznych kursów szycia i rO'bót ręcznych, finan- 
sO'wanych przez kursistki same, pO'większyła. się zaś znacznie liczba 
kursów prania i prasO'wania, na które uzyskanO' subwencje z firmy 
..Blask". JednO'tygO'dniO'we kursy pIania i prasO'wania, na których 
demO'nstrujP się również pranie maszyną (pracującą na zasadzie 
kO'mpresji pO'wietrza), są O'grO'mnie chętnie widziane w kO'łach. 
"\yT
7"cłL-;
 L-...cu ...
or1
o

 QO 
o_
::ł bezpłatnie, t. j. pO'hO'ry 
, I tra'. ..r' rl _lU. l I. R., bądź przez sejmiki 
te I .Id. ."zLic pJ z k Izku, czy subwencje pry- 
tlle. l'. at OJT\ l 
 ,rs."tki w
 I:;dn;
 kl'ła, pO'nO'szą kO'szta: pO'- 
li V 'str,," 1". .L,. IrO'lpJ4 jak i k ńJY , utrzymania i mieszkania 
in hull 'rL 5t8L'cłją Fil,; Q lok l, up ł ł1J.tl rjały naukO'we i wszelkie 
¥ :uw L, kUJ LI pO't£' l" 
'Y h dziPlł . od O'grO'dnictwa kO'szty po- 
,'	
			

/183.djvu

			Zestawienie kursów: 
J cdnomiesięczn. kursów 
gotowania odhyło się w r. spr. 35 przy udziale 475 os. 
Pięciodlliowych kursów 
przetw. owoc. i jarzyn " 51 " " 629 " 
Trzydniowych kursów 
wypieku ciast " 101 " " 1I81 " 
Kursów serowarstwa ,. l ,. " 7 " 
Kursów wyrohu wędlin " 2 " 35 " 
J ednomicsięczn. kursów 
szycia i bieliźniarstwa ,. 21 " " 285 " 
J cdnomiesięczn. kursów 
robót i trykotarstwa u 20 " " 217 
Tygodniowycli kursó
 
prania i prasowania 47 .. " 714" 
Dwu- i trzydniowych 
kursów hodowli " 27 " " 984 " 
Jednodniowych kursów 
kapłonienia " 13 ., ,., 184 " 
Trzydniowych kursów 
o!1;rodnictwa " 10 " " ll5 " 
Trzydniowych kursów 
higjeny " 11 " ., 
05 ,. 
Ogółpm przeprowadzono kursów: 339 przy udziale 5231 os. 


K o n kur s y P r z y s p o s o h i (' n i a R o l n. 
Udział kół włościanek w P. R. z natury rzeczy nie może hyć 
duży ze względu na to, że wiek uczestniczek w zespołach konkur- 
sowych jest ograniczony regulaminem do lat 24. 
W roku sprawozdawczym ogółem wzięło udział w P. R. 8 kół, 
przyczem zainteresowanie tą akcją ostatnio wzmaga się. 


o g r o d n i c t w o. 
Sprawa podniesienia stanu ogródków przy domach włościanek 
budzi wśród członkiń coraz większe zainteresowanie. Dowodem te- 
go jest wzrastająca z roku na rok liczha zgłoszonych ogródków do 
premjowania, lustracyj i zapotrzehowanie na pomoc fachową. Naj- 
charakterystyczniejszą będzie tutaj tahelka zgłoszpń członkiń do 
premjowania, które rozpoczęto 


340
		

/184.djvu

			w roku 1929 przy zgłoszeniu 48 ogródków 
" 1930 było zgłoszeń już 60 " 
" 1931 100 ,. 
w roku sprawozdawczym 167 " 
Premjowanie ogródków początkowo finansowała zupelnie W. 
I. R., w roku sprawozdawczym zaś personel 
T. I. R. dokonał kla- 
syfikacji ogródków, natomiast premje i inne koszty poniósł Zwią- 
zek Wlkp. Kół Włościanek. 


P r e m j o w a n i e o g ród k ó w. 
Chociaż stan ogródków pozostawia dużo jeszcze do życzenia 
i wielu włośc.ian dziś jcszcze uważa ogród za ciężar przy gospodar- 
stwic, który odrywa siły robocze od pracy w polu, to jednak postęp 
pracy li chętnych jest hardzo wydatny, co wykazują wyniki pre- 
mJowanla. 
Zgłoszeń do premjowania w roku sprawozd. było 
Prcmjowanych 
Odpadło przed premiowaniem . 
Nagrodzonych hyło . 
oraz listów pochwalnych uzyskało 


ogródków 


16i 
147 
20 
59 
31 


" 


" 


.. 


