/00238.djvu

			Rok X. 


Warszawa, Listopad-Grudzień 1935. 


N!! 9-10. 


RUCH LITERACKI 


ZAŁOŻONY PRZEZ BRONISŁAWA GUBRYNOWICZA 
WYCHODZI CO MIESIĄC, Z WYJĄTKIEM LIPCA I SIERPNIA 
DZIESIĘĆ ZESZYTÓW TWORZY TOM 


TOWIANIZM NARCYZY ŻMICHOWSKIEJ 


1. O sympatjach Żmichowskiej do Sprawy Bolej Towiańskiego wia- 
domo było oddawna - z tradycji; ona sama nie robiła z nich przecież 
tajemnicy. Oddawna też zanotowała je historja literatury, ale - trzeba 
powiedzieć - odrazu zrobiła to bałamutnie, i bałamuctwo to - złe przy- 
dając do zła - podtrzymuje
 wzmocnione jeszcze, do dziś dnia. Waeto 
się pokusić, by je choćby częściowo usunąć a fakt sam w miarę możności 
bliżej wyświetlić. 
Wiadomość o tym towiapizmie podał pierwszy P. Chmielowski. We 
wstępie do I tomu "Listów" Zmichowskiej (1885) wspomniał o nim i spró- 
bował go zdeterminować chronologicznie. Jego zdaniem Narcyza wnet 
po śmierci brata Janusza (1843) zetknęła się i związała z szerzącym się 
w Warszawie towianizmem, a przyjętym ideom jego dała wyraz w wierszu 
"Głos, Pański w więzieniu" (ok. 1850). 
Zródła tej informacji Chmielowski nie podał, wnosić jednak należy, 
że oparł ją na wydawanych właśnie "Listach". Jakoż rzeczywiście, w po- 
mieszczonych w I t. listach do brata Erazma jest pod r. 1843 dwukrotna 
wzmianka o towianizmie, - cóż kiedy żadna z nich nie świadczy o bra- 
terstwie w idei, a choćby nawet o głębszej sympatji. Raz, wspominając 
o "różnych wieściach", jakie ją doszły o Goszczyńskim, o jego ideowem 
załamaniu się 1, dodaje Narcyza, że nie wierzy, by ten czcigodny człowiek 
mógł zejść na manowce; "czasem myślę sobie, że prędzej w Towiańskiego 
uwierzę, niż przestanę wierzyć w twego przyjaciela, co Króla zamczyska 
napisał" (I, 63). Ze wzmianki tej wolno tyle tylko wnioskować, że lmi- 
chowska, mając wybierać między odstąpieniem zasad demokratycznych 
a przyjęciem towianizmu, z dwojga złego uważała towianizm za zło mniej- 
sze. W czerwcu zaś tegoż roku napomyka bratu, że owszem, "uczucio- 
wość towianizmu" mogłaby mieć dla niej coś ponętnego, ale odraża ją od 
niej widoczne tam "szarlataństwo" 2; to też - donosi równocześnie - po 
pewnem wahaniu ostatecznie "przystała do n a j c z y n n i e j s z y c h" (1, 84), 
t. zu. związała się z działalnością Centralizacji Pol. Towarzystwa Demo- 


t Tak przedstawiono towianizm Goszczyńskiego w poznańskim demokratycznym 
.Tygodniku Literackim" Wojkowskich (1843). 
z Podobnie! w r. 1845 Żmichowska kostycznie wyrata się o mistycznych marze- 
niach jakiegoś towiańczyka, poznanego w salonie p. Łuszczewskiej. Zob. .Listy N. Żmi- 
chowskiej i Z. Węgierskiej". Częstochowa 1934, s. 39.
		

/00239.djvu

			234 


RUCH LITERACKI 


kratycznego. O towianizmie Żmichowskiej w r. 1843 nie może być jeszcze 
mowy. 
Niemniej tezę tę przyjął monografista "Poganki", Maurycy Mann, 
a nawet wyciągnął z niej dość daleko idące wnioski przy interpretacji idei 
utworu; w idei tej mianowicie doszukiwał się ech towianizmu, wcale wy- 
raźnie tam jakoby (w wydobyciu różnic między duszą pogańską a chrze- 
ścijańską) się odzywających J. CO więcej, autor usiluje tam podeprzeć tezę 
przyjętą, wzmocnić ją dowodem napozór za nią mówiącym, a Chmielow- 
skiemu jeszcze niedostępnym. 
W r. 1906 wyszedł III tom "Listów" Żmichowskiej, a w nim obszerna 
korespondencja z 8. Moraczewską. Otóż rzeczywiście w tych wynurze- 
niach Narcyzy parokrotnie nawija się pod uwagę sprawa towianizmu. Za- 
chodzi to zwłaszcza w listach z r.. 1852 i 1853. Są to listy smutne. Po 
wyjściu z więzienia popadła była Zmichowska w wyraźną prostrację, zgnę- 
biła ją małodusznosć steroryzowanego społeczeństwa; żali się na nią w sło- 
wach bolesnych. 
"Gdyby mieć - pisała - tylko z reakcją rządów do czynienia, gdyby z wszyst- 
kiemi pułkami i knutami cara, - to bajka jeszcze; ale co przeciw złamaniu ducha poradzić, 
czem się od znicestwienia w istocie własnej uratować. - ja nie wiem, lecz Bóg wie. Sie- 
bie tymczasem ratuję boleścią" (III, 291). 
Otóż z tego przygnębienia pragnie się Żmichowska wznieść, opierając 
się o wyższe dusze przyjaciółek ideowych, takich jak Bibjanna. I tu wła- 
śnie tłumaczy się zasłyszaną praktyką życia duchowego towiańczyków: 
"Towiańczycy - pisze - w chwilach najciętszych katą się modlić do wszystkich 
rótnorodnych duchowych potencyj: do Napoleona i Aleksandra, mote teraz do Welingtona 
samego, teby przez modlitwę natchnąć się te m, co w nich było główną treścią ich oso- 
bistości, t. j. siłą I krzepkością, bez względu na zastosowanie tak jednej jak drugiej: - czy 
siła knuta. czy siła miecza - nie pytaj, byle siła. - Otót Bianeczko, przypominasz sobie 
zape\\ne, te ja miałam z natury lekką ku towianizmowi pochyłość, ale na mój sposób,- 
wyłączając Towiańskiego i Napoleona, zmieniając wiele innych rzeczy. Inwokacja duchów 
pomocniczych takte maleńkim poprawkom uległa, ale kardynalna jej zasada tak przypadła 
do mego serca i rozumu, te jej stale wierną będę, a nawet wierną byłam, choć nieświa- 
domie, w przeszłości" (III, 289). 
Ustęp ten wydał się Mannowi dostateczną podstawą. by mówić o roli 
idei towianistycznych w "Pogance". Podstawa to jednak za słaba, a wnio- 
sek zbyt śmiały. Ustęp cytowany mówi niewątpliwie o pewnych predys- 
pozycjach towianistycznych Żmichowskiej owego czasu. Widzimy z niego 
również, że zasłyszała ona już podówczas cośniecoś z ideologji Sprawy 
Bożej, gdzie streszczona w cytowanym liście komunja duchów odgrywała 
rzeczywiście rolę znaczną; jasne jest wreszcie, że Żmichowska już wtedy 
gotowa była z ideologji tej cośniecoś zaakceptować. Ale jak niewiele i jak 
zdaleka! Z towianizmem wiąże ona potrzebę oparcia się o duchy wylsze, 
silne. Ale cóż to za towianizm, co wyłącza ideę napoleońską i inne istotne 
elementy nauki, co wyłącza samego Towiańskiego, nie uznaje misji Mistrza, 
t. zn. nie czyni zadość głównemu warunkowi zwolennicłwal Mówić na 
podstawie tego listu, że Żmichowska była towianistką, wierną zwolenniczką 
Mistrza, w r. ]852, a cóż dopiero przed 1846, byłoby to antycypować fakty 
w sposób jaskrawy. Monografista "Poganki" dał się tu uwieść pozorom, 
poszlakom zbyt wiotkim i cząstkowym, skutkiem tego sprawę pobałamucił. 


l M. Mann: .Poganka" N. Żmichowskiej. Warszawa 1916, s. 94.
		

/00240.djvu

			ROK X. LISTO P AD-GRUDZIEŃ 1935. 


235 


.2.. Jest to tem dziwniejsze, że kiedy Mann pisał swą ksiąleczkę, już 
od pIęCIU lat znane było źródło, które pozwala określić chronologicznie 
w sposób zupełnie dokładny sprawę towianizmu Żmichowskiej. Nie wziął 
on pod uwagę wydanego w r. 1911 "Dziennika" B. Moraczewskiej l, gdzie 
przecież tak wiele miejsca poświęcono Żmichowskiej, a w szczególności 
sprawie jej towianizmu. 
Bibjanna, szczera i twarda demokratka, nie miała do Towiańskiego 
przekonania i z tern się bynajmniej nie kryła. Tymczasem przyjaciółka jej 
rzeczywiście w pewnym momencie przechyliła się w tamtą stronę. W re- 
zultacie wyniknęły stąd ostatecznie między niemi daleko idące kontrowersje. 
Można było o tern wnosić jUl dawniej z jednego listu Narcyzy do Bibjanny. 
Dodajmy jednak zaraz, że wszystko to dotyczy lat późniejszych. 
O t
m, że Żmichowska przystała nadobre do Sprawy, że jest gorliwą 
i czynną towianistką, dowiedziała się Moraczewska dopiero w lipcu 1856 r. 
Odwiedziła ona wtedy Warszawę i odszukała przyjaciółkę, od lat 7 niewi- 
dzianą. Odrazll jednak zobaczyła, że z Narcyzą coś się zmieniło i że 
trudno będzie odszukać dawną ścisłość współżycia duchowego. W rozmo- 
wie wspomniała Bibjanna mimochodem o poznańskiem nabożeństwie ża- 
łobnem za Mickiewicza i o kazaniu ks. Prusinowskiego z wycieczkami prze- 
ciw towianizmowi. 
.At tu - Llytamy w .Dzienniku" - ona mi powiada, te gdyby był rozumny ksiądz, 
to by był wyłotył dobre strony towianizmu, i Mickiewicza za tę jego wiarę pochwalił, ...te 
tam tylko źródło prawdziwej wiary, ...te oni tylko umieją kochać Boga i ojczyznę" (s. 43). 
A kiedy Bibjanna się sprzeciwiła, Narcyza powstała na nią z gnie- 
wem, zarzucając: 
.te u mnie góruje nad wszystkiemi uczuciami pycha, ..te jestem pyszna, tądająca 
mieć zawsze rację i imponować wszystkim i wszędzie" (s. 6). 
Po takiej niespodziewanej i gwałtownej scysji Moraczewska, teraz 
dopiero zorjentowana, rozejrzała się bliżej w całej sprawie. Stąd mamy 
jej do zawdzięczenia nieco szczegółów o owoczesnym ruchu towianistycz- 
nym w kraju. Zaznacza więc, że w latach. po 1856 towianizm począł się 
szerzej krzewić w Warszawie i poza nią. Zywszą tę ekspansję zawdzięcza 
on tym z pośród wyznawców, którzy skorzystali z amnestji i powrócili do 
Polski. . Potwierdza to zresztą również Ign. Baranowski w swych "Pamięt- 
nikach" 2, a nawet wymienia po nazwisku niektórych z nich: Bajkowski, 
Bońkowski, Czarnowski, Lipski. 
Ośrodkiem ruchu był dom rejentostwa Noskowskich, a zwłaszcza jego 
pani, "siostra" Amelja. Baranowski mówi, że zebrania u Noskowskich były 
niemal jawne, że bywały bardzo liczne, a zasięg wpływu ogarniał wielu 
z inteligencji, kupiectwa i rzemieślników s (znowu podaje nazwiska: wła- 
ściciela hotelu Jaworskiego, introligatora Jaworowskiego, lekarzy dr. An- 
drzejowskiego i Dobrowolskiego, Kruszyńskich z Ukrainy). O tymże żwa- 
wym rozroście ruchu świadczy i Moraczewska: 
.Mistycyzm Towiańskiego podniósł głowę w emigracji i przeniósł się do kraju", 
zwłaszcza do Królestwa. ...Cała rodzina Noskowskich jest jakby głową towianizmu. Dwa 


I .Dziennik Bibjanny Moraczewskiej", wyd. dr. Dobrzyńska-Rybicka. Poznań 1911. 
I Ign. Baranowski .Pamiętniki" (1840-1862), Poznań 1923, s. 121 n. 
3 O pewnym rzeźniku w Kielcach, który był towiańczykiem, tartobliwą wiadomość 
podaje w Pamiętnikach ks. Czerwiński. Na1etBla te! do Sprawy znaczna w tem mieście 
rodzina Jarońskich.
		

/00241.djvu

			236 


RUCH LITERACKI 


fazy w rok, czasami częściej, jadą do Szwajcarji, aby się widziec z Towiańskim. Jak twier- 
dzą, mają mieć na Królestwo i Litwę 12.000 wyznawców, ale któt mot e liczbę napewno 
wiedzieć" (s. 39). 
Rzeczywiście trudno sprawdzić te dane cyfrowe, zapewne przesadzo- 
ne. Niemniej, mając je na uwadze, lepiej możemy wyrozumieć zaniepo- 
kojenie owego wysokiego urzędnika w Petersburgu, który był przeświad- 
czony, że manifestacje lutowe 1861 r. w Warszawie wywołali towiańczycy, 
a sam Mistrz może osobiście niemi kierował 1. Otóż N. Żmichowska - 
wiemy to z jej własnego świadectwa - zetknęła się z Amelją Noskowską 
na gruncie Sprawy i w owym wzmagającym się ruchu towianistycznym 
miała bezpośredni udział. 
Wracamy jeszcze do wspomnień Moraczewskiej. Do ponownej scysji 
między przyjaciółkami na temat towianizmu przyszło w r. 1857. Żmichow- 
ska, wracając właśnie z Paryża, odwiedziła Bibjannę w Poznaniu. Miała 
zaś z sobą i zostawiła przyjaciółce świeżo wydaną broszurę "Powody, dla 
których amnestja przyjętą być nie może"... (Paryż ] 857), pismo Towiań- 
skiego, podpisane przez K. Różyckiego i złożone przezeń (w towarzystwie 
Dwonkowskiego, Goszczyńskiego i Nabielaka) w ambasad7.ie rosyjskiej. 
Jak wiadomo, w piśmie tern towiańczycy, uzasadniając odrzucenie amnestji, 
ogłoszonej przez Aleksandra II, tern, że nie wypełnili jeszcze na emigracji 
powinności, którą Bóg na nich włożył, - równocześnie uznawali ówczesną 
niewolę ojczyzny za czasowe zrządzenie opatrzności, za wyzyw narodu do 
pokuty, powstania jednak wyraźnie potępili, nazywali grzechem, a podpisati 
się jako "najniżsi słudzy i najwierniejsi poddani" J. C. Mości. 
Moraczewska, przeczytawszy broszurę i widząc w niej podpisy paru 
czcigodnych, prawych patrjotów, osłupiała 7. przerażenia wzięła ją za wy- 
raźny obja\\ odstępstwa narodowego. Tego samego zdania był Wł. 
Bentkowski, któremu pismo to pokazała. To też rozmowa jej z dawną 
przYlaciółką miała dynamikę iście dramatyczną. Narcyza bowiem poczęła 
tych "jeśli nie zbrodniarzy to szaleńców coraz żywiej, aż wkońcu i na- 
miętnie bronić", a Bibjanna w gorączce dysputy mieniła Towiańskiego 
wprost ajentem Moskwy, ngrubemi pieniędzmi opłacanym". Doszło do 
tego, że Bibjanna wypowiedziała Narcyzie przyjaźń: 
.Powiedziałam, te się rozstaniemy, aby się jut nigdy nie zejść, bo między Iłami 
tworzy się przepaść, której tadnem innem uczuciem zapełnić nie zdołamy" (s. 61). 
Wtedy dopiero Żmichowska nieco ustąpiła, wyznała, że się nie soli- 
daryzuje całkowicie z pismem, a wystąpienie towiańczyków nagania. 
Niemniej stosunki osobiste musiały trochę ochłodnąć; spór o towia- 
nizm ponowi się jeszcze w listach, a pod koniec 1858 Bibjanna z goryczą 
notuje wieści, że Narcyza czynnie pracuje nad rozszerzeniem towianizmu, 
"zasila go całym swoim darem wymowy" (s. 67), że jedna mu młodych 
ludzi ze Żmudzi i Ukrainy, tudzież że towiańczycy warszawscy z jej oto- 
czenia również bronią idei zawartych w adresie do cara. 
3. Współudział zatem bezpośredni Żmichowskiej w ruchu towiani- 
stycznym warszawskim przed ]863 r. nie ulega wątpliwości. Ale teraz 
chciałoby się wiedzieć, kiedy to i jakim sposobem doszło do tego jej wy- 


l .Kilka aktów i dokumentów... do działalności A. Towiańskiego", Rzym 1898, 1.104. 
- Por. St. Wasylewski, .Pod wpływem Mistrza Andrzeja" (o Noskowskich). . Wiad. Liter.. 
1932, nr. 23 i 24.
		

/00242.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


237 


znawstwa. I tutaj pamiętnik Moraczewskiej i listy do niej mogą dostar- 
czyć pewnych wskazówek. 
Wolno więc wnosić przedewszystkiem, że towianizm Żmichowskiej 
w ścisłyłP sensie, t. zn. łączność jej bezpośrednia z ruchem, jest sprawą 
późną. Ze nie sięga on wstecz poza r. 1849, to nie ulega wątpliwości. 
Wtedy to. w jesieni, widziała się z nią Moraczewska i wyraźnie zaznacza, 
że nic o takim akcesie nie słyszała; a przyjaciółki tajemnic między sobą nie 
miały. Wnet potem Narcyzę uwięziono w Lublinie na półtrzecia roku. Je- 
szcze w r. ]853 - jak widzieliśmy - sympatje jej do towianizmu są bardzo 
ograniczone. Do inicjacji musiało przyjść prawdopodobnie dopiero w r. 
1855 lub z początkiem 1856. Moraczewska przyjechawszy w lipcu tego 
roku do Warszawy, usłyszała tę nowinę po raz pierwszy jako niesłychaną 
dla siebie nowość; jak sama przyznaje, zaczęła rozmowę z przyjaciółką, 
"nic nie wiedząc jeszcze, że jest zwolenniczką towianizmu" (s. 43). 
Inicjacja przyszła nie z ośrodka warszawskiego, nie od Noskowskiej, 
ale z emigracji, z Koła paryskiego. Z ludzi bliskich Narcyzie nie jeden 
tylko brat jej mieszkał we Francji; w Paryżu przebywał na emigracji Wład. 
Dzwonkowski, przedmiot młodzieńczej, nieodwzajemnionej, jej miłości. 
Bliski przyjaciel E. Dembowskiego, H. Kamieńskiego, K. Balińskiego, ra- 
zem z nimi członek J;akonspirowal1ego Związku Narodu Polskiego, wmie- 
szany w spisek ks. Sciegiennego, po jego wykryciu uszedł w r. 1844 
w Poznańskie, a niebawem do Paryża. Tam zbliżył się i ściśle zaprzy- 
jaźnił z S. Goszczyńskim i wstąpił do Koła towiańczyków. Kiedy? Ściśle 
powiedzieć nie umiemy. Prawdopodobnie pod koniec 1847 r.; w kaldym 
razie z początkiem kwietnia 1848 r. Goszczyński liczy go już do "braci 
młodych" razem z Witkowskim, Potockim, Czerwińskim l. Młody wy- 
znawca po paru latach przygotowania wysunął się na czoło, pomiędzy 
najgorliwszych i najczynniejszych braci w Sprawie; jakoś od r. 1854 na- 
zwisko jego razwraz przewija się przez zapiski GoSzczyilskiego w związ- 
ku z różnemi przedsięwzięciami Koła. 
Otóż nie ulega wątpliwości, że Żmichowską do towianizmu zjednał 
właśnie Wł. Dzwonkowski; wiemy o tern z własnego jej wyznania. Według 
wszelkiego prawdopodobieństwa stało się to już pod koniec ]855 r., na- 
pewno zaś przed wiosną 1856 r. Skłoniona przez niego napisała ona 
mianowicie jakiś list z wyraźną już widać decyzją; Dzwonkowski przesłał 
list ten Towiańskiemu. Za jego też zapewne podnietą zbliżyła się podów- 
czas do Noskowskiej. Kiedy zaś na ów pierwszy list Towiański odpisał 
pośrednio, przez Dzwonkowskiego, a K. Towiańska jej bezpośrednio, Nar- 
cyza napisała do Towiańskiego wprost, wyraźnie poddając się pod jego 
duchowe kierownictwo. List jej, z maja 1856 r., zachował się w autogra- 
fie w archiwum Sprawy w Turynie. 
Spowiada się w nim Żmichowska z wewnętrznej czczości, z martwo- 
ty, jaka ją objęła na manowcach życia, a zetknięcie się ze Sprawą uważa 
za znak łaski, zapowiadający, że kara z niej niebawem będzie już zdjęta. 
Stanie się to oczywiście za sprawą Mistrza. 
"Na drodze zbawienia i wieczności, - pisze - Ty jako tródło łask Botych, Ty 
jako leków Chrystusowych rozdawca dla wszystkich spragnionych i chorych postanowiony 
jesteś, - do Ciebie więc idę, ja, spragniona i chora, więcej tlawet: ja zdrętwiała i martwa... 
Staję przed Tobą, Mistrzu, z całą boleścią tęsknoty mojej, z całą nędzą ducha mojego, 


t Dziennik Sprawy, rkp. w arch. rapp.
		

/00243.djvu

			238 


RUCH LITERACKI 


przychodzę jak zrozpaczone dziecko do kochającego ojca. Wesprzyj mię i ratuj od 
śmierci.... I 


. Wreszcie. wyraża nadzieję, że może uda się jej wnet odbyć podróż 
do Zurychu i tam, u źródła, bezpośrednio od Mistrza, zaczerpnąć siły we- 
wnętrznej na życie odrodzone. 
Nawiasem mówiąc, i z tego także listu widać, że gotowość do zwią- 
zania się z towianizmem była u Żmichowskiej świeżej daty. Wyznaje 
sama, że wykazywała wobec Sprawy "długą oporność", i prosi, żeby To- 
wiański tem się nie zrażał. Wolno stąd wnosić, że Dzwonkowski zabiegać 
musiał o zjednanie Narcyzy przez czas dłuższy napróżno. 
To pośrednictwo Dzwonkowskiego w zjednaniu Narcyzy dla towiani- 
zmu nie było tajne w kraju i znowu stało się powodem kontrowersji mię- 
dzy Żmichowską a Moraczewską. O wpływie Dzwonkowskiego na Żmi- 
chowską zaświadczyła Moraczewska dwukrotnie w swym "Dzienniku". 
.Zawsze - pisze w lipcu 1856 - Wład. Dz\Vonkowski ma nad nią przewagę, do 
czego chce, jak chce. mote ją utyć, - czego nie zaniedbuje, wiedząc, ile ma talentu, wy- 
mowy i powatania.... (s. 39). 
A w listopadzie 1857 jeszcze szerzej i wyraźniej: 
.Narcyza, jak od lat wielu, jest zawsze pod wpływem Wł. Dz\Vonkowskiego. B}'ł 
on ją odwiedzić w Reims, dał broszurę [.Powody.] i wpłynął na nią w rzeczy Jlawet tak 
świętej, dla Idórej umiała być męczennicą... Utywać postanowił Narcyzy jako swego 
agenta towianizmu w kraju. (s. 61). 
Co więcej, kiedy Dzwonkowski pod koniec 1857 r. ożenił się, Mora- 
czewska, licząc zapewne, że Żmichowska, zawiedziona w uczuciach i roz- 
goryczona, prędzej może pozwoli się odwieść od związku z towianizmem, 
napisała do niej w tej materji szczerze i otwarcie. Wywołała w ten spo- 
sób obszerną jej obronę, najszczegółowiej zarazem wypowiedziany pogląd 
na towianizm. 
W odpowiedzi swej Żmichowska przedewszystkiem uchyla, a conaj- 
mniej redukuje (wiemy, że niedość zasa
nie) rolę Dzwonkowskiego w owej 
inicjacji. 
. Widziałaś mię - pisze - onego czasu zawojowaną przez P. [Zbyszewską], stąd 
konsekwentne wyprowadzając następstwa, nie wątpisz teraz, te znowu przez Wł. [Dzwon- 
kowskiego] po świecie się kręcę. A jednak gdybyś blitej to wszystko pod rozwagę 
wzięła, Inny musiałby wypaść wniosek. 2. 
Stanowczo więc przeczy, jakoby to dawna jej miłość do Władysława 
miała ją pociągnąć ku Sprawie. 
. Ty mi powiedziałaś nawet, te przez słabość dla człowieka, który mię ani kochał, 
ani sprawiedliwie oceniał, dałam się w tę stronę pociągnąć, - a ja właśnie pilnowałam 
rozumu i uczucia, by się od czego dobrego zrazić nie dały ową podrzędną adnotacją, te 
mię któryś z wyznawców ani kochał, ani sprawiedliwie oceniał... Prawdy szukałam jak- 
gdyby W. na ś\\iecie nie było.... 
Rzecz jasna więc, te fakt małżeństwa Dzwonkowskiego w niczem 
nie może wpływać na jej stosunek do Sprawy. 


l List ten, uzyskany w odpisie dzięki uczynności p. Marji Bersano-Begey, zob. 
w całości w dodatku. 
2 Z Rzeczycy, d. 13 lutego 1858. .Listy., Ill,339.
		

/00244.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


239 


.Nie darowałabym sobie do śmierci, po śmierci i przez długie wieków koleje, gdyby 
takie zdziebełka najmniejszy wpływ wywarły na mnie w sądzie o rzeczach, .które są Ojca 
mojego". Nie, nie, Bianeczlw, jak mię W. nie pociągnął do p. Andrzeja, tak mię i nie 
odstręczy od tego, w czem p. Andrzej ma słuszność..." (Ul, 341). 
Nie tai wszelako Żmichowska zarazem, że w jej stosunku do towia- 
nizmu rzeczywiście nastąpiła pewna rewizja, a więc i ochłodnięcie. Wi- 
dzieliśmy, że już w roku poprzednim nie ze wszystkiem aprobowała ideo- 
wo-polityczne założenia "Powodów". Teraz ujmuje sprawę szerzej: ma 
Towiańskiemu za złe pewien kwietyzm w stosunku do podjętych zadań, 
i nie tai się z tern, że ją to razi: 
"Co jest uabytkiem p. Audrzeja, - pisze w dalszym ciągu - to wiem i szanuję 
głęboko,... ale co jest obłędem, to czuję i przyjąć w siebie nie mogę. P. Andrzej uświę- 
tobliwienie człowieka zupełnie podług Pradty buddyjskiej pojmuje:... Bądź wewnątrz świę- 
tym,... a co zdziałasz nazewnątrz, takte świętem będzie... Prawda, lecz poniewat świętymi 
nie jesteśmy, więc on rozkazuje od wszelkich czynów się wstrzymywać; gdy z drugiej 
strony to jest prawda nieuchylona, te tylko czynem i zawsze czynem człowiek się uświą- 
tobliwia, kształci, zbawia.... (III, 342). 
Wolno zatem wnosić, że Narcyza z określonych racyj zaczęła się za- 
patrywać na towianizm krytycznie. W gruncie rzeczy, jak widzimy, są to 
powody te same, które odsunęły były i Mickiewicza od Towiańskiego. 
Ale Narcyza i w tern także zgodna z Mickiewiczem, później z Goszczyń- 
skim, że potrafiła oddzielić Sprawę od Towiańskiego i nie aprobując 
wszystkiego, co czynił i głosił Mistrz, otrzymanego odeń dobra nie za- 
przeczyła i przy ruchu samym dłużej pozostała. Podohnież, nawiasem 
mówiąc, stało się także i z Dzwonkowskim, który po dość ostrem niepo- 
rozumieniu z Towiańskim, a zwłaszcza z Towiańską, po r. 1860 rozluźnił swe 
stosunki z Kołem 1. 
Jak długo Żmichowska została wierna Sprawie, trudno określić do- 
kładnie. Sądzić wolno, że dość długo. W szczególności wydaje się, że 
towianizm to właśnie zaważył na jej stanowisku politycznem przed 1863 r. 
Dawna konspiratorka i towarzyszka radykalnych żywiołów w kraju, współ- 
pracownica "najczynniejszych" , teraz zupełnie wyraźnie zwraca się prze- 
ciwko konspiracji, jest przeciwna wybuchowi powstania; wielki jej list do 
S. Elżanowskiego z r. 1859 (II, 23 n.) nie pozostawia co do tego najmniej- 
szej wątpliwości. 
W ścisłym jednak sensie towianizm Żmichowskiej, t. zn. wyraźne, 
prawie bez zastrze
eń podporządkowanie się Mistrzowi, trwał niezbyt dłu- 
go, mieścił się w granicach lat 1856 -1858. Przedtem wolno mówić co 
najwyżej o jej pewnego rodzaju jakby pre-towianizmie, o częściowem 
i nie bez ociągania się poddawaniu się sllgestjom Dzwonkowskiego, póź- 
niej zaś o naturalnem działaniu pchnięcia otrzymanego w tamtych latach. 
Wynika stąd w szczególności wniosek jeden: Niema dobrych racyj 
po temu, by szukać idei towian1stycznych w "Pogance". Jeżeli gdzie 
wolno się ich dopatrywać, to w utworach z l. 1856 i n., a więc do pew- 
nego stopnia w "Białej róży" (potępienie bezpłodnego marzenia), zwłaszcza 
zaś w najbardziej religijnym z utworów, w "Adeodacie" (pogląd na pokorę 


l Zob. o tem w rozprawie .Seweryn Goszczyński w sporze z Kołem .Sprawy". 
Przegl. Współcz. 1928, II.
		

/00245.djvu

			240 


RUCH LITERACKI 


i ofiarę). Zgodzić się wszelako przyjdzie, że główne i najsilniejsze refle- 
ksy towianizmu odbiły się nie w twórczości literackiej, ale w działalności 
jej społeczno-politycznej, a do pewnego stopnia może i w pedagogicznej. 
Kraków. Stanisław Pigoń. 


LIST ŻMICHOWSKIEJ DO A. TOWIAŃSKIEGO J 


Maj 1856 
Czytałam list Mistrza do brata Władysława o moim liście pisany, spotkałam na 
Grodze mojej sIostrę Amelję, która się cierpliwie odebranym zasiłkiem dzielić ze mną nie 
przestaje, teraz jeszcze w liście Siostry Karoliny miałam nowy dowód tyczliwej dla mnie 
pamięci - i czemte ja to odwdzięczyć Bogu, odsłutyć ludziom potrafię? Przy tak wiel- 
kiej pomocy cała istota moja powinnaby się przepełnić wiarą, nadzieją i miłością, a prze- 
ciet za odebrane dobrodziejstwa niczem się jeszcze wypłacić nie mogę; chyba szczere 
uznanie własnej niedołętności ofiarą moją będzie przed Bogiem, a dla Was podzięką 
jedyną prośba moja, abyście się nie zratali tak długą opornością i aby Wasza modlitwa 
zastąpiła mię we wszelkich niedostatkach moich. 
Na drodze zwyczajnego tycia, Mistrzu nasz, nigdybym w obecnym stanie duszy 
zblityć się do Ciebie nie śmiała; im bardziej czuję wewnętrzną nędzę moją, tem skorzej 
powiedziałabym sobie, te nie mam prawa nowym a tak mało owocu przynoszącym obar- 
czać Cię trudem i czas Twój wytszej, korzystniejszej odejmować pracy. Lecz lIa drodze 
zbawienia i wiecznośCi Ty jako źródło Łask Botych, Ty jako lellów Chr:ystusowych roz- 
dawca dla wszystkich spragnionych i chorych postanowiony jesteś, do Ciebie więc idę,- 
ja spragniona i chora, więcej nawet: ja zdrętwiała i zamarła. - Przez długie lata tyłam. 
nie wiedząc, jak tyć trzeba - później ciągle się uczyłam nietyć, by tern samem nie cier- 
pieć - dzisiaj Bóg sprawiedliwie martwotą wewnętrzną jako najsrotszą karą mię dotyka, 
lecz w Tobie mi zwiastuje, Mistrzu, Łaskę silniejszą od kary, miłosierdzie wytsze od spra- 
wiedliwości. - Jeśli więc nie z ową wiarą, o której Pismo wspomina, te jej danem będzie 
wszystko, o co w modlitwie poprosi, jeśli nie z ową nadzieją, która się cierpliwie wszyst- 
kiego spodziewa, jeśli nie z ową miłością, która wszystko odziedzicza, - staję przed 
Tobą Mistrzu, to z całą boleścią tęsknoty mojej, z całą nędzą ducha mojego, przychodzę 
jak zrozpaczone dziecko do kochającego Ojca. Wesprzyj mię i ratuj od śmierci, chcę słu- 
tyć Ojczyźnie, chcę zbawić duszę moją, - nie mam innych widoków, nie obiecuję sobie 
i nie pragnę szczęścia innego, ale by iść ku temu najwytszemu i najtrudniejszemu; właśnie 
gdy je pojmuję, gdy coraz silniej uznawać zaczynam, sił i tycia w uczuciu zabrakło. 
Módlcie się za mną o wskrzeszenie moje, wyproście mi to u Boga, niech ten zamiar 
podróty, który dość prawdopodobnie w tern lecie do skutku przywieść bym mogła, nie 
rozchwieje się czczem tyczeniem, ale niech w rzeczywistość się zmieni i niech wśród 
Waszego grona Bóg mi da wstąpić na ten prosty gościniec, który ku zasłudze i ku Kró- 
lestwu Botemu słusznie chłostanych pokutników wiedzie. 
Siostra Wasza, przynajmniej według chęci 


Narcyssa 


l Autograf w Archiwum Sprawy w Turynie, utyczony przez p. Marję Bersano-Begey
		

/00246.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


241 


POLITYKA WATYKANU W ŚWIETLE 
»K O R D J A N A« 


Stanowisko Watykanu wobec powstania listopadowego znalazło żywy 
oddźwięk w naszej publicystyce i literaturze. Najgwałtowniej wstrząsnęła 
opinją głośna encyklika Grzegorza XVI "Cum primum", zredagowana wy- 
raźnie w duchu interesów rządu rosyjskiego. Na emigracji nie brakło 
obrońców papieża; w ich liczbie miał się znajdować Mickiewicz, o którym 
w korespondencji Słowackiego znajduje się następująca notatka: "W roz- 
mowach ciągle religję na plac wyprowadza; uniewinnia papieża, nawet bullę, 
słowem, że mi się, jako obecnie żyjący człowiek nie podoba" (list do 
matki z dnia 9. Xl. 1832 r.). W czasach późniejszych rozpowszechniano 
pogląd, że papież żałuje treści bulli, że wydał ją pod naciskiem ze strony 
rządu rosyjskiego, że został wprowadzony w błąd fałszywemi informacja- 
mi. Obok tego rozlegały się wyraźne głosy potępienia. Na Podolu kil- 
kanaście rodzin szlacheckich po odczytaniu bulli przeszło na prawosławie. 
Radykałowie emigracyjni nie szczędzili słów ostrej i dosadnej krytyki, któ- 
rej jaskrawym wyrazem jest m. in. broszura Siodołkiewicza: "Refutation 
de la Bulle du pape"... W roli surowego oskarżyciela wystąpił Słowacki, 
dając swoim poglądom wyraz poetycki w "Kordjanie" . 
Stosunek Słowackiego do papieża komentowano niejednokrotnie w spo- 
sób nieprzychylny. Rozważny historyk, jakim był Szymon Askenazy, okre- 
ślił scenę papieską "Kordjana" jako 
gwałtowną inwektywę". Tretiak pisał 
o niej, że jest "jako pamflet polityczny ułożona zręcznie, dowcipnie i zło- 
śliwie", lecz uważał ją za zupełnie zbyteczną w ogólnym planie poematu. 
Sąd St. Tarnowskiego musiał oczywiście wypaść ujemnie: "Scena z Papie- 
żem... jest nie tylko oburzająca i gorsząca, ale jest trudna do pogodzenia 
z naturą, bądźcobądź, szlachetną Słowackiego. Przez całe życie napadał 
on na Kościół i Papiestwo, a teraz właśnie zbolały był i gorzki z powodu 
bulli Grzegorza XVI do biskupów polskich. Tem się tłumaczy ten w "Kor- 
djanie" Papież, niedołężny idjota, któremu papuga przypomina głos sumie- 
nia. Tłumaczy się, ale się nie usprawiedliwia. Słowacki znalazł się przez 
tę scenę w towarzystwie ludzi i dążności jego niegodnych, i dziwne, że 
się tego nie ustrzegł; jeżeli nie swojem uczuciem religijnem, to przynaj- 
mniej instynktem wykwintnej natury i dobrego smaku". 
Przytoczyliśmy dla przykładu kilka głosów krytycznych, z których 
możnaby wnioskować, że zdanie Słowackiego o polityce Watykanu wzglę- 
dem Polski miało charakter krzywdzący. Lektura dramatu budzi w nieu- 
przedzonym czytelniku wrażenie podobne; zwłaszcza inspirowanie Stolicy 
Apostolskiej, iż świadomie idzie na rękę zwycięskiemu rządowi j potępia 
zwyciężonych bez względu na rodzaj ich sprawy, wydać się może bezza- 
sadną złośliwością. Jak jednak przedstawiała się sprawa w rzeczywisto- 
ści? Co w ocenie polityki Watykanu było przesadzone, a co odpowiadało 
prawdzie? 
Doniedawna odpowiedź na to pytanie byłaby utrudniona ze względu 
na to, że historjografja polska nie wyjaśniła należycie polityki papieskiej 
w okresie powstania. Snop światła na to ciekawe zagadnienie rzuciły do- 
piero studja ks. Mieczysława Żywczyńskiego: "Watykan i sprawa polska
		

/00247.djvu

			242 


RUCH LITERACKi 


w latach ] 831-36", przedstawiona Towarzystwu Naukowemu W arszaw- 
skiemu przez prof. M. Handelsmana (Warszawa 1934), oraz "Geneza i na- 
stępstwa encykliki Cum primum" (Rozprawy historyczne Tow. Nauk. War- 
szawskiego, tom XV, zeszyt ]; Warszawa 1935, str. 293+1 nlb.). Zwła- 
szcza druga z wymienionych rozpraw przynosi gruntowne wyjaśnienie sze- 
regu problemów o dużem znaczeniu dla naszej historji literatury. Książka 
ta nie jest wprawdzie pozbawiona retuszu apologetycznego, co daje się 
wyczuć w niektórych jej rozdziałach oraz w zakończeniu, naogół jednak 
jest dziełem sumiennem i objektywnem. Badania autora nosiły charakter 
źródłowy; korzystał m. in. z archiwów watykańskiego i nuncjatury wiedeń- 
skiej, poza tern zaś uwzględnił bogatą literaturę przedmiotu. Obraz gry 
dyplomatycznej Watykanu, przedstawiony żywo i plastycznie, przykuwa 
uwagę i św;adczy obiecująco o młodym uczonym. 
Najpierw okazuje się, że stanowisko papieża wobec powstania listo- 
padowego harm0111zowało z ogólną polityką Watykanu, który w owych 
czasach stale popierał rządy, a występował przeciwko ruchom wolnościo- 
wym. Poglad ten zarysował się juz w dobie rewolucji francuskiej. W związku 
z powstaniem w południowej Ameryce na prośbę posła hiszpańskiego pa- 
pież wydał (24. IX. 1824 r.) bez jakiegokolwiek nacisku dyplomatycznego 
bullę, w której zachęcał biskupów do popierania interesów króla hiszpań- 
skiego, co jest tern bardziej charakterystyczne, że w przeciwieństwie do 
powstania polskiego re\\ olucja amerykańska była naogół zwycięska. 
Stanowisko kucji papieskiej nietrudno zrozumieć, jeśli się weźmie w ra- 
chubę, że papież był nie tylko głową Kościoła, lecz i monarchą świeckim. 
Państwo kos cielne w pierwszej połowie XIX wieku miało charakter skraj- 
nie konserwatywny, co odbijało się w całem jego życiu, poczynając od 
regulowania postów w drodze dyscyplinarno-administracyjnej aż do suro- 
wych wystąpień inkwizycji. Książki musiały przechodzić przez siedem 
cenzur. Ludność burzyła się i pilnie nasłuchiwała huku dział rewolucyj- 
nych w innych krajach, wyczekując dogodnej okazji do podjęcia powsta- 
nia. Dlatego każdy ruch wolnościowy w Europie mógł się wydawać pa- 
pieżowi równie niebezpieczny, jak innym monarchom. W początkach lu- 
tego 1831 r. doszło wkońcu do rozruchów, stłumionych na prośbę Grze- 
gorza XVI przez rząd ąustrjacki. Do głosu doszła reakcja, której siła opie- 
rała się na członkach Swiętego Przymierza, przedewszystkiem Austrji i - 
Rosji. Poseł rosyjski Gagarin pochwalał postępowanie Stolicy Apostolskiej 
i zapowiadał, że gdyby dobroć i mądrość papieża nie poskutkowały, to car 
poprze go wszelkiemi środkami. Stąd płynęła wdzięczność Watykanu dla 
Rosji. 
Można było zatem zgóry przypuszczać, że Grzegorz XVI traktować 
będzie powstanie polskie z niechęcią. Przy tern Polacy niecieszyli się 
w Watykanie sympatją. Opowiedzieli się przecież po stronie Napoleona 
i .uczestniczyli w walce z katolicką Hiszpanją. Rządy konstytucyjne Księ- 
stwa Warszawskiego i Królestwa raziły czynniki duchowne swym libera- 
lizmem. Wiadomości o powstaniu dochodziły do Rzymu za pośrednictwem 
nuncjusza wiedeńskiego Spinoli, który ulegał podszeptom władz austrjac- 
kich, w szczególności zaś wszechpotężnego Metternicha. 
Spinola wierzył, że stłumienie rozruchów polskich jest kwest ją nie- 
długiego czasu, cieszył się z klęsk powstańców i smucił na wieść o ich 
sukcesaclJ. Stosunek ten udzielił się Stolicy Apostolskiej. Właśnie po
		

/00248.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


243 


stłumieniu rewolucji w państwie kościelnem w Rzymie miała się zebrać 
konferencja państw w celu zaproponowania papieżowi potrzebnych reform. 
Gdyby powstanie polskie przeciągnęło się, nie można było liczyć na po- 
moc Rosji, tote:
 należałoby ludności poczynić pewne koncesje. Nic dziw- 
nego, że wieści o upadku Warszawy przyjęto w Watykanie z zadowole- 
niem, jako niezmiernie interesujące i "pocieszające". W idoki polityczne 
przygłuszyły objawy sympatji, słabe zresztą i późnc, dla sprawy pol- 
skiej. 
Niechęć Watykanu utrwalały niezręczne wystąpienia rządu powstań- 
czego, który w memorjale do papieża wysuwał hasło walki o wolność. 
Nie było również krokiem dyplomatycznym powoływanie się na zaintere- 
sowanie papieża dla rozruchów w Belgji. Odpowiedź negatywna nie przy- 
szła odrazu dlatego, że Watykan oczekiwał na wynik walki. W danej sy- 
tuacji mógłby conajwyżej prosić Austrję o interwencję, ale nawet do tego 
nie doszło wskutek klęski powstańców. 
Z tem wszystkie m już w czasie powstania stolica apostolska dała 
oficjalny wyraz poglądom, które mogły odrazu odebrać Polakom złudzenia. 
Na prośbę Gagarina wydane zostało w dniu 15 lutego 1831 r. brewe do 
biskupów polskich "Impensa charitas", które mimo ostrożnej redakcji daje 
niedwuznaczny wyraz przekonaniu, iż bunty i zaburzenia obce są duchowi 
Kościoła i że biskupi nie powinni się mieszać do spraw świeckich. Bulla 
kończy się prośQą do Boga, by ludy pozostawały w "piękności pokoju, 
przybytkach ufności i spokoju obfitym". Bulla zost8ła przesłana Dybi- 
czowi, który jednal< nie zrobił z niej użytku. życząc sobie zapewne tonu 
bardziej imperatywnego. 
Jakie okoliczności towarzyszyły wydaniu bulli "Cum primum"? Po 
upadku powstania Paskiewicz zwrócił szczególną uwagę na sprawy ko- 
ścielne. Trzeba było kler ukarać i uczynić zeń powolne narzędzie polityki 
rosyjskiej. Poseł Gagarin otrzymał polecenie, aby skłonił papieża do wy- 
stąpienia przeciwko hasłom wywrotowym, zagrażającym porządkowi poli- 
tycznemu, społecznemu i religijnemu Europy. Zręcznie podsunięto myśl 
potępienia powstania, wskazując na dodatni wpływ takiego kroku na sto- 
sunki w państwie kościelnem i domagając się wdzięczności za udzielone 
papieżowi wsparcie. Argumenty te zostały poparte przez A ustrję. Mimo, 
że właściwie tylko część księży uczestniczyła w powstaniu, papież uległ 
sugestjom bez wahania. 
Okazuje się zatem, że o polityce watykańskiej z okresu powstania 
listopadowego decydowały nie motywy religijne, lecz rachuby dyploma- 
tyczne. Próżnoby doszukiwać się w niej sympatji dla rdzennie katolickiej 
Polski. Bulla" Cum primum" była wydana z całą świadomością i odpo- 
wiadała ogólnym wytycznym papieża; zawarte w niej wskazania znalazły 
potwierdzenie w niektórych późniejszych wystąpieniach Stolicy Apostol- 
skiej. 
Powracając do Słowackiego, wypada stwierdzić, że oceniał grę dy- 
plomatyczną Watykanu z dużą przenikliwością. Dostrzegano już dawniej, 
że poszczególne zdania papieża w "Kordjanie" są naogół wiernem odbi- 
ciem treści encykliki "Cum prim um". Ponadto dodać można, że gdy papie}; 
mówi do Kordjana: 
Polska musi doznawać zawsze łask niebieskich? 
Dziękczynień modły niosę za ów kraj szczęśliwy...
		

