/0001_0001.djvu

			- 
T E RM][N(Q)JL(Q) CGIlJ 


 


::;8
 
?V!3Jra

- 
r"
		

/0002_0001.djvu

			na #
e?JUt 

u
w
kow
 $-ca;g
 
pe
ao
i I 


RADZCY STANU, DYREKTOROWI JENERALNEMU 
LASÓW RZĄDOWYCH ,W KRÓLESTWIE POL- 
SKIEM, CZLONKOWI Gł.6WNEGO SZKÓb RZADU 
MINISTERIUM RELlGfY I NARODOWEGO OŚWIE- 
CENIA W CESARSTWIE ROSSYlSIUEM, CZLONKO- 
WI TOWARZYSTWA KRÓLEWSKIEGO PRZYlACIOb 
NAUK W.l.RSZAWSKIEGO, CZLONKOWI HONo- 
ROWEMU CESARSKIEGO UNIWERSYTETU WI- 
LEŃSKIEGO, KAWALEROWI ORDERU Ś. STANI- 
SbAWA I. KLASSY etc.
		

/0003_0001.djvu

			$łio iH'¥k;{ k
 £..atU £
o 
"amoź,,
 wlby, 
 m_,1DnJo< 
tm.;.. =ymtaqc .uP !t'e./ntCall_', 
",,,:. 

 tt
 _ -me. a -razem .'łftZ lL'o. 
7Uled1vo Utlo 
Zf'J
'tey"nelt'''' >
= *";14" 
ZaJ' '110 "'cdOJ'/olli duĆt k,?o ?'Od."':lIu '" lp' 
r
ń., uzna&". <:o ?'zecz- ,1ot,-",,,< 
In'!' ddt 
 $,
kv wyk' i?'Oi": 
",u;,. "'Y#'au:łv łn:-ez- .../6j14
yh naJyA 
uranyl. -P-rao/ 4< miomu

e,y 
/'M
ł'(fac' 'lU' meiP
,.o.I
 

6 
fJtelmoź"cn". 
, ił:,.'y
JWr '" 
-P

 
.
 ndnenNmlt.m 9tau.t. 


łlCMw, l: "'w'
r
 %.óm. 
kv _ 4< -ń1Yf a ""fId' {I; naJ 
,
		

/0004_0001.djvu

			tĆmq, }4: 
dm';'''M-a''Y''' '?'atOm".?, 
I'mw,? Jme;'" tldd
 ó
 10M-O:- 
/h;'r::#r
u;'«t doi'fJ1V1terjmz
16 
i tIó
' uk z rmnyd zrzo',kt 10- 
?"cłm froWm}l'd. 

 o?Voo Iror mO'7 
ocz 
 
..;J'@ .fl'anu, UJ don'Otl ?lI)"'oJu,,0 J,roctmk 
ijwmaŹe"ua, dtÓmijt?'Zetfr beJ/em. ,& 

d onololr
p uutj' UJ 
 
MjIZ'1U8. 


WIKTOR KOZf,OWSKI 
As!essor Nadlesny Wtwa Maz.ow: 
b. Kapitan P. 8. P. L. W. P.
		

/0005_0001.djvu

			#
wa. 


Wszystkie umieiętności, sztuki i rze- 
miosła maią właściwe wyrazy do ozna- 
czenia w sposobie iak naykrotszym swoich 
czynności, narzędzi, lub iakichkolwiek 
przedmiotów. Szczególne te wyrazy na- 
zywaią się wyrazami technicznemi, któ- 
rych bez obiaśnienia zrozumieć nie mo- 
ina. Kto więc naukę iaką lub sztukę 
poznać pragnie, powinien obeznać si" 
z iey technicznemi wyrazami chociai 
one czasem wydawać się mogą na pozor 
dziwnemi. Bez znaiomości tych wyrazów 
i właściwych sposobów mówienia, nigdy- 
by nie moina było. Jrozwnieć ludzi oswo- 
ionych ze sztuką, a niebędąc w stanie 
rozumienia i mówienia iak tamci, nie- 
mozna bydź poczytanym za prawdziwego 
znawcę. 
Z pomiędzy wszystkich umieiętności i 
sztuk, Łowiectwo odznacza się szcze- 
gólniey w naszym ięzyku wielością słów 
technicznych i właściwych sposobów mó- 
wienia; są w niem nawet takie wyrazy, 
które wydaią się bydź niewłaściwemi,
		

/0006_0001.djvu

			t 


mimo to jednak muszą one bydź zatl'7,y- 
mane. dopóki powszechne iakie zgro- 
madzenie Myśliwych, innych natomiast 
niepnyymie: lecz Ze niepodobną iest rze- 
czą aby takie wszystkich ł:.owców poro- 
zumienie się (pnez wzgląd na wielką 
ich liczbę) nastąpić kiedy mogło. za- 
tem niepw..ostaie, iak tylko ięzyk naszych 
Przodków. dotąd przez biegłych Myśli- 
wych w uzyciu miany nadal od zagi- 
nienia zabezpieczyć. 
Wielu wprawdzie za dni naszych po- 
cZ)'-łuią za rzecz niepotrzebną uczenie 
się ięzyka łowieckiego, staraiąc się uwolnić 
ocłtego mowłu pod pozorem, ze ięzyk ło- 
wiecki iest śmieszny i zupełnie wyszedł 
ze zwyczaiu. Lecz któryz Myśliwy mógł- 
by to nadciągnione usprawiedliwienie n- 
znać za wazne? ten chyba zaiste, który 
niechciał sobie zadać pracy, aby wszy- 
stko poznać co do Łowiectwa naleiy. 
A tak kto niechce bydź wyśmianym przez 
biegłych Myśliwych, kto pragnie rozu- 
mieć pisma łowieckie, kto iest miłośni- 
kiem polowania, powinien koniecznie 
obeznać się z tym technicznym i'izykiem. 
Nadto niektórzy utrzymuią. ze Myśliwi 
przepędzaiący naywięcey czasu w lasach.
		

/0007_0001.djvu

			VII 


przywykli do łycia twardego, gardzący 
wszelką miękkością, oswoieni ze śmier- 
cią odbieraiąc zycie niewinnym zwie- 
rzętom, uczucia litości maią w sobie 
przytłumione lub zagładzone, a zdobiąca 
człowieka w poZyciu towarzyskiem de- 
likatność, iest im nieznaną. Ale czyz 
moma uWaZać Myśliwca iako iedynie ło- 
wom oddanego, który taką rzeczą powi- 
nienby się odstrychnąć od towarzystwa 
ludzkiego i biorąc wzór z dzikich i nie- 
okrzesanych ludów, całe swe szczęście 
w polowaniu pokładać, zaniechawszy te- 
go co mu uprzyiemnia zycie i godność 
okazuie człowieka? 
Błędy i wykroczenia przeciwko ięzy- 
kowi łowieckiemu, rzadko iUŹ teraz by- 
waią dawnym sposobem myśliwskim ka- 
rane, niemoZna się iednak uchronić od 
pośmiewiska starych Myśliwców, kiedy 
słyszą uzywaiącego niewłaściwych poto- 
cznych wyrazów na polowaniu. Tacy 
nieświadomi w zawodzie łowieckim, złe 
na pod
adnych swoich czynią wraZenie, 
i tak obraZa.ią ucho biegłego Myśliwca, 
iak ton fałszywy obraZa wprawne muzy- 
ka ucho.
		