" 


* 


* 


* 


Pierwszych nagród o ppłnej ocenie L6 punktów 
Drugich Ila/!.'ród 
Trzccich nagród . 
Wszystkic członkinie. których ogrody zostały wy- 
różnione, prócz nagród otrzymały dyplomy. 
których rozesłano w ilości 


3 
16 
40 


ogródki 


., 


" 


59 


* 


* 


* 


Nagrody w roku sprawozdawczym 
o(łrzewek owocowych i tak: 
Jahłoni wysłano 
Moreli 


były rozesłane w formie 


" 


160 sztuk 
22 


" 


Ogródki wzorowe, które uzyskały pierwszp Ilagrocly. znalazły 
5ię w kółkaPIł : 


Łaszczyn l ogródek 
StrzeIno l., 
Lutognipw l" 
Oceny niżej 8 punktów, które nic odpowiadały warunkom kon- 
khi""U otrzymało: 57 ogródków. 
Poza premjowaniem w okrcsie sprawozdawczym instruktorki 

grodnictwa odbywała lustracje ogródków i udzielała instrukcyj. 


3-H
		

/185.djvu

			Instruktorka zlustrowała 82 ogródki, wtem 37 ogródków zlustro- 
wano dwukrotnie. Pomiarów i projektów nowych ogródków wy- 
konano 5, z których 4 założono przy współpracy instruktorki. a l 
samodzielnie. 
Ponieważ zgłoszeń do lustracji i zakładania wplywało więcej, 
ar.iżeli instruktorka była w stanie objechać, wobec tego pracę in- 
struktorki ogrodniczej pod koniec roku sprawozdawczego zreorga- 
nizowano. Utworzono 3 okręgi i to w powiatach: bydgoskim, szu- 
hińskim i żnińskim, w których to powiatach instruktorka pracować 
hędzie przez przeciąg całcgo roku. W okręgach tych sprowadzono 
jPszcze w roku sprawozdawczym 140 sztuk róż, 2 morele i byliny. 
Pozatem za staraniem poszczególnych zarządów kół sprowa- 
dzono w roku sprawozdawczym: 
drzpw owocowych 
krzewów owocowych 
nasion za 


4243 
1569 
547 zł 


szt. 


" 


Pozatem wygłoszono 8 wykładów przy udziale 465 osóh, którt, 

olllieszczone są jui; w ogólnł'j liczbie' wykładów i kursów. 


p o p i e r a n i e h o d o w l i. 
Dla wykonania tego działu pracy, b,](lzącego zaWSLC zaintere- 
sow:l.nie u wszystk£ch kół, Związek ma do dyspozycji jedną tylko in- 
struktorkę hodowlaną W. I. R., która pozatem przeprowadza spra- 
wy organizacyjne. W związku z tem nie może być lilOWY o wypra- 
cowaniu jakiegoś planu ogólnego i wykonaniu go, a trLcha dosto- 
sować się do najpilnipjszych zapotrzebowali kół. 
To też instruktorka, ohjeżdżając celem nawiązania kontaktu 
koła Związku oraz nieobjęte jeszcze tereny, równucześllic przepro- 
wadza, gllzic tylko to możliwe, jedno- dwu- lub trzydniowe kursy 
z dziedziny hodowli drobiu, bydła i świń, poruszając wszędzie naj- 
ważnicjsze w tych Ilziedzinach sprawy, a więc: kontrolę nieśności 
kur, sprawę racjonalnych kurników, konieczność selekcji drohiu, 
racjonalne żywienie hydła, wychów odpowiedni cieląt, prosiąt, tucz 
świli, Ilalej sprawę pomocy w nagłych wypadkach chorohowych 
u zwierząt (lomowych, n'lkl'lni";",, r';WTlIW'7P
n;f' C''7łonldni.. kół rIo 
organizowania we własr n... ł..,.. t. I"." 
kurników, wychowu ci, . r o 
t "W.lIl ł '" tl- 
powiedni,' w s p ó l n e nar -d ,l ł plolll 
apteczki weterynaryjlll i. 1 P u nI '" I \\J .n, 
we pisklęta. jaja do W.: 1 .
n I !tlo nu 
 "'H'! 
Ostatnio zainicjOl dIW l"jt( uj lIr I. d we ""
 .- 
J:ich kołach włościalll 'III c ...' J1I 
w powiecie inowrncl2 ,- ,i , 