/00249.djvu

			244 


RunI LITERACKI 


to przypomina się zdanie o "spokoju obfitym" oraz optymistyczny 
ton zakończenia bulii ,,1mpensa charitas". Wzmianka o cesarzu, który 
"jako anioł z gałązką oliwy dla katolickiej wiary chęci chowa szczere", 
odpowiada złudzeniom kucji papieskiej, która mimo napływających wiado- 
mości o prześladowaniu katolików w Rosji wcią
 usiłowała pozyskać przy- 
chylność Mikołaja zapoł11ocą ustępstw i aktów dyplomatycznych. Wiersz: 
"Niech się Polaki modlą, czczą cara i wierzą" stanowi dosadne sformu- 
łowanie często powtarzanego przez Watykan nakazu bezwzględnego po- 
słuszeństwa względem "prawowitej" władzy. Za szczególnie trafne należy 
uznać włożenie w usta papieża polecenia, aby naród polski wygubił w so- 
bie "ogniów jakobińskich zaród": odpowiada ono stałym obawom Watykanu 
przed ruchami rewolucyjnemi oraz jego poglądowi na powstanie listopa- 
dowe. Wreszcie okrutne zdanie: "Na pobitych Polaków pierwszy klątwę 
rzucę" znajduje odpowiednik w kunktatorskiej, wyczekującej polityce pa- 
pie
a w stosunku do powstańców. 
Słowacki był poetą, nie historykiem. Musiał jednak być dobrze wta- 
jemniczony w sprawy watykańskie i ich ogólny charakter. To pewna, że 
historjografja współczesna spór pomiędzy autorem "Kordjana" i jego prze- 
ciwnikami rozstrzyga na korzyść Słowackiego. 
Warszawa. Mieczysław Olergie/ewicz. 


ZE STUDJÓW NAD »WOJNĄ DOMOWĄ« 
SAMUELA TWARDOWSKIEGO 


Rękopi;;; "Wojny domowej" jest obecnie własnością Bibljoteki Naro- 
dowej w Warszawie. Jest to oprawiony foljant, obejmujący prócz samego 
rękopisu także tekst drukowany wydania krakowskiego z roku 1660, o 96 
stronach, szwabachą. Część rękopiśmienna składa się z 151 kart, obej- 
mujących ks. U-IV "Wojny domowej". Paginacja kart jest nowoczesna. 
Pozatern są numerowane, już przez samego poetę, poszczególne arkusze 
(I arkusz = 2 karty = 4 strony). Zachowany rękopis zawiera kolejność 
arkuszy od 29-106 włącznie, z wyjątkiem ark. 48 i 49, oraz ark. 60. Tu- 
taj jednak trzeba zaznaczyć, że między ark. 59 a 61 jest jedna karta (1/2 ark.) 
bez numeracji arkuszowej; zawiera ona "Prefacyę" czyli dedykację do IV 
księgi. Mo
liwe, że jest to druga połowa arkusza 60 1 . Poszczególne 
karty, miejscami dość powa
nie uszkodzone, są starannie sklejone. 
Pismo rękopisu jest kaligraficzne, jednostajne, drobne. Wyjątek co 
do charakteru pisma stanowi wspomniana "Prefacja" przed księgą IV, na 
półarkuszu nienumerowanym między ark. 59 a 61. Pismo tutaj mówi o po- 
śpiechu, jest znacznie większe, mniej dbałe; atrament jaśniejszy. Zesta- 
wienie pisma tej drugiej dedykacji z facsimile pisma Twardowskiego, które 


l Przy krańcu górnego brzegu str. 59 r. rękopisu obcięw podczas oprawy część 
zdania, które według mojej rekonstrukcji brzmiało najprawdopodobniej: "Do Czwartei druga 
Prefacya". (Kozłowska - Bib!. Wars. I, 383 - czyta: Clwartei Księgi Prefacya).
		

/00250.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


245 


podaje Chmielowski w swojej "Historji literatury polskiej" (str. 365), wy- 
kazuje całkowitą -. jak mi się wydaje - identyczność jednego i drugiego. 
Natomiast zestawienie facsimile i drugiej dedykacji z charakterem pisma 
całości tekstu rękopisu wykazuje, poza momentami identycznemi, także 
pewne ró
nice, które nale
y sobie tłumaczyć tendencją piszącego, aby pismo 
ująć w formę kaligraficzną. Wśród tekstu jedynie uwagi marginesowe na 
karcie 56 v. przy w. 1903 oraz na karcie 57 r. przy wierszu 1929 noszą 
ten sam charakter pisma, co wspomniana dedykacja i takimże jaśniejszym 
są napisane atramentem. Ma się wrażenie, że zostały później dopisane. 
Wreszcie zupełnie inna (późniejsza) ręka, o innym zgoła charakterze 
pisma, poczyniła zmiany na karcie 145 v. w wierszach 1624 nn. (ob. 
niżej str. 251, 252). 
Odmienny od całości i od drugiej dedykacji charakter pisma ma też 
uwaga marginesowa o kaliskiem kolegjum jezuickiem na karcie 110 r., przy 
w. 563. Jest to pismo podobne do tych dwóch notatek marginesowych, 
o których wyżej. Kozłowska, która opisała rękopis w "Bibljotece War- 
szawskiej" (1913 r., I, 381-385), nie wspomina ani brakującego arkusza 60, 
ani owych odmian charakteru pisma. Przyjmuje natomiast manuskrypt jako 
autograf Twardowskiego "bez wątpienia". Tak samo Bruckner w Ency- 
klopedji Pol. Ak. Um. t. XXI, str. 232, 233. Oboje uważają pozatem rękopis 
za bruljon "Wojny domowej"; Bruckner bez powątpiewania, Kozłowska 
waha się. Powołują się przytem na bądźcobądź liczne poprawki, kreślenia 
i warjanty. 
O tem, że rękopis jest bruljonem, kazało wąlpić choćby zbyt kali- 
graficzne, wycyzelowane pismo, zwłaszcza w zestawieniu z wspomnianą 
dedykacją, która, wnioskując z pośpiesznego i niedbałego pisma, jest ra- 
czej bruljonem, pierwszą redakcją, mimo, że na tych 2 stronach mamy 
tylko jeden warjant i jedno skreślenie. Natomiast obalają twierdzenie 
o bruljonie niektóre miejsca wśród tekstu, które przemawiają za tern, że 
mamy do czynienia z kopją l. 


t I tak np. sposób poprawiania następujących pomyłek: ks. IV, pkt. 1, w. 353: 
Druk: Przed wszytkim to pOl	
			

/00251.djvu

			246 


RUCH LITERACKI 


Jednakże najważniejszym argumentem, przemawiającym za tem, że 
mamy do czynienia z kopją, są wiersze opuszczone, które później, po 
stwierdzeniu omyłki, dopisano na marginesie. Takie m
ejsca stwierdzamy: 
jedno w księdze III, pięć w ks. IV. Ks. 111, w. 1835: Ze na. propozycjach 
tak ostrych t twardych. Wiersz ten, opuszczony w kolumnie tekstu, zo- 
stał dopisany w kierunku pionowym na prawym marginesie i zaopatrzony 
odsyłaczem. W ks. IV, pkt. ], opuszczono w. 507: Samę zwłaszcza star- 
szynę, i llaypierws:
ych Beiow. Wiersz ten dopisano w linji pionowej 
na prawym marginesie I. Powyższe miejsca zdają się mówić zupełnie jasno 
i niedwuznacznie, 7e piszący miał przed sobą inny tekst i przepisywał go 
na czysto. Ponieważ zdarzało się, że jakiś wiersz przeoczył, zorjento- 
wawszy się, uzupełniał opuszczenie na marginesie. Mamy zatem do czy- 
nienia z kopją, z czystopisem. 
Skąd się wzięło tyle poprawek? A jest ich bardzo dużo, zwłaszcza 
bliżej kOlka rękopisu. Najprawdopodobniej poeta, przepisując tekst z brul- 
jonu, poprawiał tam, gdzie uważał za wskazane. Zresztą niektóre miejsca 
rzeczywiście mówią o pewnem ulepszeniu formy. Mielibyśmy więc dowód 
na to, że poeta cyzelował swoją robotę poetycką. 
Nasuwa się tutaj jeszcze jedna kwest ja. Kiedy mianowicie Twar- 
dowski-poeta ukończył ;,Wojnę domową" "przybity do łoża choro- 
b ą", a kiedy Twardowski-kopista przepisał tę olbrzymią masę kilkunastu 
tysięcy wierszy? Według dotychczasowych twierdzeń umarł Twardowski 
(podobno) pod koniec roku 1660, a więc w tym roku, w którym staje po- 
kój w Oli\Vie, tak gorąco przez autora "Wojny domowej" witany. Cały 
ten tom rękopisu od ks II do końca dzieła nosi jeden i ten sam charakter 
pisma (oprocz wzmiankowanych odchyleń), pisany tym samym atramen- 
tem - wobec czego odpada przypuszczenie, że powstał kawałkami, w róż- 
nych odstępach czasu, np. w miarę kończenia poszczególnych części. Spi- 
sano go raczej jednym tchem. Trudno sobie wyobrazić, by Twardowski, 
tak ciężko chory, bliski śmierci, zdołał przepisać, choćby w przeciągu paru 


Ks. IV, pkt. 5, w. 1401: 
Druk: ...Kiedy tet ze swoią 
Rkp. pierwotnie: "Kiedy tet (Marszałek) ze swoią". Przez pomyłkę wypisał poeta-kopista 
słowo . ¥.arszał
k", którem rozpoczyna się w. 1403. Zauwatywszy omyłkę w toku pisania 
tego wiersza wzgl. przechodząc do wiersza następnego, poprawił - podobniet jak wytej 
w. 1257 - tut obok błędnego zwrotu, na .ze swoią". 
l Tak samo ks. IV, pkt. 2, w. 942 (druk: w.935): Y praw y prerogatywy dawney wolnołci. 
Ks. IV, pkt. 3, w. 662 (druk: w. 655): Niźliby ku ostatniei przyszla swoiei skazie. Ks. IV, 
pkt. 4, w. 991 (druk: w. 972) Z"qd wojować nie będq y zawierać z nikięm. Ks. IV, 
pkt. 5. w. 1108-1109: Opuszczono drugą połowę w. n08 i pierwszą połowę w. 1109, łą- 
cząc w ten sposób pierwszą część w. 1108 z drugą częścią w. 1109. Na prawym margi- 
nesie brak ten uzupełniono. Miejsce to przedstawia się następująco: 
Druk (str. 262, w. II 07 -1110): ...ktory potyraiąc 
Ziemie y Prowincye, a tylkoi w tym moiqc 
Kratki swoy delektament, co kędy pochwyci 
To wyrzygnie zarazem... 


Wyrazy drukowane kursywą opuszczono. 
Motnaby tutaj wspomnieć takte w. 1149 (pkt. 5, ks. IV) rozpoczynający się od słów: 
Woy
k,J tei!O General... Jest to ostatni wiersz na str. 139 r. Po słowie General wiersz 
urwano, rozpoczynając go na nowo na stronie odwrotnej (l39 v.) temit samemi słowami: 
Woyska lego (jeneral...
		

/00252.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


247 


miesięcy, bez przerwy całą "Wojnę domową", zwłaszcza, 
e pismo sta- 
ranne mówi o spokojnem kopjowaniu. Powstają zatem dwie alternatywy: 
albo rękopis nie jest autografem, albo Twardowski umiera dopiero po roku 
1660, a obłożna choroba, o której wspomina pod koniec "Wojny domo- 
wej", była cbwilową tylko, tak, że poeta, powróciwszy do zdrowia, mógł 
się był ze spokojem zabrać do przepisywania bruljonu, co uczynił prawdo- 
podobnie, myśląc o wydaniu dzieła. Osobiście skłonny jestem uznać rę- 
kopis za autograf, wolę natomiast przesunąć datę śmierci poza rok 1660, 
bodaj czy nie gdzieś koło roku 1668, dając, mimo zastrzeżeń Thiebergera 1, 
jednak wiarę Kochowskiemu. 
Co do pierwszej, niedochowanej (o ile mi wiadomo) części rękopisu 
"Wojny domowej". to oddał ją był poeta naj prawdopodobniej sam do dru- 
karni wdowy Łukasza Kupisza, skąd pochodzi wydanie krakowskie z roku 
1660, obejmujące jedynie księgę I. Wydania dalszych części, do druku 
przygotowanych, poeta ju
 się nie doczel{ał. Wyszło ono w roku 168], 
w Kaliszu, w kilkanaście lat po śmierci autora. Wydanie to, obejmujące 
wszystkie cztery księgi, jest jednakże bardzo niedokładne i niekompletne, 
zawiera mnóstwo nieścisłości a nawet opuszczeń. nietylko w stosunku do 
rękopisu, ale także do krakowskiego wydania księgi I. Moje zestawienie 
zasadniczych różnic między drukiem kaliskim (ks. H-IV) a rękopisem obej- 
muje przeszlo sto stron pisma maszynowego! Nie uwzględniono przytem 
-stałych odmian ortograficznych. 
Jak ju
 wspomniałem, zestawienie rękopisu z tekstem drukowanym 
wykazuje bardzo dużo zmian zasadniczych 2. Często różnica wychodzi 
tekstowi dr
kowanemn na gorsze, psując rym lub styl poetycki; nieraz 
jednakże wprowadzono do druku znacznie udatniejsze słowo. Notatki mar- 
ginesowe są czasami przestawione, a często nie umieszczono ich dokładnie 
przy wierszu do którego nale
ą. Sporo tak
e mamy w druku takich uwag 
marginesowych, których brak w rękopisie i odwrotnie. 
Najbardziej charakterystyczne są jednakże opuszczenia większych ustę- 
pów, które przypadają na ks. IV (pomijając obie dedykacje - przed ks. 
III i IV, które podała do wiadomości Kozłowska) 3. Opuszczenia te mają 
zasadniczo dwojaki charakter: mianowicie, raz pominięto w toku krytyki 
poszczególnych stanów polskiego społeczeństwa skargę poety na Fastum 
y wyniosłość Xięży (w pierwotnej redakcji: Fastum y łakomstwo Xięży), 
przyczem wydawcy - kaliscy jezuici - opuszczając rażące ich miejsca, 
tak niefortunnie połączyli pozostałe wiersze, że grzechy duchowieństwa do- 
stały się na konto tego, co przedaie lak Tyran. 
Przytoczę odnośne miejsca z rękopisu, podkreślając wiersze w druku 
pominięte: ks. IV, pkt. 2, w. 797-819 (druk: IV, s. 151): 


l Karl Thieberger: Samurl von Skrzypna Twardowski. Breslau 1898. s. 46 n. 
2 Oba egzemplarze drukowane, które miałem do dyspozycji (z Biblj. Raczyńskich 
w Poznaniu i z Biblj. Tow. Przyj. Nauk w Poznaniu) niezawsze były z sobą zgodne 
w rozmaitych szczrgółach np. w utywaniu nawiasów i pisowni; np. ks. II, w. 119 (str. 4): 
Bibl. Racz.: Premoteusz - Biblj. Pozn. Tow. Przyj. Nauk: Prometeusz (Rkp.: Prometheusz). 
· Janina Kozłowska: Nieznane wiersze Samuela Twardowskiego. Bib1. \Varsz. 1913, 
t. l, str. 381-385.
		

/00253.djvu

			248 


RUCH LITERACKI 


Ow przedaie ,ak Tyran, at tet barwy starei 
Po Wsiach beło nie widzieć w sukni Chłopa szarei. 
Ale te
 y w Kościołach. y światowych Xię:ty 
800 Niepodobna wyniosłość, te którym to cię:ty 
Bydź musiało zostatnim Chłopkow (pierw.: Wiosek) ich zniszczęnięm 
y czego niekarany 
woim vciq:tęnięm 
Niemógł Zołnierz. czego sąm ludzkich łel niesyty 
Wycisnąć NIeprzyjaciel, Xiqdz wziął nieulyty. 
805 Nie na jakie gwałtowne y tak oczywiste 
Ziorow tych obracaiąc potrzeby Oyczyste, 
Ale swoie wystawy. Chyba at vmarszy 
W kryiomych depozytach y skrzyniach zawarszy 
Felixom ie gotuiąc. Albo iako teraz 
810 Proszeni o łqnowych na Seymach więc niełaz. 
Szwedom się ckupuiqc. Żywoty przykładne 
Grubijaństwem okrzczone. y dyspensy snadne 
Choć w maUeństwach przysięgłYCh... 
Drugą grupę stanowią wszelkie opuszczenia tych wierszy, które mówią 
lub wzmiankują o zdrajcy Bogusławie Radziwiłle, przyczem na niektórych 
miejscach, gdzie w innym kontekście zachodzi nazwisko lub imię zdrajcy, 
zmieniono je na "Hetman", "Xiążę", lub "Generał". Na jednem tylko 
miejscu (ks. IV, pkt. 5, w. 228-229, nota marginesowa; druk s. 241) wy. 
mieniono nazwisko zdrajcy Radziwiłła (gdy przeprasza króla) - chyba przez 
omyłkę, bo w tekście o dwa wiersze wstecz zastąpiono rkp. "Radziwiłł" 
słowem "Xią
ę". Wspomniana nota marginesowa przy w. 228-229 dk. 
(rkp. w. 227/228) brzmi jednakowo w rkp. i druku: "Gdzie go przeprasza 
Radziwiłł" . 
Dalej opuszczono w druku poniższe podkreślone wiersze (ks. IV, 
pkt. 3. - dk. str. 174, rkp. str. 92 r.): 
Rkp. 653 ...Z Wiśniowieckim poszedł 
Prosto ku Tykocinu. Ale nit tam doszedł 
Posłyszawszy, :te Woysko już Radziwiełowe 
(Ktory dotąd poki leł. zadqc skryte owe 
Z Qqsieu!skiem swe niechęci lai] y {goj Woyska go zbau'ił, 
y nakoniec o Szwedzkie Więz;ęnie przyprawił 
O Czego niedowodzq Jędze te przeklęte!) 
660 Z Sapiehą się złączeło. Toż y On zawzięte 
Maiąc swe Intencye, jakoby w tym razie 
Niźliby ku ostiltniei przyszła swoiei skazie 
Nie zszedł Miełei Oyczyznie, przedsięwziął tę zdradę 
Swiętą uiepoganioną, wszcząwszy o coś zwadę 
665 Ze owę Raytaryą pierwei Szwedzką wytnie 
W druku nietylko pominięto sześć wierszy, ale przestawiono wiersze 
rkp. 661 i 662 (= dk. 656 i 655). 
W tymże punkcie III czwartej księgi, między ww. 972 a 973 druku, 
opuszczono 12 wierszy, odpowiadających rkp. ww. 979-991. 
Ok. str. 182; Rkp. str. 96 r., 96 v. 
978 (Dk. 972) Ledwie tywą, po Sląsku kądziel wyprządały 
Do Mężów swych zwrocenia. Czym na ktorą robił 
980 Długo sławę, Nie tylko Wodz się nieozdobił, 
Ale dotąd chwalebne przeszłe swoie dzieła 
Zdał się przez to pomazać. y oiąc im sieła 
Nadewszytko, co ieszcze Niemcow nąm poddanych 
Wiernych się znaydowało. tą trrytowtmych 
985 Srogą Jnquizycyą. Tylkol że Luthrami. 
Tak podrainił. te co bić mieli Szwedv znam;.
		

/00254.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


249 


Stali się nąm y owszęm z nich Nieprzyiaćiele, 
A potęgi przeciwnei przybeło tym wiele 
Owo y tam Szwedzkiego Krola odstqpiwszy 
990 }' tu bełby niechodząc, daleko szczęśliwszy. 
991 Rowiem tak powracaiąc, gdy się o nim sprawi 
Pierwsza połowa wsuniętego wiersza 991 uległa w druku przeiI}.acze- 
niu: "Tym czasem powracaiąc, gdy się o nim sprawi". 
Ks. IV, pkt. 3, ww. dk. 1249-1250 - rkp. 1267-1269: 
Dk. str. 189: 
Do pokoiu nadzieie. Wteby się nie wdawał 
Rkp. str. 100 r., 
Do pokoiu nadzieię, kiedy swe ztei Miary 
W Wenerycznym Kościele odprawią ofiary 
Czego pewien zostaiąc, wteby się nie wdawał 
Zaraz po tern skreślono znowu kilka wierszy, mianowicie od w. 1253 
druku (str. 189): 
Naco Respons Butb.lerow; Posła tego z niczym. 
W rękopisie czytamy (str. 100 r. - ww. 1273-1283): 
1273 Na co respons Buthlerow. Ze skądkoLwiek zacznie 
Znim swq przyiaźn, Zdradziwszy Oyczyznę tak znacznie 
1275 y s.Joł NieprzyiacieLem będąc iei odkrytym, 
Musi bydź podejzrzaną, a onęmu przytym 
Barzo niepo
ytecznq. Bo ani się wierzyc 
Temu godzi, Zeby miał do prawdziwei mierzyć 
Sławy Panskiei terminu, poddaństwa ktoręmu 
1280 Się odprzysiągł? Tym więcy przyiazni swei jęmu 
Mote nieobiecować, kiedy jut ten skaził 
Sobie kredyt, nawet go daleko vraził 
Cię
y Nieprzviacielu. Posła tedy zniczym 
W tymże punkcie III opuszczono jeszcze 4 wiersze, mianowicie mię- 
dzy ww. 1412 a 1413 dk. 
Rkp. str. 102 r., ww. 1442-1447: 
1442 Takte będą Mętom swym wzaiemnie oddane. 
Co się tknie Radziwfeła. Ten te iest poddany 
Do Pansk!ei dyszkrecyi ma bydz zachowany 
1445 Szkody nasze nagrodzq, lubo nie tak srogą 
Względem ich, Exakcyq, ale co przemogq. 
Pisma Kancellarye y Dworskie Mętryki 
Dużo stosunkowo opuścili wydawcy także w punkcie IV tej
e księgi IV, 
bo łącznie dwadzieścia kilka wierszy. Tak np. między ww. 506 a 507 druku 
(str. 206) opuszczono dwa wiersze, zmieniając w dodatku pierwszą połowę 
w. 507 dk., zawierającą imię Bogusława Radziwiłła. 
Dk. str. 206, ww. 506/508: 
...wyprawi przeciw mu Waldeka, 
I innych Generałow, szesnaście im dawszy 
W komendę Regimentow... 
Rkp. str. 109 r., ww. 506-510: 
...wyprawi przeciw mu Waldeka 
Z Xiqtęcięm BUf:.udawęm. (renli Radziwiela 
Przeto te go Niemiecka Matka vrodziela 
Dotąd upor nieminql!J szesnaście im dawszy 
W Komendę Rt'imentow...
		

/00255.djvu

			250 


RUCH LITERACKI 


Następnie opuszczono 8 wierszy między ww. 530 a 531 dk. 
Rkp. str. 109 r., ww. 533-542: 


540 


Hornem, Pudrkiem, Bramerem. Z W"yska zaś Szwedzkiego 
Boguslaw nasz Hadziwieł. ktory Oqsiewskiego 
Tak źle prze.ttym traktował, y z Bratem pospołu 
S'''ym Hetmanęm. siedziec z nim v iednego stołu 
Nawet niechciał. Teraz g? Panem swym vlnawa, 
Co więtsza Dobr01zielęm! te gn niepodawa 
W ręce twarde 1 ata'om! ktorzy at go gwałtem 
Brał mu chcieli. Tym chodzi y nawie/u" kszałtem 
Obraca się f01tuno, Tamte padnie scięty 
Od Tatarow lezrahel... 1 


535 


Między wierszami 576 a 577 druku opuszczono znowu dziesięć wier- 
szy, zmieniwszy uprzednio częściowo w. 570 dk. (580 rkp.). 


Dk, str. 207, w. 570: O więźnia przednieyszego... 
Rkp. str. 110 r., w. 580: O więźnia Radzi:łJieła... 


W wydaniu kaliskiem na str. 207 (ks. IV) kończy się ustęp po w. 576 
"Wszakże potym nie długoż się rekolliguie". Wiersz następny 577, "Ktorą 
gdy tam Fortuną Gąsiewski pracuie" jest wsunięty, rozpoczynając ustęp 
nowy. W rękopisie mamy \V zakończeniu ustępu poprzedniego jeszcze dal- 
szych dziesięć wierszy. 
Rkp. str. 110 r., ww. 587-596: 


y wnet skupi. Tę tylko poniozszy ztąd szkodę 
Ze co miał za jedyną zwycięstwa nagrodę, 
Wpu
ci Radziwieła, ktory wnette znowu 
590 Przeciw Kawaterskięmu Brata swego słowu 
Zbiel!,ł do SZTt'edow. Ani się drugi raz poprawił, 
Owszem tak uyrodzonym Ovczyznie sfl.'ei stawił 
Przeciw samei Naru-ze, Że choł Wieźniem v niei. 
Nionakłonił a/fe 'tu Synowskiego ku nie;. 
595 Kacerko u'ęt,jroda Co się to tym zdobisz? 
Pięknym zwierzchu Koloręm, O czego nierobisz? 
Ktorą gdy tam Fortuną... 
Pewne zasadnicze różnice między drukiem a rękopisem wykazuje 
także ostatni rozdział "Wojny domowej" czyli punkt V, czwartej księgi. 
I tutaj np. stwierdzamy brak dziesięciu wierszy na str. 283 wydania ka- 
]iskiego, więdzy ww. 2002 a 2003. Opuszczone miejsce brzmi w rękopisie 
(str. 150 V., ww. 2003-2012): 


t Odmienną wersję mają takte wiersze 546 i .547 
556 i 557 rękopisu. 
Dk. str. 207: 
5"15 


druku, odpowiadaiące wierszom 


...konwoiowani do Thorunia, gdzie był 
Zakład Gniński Z-Smoszewskim, at wielką tem przebył 
I ten i ci odwagą, ieszcze pod te czasy 
109 v.: 


Rkp. str. 
555 


konwoiowani do Thorunia, gdzie beł 
Oniński takte w zakładzie, a z wielką tom przebeł 
y ten, y ow odwagą, leszcze pod te Czasy.
		

/00256.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


251 


leszcze o to uproszq Napotężnieiszego 
panow swoich imięnięm Krola Francuskiego 
2005 Za ktorego staraniem y fatygq swiętq 
lego ten Medyator szczęśliwie zaczętq 
Skonc!eł taką Imprezę, Zeby on sąm za nię 
Im przyręczeł, y ktob:J albo niedbał na nię 
Albo iq smiał rozrywać Sam beł sprawiedliwym 
2010 Nad nim Exequtorem. Co Izekł sw!etobliw;;m 
Słowem Poseł, będąc tu w Krolewskiei Osobie, 
Ze w krotkiei ten warunek będq mieli dobie. 
W. 
004 brzmiał pierwotnie: "Przez tego tu Legata Krola Francu- 
skiego", a słowa "taką Imprezę" w w. 2007 są redakcją drugą (skreśloną) 
i trzecią (ostateczną); pierwsza redakcja nieczytelna. 
Pewną odmianę przedstawia także pierwotne ujęcie ww. 1409-1413 
punktu 5, księgi IV. W druku czytamy (str. 269): 


...Co się im dostało, 
(A było Komonnika do piąci u Set mało) 
Pod Grudziądzem dopiero. kiedy tut przy Mieście 
Wisłę przeprawuiących, ubił ich ze dwieście. 
I wozow wziął pięćdziesiąt... 


W rękopisie (str. 143 r.) pierwotna redakcja brzmiała: 
...Co się im dostało 
Pod Grudziądzem dopiero, kiedy na to szczęście 
Trafiwszy u przeprou')', pobił ich ze dwieście 
y wozow wziął pięcdziesiąt... 


Zmianę uskutecznił poeta na prawym marginesie, w brzmieniu, 
uwzględnione m (oczywiście poza pisownią) w druku. 
Pisząc o pierwszej, drugiej czy trzeciej redakcji tekstu, mam oczywi- 
ście na myśli warjacje, które wyszły z pod pióra poety-kopisty. 
Wreszcie chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jedną odmianę tekstu, 
dokonaną przez wydawców. 
Ks. IV, punkt 5, ww. 1624-1630. 
Dk. (str. 274-275): 


A nie znowu do Polski swoiey ustępować 
1625 Gdzie lud iego przez cięszkie stacye i chleby 
Polskę Wielgą ucisnął. Naostatek gdzieby 
Za prace ich powinna nie doszła zapłata 
Chocby znali zgubę iey i ruinę świata 
Z-tądby nie szli, a wszelka nagliła potrzeba: 
1630 Zeby nie doiadali tak gorzkiego chleba. 


Rkp. (str. 145 v.): 
A nie znowu Ila Polskę (do Polsky) swoię następować (vstępować) 
1625 Ktorq przez niezwyczayne stacye y chleby 
Cięszko bardzo vcisnął. Naostatek gdzieby 
Woyska iego powinna niedoszła zapłata 
Choćby widział zgubę iei, y ruinę świata 
Poiść ztqd niechciał. A wielka nagliła potrzeba 
1630 Zeby beł niedoiadał tak gorzkiego chleba. 


Poprawki w w. 1624 (na Polskę - do Polsky, następować - ustę- 
pować) poczyniono później; atrament jaśniejszy, przyczem poprawiono słowo
		

/00257.djvu

			252 


RUCH LITERACKI 


w słowie wzgl. literę w literze. Pozatern cały ten ustęp ww. 1624-1630 
ta
 sama ręka przekreśliła. Inne ró
nice (poza w. ]624) między rękopisem 
a drukiem w rękopisie nie są zaznaczone. Z tego mo
naby wnioskować, 
że owe późniejsze poprawki i kreślenia pochodzą od wydawców, którzy 
tym rązem ujęli się za mocno skrytykowanym przez Twardowskiego Czar- 
neckim. 
Wiersze następne ]63]-1648, zajmujące w rękopisie dolną połowę 
str. ] 45 v. a zawierające liczne kreślenia j warjanty, zostały przez poetę 
całkowicie przekreślone, poczem powtórzył je autor, już tez jakichkolwiek 
warjacyj, na str. 146 r. 
Brak także w rękopisie jezuickiego A. M. D. G., którem zakończono 
tekst" Wojny domowej". 
Wkońcu warto zaznaczyć, 
e Twardowski, w toku przepisywania przeo- 
czył str. 140 V., która pozostała czysta, niezapisana. 
Zajęłem się w niniejszym szkicu przedewszystkiem opuszczeniami 
i większemi odmianami między rękopisem a drukiem. Pozatem różnic 
dlObniejszych mamy bardzo dużo. 
Ilościowa różnica wierszy w ks. U-IV przedstawia się następująco: 


Druk: 
ks. II: 2754 ww. 
ks. III: 1952 . 
ks. IV, pkt. 1: 780 ww. 
pkt. 2: 1108 " . 
pkt. 3: 1448 . . 
pkt. 4: 1748 . . 
pkt. 5: 2046 . . 
Razem: 11836 ww. 


Rękopis: 
2754 ww. 
1952 . 
780 . 
1116 . 
1482 . 
1768 . 
2056 . 
Razem: 11908 ww. 


Zatem rożnica 72 wierszy, oprócz notatek marginesowych i drobniej- 
szych odmian .tekstu. 
Resumuj'lc wyniki zestawienia druku z rękopisem, stwierdzamy, Ze 
wydanie kaliskie w rzeczy samej mało nadaje się do studjum nad" Wojną 
domową"; jako rozbie
ne z autografem prowadzi do fałszywych wniosków, 
stawia poetę w innem świetle, nie zezwala na opracowanie strony języko- 
wej "Wojny domowej", co jest w badaniach nad Twardowskim kwest ją 
wielkiej wagi. Zatem nowe, pełne wydanie, na rękopisie oparte, jest waż- 
nym postulatem w zakresie badań naszej literatury barokowej. 


Pelplin (Pomorze). 


Ks. A. F. Kowa/kowski.
		

/00258.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


253 


o T. ZW. BADANIACH »FORMALNYCH(( 
NAD LITERATURĄ * 


Jak wiadomo istnieją słowa, posiadające magiczną władzę oddziały- 
wania na ludzi, tak, że nawet wówczas, gdy nie są r07.umiane, sprowadzają 
natychmiastową reakcję. W pewnych sferach jest niem słowo "mason", 
w dziedzinie krytyki liter a cld ej odniedawna, ale ze zdumiewającą mocą 
panuje słowo "formalista". 
W polemikach oznacza ono skostniałego dłubologa, z pasją goniącego 
za przecinkiem, kropką, stopą rytmiczną lub rymem, nie uświadamiającego 
sobie, że literatura to tętniąca życiem skarbnica "myśli przędzy" i "uczuć 
kwiatów" każdego narodu, że jest ona plastycznym obrazem duszy, oso- 
bowości poetów. Taka właśnie koncepcja badacza-formalisty przeziera ze 
słów prof. Kleinera: "Formalizm popełnia ten sam błąd co behavioryzm 
w psychologji: trzyma się pewnych przejawów, a nie widzi poza niemi 
osobowości" 1. Koncepcja ta podyktowała p. Frydemu nieoczekiwane za- 
kończenie recenzji ostatniego Rocznika Literackiego: "Trzeba zobaczyć poza 
tekstem, średniówką, konstrukcją formalną życie literackie, trzeba przezwy- 
ciężyć formalizm w krytyce literackiej" 2. Z niej biorą początek ucieszne 
i sugestywne epitety: "talmudyzm", "doktrynerstwo", "opętanie" formali- 
stów, ona wreszcie stanowi źródło poważnych sporów między badaczami 
i krytykami tej miary, co prof. Kridl i Kołaczkowski, Braun i Zawodziński 
i \V rezultacie ona jest sprawcą zasadniczych nieporozumień. 
Skąd się u nas to przedziwne słowo - "formalista" - wzięło? Po- 
przedziło je i zrodziło słowo inne - "esteta". Na początku ]933 r. uka- 
zał się dłuższy artykuł, sygnalizujący "przełom w metodyce badań literac- 
kich". Autor, prof. M. Kridl, wskazał w nim na fakt, że metoda filolo- 
giczna przeżyła swój bohaterski okres, że musi zastąpić ją metoda nowa 
i zarysowując ogólnie jej program, dodaje: "Możnaby więc tę... nową meto- 
dę nazwać od biedy estetyczną" 3. Może i nie przypuszczał, że nie meritum 
jego wywodów, lecz ta właśnie, użyta "od biedy" nazwa stanie się głów- 
nym powodem ożywionej polemiki. "Estetyzm" zrozumiano jako badanie 
pierwiastków piękna w dziele, jako lubowanie się w artystycznościach, istnie- 
jących i wartościowych autonomicznie, i coprędzej związano go z młodo pol- 
skiem hasłem "sztuka dla sztuki". Prof. Kołaczkowski, broniąc ogó]no- 
ludzkich, życiowych i kulturalnych wartości literatury, twierdził: "...walka 
z doktrynerami estetyzmu jest zbyteczna, wierzę, że za dziesięć lat ta po- 
stać epigonizmu będzie z taką oczywistością widziana, jak dziś epigonizm 
Pikadora" 4. P. Kubacki z pewnością i zapałem wołał: "Estetyzm łączy 
się z młodopolskiem hasłem "sztuka dla sztuki", ...(to są)... stare komu- 


* Referat wygłoszony na Zjeździe Kół Polonistycznych w Poznaniu, w listopadzie 
1935 r. 
l Cytuję wg. sprawozdania K. Irzykowskiego: Monachomachja humanistyczna. Pion, 
Nr. 26, r. 1935. 
2 Pion, Nr. 40, r. 1935. 
· M. Kridl. Przełom w metodyce badań literackich". Przegląd Współcz. Nr. 130. 
luty 1933 r. 
ł S. Kołaczkowski. Literatura polska w r. 1933. Rocz. Lit. za rok 1933. W-a. 1934.
		

/00259.djvu

			254 


RUCH LITERACKI 


nały... (tO) krzywdzi pozytywizm... (który)... był wspaniałym rozkwitem li- 
teratury ...Estetyzm przedstawiałby minimalizm w literaturze" I. Głosom 
tym uległ prof. H. Elzenberg, a nie sprawdziwszy dokładniej faktycznego 
stanu rzeczy, założył, że "...najesencjonalniejsze może pytanie, jakiem karmi 
się spór o estetyzm brzmi: Czy lepiej jest, żeby pisarz... stawiał sobie 
za zadanie samo tylko stworzenie czegoś pięknego, czy też, by kierowały 
nim także jakieś inne, pozaestetyczne zamiary" 2 i poświęcił roztrząsaniu 
tego problematu całą rozprawę filozoficzną, interesującą i pożyteczną ale, 
wbrew jego mniemaniom niezwiązaną z sednem zagadnień, dokoła których 
toczyła się polemika. 
W ten to sposób w umysłach "opozycji estetycznej" powstała kon- 
cepcja badacza - estety, epigona i pięknoducha, oschłego poszukiwacza 
ozdóbek. 
Niebawem, jak się powiedziało, "esteta" zrodził "formalistę". Głów- 
nego rzecznika "nowej metody", pro£. M. Kridla, wyzywano coraz ciszej 
"od estetów", coraz głośniej "od formalistów". Zawsze tak ostrowidzący 
Irzykowski posługuje się tą nazwą stale, formalizm zaś uważa za "odpo- 
wiednik formizmu w literaturze twórczej" 3. Obecnie "formalista" jest już 
stałym (i niepochlebnymI) epitetem - "esteta" występuje bardzo rzadko, 
jako jego synonim. Każdy z tych terminów kojarzy się odrazu i automa- 
tycznie z szeregiem atrybutów. 
Ale, rzecz dziwna, "formaliści" nie chcą się pogodzić ze swoim 
konterfektem, skonstruowanym przez przeciwników, uważając go za niepo- 
dobny i wręcz fałszywy. Prof. Kridl pisze artykuł, wymierzony przeciwko 
prof. Kołaczkowskiemu, w którym dowodzi, że nowa metoda nie ogranicza 
pola badań, odwrotnie, dąży do ogarnięcia całości utworu, "chce tę całość 
w odniesieniu do dzieł literackich integralnie analizować" 4. Zawodziński 
w dyskusji z Braunem stale musi coś prostować i wyjaśniać. Otóż, jak 
się wydaje, źródłem nieporozumień, przyczyną, która sprawia, że "obóz 
formalistów" nie może się doczekać ataku na swe zasadnicze wywody, 
podstawą, na której anty-formaliści zbudowali koncepcję estety-sybaryty, 
potem, formalisty-oschłego zbieracza "zewnętrznych" szczegółów są wła- 
śnie tylko terminy. 
A więc "esteta". Żadna wypowiedź obrońców nowej metody nie upraw- 
niała do twierdzenia, iż są zwolennikami "sztuki dla sztuki" z tego pro- 
stego względu, że problem ten znajdował się poza zakresem ich zainte- 
resowań; o konieczności walki z moralizowaniem mówili stale w odniesie- 
niu do badaczy, nie zaś twórców. Zupełnie dowolnie, wskutek swobod- 
nych skojarzell terminologicznych nową "estetyczną" ("od biedy"!) metodę 
związano z estetyzmem epoki Przybyszewskiego i zaczęto polemikę z wła- 
snemi przeświadczeniami. Być może - działał tu także ten moment, że 
estetykę definjuje się powszechnie jako "naukę o pięknie", (a termin piękno, 
zrozumiano, jako "wartość estetycznie dodatnią"), podczas gdy należało ją tu 
rozumieć szeroko, jako "naukę o sztuce", "przedmiotach estetycznych", w tym 
wypadku - literackich. Bardziej skomplikowana jest sprawa z terminem 


l Kubacki W. Estetyzm czy kulturalizm. Marchołt. Nr. 1, r. 1934. 
z H. Elzeuberg. W sprawie estetyzmu w literaturze. Marchołt. Nr. 3, r. 1935. 
· K. Irzykowski. Monachomachja humanistyczna. Pion. Nr. 26, r. 1935. 
ł M. Kridl. O kaznodziejstwie i estetyzmie. Ruch Lit. 1934. Nr. 9.
		