/0008_0001.djvu

			vm 


Te i tym podobne pobudki, a nay- 
bardziey chęć stania się uZytecznym ziom- 
kom przez upowszechnienie wielu wy- 
razów dotąd w zadnem dziele mieysca 
niemaiących, skłoniły mnie do zaięcia 
się wypracowaniem krótkiey Termino- 
logii Łowieckiey czyli słownika wyrazów 
porządkiem ahecadłowym ułozonego. Pra- 
cą tą pierwszy w ięzyku polskim zaymu- 
iąc się, nie mało miałem do pokonania 
trudności, bo z licznych dziel tego 1'0- 
dzaiu w obcych ięzykach wydanych ko- 
rzystać niemogłem, z powodu ze kazdy 
ięzyk ma swoie właściwe techniczne wy- 
razy; musiałem więc częścią z praktycz- 
nych przez długi czas zbieranych w tey 
mierze wiadomości korzystać, cześcią 
czerpać z dzieł dawnych i nowszych pol- 
skich autorów, a mianowicie; Myśliwca 
Tomasza Bielawskiego w Krakowie 1595. r. 
Myślictwa z ogary Jana Hrahi z Ostroga 
[6[8 r.Gospodarstwa Jeidzieckiego, Strze- 
IeckiegoiMyśliwskiego wPoznaniu 1690 r. 
Historyi ucieszney o królewnie Banialuce 
ze wschodnich kraiów; 7. dziel X. Kluka; 
X. JundziHa, i wielu innych, a szcze- 
gólniey z szanownego skarbu słownika 
Lindego. _ Dla okazania zaś który wyraz
		

/0009_0001.djvu

			IX 


techniczny z iakiego .dzieła czerpany zo- 
stał, oznaczony iest przy końcu kazdego 
obiaśnienia autor lub tytuł dzieła. 
Wyrazy łowieckie od wieków w kraiu 
naszym są mywane, lecz dotąd od ni- 
kogo w iedną całość zebrane nie były. 
Dawność zaś tego ięzyka, iak w innych 
kraiach tak i w Polsce dowodzić zdaie 
się sama iego natura, to iest, mnóstwo 
przenośni w oznaczeniu róZnYch myśli- 
wych przedmiotów: tworzony on więc 
bydź musiał w czasach zbyt od nas 
oddalonych, w czasach pierwiastkowych, 
kiedy Przodkowie nasi wiedli zycie bHz- 
sze natury; wiadomo bowiem, ze ludzie 
mniey ukształceni, bardziey są zdolni 
do u:zywania przenośni i do tłómacze- 
nia się w sposobie więcey poetycznym 
niz pospolitym. Ale nie do mnie nalezy 
zagłębianie się i badanie nad naturą ię- 
zyka łowieckiego, którego początki za- 
grzebane są w ciemney pomroce upIy- 
nionych wieków. 
Moze się w tJ'TIl zbiorze znaydzie iakie 
uchybienie lub opuszczony wyraz, mnie- 
mam iednak ze Czytelnik pomniąc na 
niedostatek zrzódeł, raczy mnie mieć 
za wymówionego, owszem uczyni przy-
		

/0010_0001.djvu

			" 


sługę PublicznościkaZdy, który postrzegł- 
szy w ninieyszem dziełku uchybienia i 
niedokładności iakie, zechce ie światłe- 
mi swemi obiaśnieniami sprostować, 
a takowe z naywiększem przyymę podzię- 
kowaniem i wdzięcznością. Tę iednak 
winienem uczynić uwagę i uprzedzić tych 
Czytelników, którymby się wyraz iaki 
nie zdawał bydź l'Zeczywistym, niech 
raczą mieć wzgląd na to, Ze Myśliwi 
w kaZdey prowincyi polskiey częstokrot 
wcale rózuych uzywaią wyrazów, tak, 
Ze co rozumie Myśliwy w iedney mie- 
szkający, to obcem będzie dla Myśliwego 
drugiey prowincyi. 
Po Terminologii zamieszczony iest Sko- 
rowidz ułatwiaiący znalezienie wielu wy- 
ra7..ów, a przy końcu, w celu okazania 
ile w praktyce uzyć się dadzą wyraz y 
techniczne, opisane są Lowyiesienne, iako 
przykład i zastosowanie. 
Nakoniec tytuł dziełku ninieyszemu 
nadany, Pierwsze Poczqtki Terminologii 
Lowieckiey, skłania mnie do zasta- 
nowienia się nad dwiema w ięzyku na- 
szym synonimami, Myśuwstwem i Lo- 
wiectwem, a to w celu usprawie
liwienia 
się, dla czego wolałem raczey uzyć wyrazu
		

/0011_0001.djvu

			XI 


ł..owie(:two ni
 Myśliwstwo. - Wyraz 
£owiectwo pochodzą,cy od słowa łowić, 
to iest 
ywcem łapać wszelkie zwierzęta 
ssą,ce i ptaki, zdaie się mieć ogólnieysze 
znaczenie niźeli Myśliwstwo, oznacza bo- 
wiem wielkie łowy, do których koniecz- 
nie są, potl7..ebne sieci, parkany, znaczna 
ilość strzelców, obławników i psów, oraz 
niemałych wymagaią, przygotowań. Za- 
hawą, tego rodzaiu Myśliwstwa trudnili 
się nietylko nasi Poprzednicy, ale i sami 
nawet Królowie, ztąd osoba zwierzchni 
dozor nad łowami maiąca, miała tytuł 
ł..owczego, tytuł tak świt'tny niegdyś w 
Polsce; a oprócz tego po Woiewództwach 
i Ziemiach znaydowali się Urz,&dnicy, 
których obowią,zkiem było sprawować 
urząd ł:.owczego, gdyby Królowi tę pro- 
wincyą przeieZdŻaiącemu, na polowaniu 
znaydować się podobało. 
Wyraz Myśliwstwo pochodzić zdaie 
się od słowa myśleć, bo człowiek ma- 
ią,cy upodobanie w Myśłiwstwie błąka się 
po lasach, knieiach , polach, bagnach, 
a czatuią,c na przesmyku na zwierza. 
musi ciągle nat'&Żać umysł i obmyślać 
sposoby, za pomocą których móglby nay-
		

/0012_0001.djvu

			xII 


łatwiey zwierzę znaleźć i ubić, uzywa- 
iąc do tego broni ognistey i psów. 
Z tego określenia okaznie się, ze My- 
śliwstwo iest tylko częścią Łowiectwa, 
i ze w tytule, wyrazu Myśliwstwa iako 
nieoznaczaiącego ogólnego polowania, u- 
tyć mi nie wypadało.
		

/0013_0001.djvu

			!ł) JJJł-..>DJnB» 


'j 


/fiJczel- 


9? '(etfMA,Ue'(oourow. 