342
		

/186.djvu

			o odpowicdnich imprezach wystawowo-jarmarcznych, mają- 
cych równicż na celu podniesienie hodowli włościailskiej przez or- 
ganizowanie zhytu, wspominaliśmy już przy dziale "wicepatronaty"'. 
Razem przcprowadziła instruktorka hodowlana przy pracy or- 
ganizacyjnej: kursów hodowli drobiu bydła: 
trzydniowych 18 
dwudniowych 4 
jednodniowych 2 
Razem kursów 24 przy udzialc 914 osób. 
Jednodniowych kursów kapłonienia 13 przy udzialc 184 osóh 
Wykładów hodowlanych 24"" 426 " 
Poza tpm w ciągu roku sprawuzdawczego koła sprowadziły: 
Pisl
lął jednodniowych 283 szt. 
Jaj wylę
owych . 6591 " 
Kogutów rasowych 144 " 
Kaczorów" 14 " 
Indyków" 3 " 


* 


* 


>lo 


Aparat. do kapłonienia 12 szt. 
Kateterów l " 
Aparatów do szczepie- 
nia trzody . l " 
Irrygatorów 2 " 
Kontrolę nieśności prowadzą członkinie 28 kół. 


K o n k li r s k s i ą ż kir a c h u n k o w o Ś c i d o m o w e j. 
W zrozumicniu, jak ważnym czynnikiem w racjonalnem gospo- 
darstwie włościanek jPst prowadzenie dokładnych zapisków rachun- 
kowych, na których oprzećby można było dokładną kalknlację wy- 
,łatków oraz budżet gospodarstwa, podjęto przed dwoma laty trud- 
ną hanlzo akcję nakłonienia włościanek do prowadzenia rachunko- 
wości gospodarstwa kohiccego. 
Pomimo, że natrafia się tu na trudności, głównie w niechętncm. 
ustosunkowaniu się i braku zrozumienia, pomimo, że w pierwszym 
eoku wysyłauo hezpłatnie książki rachunkowe, (z obowiązkiem odp- 
słania zapisanych książek do konkursu) - a zapotrzebowanie wpły- 
nęlo lla 300 książek, z których 66 wróciło do konkursu, to w roku 
fprawozdawczym zapotrzebowano tylko 14 książek, a do konknrsu 
nadesłano tylko 19 książek, - to jEdnak sprawozdania 185 kół 


343
		

/187.djvu

			wykazało obecnie, że 136 członkiń prowadzi rachunkowość domo- 
wą, wobec zupełnej ignorancji tego działu poza konkursem jeszcze 
w roku ub. 


G a z e tka. 
Z funduszu własnego wydaje Związek gazet1;:ę swoją "Dobra 
Gospodyni'", która wychodzi ogółcm w nakładzie 4000 sztuk. 
Ze względów oszczędnościowych od początku bieżącego roku 
kalendarzowego, Związek wydaje gazctkę przejściowo tylko raz na 
2 miesiące. 


SPRAWY BUDŻETOWE. 
Związek Wielkopolskich Kół Włościanek pracuje przede- 
wszystkie m w oparciu o Wlkp. Izbę Roln., która przydzieliła mu 
personel administracyjny i fachowy, lokal oraz pomoc w wydatkach 
rzeczowych. 
Z budżetu "\V. I. R. na pracę na terenie Związku wydano w ro- 
ku sprawozd. okrąglo 20.800,- zł na pobory, oraz z górą 4000 zł 
na podróże i wydatki rzeczowe, wobec 25 tys. na pobory i 7 tys. 
na inne wydatki w roku ubiegłym. 
Prócz tego w powiatach korzysta Związek z subwencyj powiat., 
których sumę ogólną i wyliczenie podano wyżej. 
Własny budżet Związku, uzależniony od wplywu składek rocz- 
nych. zawsze jeszcze bardzo skąpych, w roku sprawozdawczym obra- 
cał się w sumie 10.835,28 zł. 
Kasa Związku finansowała: wydawnictwo swoje miesięcznik 
..Dobra Gospodyni", premjowanie ogródków i książki rachunk., po- 
moc biurową, posługę, niektóre portorja, koszty Walnego Zjazdu 
i t. p. wydatki rzeczowe. 
Z subwencyj firmy "Blask" sfinansowała kursy prania i praso- 
wania. 


BIURO ZWIĄZKU 
Biuro Związku, jak zwykle prowadzi obszerną korespondencję 
Związku; ilość korespondencji na podstawie dziennika podawczego 
za rok sprawozdawczy wynosi 2505, - pomijając listy zbi
rowe, 
zawiadomienia P. K. O. i okólniki miesięczne. Dalej Biuro prowa- 
dzi kasę Związku, statystykę, registraturę, opracowuje plany pracy I 
dla instruktorek, jako też instrukcje dla prezesek i zarządów, wy- 
syła co miesiąc materjały organizacyjne t. zw. okólniki. oraz refc- 
raty na zebrania miesięczne kół i t. p. 


I