/00260.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


255 


"formalista". Trzeba wskazać na dwa jego przypuszczalne źródła. Stanowi 
on najprawdopodobniej żywcem przeniesioną nazwę, związaną ze szkołą 
rosyjskich badaczy, albo owoc nawykowego dzielenia utworów.na "treść" 
i "formę". 
Poglądy rosyjskich formalistów dają pewne podstawy do przypuszcze- 
nia, że nie obejmują całości zagadnień, które nasuwa utwór, jako przed- 
miot badań literackich. Ftmdamentalnem założeniem tych poglądów jest 
teorja, stwierdzająca istnienie dwu systemów językowych: Systemu języka 
praktycznego i systemu języka poetyckiego. Język praktyczny służy jako 
sposób porozumiewania się, jest narzędziem informacji, język poetycki 
mieści cel sam w sobie, jest systemem samowartościowym i samowystar- 
czalnym. Możnaby więc stąd wysnuć wniosek, nie pozbawiony słuszno- 
ści, że rosyjscy formaliści negują możliwość informowania za pomocą lite- 
ratury, mówią tylko o "poetyckości" jej języka, czemś więc "zewnętrznem", 
a polscy "formaliści", wzorując się na nich, wysuwają program skrajnie 
pojętych analiz formy "zewnętrznej". Zdawało się to tern bardziej nie ule- 
gać wątpliwości, że powoływano się u nas niejednokrotnie na to, co w dzie- 
dzinie poetyki osiągnięto Da Wschodzie (Prof. Kridl, Zawodziński, młodzi 
poloniści). Niemniej wystarczyło spojrzeć trochę głębiej, zapamiętać nieco 
lepiej chociaż niektóre oświadczenia polskich "formalistów", by zauwa- 
żyć, że istnieje głęboka, zasadnicza różnica między nimi i formalistami ro- 
syjskimi. Mianowicie nie twierdzono u nas nigdy, le badanie stylu, ryt- 
miki, kompozycji jest celem samym w sobie; że należy się do nich ogra- 
niczyć. Oto "wypowiedź" Zawodzińskiego: "Ani mi do głowy nigdy nie 
przyszło i nigdy nic takiego nie napisałem, żeby zalecać czytelnikowi Ham- 
leta, apercypować tylko budowę zdań, prozodję, dźwięczność wyrazów, na- 
stępstwo porównań i przenośni... więc zastrzegam się przeciw imputowaniu 
mi tak ciasnego i oczywiście absurdalnego pojmowania "doznania este- 
tycznego" 1. We wspomnianym już artykule prof. Kridl pisze: "Płonne 
więc są obawy prof. Kołaczkowskiego... że metoda estetyczna, nowocze- 
śnie i racjonalnie pojęta zignoruje drogie mu ideały, myśli przewodnie, 
postawy moralne i zdobycze intelektualne utworów literackich. Znajdzie 
je tam niezawodnie z tern tylko zastrzeżeniem, że traktowane będą, jako 
f u n k c je (podkreś. aut.) utworów poetyckich w związku właśnie z ich 
całością (t. j. z innemi elementami), a uie w oderwaniu od nich, jako coś 
osobnego, co posiada sWÓj żywot poza utworem" 2. Gdzież więc w tych 
słowach znaleźć można "ortodoksyjny" formalizm? Rosyjski wyglądał sta- 
nowczo nieco inaczej. 
Trzeba przyznać, że hipoteza, dotycząca istnienia dwu odrębnych sy- 
stemów językowych jest dość słaba. Nie da się zaprzeczyć, że język prak- 
tyczny stanowi narzędzie informacji, z tego jednak nie wynika, żeby ta in- 
formatywność była cechą, różniącą go od poetyckiego, żeby ten ostatni 
był odarty z możności informowania. Pewne, ściśle określone "wiado- 
mości" znaleźć można nietylko w "Lalce" Prusa (Wokulski własnemi si- 
łami osiągnął wykształcenie), ale w zbiorze utworów tak par excellence 
poetyckich, jak "Księga ubogich" Kasprowicza. (Człowiek "wadził się 
z Bogiem", aż osiągnął harmonję duchową). Z drugiej jednak strony nie 


K. W. Zawodziński. Jeszcze jedna odpowiedź. Zet. nr. 14, r. 1934. 
O kaznodziejstwie i estetyzmie...
		

/00261.djvu

			256 


RUCH LITERACKI 


da się zaprzeczyć, że język praktyczny wykazuje dążności do osiągnięcia 
ekspresji i siły sugestywnej. ("Pięknie" napisane dzieła przyrodnicze, ma- 
tematyczne, "piękny" styl czyjejś mowy etc.). Naturalnie - ogółem wziąw- 
szy, literatura jest bardziej "naładowana" ekspresją językową, niż język 
praktyczny, i teoretycy rosyjscy stwierdzili istnienie różnicy raczej ilościo- 
wej, niż jakościowej. Różnica zasadnicza i podstawowa znajduje się 
niewątpliwie gdzieindziej. I gdy "formaliści" polscy zaklinali się, że nie 
ignorują "myśli", "idej" - owych właśnie informacyj, musieli właściwie 
jasno określić, czem ona jest w literaturze i jak ją zbadają. Wprawdzie 
nie mogli w krótkim czasie, w atmosferze ciągłych nieporozumień wszyst- 
kiego dokładnie sprecyzować, każdą rzecz wyczerpać, niejednokrotnie prze- 
cież sami sobie musieli rozpraszać wątpliwości, rozwiązywać natychmiast 
trudne, skomplikowane zagadnienia, lecz mimowolnie dawali sposobność 
do powierzchownych zarzutów i posądzeń. 
Otóż, aczkolwiek nie da się zaprzeczyć, że "informatywność" jest ce- 
chą także języka poetyckiego, trzeba stwierdzić, że jest ona w nim tak 
swoista i odrębna od informatywności języka praktycznego, iż - być może 
stanowi jeśli nie najważniejszą różnicę, to jedną z najważniejszych, waż- 
niejszą od różnic, tkwiących w języku, różnicę między literaturą a innemi 
dziedzinami. "Informacja" literacka nie jest bezpośrednio podawana, lecz 
pośrednio u k a z y w a n a, p o s t a c i o w a n a. I tak - Prus, zamiast nas 
poinformować z przykładami, że prawdziwą i pewną ostoją na straży pol- 
skiej ziemi jest chłop, nie zaś lekkomyślna szlachta, zamiast więc napisać 
referat z dziedziny historyczno - socjologicznej, społeczno - psychologicznej 
lub wreszcie moralnej - stworzył dzieło literackie, to co nazywamy po- 
wieścią, dał wizję pewnej poetyckiej rzeczywistości, wprowadził do niej 
szereg postaci oraz ich grup, wprawił je w pewne działanie, ustalił między 
niemi określone stosunki, stworzył taką syntezę, w której zamiast zdania 
"chłop jest wytrwały", mamy konkretne, poetyckie, żywe "przedstawienie", 
literacki "obraz", a owo zdanie "rozpłynięte" jest w każdym jego elemen- 
cie, nie istnieje poza nim, jest nim samym, jest "odintelektualizowane", 
otrzymało sobie właściwe, konkretne życie literackie w obrębie utworu 
p. t. "Placówka". 
I tak rzecz ma się z każdą "informacją" - "problemem", "ideą", "my- 
ślą". Nie istnieje samodzielnie, może być badana, ale jeśli ma być zba- 
dana, to przecież nieinaczej, jak w tym swoim kształcie literackim. Jak 
badać? Czy dotrzemy do niej, czy ją ogarniemy, poddając analizie kom- 
pozycję, styl, rytmikę i t. d.? Wydaje się, że jest to jedna z dróg, lecz 
czy jedyna? Napewno nie, ale każda przyszła droga badania musi, jak ta, 
dążyć do celu ostatecznego - jest nim zawsze utwór; każdy element, in- 
telektualny, psychologiczny, ideologiczny staje się literackim elementem 
tego właśnie utworu. Jeżeli nie jest całkowicie "wcielony" i bytuje sa- 
modzielnie, trzeba znaleźć stosunek między nim i resztą e]ementów... 
I w tym sensie, jak sądzę, jest każda "idea" bardziej żywa, aniżeli 
ta, którą ideologowie kultury, zagadnień społecznych, wypruwają, jako 
abstrakcyjne "poglądy na świat"... I w ten sposób "formalizm" polski, 
aczkolwiek niew	
			

/00262.djvu

			ROK x. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


257 


wej metody było dosyć wyraźne dla tego, kto nie został uwiedziony zdra- 
dliwym terminem "formalista". 
Ale, być może, działał w konstruowaniu różnorakich insynuacyj i ten 
jeszcze moment, że "formaliści" polscy, jak zresztą i rosyjscy, wystąpili 
przeciwko historyzmowi, badaniom genetyczno-filologicznym i psycholo- 
gicznym. Zarzucano im bezkońca, że ignorują człowieka, osobowość 
artysty. Ale i tu w sednie rzeczy tkwiło nieporozumienie. Przedstawicie- 
lom "nowej metody" chodziło przecież nie o negację zagadnień ewolucji 
i wyłączenie jej poza nawias nauki o literaturze, ale o to, że najściślej 
ustalone związki faktów historycznych nie wytłumaczą, nie objaśnią, czem 
jest ten oto, dany mi do zbadania utwór. I tak np. istoty, charakteru 
literackiego polskiej twórczości epoki Stanisława Augusta nie objaśnią ani 
mecenasostwo tego króla, ani obiady czwartkowe. 
W dziedzinie badań genetycznych chodziło o poddanie w wątpliwość 
ogólnie przyjętego mniemania, że dzieła poetyckie są przyczynowem na- 
stępstwem realnego życia autorów, o ponowne zaatakowanie pozytywistycz- 
nej teorji "rasy", "środowiska", "chwili dziejowej"; w dziedzinie badań 
psychologicznych o stwierdzenie, że między psychiką żywego indywiduum, 
poety, a jego kreacjami, bohaterami dzieł literackich niema związku, który 
mógłby być problemem ważnym w badaniach. We wszystkich tych wy- 
padkach chodziło o ten zasadniczej wagi fakt, że nie wolno w analizie 
naukowej przedmiotów z zakresu sztuki, poezji, posługiwać się surową 
psychologją, surową historją, surowemi naukami o społeczeństwie, gdyż 
każda z tych dziedzin jest w literaturze przemieniona, przetransponowana 
na sztukę i jako surowiec - nieważna. Trudno zaprzeczyć wartości mo- 
nografjom, biografjom, ale, jak wykazała praktyka, mono graf ja daje pozory 
wyjaśniania, zostawia bowiem dzieło na uboczu. Jeżeli się pisze biograf je 
wielkich ludzi, można i, oczywiście, zewszechmiar warto pisać biograf je 
artystów, same w sobie często interesujące, lecz co innego, gdy utwór 
literacki zaczyna być traktowany w tej samej perspektywie co np. pójście 
autora do klasztoru. Mieszanie realjów życia z irrealnym światem sztuki 
nie jest wyjaśnianiem naukowem nawet tam, gdzie wydaje się interpreta- 
cją. Przez to jeszcze nie zaprzecza się konieczności - 
zęsto nieuniknio- 
nej - wyjaśnień w węższem tego słowa znaczeniu. Zaden przytomny 
"formalista" nie przeciwstawi się potrzebie wytłumaczenia niejasnych słów 
tekstu, nieznanych nazw, lub nazwisk, lecz są to rzeczy drugorzędne, słu- 
żą bowiem przedewszystkiem poprawnemu zrozumieniu sensu tekstu, nic 
ponadto, chociaż może się zdarzyć, że, jak u Dantego, te właśnie drugo- 
rzędne momenty są wyjątkowo kłopotliwe i swoiście ważne. Nikt nie ma 
zamiaru "odrąbywać" dzieła od autora, niemniej te faktycznie istniejące 
związki są dla badacza, jako związki psychologiczne sensu stricto - bez 
znaczenia. Dlatego to właśnie ostatni artykuł Boy'a trafia w próźnię l. 
Nie w tem rzecz, że człowiek nie "odbija się" w utworze literackim, ale 
w tern, że człowiek ten jest dany i dostępny literackiemu poznaniu dopiero 
w dziele i poprzez dzieło. Jeśli psycholog twierdzi, że literatura także 
jest dla1] materjałem do badań psychologicznych - dobrze, byleby nie 
twierdził, że wyjaśnia zagadnienia literackie. Problem, o ile literatura rze- 
czywiście może być materjałem analiz psychologicznych - należy pozo- 


l Boy-Żeleński: Czy myć zęby czy ręce. Wiadomości Literackie, nr. 41, f. 1935.
		

/00263.djvu

			258 


RUCH LITERACKI 


stawić samym psychologom do rozstrzygnięcia. Więc nie da się tu stwier- 
dzić, że dzieło to zęby, autor - ręce - myć należy i zęby i ręce. Py- 
tanie, postawione racjonalnie, powinno brzmieć: "Czy mam myć moje żywe 
zęby, czy ręce mojego portretu, malowanego przez pana X?" To przecież 
są także "moje ręce"l "Nowa metoda" usiłowała przestrzegać przed mie- 
szaniem rąk własnych i żywych z malowanemi, przed mieszaniem tych 
"dziedzin", protestowała przeciw używaniu mydła tam, gdzie potrzebne są 
inne środki. I w poszukiwaniu s p e c y f i c z n o Ś c i przedmiotów literac- 
kich, istoty ich odmienności od innych przedmiotów. wiązała się, czy "so- 
lidaryzowała" niewątpliwie ze szkołą rosyjskich formalistów, a pomimo to 
różniła się od niej zasadniczo i znamiennie, czego "przeciwnicy" nie usi- 
łowali nawet dostrzec. 
Jak stwierdziliśmy, drugiem źródłem nieporozumień było prawdopo- 
dobnie nawykowe dzielenie utworów literackich na "treść" i "formę. 
"Formaliści" badaliby formę, opozycja broniłaby treści. Zagadnienie sto- 
sunku treści do formy było już przed kilku laty na naszym gruncie żywo 
dyskutowane 1. Wszyscy, prawie bez wyjątku, doszli wówczas do wniosku, 
że jest to problem pozorny, ponieważ treść z formą stanowią nierozerwal- 
ną jedność. Obecnie więc "formaliści" powinni byli oczekiwać raczej za- 
rzutu, że nie zdołają zbadać formy, nie badając eo ipso treści, tymczasem 
właśnie ówcześni i dawniejsi (prof. Kleiner - rozprawa o "Treści i formie 
w poezji") rzecznicy nierozerwalności tych kategoryj wysuwają twierdzenie, 
iż nowa metoda ograni.cza zakres badań do... zewnętrznej formy, drugo- 
rzędnych przejawówlt Zeby uChylić ten zarzut wystarczy przeczytać, co 
mówią polscy "formaliści". ..Nawet tam, gdzie (jak to bywało i bywa) 
omawia się oderwane "figury" stylistyczne, a robi się to w sposób inteli- 
gentny, musi się z konieczności zwracać uwagę na ich związki z kontek- 
stem, a więc z koncepcjami, zamiarami, celami poety w danym momencie. 
Cóż dopiero, jeżeli się bada utwór poetycki, jako całość, złożoną z szere- 
gu elementów, niedających się od siebie oddzielićl" 2 Wprawdzie formali- 
ści rosyjscy walczyli także z koncepcją dualizmu formy i treści, zastąpili 
ją jednak koncepcją "chwytu" i materjału, która także jest w samej swej 
istocie wątpliwa. Materjałem według ich mniemania jest to, co uprzednio 
surowe, w zespole chwytów staje się sztuką. Tymczasem należy zauwa- 
żyć, że taki "materjał" nie istnieje, "in crudo" nigdy badaczowi nie jest 
dany, przedmiot analizy stanowi już gotowe dzieło sztuki, materjał jest 
dany, jako dzieło sztuki. Zresztą, zagadnieniem owego materjału zajmo- 
wali się zbyt mało tak, że nie wiadomo dokładnie, czy przedstawiał on dla 
nich jakikolwiek problem poważniejszy? Tymczasem w Polsce, nietrudno 
zrozumieć, dlaczego sprawa tego "materjału" odrazu stała się kością nie- 
zgody, ciągle do niej, często bez potrzeby, wracano tak, że chociaż mogła 
stale nasuwać wątpliwości, jaskrawo rzucało się w oczy przekonanie naszych 
"formalistów" , że treścią jestforma, a formą jest treść. Możnaby tu jeszcze do. 
dać i to, że wprawdzie nie praktycznie lecz teoretycznie koncepcja samodziel- 
nej "treści" została już u nas dawno zdyskwalifikowana, a nawet ośmieszona 
(Irzykowski), to jednak koncepcja samodzielnej formy panoszy się jeszcze 
dotychczas. Rosyjscy formaliści tak całość utworu poetyckiego rozumieli, 


Polemika w związku z koncepcją .czystej formy" Witkiewicza. 
M. Kridl: O kaznodziejstwie i estetyzmie.
		

/00264.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


259 


iż wszystko w nim uważali za formę, z równem powodzeniem możnaby 
mówić, że wszystko w nim jest treścią, wyłączywszy kształt i następstwo 
czcionek oraz kartki i okładki. Właściwie należałoby unikać zarówno na- 
zwy "treść", jak nazwy "forma", wynaleźć zaś taką, która ujmie koncepcję 
jedności obu tych elementów. Niezaprzeczalność istnienia tej jedności 
była dla polskich "formalistów" oczywista, ciągle temu dawali wyraz, po- 
mimo to w polemikach bezustannie dochodził do głosu zarzut, że są zwo- 
lennikami badania "formy zewnętrznej", akcesorjów! 
I jeszcze dalszy moment, wymagający sprostowań. Uważa się, że 
obecnie "...teza samego dzieła, rozważanego czysto formalnie, przeważa 
dziś u nas, jest modna, występuje agresywnie, niemal terorystycznie" 1, że 
jej zwolennicy są mało liberalni, a przecież nawet Żirmunski ,,". wyraźnie 
się zastrzega, że jego tezy bynajmniej nie prowadzą do wniosku, żeby do 
zabytku literackiego nie można było podejść z innego punktu widzenia 
niż estetyczny" 2. Pomińmy ten fakt, że Żirmunski walczył z formalista- 
mi (do ich grupy właściwie nie należy), czy jednak polscy "formaliści" 
są tak nieliberalni, agresywni i terorystyczni? Żeby nawet bardzo chcieli, 
to nie mogą nikomu zabronić badać tak, jak mu się podoba, "formalista" 
jest tu całkowicie bezsilny, a zresztą przypuszczalnie mało go to obcho- 
dzi. Lecz z drugiej strony, czy jest w tern coś dziwnego, jeśli protestuje 
on przeciw włączaniu do dorobku badań nad literaturą każdego bez wy- 
jątku twierdzenia, które jej dotyczy? Człowiek np., jako przedmiot badań. 
nasuwa nieskończoność problemów, a przecież psychologa obchodzi on 
jako innego rodzaju całość niż np. chemika. Czy przez to samo chemik 
nie pozwala badać człowieka psychologowi? Oczywiście - nie. Chodzi 
mu tylko o to, żeby się psycholog nie łudził, że jest chemikiem i nie fe- 
rował wyroków w dziedzinie chemji. Rzecz w tern, by naukę o literaturze 
obronić przed eklektyzmem, uczynić ją nauką o przedmiotach literackich. 
Wiadomo przecież, że jakaś cecha, która dla jednego badacza jest rzeczą 
olbrzymiej wagi, dla innego, chociaż jej istnieniu nie może zaprzeczyć, 
pozostaje bez żadnego znaczenia, poza sferą jego zainteresowań. To też 
następujące oświadczenie p. Siedleckiego, zdaje się, zwolennika nowej 
metody, nie jest dla nas przekonywające: "Nowa nauka o literaturze... 
obejmujemy tą nazwą wszystkie kierunki badawcze, negatywnie ustosunkowa- 
ne do panującego u nas filologizmu, a więc wszystkie (oprócz pewnego 
typu eklektyków) metody poza właśnie filologizmem. Geisteswissenschaft, 
fenomenologja, zachodnia "socjologja", metoda marxowska, formalizm, ba! 
freudyzm - wszystkie te kierunki... mają prawo do życia. Do walki o ży- 
cie. A to już całkiem inna sprawa, która z tych metod... zwycięży" 3. - 
Oczywiście p. Siedlecki w swym liberalizmie idzie za daleko. Bez względu 
na to, kto kiedykolwiek zwycięży, niewzruszoną zasadą jest dla nas fakt, 
że ani marxizm, ani freudyzm nie mają nic wspólnego z badaniami litera c- 
kierni, chociaż zajmują się literaturą. Przeciw nim wystąpić należy z ta- 
kiemi samemi zarzutami, jak przeciw społecznikom i psychologom starego 
autoramentu. 


l Boy: Czy myć zęby czy ręce; H. Korotyński: Poezja jest sl1uką słowa. Prosto 
z Mostu, nr. 29, r. 1935. 
2 H. Korotyński; Poezja jest sztuką słowa. 
3 Fr. Siedlecki: Na marginesie "stylistyki" Tomaszewskiego. Przegl. Wsp., nr. 162, 
r. 1935.
		

/00265.djvu

			260 


RUCH LITERACKI 


I wreszcie sprawa także ważna: Czy "formaliści" nasi są nieioleran- 
cyjni, czy uważają, że od nich się zaczyna i na nich kończy badanie lite- 
rackie? Byłoby to, oczywiście i naiwne i komiczne. Nie sądzę, by znalazł 
się wśród nich taki, który zdołałby zaprzeczyć doniosłym, wielkim zdoby- 
czom filologji. Zwalcza się ją nie dlatego, że cała jest fałszywa, choć 
niewątpliwie nagrzeszyła sporo, ale dlatego, że jest niewystarczająca, krąży 
bezsilnie do'	
			

/00266.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


261 


R 


E 


E 


c 


POETYKA TOMASZEWSKIEGO 


TOMASZEWSKI B. Teorja literatury. 
Poetyka. Przekład z rosyjskiego pod red. 
prof. dr. Tadeusza Grabowskiego. Prze- 
kładu dokonali: Cezary Gołkowski, Tamara 
Kowalska, Irena Szczygielska. Nakładem 
Koła Polonistów S. U. P., Poznań 1935, 
str. 4 nlb+243+5 nlb. 
Szkoła .formalistów., która mote się 
poszczycić powatnym dorobkiem nauko- 
wym, na gruncie polskim jest wciąt nie- 
dostatecznie znana szerszemu ogółowi. 
Coraz rzadziej spotykana znajomość języka 
rosyjskiego utrudnia młodemu pokoleniu 
sięgnięcie do źródeł oryginalnych, prze- 
kłady zaś ukazują się nieczęsto. Uniwer- 
sytet Poznański drugi zkolei (po warszaw. 
skim) podjął trud przyswojenia celniejszych 
prac obcych z zakresu nauki o literaturze. 
Wybór tłumaczy padł i tym razem na dzie- 
ło pisarza rosyjskiego. 
Ksiątka Tomaszewskiego nie zawiera dłut- 
szych teoretycznych uzasadnień, lecz jest 
podręcznikiem, omawiającym systematycz- 
nie zwroty mowy poetyckiej oraz niektóre 
rodzaje literackie. Poglądy autora na za- 
dania poetyki znajdują wyraz w funkcjo- 
naInem ujęciu chwytów artystycznych: 
kaMy chwyt jest rozpatrywany .z punktu 
widzenia jego artystycznej celowości", a 
praca analityczna autora polega na wyja- 
śnieniu, "dlaczego stosuje się dany chwyt 
i jaki artystyczny efekt osiąga się dzięki 
niemu.. W takiem postawieniu sprawy 
tkwi zdecydowane przeciwstawienie się 
scholastycznej nomenklaturze figur, która 
.nie stanowi cennego narzędzia dla ana- 
lizy stylu artystycznego, poniewat nie wy- 
czerpuje wszystkich chwytów w odchyle- 
niach słownej konstrukcji od normy i prócz 
tego łączy pod jedną nazwą .figura. rót- 
norodne zjawiska języka" (str. 58). Autor 
odgranicza się taUe od poetyki historycz- 
nej, która, według jego określenia, "siedzi 
historyczne tory takich wyodrębnionych 
w badaniu chwytów", jednak niektóre roz- 
działy jego ksiątki, jak np. dział metryki 
porównawczej, zawierają rys historyczny 
omawianych zjawisk. Obce jest równiet 
autorowi stanowisko normatywne, które 
wprowadza wartościowanie chwytów oraz 
zalecanie pewnych ich odmian jako jedy- 
nie celowych. 
Układ ksiątki odznacza się przejrzysto- 
ścią, co uderza szczególnie w porównaniu 
z dawnemi podręcznikami stylistyki. Ba- 
dając wyratenia, autor zwraca uwagę na 


N 


z 


J 


E 


dobór słów pod względem s e m a n t y c z- 
n y m i d ź w i ę k o w y m oraz na sposób 
ich p o ł ą c z e n i a; stąd nasuwa się na- 
turalny podział na l e k s y k ę, e u f o n j ę 
i s kła d n i ę poetycką. Dalej osobny roz- 
dział został poświęcony metryce porów- 
nawczej, potraktowanej dość wszechstron- 
nie i wyczerpująco, co zasługuje na pod- 
kreślenie tem bardziej, te zagadnienie to 
w czasach ostatnich stało się u nas przed- 
miotem tywszego zainteresowania. Wre- 
szcie rozdział ostatni zajmuje się tematyką 
i rodzajami literackiemi. 
Poziom ogólny podręcznika jest dość 
wysoki. Być mote, te wskutek wyraźnego 
dątenia do zwięzłości wytworzyły się pew- 
ne dysproporCje między poszczególnemi 
działami, jednak i w tern zjawisku jest 
pewna metoda, gdy t najbardziej lakonicz- 
nie zostały opracowane te zagadnienia, 
które uwzględniała na szeroką skalę po- 
etyka tradycyjna (np. nauka o figurach re- 
torycznych). Uderza szeroka skala zain- 
teresowań literackich autora, który z rów- 
ną swobodą czerpie przykłady z literatury 
wieku XVII i z poezyj doby ostatniej. 
Gdy zachodzi potrzeba, prjawia się roz- 
ległe tło porównawcze. które walnie przy- 
czynia się do uplastycznienia omawianego 
zjawiska. Między innemi w rozdziale, po- 
święconym melryce, jest mowa o wierszu 
polskim, który, jak wiadomo, wywierał w 
pewnym okresie potętny wpływ na wer- 
syfikację rosyjską. 
Naturalnie w ramach stosunkowo nie- 
wielkiej ksiątki nie motna było dać wy- 
czerpującego W) jaśnienia wszystkich po- 
ruszonych problemów, dlatego zastrzetenia 
i wątpliwości nasuwają się dość często. 
Zajmiemy się jedynie temi sprawami, które 
mają charakter szczególnie aktualny. A więc 
uderza zbytnia łatwość, z jaką autor roz- 
prawił się z definicją utworu literackiego: 
"Takie utrwalone, zachowane słowne kon- 
strukcje", pisze, .nazywamy utworami Ii- 
terackiemi". Po chwili jednak przytacza 
szereg wypadków granicznych, które wła- 
ściwie odbierają wartość naukową podane- 
mu określeniu. Niewyraźnie przedstawia 
się równiet przeciwstawienie poezji, jako 
literatury artystycznej, prozie, jako litera- 
tnrze nie artystycznej. Ciekawe są rozwa- 
tania na temat związku między budową 
zdań, a melodją wiersza: "Wszystkim... 
zjawiskom deformacji składni towarzyszy 
i odpowiednia zmiana i odpowiedni układ 
intonacji. Posługi\\' anie się intonacją, jako 
środkiem emocjonalnego zabarwienia mo- 
wy, jest typowem [tak] dla języka poe- 
tyckiego.... A dalej czytamy, te intonacja
		

/00267.djvu

			262 


l{UCli LITERACKI 


..bynajmniej nie jest obojętnym elementem 
w utworze i nkktórzy pisarze, uwzględ- 
niając powytszy moment w procesie twór- 
czości, wygłaszają głośno swoje utwory, 
nim je zapiszą, teby nie omylić się w wy- 
borze formy intonacyjnej" (str. 58). Wszyst- 
ko to jest słuszne, tylko nie wyjaśnia spra- 
wy objektywnego badania zjawiska into- 
nacji, które w tekście literackim jest ozna- 
czone w sposób tak niedoskonały , te 
umotliwia rótne interpretacje, nieraz krań- 
cowo odmienne. 
Jeśli jut mowa o sprawach spornych, 
zwrócimy jeszcze uwagę na pewne nieja- 
sności w dziale fonetyki. Tak np. okre- 
ślenie spółgłosek dźwięcznych, jako "wy- 
mawianych pełnym głosem" nie mJte w 
pełni zadowolić. Dźwięk.t;" (t miękkie), 
zdaniem autora o d p o w i a d a jednocze- 
śnie i twardemu . t" i twardemu .c"; tym- 
czasem niektóre języki słowiańskie znają 
"c" zmiękczone (nie ć). Przyznać trzeba 
jednak, te autor najczęściej umie naletycie 
ocenić wartość wypowiadanych zdań i w 
razie potrzeby sam wysuwa odpowiednie za- 
strzetenia. Gdy np. czytamy zdanie: .Cał- 
kiem naturalnem [tak] jest kojarzenie kwia. 
tów jasnych (np. białych) z dźwiękami o 
tembrze wysokim (np. .i")", budzi się w 
nas naturalna tlieufność. Jednak jut na 
stronicy następnej spotvkamy się z opinją, 
te .przy analizie dźwiękowej wyrazistości 
ut" oru artystycznego nalety być bardzo 
ostrotnym, uwzględniając tylko dokładnie, 
mocno zaznaczające się dź,viękowe zja- 
wiska"... To stanowisko, pełne rezerwy i 
objektywizmu, wystliwia wartości naukowej 
ksiątki dobre świadectwo. 
Dłutsze omówienie wypada poświęcić 
przekładowi. Tłumacze niewątpliwie mieli 
przed sobą zadanie niełatwe. Zwłaszcza 
przykłady poetyckie, występujące w dutej 
obfitości, musiały nastręczać wiele kłopo- 
tów. Posługiwanie się istniejącemi tłuma- 
czeniami poetyckiemi nie mogłoby wystar- 
czyć, gdy t większość cytat jest na naszym 
gruncie nieznana, a przytem w wielu wy- 
padkach mogłyby wskutek tego zaniknąć 
te charakterystyczne właściwości oryginału, 
które spowodowały przytoczenie ich w 
podręczniku. Wobec tego pozostałyby trzy 
rozwiązania: zachowanie cytat oryginalnych 
jedynie w zmiemonej transkrypcji; podanie 
przekładów dosłownych lub wreszcie wpro- 
wadzenie odpowiednich ustępów z litera- 
tury polskiej, nadających się do ilustracji 
danego zagadnienia stylistycznego. Tłu- 
macze uciekli się do dwóch pierwszych 
zabiegów, rezygnując zupełnie z trzeciego. 
W rezultacie ksiątka w przekładzie pol- 
skim mote być zrozumiała w pełni praw- 
dopodobnie tylko dla tych osóh, którym 
język rosyjski nie jcst z\lp('}n
e obcy. Po- 


niewat przekłady dzieł z dziedziny poetyki 
i nauki o literaturze pojawiają się coraz 
częściej, byłoby mote potądane zajęcie się 
przy jakiejś sposobności techniką tłuma- 
czeń z tego zakresu I jej unifikacją. 
Niezaletnie od tego stwierdzić nalety, 
te w podejściu tłumaczów do rótnych dzia- 
łów podręcznika zarysowuje się stosunek 
dość niejednolity. W ustępie, poświęco- 
nym neologizmom, podjęta została śmiała 
próba oddania w języku polskim szeregu 
rosyjskich nowotworów językowych. Próba 
ta, trudna do wykonania i wymagająca 
wytrawnego pióra, doprowadziła do wyni- 
ków, sprzecznych z duchem języka pol- 
skiego i niemile ratących czytelnika; takie 
wyrazy, jak "lIkąszetka", .wełnoborzec", 
. wkuwaniczka mnotenia" , .oczekiwacja" 
wyglądają raczej na barbaryzmy, nit neo- 
logizmy. Podobnie wydaje się rzeczą 
zbędną tłumaczenie wierszy rosyjskich, 
które miały słutyć jako ilustracje efektów 
onomatopeicznych, oraz wyrateń gwaro- 
wych. Jest to jednak sprawa wyczucia 
indywidualnego potrzeb czytelnika. W prze- 
ciwieństwie do tych objawów staranności 
tłumaczów razi brak akcentów w szeregu 
przykładów, mających ilustrować rytm ro- 
syjskiej prozy i wiersza. Nie powiedzą 
one wiele osobom, nie znającym języka 
rosyjskiego. 
Styl tłumaczenia obfituje w rótnego ro- 
dzaju błędy, śród których nie brak jaskra- 
wych rusycyzmów w rodzaju: .tak i zro- 
biłem", "oto, jak", .tem niemniej", .rez- 
przestrzeniają się" zamiast: rozpowszech- 
niają się, częstego utywania bez potrzeby 
zaimków 3 osoby i t. p.. Tłumacze wbrew 
duchowi języka polskiego umieszczają 
przydawkę przed rzeczownikiem, jak np. 
w zwrotach: poetycka leksyka, retoryczny 
wykrzyknik, poetycka morfologja etc.. 
Ksiątka wprowadza szereg nowych nazw, 
niezgodnych z temi, jakie są li nas po- 
wszechnie w utyciu. Dalej nazwa koni, 
obdarzonych rozumem, które występują 
w powieści Swifta .Gullivers travels" po- 
dana została w brzmieniu rosyjskiem (kraj 
.GlIIgnmów"); byłoby w podobnych wy- 
padkach rzeczą wskazaną zajrzeć do ory- 
ginału i podać pisownię autentyczną. 
Niewiadomo, dlaczego tytuł głośnej po- 
wieści Dostojewskiego ma brzmieć w pol- 
skim przekładzie: .Ponitone i skrzywdzo- 
ne", skoro w oryginale figuruje rodzaj 
męski. Pornijając szereg spraw drob- 
niejszych, wspomnimy jeszcze o stałem 
utywanill przypadku szóstego w zwrotach: 
jest charakterystycznem, jest jasnem, jest 
naturalnem j t. p.. Byłoby mote takte 
wskazane zaniechanie nazwy: galicyzmy 
na rzecz wyrazu bardziej poprawnego: 
gallizmy.
		

/00268.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


263 


Ksią2:ka Tomaszewskiego zasługuje na to, 
aby się z nią zapoznały szersze koła po- 
lonistów. Jako dobry podręcznik teorji 
literatury mo2:e się przyczynić do skorygo- 
wania pewnych wyobrateń, które w dobie 
obecnf'j straciły na aktualności. Obok tego 
jest wartościowem źródłem wiadomości o 
literaturze rosyjskiej i o stanie współcze- 
snych badań uczonych rosyjskich w dzie- 
dzinie poetyki. 
Warszawa. Mieczyslaw Oiergielewicz. 


SZUKANIE WSPÓłCZESNOŚCI 
PŁOMIEŃSKJ JERZY EUGENJUSZ. Szu- 
kanie współczesności. Studja i glossy li- 
terackie. Warszawa 1934, nakło F. Hoe- 
sicka, str. 222. 
Za rzecz zgoła niepotrzebną uwa2:am 
ksiątkowe gromadzenie przygodnych, a 
dość suchych recenzyj (np. o .Przewrocie 
w umysłowości pol. po r. 1863" K. Woj- 
ciechow!>kiego), a zwłaszcza o .Poza 
wieszczbiarstwem i pedanterją" J. Skiw- 
skiego). Zasada .zbierania każdej, choćby 
naj drobniejszej rzeczy, jaką autor napisał" 
mote być słuszna w odniesieniu do takie- 
go np. Sienkiewicza - a przecie... czy po- 
myślano o tem, by tak pozbierać jego dro- 
biazgi niewydane? 
To rzecz jedna. A druga - te w są- 
dach Płomieńskiego rzadko spotyka się ja- 
kąś obserwację prawdziwie nową i frapu- 
jącą. Nawet wtedy, gdy się autorowi wy- 
dajf', te jest odkrywcą. Tak np. za swoje 
odkrycie Płomieński uwata analogję "Z dnia 
na dzień" Goetla z .Pałubą" Irzykowskie- 
go. Cała szkoda, te taką analogję znacz- 
nie wcześniej przeprowadziłem w artykule 
zamieszczonym w .Kurjerze Poznańskim", 
o czem dowiedział się zawczasu Płomień- 
ski nietylko z druku, ale i... z ust moich 
własnych. 
Trzeci zarzut skieruję głównie przeciw 
"Przeglądom literackim" (przedrukowanym 
z "Przegl. Humanistycznego"). Będzie to 
zarzut - bezplanowości. Niewiadomo, do 
czego autor tu zmierza, CZI;!I1IU do jednego 
worka zsypał Parandowskiego z Wiele2:yń- 
ską Takie zsypywanie .rótnego zbota" 
nieraz się jeszcze trafi w tej Itsiątce. Zdaje 
sobie zresztą z tego sprawę sam autor, 
skoro nazywa swą ksią2:kę .mozaiką sądów 
i wrateń literackich". W przedmowie uspra- 
wiedliwia się z tego charakteru ksiątki i 
wyjaśnia swe cele. Z celów tych wydaje 
się rzeczą uchwytną jedynie chęć wywal- 
czenia naletnego miejsca pisarzom zapo- 
mnianym i niedocenionym. Idei tej, wobec 
panującego dziś systemu literackich ko- 


teryj, protekcyj, reklamiarstwa wzajemnego 
oraz celowego nieraz przemilczania ludzi 
"niedogodnych" , przyklasnąć tywo nalety. 
Inna rzecz, te dziś za często szafuje się 
określeniami . nie doceniany" , zapomniany". 
Popierwsze trudno dziś nie "zapomnieć" 
jakiegoś I
azwiska wśród setek nazwisk lu- 
dzi piszących, zwłaszcza jeteli dany pisarz 
tworzy mało i rzadko daje znak tycia czy 
tywotności. Powtóre nieraz ci rzekomo 
"niedocenieni" pisarze doczekali się więk- 
szej ilości ocen, nit: pisarze rzekomo .uz- 
nani". Zresztą - czy ilość ocen i rozgłos 
to synonimy? 
Jacy t to będą, w myśl naszego autora, 
owi niedocenieni? W tytułach artykułów 
spotykamy tu nazwiska Rittnera, Grabiń- 
skiego, S. Ig. Witkiewicza, Goetla, Wiktora, 
Rusinka, Z. Grabowskiego, F. Mirandoli, 
W. Berenta, W. Rogowicza i Irzykowskie- 
go. Trudno pociągnąć wszystkich pod ka- 
tegorję o którą chodzi, zwłaszcza, te nie- 
które sądy naletałoby dziś zmienić. Goetel 
nie był doceniony przed dziesięcioma laty 
za .Karchat", a z biegiem czasu - prze- 
ceniono przez snobizm jego rzeczy póź- 
niejsze naj słabsze. Tak samo "Burzy nad 
brukiem" Rusinka zrazu nie spostrzetono, 
ale gdy autor stał się "sławny", jut miał 
kredyt uznania dla drugiej, znacznie jut 
słabszej powieści. Berent - wbrew temu 
co się zwykło pisać - nigdy nie był .nie- 
doceniony"; owszem jest to pisarz jeden 
z tych, którymi się n a j w i ę c e j zajmo- 
wali krytycy i historycy literatury (łatwo 
sprawdzić w bibljografjach). 
Co innego sprawa Irzykowskiego. Po- 
święcił jej Płomieński ekskurs dłutszy, któ- 
ry jest bodajte najwatniejszą pozycją w 
całej ksiątce. Coprawda, osobliwa jest tu 
nazwa .polemiki ze Skiwskim" , nadana 
odczytowi, dopiero teraz (więc ze znacz- 
nem opóźnieniem) ogłoszonemu drukiem. 
Jakte przeciwnik mógł brać udział w tej 
polemice, która - odbyła się zaocznie? 
Kor.trast Boy - Irzykowski narzucałby się 
katdemu nawet wtedy, gdyby pomiędzy 
tymi dwoma pisarzami nie doszło do star- 
cia, mającego główną rozgrywkę w mo- 
mencie .Benjaminka". Ten kontrast po- 
słutył Płomieńskiemu za sposobność do 
scharakteryzowania Irzykowskiego w per- 
spektywie całej jego działalności, zwła- 
szcza tej jego c'lawniejslej, lwowskiej. Ze- 
branie faktów historyczno - biograficznych 
(nieco zapomnianych) nie zamyka jednak- 
te charakterystyki. Słuszne są rzucone 
mimochodem zestawienia z Brzozowskim, 
ocena stosunku do Wyspiańskiego; takte i 
uwaga o atmosferze literackiej, jaką stwo- 
rzył Irzykowski. Ale są fet i rzeczy dla 
mnie niejasne. Np. takie zdanie: .Któryś 
z historyków literatury (Szyjkowski?) wy-
		

/00269.djvu

			264 


RUCH LITERACKI 


raził się, te cała twórczość Irzykowskiego, 
- to wynik bezustannej potrzeby przecze- 
nia antyromantycznej l?] przekory". Co 
to znaczy .antyromantyczna przekora" - 
tak przypominająca zwr
t: .Ach, roll!
nt¥cz- 
nej Tisbe woni" w kSiędza KefahnskJego 
przekładzie arcykcmedji szekspirowskiej? 
Domyślam się, te musi tu być jakiś błąd 
druku, bo błędów podobnych jest duto. 
 
całei ksiątce, zwłaszcza w wyrazach łacIn- 
skiego pochodzenia i nazwiskach obcych. 
A co się tyczy owego "historyka litera- 
tury., przypuszczam potrosze, te chodzi 
tu o Z. Dębickiego, który porównał Irzy- 
kowskiego z Mefistolesem, "der stets ver- 
neint" . 
Artykuł "Szkoły literackie a indywidu- 
alność" - to drugie, te się tak wyratę, 
naczelne orędzie autora. Myśl tego arty- 
kułu powtórzona została ieszcze w szkicu 
o Brzostowskiej. Znamienną jest rzeczą, 
te na kozła ofiarnego, mającego pokuto- 
wać za winy wszelkich (od wieków) szkół 
czy grup literackich, obrał sobie Płomień- 
ski grupę "Czartaka" . Wtajemniczeni znają 
at nadto dobrze przyczyny takiego postę- 
powania, bo o roli, jaką w rozbiciu .Czar- 
taka" (nie tak zresztą doszczętnem, jak ze 
słów artykułu wnosićby motna) odegrał 
p. Płomieński, dałoby się duto opuwie- 


dzieć. Zresztą istnieje w sprawie tej roli 
dokument wyraźny: księga pamiątkowa ku 
czci T. Dąbrowskiego, do której... redaktor 
spraszał cały zespół "Czartaka" . 
Niezaletnie od tych wszystkich okolicz- 
ności uwatam tezy Płomieńskiego co do 
szkół literackich naogół za trafne. Zabie- 
rałem w tych sprawach głos przed dwoma 
laty, podczas dyskusji na temat regj
na- 
lizmu, jaka toczyła się na łamach .Dzlen- 
nika Poznańskiego". Sprostowałem tet tam 
pewne mylne sądy o .Czartaku., ja
ie się 
szerzyły dzięki - nieuwatnie czytającym 
krytykom. 
Artykuł o zasadzie układania antol
i 
(temat aktualny i proszący się o dyskusJę!) 
jest wedle określenia autora, fra
mente!ll 
większej całości. Sądzę, te przysledzeme 
fałdów nad większą pracą literacko - nau- 
kową wyszłoby lla dobre krytykowi, który 
wciąt chce .poszukiwać" zamiast Się. po- 
głębiać. A coś mi się zdaje, te w litera- 
turze naszej zaczyna się ostatniemi czasy 
rozwijać sport .s z u k a n i a e) współcze- 
sności", choć prostszą o wiele rzec
ą by- 
łoby - spojrzeć na tę współczesnosć spo- 
kojnem, rozwatnem okiem. 
Warszawa. Józef Birkenmajer.
		

/00270.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEN 1935. 


265 


DIARJUSZ 


KULTURY 


POLSKIEJ 


Lipiec - Grudzień 1935 ł 


1. VII. 1935 
203. t dr. med. Bolesław Motz w Pary tu: 
prof. hon. Uno Wil. 
3. VII. 1935 
204. t Michał Bobrzyński historyk, w ma- 
jątku Łopuchów w Poznańskiem. l. 86. 
(Dmowski. W. Dz. Nar. 40; S. Estreicher. 
PrzWsp. '36, 165, 166; S. Zakrzewski. 
Kwart. Hist 4). 
4. VII. 1935 
205. II zjazd prehistoryków polskich w 
Krakowie. 
8. VII. 1935 
206. Odsłonięcie pomnika ks. arcbp. Plo- 
rjana Stablewskiego w katedrze w Po- 
znaniu, dłuta Wład. Marcinkowskiego 
(KPozn 297; ks. Józef Kłos: Pamięci arcb. 
S. Kazanie. Pń. '35). 
11. VII. 1935 
207. t Edmund Jan Kriiger w Wa.; * 1879 
ib.; pod pseud. Edmund Jezierski pisał 
powieści (dla młodziety). 
208. Akademja Francuska w Pary tu na- 
dała nagrodę .Prix Langlois" - Józefowi 
Andrzejowi Teslarowi oraz hr. Jacques de 
France de Tersant za nowy francuski prze- 
kład .Krzytaków" Sienkiewicza. 
12. VII. 1935 
209. Ignacy Myślicki (HaIpern) zm. w Pia- 
secznie; prof. hist. filozofji Wolnej 
Wszechnicy w Wa; * 1874 w Tomaszo- 
wie Ma70w. 
14. VII. 1935 
210. Zlot harcerstwa w Spale (do 23.VII). 
15. VII. 1935 
211. t płk. Czesław Mączyński, dowódca 
obrony Lwowa z 1918 r., historyk. (Warsz. 
Dz.Nar. 52, 53). 
15. VIII. 1935 
212. t dr. Wiktor Kutnia' l. 56 doc. Uno 
Jag. geolog, w Krakowie [data niepewna). 
18. Vll. 1935 
213. Kongres Międzynarod. LJnji Radiofo- 
nicznej w Wa. 
20. VII. 1935 
214. t Bronisław L. Michalski, poeta. 
(Ant. Madej. Zet 7). 
23. VII. 1935 
215. t Leonard Strzemię-Stroynowski ma- 
larz w Krakowie; l. 77. 


. Zob. Styczeń - Czerwiec 1935. - 
L X, 6. 


25. VII. 1935 
216. t Zygmunt Arcf, księgarz w Wa. 
* 1871. 
217. Udzielenie prezydentowi RP Mościc- 
kiemu odznaczenia: złotego wieńca pracy 
przez Komitet narodowy międzynarod. 
wystawy pracy w Brukselli. 
31. VII. 1935 
218. V Międzynarodowy Kongres Wycho- 
wania Rodzinnego (do 4, VlIl) w Bruk- 
selli. Polski Komitet org. wydał pracę 
zbiorową: 15 referatów .Communications 
presentees au- V-e Cong. Int. d'educat(on 
familiale" . Wa. 1935. (Pion 42). 
VII. 1935 
220. 25-1ecie pracy naukowej prof. Oskara 
Haleckiego w Wa. (Pion 27; Księga ku 
czci O. Haleckiego wydana w XXV-lecie 
jego pracy naukowej Wa.'35, S. 324). 
221. Konfiskata ksiątki W. Burka .Droga 
przez wieś". 
3. VIII. 1935 
222. t Ignacy Pinkas malarz, w Kr. I. 46. 
4. VlII. 1935 
223. t Jan Karol Sas-Zubrzycki prof.l-'olit. 
we Lwowie, autor wielu dzieł z zakresu 
architektury, hist. sztuki etc. 
224. W Warnie odsłonięcie mauzoleum ku 
czci króla Władysława. Pobyt min. W. 
Jędrzejewicza. (Z. D. Kańska. Współpraca 
Polski i Bułgarji. Pion 33). 
7. VIII. 1935 
225. t Adam Ciompa malarz, literat z Kr. 
zabił się w Tatrach. 
9. ViII. 1935 
226. t Wilhelm Kulikowski w Wa., zało- 
tyciel Dzien. Kijowskiego (Warsz. Dz. 
Nar. 78, 79). 
14. VIII. 1935 
227. Wymiana w Budapeszcie dokumen- 
tów ratyfikacyjnych umowy kulturalnej 
pol.-węg. 


16. VJI1. 1935 
228. t Stanisława z Przybyszewskich Pa- 
nieńska w Gdańsku. (S. Helsztyński. Wiad. 
Lit. 635; W. Zawistowski. Pion 35). 
229. Międzynarodowa olimpjada szachowa 
(do 30. VIII) w Wa. (Irzykowski. Pion 34). 
26. VIII. 1935 
230. Dekret Prezydenta R. P. o nadaniu 
Uniw. Warsz. nazwy Uniw. J. Piłsudskie- 
go, oraz Bibljotece Narodowej nazwy
		

/00271.djvu

			266 


RUCH LITERACKI 


Bibljoteka Narodowa J. Piłsudskiego. 
31. VIII. 1935 
231. Odsłonięcie w Dubiecku pomnika 
Ign. Krasickiego (dłuta Stef. Zbignie- 
wicza). 


l. IX. 1935 
232. t Cezary Jellenta (Nap. Hirszband) 
w Wa., krytyk, pubticysia. 
2. IX. 1935 
233. t Stefan Olszewski w Wa. redaktor 
Gaz. Warsz., Warsz. Dz. Narod., publi- 
cysta, tłumacz. (WarszDzNar 99). 
3. IX. 1935 
234. t Stanisła\\ Weigner geolog we Lwo- 
wie (KLwow 245). 
4. IX. 1935 
235. Odslonięcie w KarIsbadzie tablicy 
pamiątkowej na domu .w którym w 1835 r. 
mieszkał F. Chopin. (Swiat 43). 
5. IX. 1935 
236. Odsłonięcie w Wa. przed Instytutem 
Radowym przy ut. Wawelskiej pomnika 
Marji Skłowskiej-Cvrie, dłuta Ludwiki z 
Kraskowskich Nitschowej. (Monitor Pol. 
204). 
6. IX. 1935 
237. Międzynarod. kongres meteorologów 
w Wa. (Monitor Pot. 205). 
7. IX. 1935 
238. Otwarcie Wystawy Drogowej zorga- 
niz. przez Ligę Drogową w Politech. Wa. 
8. IX. 1935 
239. t Pietro Stermich dl Valcrociata w 
Berlinie, b. dyryg. Opery poznańskiej. 
240. Wybory do Sejmu. 
9. IX. 1935 
241. Otwarcie wieczorów dyskusyjnych w 
w Instytucie Literackim w Wa. Odczyt 
prof. J. Ujejskiego o Conradzie. 
10. IX. J935 
242. Oświadczel1le zarządu polskiego Pen- 
clubu w sprawie numeru .Litieraturnoj 
Gaziety" z 18. VIi. 35, poświęconego li- 
teraturze polskiej. Numer ten (nieroze- 
siany czytelnikom ros.) wywołał prote- 
sty I dute niezadowolenie. (WiadLit 38). 
11. IX. 1935 
243. Międzynarodowy kongres sztuki i 
archeologji Iranu w Leningradzie (do 
18. IX). Udział Polski: Pion 49. 
12. IX. 1925 
244. t dr. med. Dionizy Hellin, prof. Wol- 
nej Wszechnicy, w Wa. 
15. IX. 1935 
245. Wybory do Senatu. 
246. Pierwszy międzynarod. kongres filo- 
zofji naukowej w Pary tu (do 23. IX). 
Udział Polski: WiadLit 43. 