OBO 


Andre Samuel. 
Bachman Maciey Podleśny. 
Baczyński Józef. 
Baranowski Jgnacy Szef Bióra Kom: Rz
: Woyny. 
Barchwitz August Sekr: Tłumacz K: R: P: iSkar: 
Bartmański Adam Adjunkt Kom: Woiew: Mazo: 
Baudouin Kasper Audytor półku 8 Piec Iiniowey. 
Berchin Alexander. 
Bereno Walenty Łowczy Zwierzyńca Królewskiego. 
Berkowicz Józef Podleśny. 
Bernean Augustyn. 
Białaski Józef. 
Biblioteka Szkoły Leśney. 
Biegański Walenty. 
Bierasiński Franciszek. 
Bigonzi Dommik b. Sekr: w Nuncyaturze Rzyms: 
Bleszczyński MikoIay Nadleśny Leś..', Brwilno. 
Bogdańoki Franciszek. 
Boguslawski Urban b. Major W oysk Polskich. 
Bohdanowicz Kazimierz Podleśny. 
Borkowski Antoni Nadleśniczy Leś: KowaI. 
Borkowski Józef Radzea Prawny Kom: Wtwa Maz. 
Borzęcki Stanisław Prof: Szkół Wtwa Krak: 
Borzęcki Tadeusz Sekr: Adjunkc Archiv: Prok: 
1Iney.
		

/0014_0001.djvu

			][1" 


Borzyński Adam Nadleśniczy Leś: Sierpc. 
Bratkowski Jan. 
Bratyński Michał. 
Bronikowski Wiocenty. 
Brzeszczyński Jan. 
Brzozowski Wincenty Nadleśniczy Leś: Warszaw: 
Busse Jgnacy. 
Buynowicz Krzysztof Adjunkt Archi: K: R: P i S: 
Ceyzynger Jan Płatnik Dywiz: Woysk Polskich. 
Ciborowski Antoni Nadleśniczy Leś: Goszczyn. 
Ciunkiewicz Jan Uczeń Uniw: 
Chawryłkiewicz Pisarz Urzędu Leśnego. 
Chęciński Jan Nepomucen Uczeń Kró: War: Unio 
Chibowski Paweł. 
Chmieliński Maior Woysk Polskich. 
Chwalibóg Józef Assessor Trybuna'u. 
Cybulski Seweryn. 
Czaplicki Franciszek Adjunkt Leśny. 
Dąbrowski Jan Podleśny. 
Daniłowicz
 
Dębski Apolinary Praktykant Leśny. 
Detyniecki Antoni Nadleśniczy Leś: Przedecz. 
Dluski Paweł Uczeń Kró. Warsz. Uniwer: 
Dłuzniewski Antoni. 
Dobrowoyski Antoni Assessor Nadleśny Woie:Podl: 
Dohrzyński. 
Doljń.ki Franciszek. 
Do'ner Joachim Medycyny j Chirurgii Magister. 
Domań.ki Piotr Chryzolog Prezes Kom: Wo: Lu: 
Dorant Roman Porucznik Pułku 8. P: L: 
Dryacki Szymon. 
Dr;e.en Wilhelm Baron Pułkownik Cesarskiey 
Gwardyi Kirassyerów.
		

/0015_0001.djvu

			"". 


Dulczyóski Franci..ek. 
Dydak Ernest. 
Dylewski Julian Porucznik Pulku 4. P: L: 
:Eber Gotlieb. 
Eisenberg Micbał Nadlesniczy Le£: Ostrołęka. 
EIsner Franciszek Racbmistrz Wydziału Lalów 
'W Kom: Rz
: Przy, i Skarbu. 
Elzanowski Julian Podsędek. 
Fiszer Andrzey. 
Fleran Jan. 
Friedrichs Bogumił Podleśny. 
Fronckiewicz Jan. 
Fryczyński Pisarz Urzędu Le£nego. 
Gadomski Piotr Podlesny. 
Gasecki Roman. 
< 
G
siewski Romuald Assessor Nadl: Wtwa I'4az: 
Godlewski Racbmistrz. 
Godziszewski Antoni Obrońca Sadu Pokoiu. 
Górski Jan Podlesny. 
Gorzeński Wincenty Nadleśniczy Lei: Pułtusk. 
Gostkowski Walenty. 
Grabowski Porucznik Pułku 8. P. L. W. P; 
Grabski Mateusz Dziennikarz Jlny Kom: W: M: 
Grądzki Xawery. 
Grekowski Alexander Pisarz Sadu Pokoiu. 
< 
Grzymała Franciszek Obywatel Wtwa Augustow- 
skiego. Wydawca Pamiętoika Astrea. 
Grzymała Wincenty Senato" KasztelIan Król: Pols: 
Gn:ymała W oyciech Referendarz Stanu. 
Gumnwski Stanisław Adjunkt 1esny. 
Guzawski. 
Hannemann Karól Podleśny. 
Held Otto Friederyk Nadlesny Jeneralny i Kon- 
syliarz Depar: Bydgowskiego WX. Poznańskiego.
		

/0016_0001.djvu

			XVI 


Heller Chryzostom Nadleśniczy Leś: Tkaczew. 
Hilke Nadleśniczy Leś: Koło. 
Hryniewicz Józef. 
Hube Karol Sekr: ProllUratoryi, Jeneralney. 
Hiibel Jan Nadleśny Jeneralny Wtwa Podla.kiego. 
Jakubowicz. 
Janikowski Kazi,mierz h.Kapitan W. P. p: 8. P: L: 
Janiszewski Antoni Podleśny. 
Jarmoliński Maciey Adjunkt Leśny. 
Jarocki Felix Paweł', Nauk Wyz; i Fil:' Doktor. 
Prof: Zool, w Król: Uniw: Warsz: Cdon: Tow. 
Król: Przy: Nauk Wanz: Mineralog: w Jenie etc. 
Jaroszewski Piotr b. Maior W. P. 
Jarzyna Józef Nadle,;niczy Leś Brok. 
Jarzyński Józef Nadleśniczy Leś: Szumiin. 
Ja,iński Felix KontrolIer. 
Jaworski Adjunkt Prokuratoryi lIney. 
Jaworski KaziIqierz.. 
Jaworski Stanislaw. 
Jędrzejewski Jacenty. 
Ignasiewicz Burmistrz. 
X.'Juszyński Antoni Professor Szkoły Wdzkiey 
Krak: Proboszcz Goilicki. 
Jwanow.ki Felicyan Podleśny. 
Izbiński Kazimierz. 
Kałędkiewicz Franciszek Kassyer. 
Kaminski Jan Nadleśniczy Le';: Pułtusk. 
Karśnicl,i Józef b. Kapitan W oysk Polskicb. 
Keller Stefan P i.arz Komory Celney w Lubiczu. 
Kisielnicki Wincenty. 
Kłodnicki Jan Podsędek. 
Kłodnicki Szymon Expedytor Kom: Wlwa Max: 
Kociołkowski Franciszek.
		