247. Wystawa ksiątki polskiej w Czer- 
niowcach, zorganiz. przez Tow. Awan- 
garda w Wa. 
248. Pierwsza podrót m/s Piłsudski do 
Ameryki i spowrotem (do 8. X.), w cza- 
sie której wicemin. Koc wręczył prez. 
RoosveItowi pismo prez. Mościckiego. 
16. IX. 1935 
249. t Franciszek Czaki, dziennikarz pol- 
ski, w Wiedniu. 
250. VIII Międzynarod. Kongres Federacji 
Prasy Technicznej i Zawodowej, oraz wy- 
stawa tej prasy w Wa. Politechnika. 
(Monitor Pol. 213, 215, 218). 
16. IX. 1935 
251. Doroczna wileńska nagroda (zł. 500) 
im. Filomatów: Wandzie Dobaczewskiej, 
la powieść .Zwycięstwo Józefa Żołędzia". 
17. IX. 1935 
252. VI powszechny zjazd historyków pol- 
skich w Wilnie 17-20 IX. ("Pamiętnik... 
zjazdu" I Referaty. Lwów 1935, s. 575. 
Pol. Tow. Historyczne; B. Pawłowski. 
Pion 40; KwartHist XLIX, 4). 
253. Rozporządzenie ministra poczt i te- 
legr. z 17. IX. 35 w sprawie warunków 
przyjmowania, przesyłania i doręczania 
czcsopism (m. in. definicja czasopisma) 
Dz. Ustaw RP N
 70. 
18. IX. 1935 
254. t Wiktor Kulerski w Owczarkach 
pod Grudziądzem, wydawca i właściciel 
Gazety Grudziądzkiej i Gońca Nadwi- 
ślańskiego; l. 70. 
255. Wystawa archiwalna w Państw. Ar- 
chiwum w Wilnie. 
256. Ii Międzynarod. Kongres Historyków 
Literatury w Amsterdamie (do 22. IX). 
(W. Folkierski. KPozn463 i Księga ku 
czci [gn. Chrzanowskiego. '36; T. Gra- 
bowski. Nowa Ksiątka 8. - Kongres I: 
w Budapeszcie 1931.) 
19. IX. 1935 
257. t Wanda Korzeniowska art. graficzka 
w Lwowie (data?). (KLwow 262). 
22. IX. 1935 
258. "Święto winobrania" w Zaleszczykach. 
23. IX. 1935 
259. Zjazd Federacyj Towarzystw Histo- 
rycznych Europy Wsch. w Budapeszcie 
23-24. IX. ("' inc. Łopaciński. Pion 39). 
24. IX. 1935 
260. W Kartuzach zamknięcie wystawy 
zbiorów regjonalnych poety kaszubskiego 
dr. Aleks. Majko\\lskiego. Wystawa obej- 
mowała całokształt tycia kultur. Kaszub. 
27. IX. 1935 
261. Rozprawa w warsz. Sądzie Okr. Z. 
Przesmyckiego-Miriama przeciw prof. T. 
Piniemu i Al. Plebanowi o świadome
		

/00272.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


267 


pOgwałcenie praw autorskich Miriama 
przez wydanie Dzieł Norwida, nakładem 
firmy. Parnas Polski.. Zeznania biegłych: 
prof. 19n. Chrzanowskiego, A. Drogo- 
szewskiego, J. Lorentowicza, St. Miła- 
szewskiego, J. Ujejskiego. Sąd uznał 
winę oskartonych i skazał ich na grzyw- 
nę i pokulne (zł. 3000). Przemówienie 
obrońcy E. Breitera: WiadLit 41. (Warsz. 
Dz. Nar. 125, 129; Zet 10). Ob. N2 55. 
27. IX. 1935 
262. Nagrodę Zw. Pracy Kulturalnej w 
Lublinie im. J. Piłsudskiego (zł. 1000) 
przyznano Marji Papiewskiej, przełoto- 
nei Seminarjum Ochroniarskiego w Lu- 
blinie. (Monitor Pol. 229). 
30. IX. 1935 
263. Rozstrzygnięcie konkursu dramatycz- 
nego PAL: nadesłano 287 utworów, je- 
dnomyślnie postanowiono, te taden z 
utworów nie zasługuje na l. nagrodę; 
2. nagrodę (zł. 3000) przyznano Jerzemu 
Ostrowskiemu za dramat .Bogobnrcy.; 
3. nagr. (zł. 2000) Marji Jasnorzewskiej 
za komedję .Dowód osobisty Zebrzy- 
dowskich.. (Pion 42: Irzykowski. ib. 46). 
264. Ogłoszenie konwencji pomiędzy 
Rzeczpl. Polską a Królestwem Wegier, 
dotyczącej współpracy intelektualnej 
(podpisanej w Wa. 21. X. 1934 r.) Dz. 
Ustaw 71. 
IX. 1935 
265. t Franciszek Siła Nowicki poeta (w 
dn. 3 września) w Zawoi pod Babią 
Górą, l. 72. (Jan Gw. Pawlikowski. Myśl 
Narod 45,46; F. Godlewski. ib. 49; Wier- 
chy XIII). . 
l. X. 1935 
266. Potar w Muzeum Zoologicznem Uno 
Warsz. zniszczył część zbiorów. 
2. X. 1935 
267. Posiedzenie Państwowej Rady Oświe- 
cenia Publicznego w Wa. pod przewod. 
min. Wacława Jędrzejewicza (PrzegIPe- 
dagog. 16). 


3. X. 1935 
268. t Franciszek Horodyski, malarz we 
Lwowie [data?]; * 1871. (KLwow 266). 
269. IV ogólnopolski zjazd Ognisk Polo- 
nistycznych we Lwowie. 
270. Odsłonięcie tablicy ku czci Oswalda 
Ba1zt'ra u wejścia do Archiwum Państwo- 
wego we Lwowie. 
271. Z. Nałkowskiej: .Noce Teresy., pre- 
mjera słuchowiska radiowego z Wa. (Nał- 
kowska. Moje pierwsze słuchowisko. 
Pion 38; Irzykowski, ib. 42). 
4. X. 1935 
272. t Franciszek Roth, rzeibiarz w Wa. 
l. 69. 


273. t Tadeusz Prus Zajączkowski we 
Lwowie, publicysta działacz; związki z 
Kasprowiczem. * 1873. (KPozn 475). 
5. X. 1935 
274. Państwowa Szkoła Przemysłu w Kra- 
kowie obchodziła stulecie istnienia. 
6. X. 1935 
275. t Karol Larisch, malarz, Kraków, 
l. 33. Wystawa pośmiertna: Wa. IPS listop. 
8. X. 1935 
276. Udzielenie przez ministra WR i OP 
Wolnej Wszechnicy Polskiej w Wa. pra- 
wa nadawania niektórych nitszych stopni 
naukowych. Dz. Ustaw RP N2 76. [Czas 
295; Pion 40; WarszDzNar 146]. 
277. Wystawa powiatowa w Krzemieńcu, 
obraz 15-lecia dorobku Liceum Krzem. 
i in. instytucyj kulturalnych. 
9. X. 1935 
278. Podpisanie umowy pot. - niemieckiej 
o współpracy akademickiej. 
10. X. 1935 
279. Prof. Evert Wrangel, szwedzki histo- 
ryk sztuki w Lund, odczyt w Krakowie: 
związki dynastyczne i stosunki arty- 
styczne między Polską a Szwecją w 
czasie pó:tnego średniowiecza. 
II. X. 1935 
280. t Jerzy Boroński, art. dram. b. czło- 
nek głów. zarządu ZASP w Wa. t. 50. 
281. t Aleks. Ferdynand Kroński, adwo- 
kat publicY,sta w Wa. l. 64 
12. X. 1935 
282. t Edward Domański w Wa. publi- 
cysta, poeta, tłumacz, znawca operetki. 
(KW ar 284). 
13. X. 1935 
283. 25-lecie zgonu Marji Konopnickiej. 
Odsłonięcie pomnika na grobowcu we 
Lwowie, dłuta Luny Drexlerówny. Aka- 
demja: przemówienie L. Staffa. 
284. Otwarcie wystawy sztuki polskiej w 
Kolonji w Niemczech. 
285. Obchód 400-lecia kolegjaty św. Anny 
w Krakowie. 
15. X. 1935 
286. t Edward Grabowiecki, w Wf!. lite- 
rat-dziennikarz. 
17. X. 1935 
287. Wystawa obrazów St. Śliwińskiego 
w Londynie (dekoracje teatralne, pejza- 
te, ok. 90). 
18. X. 1935 
288. t Edmund Perle malarz, w Wa. 
289. t Feliks Śledziński, literat. w Wa. 
l. 31.
		

/00273.djvu

			268 


RUCH LITERACKI 


20. X. 1935 
290. t Feliks Przysiecki poeta, dzienni- 
karz, w Otwocku (J. Rembieliński. Myśl 
Narod. 45). Ob. N2 337. 
291. tKazim. Wład. Toporski publicysta- 
dziennikarz, w Wa. 
292. Zjazd i popis zespołów chóralnych 
i orkiestr Zw. Mazowieckiego Stowarzy- 
szeń Śpiewaczych i Muzycznych w Wa. 
w Filharmonji, 1600 osób, 24 zespoły. 
293. "Otrzęsiny" w Krakowie. (Pion 46) 
22. X. 1935 
294. 6O
lecie Solskiego we Lwowie w 
Teatrze Wielkim: Nowaczyńskiego" Wiel- 
ki Fryderyk". 
24. X. 1935 
295. Ogólnopolski zjazd pedagogiczny w 
Krakowie (do 2!i. X). (PrzeglPedag 18). 
26. X. 1935 
296. t Michał Konstanty Bogucki, filolog 
w Krakowie, b. prof. Uno Wił. (T. Sinko. 
IKC 302). 
27. X. 1935 
297. t Seweryn SamuIski działacz spoI. 
i polit. oraz publicysta, w Pozn., * 14. 
XII.1866. (KPozn 497; Kronika m. Pozn. 4). 
29. X. 1935 
298. Odznaczenie Józefa Hofmanna pia- 
nisty, ord. Polonia Restituta. 
X. 1935 
299. Otwarcie Bibljoteld Muzycznej war- 
szawskiej Tow. .V\uzycznego, w gmachu 
Filharmonji. (Świat 43). 
300. Polemika spowodu artykułu Stefana 
Kołaczkowskiego: .Organizacja kultury 
w Polsce" (Marchołt II, l): Skiwski. Tyg. 
lllustr. 48; K. Zakrzewski. Pion 47. 
301. Gerhard Rodenwald, prof. archeologji 
klasycZ1łej uniw. w Berlinie - wykład 
w Uniw. Warsz. 
1. XI. 1935 
302. t Tytus Benni, lingwista, b. prof. 
Uno Warsz., w Wa. (M. Dłuska. Język 
Polski XX, 5; M. Kridl. WiadLit 1936, l). 
303. VII Zjazd stomatologiczny w Wa. 
304. V Zjazd ogólnopolski pt'djatrów i 
VI Zjazd mikrobiologów w Łodzi. 
305. II Zjazd Socjologów Polskich w War- 
szawie (do 3. VI). (Pion 44). 
4. J\.1. 1935 
306. t int. Stan. Garlicki. em. prof. Pol. 
Warsz., w Wa. (GPoI329). 
307. Otwarcie w Wolnej Wszechnicy w 
Wa. kursu wiedzy o Polsce dla stypen- 
dystów Świat. Zw. Polaków z Zagranicy. 
308. Otwarcie w Wa. Instytutu Węgier- 
skiego w Pałacu Staszica. (Monitor Pol. 
254). 


5. XI. 1935 
309. Nadanie w Wa. dr. filoz. h. C. wę- 
gierskiemu ministrowi oświaty i kultury 
dr. Balint'owi Homan'owi. (Pion 45; Mo- 
nitor Pol. 255, 257), 
5. XI. 1935 
310. Minister WR i OP zarządzeniem z 
5. XI. 35. N2 BP 24435 nadał na wnio- 
sek PAL pierwsze odznaczenia "wawrzy- 
nem akademickim" osobom wybitnie za- 
słutonym dla dobra literatury polskiej 
oraz związanych z nią innych dziedzin 
twórczosci. Nazwiska wylicza: Monitor 
Pot. 257; Pion 46. Nie przyjęli wawrzynu: 
Al. Świętochowski, M. Rodziewiczó\vna, 
prof. Juljan Krzytanowski, Marja Dą- 
browska, A: Strug, Artur Górski. (J. K. 
Bandrowski. TygIllustr. 40; Cat - Mackie- 
wicz. Słowo 326; K. Iłłakowiczówna Ca- 
towi o wawrzynie (wiersz) Świat 48; 
MyślNar 47; Piasecki. Prosto z Mostu 47; 
K. H. Rostworowski. Złoty wawrzyn p. 
Słonimski i ja. IKC 6,1936). Ob. N2317. 
6. XI. 1935 
311. Podpisanie w Wa. przez polskiego min. 
oraz węgierskiego min. oświaty Homana 
umowy o współpracy intelektualnej. Ho- 
man bawił w Polsce od 3-8. XI. 
6. XI. 1935 
312. Prof. Pierre Jouguet (dyr. Inst. Franc. 
w Kairze) odczyt w Uno Warsz. .L'hel- 
lenisation de I'Egypte". 
7. XI. 1935 
313. t Konstanty Rączewski, w Rydze, 
rzeźbiafl. prof. ryskiej Akademji Sztuk 
. Pięknych, b. prof. politechniki ryskiej, 
archeolog. 
7. XI. 1935 
314. Otwarcie w Poznaniu Uniwersytetu 
Robotniczego zorganizowanego przez 
Robot. Instytut Oświaty i Kultury im. 
Stef. Żeromskiego. 
315. Gen. Rydz-Śmigły przyjął protekto- 
rat Pol. Akad. Literatury. 
316. Jerzego Szaniawskiego .Zegarek", 
premjera słuchowiska radjowego w Wa. 
8. XI. 1935 
317. Czwarte doroczne sprawozdawcze 
posiedzenie publiczne Pol. Akad. lite- 
ratury w Wa. Przemówienie Sieroszew- 
skiego. Odczytanie pierwszej listy od- 
znaczonych . wawrzynem akadernic
jm". 
Sprawozd. z działalności. Odczyt J. K. 
Bandrowskiego .0 powołaniu pisarza" 
(tekst: WiadLit 46). (Biuletyn kult. IIrt. 
PAT M 298). Ob. N2 310. 
9. XI. 1935 
318. t Bolesław Brodowski, prawnik, w 
Wa. l. 51. (MyślNar 47).
		

/00274.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEN 1935. 


269 


10. Xl. 1935 
319. t Wład. Macura, art. muzyk, w Wa. 
l. 39. 


11. XI. 1935 
320. Nagrody st. m. Warszawy: I. n a u- 
k o w ą: sąd konkursowy przyznał 6. XI. 
prof. Janowi Łukasiewiczowi .za to, it 
przez stworzenie i ugruntowanie logiki 
wielowartościowej myśl ludzką na nowe 
pchnął tory... Skupiwszy grono uczniów 
i współpracowników, stworzył na terenie 
Warszawy wł:;sną szkołę logiczną". 
II. 1 i t e r a c k ą przyznano 31. X. Poli 
Gojawiczyńskiej za powieść .Dziewczęta 
z Nowolipek" , . w której autorka odma- 
lowuje ze znajomością i prawdą głębo- 
kie przetycia ludu Warszawy. Sąd pra- 
gnął w ten sposób zastosować postano- 
wienia nowego statutu Nagród m. st. 
Warszawy, które na pierwszy plan wy- 
suwają utwory artystyczne, związane z 
Warszawą, jej dziejami oraz tyciem mie- 
szkańców. Ponadto Sąd pragnął, aby 
Ilagroda literacka m. st. Warszawy za- 
chęciła młodsze pokolenie pisarzy do 
traktowania tematów, łączących się naj- 
istotniejszemi węzłami z duchowem ty- 
ciem Warszawy, a tem samem wpłynęła 
na spotęgowanie miłości mieszkańców 
stolicy do ich rodzinnego miasta". Jury: 
prez. Stefan Starzyński, J. Biłe
, Zb. Le- 
pecki, W. Sieroszewski, Art. Sliwiński, 
J. Ujejski, W. Zawistowski. III. M u- 
z Y c z n ą 31. X. Karolowi Szymanow- 
skiemu. IV. a r t y s t Y c z n ą Alfonsowi 
Karnemu, w uznaniu dotychczasowej 
twórczości, która... ma swój mocny wy- 
raz w rzeźbie portretowej. (Dziennik Za- 
rządu m. st. Warszawy N
 60). W dwu 
poprzednich latach nagrody Warszawy 
przyznano: naukową: prof. St. J. Thu- 
guttowi (1933), prof. L. Krzywickiemu 
(1934); literacką: Boyowi - Żeleńskiemu 
(1933), Sz. Askenazemu (1934); muzycz- 
ną: Paderewsltiemu (1933), F. Szopskie- 
mIl (1931); plastyczną: Z. Stankiewiczów- 
nie (1933), O. Boznańskiej (1934).- 
Nowe statuty nagród m. st. Wa. Monitor 
Pol. 244. 
321. Nadzwyczajny ogóln
 polski zjazd 
bibljoutów w Krakowie, ku UCZCL. pa- 
mięci marsz. Piłsudskiego. Wystawa: 
działalność piśmiennicza i księgozbiory 
osobiste marsz. Piłsudskiego. (Nowa 
Ksiątka 10, 563). Wystawa .Marsz. Pił- 
sudski we l wowie" w Ossolineum. 
322. Utworzenie lektoratu jęz. pol. w UIliw. 
Karola II w Czerniowcach przy katedrze 
slawistyki prof. G. Nandrisz'a; lektor 
Wacław Sanicki. 


13. XI. 1935 
323. t prof. dr. Kaz. Panek, kierownik 
Wydziału Higjeny Zwierząt w Państw. 
Instytucie Nauk. Gospod. Wiejskiego vr 
Bydgoszczy. 
14. XI. 1935 
324. t dr. Józef Burmistrz, kustosz Biblj. 
Jagiell. w Kr. [data 1] 
15. XI. 193,5 
325. Henri Davignon, pisarz belgijski, go- 
ściem Penclubu w Wa. odczyt. 
17. XI. 1935 
326. t Stan. ze Starzeniec Starzyński prof. 
hon. prawa Un. Lwow., we Lwowie, po- 
chow. 20. XI. w Derewni pow. Żółkiew 
(MyślNarod 48). 
18. XI. 1935 
327. Powstanie (spowodu rozpoczęcia pro- 
cesu morderców min. Pierackiego) trzech 
nowych dzienników w Wa.: Nowe Wia- 
domości, Ostatnia Chwila, GonieC War- 
szawski wydanie nocne. Wszystkie zli- 
kwidowano po kilku tygodniach. 
328. 20-lecie pracy naukowej prof. WIad. 
Tatarkiewicza. (WarszDzNar 186). 
20. Xl. 1935 
329. tO-lecie zgonu Zeromskiego. Aka- 
demja: Wileński Zw. Lit. (WiadLit 47). 
330. Wręczenie nagrody im. Stan. Po- 
powskiego za działalność społeczną Jó- 
zefatowi Andrzejowskiemu w Wa. (Bio- 
grafja A. vid. Pam. Koła Kielczan za 
1929 r.). 
21. Xl. 1935 
331. Zebranie organizacyjne Tow. lite- 
rackiego im. J. Kasprowicza w Poznaniu. 
332. Dr. Stan. Brzeziński, nowy lektor 
jęz. pol. w Helsingforsie rozpoczął wy- 
kłady. 
333. Odczyt prof. O. Górki w rumuńskiej 
Akad. Umiejętności o metodach obliczań 
wojskowych w historji połudn. wsch. 
Europy. 
334. Ogłoszenie nowego tekstu konwencji 
berneńskiej o ochronie dzieł literackich 
i artystycznych z 9. IX. 1886 r. przej- 
rzanej w Berlinie 13. XI. 1908, i w Rzy- 
mie 2. VI. 1928. Ratyfikowanej przez 
Polskę 5. 111. 1934. Dz. Ustaw M 84 z 
21. XI. 35. 
22. XI. 1935 
335. Zjazd Zw. Kół Polonistycznych stu- 
dentów Uniwersytetów Pol. w Poznaniu 
(do 24. XI). (Pion 50). 
24. XI. 1935 
336. W Łodzi otwarcie Miejskiego Mu- 
zeum Etnograficznego z oddziałem ar- 
cheologji przedhistorycznej. (Pion 47).
		

/00275.djvu

			270 


RUCH LITERACKI 


337. Akademja tałobna ku czci F. Przy- 
sieckiego w Klubie Sprawozd. Parlam. 
w Wa. Przemówienia: Tuwima i Zawo- 
dzińskiego. WiadLit 49. (Ob. N2 290.) 
25. XI. 1935 
338. t Piotr Choynowski, członek PAL, 
w Otwocku. (E. Breiter. WiadLit 49; J. 
Kleiner. Pion 51.) 
339. Doroczne publiczne zebranie Tow. 
Warszaw. Naukowego. Odczyt E. Lotha. 
26. XI. 1935 
340. t Kaz. Nizioł w Krakowie, długo- 
letni red. Nowej Reformy i w ostatnich 
latach współprac. IKC. (IKC 330). 
341. Rozporządzenie ministra WR i OP 
z 26. XI. 35. o bezpłatnem dostarczaniu 
druków dla celów bibljotecznych i urzę- 
dowe) rejestracji. Na podstawie art. 3 
ustawy z 18. III. 1932. (Dz. U. M 33) 
dodano nowy ustęp w rozporządzeniu 
Min. WR i OP z 9. li. 34. (Dz. U. N2 17) 
nakazujący bezpłatne dostarczenie "Pol- 
skiej Akademji Literatury w Warszawie 
wszelkich druk6w literackich w języku 
polskim (powieśc, dramat, poezja, opra- 
cowanie krytyczne i t. p.) a na jej tą- 
danie r6wniet wszystkich innych druków 
w jęz. polskim". (Dz. Ustaw N2 92 z 
18. XII.'35). 
342. Wystawa pamiątek z okresu obrony 
Lwowa (1918-19) w pałacu Biesiadec- 
kich we Lwowie. 
28. XI. 1935 
343. t Feliks Zbyszewski, art. Teatru Pol. 
w Katowicach, I. 54. 
344. Rozprawa w warsz. Sądzie Okr. (wy- 
dział cywilny) z powództwa Tow. Wy- 
dawniczego w Wa., Zenona Przesmyc- 
kiego i L. WelUsza, przeciwko firmie 
Parnas Polski o zniszczenie egz. Dzieł 
C. Norwida. Sąd pozew oddalił i uznał, 
te prawa autorskie do dzieł C. N. wy- 
gasły, te dzieła Norwida stały się wła- 
snością narodu, a Przesmycki nie ma praw 
autorskich do dzieł C. N. (Wiad Lit 50; 
WarszDzNar 201). Ob. N2 261. 
30. XI. 1935 
345. t dr. Franciszek Tomanek, prof. 
Wyto Szkoły Handl. we Lwowie, autor 
. wielu dzieł ekonom. 
346. Prof. Roman Pollak, odczyt: .La co- 
noscenza den' Italia in Polonia", - w 
lstituto Italia no di Cultura, Wa, 
347. 75-lecie Tow. Zachęty Sztuk Pięk- 
nych w Wa. Salon jubileuszowy. Prze- 
mówienie prof. Wł. Tatarkiewicza na ob- 
chodzie: Pion 52. 
1. XII. 1935 
348. t o. Czesław Bogdalski w Kr., dzie- 
jopis zakonu 00. bernardynów ("Bernar- 


dyni w Polsce" 2 t. nieukończ.), słynny 
kaznodzieja i misjonarz; * 2. II. 1853. 
4. XiI. 1935 
349. Utworzenie katedry jęz. pol. w Tu- 
luzie. 
5. XII. 1935 
350. 10 rocznica zgonu Wł. Reymonta. 
(Z. Wasilewski. Wspomnienie. Warsz. Dz. 
Nar. 192; W. Doda. Jakiego Reymonta 
znamy. Prosto z Mostu 51). 
351. Nagrodę m. Łodzi otrzymał prof. 
Czesław Witoszyński prof. Politech. 
Warsz. kierownik Instytutu Aerodyna- 
micznego w Wa. Ur. w r. 1875 w Ho- 
roszkach na Podlasiu. 
352. Poświęcenie pomnika na grobie śp. 
prof. Stan. Noakowskiego na cment. Po- 
wązkowskim w Wa. - Wystawa prac 
N. w IPS... (Autobiograf ja N. WiadLit 45). 
353. Wprowadzenie wykładów jęz. pol. 
na Uniw. w Królewcu. 
6. XII. 1935 
354. Wydział matemat. przyrod. UJP przy- 
znał prezydentowi RP tytuł dr. h. c. 
355. Akademja ku czci Żeromskiego urządz. 
Zw. Zaw. Lit. Pol. i Penclub w Wa. 
7. XII. 1935 
356. Przyznanie nagrody z fund. St. Po- 
powskiego - Bolesławowi Lutomskiemu 
za szerzenie oświaty. Zebranie w kam. 
xx. Mazowieckich w Wa. celem uczcze- 
nia B. Lutomskiego. 
7. XiI. 1935 
357. Uchwała Rady Min. w sprawie utwo- 
rzenia Muzeum J. Piłsudskiego w Bel- 
wederze. Odpowiednią ustawę uchwalił 
Sejm (17. Xli.) i Senat (20. XlI.). 
358. Akademja ku czci St. Noakowskiego 
w gmachu Wydz. Architektury w Wa. 
9. XII. 1935 
359. W Poznaniu akademja w rocznicę 
500-lecie zgonu Pawła Wodkowica. 
10. XII. 1935 
360. t Modest Męciński, w Sztokholmie, 
tenor opery w Kolonji i Sztokholmie, 
I. 60, z pochodzenia lwowianin. 
361. Inauguracja wykładów w nowozało- 
tonej uczelni p. n. .Universitas", przy 
Instytucie Oświaty Pracownicze) w Wa. 
ul. Hola 88. 
362. Prof. Daneff z Sofji b. premjer bułg. 
wygłosił w Uno J. K. cykl wykładów o 
zagadn. polił. i gosp. państw bałkańskich. 
11. XII. 1935. 
363. Prof. M. Zdziechowski z Wilna wy- 
głosił odczyt w uniw. cerlińskim, p. t. 
.Z. Krasiński, jako poeta i myśliciel". 
Odczyt powtórzył Z. w następnych dniJch 
w Budapeszcie.
		

/00276.djvu

			ROK x. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


271 


364. Wacław Borowy, odczyt o Żeromskim 
w Uniw. Warsz. (Pion 51). 
12. XII. 1935 
365. t dr. med. Konrad Kosieradzki w 
Kielcach, autor prac nauk. 
366. lU posiedzenie pełnego Komitetu Or- 
tograficznego w Krakowie w PAU. 
Uchwały: Język Polski XX, 5. 
367. Bjarllat Krawc kompozytor łutycki, 
w gościnie Pol. Tow. Przyj. Narodu Łu- 
tyckiego w Wa. 
13. XII. 1935 
368. W Chorzowie otwarcie muzeum "Zie- 
mi Bytomskiej". 
369. Zamknięte zebranie P AL, poświęcone 
pamięci St. !eromskiego. (Ob. N2 329, 
355). 
14. XII. 1935 
370. Akademja ku czci Horacego w 2000 
urodzin, zorg. przez Pol. Tow. Filolo- 
giczne w Wa. (Przegl. Klasyczny 5-6, 
pośw. rocznicy Horacego). 
371. Doroczne zebranie Polskiej Akademji 
Nauk Technicznych w Wa. (Wydawnictwo: 
Annales de Academie de Science s Tech- 
niques, t. II. za 1935). 
15. XII. 1935 
372. Nagrodę polskiego Pen-clubu za tłu- 
maczenia polskie przyznano J. Tuwimo- 
wi, za przekłady poetyckie ze szczegól. 
uwzględnieniem .Jeźdzca miedzianego" 
Puszkina. Ob. N2 3. 
373. Obchód setnej rocz. .Nieboskiej ko- 
medji" w Wilnie urz. Tow. Lit. A. Mick. 
18. XII. 1935 
374. Akademja w sali Rady m. Warsz. 
z okazji 75 ur. Paderewskiego. (16. XII. 
we Lwowie). 
20. XII. 1935 
375. T. Konczyńskiego: .Zburzenie Jero- 
zolimy", premjera w T. Polskim w Wa. 
376. Przemówienie Wacława Sieroszew- 
skiego w Senacie przeciw rozszerzeniu 
amnestji na b. więźniów br7.eskich, ska- 
zańców prasowych i więźniów w Berezie 
Kartuskiej. Dosłowny tekst: Prosto z 
Mostu 54. 
21. XII. 1935 
377. t Antoni Anusz b. poseł i publicy- 
sta, w Wa. 
378. Dziennik Polski, R. I, N2 l, Lwów, 
Zimorowicza 15. Red. dr. K. Hrabyk. 
(Pismo załotone po upadku Kurjera 
Lwowskiego). 


28. XII. 1935 
379. t Jadwiga z bar. Herwarthów Zarem- 
bina w Poznaniu, zaslutona redaktorka 
i działaczka katolicka; * 31. VII. 1877 w 
Gatczynie. (KPozn 598). 
29. XII. 1935 
380. Państwową nagrodę (zł. 5000) lite- 
racką (nagroda ministra WR i OP) przy- 
znano za r. 1935 Zofji Nałkowskiej za 
całokształt działalności pisarskiej, ze 
szczególnem uwzględnieniem dzieł ostat- 
nich dramatów i powieści. Jury: prze- 
wodo A. Strug, Boy-!eleński, W. Rzy- 
mowski, J. Ujejski, W. Zawlstowski. In- 
ne kandydatury: Jasnorzewska, K. Wie- 
rzyński, J. Wittlin. Wręczenie 10. I. 1936. 
- Ob. N2 8. 
30. XII. 1935 
381. t Janos Tomcsanyi w Kispest, lite- 
rat, tłumacz .Chłopów" Reymonta. 
31. XII. 1935 
382. . Wielki Fryderyk" Nowaczyńskiego 
w Teatrze Narod. w Wa. 25-lecie pre- 
mjery i występów Solskiego w tej sztuce. 
XII. 1935 
383. Konfiskata powieści E. Zegadłowicza 
.Zmory" zarządzona przez Prokuraturę 
przy Sądzie Okręg. w Krakowie. 
384. Powstanie w Wa. Ars Christiana stow. 
plastyków pol. w celu odrodzenia sztuki 
religijnej. (WarszDzNarod 214). 
385. Les Cahiers Polonais, Paris, R. I, 
N2 l, czasopismo propagandowe pod red. 
Henryka Korab-Kucharskiego. 
386. t Gabriel Sarrazin, w końcu grudnia 
w Lyonie przyjaciel Polski, autor dzieł 
o Polsce. 


Uzupełnienia 
11. I. 1935 
387. t Marcelina Sembrich Kochańska 
śpiewaczka, w N. Jorku. 
lO. IV. 1935 
388. t Ferdynand Bostel historyk, we 
Lwowie; * 5. V. 1860. (K. Hartleb. Kwart. 
Hist. XLIX, 1-2). 
2. VI. 1935 
389. t Tadeusz Feliks Hahn dr. fil. we 
Lwowie; historyk literatury, tłumacz. 
* 11. VII. 1901. 
19. VI. 1935 
390. t Stanisław Eljasz Radzikowskl le- 
karz, historyk, malarz, w Kr. * 1869. 
(Wierchy XIII).
		

/00277.djvu

			272 


RUCH LITERACKI 


BIBLJOORAFJA »RUCHU LITERACKIEGO« 
1926-1936 


Nieodżałowany śp. prof. Bronisław Gubrynowicz, założyciel "Ruchu 
Literackiego", określił we wstępnym artykule pierwszego zeszytu tego pi- 
sma, że ma ono "spełniać rolę informacyjną, a przy tern wytwarzać ściślej- 
szy kontakt pomiędzy badaczami..." Jeżeli rezultaty tych usiłowań w ciągu 
minionych lat dziesięciu zsumować można w ok. 1200 tytułach zamieszczonych 
prac, - to jest 10 owoc o f i a r y w s pół p r a c o w n i k ó w - a u t O rów, 
wśród których nie brakło uczonych najznakomitszych i badaczów literatury 
najbardziej zasłużonych. Warunki tak się bowiem układały, że pismo nie 
mogło honorować artykułów. Jedynie w pierwszych latach obowiązek ten 
spełniało w nader zresztą skromnym. zakresie. Nie potrzeba jednak taić, 
iż nie przynosiło również dochodów. Zamykając przeto pierwsze lO-lecie 
istnienia "Ruchu Literackiego", redakcja pragnie podziękować najgłębiej 
nietylko wszystkim Współpracownikom za bezinteresowną zawsze gotowość, 
łaskawą i światłą radę, lecz również Wydawcom, którzy podjęli obywatel- 
ski trud edycji pisma naukowego i przez lat dziesięć go spełniali. 


* 


Bibljografja zawartości dziesięciu roczników "Ruchu Literackiego" 
musiała się liczyć z dużą szczupłością miejsca, ograniczyła przeto infor- 
macje do podania na końcu każdej numerowanej pozycji - jedynie rocz- 
nika i zeszytu. Kolejność roczników jest następująca: 
1=1926, II = 1927, III = 1928, IV = 1929, V = 1930, VI = 1931, 
VII = 1932, VIII = 1933, IX = 1934, X = 1935. Litera R oznacza recenzję. 
Układ bibljografji krzyżowy, łączy w alfabe
ycznym porządku osoby i rze- 
czy. Zawartość pisma obrazują poniższe zestawienia, dodajmy do nich 
siedem specjalnycr. zeszytów poświęconych: Kochanowskiemu 1930, V, 5; 
Goethemu ]932, VII, 3; Conradowi-Korzeniowskiemu 1932, VII, 8 (wyszedł 
również osobno pt. "Conradiana"), Wyspiańskiemu 1932, VlI, 9; Norwidowi 
1933, VII, 3; Gubrynowiczowi 1933, VIII, 5-6; Żeromskiemu 1935, X. 7-8. 
Wkońcu wspomnieć należy, że w ciągu dziesięciu lat największa ilość 
artykułów, materjałów i recenzyj - w sumie: 140, dotyczyła Mickie- 
wicza. 


ABRAMOWICZ Ludwik 49. 
ADAM Paul 1166. 
ADAMCZEWSKI Stanisław 1164. 
ADLER M. 1032. 
ANDRE Lucjan 5. 
ANKWlCZOWA Zofja 331. 
ANTOLOGJE 448. 
1. G u b r y n o w i c z B. Od Kochanow- 
skiego do Staffa. Antologja liryki pol- 
skiej. Ułotył W. Borowy. '30.R.VII,1. 
2. K r z y t a n o w s kiL. The Slav An- 
thology, Russian, Polish, Bohemian, Ser- 
bian, Croatian, translated by Edna Wor- 
thley Underwood '3I.R.VI,8. 


3. P ł o s z e w s k i L. Galiński A. Mło- 
da Polska. Poezja i dramat. Antologja 
i literaturiI. '28.R.III,10. 
4. S z c z e r b o w s k i A. Galiński A. 
Poezja Polski odrodzonej 19]8.30. '31. 
R.VII,l. 
ARASZKIEWICZ Feliks 766-770, 775, 788. 
ARCIMOWICZ Władysław 673-677, 724. 
ARNOLD Robert F. 264. 
ASKENAZY Szymon 480. 
ASNYK Adam. 
5. G i e r g i e I e w i c z M. Andre L. O 
bezdziejowości w poezji. Rzecz o Asny- 
ku. '30. R.VI,9.
		

/00278.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


273 


6. H a h n W. Kilka notatek do utworów 
Asnyka. VIII,8. 
7. Szmydtowa Z. Mann M. Echa 
włoskie w poezji Asnyka. '26. R.Ił,4. 
8. Ż y c z y ń s k i H. Filozoficzne sonety 
Asnyka. 11,4. 
AUDlAT Pierre 1069. 
BAB Julius 857. 
BADECKI Karol 431, 442 a. 
BAILLOU Jean 265. 
BAKUNIN Awdotja Michajłowlla 518. 
BALDENSPERGER Fernand 266. 
BALlCKI A. E. 1122. 
BALlŃSKI Karol 726. 
BALK Henryk 498. 
BAL MONT Konstanty 241. 
BALZAC Honore 875, 929. 
BAND ELLO Matteo 200. 
BAŁUCKI Michał. 
9. R u m e l t S. Bałucki M. Grube ryby. 
Opr. Z. Nowakowski. '26. R.Ił,3. 
10. S c h r e i b e r I. Bałucki a komedja 
niemiecka. 11,7. 
BANDROWSKI Kaden Juljusz 406. 
BAR Adam 203, 214, 347, 477, 478. 
BARBASZ Wilhelm 1095, 1117. 
BAROK 394. 
BARTOSZEWICZ Juljan 40. 
BARTOSZEWICZ Kazimierz 
11. Śp. K. Bartoszewicz. V.2. 
BARYCZ Henryk 153, 493, 967. 
BA TOWSKI Henryk 18, 499, 504. 
BAUDOUIN Charles 1038. 
BAWOROWSKI Wiktor 885, 1011. 
BEDNAROWSKA Marja 851. 
BEDNARSKI Stanisław ks. 221. 
BEGEY Attilio 34-1. 
12. P o II akR. A. Begey. IV,1. 
BEM Baltazar 
13. L e Ś 11 o d o r s k i Z. Estreicher K. 
(jun.) Minjatury kodeksu Bema. '33. 
R. IX, 4. 
BENDA Oskar 1049. 
BENNI Herman 162. 
BERARD Victor 1100. 
BERENT W ACŁA W 
14. R a b ę c k a J. Waganci w .Żywych 
kamieniach". V, 7. 
15. Rothertowa Z. 
.Żywe kamienie" 
VI,5. 
BERGEL Rajmund 1096, 1097. 
BF1WER Jan 202, 1033. 
BERNACKI Ludwik 261, 401, 658, 985, 
1131. 
BERSANO BEGEY Marina 344. 
BERTONI Giulio 1037. 
BERWIŃSKI Ryszard 
16. S t r a u c h o waZ. LIst Berwińsklego 
z drogi do Turcji w 1855 r. VI, 10. 
17. T e rl e c kiT. Ze studjów nad R. 
Berwińskim. l. Umowa wydawnicza mię- 
dzy B. a Napoleonem Kamieńskim. 
2. Zapomniany wiersz B. VII, 3. 


BIBLJOGRAF JA 
18. B a t o w s k i H. Wskazówki bibljo- 
graficzne do studjum literatur słowiań- 
skich. VII, 2, 3, 4, 6; IX, l. 
19. B o r o w y W. "Book List Poland 
(1932)". IX, 4. 
20. E t t i u g e r P. Dopełnienia .Bibljo- 
grafji pamiętników polskich". [E. Mali- 
szewskiego] VI,10. 
21. G r z e g o r c z y k P. Bibljografja li- 
teratury polskiej za 1925 r. I, l. - Tot 
za 1926 r. I, 2-10; II, l. - Tot za 1927 r. 
II, 2-10; III, I. - Tot za 1928 r. IlI, 
2-10; IV, l. (uzup. odb.) - Tot za 1929 r. 
IV, 2-10; V, 1-3 (uzup. odb.) - Tot za 
1930 r. V,4-10; VI, 1-8. - Tot za 1931 r. 
VII, 4-10; VIII, 1,3,4,7-10 (uzup.odb.). 
22. - Nowa era bibljogratji pol. IV, 2. 
23. - Vrtel-Wierczyński S. O najpilniej- 
szych zadaniach naszej bibljografji. '28. 
R. IV, 4. 
24. - Korbut G. Literatura polska. Do- 
pełniacz I. '33. - Hahn V. Bibliographia 
Vergiliana Polonorum. '31. - Ledbetter 
Eleanor E. Polish Literature in English 
Translation. '32. R. VIII, 10. 
25. G u b r y n o w i c z B. Bibljografja 
literatur obcych za l. 1924 i 1925. I, l, 
3, 4. - Tot za l. 1925-26. 1,7. Ił, 2. - 
Tot za r. 1927. II, 9, 10. - Tot za r. 
1928. III, 6. 10. - Tot za r. 1928-29. 
IV, 4. - Tot .za r. 1929-30. V, 4, 6, 7. 
- Tot za r. 1930. VI, 3, 6. - Tot za 
r. 1930-31. VI, 9, 10. 
26. - Więckowska H. Rękopisy batignol- 
skie Bibljoteki Narodowej. '32. R. VlII, l. 
27. H a h n W. Spis rzeclY Przeglądu 
Powszechnego za l. 1922-27. '28. R.IV, 4. 
28. H l e b - K o s z a ń s k a H. Talvart H. 
Place J. Bibliographie des auteur mo- 
dernes de langue fran
aise (1801-1927). 
4 t. '28-'33. - Thieme H. P. Biblio- 
graphie de la litterature fran
aise de 
1800 Ił 1930. 3 t. '.
3. R. X. 1. 
29. P o II akR. Wierczyński S. Pol- 
ska bibljografja morska. '30. R. V, 9. 
30. R o s s o w s kiJ. Guttry A. Musz- 
kowski J. Ksiątka polska zagranicą. 
[Katalog wystawy 1933]. '33. R. IX. 5. 
31. S a w i c k i S. Fellenius K. G. Svensk- 
Polska F6reningen 1926-31. R. VIII, 7. 
32. S i m o n L. Drobiazgi bibljogra- 
ficzne [Stare druki nieznane Estr.] III, 4; 
IV, 3, 8. 
33. - Katalog wystawy zbiorów teatral- 
nych i muzycznych Bibljoteki Narodo- 
wej w Wa. '34. R. IX, 7. 
34. S t e r z y ń s kiT. Vrtel- Wierczyń- 
ski S. Bibljografja literatury pol. za r. 
1922. '25. R. 1, 2. 
35. - Szulc-Golska B. Bibljografja prze- 
kładów polskich z lit. francuskiej w. 
XIX. R. I, 7.
		

/00279.djvu

			274 


RUCH LITERACKI 


36. - W sprawie wydawnictw bibljofil- 
skich. II, l. 
37. - Mocarski Z. Bibljografja prac Tow. 
Nauk. w Toruniu (1875-1925). '25. R. 11,2. 
38. - Vrtel-Wierczyński S. BibIjografja li- 
teratury pol. za r. 1919. '26. R. II, 3. 
39. - Zagadnienie bibljografji wydaw- 
nictw perjodycznych. Il, 1. 
40. - Juljan Bartoszewicz w sprawie bi- 
bljografji artykułów pism codziennych. 
IV, 6. 
41. - Vrtel R. Bibljografja historji lite- 
ratury i krytyki literackiej polskiej za 
rok 1908 i 1909. Z rkp. wyd. S. Vrtel- 
Wierczyński. '33. R. VIII, 7. 
42. Was i l e w s k i Z. Bibljografja rap- 
perswiJska. II, 8. 
43. Was y l e w s k i S. Dopełnienia .Bi- 
bljografji pamiętników polskich" E. Ma- 
liszewskiego. VI, 5; VII, l, 2, 4, 5. 
44. W I e r c z y ń s k i S. Przewodnik Bi- 
bljograficzny. r. Il. 1921. Oprac. W. T. 
Wisłocki. '26. R. l, 6. 
BIBLJOTEKI 
Bibljotekarstwo, czytelnictwo, drukar- 
stwo, księgarstwo. 
45. B i r k e n m a jer J. Fonnanowicz L. 
Bibljoteka Kapitulna w Gnieźnie. '29. 
R. X, l. 
46. C h o r o w i c z o w a A. Nasze czy- 
telnictwo popularne. IV, 2. 
47. G u b r y n o w i c z B. Demby S. Bi- 
bljoteka Narodowa w Warszawie. Wyd. 
11 uzup. '30. R. VI, 10. 
48. K r z y t a n o w s kiJ. Zalewski L. 
Bibljoteka Seminarjum Duchownego w 
Lublinie i bibljoteki klasztorne w die- 
cezji lubelskiej i podlaskiej. '26. R. I, 10. 
49. M o c a r s ki Z. Abramowicz L. 
Cztery wieki drukarstwa w Wilnie. '25. 
R. I, 5. 
50. p i s z c z k o w s kiM. Lwowskie 
studja bibljoteczne t. 1. '32. R. VIII, l. 
51. S t e r z y ń s kiT. Gr)'cz J. Prze- 
wodnik dla korzystających z bibljotek 
oraz spis dzieł pomocniczych. '25. R. 1,5. 
52. - Borowy W. Prolegomena do wszel- 
kiej przyszłej instrukcji katalogowej. 
'26. - Grycz J. Porównanie polskich 
przepisów katalogowania. '26. R. II, 10 
53. - Bibljoteki wielkopolskie i pomorskie. 
Praca zbiorowa pod red. S. Wierczyń- 
skiego. '29. R. VI, 7. 
54. T u r k o w s kiT. [Zawadzki J.]. Pro- 
jekt organizacji księgarstwa polskiego. 
Wyd. T. Sterzyński. '30. R. VI, 6. 
BIEBER Hugo 3!10. 
BIEDRZYCKI EMIL 351. 
BIELAŃSKA Karolina 500, 895. 
BIELOWSKI August 192. 
BIELSKI Marcin 
55. Ł e m p i c k i S. I. Chrzanowski. M. 
Bielski. '26. R. 1. 1. 


BILIŃSKA Stefanja Romana 896, 891. 
BIRKENMAJER Józef 45, 101, 129,240- 
243, 261-210, 322, 330, 330 a, 345,345 a. 
350, 351, 362, 361, 316, 398, 399, 413- 
417, 446, 441, 476, 501-504, 640, 641, 
646, 771, 790, 816, 841, 842, 843, 848, 
861-813, 898-901, 914, 1014, 1015, 1091, 
1098, 1131, 1132, 1137, 1140, 1149-1152, 
1168, 1189. 
BIRKENMAJER Ludwik Antoni 1151. 
56. Śp. L. A. Birkenmajer IV, 10. 
BLAUSTEIN Leopold 213. 
BLOTH Rafał 106, 107, 505-507, 826. 
BOBEK Władysław 762. 
BOCCACCIO Giovanni 
57. K a m y k o w s kiL. Do dziejów 
Boccaccia w Polsce. - .Historja bar- 
dzo ucieszna". IX, 2. 
BODNIAK Stanisław 144, 978. 
BOGUSŁAWSKI Wojciech 
58. B r u m e r W. Nieznany wiersz Bo- 
gusławskiego ("Otto do spektatorów 
śmierci swoiey".] IV, 4. 
59. H a h n W. Bogusławski w Wilnie 
w r. 1817. VI, 4. 
60. M a ła c h o w s k i - Ł e m p i c k i S. 
Bogusławski wolnomularzem. IV, 3. 
61. M a z a rak i J. Galle L. W. Bogu- 
sławski i repertuar teatru pol. (do 1794 r.). 
Wstęp B. Gubrynowicza. '25. R. I, 2. 
62. S i m o n L. Świerczewski E. W. Bo- 
gusławski i jego scena. '29. R. IV, 5. 
63. - Dwa etapy teatralne Bogusławskie- 
go z l. 1783 i 4. IV, 6. 
BOHOMOLEC Franciszek 
64. S i m o n L. "Podejrzliwi" komedja 
Bohomolca. III, 4. 
65. - Ze studiów nad Bohomolcem: .Ko- 
medje na Teatrum J. K. Mci wyprawo- 
wane". IX, 6. 
BORKOWSKA-NELKENOW A Irena 108. 
BOROWSKA Marja U53, 1154. 
BOROWY Wacław l, 19, 51, 230, 272, 
368, 495, 508, 678, 1099, 1149, 1155- 
1158, 1162, 1183. 
BŁASZCZYK Stanisław 483. 
BRAHMER Mieczysław 423, 659,815. 
BRAUN Jerzy 83. 
BREITMEIER Kazimierz 565. 
BREMOND Henri 381, 1014. 
BR.EUER S. 779. 
BREZA Adam 772. 
BRIFFLÓWNA Ernestyna 713. 
BROCHOCKA Zofia 204. 
BRODZIŃSKI Andrzej. 
66. P a r n o w s kiT. Nieznana tragedja 
A. Brodzjńskiego ["Luidgarda"]. V, 2. 
BRODZINSKI Kazimierz 
67. G u b r y n o w i c z B. Brodziński K. 
Mowy I pisma patrjotycznt> oraz O po- 
wołaniu i obowiązkach młodziety aka- 
demickiej. Oprac. I. Chrzanowski. '26. 
R. II, l,
		

/00280.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


275 


68. H a h n W. Przekład niemiecki wier- 
sza Brodzińskiego "Matka i dziecię". 
IV, 10. 
69. Ł u c k i A. Jakiego Brodzińskiego 
znamy. IV, 3. 
70. Kor b u t G. Brodzińsklego .Na za- 
bór bibljotek.. II, 3. 
71. - K. Brodziński a Fr. Sal. Dmochow- 
ski. VIII, 10. 
72. Kor va łaJ. Brodziński K. Wspo- 
mnienia mojej młodości I inne pisma 
autobiograficzne. Wyd. A. Łucki. '28. 
R. m, l. 
73. - Ciechanowska Z. Brodziński jako 
pierwszy tłumacz Goethego w Polsce. 
'28. R. IV, 2. 
74. - Brodziński i cenzura. IV, 8. 
75. P I g o ń S. Czy nie Brodziński [au- 
torem "Uwag nad Barbarą... A. Feliń- 
skiego"]. IX, 4. 
76. S z m y d t o waZ. Studjum [Br. Gu- 
brynowiczaj o Brodzińskim. Vm,5. 
76 a. V r t e 1 - W i e r c z y ń s k i S. List 
K. Brodzińskiego do W. Hanki [1830]. 
IV, 2. 
BRONARSKI Alfons 890. 
BRONIKOWSKI Aleksander 
77. R a t h L. A. Bronikowski. Próba syn- 
tezy w setną rocznicę śmierci. IX, l. 
BRONOWICZ J. U71. 
BRUCHNALSKI Wilhelm 1034. 
78. Z Y c z Y ń s ki H. W. Bru ch na Iski 
w 40-lecie pracy naukowej. I, 10. 
BRlIMER Wiktor 58. 
BROCKNER Aleksander 130, 131, 244, 
271, 272, 355, 367, 400-402, 412, 418- 
422, 448, 562, 645, 72
, 740, 742, 762, 
807, 985, 1006, 1007. 
79. C h r z a n o w s k i I. A. Briickner. 1,3. 
80. Sterzyński T. Wisłocki W. T. 
Bibljografja prac Briicknera. '28. R.III, 4. 
81. W i e r C z y ń s k i S. Studja staropol- 
skie. Księga ku czci Briicknera. '28. R. 
III, 5. 
BRZOZOWSKI Stanisław 1128. 
82. K r i d l M. W odpowiedzi p. Sucho- 
dolskiemu. X. 3. 
83. K li I c z Y c k a J. Z badań nad twór- 
czością Brzozowskiego. Monografja B. 
Suchodolskiego i praca J. Brauna. X, 2. 
84. S i l b e r s t e i n L. Zdziechowska S. 
Brzozowski, jako krytyk literatury pol- 
skiej. '27. R. III, 5. 
85. S u c h o d o l s k i B. Rękopisy St. 
Brzozowskiego. VI, .
. 
86. - Brzozowski i Swiętochowski. VII, 
4 i odb. 
87. - Konstrukcja i ocena. Dyskusja o 
Brzozowskim. [Odpowiedź recenzentom 
ksiątki Suchodolskiego o B.] X, 2. 
BUDI5A Włodzimierz 277, 812. 
BUKOWSKI Kazimierz 816. 
BURDACH Konrad 1017. 


BYCHOWSKI Gustaw 910. 
BYRON George 598, 939. 
88. S i w i c k a Z. Tretiak A. Byron. '30. 
R. V, to. 
BYSTROŃ Jan Stanisław. 1018. 
CALDERON de la Barca 900. 
CAZAMIAN Louis 1078. 
CAZIN Paul 
89. P i s z c z k o w s kiM. Weyssenhoff J. 
O sztuce pisarskiej Pawła Cazin. '28. 
R. m, 8. 
CELTIS Conradus 
90. N a d o l s k i B. K. Celtis w Polsce. 
Kilka uwag o celach i czasie jego po- 
dróty. VI, 9. 
CERVANTES 859. 
CHAMBERS E. K. 857. 
CHAMBRUN Longworth 857. 
CHATEAUBRIAND F. R. 933, 955. 
CHEŁCHOWSKI Henryk 
91. K r z y t a n o w s kiJ. Mikulski T. 
Chełchowski. '29. R. IV, 9. 
CHERBULlEZ Victor 
92. H a h n W. W sprawie przekładu 
Cherbuliez .L'aventure de Ladislas Bol- 
ski". IX, 7. 
CHMIEL Adam 1112. 
CHMIELOWSKI Piotr 
93. Kor b u t G. Świerzowicz J. Bibljo- 
graf ja prac P. Chmielowskiego. '33. R. 
IX,7. 
94. - Uzupełnienie .Bibljografji prac P. 
Chmielowskiego". IX. 7. 
CHODAKOWSKI Zorjan Dołęga 
95. F r a n c e w W. Nieznanv list Z. D. 
Chodakpwskiego. [1823]. ViII, 9. 
CHODZKO Aleksander 361. 
CHOPIN Fqrderyk 173. 
CHOROMANSKI Michał 448. 
CHOROWICZOW A Anna 46, 509, 1035. 
CHRÓŚCIŃSKI Wojciech Stanisław. 
96. J ę d r y c h o w s kiW. Próba rekon- 
strukcji biografii W. S. Chróścińskiego. 
V,7. 
97. - Wyjaśnienie [do nr. 100]. IV, 5. 
98. Ko wal s kaM. Do biografji W. S. 
Chróścińskiego. V, 10. 
99. L a n d E. W sprawie .Poezyj post- 
nych". IV, 7. 
100. M i k u l s kiT. Dzieje jednego so- 
netu. Chróściński, Lubomirski czy Ha- 
dziewicz? [.Sonet na całą mękę Pańską"). 
IV. 4. 
CHRZANOWSKA Marja 506. 
CHRZANOWSKI Ignacy 55, 67, 79, 292, 
403, 423, 424, 430, 510, 660, 749, 774, 
809. 874, 886, 893, 
68, 981, 1023, 1036, 
10!10, 1I35. 
101. B i r k e n m a jer J. Chrzanowskie- 
mu uczniowie Lubliniacy 1910 - 1925. 
'26. R. I, 9.
		

/00281.djvu

			276 


RUCH LITERACKI 


102. G u b r y n o w i c z B. Chrzanowski I. 
Około wychowania narodowego. '32. R. 
VII,9. 
CHW ALCZEWSKI Stanisł2w 789. 
CHWALEWIK Witold Jerzy 109-lIl. 
CIECHANOWSKA Zofja 73, 273, 679. 
CIESIELCZUK Stanisław 
103. S z c z e r b o w s k i A. Ciesielczuk S. 
Pentaptyk lapidarny. [Poezje]. '35. R. 
X,7. 
CIESZKOWSKI August 
104. Z n a m i r o w s k a J. O nieznanych 
wierszach Cieszkowskiego. IV, 2. 
CIOŁEK Erazm 
105. S k o c z e k J. Hartleb K. Działalność 
kulturalna biskupa - dyplomaty Erazma 
Ciołka. '29. R. V, 1. 
CIOŁEK Stanisław 416. 
COLVIN Lionel R. Mc 1040. 
CONRAD-Korzeniowski Józef 
106. B l li t h R. Ewolucja heroizmu u 
Conrada. VlI, 8. 
107. - Wiersz na dzień chrztu Konrada 
[Ojca Conrada]. VII, 8. 
lOB. B o r k o w s k a - N e l k e n o w a 1. 
List Conrada do M. Jasieńskiego. II, 5. 
109. C h wal e w i k W. J. Conrad i Ste- 
venson jako pisarze katoliccy. II, 6. 
110. - Conrad w Kardyfie. VII, 8. 
111. - Morf. G. The Polish Heritage of 
J. Conrad. '31. R. VII, 8. 
112. D fi r r J. Conrad na drodze do Pol- 
ski. VII, 8. 
113. G r z e g o r C z y k P. Z dziejów Con- 
rada w Polsce. II, 5. 
114. - Nieznane listy Conrada [do Marji 
z Bobrowskich Tyszkowej]. II, 5. 
115. - Conrad i Żeromski. - Bibljoteka 
Conrada. II, 5. 
116. - Ostatni list Conrada [do S. Po- 
marańskiego]. II, 7. 
117. - Conrad w Polsce. Materjały bi- 
bljograficzne. VII, 8, 9 i odb. uzup. 
118. - Doboski R. Pierwiastki angielskie 
a pierwiastki polskie w umysłowości Con- 
rada. '33. R. VII, 8. 
119. K r z y 1: a n o w s kiJ. U źródeł pu- 
blicystyki Conrada. VII, 8. 
120. - Dyboski R. Żywioł morski w twór- 
czości Conrada. '32. R. VII, 8. 
121, Listy Conrada do Anieli Zagórskiej. 
II, 5. 
122. S t e r z y ń s kiT. Bibljoteka Con- 
rada. I, 2. 
123. - Conradiana. (Kolekcje amerykań- 
skie). II, 6. 
124. Wal i s z e w s k i K. Listy Conrada. 
II, 6. 
COOPER Fenimore 508. 609. 
CYWIŃSKI StJnisław 2i4, 317, 403, 511- 
513, 680-695, 697, 720, 902-906, 1097. 
CZACHOWSKI Kazimierz 242, 245, 246, 


397, 404, 791, 877, 1100, 1101,1159,1160. 
CZAJKOWSKI Michał 
125. .K a m y k o w s k i L. Czajkowski i 
L. Sniadecka I List y]. III. 8. 
126. K r z y t a n o w s kiJ. Czajkowski M. 
Owruczanin. Opr. Z. Szweykowski. '27. 
R. II, 9. 
127. Wen i g e r J. Kilka słów o Rusi- 
nach w r. 1831. Zapomniany artykuł 
Czajkowskiego. V, 10. 
CZAPSKA Marja 514. 
CZARNOWSKI Stefan 968 
CZARTKOWSKI - Adam 177, 222, 231, 
515-518, 730, 752, 844, 1009, 1088. 
CZARTORYSKI Adam Kazimierz 
128. K a m y k o w s k i L. Do genezy 
.Myśli o pismach polskich" Czartory- 
skiego. [List D. Kniaźnina do Jacka Przy- 
bylskiego 1793]. VII. 3. 
CZASOPISMA 
encyklopedje, prace zbiorowe. 
129. B i r k e n m a jer J. "Byzantinosla- 
vica". Red. Milo
 Weingart. r. 5. '34. 
R. X, 7. 
]30. B r li c k n erA. "Pamiętnik lite- 
racki" roczno 22 i 23. R. II, 4. - Tot. 
rOczno 24. R. III. 3. 
]31. - .Grundrisś der slavischen Philolo- 
gie u. Kulturgeschlchte", herausgeg. von 
R. Trautmann u. M. Vasmer. t. 1-3. R. 11,8. 
132. E t t i n g e r P. Bogaja sovetskaja 
encykłopedija. 19 i 20 t. '31. - Litera- 
turnaja encykłopedija. 4 t. '31. R. VI, 5. 
133. O u b r y n o w i c z B. Od redakcji. 
[Ruchu Literac
ego]. I, l. 
134. - "Nauka Polska" t. 10. R. IV, 4. 
135. - .Rocznik gdański". t. 2 i 3. R. V,2. 
136. - "Studja lwowskie" [Praca zbior.]. 
'32. R. VII, 4. 
137. K a w y n S. Z dziejów czasopi- 
śmiennictwa warHawskiego. V, 8. 
138. K o l b u s z e w s k i K. "Reformacja 
w Polsce". '26. R. II, 3. 
139. P ł o s z e w s k i L. "Źródła Mocy" 
'27, '28. R. IV, 3. 
140. S o b a ń s kiM. Współczesne dzien- 
nikarstwo. VI, 6. 
141. Suchodolski B. "Pamiętnik 
Warszawski". '3(\ R. VI, 2. 
142. - Jeszcze o .Pamiętniku Warszaw- 
skim". VI, 4. 
143. Wierczyński S. .Nowa Ksiąt- 
ka". Red. Stanisław Lam. r. 1-2, '34, '35. 
R. X, 7. 
144. Z g o r z e l s k i Cz. Turowska-Baro- 
wa. I. Z Zabawy Przyiemne y Pot y- 
teczne (1770- 7). '33. R. X, 2. 
CZECZOT Józef 
145. Z e t o w s k i S. J. Czeczot autorem 
hymnu . Cześć polskiej ziemi, cześć". 
V.9.
		

/00283.djvu

			278 


RUCH LITERACKi 


FRANCEW Włodzimierz 95, 349. 662 . 
808. 
FREDRO Aleksander 318. 
166. K o s s o w s k i S. Prototyp .Pawła 
i Gawła". Do źródeł inwencji i upodo- 
bań artystycznych Fredry. VI, 9. 
167. K r z y t a n o w s kiJ. Zeleński 
(Boy) T. Obrachunki fredrowskie. '35. 
R. X, 2. 
168. K u c h a r s k i E. Komedja politycz- 
na sprzed wieku. ["Gwałtu co się dzie- 
je"]. I, 10. 
169. P o m a rań s k i S. Nieznane auto- 
grafy A. Fredry w Archiwum Akt Daw- 
nych. [Stan słutby z 1816]. II, 3. 
170. Was y l e w s k i S. Z nieznanych 
listów A. Fredry. [18
4]. V, 4. 
171. - Ze stosunków Mickiewicza 7 Fre- 
drą. VI, 6. 
FURMANIK Stanisław 908. 
GABERLE Eustachy 259. 
GADOMSKI Jan 312, 313. 
GALL E Leon 61. 
GALłŃSKl Adam 3, 4, 456, 522, 909. 
GANSZYt:lIEC Ryszard 418, 851. 
GARCZYNSKI Stefan 587. 
GARDNER Monica M. 881. 
GASZYŃSKI Konstanty 193. 
172. H e n d r i c h o waJ. Nieznane li- 
sty i testament K. Gaszyńskiego. [Listy 
do brata Walerego 1863-5]. VII, 2. 
173. M i k oł aj t i s J. Album Anieli [z 
Mieltyńskich Teodorowej MycieIskiej, 
autografy: Gaszyńskiego, Chopina, L. Ka- 
mińskiego]. VII, 2. 
GAWALEWICZ Marjan 866. 
GENIUSZ Mieczysław 
174. Kardaszewicz K. Listy M. Ge- 
niusza. VIII, 8. 
GIDE Andrć 
175. Kamieniecka C. Gide A. Les 
faux-monnayeurs. R. IV, 2. 
GOBINEAU Joseph Artur 
176. Suchodolski B. Sobeski M. 
Kwiat złoty - Gobineau redivivus. '25. 
R. 1lI, 5. 
GĘBAROWICZ Mieczysław 1141. 
GlERGlELEWICZ Mieczysław 5, 188-190, 
450, 523-526, 910-913, 1038-1043, 1133, 
1134. 
GlUSTI Wolfgango 459. 
,GLIKSMAN Ignacy 527. 
GŁADYSZ Bronisław ks. 848, 849, 851. 
GODLEWSKI Mścisław 870. 
GOETHE Johann Wolfgang 73,581,1122. 
177. C z a r t k o w s k i A. Goethe i "Lud- 
garda" Kropińskiego. VI, 5. 
178. G u b r y n o w i c z B. Wojciechow- 
ski K. Werter w Polsce. '25. R. I, 4. 
179. - Kilka notatek o Goethem w Pol- 
sce. VII, 3. 


180. H a h Ił W. Pierwszy przekład pol- 
ski tragedji Goethego "Egmont". VlIl, 9. 
181. Ł e m p i c k i Z. Hoesik F. Goethe, 
i " naj piękniejsze dni" w jego tyciu 
1814-1832. '31. R. VI, 10. 
182. - Goethe i prądy duchowe jego epo- 
ki. VII, 3. 
183. S t e r n b a c h H. Wukadinović S. 
Goethe und Polen. '30. R. VI, 4. 
184. Szczerbowski A. Goethe o 
Henryku Lignickim. VII, 3. 
185. Z i e l i ń s kiT. Co zawdzięczam 
Goethemu. VII, 3. 
186. Z Y g u l s k i Z. F. Gundolf i jego 
"Goethe". I, 6. 
GOŁĄBEK Józef 451,481,528, 529, 647. 
GOŁĘBIOWSKI Stefan 914. 
GONELLA 199. 
GORBACEV S. 158. 
GORECKI Ludwik 554. 
GOSŁA WSKI Maurycy 
187. D a n i l e w i c z o waM. Gosławski 
w Vallon-Sec'u. VIII, 4. 
188. G i e r g i e l e w i c z M. Gosławski 
jako krytyk literacki. V. 4. 
189. - Nieznany wiersz powstańczy Go- 
sławskiego. V, 9. 
190. - Depresja popowstaniowa \V poezji 
Gosławski
go. IX, 6. 
GOSZCZYNSKI Seweryn 
191. K r z y t a n o w s kiJ. Tragedja Or- 
liki. X, 4. 
192. N a d o l s k i B. S. Goszczyński do 
A. Bielowskiego. Listy z 1861-9. IX, 9. 
193. P i g o li S. Wiersz przypisany Go- 
szczyńskiemu. l.Samotność" K. Gaszyń- 
skiego]. II, 4. 
194. - Nieznany wiersz Goszczyńskiego 
i nowe przyczynki do bibljografii jego 
pism. [Wiersz "Cześć braterska siostrom" 
1847]. VIII, 7. 
J95. P ł o s z e w s k i L. .Marsz powstań- 
czy" Goszczyńskiego. l, 4. 
196. - Suchodolski B. Goszczyński. '27. 
R. III, 2. 
197. S u c h o d o l s k i B. Goszczyński. 
podrót mego tycia. Wyd. Pigoń. '24. 
R. l, 2. 
198. - Goszczyński. Stan i problemy ba- 
dań. I, 4. 
GÓRNICKI Łukasz 712. 
199. K r z y t a n o w s kiJ. Dwa tarty 
Gonelli w "Dworzaninie polskim". VII,IO. 
200. p o 11 akR. Bandello - Sowizdrzał i 
anegdoty Górnickiego. VIII, 7. 
GÓRSKI Artur 1111. 
GÓRSKI Jakób 
201. p o II akR. Pierwowzór .Rady pań- 
skiej" J. Górskiego. II, 5. 
GÓRSKI Konrad 254, 452, 530-532, 742, 
1031. 
GOTZ F. 379.
		

/00284.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


279 


GRABBE Chr. D. 
202. Ł e m p i c k i Z. Berger J. Grabbe i 
romantyka. '32. R. IX, 7. 
GRABOWSKI Ambroty 737. 
GRABOWSKI Michał 
203. B arA. M. Grabowski a M. Moch- 
nacki. IV, 8. 
GRABOWSKI Tadeusz 467, 920, 1044, 
1081. 
GREBIENNIKOW Piotr 282, 533-537, 
792, 827, 915. 
GREJM Michał 735. 
GRODZIC KI August 1153, 1166. 
OROLMAN Adolf 1068. 
GRYCZ Józef 51, 52. 
GRZEGORCZYK Piotr 21-24, 113-118, 
148, 149, 205, 249, 311, 353, 377, 406, 
700,701, 733, 892, 1167-1170. 
GUBRYNOWICZ Bronisław l, 25, 26, 
47, 61, 67, 76, 102, 133-136, 151, 156, 
163, 178, 179,212, 281, 331, 354, 407, 
429, 453, 478, 538, 638, 643, 648, 663- 
665, 737, 740, 765, 825, 828, 829, 854, 
877, 916, 917, 994, 996, 1016. 
204. B r o c h o c k a Z. Prof. B. Oubry- 
nowicz w Uniwersytecie Warszawskim. 
VllI, 5. 
205. G r z e g o r c z y k P. Bibljografja 
prac pro L B. Gubrynowicza. VIII, 5 i 
uzup odb. 
206. H a r t l e b M. In memOriam. VIII,5. 
207. Ł e m p i c k i Z. Twórczość naukowa 
B. Gubrynowicza na tle epoki. VIII, 5. 
208. M a k o w i e c kiT. Prof. Gubryno- 
wicz w oczach uczniów. VIII, 5. 
209. P i s z c z k o w s kiM. [Pamięci 
B. Gubrynowicza]. VIlI, 5. 
210. S t e r z y ń s kiT. Pedagogika serca. 
[O prof. Gubrynowiczu.] VIII, 5. 
GUCW A Franciszek 775. 
GULACSY Irena 
211. P a z u r k i e w i c z S. Gulacsy. IV, 4. 
OUNDOLF Friedrich 186. 
212. O u b r y n o w i c z B. Łempicki Z. 
Gundolf. '31. R. VI, 10. 
OUTTRY Aleksander 30. 
HADZIEWICZ Grzegorz Krzysztof 100. 
HAECKER Emil 1023. 
HAHN Wiktor 6, 24, 27,59, 68, 92, 180, 
215, 228, 250, 312, 318, 319, 345, 346, 
389, 539, 666, 850, 878, 918, 967, 969, 
978, 1017, 1045, 1046. 
HAJKOWSKI Zygmunt 283 - 286, 454, 
667, 919. 
HANKA Vac1av 76 a. 
HARTLEB Kazimierz 105, 811. 
HARTLEB Mieczysław 206,215,285287- 
290, 306, 347, 430, 649, 893, 920, 954, 
978, 1171. 
HEBBEL Friedrich 
213. S t e r n b a c h H. Blaustein L. Das 
Gotteserlebnis in Hebbels Dramen. '29. 
R. V, 4. 


HEGEL G. W. F. 
214. C Y w i ń s k i S. Bar A. Zwolennicy 
i przeciwnicy Hegla w polskiem czaso- 
piśmiennictwie (1830-50). '34. R. X, 4. 
HEIDENREICH Julius 503. 
HEINE Heinrich 925, 936. 
HELSZTYŃSKI Stanisław 251, 371, 455, 
640, 657, 793-796, 1091. 
HENDRICHOWA HOESICKJadwiga 172, 
332. 
HLEB-KOSZAŃSKA Helena 28. 
HOESICK Ferdynand 181. 
HOFFMANNOWA Antonina 746. 
HULANICKA St. ] 149. 
HULEWICZ Jan 760, 1172, 1173. 
IBSEN Henrik 258. 
2]5. H a rt 1 e b M. Hahn W. lbsen w 
Polsce, w setną rocznicę urodzin. '29. 
R. V, 2. 
216. Ł e m p i c k i Z. H. Ibsen. III, 4. 
ILEŚIĆ Franciszek 499. 
]ŁŁAKOWICZÓWNA Kazimiera 853. 
217. S z c z e r b o w s k i A. Iłłakowiczów- 
na K. Ballady bohaterskie. '34. R. X, 3. 
J. Ż. 544. 
JABŁOŃSKA-ERDMANOWA Zofja 450. 
JACHlMEK Józef 365, 
JACKOWSKI Ignacy 
218. P i g o ń S. I. Jackowski autorem 
["Powieści z czasu mojego"]. (Na mar- 
ginesie Korbuta.) Vii, 9. 
JAKOBSON Roman 436. 
JAKUBOWSKA Zofia 1024. 
JAM POLSKI Włodzimierz 1171. 
JANICKI Klemens 
219. Miaskowski K. x. Clementis 
Ianicii Carmina, ed. L. Ćwikliński. '30. 
R. VI, i. 
JANKO WSK] Władysław 232,237, 363, 
484, 540-543, 1174. 
JANOWICZ Zofja 233. 
JANÓW Jan 882. 
JANUSZKIEWICZ Eustachy 944. 
JARACZEWSKA Eltbieta 
220. K r z y t a n o w s kiJ. Czerwiński S. 
E. z Krasińskich Jaraczewska. '30. R. VII,2. 
JASIŃSKA Stanisława 1146. 
JASTRZĘBSKA Helena 1175. 
JERSCHINA Stanisław 702. 
JEZUICI 153. 
221. We i n t r a n b W. Bednarski S. ks. 
Upadek i odrodzenie szkół jezuickich w 
Polsce. '33. R. IX, 8. 
JE2 Tomasz Teodor (Miłkowski) 713. 
222. C z a r t k o w s k i A. Listy Z. Mił- 
kowskiego do Aleksandra i Leona Gut- 
trych. [1884, 89]. VI, 8. 
223. M a k o w i e c kiT. Dwie autobio- 
graf je T. T. Jeta. []873-7; 1903]. IV, 3. 
224. S i e n k i e w i c z L. Do autobio- 
grafJi T. T. Je!a. IV, 5. 
JĘDRYCHOWSKI Wiesław 96, 97.
		

/00285.djvu

			280 


RUCH LITERACKI 


KACZKOWSKI Zygmunt 886. 
225. Kij a s J. Źródło fabuły .Olbrach- 
towych rycerzy". I, 9. 
KACZMAREK Zdzisław 365, 366. 
KAJSIEWICZ Józef Hieronim 
226. K o l b u s z e w s k i S. Kajsiewicz 
jako rywal Mickiewicza. VIII, 8. 
KALLENBACH Józef 291, 561, 753. 999. 
227. J. Kallenbach. [Nekrolog]. IV, 7. 
KAMIEI';IIECKA Cecylja 175. 
KAMlENSKI H. S. 461. 
KAMIŃSKI Jan Nep. 
228. H a h n .W. Do biografji J. N. Ka- 
mińskiego. Swiadectwo ukończenia gim- 
nazjum. IV, 8. 
229. R u l i k o w s kiM. Autobiograf ja 
J. N. Kamińskiego. I. 10. 
KAMIŃSKI L. 173. 
KAMYKOWSKI Ludwik 57,125,128,483, 
650, 655, 668, 776, 975, 982. 
KANTAK Kamil ks. 922. 
KARDASZEWICZ Kazimierz 174, 545, 
963. 
KARPIŃSKI Franciszek 
230. B o r o w y W. Słówko o zasadach 
cytowania. IX, 6. 
231. C z a r tk o w s k i A. Dwa listy Kar- 
pińskiego. [Do Zofji Radziwiłłowej 1798 
i Szwykowskiego 1810]. V, 6. 
232. J a n k o w s kiW. W sprawie tekstu 
Karpińskiego. I, 10. 
233. J a n o w i c z Z. Pamiętniki Karpiń- 
skiego. V, 1. 
234. K o I b u s z e w s k i S. Mesjaniczne 
pomysły Karpińskiego. VII, l. 
235. P i g o ń S. Z pedagogicznej dzia- 
łalności Karpińskiego. [List z 1801]. 111,6. 
236. - Wysoko wymierzona dedykacja 
Karpińskiego. 3 nieznane listy [do ks. 
A. Czartoryskiego i cara Aleksandra I, 
1802, 3]. VI, 7. 
237. P i n i T. Karpiński. Wybór poezyj. 
Opr. W. Jankowski. '26. R. I, 9. 
238. We p s i ę ć J. Ze studjów nad Kar- 
pińskim. .Pieśni nabotne" a "Psałterz" 
Dawida. VIII, 10. 
239. - Zapomniane utwory Fr. Karpiń- 
skiego. VIII, 10. 
KARYŁOWSKI Tadeusz 851. 
KASPROWICZ Jan 795. 
240. B i r k e n m a jer J. Wspomnienia 
stron rodzinnych w poezji Kasprowicza. 
II, 3. 
241. - Balmont K. .Jan Kasprowicz. Przedm. 
S. Pazurkiewicz. '28. R. III, 3. 
242. - Czachowski K. Kasprowicz. Próba 
bibljografji. '29. R. IV, 8. 
243. - Kasprowicz. Wybór poezyj. Opr. 
S. Kołaczkowski. '29. R. V, 1. 
244. B r fi c k u e r A, Kasprowiczowa M. 
Dziennik. '32. R. VII, 9. 


245. C z a c h o w s k i K. Dębicki Z. Kas- 
prowicz poeta-bibljofil. '26. R. II, 5. 
246. - O puściznę J. Kasprowicza. 111. 3. 
247. D e m b y S. Autobiograf ja Kaspro- 
wicza [1899] i Przybyszewskiego [1899] 
[oraz metryka Przybyszewskiego]. IV, 3. 
248. D r o z d o w i c z ó W n a I. Wasilew- 
ski Z. Wspomnienia o Kasprowiczu i 
Żeromskim. '27. R. lU, 2. 
249. G r z e g o r C z y k P. O wiersz nie- 
miecki Kasprowicza. I, 10. 
250. H a h n W. Kasprowicz jako tłumacz 
O. Wilde'a. V, 8, 9. 
251. H e 1 s z t Y ń s k i Stan. Kasprowicz 
w Szwajcarji i Włoszech. [Listy do tony 
1895, 1901]. IX, 6. 
252. Kor p a łaJ. List Kasprowicza do 
J. I. Kraszewskiego. (1882] III, 9. 
253. M li n n i c h A. Listy Kasprowicza 
[do Walerji Kryszewskicj 1910, U]. III, 3. 
254. P ł o s z e \\" s k i L. Górski K. Tatry 
i Podhale w twórczości Kasprowicza. 
'26. - Krzytallowski J. Pieśniarz krainy 
kęp i wiecznej nędzy. Rzecz o Orkanie. 
'27. R. lU, 7. 
255. P o ręb o w i c z E. Mowa na po- 
grzebie Kasprowicza. I, 7. 
256. S z c z e r b o w s k i A. Kasprowicza 
"Pieśń o Waligórze.. O akcji i kompo- 
zycji pOematu. VI, 8. 
257. - Zapomniany utwór Kasprowicza. 
[.Legenda o głodzie" 1913]. VI, 8. 
258. Ś w i r s z C z Y ń s k a A. Kasprowicz 
i Ibsen. Ze studjów nad "Marchołtem". 
VIII, 8. 
KASPROWICZOWA Marja 244. 
KASZTELOWICZ Stanisław 455, 923, 
1149. 
KAWYN Stefan 137, 830, 831, 924, 925, 
936, 1.000, 1047, 1048. 
KĘPINSKA Guistiuiani C. 1149. 
KIERKEGAARD Soren 
259. G a b e r l e E. Kierkegaard S. La 
repetition. - Le banquet. '33. R. IX, 7. 
KIJAS Juljusz 225, 879, 886. 
KISIEL Leon 323. 
KLARNERÓWNA Zofja 647, 
KLEIN Karol ]59, 457, 703, 797, 832, 
1049, 1176. 
KLEINER Juljusz 399, 405, 546-548, 567, 
593,612, 777,897-900.926-928,998,1036. 
KLONOWICZ Sebastjan 
260. K r z y t a n o w s kiJ. Klonowiczo- 
wa facecja o Rusinie i niedźwied
iu. VI,4. 
KLUCKHOHN Paul 833. 
KMITA Piotr 738. 
KNIAŹNIN Franciszek Dionizy 128. 
261. B e r n a c kiL. "Oda do wąsów" 
I. 3. 
262. K o n e c z u y W. .Na obóz pod Go- 
łębiem ". Kniaźnina. I, 6.
		

/00286.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


281 


263. N a d o I s k i B. List Kniaźnina z r. 
1793 [do Ludw. Kropińskiego]. IX, l. 
KOCHANOWSKI Jan 
264. A r n o l d R. F. [W hołdzie Kocha- 
nowskiemu]. V, 5, 
265. B a i 11 o u J. Connaissance de Ko- 
chanowski en France. [Oraz przekład 
pol.] V, 5. 
266. B a l d e n s p e r g e r F. IW hołdzie 
Kochanowskiemu]. V, 5. 
267. B i r k e n m a jer J. Jeszcze o akro- 
stychach Kochanowskiego. IV, 3. 
268. - Ejsmond J. Pod lipą czarnoleską. 
Przekład wierszy łacińskich Kochanow- 
skiego. '30. R. V, 6. 
269. - Kochanowski J. Die Abfertigung 
der griechischen Gesandten. Obersetzt... 
von Sp. Wukadinović. '29. R. V, 6. 
270. - Uzupełnienia do akrostychów Ko- 
chanowskiego. V, 6. 
271. B r li c k n erA. Wiązka szczegółów. 
V,5. 
272. - Borowy W. Kamienne rękawiczki 
i inne studja i szkice literackie. '32. R. 
VII. 10. 
273. Ciechanowska Z. Rybicki P. 
Etyka J. Kochanowskiego. '30. R. VI, 2. 
274. Czernobaj ew W. [W hołdzie 
Kochanowskiemu.] V, 5. 
275. D a m i a n I E. [W hołdzie Kocha- 
nowskiemu]. V, 5. 
276. D o b r z y c k i S. Data rękopisu 
Osmólskiego. llI, 3, 5. 
277. D fi r r J. Kochanowski J. Monoma- 
chia Parisowa z Menelausem... Wyd. W. 
Budka. '26. R. II, 2. 
278. F a r i n e 11 i A. Un giudizio suI 
poeta Giovanni Kochanowski. [Oraz tłum. 
pol.]. V, ;j. 
279. F e i A. Nieporozumienia trenolo- 
giczne. IX, 7. 
280. - Nieporozumień trenologicznych 
ciąg dalszy. IX, 8. 
281. G u b r y n o w i c z B. Zagranica w 
hołdzie Kochanowskiemu. V, 5. 
282. G r e b i e n n i k o wP. i K o w a 1- 
k o w s k i A. Sobczakówna H. Kocha- 
nowski, jako tłumacz. '34. R. X, 3. 
283. H a j k o w s k i Z. Akrostychy Ko- 
chanowskiego. IV, l. 
284. - Do genezy . Trenów". IV, 10. 
285. - Hartleb M. Program wydania dzieł 
Kochanowskiego. '28. R. V, 6. 
286. - Rybicki J. Program nowego wy- 
dania dzieł łacińskich Kochanowskiego. 
'31. R. Vlli, 4. 
287. H a r t l e b M. G. Kochanowski. La- 
menti. Trad. di E. Damiani. '26. R. I, 10. 
288. - Dobrzycki S. Ze studjów nad Ko- 
chanowskim. '29. R. IV, 7. 
289. - W roku jubileuszowym Kochanow- 
skiego. Spowodu ksiątki S. Windakie- 
wicza "Jan Kochanowski". V, 1. 


290. - Okruchy trenologiczne. V, 5 i odb. 
291. Kall e n b a c h J. Kochanowski J. 
Pieśni i Wybór wierszy. Opr. T. Sinko. 
'27. R. II, 3. 
292. K o n a r s kiP. Chrzanowski I. Kto 
to był Kochanowski? '30. - Papee S. 
Szkoła Kochanowskiemu. '30. R. V, 6. 
293. Kor b u t G. .Cała teka" niezna- 
nych Cochanovianów. V, 6. 
294. Kor n e c kiT. .Czego chcesz od 
nas, Panie". O źródłach pieśni Kocha- 
nowskiego. VIII, 7. 
295. K r z y t a n o w s kiJ. Kochanow- 
ski J. Poems. Translated by D. P. Ra- 
din, M. B. Peacock, R. E. Merriłl, H. A. 
Havermale, G. R. Noyes. 28. R. IV,3. 
296. - Romans Jana z Tęczyna w wersji 
Kochanowskiego. V, 5. 
297. - Weintraub W. Styl Kochanow- 
skiego. '32. R. VII, 7. 
298. M a v erG. Kochano\\ski. V, 5. 
299. M a z o n A. [W hołdzie Kochanow- 
skiemu.] V, 5. 
300. N a d o 1 s k i B. Cochanoviana. 
l. Wyznanie w akrostychu. 2. Interpre- 
tacja kilku fraszek. VI, 3. 
301. - W sprawie genezy .Odprawy po- 
słów greckich". VI, 6. 
302. - Echa lektury Orzechowskiego u 
Kocharowskiego. VII, 7. 
303. - SIady poczytności. Wrótek" .VII,IO. 
304. - Nieporozumienie, czy porozumie- 
nie trenologiczne. IX, 7. 
305. R o s e J. W. Kochanowski - A New 
World Tribute. [Oraz tłum. pol.] V, 5. 
306. S i n koT. Hartleb M. Nagrobek 
Urszulki. Studjum o genezie i budowie 
"Trenów". '27. R. II, 5. 
307. V Y d raB. Kochanowski a Czesi. 
V,5. 
308. Wag n e r - N e w I i n T. Do spr awy 
póczytności Kochanowskiego w XVI i 
XVII w. V, 3. 
309. Z a b i e r o w s k i S. Kochanowski 
w wersji niemieckiej. V, 6. 
KOCHOWSKl Wespazjan 
310. S z c z e r b o w s k i A. Kochowski. 
Psalmodja polska oraz wybór liryków i 
i fraszek. Wyd. J. Krzytanowski. '26. 
R. I. 9. 
KOLBUSZEWSKI Kazimierz 138, 749, 
980. 
KOLBUSZEWSKI Stanisław 157, 226, 
234, 506, 524, 549, 792, 827, 853, 929, 
1112-1118, 1124, 1177. 
KOŁACZKOWSKl Stefan 243, 550. 
KOMARNICKI Lucjusz 465. 
KONECZNY Władysław 262. 
KONOPACKI Leszek 1050. 
KONOPNICKA Marja 
311. Grzegorczyk P. Nicznane listy 
Konopnickiej [do A
ra - Rzątewskiego 
1883-5]. IV, 5.
		

/00287.djvu

			282 


RUCH LITERACKI 


312. H a h n W. W sprawie autorstwa 
.Larika". (Jan Gadomski, czy M. Ko- 
nopnicka). IX, 4. 
313. Kor b u t G. Jeszcze o autorstwie 
_ "Larika". IX, 5. 
314. S i l b e r s t e i n L. Dickstein - Wie- 
let.yńska J. Konopnicka. '27. R. II, 7. 
KOPERNIK Mikołaj 
315. D ę b s kiW. ks. Richini G. La Iau- 
rea di Copernico aIlo studio di Ferrara. 
'32. R. X, 6. 
KOPIA Henryk 
316. Piszczkowski M. H. Kopia. 
(Nekrolog}. IX, 2. 
KORBUT Gabrjel 24, 70, 71,93,94,293, 
313, 404, 408-410, 485-488, 551-558, 704, 
726, 743, 818, 828, 964, 968, 969, 1001, 
1178. 
KORNE CK I Tadeusz 294. 
KORPAŁA Józef 72-74, 252, 559, 880, 
894, 930, 981, 995, 1179. 
KORZENIEWSKI Bohdan 986, 991. 
KORZENIOWSKI Apollo 107. 
KORZENIOWSKI Józef 
317. C y w i ń s k i S. Domniemane źródło 
pomysłu .Spekulanta". IX, 5. 
318. H a h n W. Jak wystawiono .Narze- 
czone" Korzeniowskiego i .Zrzędność i 
przekorę" Fredry w Krakowie w r. 1853? 
X, 7. 
KOSSOWSKl Stanisław 166, 401, 900. 
KOST ANECKI Antoni 359. 
KOSTRUBA Piotr Al. 931. 
KOT Stani.sław 421, 430, 893, 978. 
KOTARBINSKI Józef 987. 
KOTOWA Ida 983 984. 
KOTZEBUE August 
319. H a h n W. Kotzebuego .Der Wirr- 
warr" w tłumaczeniach polskich. IV, 8, 9. 
KOWALKOWSKI A. F. ks. 282,813,1008. 
KOWALSKA Marja 98. 
KOWALSKI Jerzy 560. 
KRAJEWSKI Michał Dymitr 
320. L e ś n o d o r s k i Z. Przyczynek do 
historji powiesci polskiej z czasów Stan. 
Augusta. IX, 6. 
KRANTZ Albert 
321. K r z y t a n o w s kiJ. Nordmlin V.A. 
Die Wandalia des Albert Krantz. Eine 
Untersuchung. '34. R. X, 7. 
KRASICKI Ignacy 
322. B i r k e n m a jer J. O nazwie wy- 
spy Nipu. VIII, lO. 
323. K r z y t a n o w s kiJ. Kisiel L. 
.Pan Podstoli" wobec "Monitora" '26. 
R. II, 2. 
324. L e ś n o d o r s k i Z. Źródło listu 
Krasickiego .Do A. NaruszewiCza o pi- 
saniu historji". VII, 4. 
325. - Przyczynki do twórczośCi Krasic- 
kiego. VII, 10. 
326. P a w i ń s kiT. Próba wyjaśnienia 


nazwy wyspy Nipu [w .Mik. Doświad- 
czyńskim"]. VIII, 8. 
327. P i s z c z k o w s kiM. Drobne re- 
miniscencje. V, 6. 
328. T u r o w s k a I. Źródło jednej bajki 
Krasickiego. VI, 6. 
KRASIŃSKI Wincenty 
329. M a ł a c h o w s k i - Ł e m p i c k 1 S. 
W. Krasiński na Sądzie Sejmowym (1828]. 
II, 7. 
KRASIŃSKI Zygmunt 562, 610, 61B. 
330. B i r k e n m a jer J. Masynissa i 
Scypjo. Geneza dwu postaci w .Irydjo- 
nie". I, 6. 
330 a. - Pini T. Krasiński, tycie i twór- 
Czość. '28. - Krasiński Z. Psalmy przy- 
szłości oraz J. Słowackiego Odpowiedź 
na Psalmy przyszłości. Opr. M. Kridl. 
'28. R. III, 6. 
331. Gubrynowicz B. Dwa listy Z. 
Krasińskiego do hr. Zofji Ankwiczowej. 
[1834, 1838]. VI, 6. 
332. H o e s j c k ó W II a J. Nieznany list 
Z. Krasińskiego [do Tekli Gaszyńskiej 
18
2]. V, 6. 
333. E t t i n g e r P. Do biografji Z. Kra- 
sińskiego. V, 6. 
334. Ł u c k i A. Obraz Edenu w .Nie- 
boskiej komedji". 11, 3. 
335. - Jeszcze w sprawie obrazu Edenu 
w "Nieboskiej komedji". II, 6. 
336. N i e m o j e w s k a - G r u s z c z Y ń- 
s k a Z. W sprawie obrazu Edenu w 
.Nieboskiej komedji". II, 5. 
337. P i g o ń S. Szkodliwa litera [wed. 
Pism Krasi11skiego]. V, 8. 
338. P ł o s z e w s k i L. Zagadka .kore- 
spondencji z Palermo" Krasińskiego. 
IV, 4. 
339. Przekłady .Irydjona". II, l. 
340. S a u t e r W. W sprawie autografów 
.Psalmu nadziei". III, 6. 
341. S k war C z y ń s kaS. Krasiński Z. 
Listy do Delfiny Potockiej 1839-43. Wyd. 
A. Z6łtowski. '30. R. V, 10. 
342. S u c h o d o 1 s k i B. Gene.la .PsIlI- 
mu miłości" _ IV, l. 
343. S z m y d t o waZ. D/lntejski cha- 
rakter .Psalmu dobrej woli". IV, 6. 
KRASZEWSKI Józef Ignacy 252, 752,878. 
344. B e r s a n o B e g e y M. Nieznany 
list J. I. Kraszewskiego do A. Begey'a 
[1887]. VII, 9. 
345. B i r k e n m a jer J. J. I. Kraszew- 
ski. Morituri. Opr. W. Hahn. '25. R. 1,7. 
345 a. - "Stara baśń" a .Prelekcje" Mic- 
kiewicza. III, 4. 
346. H a h n W. Kraszewski J. I. Leopold 
Kronenberg. Korespondencja 1859 - 76. 
Wyd. M. Dynowska. '29. R. V, 2. 
347. Hartleb M. Kraszewski J. I. Zy- 
gmuntowskie czasy. Opr. A. Bar. R. II, 3.
		