/0017_0001.djvu

			XVII 


Kołakowski Faustyn. 
Konkolewski Józef Pisa.r'O Urzędu Leśnego. 
K.opczyński Józef Podleśny. 
Kordaszewski Wincenty Podleśny. 
Korecki Daniel R.chmist..... 
Kosicki Mod.est Watta Fil: Dok: Sekr: l1ny Proku- 
ratoryi Jeneralney. 
Kosiński Tomasz Adwokat S,\du Głównego 
 De- 
partamentu Obwodu Białostockiego. 
Kowalski Jan Nauczyciel S'Lkoly Wdzkiey Krak. 
Ko..rski Józef. 
Kozłowski Edmund Uczeń Gymn..: Białostoc: 
Kozłowski Engelbert. 
Kozłowski German Porucznik P.
. Gra: Litew: 
Kozlowski Kaietan Mecenas Sądu Nayw: Inst: 
Kozłowski Klemens Nadleśniczy Leś: ŁomZa. 
Kozłowski Leander Professar Nauk przyrodza: 
S.kół Wtwa Krak: 
Kodowski Wiktor Adiunkt Kom: Wtwa Płockiego. 
Kraiewski Teodor Rachmistrz w Delegacyi Admi: 
Kraiitner Jan Podleśny. 
Kromer Władysław. 
Kr.zy.ianowski Adryan Fil: Dok: Professor Mate, 
Uniwer: War.st.: 
Krzyzanowski. 
Kulczycki Michal. 
Kuligowski Maciey. 
Kunicki Woyciech Poseł Ptu Wlodawskiego. 
Kunigowski Jgnacy Uczeń Król: 'Warsz: Uniw: 
Kurcyusz Stanisław b. Pułkownik W. P. i Ka: 
Kwiatkowski Woyciech. 
Lambrecht Krzysztof. 
Landowicz Podleśny.
		

/0018_0001.djvu

			XVI11 


Laskowski Antoni. 
Lewandowski Fizyk Wdzki. 
Lewandowski Rachmistrz. 
Libi$zewski Bazyli Nadleśniczy LeS: ł.aznow. 
Lieber Szymon. 
Lipka Porucznik W. Pol. w Korpusie Weter. 
Lots Dyrektor Lasów Ordynata Zamoyskiego. 
Łabęcki Antoni Mecenas S
du Nayw; InSlancy;. 
Łącki Józef Nadleśniczy. 
ł.apiński Xawery Dyrektor Kancel: Kom, Rz
: P i S: 
!.azowski Ludwik b. Porucznik Woysk Pols: 
Łempicki Adolf Uczeń Konwiktu XX Pi: w War: 
Łubinski Seweryn Sekretarz Delegacyi Admibi: 
Łuc..ay Jau Magister Sztuk Pięknych. 
ł.yszczynski Józef Vice Marszalek Ptu Biało.to: 
Machaiski Stanisław. 
Magier Antoni. 
Maierski Alexander Professor Rysunków. 
Maicwski Antoni Pi$arz Sadu Pokoiu Ptu i Mia: Wa, 
1II:akomaski Dyonizy. . 
Malinowski Stanisław. 
Marczyński Szczepan Nadleśniczy koŚ' Potycz,. 
Masłowski lIipolit Uczeń Konw: War: XX. Piia: 
Masłowski Karol Porucznik P, 4. P: L: 
Mauersberger Jan. 
Merkei Jan Podleśny. 
Michalowski Kazimierz Uczeń Pra: i Ad: w K.W.U. 
Michniewicz Stefan Porucznik P. 3. S. P. 
Mieszkowski. 
Mikułowski J6zef Uczeń Pra, i Ad: Kr' War: Uni: 
Minasowicz Józef Dyonizy Obrońca Prok: Jlner. 
Mirocki Jan Asse.sM Nadleś: Wlwa Sandnmir: 
1\o1itkiewicz Benedykt Lekarz P. 3. S: P:
		

/0019_0001.djvu

			XIX 


Modzelewski Franciszek Prawa i Adm;: Magiste r. 
Moszyński Franciszek. 
Nestorowicz Teofil Podleśny. 
Neubert Daniel Podleśny. 
Niemcewicz Stanisław b. Kapitan Woysk Pols: 
N ieradzki Tpnoteusz. 
Niewiarowski AJ'toni. 
Niezabytowski Stefan Uczerl KOli: War: XX. Piia: 
Noetel Karol Nedleiniczy Leś: Skierniewice. 
Nosarzewski August b. Kapitan W. Pols. X. War. 
Nowacki Kazimierz Adiunkt K. Wtwa Maz. 
Nowicki Ludwik Adjunkt Leśny. 
X. Nowicki Maurycy S. P. 
Olszewski Ambrozy Archiwista Główny Pro Dney. 
Olszewski Franci..ek Podsekr: K. R. P. iSk. 
Ol	
			

/0020_0001.djvu

			X1< 


Pódlich Jakób. 
Pódlich Jan Nadleśniczy Leś. Krzepice. 
Pola,ki Jan Nadleśniczy Leś. Zgierz. 
Poletylo Michal Porucznik Woy,k Polskich. 
Polital,ki Franciszek b. Porucznik Woysk Pols: 
Pomrich Friederyk Nadleśniczy Leś. Zakroczym. 
Popiel Łuka,z Podleśny. 
Popław,ki Józef Alf MS Nadleśniczy Leś. Stanisl. 
Poznań,ki Jerzy. 
Prokopowicz Michal Podleśny. 
Przemy,ki Józef Rachmi'trz Kom. Wtwa Maz. 
Przy,iecki Józef. 
Przysiecki Jan Kanty Nadleśniczy l.eś. Ciechocin. 
Pucnacki Józef Radzca Prawny Kom. Wtwa San. 
Puszet Antoni Nadleśny Leś. Pilwiszki. 
Rabaesse Karo1. 
Radzimiń,ki b. Prefekt Departamentu Lubek 
X. Reichel Piotr Proboszcz .Nowogrodzki. 
Rogu,ki Mikołay. 
Rohr Jan Podleśny. 
Roiewski Antoni. 
Rostkowski Stani,ław Jakób. 
Rossman Franciszek. 
Rottengruber Hipolit Aktuaryusz. 
Rozański Jan Dyrek. Kance\. Prokura tory; Jlney, 
Rozwadowski Piotr Pawel Adwokat Sądu Appel; 
X. Rudecki Rektor Szkól Wydział. Wtwa. Pod. 
Rudzki Ludwik. 
Rulikow,ki Władyslaw Vice Referend. Rady Stanu. 
Rydzewski Jgnacy Sekretarz Kollegi.lny. 
Rykow,ki Rachmistrz. 
Rymiń,ki Stanisław Kommissarz Obwodowy, 
Sarro Jakób J nspektor Górnictwa. 
Sauvan Dawid Nadleśny Jeneralny Wtwa Pło,ckiego.
		

/0021_0001.djvu

			XXI 


Sawicz Kazimier
. 
Sawicki Szymon, 
S
chocki Stanisław Nadleśniczy Leś: Chełmno. 
Seidler Andrzey. 
Seidler Jan Nadleśny Leś: Lubochnia. 
Siec;nski Kapitan Woysk Polskich. 
Sienkiewicz Jan Podleśny. 
Sienkiewicz Józef Nadleśniczy Leś: Branszczyk. 
Sieroszewski Kaietan. 
Sievert Fryderyk Sekretarz Kom. Wtwa. Maz. 
Sikorski Bogumił. 
Skalski Franciszek Podleśny. 
Skibniewski Felix Nadrachmistrz. 
Sla,ki Józef Nadleśniczy Leśnictwa Garwolin, 
Sliwiń,ki Antoni b. Adiutant Pułku Krakusów. 
Sniadecki Józef Magister Filo. Adiunkt KRSW i P. 
Snitowski Jan Nadleśniczy Leś. Łuków. 
Srzedziński Felix Pawel Mecenas S
du Nay: Ins: 
Stankiewicz Mateusz Podleślly. 
Starczyński Mateusz
 
Stad.yński Ferdynand Podleśny. 
Staszewski Rufin Nadleśniczy Leś. Prasnysz. 
Stencel Jan b. Porucznik Woy.k Polskich. 
Strzałkowski Dominik Nadleśniczy Lasów Ordynata 
Zamoyskiego. 
Studziń.ki Mikołay. 
Suffczyński Kazimierz Sekr: Kom. Wtwa Maz: 
Swiątkowski Stanisła'v. 
Swiderski Antoni. 
Swiderski Jędrzey b. Podpólkownik W. P. 
Swiezawski Antoni Członek Rady Obywatelskie) 
Wtwa Lubelskiego., 
Swiel.a wski Piotr Adiunkt Rady Stanu.
		

/0022_0001.djvu

			XXII 


Szczaniecki Jgnacy Uczeń Kon. Wnr.XX.l'iiarów. 
Szamowski Wiucenty Asscssor Kom. {jrz'!dZ:li'!cey 
Dobra i Lasy Rządowe. 
Szotkowoki Woyciech. 
Szopski Jan Nadleśniczy. 
Szuiecki Joachim Głowa Miasta Narwi. 
Szuoter Ernest Podleśny. 
Tieddemann Henryk. 
Tomaszewski Flory.n. 
Trusz""yński Stanisław Reient K.n: Ziem. W. Ma: 
Trzciński Andrzey Pisarz Komory Celney War.z. 
Ueberscher Fryderyk Jan Nadleśny Jener.lny La- 
sów Dyrekcyi Górniczey. 
m.nowski Gabryel Nadleiniczy Leś: Kapinos. 
UrbanoW5ki Kapitan Żandarmeryi. 
X. WalczylIski Antoni Kanonik Bielecki. 
Wąsowicz Dawid. 
Wędrogowski Łukasz Podleśny. 
WęglilIski Antoni. 
Węzyk Alaxy Podleśny. 
Więckowski Stefan Po.Uein,.. 
Wieniawski Podpnłkownik Zandarmeryi. 
Wierzchleyoki Walenty Radzca Prokuratoryi Jlney. 
Wi1czyóoki Alexy Podleśny. 
Wilkoszewski Stanisław Patron Try. Gy. W. M. 
Wiszniewski Józef Podleśny. 
Witkowski Bonifacy Magister Sztuk pięknyeh. 
Witkowtki Klemens Kontm;ssarz Administracyiny 
Wtwa I'tfaz. 
Witnski Piotr. 
Wolanowski Kommissarz Obwodu Zamoyskiego. 
\Volski Jgnacy Komornik Trybun.lu Gyw. I lns. 
Wtwa Maz.
		

/0023_0001.djvu

			XXIII 


Wolski Józef Arlysta D....m. Tea. Na: iPro. Sz: Dra: 
Wolski Tomasz Podłowczy Król:Zwien.yń:w Skier. 
Wroóski AnIoni. 
Wysocki Langert Podleśny. 
Wyn.ykowski Stanisław Arehiwista Ko. Wtwa Ma: 
X. S.B. 
Zabłocki Tymoteusz Nadleśniczy Le.. Malagi:>szez. 
Zak....ew.ki Józef. 
Załę.ki F....nciszek Nadleśny llny Wtwa Sando: 
Zaniew.ki Anti:>ni. 
Zawadzki Jan Z. Sekr. w Ki:>m. Hypi:>tcczney. 
X. Zawadzki Wawrzyniec Proboszcz Dobneiewicki. 
Źebrow.ki Jan Mierniczy Leśny Jluy. 
Zebrowski Ignacy Podleśny. 
Zieliński Antoni Podleśny. 
Ziemccki Jan. 
Ziemiński Stani.ław. 
Zllbierzewski Ignacy. 
Źukowski Andn...,. Intendent Jen8rn1ny Skarbu. 
Źllkow.ki Woyciech Kapitan Woysk Polskich. 
Zy\lo Pomian Nadleśniczy Leś. St
cZJca.
		

/x001_0001.djvu

			!!lffmwZ(}
cmd . 
, < 
G
fo
ii 
5t$mt
 


. 


ACHY tak wyraźa się odgłos rogu my- 
śliwskiego. L. 
AHYŹHA głos którym się zachęca charta, 
do ścigania za zwierzem. U. 
ALT głos śrzedni psa gończego. O. 
1
		

/x002_0001.djvu

			( 2 ) 


ANTABA kabłąk u strzelby, który cyngiel 
ochrania. L. 
ANTEN AIRE p. Sokoł. 
APEL albo PRZYBYWA y p. trqbienie. 
APORTOWANIE sztuka wyuczenia psa my. 
śliwskiego, aby rzecz rzuco"
 lub ubitego 
ptaka przynosił U. 
ARAP p. Harap. 
ARAS p. Rasa. 
ARKABUZ, HARKABUZ, ARKABUZIK broń 
ręczna ognista staroświecka, długości flinty 
lub muszkietu, osadzona na lawecie. L. 
A W ANS słowo rozkazuiące wyitowi, aby 
naprzód postępował. U. 


UWAG.&.. Wyrazy poczqtkow
 orar. te które drukiem 
tak zwanym Jtul.SIWO oznaczone, Sf! techni
zne, to" 
iest przez LoWCÓW ui:ywane. Lhera p. zuacz.y patrz.. 
B
 znaczy, te wyraz iest wzi
ty z dziela: HJjTORT
 
UC1ESZ!fJ!: (. ItB6LJtWNI£ JSAIfULUCJ!:. G. z dzieła pod 
tyto lem GOSPOD.ł.I\STWOJEŹDZIECDB i t. d. J. z ZO.. 
OLOOU :I. JUIfDZILL.&.. K. z dzieł ItJ.uu., L. ZE SLO.. 
W!fIX... LllfnK.Go. M. z M'Y'SLIWCA BJEt..AWs'&JEGO. O. 
z dzieła OSTItOB.OGA. U. z utywania Myśliwych.
		