/00288.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


283 


348. P t a s z y c k i S. Z pamiątek po 
Kraszewskim. (List do autora 1880]. VIII,4. 
KRIDL Manfred 82, 330 a, 452, 462, 466, 
553. 558, 56]-563, 588, 917, 1051. 
KRÓKOWSKI J. 978. 
KRÓL Kazimierz 564. 
KRÓLIŃSKA J. 978. 
KRONENBERG Leopold 346. 
KROPIŃSKI Ludwik 177. 
KRZYŻANOWSKA Marja 565. 
KRZYŻANOWSKI Juljan 48,91,119,120, 
126, 147, 167, 191. 199, 220, 254, 260, 
295-297. 310, 321, 323, 355, 409, 419, 
427, 429, 431-436, 447, 470, 471. 472, 
566-568,615,651-655,705,706, 771, 805, 
839, 840, 858, 881, 882, 932, 933, 983, 
1018, 1052, 1083, 1142, 1147, 1180. 
KRZYŻANOWSKI Ludwik 2, 934. 
KUCHARSKI Andrzej 
349. F r a n c e w W. List A. Kucharskie- 
go do J. E. Purkiniego (]835]. VI, 6. 
KUCHARSKI Eugenjusz 168. 
KUCHTA Jan 470. 
KUKULSKI Zygmunt 968, 971. 
KULCZYCKA Janina 83, 458. 
KULTURA 381, 411. 
kultura języka, związki kulturalne 
350. Birkenmajer J. Wasylewski S. 
Na końcu języka. '30. R. VI, 1. 
351. - Biedrzycki E. Związki kulturalne 
polsko-rumuńskie. '33. R. X. 6. 
352. D o b r z y c k i S. Kultura języka w 
XVI w. VI, 10. 
353. Grzegorczyk P. Diarjusz kul- 
tury polskiej 1935 r. X, 6, 10. 
354. G u b r y t1 o w i c z B. Estreicher S. 
Znaczenie Krakowa dla tycia narodowe- 
go polskiego w ciągu XIX w. '31. R.VJI,4. 
355. K r z y t a n o w s kiJ. Briickner A. 
Słownik etymologiczny. '26. R. l, 8. 
356. M i k u l s kiT. Lechicki Cz. Mece- 
nat Zygmunta III i 1.ycie umysłowe na 
jego dworze. '32. R. VII, 7. 
357. R i c h t e r J. B. Skoczek J. Kwest ja 
języka kazań lwowskich w w. XIII-XVI. 
'27. R. III, 4. 
358. S a n d a u e r o w a P. Ptaśnik J. 
Kultura wieków średnich. '25. R. I, 8. ) 
359. S u c h o d o l s k i B. Kostanecki A. 
Problem ekonomji. Myśl gospodarcza a 
myśl kulturalna. '30. R. V, 9. 
359 a. - Romanowski H. Filozof ja cywi- 
lizacji. '34. R. IX, 6. 
KUŁAKPWSKI Sergjusz 448, 1015. 
KURPINSKI Karol 
360. S i m o n L. Sprawa autorstwa .Krót- 
kiego rysu teatru narodowego od r.18I8". 
V, 2. 
KV APIL Franti!:ek 451. 
LAM Stanisław 143. 
LAND Eugenjusz 99, 569, 935, 1191. 
LAND Stefanja 731, 732, 1053. 


LANSON Gustave 1075. 
LASKOWSKI Stanisław 763, 764. 
LATAWIEC Czesław 535. 
LECHICKI Czesław 356. 
LEDBETTER Eleanor 24. 
LEDNICKI Wacław 807, 
LELEWEL Joachim 930 
361. V r t e I - W i e r c z y ń s ki S. List 
J. Lelewela do A. Chodźki. (1853]. I1I,8. 
LEMAŃSKI Jan 798. 
LENARTOWICZ Teofil 
362. B i r k e n m a jer J. . Złotniczeńku..." 
Lenartowicz, Żeromski, Pawlikowska. 
VlII, 4. 
363. J a n k o w s kiW. Lenartowicza 
"Wiochna". II, 4. 
364. P r z e c ł a w s k i W. Dziwna przy- 
jaźń. Lenartowicz - Faleński. Szkic na 
podstawie źródeł rękop. VIII, 9, 10. 
LESSING G. E. 488. 
LEŚNIEWSKI Czesław 968. 
LEŚNODORSKI Zygmunt 13, 320, 324 
325, 707. 
LEWOCKA Katarzyna 1088. 
L1BEL T Karo] 
365. J a c q i m e k J. Kaczmarek Z. Źródła 
poglądów estetycznych Libelta. '30. R. 
V,8. 
366. K a c z m a rek Z. Źródła poglądów 
estetycznych Libelta. IV, 4. 
LIPCZYŃSKI poseł 1012. 
LITERATURA OBCA 18, 25. 
367. Birkenmajer J. Słowo o wy- 
prawie Igora, przeł. J. Tuwim, obj. A. 
Brilckner. '28. R. 1lI, 4. (ob. 503). 
368. B o r o w y W. Tieghem P. Van: 
Prćcis d'histoire liUćraire de I'Europe 
depuis la Renaissance. '25. R. I. 2. 
369. S t e r n b a c h H. Walzel O. Die 
Geistesstromungen des XIX Jahrhunderts. 
'24. R. III, 2. 
370. - Rops H. D. Carte d'Europe. '28. 
(o współcz. lit.]. V, 3. 
Anglja 
371. S i w i c k a Z. Helsztyński S. liry- 
ka angielska XX w. '29. R. VI, 6. 
372. T a r n a w s kiW. Tretiak A. Litera- 
tura angielska w okresie romantyzmu 
(1798-1831). '28. R. III, 6. 
:-173. - tViflgfield-Stratford E. The History 
of British Civilisation. '28. R. IV, 5. 
374. T r e t i II k A. Tarnawski W. Hi- 
storja literatury angielskiej. '26. R. J, 10. 
- Tot '30. R. VI, 6. 
375. - Tarnawski W. Z Anglji współcze- 
snej. '27. R. II, 3. 
Czechy v 
376. B i r k e fi m a jer J. Vydra B. Ceske 
drama v Polsku. '28. R. IV, 8. 
377. G r z e g o r c Z y k P. Szyjkowski M. 
Polska ułast v łeskćm narodnim obro- 
zeni. 1 t. '31. R. VI, 8.
		

/00289.djvu

			284 


RUCH LITERACKI 


378. Literatura czeska w Polsce. II, 4. 
279. V Y d r a A. Machal J. Boje o nove 
smery v 
eske literatui'e 1880-1900. '26. 
Gotz F. Jasnici se horizon1. ,26. R.lI, 4. 
380. - Nowy teatr czeski. II, 4. 
F r a n c j a 28, 35. 
381. C z e r n y Z. Problem polaryzacji 
w kulturze francuskiej. Emocjonalizm i 
irracjonalizm, a H. Bremond. IV, 5. 
382. P a z u r k i e w i c z S. Forst-Batta- 
glia O. Die franzosische Literatur der 
Gegenwart (1870-1924). '25. R. II, 6. 
383. P i s l C z k o w s kiM. Strowski F. 
La sagesse fran
aise. '25. R. l, 4. 
384. Żuk o t Y ń s k a B. U źródeł moder- 
nizmu francuskIego. V, 10. 
Grecja 
385. P r z y c h o c k i G. Witkowski S. 
Historjografja grecka i nauki pokrewne. 
t. 1-3. '25- '27. R. III, 8. 
386. S t e r n b a c h H. Waser M. Der 
Heilige Weg. Ein Bekenntnis zu Hellas. 
'28. R. IV. 3. 
387. W i t k o w s k i S. Parandowski J. 
Dwie wiosny. '27. R. IV, 9. 
388. - Sinko T. Od Olimpu do Olimpji. 
Wratenia i rozwatania z podróty grec- 
kiej. '28. R. IV, 10. 
Niemcy 
389. H a h n W. Maasen J. Drama u. 
Theater der Humanistenschulen in Deut- 
schland. '29. R. V, 7. 
390. Ł e m p i c ki Z. Bieber H. Der Kampf 
um die Tradition. Die deutsche OIch- 
tung im 
uropi1ischen Geistesleben von 
1830-80. 28. R. III, 10. 
391. Sternbach H. WalzelO. Deut- 
sche Dichtung der Gegenwar1. '25. R. 
II, 10. 
392. - Mahrholl W. Deutsche Dichtung 
der Gegenwart. '26. R. III, 10. 
393. - Walzel O. Die deutsche Literatur 
von Goethes Tod bis zur Gegenwart. 
'29. R. IV, 8. 
394. S u c h o d o l s k i B. Ermatinger E. 
Barock u. Rokoko in der deutschen Dich- 
tung. '26. - Vietor K. Vom Stil u. Geist 
der deutschen Barockdichtung. '26. R. 1,10. 
395. - Lliers G. Die Sprache der deut- 
schen Mystik des Mittelalters im Werke 
der Mechthild von Magdeburg. II, 2. 
Węgry 
396. P a z u r k i e w i c z S. Pinter E. 
Magyar irodalom tortenete. [Hist. lit. 
węg.] '28. R. IV, 3. 
Włochy 
397. C z a c h o w s k i K. Mann M. Jak 
się uczyć języka i literatury włoskiej. 
'28. R. III, 10. 
LITERATURA POLSKA 
Opracowania ogólne 
298. B i r k e n m a jer J. Wojciechowski 


K. Dzieje literatury polskiej. 3 wyd. 
'30. R. V, 8. 
399. - Kleiner J. Die polnische litera- 
tur. '29. R. VI, 5. 
400. B r li c k n erA. Sonet polski. Wyd. 
W. Folkierski. '26. R. I, 4. 
401. - Piłat R. Historja literatury pol- 
skiej... Oprac. L. Bernacki i A. Kossow- 
ski. t. 1. '27. R. II, 4. 
402. - Dobrzycki S. Historja literatury 
polskiej. '27. R. 1lI, 2. 
403. C y w i ń s k i S. Chrzanowski I. Hi- 
storja literatury niepodległej Polski (965- 
1795) wyd. 10. '30. R. V, 9. 
404. C z a c h o w s k i K. Niektóre uzu- 
pełnienia i sprostowania nowego wyd. 
Literatury polskiej G. Korbuta. VI, 10. 
405. F e i A. Kleiner J. Zarys dziejów 
literatury polskiej. t. 1. '32. R. VII, 7. 
406. G r z e g o r c z y k P. Kaden-Ban- 
drowski J. Rzymianie Wschodu. '28. - 
Forst de Battaglia Otto. Polnische li- 
teratur. '28. R. IV, 1. 
407. G u b r y n o w i c z B. Wojciechow- 
ski K. Historja powieści w Polsce. '25. 
R. I, 2. 
408. Kor b u t G. Odpowiedź na zarzu- 
ty. VII, 1. 
409. K r z y t a n o w s kiJ. Korbut G. 
Literatura polska od początków do woj- 
ny światowej. l t. '29 2 . R. VI, 3. 
410. M i k u l s kiT. Korbut G. literatu- 
ra polska tom 2 od w. XVIII-I 820. '29 2 . 
R. VI, 10. 
411. P i s z c z k o w s kiM. Pollak R. 
Pagine di cultura e di letteratura polacca. 
R. V, 2. 
412. S z m y d t o waZ. Brilckner A. Dzie- 
je narodowej literatury polskiej. '24. R. 1,7. 
Literatura staropolska 
Zabytki, teksty, opracowania 
413. B i r k e n m a jer J. Na śladach 
źródeł .Bogurodzicy". IX, 1. 
414. - .Gospodzin" i .Dziewica". IX. 2. 
415. - Na śladach autorstwa .Bogurodzi- 
cy". IX, 6. 
416. - Na marginesie .Hymnu do Boga- 
rodzicy" S. Ciołka. X, 6. 
417. - O rymach i rytmach .Bogurodzi- 
cy". [polemika z F. Pohoreckim]. X, 7. 
418. B r li c k n erA. Ganszyniec R. Pol- 
skie listy miłosne dawnych czasów. '25. 
R. I, 3. 
419. - Krzytanowski J. Romans pseudo- 
historyczny w Polsce w. XVI. '26. R.I,5. 
420. - .Poncjan" z r. 1540 i "Historje 
rzymskie" z r. 1543. I, 10. 
421. - Z dziejów reformacji. [Kot S. Ide- 
ologja polilyczna i społeczna braci pol- 
skich zwanych arjanami. '32]. VII, 10. 
422. - Stender-Petersen Ad. Tragoediae 
sacrae. Materialien u. Beitrage zur Ge-
		

/00290.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


285 


schichte der polnisch-Iateinischen Jesui- 
tendramatik der Frlihzeit. '31. R. VIII, 4. 
423. C h r z a n o w s ki!. Brahmer M. 
Petrarkizm w poezji XVI w. '27. R. 11,8. 
424. - Taszycki W. Wybór tekstów sta- 
ropolskich XVI-XVIII w. '28. R. IV, 2. 
425. D u n aj ó w n a M. Nowak J. Satyra 
polityczna sejmu czteroletniego. '33. 
R. X. 2. 
426. E s t r e i c h e r S. Trzy powiastki 
spisane po polsku w trzecim dziesiątku 
XVI w. VII, 2. 
427. F e i A. O charakterystykę poezji 
polskiej XVI w. [J. Krzy
anowskiego w 
.Kulturze staropolskiej"]. VII, 5. 
428. - Piszczkowski M. Moraliści staro- 
polscy. '33. R. X, 3. 
429. G u b r y n o w i c z B. Krzytanow- 
ski J. .peregrynacja Maćkowa". Szkic 
z dziejów romansu staropolskiego. '30. 
R. V, 6. 
430. H a r t l e b M. Humanizm i refor- 
macja w Polsce. Wybór źródeł dla ćwi- 
czeń uniwersyteckich. Wyd. I. Chrza- 
nowski i St. Kot. '27. R. II, 10. 
431. K r z y t a n o w s kiJ. Badecki K. 
Literatura mieszczańska w Polsce XVII w. 
'25. R. I, 3. 
432. - Pieśń o Kozaku i Kulinie. [Ogło- 
szona w 162.5 \V Jana Dzwonowskiego 
.Seym walny domowy"]. V, 9. 
433. - Vrtel-Wierczyński S. Wybór tek- 
stów staropolskich. Czasy najdawniej- 
sze do 1543. '30. R. VI, 8. 
434. - Heliodora .Historya murzyńska" 
w przekładzie polskim z 1588 r. VIlI, 5. 
435. - Sprawa chędoga o Męce Pana Chry- 
stusa i Ewangelja Nikodema z rkp. wy- 
dał St. Vrtel-Wierczyński. '33. R. VIII,7. 
436. - Jakobson R. Slezsko-polska Can- 
tilena inhonesta ze załatku XV st. '34. 
R. X, 1. 
437. N a d o l s k i B. Zakusy niemieckie 
na literaturę polsko-łacińską. [G. Ellin- 
ger. Geschichte der neulateinischen Li- 
teratur Deutschlands im XVI Jhd. '29.) 
V,lO. 
438. P i s z c z k o W s kiM. Wojciechow- 
ski K. Wiek oświecenia. '26. R. l, 1. 
439. - Staropolska literatura moralna. VI,8. 
440. - O .Moralistów staropolskich". X,4. 
441. Psałterz Florjański wrócił do Polski. 
VI, 4. 
442. S i In o n L. Nieznane materjały do 
historji literatury mieszczańskiej w Pol- 
sce XVII w. I, 8. 
442 a. - Na marginesie "Literatury mie- 
szczańskiej" K. Badeckiego. II, 10. (ob. 
431). 
443. Was y l e w s k i S. Zapomniany za- 
bytek staropolszczyzny. [Testament Hie- 
ronima Spiczyńskiego w. XV!.] VI, 9. 


444. We i n t r a u b W. Mikulsld T. Ród 
Zoilów, rzecz z dziejów staropolskiej 
krytyki literackiej. '33. R. IX, 2. . 
445. W i e r c z y ń s k i S. Tzw. karta Swi- 
dzińskiego. VI, 3. 
L i t e r a t u r a p o l s k a wi
k XIX i XX. 
446. B i r k e n m a jer J. Dywizja sybe- 
ryjska w literaturze polskiej. V, 4. 
447. - Krzytanowski J. Polish Romantic 
Literature. '30. R. VII, 2. 
447 a. - Płomieński J. Szukanie współ- 
czesności. '34. R. X, 10. 
448. B r li c k n erA. Sovremennyje pol- 
skije poety v ocerkach Sergeja Kuła- 
kovskogo i v perevodach Michaiła Cho- 
romanskogo. '30. R. VII, 5. 
449. F e i Alfred. Szyperski A. Geograf ja 
talentów wielkopolskich. '34. R. IX, 3. 
450. G i e r g i e l e w i c z M. Jabłońska- 
Erdmanowa Z. Oświecenie i romantyzm 
w stowarzyszeniach młodzie
y wileńskiej 
na pocz. XIX w. '31. R. VIlI, l. 
451. G o ł ą b e k J. Kvapil F. Modrć 
ostrovy. [Studja o lit. pol.] '26. R. II, 4. 
452. Gór s k i K. Kridl M. Literatura 
polska w. XIX. cz. 5. t. l. '31. R. VII, 6. 
453. G u b r y n o w i c z B. Dębicki Z. 
Portrety. '28. R. IV, 2. 
454. H a j k o w s k i Z. Z liryki powsta- 
nia listop. [.Oycze nasz Polaka]. V, 9. 
455. H e l s z t Y ń s k i S. Kasztelowicz S. 
Tragicy doby bez kształtu. O współcze- 
snej twórczości literackiej. Ekspresjo- 
nizm. '33. R. VIII, 10. 
456. Miszewsk.a Z. i Galiński A. 
Znamirowska J. Liryka powstania listo- 
padowego. '30. R. V, 9. 
457. K l e i n K. Almanacco Letterario 
1931. [M. in. E. Lo Gatto o współcz, lit. 
pol.] R. VI, 5. 
458. K u l c z "S c k a J. Czekamy na no- 
wą literaturę. [St. Piasecki. Prosto z mo- 
stu]. X, 4. 
459. P i s z c z k o w s kiM. Giusti W. 
Aspetti della poesia polacca contempo- 
ranea. '31. R. VI, 5. 
460. S u c h o d o l s k i B. Ideologja emi- 
gracyjna a ideologja szlachecka. 11, 8. 
461. - Kamieński H. S. Pół wieku lite- 
ratury polskiej. '31. R. VII, 3. 
462. S z c z e r b o w s k i A. Kridl M. Li- 
teratura pol. w. XIX. cz. IV. '29. R.IV,9. 
463. - Szyjkowski M. Literatura współ- 
czesna dla utytku szkół średnich. '30. 
R. V, 7. 
464. - Piotrowicz W. Współcześni poeci 
wileńscy. '31. R. VII, l. 
465. S z m y d t o waZ. Komarnicki L. 
Historja literatury polskiej w. XIX. I, 5. 
466. - Kridl M. Literatura polska w. XIX. 
cz. I-III. '25, '26. R. I, 9.
		

/00291.djvu

			286 


RUCH LITERACKI 


467. W i e r C z y ń s k i S. Grabowski T. 
Krytyka literacka w Polsce w epoce ro- 
mantyzmu (1831-63). '31. R. VI, 7. 
468. Z e t o w s k i S. "Jeszcze Polska nie 
zginęła" w czasie powstania listopado- 
wego. VII, 3. 
Litefatufa ludowa polska 
.(69. F i s c h erA. Polskie pieśni ludo- 
we. 1,5. 
470. K r z y t a n o w s kiJ. Kuchta J. 
Rodzime wątki lokalne w podaniach o 
Mistrzu Twardowskim. '29. Czubryński A. 
Mistrz Twardowski. '31. R. VI, 2. 
470 a. S t a n k i e w i c z S. "Pan Cybul
 
ski swą tonę sprzedaje..." X, 1. 
LO GATTO Ettore 457, 771, 1168. 
LORENTOWICZ Jan 987, 988. 
LOW C. F. 708. 
LUBOMIRSKI Stanisław Herakliusz 100. 
471. K f z Y t a n o w s kiJ. Lubomirski S. 
H. Pi ram i Tyzbe. Wyd. R. Pollak. '29. 
R. IV, 8. . 
472. - Szczygieł W. Zródło "Rozmów 
Artaxesa i Ewandra" S. H. Lubomirskie- 
go. '29. R. IV, to. 
473. M i k u l s kiT. Na marginesie "Pi- 
rama i Tyzby" Lubomirskiego. IV, 8. 
474. P o II akR. Uwagi o .Piramie 
Tyzbie" Sł. H. Lubomirskiego. IV, 10. 
LUTMAN Tadeusz 1004. 
LOCK Kurt 648. 
LOERS Grete 395. 
ŁEMPICKI Stanisław 55. 
ŁEMPICKI Zygmunt 181, 182, 202, 207, 
212, 216, 390, 936, 1054-1056. 
ŁOŚ Jan 
475. Jan Łoś [Nekr.]. III, 9. 
476. B i r k e n In a jer J. .Prace Filolo- 
giczne". t. 12. Ofiarowane J. Łosiowi. 
'27. R. III, 8. 
ŁOZIŃSKI Walery 
477. B arA. Łoziński jako komedjo- 
pisarz. III, 3. 
478. G u b r y n o w i c z B. Bar A. Za- 
pomniany powieściopisarz lwowski. '3t. 
R. VII, 2. 
UJCKI Aleksander 69, 72. 334, 335, 570, 
937. 
479. Śp. Ą.l. Łuclli. VI. 9. 
ŁUKASINSKI Walerjan 
480. Ł e m p i c k i - M a la c h o w s k i S. 
Askenazy Sz. Lukasiński. 2 wyd. '30. 
R. V. 10. 
ŁYTKOWSKI Józef 847. 
MAASEN Johannes 389. 
MACHAL Jan 379 
481. G o ł ą b e k J. Sbornik praci veno- 
vanych... J. Machalovi. '25. R. I, 4. 
MACCHlA VELLI NicoIlo 
482. P o 11 akR. Z dziejów Machiavela 
w Polsce. l, 9. 
MAHRHOLZ Werner 392, 1033. 


MAIRET Jean 
483. K a m y k o w s k i L. Błaszczyk S. 
Staropolski przekład .Sylwji" Mairet'a. 
'33. R. IX, 5. 
MAISTRE Joseph de 847. 
MAKOWIECKI Tadeusz 208, 223, 680, 
684, 709-714, 1119-1121. 
MALCZEWSKI Antoni 
484. J a n k o w s kiW. Tajemnicze pa- 
cholę z "Marji" Malczeskiego. V, 3. 
485. Kor b u t G. Zapomniany list i ry
 
sopis autora "Marji". I, 5. 
486. - Malczeski nie Malczewski. I, 6.- 
Ma1czeski czy Malczewski I, 7. 
487. - Malczeski na szczycie Montblanc. 
1,7. 
488. - A. Malczewski a Lessing. II, 2. 
489. P i g o ń S. Syn Malczewskiego. V,3. 
490. P o d h o r s k i O koł ó w L. Do ar- 
tykułu .Syn Malczewskiego". VI, 7. 
491. P o m a rań s k i S. Malczeski czy 
Malczewski. I, 7. 
492. Was y l e w s k i S. A. Malczewski 
(1826-1926). I, 5. 
MALISZEWSKI Edward 20, 43. 
MAŁACHOWSKI - ŁEMPICKI Stanisław 
60, 0329, 480, 497, 571, 572, 669, 819, 
845, 970. 
MANDEVILLE 1109. 
MANN Maurycy 7, 397. 
MARICIUS Szymon 
493. B a f y C z H. Szymon Maricius z 
Pilzna. O szkołach... Przeł. A. Danvsz. 
'25. R. I, 5. . 
MARIV AUX Pierre de 912, 938. 
494. W ą s o w i c z ó w n a Zofja. Mari- 
vaux w Polsce w XVIII w. VII, 5. 
MARKIEWICZ Zygmunt 938. 
MARTIN Alfred 813. 
MASONERJA 60, 572, 631, 819, 845. 
MATUSZEWSKI Ignacy 
495. B o f o W y W. Matuszewski I. Pism 
tom pierwszy. '25. R. II, 2. 
MA VER Giovanni 298, 829, 916. 
MA YER Józef 883, 939, 940. 
MAZARAKI Jerzy 61. 
MAZON Andre 299. 
MECHTHILD von Magdeburg 395. 
MERCIER Ludwik Sebastjan 
496. M l e c z k ó w n a M. L. S. Mercier 
w Polsce XVlII w. VII, 5. 
MĘŻYŃSKI Kazimierz 573. 
MIANOWSKA Zofia 645, 1122. 
MIASKOWSKI Kazimierz ks. 219. 
MICHALSKI IWIEŃSKI Fr. 893. 
MICHELET Jules 594. 
MICIŃSKI Tadeusz 
497. M a ł a c h o w s ki - Ł e m p i c k i S. 
Miciński T. Wita. Powieść. '30. R. VI,7. 
MICKIEWICZ Adam 171, 226, 345 a, 718, 
731, 850, 906, g40, 1085, 1125, H38.
		

/00292.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


287 


498. B a l k H. Mickiewiczowski portret 
dworaka. Źródło pewnego pomysłu po- 
ety. IV, 8. 
499. B a t o w s k i H. lle1iić F. A. Mic- 
kiewicza paryskie "Wykłady" i serbskie- 
go poety S. Milutinovicia . Tragedia Obi- 
lic". '33. R. IX, 9. 
500. B i e l a ń s ka K. Jeszcze w sprawie 
epigramu przypisywanego Mickiewiczo- 
wI. III, 2. (ob. 510). 
501. B i r k e n m a jer J. Motywy fran- 
ciszkańskie u Mickiewicza i Słowackie- 
go. II, 10. 
502. - Jeszcze o epigramie rzekomo mic- 
kiewiczowskim. IV, 2. (ob_ 510). 
503. - Heidenreich J. Vliv Mickiewiczuw 
na ceskou literaturu pi'edbi'eznovou. '30. 
Vydra B. .Slovo o polku Igoreve", jeho 
ohlasy a vlivy v literatui'e polske a ce- 
ske. '30. R. VI, 8. 
504. - Batowski H. Vrchlicky a Mickie- 
wicz. '31. R. VII, 5. 
505. B 1 ii t h R. .Do przyjaciół Moskali". 
II, 1, 2. 
506. - Chrzanowska M. Tragizm .Konrada 
Wallenroda". '27. - Kolbuszewski S. 
Pie
ń o Aldony losach. '27. R. II, 7. 
507. - Mickiewicz a T. Tiutczew. III, 6. 
508. B o r o w y W. Mickiewicziana ame- 
rykańskie i ślad nieznanego listu Mic- 
kiewicza do Coopera. 1, 5. 
509. C h o r o w i c z o w a A. Schipper H. 
Sentymentalizm w twórczości Mickiewi- 
cza. '26. R. I, 10. 
510. C h r z a n o w s k i I. Czy to wier- 
szyk Mickiewiczaz [Dwuwiersz: "Źle się 
dzieje między wami, Mości panie kmotrze: 
Dawniej wisiał łotr na krzy tu, a dziś 
krzy t na łotrze"]. II, 3. 
511. C Y w i ń s k i S. Niezauwatone re- 
miniscencje u Mickiewicza. V, l. 
512. - Pierwodruk wiersza .Słowiczku 
mój". IX, 3' 
513. - Pierwodruk wiersza "Dwa słowa". 
IX, 6. 
514. C z a p s kaM. Dokumenty i h'gen- 
dy [tyczące ojca A. Mickiewicza i po- 
ety]. IX, 5. 
515. Czartkowski A. Nowy szcze- 
gół z pobytu Mickiewicza w Wielkopol- 
sce. IV, 5. 
516. - W sprawie rzekomego portretu M. 
Szymanowskiej. IV. 5. 
517. - Prototyp Podkomorzego. Uwaga 
na marg. .Pana Tadeusza". IV, 6. 
518. - A. Mickiewicz i Awdotja M. Ba- 
kunin. VI, 2. 
519. D r o g o s z e w s k i A. Mickiewicz 
poznaje Marylę. V, 9. 
520. - Pigoń S. "Pan Tadeusz.. Wzrost, 
wielkość, sława. Studjum literackie. '34. 
R. X,3. 


521. D ii r r J. Epigram przypisywany 
Mick. II, 10. (ob. 510). 
522. G a l i ń s k i A. Nieznany wizeru- 
nek Mickiewicza. VI, l. 
523. G i e r g i e l e w i c z M. Sporne pro- 
blemy III cz. .Dziadów". .Kruk" sym- 
bolem klęski narodowej. VII, 2. 
524. - Kolbuszewski S. Mickiewicz i Ma- 
ryla, a IV cz. "Dziadów". '32. R. VIII,4. 
525. - Wojtecki A. Piśmiennictwo sło- 
wiańskie w świetle wykładów paryskich 
A. Mickiewicza. '33. R. IX, 5. 
526. - Monografja wątków u Mickiewicza 
[Skwarczyńska S. Rozwój wątków i obra- 
zów w twórczości M. '34]. X, 6. 
527. G 1 i k s m a Ił 1. Intuicjonizm Mic- 
kiewicza. III, 3. 
528. G ol ą b e k J. Tychovs'kyj P. Mic- 
kiewicz w ukrajins'kych perekładach. 
'24. R. II, 2. 
529. - "Pan Tadeusz" w Bułgarji. III, l. 
530. Gór s k i K. Mickiewicz. "Pan Ta- 
deusz". Opr. Pigoń. '25. R. I, l. - Ob. 
uwagę J. Ujejskiego. I, 2. 
531. - Jeszcze w sprawie rec. .P. Tad" .1,3. 
532. - O komecie w .Panu Tadeuszu". 
VI,2. 
533. G r e b i e n n i k o wP. Do genezy 
"Gratyny'. I, 8. 
534. - O chronologję 1 i II cz. .Dzia- 
dów". II, 6. 
534 a. - [Do chrono1. Dziadów]. Wyjaśnie- 
nie. II. 9. 
535. - Latawiec Cz. Dziady Mickiewicza. 
'29. R. IV, 7. 
536. - Do źródeł mesjanizmu Mickiewi- 
cza. V, 3. 
537. - Rola księdza w .Dziadach czwar- 
tych". VII, l. 
538. G u b r y n o w i c z B. Nieznane wa- 
rjanty wierszy Mickiewicza. [pies i wilk; 
Sen; Do księcia Golicyna]. III, 3. 
539. H a h n W. W sprawie relacji Bed- 
narczvka o śmierci Mickiewicza. VII, 9. 
540. [a n k o w s kiW. Notatki do .Pana 
Tadeusza". Przekłady .Pana Tadeusza". 
II, 4. 
541. - Matka Celiny Mickiewiczowej. III,4. 
542. - Matecznik. III, 9. 
543. - Do .Pana Tadeusza". IV, 7. 
544. J. Ż. Źródło motywu skamieniałego 
młodzieńca [w "Dziadach" I]. IV, 7. 
545. Kar d a s z e w i c z K. Mickiewiczia- 
na w warsz. Bib. Publicznej. VIII, 9. 
546. K l e i n e r J. Imię "Czterdzieści i 
cztery", czy nazwanie czterdziestką i 
czwórką. IV, 10. 
547. - Imię czterdzieści i cztery - nie 
czterdziestka i czwórka. V, 2. 
548. - Anioł przeciwnikiem Orła-Konrada 
w Małej improwizacji. VI, 5.
		

/00293.djvu

			288 


RUCH LITERACKI 


549. K o l b u s z e w s k i S. 40 i 4 czy 44. 
V,2. 
550. Koł a c z k o w s k i S. Odpowiedź 
p. S. Skwarczyńskiej. X, l. 
551. Kor b u t G. Utwór francuski Mic- 
kiewicza z r. 1827. I"Pierwszy biuletyn 
wielkiej armji O]. II, l. 
552. - Mickiewicz. Księgi Narodu pol- 
skiego i Pielgrzymstwa polskiego. Opr. 
Pigoń. '26. R. 11, 4. 
553. - W sprawie pochodzenia Mickiewi- 
cza. (Odpowiedź M. Kridlowi). II, 6. 
554. - Mickiewicz - Gorecki. Do genezy 
baUady "Lilje". lIi, 1. 
555. - Do dwu wierszy sztambuchowych 
Mickiewicza z r. 1824. lIi, 8. 
556. - Pieśń białoruska w "Panu Tadeu- 
szu". III, 9. 
557. - .Farys" Mickiewicza przekładem. 
III, 10. 
558. - K r i d l ,\1. Mickiewicz potomkiem 
szlachty polskiej? lI, 5. 
559. Kor p a łaJ. List Z. Szymanowskiej 
o portrecie Mickiewicza. V, 7. 
560. K o wal s kiJ. Czy nie zginie dla 
Polski? O "Wvkładach lozańskich" Mic- 
kiewicza. l, 3.- 
561. K r i d l M. Kallenbach J. A. Mic- 
kiewicz. Wyd. 4. '26. R. l, 9. 
562. - Briickner A. A. Mickiewicz. '27.- 
J. Słowacki. '27. - Z. Krasiński. '27. R. 
1Il, 4. 
563. - O tekst ,Pana Tadeusza". - Mise 
au point. X, 7. 
564. K ról K. Szczegóły biograficZ1le [do 
Mick.]. V, 2. 
565. K r z y t a n o w s kaM. BreHmeier K. 
Szkice literackie. '27. [M. in. o Mickie- 
wiczu]. R. 11, 10. 
566. K r z y t a n o w s kiJ. Pigoń S. Do 
źródeł .Dziadów" kowieńsko-wileńskich. 
'30. R. VI, 3. 
567. - Na manowcach "Drogi do Rosji", 
Fiłosofow verslls Kleiner. IX, 3 i odb. 
568. - Jeszcze o "Drodze do Rosji". IX,5, 
569. L a n d E. Z dziejów "Pani Twar- 
dowskiej". V, 2. 
570. Ł u c k i A. Nieznany autograf wscho- 
du słońca z .Pana Tadeusza". [ks. XI, 
153-259]. I, 4. 
571. M a la c h o w s ki - Ł e m p i c k i S. 
Nowisilcow jako krytyk "Konrada Wal- 
lenrod a". III, 3. 
572. - Mickiewicz a wolnomularstwo. V, 7. 
573. M ę t Y ń s ki K. Wojtecki A. Pi- 
śmiennictwo słowiańskie w świetle wy- 
kładów paryskich Mickiewicza. '33. R. 
VIII, 9. 
574. M i k u l s kiT. Glossa do .mowy 
czerkieskiej" Mickiewicza. VlIi, 4. 
575. P i g o ń S. Semkowicz A. Wyda- 
nia dzieł Mickiewicza w ciągu stulecia. 
'26. R. II, 1. 


576. - Słów kilka o chronologji I i 11 cz. 
.Dziadów.. 11, 5. 
577. - Jeszcze w sprawie ch ronologj i 
"Dziadów. cz. I i II. lI, 7. 
578. - Wiadomosci o drugiej części .Pana 
Tadeusza". 11, 8. 
579. - Pierwsza redakcja bajki . Koza, 
kózka i wilk". III, 3. 
580. - Mickiewicz w Wielkopolsce. IV,7. 
581. - Goethe a liryka religijna Mickie- 
wicza. V, 2. 
582. - Echo przemówienia Mickiewicza 
dn. 3. V. 1842. V,3. 
583. - .Potegnanie" nie jest wiers7.em 
Mickiewicza. VI, 1. 
584. - Do dziejów serca Mickiewicza w 
Rosji. VI, 3. 
585. - Jeszcze słowo o Chronologji .Dzia- 
dów" młodzieńczych. VI, 5. 
586. - O symbolikę Małej improwizacji 
i o przyjęcie odpowiedzialności Konra- 
da. VI, 10. 
587. - Przeoczone li
ty Garczyńskiego i 
niepoznany wiersz Mickiewicza ["Król i 
giermek"]. X, 2. 
588. - Ex altera parte. Jeszcze słowo o 
wyd. .Pana Tadeusza" przez M. Kridla. 
X,7. 
589. P i n i T. O .białem małteństwie" 
Maryli. IX, 3. 
590. - Mickiewicz A. Dzieła wszystkie 
[wyd. sejm.] t. V. XI, XVI. '33. R. IX, 3. 
591. P i s z c z k o w s kiM. Jeszcze re- 
miniscencja [w .Panu Tadeuszu"]. I, 8. 
592. - Dolina Iwwieńska Mickiewicza. 
VIII, 4. 
593. - Księga p. Kleinera] o Mickiewi- 
czu. IX, 2 i odb. 
594. P ł o s z e w s k i L. Ladislas Mickie- 
wicz: La Trilogie au College de Francl'. 
Mickiewicz, Michelet, Quinet. '24. - 
Tente: J. Michelet et A. Mickiewicz. 
Lettres intimes. '24. - Z. L. Zaleski: Le 
rayonnement de la Pologne en France 
apres 1830. '23. R. I, 2. 
595. - List A. Mickiewicza do A. Ostrow- 
skiego [1843]. III, 10. 
596. - Mickiewicz o ojczyźnie. IV. 9,10. 
597. P o d h o r s ki- O koł ó w L. Przy- 
czynki mickiewiczowskie. Tajemnica bi- 
leciku Maryli. VI, 7. 
598. - Nieznany autograf Mickiewicza. 
[Tekst pierwotny przekładu .Ciemności" 
Byrona]. VII, 5. 
599. - Zajazd czombrowski w świetle do- 
kumentów. IX, 2. 
600. - Nieznany list Mickiewicza [do L. 
Horwattowej]. IX, 2. 
601. - Kiedy wyszedł w świat .Pan Ta- 
deusz.. IX, 5. 
602. - Nieznany list A. Mickiewicza [do 
Światopełka Bogumiła Mirskiego]. IX, 7.
		

/00294.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


289 


603. P o g o n o w s kiJ. Sonety Goethego 
i Mickiewicza. VII, 1. 
604. P o I a c z k ó w n a H. Hołd Mickie- 
wiczowi. [Artykuł Ant. Martel'a]. IV, 7. 
605. R e g e n \V e t e r H. Dzieje jednego 
epigramu. III, 8. (ob. 510). 
606. R o j e w s k a J. Nieznana relacja 
[płk. Emila Bednarczyka] o śmierci Mic- 
kiewicza. VII, 6. (ob. VII, 7). 
607. Rostworowski M. Do .Pana 
Tadeusza". V, 7. 
608. R u l i k o w s kiM. Czy nieznany 
wizerunek Mickiewicza? VI. 2. 
609. S c h m e i d l e r Z. .Pan Tadeusz' 
a powieści Coopera. VI, l. 
610. S e k r e t a M. Socjologiczne syste- 
my Mickiewicza i Krasińskiego. IV, 5. 
611. Skwarczyńska S. O humory- 
stykę ballady. To lubię.. IV, 7. 
612. - W sprawie charakteru monografji 
Kleinera o Mickiewiczu. X, 1. 
613. S o c h a n i e w i c z K. Na margine- 
sie .Pana Tadeusza.. Pojęcia agrono- 
miczno-miernicze u Mickiewicza. II, 6. 
614. S z c z e r b o w s k i A. Rossowski S. 
.Pan Tadeusz". Rozbiór szczegółowy. 
'29. R. VII, 6. 
615. Ś w i e r z o w i c z J. Echa Plutarcha 
w I cz. .Dziadów.. IX, 8. 
616. T r o j n ar S. O komecie w .Panu 
Tadeuszu.. VI. 1. 
617. Tułasiewiczówna N. Efekt 
dysonansu u Mickiewicza. IX, 6. 
618. U jej s kiJ. Nieznany list Mickie- 
wicza do Z. Krasińskiego [14. V. 1844J. 
I, l. 
619. - Porządek i czas powstania .Dzia- 
dów" młodzieńczych. 111, 9. 
620. - Utwory Mickiewicza w czasopis- 
mach warszawskich z t. 1825-8. IV, 9. 
621. - .Dumanie do Laury. [Sprostowa- 
nie N
 620]. V, l. 
622. - .GraZyna. i .Rokeby' W. Scott;l. 
VI, 7. 
623. Was y l e w s k i S. W ohronie Sa- 
muela Wołka. [Hipolit Korwin-Mi1ewski: 
.70 lat wspomnień., '30. M. in. o Mic- 
kiewiczu]. VI, 3.. 
624. Z e t o w s k i S. Polskie pierwowzo. 
ry muzyczne koncertów w .Panu Tadeu- 
szu.. VI, 6. 
625. - Przedruk II cz. .Dziadów. z r. l 823. 
VII, 10. 
626. - U progu genezy .Dziadów. ko- 
wieńsko-wileńskich. VIII, ł. 
627. - Czwarta cz. .Dziadów. monodra- 
matem. VIII, 9. 
628. - Pierwsze wydanie .Ksiąg narodu 
i pielgrz. pot." IX, 1. 
629. - Na marginesie inscenizacyj .Dzia- 
dów.. IX, 1. 


630. - .Odę do młodości. Mickiewicz 
wyśpiewał. IX, 5. 
631. - Mickiewicziana: Do .pana Tadeu- 
sza.. 1. Galerja obrazów w dworku so- 
plicowskim, 2. Podczaszyc masonem, 
Jeszcze o koncercie Wojskiego. IX, 7. 
632. - Mickiewiczowska bajka .Prz}'jacie- 
le.. Jeszcze jedno domniemane źródło 
utworu. X, 7. 
633. Ż y c z Y ń s k i H. Mickiewiczowski 
heksametr. II, 2. 
634. - Poezja i filozof ja w utworze .Ro- 
zum i wiara". III, 6. 
635. - Pigoń S. Autograf .Zdań i uwag. 
Mickiewicza. '28. R. III, 6. 
636. - Czy takte źródło .Dziadów. ko- 
wieńskich? VIII. 7. 
637. - Do .Pana Tadeusza. (Znaczenie 
Starego Maćka). IX, 7. 
MICKIEWICZ Władysław 594. 
638. G u b r y n o w i c z B. W. Mickie- 
wicz 1838-1926. I, 7. 
639. P ł o s z e w s k i L. Mickiewicz W. 
Pamiętniki t. 1. '26. - Moja matka. '27. 
R. 11,5.. 
MIGASINSKI E. L. 1149. 
MIKOŁAJTlS Józef 173, 715, 941, 942, 
1191. 
MIKULSKI Tadeusz 91, 100, 146, 153, 
356, 410, 444, 473, 574, 778, 846, 851, 
884, 966, 978, 979, 1010. 1022, 1181. 
MILEWSKI Korwin Hipolit 623. 
MILLER Jan Nep. 837. 
MILTON John 928. 
640. B i r k e n m a jer J. Helsztyński S. 
Polskie przekłady Miltona i Pope'a. '28. 
R. VII, 5. 
641. - Jeszcze jeden przekład Miltona 
[Ant. Langego]. IX, 7. 
MILUTlNOVIC S. 499. 
MIRKOWICZ Arkadjusz 1087, 1093. 
MISZEWSKA Zofja 456. 
MLECZKO F. 779. 
MLECZKÓWNA Marja 496. 
MOCARSKI Zygmunt 37, 49. 
MOCHNACKI Maurycy 203. 
MOLlERE 
642. S i m o n L. .Amant doktor. komedja 
anonimowa z czasów Stan. Augusta. 11,10. 
MORAWSKI Kazimierz 873. 
MORA WSKI Stanisław 
643. G u b r y n o w i c z B. Morawski S. 
W Peterburku 1827-38. '27. R. III, 1. 
MORAWSKI Zdzisław 
644. P i n i ń s k i L. Z. Morawski. Wspo- 
mnienie pośmiertne. 111, 4. 
MORF Gustav 111. 
MORSZTYN Zbigniew 
645. B r li c k n erA. iKr z y t a n o w. 
s kiJ. Mianowska Z. Z. Morsztyn. '30. 
R. VI, 4. " 
MORTKOWICZOWNA Hanna 649.
		