/x003_0001.djvu

			( 3 ) 


BĄCZEK. rurecz].a u osady strzelbowey, 
VI którł się stempel wsuwa. L. 
BĄCZYĆ głos wydawać, mówiąc o bąku 
ptaku. B. 
BADYLE nogi ielenia. U. 
BAGNETOWK.A strzelba opatrzona bagne- 
tem. U. 
BAKAŁARZ naystarszy z doieźdfaczów. O 
BAŁAMUT pies gończy, który goni gło- 
sem za ptakiem. U. 
BAŁUCH odgłos rozchodzący się po lesie 
wczasie polowania. U. 
BAŁUK., BAŁYK. czołganie się psa lega- 
wego, np. na bałuJcu łazić. U.
		

/x004_0001.djvu

			( 4 ) 
BA£UKOW AĆ albo ĄACZKOW AĆ czołgać 
się, mówiąc o psie legawym. U. 
BARANEK p. bekas 4. 
BARCZYĆ lub OBARCZYĆ, strzelaiąc do 
ptaka trafić go tak w sKrzydło, ahy nic u- 
leciał. L. U. 
BARK u zwierząt ssących wYZsza i grub- 
sza część nogi przednicy, czyli łopatka. U. 
BARTNIK albo MROWNIK. niedźwiedź po. 
spolity czarny; ztąd nazwany, ze miód i mró- 
wki zjada, URSUS ARCTOS, .DER BJER, OURS. J- 
BAS I. głos naygruhszy psa, p. głos: O. 
,.. g1'os naynizszy na trąbie myśliwskiey, U. 
BASIUR, ŁUPURluhDZIKI PIES wilk. L. U. 
BATALION, BITNY PTAK luhBOlOWNIK, 
TRINGA PUGNAX, GOMBATTANT, dlatego na- 
zwany ze samce maią niepowściągnioną skłon- 
ność do ustawicznego prawie z sohą walcze- 
nia, i nie tylko poiedyńczo staczai, bi- 
twy. lecz porządnie i w szyku woiennym 
catemi gromadami wzaiemnie na siehie na- 
cieraią i woiuią. J. 
BAŹANTARNIA gaik i dom gdzie bazan- 
ty chowaią. K. 
BAŻANTNIK człowiek maiący ,staranie o 
baŹ3ntach. K. 
B:ĘBENEK wabik na kuropatwy; robi się 
z naparstka krawieckiego, który ma bydź
		

/x005_0001.djvu

			( 5 ) 


z iedney strony obszyty irchą, a na irsze napię- 
ty iest włos koński. U. 
BĘBNIĆ J. głos wydawać mówiąc o go' 
-łębiu; U. 2. gdy zaiąc albo inne małe 
zwierzęta siedząc, na tylnych nogach, prze- 
dniemi nopami biią po ziemi. U. 
BECZYC głos wydawać, mówiąc o ieleniu 
i zuhrze. B. 
BEKAĆ SIF; popęd płciowy zaspakaiać, mÓ- 
wiąc o ieleniu, L. 
BEKANIE czas pop
du płciowego ieleni. U. 
BEKAS SCOLOPAX, D/E SCHNEPFE, BECASSE, 
ptak hłotny; pięć iego gatunków myśliwynlł 
iest znanych: l. bekas kulig, S. ARQUATA, 
COURLl5; 2. hekas słomka, s. nUSTICOLA; 3. he- 
kas właściwy czyli funtowy, dubelt, s. MAJOR; 
4. hekas kszyk, baranek. s. GALLINAGO, BE- 
CASSINE; 5. bekas mały, jlclaus, S. GALLINULA, 
PETlTE BECASSINE, LE SaURD. J. 
BEKAWISKO, RYKOWISKO, mieysce 
schadzki ieleni i łań w cza
ie ich popędu 
płciowego. L. 
BERDEBUSKA strzelba staroświecka. G. 
BERLlNSKIE ŹELAZO gatunek zeIaza, słu- 
zący do łapania lisów, wilków, i ł. p. U. 
BERŁO narzędzie myśliwskie, toiest, la- 
ska długa z krzy!i.em, na które się ptak dra- 
piezny unoszony gwizdaniem prze wabia. K.
		

/x006_0001.djvu

			( 6 ) 


BIĆ I. głos wydawać; mówiąc o prze- 
piórce: 2. strzelać, np. strzelba dobrze 
biże. U. 
BICIE 
os przepiórki. U. 
BIEGA C SIĘ popęd płciowy zaspakaiać, 
mówiąc o sarnie. U. 
BIEGASOWY MYŚLIWIEC, pieszo będą- 
cy na polowaniu. O. 
BIEGANIE czas popędu płeiowego sarn. U. 
:BIEGI nogi wysolriego zwierza. U. 
BIELAK. z rodzai u zaiąca, LEPUS v ARIABI- 
LIS , na zimę zupełnie bieleie; znayduiący 
sie w Litwie. J. 
. 
BIERCZY p. chwatny. 
BIESIADOWAĆ przebywać w iakiem miey- 
scu, mówiąc o ptaku, np. upatrzyć siedlisko 
gdzie głuszec biesiaduie. L. 
BLACHA p. ławka. 
RLAK.OWNY kolor zmieniony włosów zwie- 
rZłt, np. lis w lecie blakowny. U. 
BLIZNA rowek czyli pierwszy cel na gl'llb- 
szym końcu u rury strzelbowey. U. 
BŁOTNY DZIK. w błocie lubiący przeby. 
wać. U. 
B-Ł.YTK.I pr
dko zapalai,!cy się proch. U. 
BOBROWAC mówi się o wyzIe, kiedy lo. 
tney wodney zwierzyny po wodzie i błotach 
szuka. U.
		

/x007_0001.djvu

			( 7 ) 


BOBROWE ŻELAZO pewny 
znego narzędzia sfuźący do 
brów. U. 
BOBROWISKO mieysce błotniste, gdzie 
łosie podczas lata lubi
 przebywać. U. 
BOBROWNIA albo BOBROWY GON do- 
mek czyli gniazdo !'obrów, które sobie nad 
brzegami wód stawiaią. L. 
BOBROWNIK. łowiec bobr6w. L. 
BOB las iglasty, toiest sosnowy, świel" 
kowy, iodłowy lub modr
ewowy. U. 
J!OROW'IK tak zowią w niektórych miey" 
scach niedźwiedzia. U. 
BOROWK.A p. knieżÓwka lo 
BORUTA :dy geniusz leśny, uroiony od 
myśliwych polskich, iak n dawnych Sylwan, 
Faun i Pan, dobre geniusze. U. 
IIORYS człowiek borowy. L. 
BRAĆ złapać iał	
			

/x008_0001.djvu

			( 8 ) 


BRUKAĆ głos wydawać mówiąc o goł\;- 
bill. U. 
BRYKAĆ ulecić. mówiąc o ptaku np. ia- 
rząbek bryknqł. U. 
BRYTAN pies brytański , wielki, uzywany 
na dzik i. K. 
BRZECHAĆ lub SZCZEGOTAĆ, głos wy- 
dawać, mówiąc o sroce. U. 
BRZMIĆ głos wydawać mówiąc o dzwoń- 
cu II. 
BRZYĆ ziarna które się na przyn"tę pta- 
kom w pólku ptaszniczem sypią. U. 
BUCHT A mieysce na ziemi od czarney 
zwierzyny poryte. U. 
BUDA PTASZNICZA w ziemi wykopana, 
płótnem lub gał"ziami okryta, w którą si\; 
ptasznik chowa. K. 
BUDA C:lETRZEWIA kryiówka dla myśli- 
wca pod drzewem, gdzie maniak iest wy- 
stawiony. U. 
BUDA WRONIA lllh ZIEMNA w ziemi wy. 
kopana i darniną przykryta, w które y się 
ptasznik kryie, aby za pomocą sowy wy- 
sadzoney przez wierzchni otwór, wrony i 
inne ptaki zwahione mógł strzelać. U. 
BUDOWISKO czyli ŁOM, legowisko niedź. 
wiedzia.U. 
BUF, BUCH tak myśliwi wyraŹ3ią odgłos 
strzelania. L.
		

/x009_0001.djvu

			( 9 ) 


BUK.IET czyli KWIATEK, ogon u sarny. U. 
BUKOWAĆ pop\;d płciowy zaspakajać; mó. 
wiąc o łosiu. U. 
BYDLARZ pies 
do hydła, trzody 
BYK ieleń. U. 
BZIKNĄĆ gdy proch na panewce tylko 
spłonie, hez zapalenia naboiu, np. proch 
zamokły na panewce bzikn'łł. L. 


gończy, który 
i t.p. O. 


porywa si\; 


\I
		

/x010_0001.djvu

			( 10 ) 


CAPIĆ ułowić zwierza, m6wiąc o charcie 
np. chart zcapił kota. U. 
CEL lub CYL I. pręfek wypukły mo- 
sięzny lub srebrny na końcu rury u strzel- 
by. przez który się mierzy. 2. Punkt na 
tablicy strzeleckiey nazwaney tarczII, do któ- 
rego sie mierzy. L. 
CELOWAĆ I. mierzyć Stl'Zelbą, L. 2. zszy- 
wać sieć albo poły sieci. U. 
CELOWNIKI klapeczki u sztućca przy gru, 
bym końcu rury, przez które si" celuie kie- 
d y strzelać daleko potrzeba. U. 
CER Y rozmaite łaty w sieci np. sieć poce- 
roWana. U. 
CEWKA noga sarny. U. 
CEWKA czyli WNIK samołówka na zwie. 
rzęta ssące, w którey za odprostowaniem się 
zgiętego drzewka, zwierz poymany w górę 
bywa podniesiony. K. 
CHAPAĆ gdy pies cicho i znienacka na- 
gIe na kogo napada, np. psy chapaiq. L. 
CHARAKTER PSA bieg tegoz. U. 
CHARCIOWKA p. chr6stów!ta. 
CHART CANIS VEI\TAGUS, DER WINDHUND, 
LJ;VRIER, gatunek naychyzszych psów myśli. 
wsk ich, które scigaią zwierza, źadnego nie. 
wydaiąc głosu: są dosyć wysokie i często- 
1	
			

/x011_0001.djvu

			( II ) 


Ró.lne nazwiska nadają chartom. 
J. Od rączości: np. Dolot, Doskocz, Dzid. 
ka, Lotka, Pałasz, Pytel, Sarna, Szastay, 
Szukay i t. p. 
2. Od zaiadłości: Capay, Chwytacz, Dołóź, 
Łapay, M"żeń, Ostroząb , Połóż, Porwisz, 
Scinay, Załeb i t. p. 
3. Od bystrego oka: Sokoł. Zoczna i t. p. 
4. Od cienkiego kształtu: Jgła, Szpilka i t. p. 
5. Od celności icł:. przymiotów: Honor, 
Sława i t. p. 
6. Odszerści; Cygan,Morąg, Murzyn, itp. L. 
CHCIWY PIES który ocł:.otnie zwierz 
goni. U. 
CHĘDOiYĆ czyścić broń ognistą. U. 
CHLEPTAĆ pić; mówiąc o psie. L. 
CHMARA stado zwierzłt ssących np. da. 
nieli w zwierzyńcu; wilk6w w czasie ich 
cieczki. U. 
CHOCHOł. wił
ka ze zboZa która się sta
 
wia na przyn\;tę. U. 
CHORY zraniony albo postrzelony zwierz. U. 
CHRAPAĆ głos wydawać mówiąc o słomce. U. 
CHRAPLIWY GŁOS p. głos. 
CHROSTOWKA albo CHARCIOW
A gatu. 
nek małey trąbki myśliwskiey naydonośniey' 
szey, która uzywaną bywa w czystem polu 
lub w małycł:. krzakacł:. podczas polowania. U. 
CHUSTKA, SERWET
A lub ZWIERCIA- 
DŁO znak. biały na pośladku u saroy. U.
		

/x012_0001.djvu

			( JS ) 
CHW A TNY lub BIERCZY chart który do- 
goniwszy zwierza,zarugo zr
cznie łapie. U. 
CHWATY półkola w felazi
 'frdrkowem i 
denkowem, które zwierza imaią.U. 
CHYBIĆ lub PRZESKOCZYĆ gdypółap- 
ka albo ielazo od zwierza ruszone spuści 
:;i\;, lecz go nie złapie. U. 
CI - CI tak wyraz. się głos strzy
yka. B. 
CIĄĆ kąsać. mówiąc o zwierzu drapie. 
znym. U. 
CIĄG CIĄGNIENIE lub CUG I przelatywa 
nie ptaków, 2. mieysce gdzie ptaki dqgnq. U. 
CIĄGNĄĆ l. przelatywać np. słomka ciq- 
gnie. U. 2. Ciqgnie się trop np. lisa do bo. 
ru, to iest, ze lis do boru poszedł. O 
CIECZKA czas popędu płciowego wilków. U. 
CIĘGOCIĆ głos wydawać mówiąc o ku- 
ropatwie. B. 
CIEKAĆ SIĘ popęd płciowy zaspakaiać; kie. 
dy się mówi o wilkach, lisach, wydrach i ku- 
nach. U. 
ClEKNĄC pod sieć nastawioną podcho- 
dz;., np. kuropatwy pod sieć ciekną. U. 
CIELE I. młody ielonek. 2. p. Ekram. 
CIELNA płód noszą
a łani. U. 
, CIEŃ r. Myśliwi robią z chust hałwan ma. 
'ący poilobieństwo do chłopa i biorą go 
z sobą do lasu idąc na niedźwiedzia; a kie- 
dy niedźwiedź rozdrazniony przybli
a się 
do łowca, wtedy rzuca się Da niego cien,
		

/x013_0001.djvu

			( 13 ) 


który niedźwiedź pochwyciwszy w mniema- 
niu ze to iest człowiek, zacznie go dławić; 
a w tenczas dopiero łowiec, zatrudnionego 
tym cieniem, niedźwiedzia przebiia. L. 2. Ptak 
do wabienia wypchany lub malowany. U. 
CIENKI chudy, mówiąc o zwierzu. U. 
CIETRZEW GŁUCHY głuszec. L. 
CI
TY zwierz drapiezny, który si.. dobrze 
broni np. c,,,ty lis. U. 
CIĘŹKI 1. tłusty, 
ówiąc o dropiu: 2. 
mówiąc o psie, znaczy ze ten nie pręd- 
ko za zwierzem goni. U. 
CIN - ClN tak wyrazaią myśliwi głos 
zięby. B. 
CISKAĆ SIĘ kiedy zwierz niepohamowa- 
ny rzuca się na strzelca, który do niego 
chyhił np. cisnqł się odyniec. U. 
CIURKAĆ głos wydawać, mówiąc o dzię- 
ciole. B. 
CNOTA sposobność psa do myśliwstwa. O. 
COF NY który daie się łatwo odwołać np. 
co.fizr wyzeł. u. 
COMBER lub CZOMBER grzbiet zwierząt 
ssących. U. 
CUG p. Ciqg. 
CUKROW AĆ mówi się o psach gończych, 
kiedy gonią głosem przyiemnym. O. 
CWEYNOS czyli DWOYNOS legawy pies 
maiący nos rozdw()i
ny. u.
		