/00295.djvu

			290 


RUCH LITERACKI 


MOŚCICKI Henryk 977. 
MOTYWY LITERACKIE 159, 199, 260, 
544, 706, 858, 935. 
646. B I r k e n m a jer J. Fanek W. Szki- 
ce i studja o wpływie Biblji na litera- 
turę polską. '31. R. VI, 9. 
647. G o ł ą b e k J. Klarnerówna Z. Sło- 
wianofilstwo w literaturze polskiej lat 
1800 do 1848. '26. R. 11, 3. 
648. G u b r y n o w i c z B. Kurt L. Der 
Bauer im polnischen Roman des XIX 
Jahrh. '25. R. I, 7. 
649. H a r t l e b M. Mortkowiczówna H. 
Podanie o Wandzie, dzieje wątku lite- 
rackiego. '27. R. iII, 2. 
650. K a m y k o w s k i L. "Ty śpisz, Ene- 
aszu..." Z dziejów jednego motywu. 
[Wergiljusz, Boileau, Węgierski, Krasic- 
ki, Karpiński, Słowacki]. VII, 6. 
651. K r z y t a n o w s kiJ. Stepanek J. N. 
Eylenspigel. - Zibrt C. Enspiglovska 
literatura cizi i cesk:i. '26. R. II, 4. 
652. - . Wyzłacana szubienica" pieśni gó- 
ralskich. Zagini(\ne podanie o Napier- 
skim i .Marchołt". VI, to. 
653. - Przykład o zemście niewolnika. 
VII,4. 
654. - .Niósł ślepy kulawego..." VIII, 4. 
655. - Dookoła baśni o Madejowem lotu. 
Baśń a apokryf. Jabłoń gwiazd w .An- 
hellim". IX, 4. 
656. P i s z c z k o w s kiM. Studja nad 
przyrodą w literaturze polskiej. III, 5. 
MUSZKOWSKI Jan 30, 163. 
MONNICH Adam 253, 799, 800. 
MYClELSKA Aniela 173. 
NADOLSKI Bronisław 90, 192, 263, 300- 
304, 437, 734, 885, 1011, 1084. 
NAKONIECZNY Włodzimierz 943. 
NARUSZEWICZ Adam 324. 
NESTROY Johann 
657. H e l s z t Y ń s k i S. Forst-Battaglia O. 
J. Nestroy. '32. R. VIII, 8. 
NIEMCEWICZ Julian Ursyn 
658. B e r n a c k i L. Elegja na śmierć 
szambelana [w "Powrocie posła"]. 11, 1. 
659. B r a h m erM. O . Elegi i na śmierć 
Szambelana" - raz jeszcze. III, 9. 
660. C h r z a n o w s k i I. Dihm J. Niem- 
cewicz, jako polityk i publicysta w cza- 
sie sejmu czteroletniego. '28. R. III, 9. 
661. D i h m J. O dwu redakcjach .Pa- 
miętników czasów moich" Niemcewicza. 
VI,4. 
662. F r a n c e v V. Nieznany list Niem- 
cewicza do Staszica [18]8]. VII, 9. 
663. G u b r y n o w i c z B. Z nieznanej 
puścizny Niemcewicza. Pamflet na J. K. 
Szaniawskiego. III, 2. 
664. - Sł. Małachowski i Niemcewicz. [li- 
sty: Niemc. r.] 788, 1791 iMał. 1807]. VII,1. 


665. - Niemcewicza Smutki \V więzieniu 
moskiewskiem pisane... Wyd. L. Kamy- 
kowski. '32. R. VII, 10. 
666. - Hahn W. Chronologja w "Dwóch 
panach Sieciechach" Niemcewicza. VI1l,8. 
667. H a j k o w s k i Zygm. Jeszcze o 
.Elegji na śmierć Szambelana'. III, 8. 
668. K a m y k o w s k i L. Niemcewicz do 
F. Oraczewskiego [1789]. VI, 8. 
669. M a ł a c h o w s k i - Ł e m p i c k i S. 
J. U. Niemcewicza O wolnem mularstwie 
w Polszcze. Wyd. J. Wagnerówna. '30. 
R. [Rzecz mylnie Niemcewiczowi przy- 
pisana]. V, 9. 
670. P i e t r u s i e w i c z S. .Zbigniew" 
tragedja Niemcewicza. V, 8. 
671. T u r o w s k a I. Upodobania orjen- 
talne Niemcewicza. VI, 4. 
NIEMOJEWSKA GRUSZCZYŃSKA Zofia 
336. 
NIETZSCHE Friedrich 
672. S z c z e r b o w s k i A. Szarlitt B. 
Polskość Nietzschego i jego filozofji. 
'30. R. VI. 7. 
NORDMAN V. A. 321. 
NORWID Cyprjan 
673. A r c i m o w i c z W. Z dziejów przy- 
jaźni Norwida z Wł. Wętykiem. IV, 10. 
674. - Jeszcze o przyjaźni Norwida z Wł. 
Wętykiem. V,2. 
675. - Norwid o idei reprezentacji. Nie- 
znany list poety [do Sew. Eltanowskiego 
]860]. VI, 9. 
676. - Bibljografja pism Norwida. VUl,3. 
677. - Uzupełnienia bibljografji o Norwi- 
dzie (do 1. III. 33). VIII, 10. . 
678. B o r o w y W. .Anioł woła" (In- 
terpretacja czterech zwrotek Norwida). 
[. Wczora-i-ja" J. X, 3. 
679. C i e c h a n o w s k a Z. Rysunek i 
list Norwida z r. ]859. Ul, 6, 
680. C Y w i ń s k i S. Makowiecki T. Mło- 
dzieńcze poglądy Norwida na sztukę. 
'27. R. 11, 10. 
681. - Stan badań nad Norwidem oraz 
postulaty na przyszłość. Ul, ]. 
682. - Czy Norwid miał coś wspólnego 
z wydaniem wiersza Słowackiego .Od- 
powiedź na Psalmy przyszłości"? V, 4. 
683. - Piechocki J. Norwidowa koncep- 
cja sztuki-pracy. '29. R. VI, l. 
684. - Makowiecki T. Norwid wobec po- 
wstania styczniowego. '29. R. VI, 2. 
685. - Stanowisko Norwida w literaturze. 
VIII, 3. 
686. - Norwida poezje wybrane... Wyd. 
Miriam. '33. R. VIII, 3. 
687. - Szmydtowa Z. O misterjach C. 
Norwida. '32. - Falkowski Z. Rzecz o 
tragizmie Kleopatry Norwida. '32. R. 
VIII, 3. 
688. - Kilka słów odpowiedzi p. Z. Fał- 
kowskiemn. VIII, 7.
		

/00296.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


291 


689. - Palkowski Z. C. Norwid, portret 
ogólny. Wstęp S. Pigonia. '33. R. VIII:8. 
690. - Materjały do bibljografji Norwi- 
dowskiej. [Uzup. i sp ros tow. Arcimowi- 
cza VIII, 3]. VIII, 10. 
691. - Niedopatrzenia śród .Ineditów. 
Norwida. IX, 3. 
692. - Pamięci C. Norwida. Droga M 11. 
'33. R. IX, 3. 
693. - Norwidowe pierwociny w przedru- 
kach Przesmyckiego. IX, 8. 
694. - Dzieła N-a. Wyd. T. Pinio '34. R.IX,8. 
694 a. - Replika prof. T. Piniemu. X, l. 
695. - O .Polce. Norwida i innych Pol- 
kach. X, 4. 
696. D li r r J. Norwida .Bema pamięci.... 
II, 3. 
697. P a l k o w s k i Z. Odpowiedź na za- 
rzuty S. Cywińskiego. VIII, 7. 
698. P e i A. Norwid i Słowacki. .Kra- 
kuso współzawodnikiem .Balladyny.. 
VIII, 3. 
699. - Czy .misterja. Norwid:!? VIII, 8. 
700. Grzegorczyk P. .Żydy i me- 
chesy. Norwida [1882]. III, 1. 
701. - Pierwsza rozprawa o Norwidzie 
[1849]. III, I. 
702. Jer s c h i n a S. Uwagi nad .Pury- 
tanizmem. Norwida. VIII, 3. 
703. K l e i n K. Uwagi o .Stygmacie. 
Norwida. III, l. 
704. Kor b u t G. .Edmund. a C. Nor- 
wid. Polemika z Zygm. Wasilewskim. X,1. 
705. K r z y t a n o w s kiJ. Wyjazd Nor- 
wida do Ameryki. IV, 4. 
706. - Dookoła Norwidowej paraboli o 
zamarzłem słowie. V, 6. 
707. L e ś n o d o r s ki Z. Norwida testa- 
ment literacki z 1858 r. wyd. T. Przyp- 
kowski. '35. R. X, 7. 
708. L o w C. F. Do dziejów krytyki Nor- 
wida. IX, 6. 
709. M a k o w I e c kiT. 7. lat szkolnych 
Norwida. I, 4. 
710. - Szmydtowa Z. Norwid wobec tra- 
dycji literaCkiej. '25. R. I, 4. 
711. - Pierwsze artykuły Norwida. [.Lit- 
kup na Pradze.... .Ze względu artykułu 
o cynkografji... 1841]. II, 3. 
712. - .Promethidion. Norwida, a .Dwo- 
rzanin. GórnicIdego. III, 2. 
713. - T. T. Jet a Norwid. [Portret Nor- 
wida w Jeta . Historji o pra-pra-pra- 
wnuku.]. III, 8. 
714. - Zapomniane norwidiana z 1866. 
VIII, 3. 
715. M i koł a j t i s J. List C. Norwida 
[1871]. VI, 2. 
716. P i g o ń S. Dwie recenzje literackie 
C. Norwida. [Uwagi po przeczytaniu po- 
ematu Miecz. Pawlikowskiego w r. 1854. 
- Moje zdanie o ksiątce w kawiarni... 
1856]. I, 5. 


717. - Jeszcze o _pierwszych artykułach 
Norwida.. II, 4. 
718. - Uwaga C. Norwida o 1II cz. .Dzia- 
dów.. [List do A. Czartoryskiego 1856]. 
V,4. 
719. - Warjant (?) . Wędrownego sztuk- 
mistrza. Norwida. X,4. 
720. P i n i T. Odpowiedź prof. S. Cy- 
wińskiemu na recenzję mojego wyd. Pism 
Norwida. X, I. (ob. 694). 
721. Pomarański S. Z dziejów doli 
Norwidowej w ojczyźnie. I, 8. 
722. P o s P i e s z a l s k i A. Uwagi nad 
.Zwolonem" Norwida. VllI, 10. 
723. S t a wo w s kiJ. Uzupełnienia bi- 
bljogr:Jfji o Norwidzie. VIII, 10. 
724. S z m y d t o waZ. Arcimowicz W. 
.Assunta. C. Norwida. '33. R. VIII, 8. 
725. Was i l e w s k i Zygm. Kto to jest 
Edmund? [w .Pogance. Zmichowskiej]. 
IX, 8. 
726. - Czy to Karol Baliński? Odpowiedź 
G. Korbutowi. X, I. 
727. Was y l e w s k i S. Z korespon- 
dencji C. Norwida. [List do A. Ciesz- 
kowskiego 1857]. X, l. 
728. Z i e m a c kiW. Zapomniane świa- 
dectwa o Norwidzie [.Kłosy. 1881,1889]. 
X,4. 
NOWAK Juljusz 425, 1012. 
NOWAK Ludwik 738. 
NOWAKOWSKI Zygmunt 9. 
NOWOSILCOW 57!. 
NOYES George RapalI 295. 
NOYSZEWSKI-PIOŁUN Stanisław 1171, 
1183. 
OBERTYŃSI«( Zdzisław ks. 1005. 
ODYMALSKI Walenty 
729. B r li c k n erA. X. OdymaIski W. 
Oblętenie Jasnej Góry. Wyd. J. Clubek. 
'30. R. V, 9. . 
ODYNIEC Antoni Edward 
730. C z a r t k o w s k i A. Czy istotnie 
A. E. Odyniecil rna portrecie Ant. Bro- 
dowskiego]. IV, 6. 
731. L a n d S. Sprawa wiarogodności 
.Listów z podróty. Odyńca. [H. Życzyń- 
ski. Mickiewicz w oświetleniu Odyńca. 
'341. X. 2. 
732. Ż y c z Y ń s k i H. O wiarygodność 
Odyńca. X, 3. - Land Stefanja. [Repli- 
ka]. X. 3. 
OGÓREK Mirosław 1057, 1058. 
OKO Jan 851, 1193. 
OLECHNOWICZOWA W. 776. 
ORKAN Władvsław 254. 
ORACZEWSKI Feliks 668. 
ORZECHOWSKI Stanisław 302. 
ORZESZKOW A Eliza 
733. G r z e g o r c z y k P. Listy Orzesz- 
kowej. Sprawy wydawnicze. [List do 
Gebethnera i Wolffa 1894]. X, 7.
		

/00297.djvu

			292 


RUCH LITERACKI 


734. N a d o I s k i B. Orzeszkowa opie- 
kunką bibljoteki polskiej w Rumunji. X,7. 
735. S w i e r z o w i c z J. List do Mi- 
chała Grejma [1891]. X, 7. 
736. Tow. im. El. Orzeszkowej. V, 4. 
OSIŃSKI Ludwik 991. 
OSSOLIŃSKI Józef Maksymiljan 
737. G u b r y n o w i c z B. J. M. Osso- 
liński i Ambroty Grabowski. Kartka z 
dziejów przyjaźni hibljofilskiej. III, 5. 
OSSOWSKI Stanisław 1042. 
OSTROWSKI Antoni 595. 
OTWINOWSKI Erazm 
738. N o w a k L. List Piotra Kmity po- 
lecający E. Otwinowskiego. IX, 3. 
PALMIERI Aurelio 
739. S zy f m a n ó w n a F. A. Palmieri. 
I, 9. 
PASEK Jan 
740. G u b r y n o w i c z B. Pasek J. Chr. 
Pamiętniki. Wyd. Briickner. R. II, 8. 
741. Woj t k o w s ki A. Cenzura Pa- 
miętników Paska. VII, 7. 
P APEE Stefan 292, 886, 1140, 1171. 
PARANDOWSKI Jan 387. 
P ARNOWSKI Tadeusz 66. 
P A WEŁ Grzegorz 
742. B r ii c k n erA. Górslti K. Grzegorz 
Paweł .z Brzezin. '29. R. IV, 10. 
PAWINSKI Tadeusz 326. 
PAWLIKOWSKA Kossak Marja 362. 
PAZURKIEWICZ Stanisław 211, 241, 382, 
396. 
PETERSEN Julius 838, 1053. 
PETRARCA Francesco 423. 
PETRYCY Sebastjan 
743. Kor b u t G. Historia Moschovitica 
[Petrycego]. I, 10. 
PIASECKI Stanisław 458. 
PIECHOCKI Jan 683. 
PIETRUSIEWICZ Stanisław 670. 
PIGOŃ Stanisław 75, 150, 193, 194, 197, 
218, 235, 236, 337, 489, 520, 530, 552, 
566, 575-588, 635, 689,716-719,944-949, 
977, 999, 1002, 1085, 1138, II 82, 1I92. 
PILA T Roman 401. 
PINI Tadeusz 237, 330 a, 589, 590, 694, 
694 a, 720, 950. 
PINIŃSKl Leon 644. 
PINTER Eugenjusz 396. 
PIOTROWICZ Wiktor 464. 
PISZCZKOWSKI Jl.1ieczysła\\' 50, 89, 209, 
316, 327, 383, 411, 428, 438, 440, 459, 
591-593, 656, 759, 887, 1000, 1025-1027, 
1029, 1059, 1060, 1135, II 48. 
PLACE Joseph 28. 
PLAGJAT 
744. B o d n i a k S. Z dziejów plagjatu 
w literaturze polskiej XVII w. [Jan Acha- 
cy Kmita, Samuel Czachciński, Kasper 
Miaskowski, Jan Dominik Wośnicki, Fa- 


browic Seb., Marcin Paszkowski, Wa- 
wrzyniec Chlebowski, Jan Żab czy c, Da- 
chnowski]. III, 9. 
745. Plagiat wydawniczy ["Na skalnem 
Podhalu. w wyd. Bib. Groszowej]. IV ,I 
746. S c h r e i b e r I. Do dziejów pla- 
gjatu. (Antonina Hoffmannowa). III, l. 
747. S i e n k i e w i c z L. Z dziejów pla- 
gjatu w XIX w. V, 6. 
PLAUTUS 
748. W i t k o w s k i S. Przychocki G. 
Plautus. '25. R. II, 10. 
PLATON 1136. 
PLUTARCH fi15. 
PŁOMIEŃSKI Jerzy Eug. 447 a, 1061. 
PŁOSZEWSKI Leon 3,139, 195, 196,254, 
338, 594-596, 639, 802, 951, 952, 987, 
988, 1105, 1114, 1116, 1118, 1120, 1123- 
1125, 1I83. 
PODHORSKI OKOŁÓW Leonard 490, 
597-602. 
POEZJA BARSKA 
749, Chrzanowski I. Poezja barska. 
Wyd. K. Kolbuszewski. '28. R. 111, 8. 
750. D o b r z y c k i S. Do "Poezji bar- 
skiej". [wyd. K. Kolbuszewski]. III, 2. 
751. D u n a j ó w n a M. Nieznana pieśń 
konfederatów barskich na zesłaniu. 111,7. 
POGONOWSKI Jerzy 603. 
POL Wincenty 
752. C z a r t k o w s k i A. Listy W. Pola 
i J. I. Kraszewskiego do S. Dunina. VI,!. 
753. K a 11 e n b a c h J. W. Pol o sto- 
sunku pisarza do swego narodu. [z rkp. 
1858]. II, 3. 
754. Ś w i e r z o w i c z J. Nieznany au- 
tograf W. Pola. IV, 10. 
POLACZKÓWNA H. 604. 
POLLAK Roman 12, 29, 200, 201, 411, 
471, 474, 482, 840, 953, 1006. 
POLONISTYKA 
wykłady, organizacja, Koła Polonistów. 
755. Literatura polska w wytszych uczel- 
niach. I, l, 8, 9; III, 8, 9, 10. 
756. Wykłady literatury i języka polskie- 
go zagranicą (1925/26). I, 2, 3, 10; 11,5. 
757. Prace doktorskie z polonistyki (1918- 
26). I, 1, 2, 3, 4; II, 4, 5, 7. 
758. Koła Polonistów P. M. A. II, 3, 10; 
IV, 2, 5, 8; V, 8. 
759. P i s z c z k o w s kiM. Kryzys po- 
lonistyki. IV, 2. 
760. S e k r e t a M. Hulewicz J. O prze- 
budowie studjum polonistycznego w 
szkol
 og
lnokształcącej. '33. R. VIII, 8. 
POMARANSKI Stefan 116,161, 169,491, 
721, 806. 
POPE Alexander 610, 1091. 
PORĘBOWICZ Edward 255. 
POSNER Sł. 1149. 
POSPIESZALSKI Antoni 722.
		

/00298.djvu

			ROK X. LlSTOPAD-GRUDZIEN 1935. 


293 


POTOCKA Anna 
761. Ś w i e r z o w i c z J. Potocka Anna' 
Mój pamiętnik. '27. R. V, 4. 
POTOCKA Delfina 341. 
POTOCKI Jan 808. 
POTOCKI Wacław 
762. B r li c k n erA. Bobek W. . Arge- 
nida" W. Potockiego w stosunku do 
swego oryginału. '29. R. IV, 6. 
763. L a s k o w s k i S. W. Potockiego 
pisma nieznane. Druga redakcja . Wojny 
chocimskiej" [i in.]. IX, 2, 4. 
764. - Aluzje polityczne w "Argenidzie" 
Potockiego. X, 6. 
POZYTYWIZM 
765. G u b r y n o w t c z B. Drogoszew- 
ski A. Pozytywizm polski. '31. - Szwey- 
kowski Z. Pozytywizm polski. '29.- 
Wóycićki K. Walka na parnasie i o par- 
nas. Materjały i opracowania do dzie- 
jów pozytywizmu polskiego. '28. R. VII,2. 
PRALL RADlN Dorothea 934. 
PRUS Bolesław 
766. A r a s z k i e w i c z F. Stan badań 
nad twórczością Prusa. II, 8. 
767. - Z lat szkolnych B. Prusa. III, 10. 
768. - Zagraniczna podrót B. Prusa w 
świetle nieznanej korespondencji. VII, 7. 
769. Arytmetyka bibljografji o Prusie. 
IX, 10. 
770. - Życzyński H. .Lalka" Prusa. '34. 
R. IX, 10. 
771. B i r k e n m a jer J. Krzytanowski J. 
B. Prus. '31. - Forst-Battaglia O. B. Prus. 
'29. - Lo Gatto E. B. Prus. '26. R. IX,10. 
772. B r e z a A. Wspomnienia o B. Pru- 
sie. IX, 10. 
773. B r i f f l ó w n a E. Do krytycznego 
wydania pism Prusa. VIII, l. 
774. C h r z a n o w s k i I. B. Prus [wstęp 
do zbior. wyd. Prusa]. IX, 10. 
775. G u c w a F. Araszkiewicz F. Refleksy 
literackie. '34. [Znaczna część pośw. Pru- 
sowi]. R. IX, 10. 
776. K a m y k o w s k i L. Z teki redak- 
torskiej W. Olechnowiczowej. [Listy P. 
Chmielowskiego, Prusa, Konopnickiej, 
Orzeszkowej, M. Gawalewicza]. VIII, l. 
777. K l e i n e r J. Szweykowski Z. .Lal- 
ka" B. Prusa. '27. R. II, 6. 
778. M i k u l s kiT. Listy Pr!1sa z po- 
dróty zagranicznej [do J. A. Swięcickie- 
go 1895]. IX, 10. 
779. M l e c z k o F. Breuer S. Humor 
Prusa. '28. R. V, l. 
780. Polska Akademja Literatury. Zbioro- 
we wydanie Prusa. IX, 10. 
781. S z c z e r b o w s k i A. Miejsce uro- 
dzenia i metryka chrztu B. Prusa. I, 2. 
782. - Prus w szkole średniej. IX, 10. 
783. S z \\" e y k o w s k i Z. Powieść Pru- 
sa pl. .Sława". IX, 4. 


784. - Stanowisko Prusa w literaturze 
polskiej. - Zasady edycji prusowskiej. 
- Z puścizny po Prusie. IX, 10. 
785. T u r e y K. B. Prus a współczpsność. 
VIII, l. 
786. - Psychologja dziecka w twórczości 
Prusa. IX, 10. 
787. Wo l e r t W. Prus jako redaktor i 
dziennikarz. IX, 10. 
788. Ż y c z Y ń s k i H. i A r a s z k i e - 
w i C z F. W sprawie "Lalki" Prusa. 
[Polemika]. X, 7. 
PRZECŁA WSKI Wiktor 364. 
PRZESMYCKI Zenon (Miriam) 686, 691, 
693. 
PRZYBOROWSKI Józef 
789. S e l i g a S. J. Przyborowskiego: 
Życie domowe Sl. Chwalczewskiego. 
III, 6. 
PRZYBYLSKI Jacek 128. 
PRZYBYSZEWSKI Stanisław 247 
790. B i r k e n ni 11 jer J. Rzekomy wiersz 
Przybyszewskiego. IX, 7. 
791. C z a c h o w s k i K. Bibljografja 
pism S. Przybyszewskiego. III, 7. 
792. G r e b i e n n i k o w P. Kolbuszew- 
ski S. Motywy regjonalne w twórczości 
Przybyszewskiego. '28. R. III, 7. 
793. H e l s z t Y ń s k i S. Pierwszy utwór 
Przybyszewskiego [1878]. VIII, 9. 
794. - Ostatni list Dagny Przybyszew- 
skiej [1901]. IX, 3. 
795. - Listy Przybyszewskiego do J. Kas- 
prowicza [1898. 1905]. IX, 8. 
796. - Listy Przybyszewskiego z Kongs- 
vinger [do rodziców 1894, 7]. X, 4. 
797. K l e i n K. Przybyszewski i Dehmel. 
III, 7. 
798. L e ni a ń s kiJ. Przybyszewszczyz- 
na. IIl, l. 
799. M li n n i c h A. Korespondeccja Przy- 
byszewskiego z P. Scheerbartem. l7 li- 
stów z 1893]. III, 10. 
800. - Lata szkolne Przybyszewskiego w 
świetle nieznanych źródeł. IV, 6. 
801. O listy Przybyszewskiego. IX, 7. 
802. P ł o s z e w s k i L. Do bibljografji 
pism Przybyszewskiego. IV, 2. 
803. S a w i c k i S. Przybyszewsciana. 
[Uzup. bibljografji]. VII, 7. 
804. - Dwa listy Przybyszewskiego [1895, 
7]. VII, 10. 
PRZYCHOCKI Gustaw 385, 748. 
PRZYPKOWSKI Tadeusz 707. 
PT ASZYCKI Stanisław 348 
805. K r z y t a n o w s kiJ. S. Ptaszycki. 
[Nekrolog]. IX, 2. 
806. P o m a rań s k i S. S. Ptaszycki 
(Spowodu 50-lecia pracy naukowej). 11,8. 
PURKINI Jan Ew. 349. 
PTAŚNIK Jan 358. 
PUSZKIN Aleksander 863
		

/00299.djvu

			294 


RUCH LITERACKI 


807. B r ti c k n erA. Puszkin A. Jeździec 
miedziany. Przeł. J. Tuwim, studjum W. 
Lednickiego. '32. R. VII, 5. 
808. F r a n c e w W. Puszkin i hr. Jan 
Potocki. IX, 7. 
PUZYNINA Gabrjela 1088 
809. C h r z a n o w s k i I. Z Glintherów 
Gabrjela Puzynina. W Wilnie i w dwo
 
rach szlacheckich 18l5-43. '28. R. II1,9. 
QUINET Edgar 594. 
RABĘCKA Jan na 14. 
RACZYŃSKI Edward 
810. S k o c z e k J. Wojtkowski A. E. 
Raczyński i jego dzieło. '29. R. V, 4. 
RADZIWIŁŁ Mikolaj Krzysztoff 
811. H a r tI e b K. M. K. Radziwiłła Pe- 
regrynacja do Ziemi Świętej. Wyd. J. 
Czubek. '25. - Anonima Diarjusz pere- 
grynacji włoskiej... Wyd. J. Czubek. 
R. 1,5. 
RATH Ludwik 77, 1184. 
REGENWETER Henryk 605. 
REICHER-THONOWA Gizcla 911. 
REJ Mikołaj 
812. B u d kaW. Kiedy M. Rej został 
protestantem. III, 5. 
RENESANS 
813. Kowalkowski A. F. ks. Martin 
A. Soziologie der Renaissance. '32. R. 
IX, 4. 
814. S u c h o d o l s k i B. Zdziechowski 
M. Renesans a rewolucja. '25. R. I, l. 
815. We i n t r a u b W. Brahmer M. Pro- 
blem renesansu we Włoszech współcze- 
snych. '31. R. VI, 10. 
REYMONT Władysław 
816. B i r k e n rn a jer J. Bukowski K. 
W. Sf. Reymont. R. II, 10. 
817. D o b r z y c h i S. Koloniści niemiec- 
cy \V .Chłopach-. IIl, 2. 
818. Kor b u t G. Bibljografja prac o 
Reymoncie. I, 2. 
819. M a la c h o w s ki - Ł e m p i c ki S. 
Wolnomularstwo u Revmonta i Żerom- 
skiego. III. 7. - 
820. S t e r n b a c h H. Schoell F. L. Les 
paysans. '27. - Le paysan et son villa- 
ge dans I'oeuvre de L. Reymont. '27. 
R. II, 6. 
821. - Schoell F. L. Etude sur le roman 
paysan nat:ualiste: d'Emile Zola Ił Rey- 
mont. '27. R. II, 10. 
822. Ś l i w i li s k a I. Wł. Reymont o 
.Ziemi obiecanej.. [Listy do J. Loren- 
towicza 1896]. VIII, 7. 
823. Was i l e w s k i Z. Listy Reymonta 
[do Z. Wasilewskiego 1906, 7]. III, 4. 
RICHARDS I. A. 1078. 
RICHINI Giulio 315. 
RICHTER Jan Bronisław 158, 357, 824, 
833-836, 954, 1062, 1063, 1143. 
824. Śp. J. B. Richter. V, 3. 


ROJEWSKA Janina 606. 
ROMANOWICZÓWNA Zofja 
825. Gubrynowicz B. Romanowi- 
cz6wna Z. Cienie. Kilka oderwanych 
kart z mojego tycia. '30. R. V, 7. 
ROMANOWSKI Henryk 359 a. 
ROMANOWSKI Mieczysław 854. 
ROMANTYZM 450, 467. 
. 826. B l li t h Rafał. Rewizja poglądów na 
romantyzm. Antagonizm wieszczów. 1II ,2. 
827. G r e b i e n n i k o w P. Kolbuszew- 
ski S. Polski teatr romantyczny. '31. 
R. VII, 4. 
828. G u b r y n o w i c z B. Wasylewski S 
O miłości romantycznej. '28. R. III. 1.- 
zob. Korbut G. Curiosum. III, 9, Wasy- 
lewski. IV, 7. 
829. - Maver G. Alle fonti deI roman- 
ticisrno polacco. '29. R. IV, 4. 
830. K a w y n S. Ironja romantyczna. 
III, 2. 
831. -- Poemat ironiczno romantyczny. 
m, 8, 
832. K l e i n K. Van Tieghem P. Le 
mouvement romantique. '23. R. III, 6. 
833. R i c li t e r J. B. Kluckhohn P. Per- 
sonlichkeit u. Gemeinschaft. Studien zur 
Staatsauffassung der deutschen Roman- 
tik. '25. R. I, 9. 
834. - Romantyzm i uniwersalizm. II, 9. 
835. - Nowy pogląd na romantyzm. Sub- 
jektywizowany okazjonalizm K. Schmitta. 
III, 5. 
836. - Deutschbein M. Das Wesen des 
Romantiscben. '21. R. III, 9. 
837. S u c h o d o l s k i B. Miller J. N. 
Zaraza \V Grenadzie. Rzecz o stosunku 
nowej sztuki do romantyzmu i moder- 
nizmu w Polsce. '26. R. l, 6. 
838. - Petersen J. Die Wesensbestim- 
mung der deutschen Romantik. Eine 
Einfilhrung in die moderne Literatur- 
wissenschaft. '26. R. I, 9. 
ROPS H. Daniel 370. 
ROSE J. William 305. 
ROSSOWSKI Józef 30. 
ROSSOWSKI Stanisław 6B. 
ROSTKOWSKA Janina 1003. 
ROSTWOROWSKI Mikołaj 607 
ROTERODAMUS Erasmus 
839. K r z y t a n o w s kiJ. Opus episto- 
larum Des. Erasmi Roterodami. '28. R. 
IV, 7. 
ROTHACKER Erich 1072. 
ROTHERTOW A - NIESIOŁOWSKA Zofja 
15, 1064. 
ROŹDZIEŃSKI Walenty 
840. K r z y t a n o W' s kiJ. Roidzieński 
W. Officina Ferraria (1612). wyd. R. 
Pollak. '33. R. IX, 2. 
RVLlKOWSKI Mieczyslaw 229, 608, 989, 
993.
		

/00300.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


295 


RUMELT Stefan 9. 
RYBICKI Józef 286. 
RYBICKI Paweł 273, 1065. 
RYDEL Lucjan 
841. B i r k e n m a jer J. List L. Rydla 
[do F. Kurasia 1918 r.]. IV, 6. 
842. - L. Rydel tłumaczem .Eneidy". IX,6. 
RYGIEL Stefan 1144. 
RZĄZEWSKI Adam (Mr) 311. 
RZEUSKA Marja 1066. 
RZEWUSKI Henryk 
843. Birkeumajer J._ Rzewuski H. 
Pamiątki Soplicy. Wyd. Z. Szweykow- 
ski. '28. III, 4. 
844. C z a r t k o w s k i A. Na marginesie 
.Pamiątek Soplicy". V, 3. 
845. M a ł a c h o w s k i - Ł e m p i c k i S. 
H. Rzewuski wolnym mularzem. V, 3. 
846. M i k u l s kiT. Wydanie paryskie 
.Pamiątek Soplicy'. IV, 8. 
847. S z w e y k o w s ki Z. Łytkowski J. 
J. de Maistre a H. Rzewuski. '25. R. I, 5. 
SAKULIN P. N. 1039. 
SANDAUEROW A Paulina 358. 
SANDER Jerzy 888. 
SARBIEWSKI Maciej Kazimierz 
848. B i r k e n m a jer J. Gładysz B. ks. 
X. M. K. Sarbiewski a reforma hymnów 
brewjarzowych za czasów pap. Urbana 
VIII. '27. - tente. Św. Franciszek z Assy- 
ta w hagjografji polskiej. '26. R. II, 6. 
849. G ł a d y s z B. O rzekomych ręko- 
pisach Sarbiewskiego w bibljotece wa- 
tykańskiej. I, 5. 
850. H a h n W. Przyczynki do bibljo- 
grafji Sarbiewskiego i Mickiewicza. [Prze- 
kłady niemieckie]. IX, 1. 
851. M i k u l s kiT. Bibliographica Sar- 
bieviana. [Omawia przekłady: Marji Be- 
dnarowskiej, Tad. Karyłowskiego; prace: 
Br. Gładysza, Jana Oki, R. Ganszyńca, 
Jana ŚWierzowicza, T. Sinki, Józ. Zdano- 
wicza i in.]. IX, l. 
852. 
 w i e r z o w i c z J. Zdanowicz J. 
Sarbiewski na tle kontrowersyj teolo- 
gicznych swojego wieku. '32. R. VIII,IO. 
SAUER Eberhard 1063. 
SAUTER Wiesław 340. 
SAWICKI Stanisław 31, 803, 804. 
SCHEERBARTH Paul 799. 
SCHILLER Friedrich 
853. Kol b u s z e w s k i S. K. Iłłakowi- 
czówny przekład .Don Karlosa ". VIII, 4. 
854. G u b r y n o w i c z B. M. Romanow- 
ski o F. Schillerze. II, 2. 
SCHIPPER Henryk 509. 
SCHMEIDLER Zygmunt 609. 
SCHMJTT Karl 835. 
SCHOELL Franck L. 820, 82J. 
SCHOTT Andrzej 
855. S t e r z y ń s kiT. A. Schotta spis 
anonimów i pseudonimów polskich. I1I,5. 


SCHREIBER Ignacy 10, 746. 
SCOTT Walter 622. 
SCRIBE A. Eugene 929. 
856. S i m o n L. Do dziejów E. Scribe'a 
w Polsce. VII, 2. 
SEGOND E. 1073. 
SEIDLER S. 1126. 
SEKRETA Mirosław 610, 760. 
SELlGA Stanisław 789. 
SEMKOWICZ Aleksander 575. 
SHAKESPEARE William 
857. T r e t i a k A. Fagus. Essai sur Sha- 
kespeare. '23. -- Chambrun Longworth, 
Shakespeare. '26. - Chambers E. K. 
Shakespeare: A Survey. '25. - Bab J. 
Shakespeare. '25. - Dyboski R. W. Sha- 
kespeare. '27. R. II, 8. 
SIDNEY.Filip 1046. 
SIEMIENSKI Lucjan 
858. Krzy ta no wsk i J. Z motywów 
wędrownych u Siemieńskiego. Z za ku- 
lis . Wieczornic". VII, 6. 
859. S z a f r a n J. Siemieński a Cervan- 
tes. II, 7. 
860. - Do biografji L. Siemieńskiego. V,2. 
SIENKIEWICZ Henryk 996, 1011 
861. B i r k e n m a jer J. Petronjusz- 
jeden czy dwoisty? [List Sienk. do K. 
Morawskiego z 1894]. IV, 1. 
862. - Lygia-Polka. IV, 2. [Ib. replika T. 
Mikulskicgo]. 
863. - Sienkiewicz i Puszkin, .Ogniem 
i mieczem" a .Kapitanskaja doczka". 
IV, 4. 
864. - Powieść Sienkiewicza o Juljanie 
Apostlicie. IV, 5. 
865. - Kwitv sienkiewiczowskie [z red. 
Gazety Polskiej]. IV. 8. 
866. - Listy Sienkiewicza do Marjana Ga- 
walewicza. V, l. 
867. - Listy Sienkiewicza do dora Bauer- 
ertza. [1895]. V, 7. 
868. -- Sienkiewicziana. 1. Toast łaciński 
Sienkiewicza. 2. Sienkiewicz i rzymska 
.Arkadja". 3. List Sienkiewicza do kard. 
Gasparriego. VI, 9. 
869. - Włosi o Sienkiei.Viczu. VIII, 8. 
870. - List Sienkiewicza do Mścisława 
Godlewskiego [1894]. VIII, 9. 
871. - Garść listów Sienkiewicza z okresu 
. Trylogji". Korespondencja z Robertem 
Wolffem. IX, 5. 
872. - Listy Sienkiewicza o .Sabałowej 
bajce" [do Roberta Wolffa 1889]. IX, 7. 
873. - Listy Sieukiewicza o .Rodzinie 
Połanieckich" [Do: Konstancji Moraw- 
skiej, Kaz. MorawskIego, Roberta Wolffa]. 
X,4. 
874. C h r z a n o w s k i l. Jeszcze o za- 
mierzonej powieści Sienkiewicza o Jul- 
janie Apostacie. IV, 9. 
875. D o b r z y c k i S. Scena z Balzaka 
u Sienkiewicza. III, l.
		

/00301.djvu

			296 


RUCH LITERACKI 


876. D o r o s z e w s kiW. J. Strych ar- 
ski. Słownik do Trylogji. '25. R. I, 6. 
877. G u b r y n o w i c z B. H. Sienkie- 
wicz. Obraz twórczości. Ułotył... K. Cza- 
chowski. R. VI, 9. 
878. H a h n W. J. I. Kraszewski o 
.Ogniem i mieczem". IV, 4. 
879. Kij a s J. Pierwsze rzuty "Ogniem 
i mieczem". II, 9. 
880. Kor p a łaJ. Dzieje pierwszej po- 
wieści Sienkiewicza [.Na marne"]. 111,4. 
881. K r z y t a n o w s kiJ. Gardner M. M. 
The Patriot Novelist of Poland H. Sien- 
kiewicz. '26. R. I, 9. 
882. - Janów J. "Sabałowa bajka" Sien- 
kiewicza i legendy o .dziwnych sądach 
botych". '31. R. VI, 9. 
883. M a ye r J. Dzieje pewnego listu 
Sienkiewicza [do Komitetu odnowienia 
grobowca Żółkiewskiego 1908]. IX, 5. 
884. M i k u l s kiT. O rodowód sienkie- 
wiczowskiej Ligji. 1lI, 9. 
885. N a d o l s k i B. Listv Sienkiewicza 
do Wiktora Baworowskiego. IX, 5. 
886. P a p e e S. Chrzanowski I. Pierwsza 
redakcja noweli "Z pamiętnika poznań- 
skiego nauczyciela". '25. - Kijas J. 
Kaczkowski jako współzawodnik Sien- 
kiewicza. '26. - Dobrowolska W. Sien- 
kiewicz jako malarz śmierci. '27. - Doda 
W. Przyroda w "Trylogji". '27. R. 11,9. 
887. P i s z c z k o w s kiM. Kompleks 
sienkiewiczowski. IX, 5. 
888. S a n d e r J. .Ogniem i mieczem. 
jako libretto. IV, 8. 
889. S o b o c i ń s kiM. Jeszcze jedno 
źródło .Ogniem i mieczem". IV, 8. 
890. Ż y c z Y ń s k i H. Bronarski A. Sto- 
sunek "Quo vadis" do literatur romań- 
skich. '26. R. II, 5. 
SIENKIEWICZ Karo' 1133 
891. Was y l e w s k i S. K. Sienkiewicz 
i matka Słowackiego. [List Sienkiewicza 
z 1853]. VI, l. 
SIENKIEWICZ Leon 224, 747. 
SIEROSZEWSKI Wacław 
892. Grzegorczyk P. Źródło "Po- 
wieści chińskich" Sieroszewskiego. IV, 9. 
SILBERSTEIN Leopold 84, 314. 
SIMON Ludwik 32, 33, 62-65, 147, 360, 
442, 442 a, 642, 856, 976, 989-993. 
SINKO Tadeusz 291, 306, 388, 851, 975, 
978, 1095, 1112, 1127. 
SIWICKA Zofja 88, 371. 
SKARBEK Fryderyk 1088. 
SKARGA Piotr 160 
893. H a r t l e b M. Windakiewicz S. Piotr 
Skarga. '25. - Skarga. Kazania sejmo- 
we. Opr. S. Kot. - Chrzanowski I. 
W sprawie "Kazań sejmowych". '26. - 
Skarga. Pisma wszystkie. Wyd. lwieński- 
Michalski, t. I-III. R. I, 3. 
SKIWSKI Jan Emil 1149, 1171, 1185. 


SKOCZEK Józef 105,357,810,997,1145. 
SKRZYNECI\I Jan Zygm. gen. 1085. 
SKWARCZYNSKA Stefanja 341, 526, 550, 
611, 612, 908,955, 1028, 1041, 1057. 
SŁOWACKI EuzebjlJsz 
894. Kor p a łaJ. Do badań nad E. 
Słowackim. II, 7. 
SŁOWACKI Juljusz 330 a, 501,552,650, 
655, 682, 698, 891. 
895. B i e l a ń s k a Firlej K. Ze wspom- 
nień Kornela Ujejskiego o Słowackim. 
III. 10. 
896. B i l i ń s kaS. R. "Jeruzalem sło- 
neczna" Słowackiego. III. 6. 
896 a. - Jeszcze "Lucyfer" i "Pani sło- 
neczna". IV, 2. 
897. - Kleiner J. J. Słowacki. t. 4. '27. 
R. III, 7. 
898. B i r k e n m a jer J. Słowacki J. 
Dzieła wszystkie pod red. J. Kleinera. 
t. 1-5. '24, '26. R. II, 6. 
899. - Słowacki J. Dzieła wszystkie pod 
red. J. Kleinera. t. 5, 9. '30, '29. R. V,3. 
900. - Słowacki J. Dzieła wszystkie pod 
red. J. Kleinera. t. 6, '31; t. 7, '30. - 
Kossowski S. O poemacie "W Szwaj- 
carji". '31. ;- Calderon de la Barca. 
Ksiątę Niezłomny, przeJ. J. Słowacki. 
Opr. WJ. Folkierski. '30. R. VII, 3. 
901. - Słowacki jako tłumacz i rywal So- 
lomosa. VIII, 8. 
902. C Y w i ń s k i S. Czy Słowacki 
napisał "Księgi rodzaju narodu polskie- 
go"? III, 7. 
903. - Przyczynek do układu warjantów 
"Króla Ducha". IV, 2. 
904. - Aniołowie ze snn Mieczysława w 
"Królu Duchu". IV, 6. 
905. - Skąd pochodzili Hołyńscy, przy- 
jaciele Słowackiego. IV, 10. 
906. - Słowackiego Odpowiedź na "Psal- 
my przyszłości" a prelekcje Mickiewicza. 
IX, 6. 
907. D li r r J. W sprawie jednej litery 
w tekście ,;Anhellego". I, 5, 
908. F u r m a n ikS. Skwarczyńska S. 
Ewolucja obrazów u Słowackiego. '25. 
R. I, 2. 
909. G a l i ń s k i A. Jeszcze o Hymnie 
Słowackiego. V, 7. 
910. G i e r g i e l e w i c z M. Bychowski G. 
Słowacki i jego dusza. Studjum psy- 
choanalityczne. '30. R. VI, 7. 
911. - Reicher- Thonowa G. lronja J. Sło- 
wackiego. '33. R. IX, 3. 
912. - Słowacki a Marivaux. X, 3. 
913. - Polityka Watykanu w świeae "Ko- 
rdjana" [Żywczyński M. Watykan i spra- 
wa polska w l. 1831-6]. X, 10. 
914. Gołębiowski S. Rusałka w 
.,Żmii". VI, 8. 
915. Grebiennikow P. "Anhelli" 
a "Widzenie ks. Piotra". III, 10.
		

/00302.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZlEN 1935. 


297 


916. G u b r y n o w i c z B. Maver G. 
Saggi critici su J. Słowacki. '25. R. I, 1. 
917. - J. Słowacki: Le Roi de Ladawa. 
Wyd. M. Kridl. '24. - Tente: Podrót 
do Ziemi Świętej z Neapolu. Wyd. M. 
Kridl. '25. R. I, 2. 
918. H a h 11 W. "Samuel Zborowski" w 
Łodzi 1911 r. IX, 6. 
919. H a j II o w s k i Z. Pierwodruk Hymnu 
J. Słowackiego. V, 4. 
920. H a r t l e b M. Grabowski T. J. Sło- 
wacki, jego tywot i dzieła na tle epoki. 
t. 1-2. '20, '26. R. n, 2. 
921. Juljusz Słowacki. II. 6. 
922. K a n t a k K. ks. Xawera Deybl6wna 
w poezji Słowackiego. VI, 2. 
923. K a s z t e l o w i c z S. Słowacki a 
literatura współczesna. Poeci .Zdroju". 
V, 8. 
924. K a w y n S. Socjologja Słowackie- 
go. Ił, 20. 
925. - Słowacki i Heine. Koncepcja Lutra 
n obu poetów. IV, 6. 
926. Kle i n e r J. W sprawie niektórych 
koncepcyj mistycznych Słowackiego. 
IlI, 9- 
927. - W sprawie .Ksiąg rodzaju narodu 
polskiego". III, 10. 
928. - Miltollowski motyw bóstw ucho- 
dzących w .Królu Duchu". IX, 4. 
929. Kol b u s z e w s k i S. Scribe, Bal- 
zaC i Słowacki. Motyw zamurowania. IV,3. 
930. Kor p a łaJ. J. Lelewel i J. Sło- 
wacki. m, 8. 
931. K o s tr u b a P. A. Narodziny Po- 
piela. Z badań genetycznych nad .Kró- 
lem Duchem". V, 4. 
932. K r z y t a 11 o w s kiJ. Apologja 
Swentyny. II, 6. 
933. - Słowacki i Chateaubriand. X, 3. 
934. K r z y t a n o w s k i L. Słowacki J. 
Anhelli. Translated by Dorothea I'rall 
Radin. '30. R. V, 7. 
935. L a n d Eug. Do motywu zamurowa- 
nia w .Mazepie". IV, 6. 
936. Ł e m p i c k i Z. Kawyn S. Słowac- 
ki - Heine. '30. R. VI, 3. 
937. Ł u c k i A. O jedną literę w tekście 
.Anhellego". I, 3. 
938. M ark i e w i c z Z. Słowacki i Ma- 
rivaux. VI, 8. 
939. M a ye r J. Echo .Childe Harolda" 
w epilogu .Balladyny" i w .Beniowskim". 
1,3, 8. 
940. - O egzemplarzu .Konrada Wallen- 
roda" z dopiskami Słowackiego. I, 7. 
941. M i koł a j t i s J. Mylna chronolo- 
gja listu Słowackiego. III, 4. 
942. - Wroński-Słowacki. IV, 8. 
943. N a k o n i e c z n y W. . Tęczowa ko- 
puła myśli". Na marginesie .Beniow- 
skiego". V, 10. 


944. P i g o ń S. J. Słowackiego zapo- 
mniany list do E. Januszkiewicza. [17. 
II. 1835]. I, 2. 
945. - Przeoczone kartki z autografu "Kró- 
la Ducha". II, 10. 
946. - List J. Słowackiego do Aleksandry 
Becu. [18311- V, 9. 
947. - List J. Słowackiego do Jana Śnia- 
deckiego [1829]. VII, 9. 
948. - Do biografji J. Słowackiego. Nowe 
materjały. [List ::). do Hip. Błotnickiego 
1839]. VIII, l. 
949. - Z autografów .Króla Ducha". X, 3. 
950. P i n i T. Nieznany autograf Słowac- 
kiego. [Bruljon listu do hr. Gust. Oliza- 
ra, wiersz do tegot, i przypowieść prozą 
bez tyto 1847]. I. 9. 
951. P ł o s z e w s k i L. Pokłosie literac- 
kie dni Słowackiego. II, 7, 9. 
952. - Słowacki-Wroński. IV, 9. 
953. P o II akR. Tekst wiersza "Na spro- 
wadzenie prochów Napoleona". VI, 8. 
954. R i c h t e r J. B. Hartleb M. O fi- 
lozofji i dzbanie .Piasta Dantyszka". 
'26. R. Ił 10. 
955. S k war c z y ń s kaS. Słowacki i 
Chateaubriand. Kordjan wobec Rene. 
VII, 4. 
956. T r o j n a r S. Słowo o koncepcji 
Boga w .Beniowskim". IV, 8. 
957. lJ jej s kiJ. Julja Alpinula. 1, 7. 
[Staszic, SłowaCki]. 
958. Z a b i e r o w s k i S. Analogje etno- 
logiczne w "Anhellim". IX, 8. 
959. - Second Sight w .Anhellim". X,3. 
960. Z e t o w s k i S. Legenda o .finis 
Poloniae" u Słowackiego. VI, 9. 
961. - Monodramat w kompozycji "Kor- 
djana". X, 3. 
962. Ż y c z Y ń s k i H. Przyczynki do 
"Żmii". . V, 3. 
SMOLENSKI Tadeusz 
963. Kar d a s z e w i c z K. Egiptolog 
polski T. Smoleński. IX, 9. 
SMOLEŃSKI Władysław 
964. Kor b u t G. Smoleński W. Prze- 
wrót umysłowy w Polsce w. XVIII. '23. 
- Monteskjusz w Polsce w. XVIII; Fra- 
gment pamiętnika autora i zupełna bi- 
bljografja jego pism. '27. R. 111, 3. 
SMOLIK Przecław 1124. 
SOBAŃSKI Michał 140. 
SOBCZAKÓWNA Helena 282. 
SOBESKI Michał 176, 1050. 
SOBOCIŃSKI Mieczysław 889. 
SOCHANIEWICZ Kazimierz 613. 
SOFOKLES 
965. W i t k o w s k ł S. Zieliński T. So- 
fokles i jego twórczość tragiczna. '28. 
R. IV, 9. 
SOLOMOS 901. 
STANISŁAWSKA Anna
		

/00303.djvu

			298 


RUCH LITERACKI 


966. M i k u l s kiT. Anna Zbąska ze 
Stanisławskich [wiersz .Nagrobek Sbą- 
skiemu"]. X, 7. 
STANKIEWICZ Stanisław 470 a. 
STAROWOLSKI Szymon 976. 
STASZIC Stanisław 662. 
967. B a r y c z H. Hahn W. S. Staszic. 
'26. R. I, 2. 
968. Kor b u t G. Leśniewski Cz. St. 
Staszic. '26. - Z. KuknIski. Lata szkol- 
ne Staszica. '26. - Pisma pedagogiczne 
S. Staszica. Wyd. Z. KukuIski. Przedm. I. 
Chrzanowski. '26. - Staszic. Uwagi nad 
tyciem Jana Zamoyskiego. Wyd. S. Czar- 
nowski. '26. R. 1, 5. 
969. - Hahn W. Bibljografja o S. Sta- 
szicu. '28. R. III, 7. 
970. M a ł a c h o w s k i - Ł e m p i c k i S. 
Nielegalne wydanie pism Staszica. I, 10. 
971. Ż y c z y ń s k i H. S. Staszic. Księga 
zbiorowa pod red. Z. KukuIskiego. '28. 
R. III, 7. 
STAWOWSKI Jan 723. 
STENDER-PETERSEN Ad. 422. 
STERNBACH Herman 183, 213,369,370, 
386, 391-393, 820, 821, 1068. 
STERZYŃSKI Tadeusz 34-41, 51-54, 80, 
122, 123, 210, 855. 
STEVENSON Robert Louis 109. 
STRAUCHOW A KASPRZYCKA Zofja 16. 
STROWSKI Fortunat 383. 
STRUG Andrzej 1186. 
STRYCHARSKI J. 876. 
SUCHODOLSKI Bogdan 82, 83, 85-87, 
141, 142, 176, 196, 197, 198, 342, 359, 
359 a. 394, 395, 460, 461, 814, 837, 838, 
1056, 1069-1076, 1086, 1128, 1135, 1185. 
SUCHODOLSKI Rajnold 
972. Z e t o w s k i S. R. Suchodolski. 
Nieznane szczegóły z tycia poety. Chro- 
nologiczny spis pieśni powstań(:zych Su- 
chodolskiego. VII, 7. 
973. - Wiersz na Nowy Rok (]830). X, l. 
SUROWIECKI Karol ks. 1031. 
SYKULSKI Józef 1139. 
SZAFRAN Józef 859, 860. 
SZAJNOCHA Karol 
974. B i r k e n m a jer J. Honorarjnm 
Szajnochy [1856]. VU, 4. 
SZANIAWSKI Józef Kalasanty 663. 
SZAPIRÓWNA Selma 1186, 1187. 
SZARLlTT Bernard 672. 
SZARZYŃSKI Mikołaj 
975. Kamykowski L. Sęp Szarzyń- 
ski M. Rytmy, oraz anonimowe pieśni 
i listy miłosne z w. XVI. Opr. T. Sinko. 
'28. R. IV, l. 
976. S i m o n L. Starowolski o M. Sępie- 
Szarzyńskim. III, 1. 
SZCZERBOWSKI Adam 4, 103, 165, 184, 
217, 256, 257. 310, 462-464, 614, 672, 
781, 782, 1029, 1030, 1077, 1082. 


SZCZYGIEŁ Władysław 472. 
SZMYDTOW A GĄSIOROWSKA Zofja 
7, 76, 343, 412, 465, 466, 687, 710, 724, 
1136. 
SZULC-GOLSKA Botenna 35. 
SZUMAN Stefan 1086. 
SZUMSKI Stanisław 
977. P i g oń S. Szumski S. W walkach 
i więzieniach. Pamiętniki z l. 18]2-48. 
Wyd. H. Mościcki. '3]. R. VI, 3. 
SZWEYKOWSKl Zygmunt ]26, 765, 777, 
783, 784, 843, 847. 
SZYDŁOWSKI Tadeusz 1096. 
SZYFMANÓWNA Franciszka 739. 
SZYJKOWSKI Marjan 377, 463. 
SZYMANOWSKA Marja 516. 
SZYMANOWSKA Zofja 559. 
SZYMONOWICZ Szymon 
978. M i ku] s kiT. Z badań nad Szy- 
monowiczem. [Omawia prace: S. Bod- 
niaka, W. Hahna, M. Hartleba, S. Kota, 
J. Królińskiej, J. Krókowskiego, T. Sinki, 
Al. Turyna, Pamiętnik Zjazdu im. Sz. 
Szymonowicza, księgę: 
z. Szymonowicz 
i jego czasy, i in.]. VII, 2. 
979. - Szymonowicz Sz. Do Wacława Za- 
moyskie
o. '32. R. VII, 5. 
SZYPERSKI Alfons 449. 
SZYSZKO-BOHUSZ Marja ]60. 
ŚLIWIŃSKA Irmina 822. 
ŚLIWIŃSKI Leon 982. 
ŚNIADECKA Ludwika ]25. 
980. K o l b u s z e w s k i K. Z korespon- 
dencji Ludwiki Śniadeckiej. I, 8. 
ŚNIADECK] Jan 947. 
981. Kor p a łaJ. Chrzanowski I. Kon- 
serwatyzm językowy J. Śniadeckiego. 
'27. R. IV, l. 
982. Ś l i w i ń k i L. Korespondencja J. 
Śniadeckiego. Listy z Krakowa. Wyd. 
L. Kamykowski. t. 1. 1789-7. '32. R. VIlI,9. 
ŚWIERCZEWSKI Eugenjusz 62. 
ŚWIERKOWSKI Ksawery 164. 
ŚWIERZOWICZ Jan 93, 615, 735, 754, 
76], 851, 852, ]046. 
ŚWIĘTOCHOWSKI Aleksander 86. 
ŚWIRSZCZYŃSKA Anna 258. 
STEP ANEK J. N. 651. 
TAINE Hippolyte ]028. 
T AL V ART Hector 28. 
T AŃSKA Klementyna 
983. K r z y t a n o w s kiJ. Tańska K. 
Listy Elt. Rzeczyckiej oraz Nocleg w 
Kromołowie i Obiad czwartkowy. Opr. 
lda Kotowa. '27. R. 11, 4. 
984. Z a b i e r o w s k i S. Tańska K. 
Dziennik Fr. Krasińskiej. Opr. I. Koto- 
wa. '29. R. V, 3. 
T ARNA WSKI Władysław 372-375. 
TASZYCKI Witold 424.
		

/00304.djvu

			ROK X. LISTOP AD-GRUDZIEŃ 1935. 


299 


TEATR 33, 360. 389. 
985. B r li c k n erA. Bernacki L. Teatr, 
dramat i muzyka za St. Augusta. '25. 
R. I, 4. 
986. Kor z e n i e w s k i B. Wsprawie re- 
cenzji ksią2:ki o .Dramie". X, 2. (ob. 991). 
987. p ł o s z e w s k i L. Kotarbiński J. 
W słutbie sztuki i poezji. '29. - Loren- 
towicz J. Dwadzieścia lat teatru. t. I, 
'29. R. V, 2. 
988. - Lorentowicz J. Dwadzieścia lat 
teatru. 2 t. '30. R. VI, l. 
989. R u l i k o w s kiM. Simon L. Dyk- 
cjonarz teatrów polskich. czynnych od 
czasów najdaw. do r. 1863. '35. R. X, 3. 
990. S i m o n L. Z dziejów teatru nie- 
świeskiego. Vii. 3. 
991. - Korzeniewski B. "Drama" w war- 
szawskim teatrze Narodowym za dyr. 
L. Osińskiego. '34. R. IX, 7. 
992. - Odpowiedź recenzenta. X, 2. 
993. S i m o n L. I R u li k o w s kiM. 
W sprawie "Dykcjonarza teatrów pol- 
skich". [Polemika]. X, 7. 
TERLECKI Tymon 17. 
THIEME Hugo Paul 28. 
TIEGHEM Paul Van 368, 832. 
TILL Vaclav 
994. G u b r y n o w i c z B. Sbornik praci 
venovanych prof. dru V. Tillovi. '27. 
R. IV. 2. 
TIUTCZEW Teodor 507. 
TOMASZEWSKI B. 1043 a. 
TOMASZEWSKI Dyzma Bończa 
995. Kor p a łaJ. Dwie recenzje .Ja- 
glellonidy" D. B. Tomaszewskiego. II, 10. 
TORRES Jan de 
996. G u b r y n o w i c z B. Relacja nun- 
cjusza o przeprawie Skrzetusklego. II, 8. 
TOWARZYSTWA NAUKOWE 37. 
997. S k o c z e k J. Wojt:mwski A. Hi- 
storja Tow. Przyj. Nauk w Poznaniu. 
'28. R. 1lI, 9. 
TOWIANIZM 
998. K l e i n e r J. Geneza pojęcia . to- 
nu" w nauce Towiańskiego. I, 2. 
999. P i g oń S. Kallenbach J. Towia- 
nizm na tle historycznem. '26. R. I, 10. 
TOWIAŃSKI Andrzej 1192. 
TREMBECKI Stanisław 
1000. K Ił W Y n S. Piszczkowski M. Kształt 
i ruch w poezji Trembeckiego. '24. R.I1,7. 
1001. Kor b u t G. O wiersz Trembec- 
kiego. I, 4. 
1002. P i g o ń S. Kartka z autografu .Zo- 
fjówki". II, l. 
1003. R o s t k o w s k a J. Domniemana 
data powstania "Powązek-. II, l. 
TRENTOWSKI Bronisław 
1004. L u t m a n T. Rękopisy B. Tren- 
towskie
o w Zakł. Narod. im. Ossoliń- 
skich we Lwowie. I, 6. 


TRETER Tomasz 
1005. O b e r t y ń s k i Z. x. Umiński J. 
ks. Zapomniany rysownik i rytownik 
polski XVI w. ks. T. Treter... '32. R. ViI,lO. 
TRETlAK Andrzej 88, 372,374,375,857, 
1078. 
TROJANOWSKI Wincenty 1124. 
TROJNAR Stanisław 616, 956. 
TUŁASIEWICZÓWNA NataIja 617. 
TUREY Klara 785, 786, 1079. 
TURKOWSKI Tadeusz 54. 
TUROWSKI Stanisław 1094. 
TUROWSKA-BAROWA Irena Zofja 144, 
328, 671. 
TURYN Aleksander 978. 
TUWIM Juljan 367, 807. 
TWARDOWSKI Samuel 
1006. B r li c k n erA. Twardowski S. Na- 
dobna Paskwalina. Wyd. R. Pollak. '25. 
R. I, 3. 
1007. - Fischerówna R. S. Twardowski 
jako poeta barokowy. '31. R. VI, 4. 
1008. K o wal k o w s ki A. ks. F. Ze stud- 
jów nad "Wojną domową" S. Twardow- 
skiego. X. 10. 
TYCHOVS'KYJ P. 528. 
TYSZKOWA Marja z Bobrowskich 114. 
UJEJSKI Józef 618-622, 957, 1043, 1094, 
1137, 1188. 
UJEJSKI Kornel 895 
1009. C z a r t k o w s k i A. Listy K. Ujej- 
skiego do Stan. Dunina [1868,1872]. V,8. 
1010. M i k u l s kiT. K. Ujejski o "Finis 
Poloniae". VI, 10. 
1011. N a d o l s k i B. Stosunki Ujejskiego 
i Sienkiewicza z Baworowskim LWikto- 
rem]. IX, 5. 
1012. N o w a k J. List K. Ujejskiego do 
posła Lipczyńskiego 11866]. X, 2. 
101.'1. Was y l e w s ki S. Trzy listy K. 
Ujejskiego z r. 1853 [do Karola Wilda]. 
X,4. 
UŁASZYN Henryk 1019, 1020, 1149. 
UNGER Rudolf 1070. 
URBAŃSKI Nieczuja Jan 152. 
V ARIA 
1014. B i r k e n m a jer J. Almanach 
"Blbljoteki Narodowej" .29. R. III, 10. 
1015. - Kułakowski S. Pierwsza ksiątka 
do nauki języka rosyjskiego. '34. R. IX,6. 
1016. Gubrynowicz B. Pierwsza setka 
.Bibljoteki Narodowej". II, 4. 
1017. H a h n W. Burdach K. Wissen- 
schaftliche Eindrlicke eines alten Genua- 
nisten. '30. R. \'1, 9. 
1018. K r z y t a n o. w s kiJ. Bystroń J. S. 
Polacy w Ziemi Swlętej, Syrji i Egipcie. 
'30, R. V, 3. 
1019. U ł a s z y n H. Jeszcze w sprawie 
"Sumaka" i .Suhaka". III, 9.
		

/00305.djvu

			300 


RUCH LITERACKI 


1020. Z a w o d z i ń s h i K. Słowotwór- 
czy błąd drukarski (Na marginesie pracy 
H. Ułaszyna "Suhak-Sumak". III, 8. 
VERGlLlUS 24, 842. 
VIETOR K. 394. 
VOROVSKIJ V. V. 
1021. E t t i n g e r Paweł. Vorovskij V. 
Socinenija. t. 2. '31. R. VII, 3. 
VRCHLlCKY Jaroslav 50-1. 
VRTEL Radomir 41. 
VRTEŁ- WIERCZYŃSKI Stefan 23, 29, 34, 
38, 41, 44, 53, 76 a, 81, 143, 154, 361, 
433, 445, 467. 
VYDRA Bohumil 307, 376,379,380,503. 
WAGNER Newlin Tadeusz 308. 
1022. M i k u l s kiT. T. Newlin-Wagner. 
[Nekrolog]. X, 1. 
WAGNERÓWNA Józefa 669. 
WALISZEWSKI Kazh1ierz 124. 
W ALZEL Oskar 369, 391, 393, 1035. 
W ASER Maria 386. 
WASILEWSKI Edmund 
1023. C h r z a n o w s k i I. Wasilewski E. 
Poezje. Wyd. E. Haecker. '25. R. I, 5. 
1024. Jak u b o w s k a Z. Zapomniane 
utwory E. Wasilewskiego. II, 4. 
WASILEWSKI Zygmunt 42, 248, 704, 
725, 726, 823, 1080. 
WASYLEWSKI Stanisław 43, 170, 171, 
350, 443, 492, 623, 727, 828, 891, 1013. 
W ĄSOWICZÓWNA Zofja 494. 
WE ING ART Milo
 129. 
WEINTRAUB Wiktor 221, 297, 444, 815. 
WENIGER Józef 127. 
WEPSIĘĆ Jan 238, 239. 
WEYSSENHOFF Józef 89. 
1025. P i s z c z k o w s kiM. Weyssen- 
hoff J. Mój pamiętnik literacki. '25. 
R. II, 3. 
1026. - Polemika o Weyssenhoffa. V, 7. 
1027. - J. Weyssenhoff wobec malarstwa. 
VIII, 7 i odb. 
1028. S k war c z y ń s kaS. .Zywot i 
myśli Podfilipskiego" a Taine'a: "Notes 
sur Paris. Vie et opinions de M. F. Th. 
Graindorge". I, 2. (dr. II, 3). 
1029. S z c z e r b o w s k i A. Piszczkow- 
ski M. J. Weyssenhoff, poeta przyrody. 
'30. R. V, 6. 
1030. - Polemika o Weyssenhoffa. V, 9. 
WĘGIERSKA Zofja 1191. 
WĘGRZECKI 
1031. Gór s k i K. Epizod walki racjona- 
listów z obskurantami na pocz. XIX w. 
Węgrzecki i Surowiecki. IV, 6. 
WĘŻYK Władysław 673, 674. 
WIEDZA O LITERATURZE 
poetyka, estetyka, psychologja, badania 
kultury. 
1032. A d l erM. Z dyskusyj nad za- 
gadnieniem stylu literackiego. [Prace 
Karola Schultze-Jahde'go]. VI, 7. 


1033. B e r g e r J. Mahrholz W. Literar- 
geschichte und Literarwissenschatt. '33. 
R. IX, 3. 
1034. B r u c h n a l s kiW. Twórczość 
piśmiennicza a materjał pisarski. I, 1. 
1035. Chorowiczowa A. WlIlzelO. 
Gehalt und Gestalt im Kunstwerke des 
Dichters. '23. R. I, 4. 
1036. C h r z a n o w s k i I. Kleiner J. 
Studja z zakresu literatury i filozotji. '25. 
R. I, 8. 
1037. E u s t a c h i e w i c z L. Bertoni G. 
Lingn2 e pensiero. '32. R. IX, l. 
1038. G i e r g i e l e w i c z M. Baudouin 
Ch. Psychanalyse de l'art. '29. R. V,8. 
1039. - Sakulin P. N. Sinteticeskoje po- 
strojenje istorji literatury. '25. R. VI, 1. 
1040. - McColvin Lionel R. Euterpe or 
The Future of Art. R. VII, 10. 
1041. - Skwarczyńska S. Szkice z zakre- 
su teorji literatury. '32. R. VIII, 7. 
1042. - Na rozdrotach estetyki. [S. Ossow- 
ski. U podstaw estetyki]. IX, 3. 
1043. - Zirmunskij V. Wstęp do poetyki. 
Przedm. J. Ujejskiego, 34. R. X, l. 
1043 a. - Tomaszewski B. Teorja litera- 
tury. Poetyka. '35. R. X, 10. 
1044. G r a b o w s kiT. Kilka słów o 
nauce literatury. I, 10. 
1045. H a h n W. Dichtung von Dichtern 
gesehen. Essays von Moritz Heimann, 
Hugo von Hofmannsthal u. Oskar Loerke. 
'29. R. V, 3. 
1046. - Sidney Filip. Obrona poezji. 
Przeł. J. Świerzowicz. '33. R. VIII, 8. 
1047. K a w y n S. O sądach w twórczo- 
ści i krytyce literackiej. V, 1. 
1048. - Dowcip w twórczości literackiej. 
Rewizja poglądów. VI, 1, 2. 
1049. K l e i n K. Benda O. Der gegen- 
wartige Stand der Literaturwissenschait. 
'28. R. III, 9. 
1050. K o n o p a c k i L. Sobesld M. Z 
pogranicza sztuki i filozofji. '28. R. V, 1. 
ł051. K r i d l M. O kaznodziejstwie i 
estetyzmie. IX, 9. 
1052. K r z y t a n o w s kiJ. Forster E. 
M. Aspects ot the Novel. '27. R. III. 8. 
1053. L a n d Stefanja. Petersen J. Die li- 
terarischen Gcnerationen. '30. R. VIII, 9. 
1054. Ł e m p i c k i Z. Ruch literacki. I, l. 
1055. - Reallexikon der deutschen Lite- 
raturgeschichte... hrg. von P. Merker u. 
W. Stammler. '26. R. '1, 6. 
1056. - Suchodolski B. Przebudowa pod- 
staw nauk humanistycznych. '28. R.III,5. 
1057. O gór e k M. Bohaterzy i .postaci 
bohaterskie". IX, 8. 
1058. - Motyw bohaterstwa w literaturze. 
X,4. 
1059. P i s z c z k o w s kiM. Journal de 
Psychologie norma le et pathologique. 
'26. R. I, 7.
		

/00306.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


301 


1060. - O kulturze pisania. n, l. 
1061. P ł o m i e ń s kiJ. E. Wojciechow- 
ski K. Uwagi wstępne do badań nad 
nowszą literaturą polską. '26. R. II, l. 
1052. R i c h t e r J. B. Wieser M. Der 
sentimentale Mensch gesehen aus der 
Welt hollilndischer u. deutscher Mysti- 
ker im 18 Jahrh. '24. R. II, 5. 
1063. - Sauer E. Die Verwertung stoffge- 
schichtlicher Methoden in der Literatur- 
forschung. '28. R. IV, 5. 
1064. R o t h e r t o waZ. Problemy anali- 
zy estetycznej utworów literackich. V,10. 
1065. R y b i c kiP. Człowiek i dzieło 
jako przedmiot badań literackich. I, 7. 
1066. R z e u s kaM. O t. zw. badaniach 
.formalnych" nad literaturą. X, 10. 
1067. Skwarczyńska S. O m€'todzie 
badania literatury stosowanej. VIII, 7. 
1068. S t e r n b a c h H. Grolman A. Kind 
u. junger Mensch in der Dichtung der 
Gegenwart. '30. - Eichbaum G. Die 
Krise der modernen Jugend im Spiegel 
der Dichtung. '30. R. VII, 6. 
1069. S u c h o d o l s ki B. Audiat P. La 
biographie de l'oeuvre litteraire. '24. R.I, 3. 
1070. - Unger R. Literaturgeschichte ats 
Problemgeschichte. '24. R. I, 3. 
1071. - Ludzie jako przedmiot badań od- 
rębnej nauki humanistycznej. n, l. 
1072. - Rothacker E. Logik u. Systematik 
der Geisteswissenschaften. '26. R. II, l. 
1073. - Segond E. Esthetique du senti- 
ment. '26. R. II, 5. 
1074. - Bremond H. La poesie pure. '26. 
. - Priere et poesie. '26. R. II, 9. 
1075. -- Lanson G. L'ideal fran
ais dl\ns 
la litterature de la Renaissanse li. ta Re- 
votution. '27. R. III, l. 
1076. - Pozytywizm i idealizm w bada- 
niach literackich. III, 7 i odb. 
1077. S z c z e r b o w s k i A. Dziesięcio- 
lecie asonansu. IV, 7 i odb. 
1078. T r e t i a k A. Cazlłmian L. Criticism 
in the Making. '29. - Tradition and 
Experiment in To-day Literature. '29. - 
Richards l. A. Practical Criticism. '29. 
R. V, 8. 
1079. T u r e y K. Formy przetyć literac- 
kich. V, 8. 
1080. W Ił s i t e w s k i Z. O zjawisku li- 
terackiem i krytyce. II, 2. 
1081. Z y c z V ń s k i H. Grabowski T. 
Wstęp do nauki literatnry. '27. R. nr, 7. 
WIESER Max 1062. 
WIERZYŃSKI Kazimierz 
1082. S z c z e r b o w s k i A. Wierzyński K. 
Gorzki urodzaj. '33. R. IX, 4. 
WIĘCKOWSKA Helena 26. 
WILDE Oskar 250. 
WINDAKIEWICZ Stanisław 289, 893. 
1083. K r z v t a n o w s kiJ. St. Windakie- 
wicz. IX, "8 i odb. 


WINGFIELD-STRA TFORD Esme 373. 
WISŁOCKI Władysław Tad. 44, 80. 
WISZNIEWSKI Michał 
1084. N a d o l s k i B. Uwagi o pracy 
naukowej M. Wiszniewskiego. IX, 4. 
WiTKOWSKI Stanisław 385, 387, 388, 
748, 965. 
WITWICKI Stefan 
1085. P i g o ń S. Z listów Witwickiego 
[do jen. Skrzyneckiego 1843-4 i A. Mic- 
kiewicza 1843]. VI, 4. 
WOJCIECHOWSKI Jakób 
1086. S u c h o d o l s ki B. Wojciechowski 
J. Zyciorys własny robotnika. Z przedm. 
S. Szumana. '30. R. V, 2. 
WOJCIECHOWSKI Konstanty 178, 398, 
407, 438, 1061. 
WOJEŃSKI T. 1171. 
WOJTECKI Aleksander 525. 573. 
WOJTKOWSKI Andrzej 741, 810, 997. 
WOLERT Władysław 787. 
WOLFF Robert 871-873. 
WOLNOMULARSTWO (ob. Masonerja) 
1087. M i r k o w i c z A. Myśl wznowie- 
nia wolnomularstwa w okresie powstania 
listopadowego. V, 9. 
WOŁOWSKA Kazimiera 
1088. C z a r t k o w s ki A. Ze sztambu- 
cha K. Wołowskiej. [Wiersze. F. Skarbka, 
H. Rzewuskiego, K. Lewockiej, G. Pu- 
zyniny]. VII, 2. 
WORONICZ Jan Paweł 
1089. D ą b r o w s k i S. Z Młodości Wo- 
ronicza. VII, l. 
1090. D r o g o s z e w s k i A. O ideę me- 
sjaniczną Woronicza. Na marginesie roz- 
prawy l. Chrzanowskiego. IlI, 3. 
1091. H e l s z t Y ń s k i S. Woronicz tłu- 
maczem Pope'a. II, 10. 
WORTHLEY UNDERWOOD Edna 2. 
WÓYCICKI Kazimierz 765. 
WROŃSKI Hoene Józef 942, 952. 
1093. M i r k o w i c z A. Jeszcze jedna 
polska informacja o Wrońskim z pocz. 
XIX w. I, 5. 
1094. T u r o w s ki S. Ujejski J. O cenę 
absolutu. Rzecz o Hoene-Wrońskim. '25. 
R. I, 4. . 
WUKADINOVIC Spirydion 183, 269. 
WYSPIAŃSKI Stanisław 
1095. B a r b a s z W. St. Wyspiański. Dzie- 
ła. HI. Wyd. Chmiel i Sinko. R. 1, 5. 
]096. B e r g e I R. Szydłowski T. Wys- 
piański. '30. R. VI, 3. 
1097. B i r k e n m a jer J. Cywiński S. 
Symbolika . Wesela". '31. - Bergel R. 
Dramat widmowy w .Weselu". '32. R. 
VII, 9. 
]098. - Pieśń i baśń ludowa w . Weselu". 
IX, 9. 
]099. B o r o w y W. .Znowu do was 
przychodzę..." Przyczynek do historji
		

/00307.djvu

			302 


RUCH LITERACKI 


popularności Słowackiego i do psycho- 
logji Wyspiańskiego. III, 9. 
1100. C z a c h o w s k i K. Wyspiański i 
Berard. Nieznany materjał do studjów 
poety nad Odysem. II, 2. 
1101. - DUrr J. Zapomniane autografy 
Wyspiańskiego w Muzeum Narod. w Kra- 
kowie. '26. R. II, 7. 
1102. D li r r .J. Wyspiańskiego "Noty do 
Bolesława Smiałego". I, 8. . 
1103. - Do genezy .Bolesława Smiałego" 
i .Skałki" [z rkp. kral<. Muzeum Narod.] 
II, 5. 
110-1. - Pierwszy wiersz i pierwszy dra- 
mat Wyspiańskiego. II, 8, 10. 
1105. - Wyspiański. Wesele. Opr. L. Pło- 
szewski. '28. R. IV, 2. 
1106. - Wyspiański w Pary tu [listy do 
Stankiewiczów 1891]. Wyspiańki w... 
Konstantynopolu. IV, 7. 
1107. - Wyspiański a ksiątka w latach 
młodzieńczych. V, 3. 
1108. - Wiersze gimnazjalne Wyspiańskie- 
go. VI, 5. 
1109. - Wyspiański a Mandeville. VII, 9. 
1110. E s t r e i c h er S. Młodociane wier- 
sze Wyspiańskiego. [1890]. VII, 9. 
1111. Gór s k i A. Ze wspomnień o Wvs- 
piańskim. O "Roku 46". VI, 3. 
1112. K o l b u s z e w s k i S. Wyspiański. 
Dzieła. Oprac. A. Chmiel i T. Sinko. 
t. 4. '27. R. III, 3. 
1113. - "Boty lew" u Wyspiańskiego. V,3. 
1114. - Wyspiański S. Dzieła. t. 6. Opr. 
L. Płoszewski. '31. R. VII, l. 
1115. - Relacje o Wyspiańskim. VII, 3. 
1116. - Wyspiański. Dzieła. t. 7. Opr. L. 
Płoszewski. '32. R. VII, 10. 
1117. - Barbasz W. Wyspiański na tle 
romantyzmu. '32. R. VII, 10. 
1118. - W)'spiański S. Dzieła. t. 8. Opr. 
L. Płoszewski. 32. R. VIII, 4. 
1119. Makowiecki T. .Rząd dusz" 
W "Lelewelu" Wyspiańskiego. III, 10. 
1120. - Wyspiański. Zygmunt August. 
Wyd. L. Płoszewski. '30. R. VI, 3. 
1121. - Wyspiański i Veronese. VII, 9. 
1122. M i a n o w s k a Z. Wyspiańskiego 
Weimar 1829. tłum. A. E. Balicki. '32. 
R. VII, 9. 
1123. P ł o s z c w s k i L. Wyspiański na 
scenie krakowskiej. Statystyka przedsta- 
wień. II, 9. 
1124. - Kolbuszewski S. Wyspiański a ro- 
mantyzm polski. '28. - Tropanowski W. 
Wyspiański. '27. - Smolik P. Zdobnic- 
two ksiątki w twórczości Wyspiańskie- 
go. '28. R. III, 5. 
1125. - Wyspiański w orbicie Mickiewi- 
cza. VI, 3. 
1126. S e i d l er S. Do genezy . Warsza- 
wianki" Wyspiańskiego. VIII, 9. 


1127. S i n koT. W sprawie . Trylogji" 
Wyspiańskiego. III, 5. 
1128. S u c h o d o I s k i B. Wyspiański i 
Brzozowski. Problem tradycjonalizmu. 
VII, 9. 
1129. Z y c z Y ń s ki H. Wernyhora Wys- 
piańskiego. II, 9. 
1130. - Architektonika . Wyzwolenia". 
IV, 2. 
ZABIEROWSKI Stanisław 309, 958, 959, 
984. 
ZABŁOCKI Franciszek 
1131. Birkenmajer J. Zabłocki F. 
Sannatyzm. Wyd. L. Bernacki. '28. R. III ,9 
ZABOROWSKI Tymon 
1132. B i r k e Il m a jer J. Rehabilitacja 
T. Zaborowskiego. VII, 7. 
1133. D a fi i l e w i c z o waM. Sienkie- 
wicz nie Zaborowski. [Sprost. 1134]. 
X, l. 
1134. G i e r g i e I e w i c z M. Na margi- 
nesie studjów o autorach "drugorzęd- 
nych". [O pracy M. Danilewiczowej: T. 
Zaborowski. '33]. IX, 9. 
ZAGÓRSKA Aniela 121. 
ZAHRADNIK Jan 
1135. S u c h o d o l s ki B. PiSlczkowski 
M. O J. Zahradniku. Przedm. l. Chrza- 
nowskiego. '32. R. VIII, 7. 
ZALESKI Bohdall 
1136. S z m y d t o waZ. Manifest pla- 
toński B. Zaleskiego. VIII, 8. 
ZALESKI Lubicz Zygmunt 594. 
ZALEWSKI Ludwik ks. 48. 
ZAN Tomasz 
1137. B i r k e n m a jer J. Zan T. Bal- 
lady. Wyd. J. Ujejski. '31. R. X, 3. 
1138. P i g o ń S. Triolety T. Za na o Ma- 
ryli Wereszczakównie. 1,10. 
ZAWADZKI Józef 54. 
ZAWODZIŃSKI Karol 1020. 
ZBYLlTOWSKI Andrzej 
1139. S Y k u l s kiJ. .Droga do Szwecji- 
A. ZbylitoW'skiego. VI, 9. 
ZDANOWICZ Józef ks. 851, 852. 
ZDZIARSKI Stanisław 
1139 a. Si. Zdziarski (nekr.) III, 10. 
ZDZIECHOWSKA Stefanja 84. 
ZDZIECHOWSKI Marjan 814. 
ZEGADŁOWICZ Emil 
1140. Birkenmajer J. Papee S. Mi- 
sterja balladowe Zegadłowicza. '27. R. 
II, 7. 
ZETOWSKI Stanisław 145,468, 624-632, 
960, 961, 972, 973. 
ZGORZELSKI Czesław 144. 
ZIBRT C. 651. 
ZIELIŃSKI Tadeusz 185, 965. 
ZIEMACKI Władysław 728. 
ZJAZDY NAUKOWE 
1141. G ę b a r o w i c z M. Historja lite-
		

/00308.djvu

			ROK X. LISTOPAD-GRUDZIEŃ 1935. 


303 


ratury na IV zjeździe historyków pol. w 
Poznaniu. I, 2. 
1142. K r z y t a n o w s kiJ. Sbornik pra- 
ci I. Sjezdu Slovanskych Filologfi v Pra- 
Le 1929. '32. R. VII, 10. 
1143. R i c h t e r J. B. Historja i nauka 
literatury na I Zjeździe filologów sło- 
wiańskich w Pradze (6-13. X. 29). IV, 9. 
1144. R y g i e l S. Warszawski zjazd bi- 
bljofilów, bibljotekarzy i bibljografów. 
[1926]. I, 9 i odb. 
1145. S k o c z e k J. Pamiętnik I Zjazdu 
bibljotekarzy pol. we Lwowie. '29. R.lV, 3. 
ZNAMIROWSKA Janina 104, 456. 
ZOLA Emile 821. 
ŻABCZYC Jan 744. 
1146. J a s i ń s kaS. Jeszcze o "Sym- 
fonjach anielskich". IX, 6. 
1147. K r z y t a n o w s kiJ. U kolebki 
pastorałek. X, l. 
1148. P i s z c z k o w s k i Miecz. O "Sym- 
fonjach anielskich" [Żabczyca]. IX, l. 
ŻELEŃSKI (BOY) Tadeusz 167. 
ŻEROMSKI Stefan 115, 248, 362, 819. 
1149. B i r k e n m a jer J. Borowy W. 
O .Przepióreczce" Żeromskiego. '25. - 
Migasiński E. L. Wspomnienia o St. 
Żeromskim. '27. - Posner St. St. Że- 
romski. '26. - Ułaszyn H. Żeromski a 
język polski. '26. - Kasztelanowicz S. 
Wallenrodyzm .Przedwiośnia". '26.- 
Skiwski J. E. Kilka myśli o Żeromskim 
i teromszczyźnie. '26. - Hulanicka S. i 
Kępińska Giustiniani C. Żeromski, pa- 
ges choisies traduites... '26. - Wilno Że- 
romskiemu. '26. R. II, l. 
1150. - Żeromski o polskiej poezji wojen- 
nej. VI, 9. 
1151. - List Żeromskiego [do prof. lu- 
dwika Birkenmajera 1924]. VII, 10. 
1152. - Doda W. Jakiego Żeromskiego 
znamy? '33. R. IX, 3. 
1153. B o r o w s kaM. Grodzicki A. 
Źródła historyczne .Popiołów" Żerom- 
skiego. '35. R. X, 7. 
1154. - O genezę Hiszpanki w .Popio- 
łach". X, 7. 
1155. - B o r o w y W. Data szklanych do- 
mów. IV, 3. 
1156. - Listy S. Żeromskiego z 1. 1896-7. 
[do tony]. X, 7. 
1157. - Rozproszone utwory Żeromskiego. 
X,7. 
1158. - Jedna jeszcze grupa .szklanych 
domów". X, 7. 
1159. C z a c h o w s k i K. Aforyzm Że- 
romskiego. V, 8. 
1160. - Morze w przedwojennej twórczo- 
ści Żeromskiego. VIł, 7. 
1161. D o d a W. O likwidację krzywdy 
Żeromskiego. X, 7. 


1162. D r o z d o w i c z - Jur g i e l e w i - 
c z o w a I. Żeromski S. O Adamie Że- 
romskim. '26. - Borowy W. Żeromski 
i świat ksiątek. '26. R. Ił, 4. 
1163. - Twórczość Żeromskiego. Stan ba- 
dań i postulaty na przyszłość. III, 8. 
1164. - Adamczewski S. Serce nienasy- 
cone. KsiąZka o Żeromskim. '30. R. V, 4. 
1165. D u b i c kiJ. W. Żeromski w ukra- 
ińskim przekładzie. List do Iw. Kalino- 
wicza [1912]. IX, 8. 
1166. G r o d z i c ki A. Paul Adam i 
.Popioły" Żeromskiego. X, 7. 
1167. G r z e g o r c z y k P. O bibljografję 
Żeromskiego. Ił, 3. 
1168. - Lo Gatto E. Stefano Żeromski. '26. 
- Forst-Battaglia O. Żeromski. - Bir- 
kenmajer J. Zeromski jako lingwista. 
'26. R. Ił, 8. 
1169. - Jeszcze o .szklanych domach". 
VI, l. 
1170. - Sprawy wydawnicze Żeromskiego 
w świetle nieznanych listów [do Gebeth- 
nera i Wolffa]. IX, 6. 
1171. H a r t1 e b M. Jampolski W. Że- 
romski. - Wojetyński T. Żeromski. '26. 
- Bronowicz J. Żeromskiego .tragedja 
pomyłek. '26. - Płomieński J. E. Pro- 
blem pracy w .Przepióreczce". '26.- 
S. Papce. Teatr Żeromskiego. - S. Pio- 
łun - Noyszewski. Dwór w Niezdołach. 
'26. R. 1, 7. 
1172. H u l e w i c z J. Żeromski a ideo- 
logja polityczno-społeczna "Głosu". V,2. 
1173. - Koncepcje historjozoficzne Że- 
romskiego. V, 6. 
1174. Jankowski W. Z lektury Że- 
romskiego [.Pomyłki"]. Ił, 3. 
1175. Jastrzębska H. .Wiatr od 
morza" a średniowieczne legendy o św. 
Wojciechu. IV, 3. 
1176. K l e i n K. Na marginesie .Przed- 
wiośnia". I, 5. 
1177. K o l b u s z e w s ki S. Drozdowicz- 
Jurgielewiczowa I. Technika powieści 
Zeromskiego. '29. R. IV, 6. 
1178. Kor b u t G. Bibljografja prac o 
Żeromskim. I, l. 
1179. Kor p a la J. Autograf Żeromskie- 
go [zdanie z 1913 r.]. IV, 2. 
1180. K r z y t a n o w s kiJ. O legendzie 
.Aryman mści się". X, 7. 
1181. M i k u l s kiT. Juljusz Paduch Że- 
romskiego. VII, 6. 
1182. P i g o ń S. Z pracowni artystycz- 
nej Żeromskiego [.Promień"]. IlI, 8. 
1183. P ł o s z e w s k i L. Żeromski. Ele- 
gie. Wyd. W. Borowy. '28. - Noyszew- 
ski S. Żeromski. '28. R. III, 4. 
1] 84. R a t h L. Geneza "szklanych do- 
mów". V, 10.
		

/00309.djvu

			304 


RUCH LITERACKI 


1185. S u c h o d o l s k i B. Skiwski J. E. 
Poza wieszczbiarstwem i pedanterją. 
[
eromski i in. szkice]. '29. R. IV, 10. 
1186. Szapirówna S. Żeromski a 
Strug. Paralela krytyczno-porównawcza. 
X,4. 
1187. - Żeromski w
ród prądów epoki. 
X, 7. 
1188. U jej s kiJ. Z młodych lat Że- 
romskiego. [3 listy do A. Rzątewskiej]. 
II, 9. 
1189. U ł a s z y n H. i B i r k e n m a jer 
J. Żeromski a język polski. II, 2. 
1190. Żer o m s ki S. Śpiewak. (Urywek 
z noweli, która nigdy jut nie będzie 
napisana...). [Z albumu K. Bielańskiej. 
1920]. 111, 8. 
ŻIRMUNSKIJ Viktor 1043. 


ŻMICHOWSKA Narcyza 
1191. L a n d E. Listy N. Żmichowskiej 
i Z. Węgierskiej. Wyd. J. Mikołajtis. '34. 
R. X, 4. 
1192. P i g o ń St. Towianizm 2:michow- 
skiej. List Żmichowskiej do A. Towiań- 
skiego lI856]. X, 10. 
ŻÓŁTOWSKI Adam 341. 
ŻUKOWSKI Stanisław 
1193. O k o J. S. Żukowski zapomniany 
poeta i filolog. VII, l. 
ŻYCZYŃSKI Henryk 8, 78, 150 a, 633- 
637, 731, 732, 770, 788, 890, 962, 971, 
1081, 1129, 1130. 
ŻUKOTYŃSKA Beatrycze 384. 
ŻYGULSKI Zdzisław 186. 



 



f 
-,/ 


:> R U C H L I T E R A C KI", W I 9 3 6 R. 


.Ruch Literackie rozpocznie jedynasty rok Istnienia. Ukazywać się będzie w nie- 
zmienionej redakcji jako dwumiesięcznik (z wyjątkiem lipca i sierpnia), Ilakładem Towa- 
rzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza (Oddziału Warszawskiego) oraz Instytutu Wydaw- 
niczego "Bibljoteka Pohka" \V Warszawie. Prenumerata -Ruchu Literackiego. została na 
rok 1936 znacznie obnitona. Wynosi: rocznie zł. 6, półrocznie zł. 3, zeszyt pojedyńczy 
zł. 1.50. Pierwszy zeszyt -Ruchu Literackiego. za styczeń-luty 1936, w normalnej wielko- 
ści dwu arkuszy druku, rozesłany będzie w najblitszych dniach. Numer ten zawierać bę- 
dzie m. in. prace: W. Borowego, H. Hleb-Koszańskiej, J. Kulczyckiej, J. Krzytanowskiego, 
Sł. Pigonia, L. Podhorskiego-Okołowa, M. Rulikowskiego, Z. Szmydtowej, A. Szczerbo\\"- 
ski ego, St. Wasylewskiego, St. Zetowskiego i in. Prenumeratorom, którzy uiścili przed- 
płatę na 1936 rok w wysokości obowiązującej w roku ub., zwrócona będzie na tądanie 
nadwy:lka, lub zaliczona na okres następny. Prosimy o uwagę na zmieniony adres admi- 
nistracji: -Ruch Literackie, Warszawa, Nowy Świat 23-25. Inst.ytut Wydawniczy .Bibljoteka 
Polska e . 


REDAKTOR: PIOTR GRZEGORCZYK 


WYDAWCY: GEBETHNER i WOLFF 


ADMINISTRACJA: Warszawa, ul. Zgoda 12. Tel. 678-16. 
Korespondencje w sprawach redakcyjno oraz egz. recenz. nalety przesyłać wyłącznie pod adr. 
REDAKCJI: RUCH LITERACKI, WARSZAWA, UL. KROMERA 4 m. 18. 
Druk J. Rajskiego w Warszawie, ul. Ciasna 5 (przy Św.-Jerskiej). Tel. 11-91-03.