/x014_0001.djvu

			( 14 ) 


CWIK I. ptak którego podeyść lub zwa- 
bić nie mofna: 2. ptak który dobrze wabi. U. 
CYGANKA tak nazywaią złą strzęlbę. U. 
CYNGIEL ta część u strzelby, za pomocą 
którey spuszcza się odwiedziony kurek. L. 
CZAPKA p. kaptur. 
CZARNA ZWIERZYNA dzikie świnie. L. 
CZARNE POLE łowy na dzikie świnie. L. 
CZARNY LAS liściowy las, iakoto: dębo- 
wy, bukowy, brzozowy i t. p. L. 
CZARNYM SZLAKIEM lub BEREM ufywa 
$i\; tego sposobą mówienia. kiedy człowiek 
schylony czaiąc si\; podchodzi pod lotną zwie- 
rzynę np. iśdź berem pod lotną zwierzyn\;. U. 
CZATY zaczaieoie si\; w nocy na zwierza 
koło przyn\;ty. U. 
CZĘSTOKOł. ogródek do łapania zaięcy, 
w który kiedy zaiąc weydzie, zaraz si\; za- 
myka. U. 
CZOŁO przód np. na czoło psy idą. O. 
CZUBACZ gołąb dziki, maiący na głowie 
piórka sterczące. U. 
CZUCH lub CUCH powonienie psa. O. 
CZUYNY mówi się o ogarze, ktory za zwie. 
rzem tropem dobrze goni. U. 
CZYŚCIĆ kiedy ieleń zrog'ówswoich mech o 
drzewo ociera op ieleń czyści swóy wieniec. U.
		

/x015_0001.djvu

			( 15 ) 


DAKS p. Jamnik 
DAMASCENKA' albo DZwmOWKA strzel- 
ba. którey rura iest podobna do marmurU 
W słoie. U. 
DA WNY zwierz który na polówaniu nay- 
pierwey był ścigany od psów np. dawnego 
kota ogary gonią. O. 
DEKA lub POTRZĄS pokrycie wilczego 
dołu. U. 
DEKIEL ta część w zamku u strzelby, któ- 
ra przykrywa panewkę, i o nią kurek skał.. 
ką uderza. K. 
DENKO cześć wł.elazie denkowem, do któ- 
, 
rey przywiązuie się przynęta. U. 
DENKOWE ZELAZO, ł.APKOWE, STĘ- 
.POWE lub TALERZYKOWE; gatunek samo'
		

/x016_0001.djvu

			( 16 ) 


łówki, która za nogi zwierza uymuie: skła- 
da się ze sprężyny, chwatów, piesków i denka. U. 
DEPTAĆ popęd płciowy zaspakaiać, mó- 
wiąc o kaczkach dzikich. U. 
DESKA gatunek samołówki na kuropatwy 
którą zabiiane bywaią U. 
DŁON łodyga szeroka rogów łosia, z któ- 
rey gałęzie wyrastaią. U. 
DŁUBAĆ mylić, źle gonić, mówiąc o 
psie. O. 
DŁUŻCE rzemienie długie, które się pta- 
kowi drapieznemu w czasie polowania do 
nóg przywiązuią, dla odciągnienia iego na- 
zad w miar\; potrzeby. L. 
DMUCHAĆ kiedy stado czarney zwierzy- 
ny od psów nadybane, z przeslrachu głos 
wydaie np. odyniec dmucha. U. 
DOBRY piękny, mówiąc o zwierzach np. 
dobry lis. U. 
DOCIEKAĆ wypędzać z nory np. lisy do- 
ciekać. U. 
DOCIERAĆ kiedy ples dogania zwierza np. 
chart kota dociera. O. 
D01EŹDŻACZ lub OBIEZDNIK, p. łowiec. 
DOLEGAĆ l. przypaśdź do ziemi, mÓ- 
wiąc o kuropatwach, w czasie kiedy ptak 
łowny zostanie przewabiony. U. 2. Kiedy
		

/x017_0001.djvu

			( 17 ) 


ptaka iakiego na bliski strzał zeyśdź mo- 
zna np. kuropatwy do!egl2iq,. U. 
Do.t. WILCZY czyli WlLKOWNIA. I. dół 
w ziemi wykopany wśrzód lasu lub blisko ie- 
go, nayczęściey przy drogach krzyzowych, 
słuzłcy do łapania wilków, od 8. - 9, łokci 
głęboki, a u wierzchu 4. - 5. szeroki, wy- 
kładany drzewem: p, nadstawek, talerz. L. 
:l. Dół okrłgły w ziemi wykopany, wśrzód 
lasu lub blisko iego, 9' łokci głękoki, 6, do 
7, szeroki, takowy wykłada się po bokach i 
ze 'spodu dylami dębowemi gładko ociesa- 
nemi, aieby wpadły wilk wyleśdź z nie
 
go nie mógł; na tymze dole iest krąg za- 
krywaiący całł iamę, pleciony z pręcia, u- 
mocowany na dwóch czopach, nakryty 
wprzód słomą, potem ziemią: na śrzodku 
tego kręgu przywiązuie się przynęta, to iest, 
owca lub gęś, lecz od strony czopów sta- 
wiane bywaią płoty lub zawały mocne i 
wysokie, które zwierza do przyn\;ty niedo- 
puszczaią. Gdy zaś ze strony nie zagrodzo- 
ney zWIerz chce przynęt\; zchwytać, iak tyl- 
ko przedniemi nogamI na tede krąg stą- 
pi, krąg nagle się przechyla, zwierz iakby 
wepchni\;ty w dół w pada, a krłg znowu się 
na swoie mieysce przewab. U. 
DOł. ZUBROWY przykryty gałęziami i dar- 
ninł do łapania w nim zubrów. U, 


3
		

/x018_0001.djvu

			( 18 ) 
DOł. NIEDZWIEDZI czworoboczny w zie- 
mi wykopany. ośm łokci głęboki, cembrowa- 
ny; przykrywa si\; suchemi, kruchem i ga- 
f\;ziami i darniną a we śrzodku na tey dar- 
ninie kładzie si\; plaster miodu, po który 
gdy się niedźwiedź posunie nagle w dół 
wpada. U 
DOŁAWIAĆ kiedy psy znayd'j. trop zwie- 
rza i gonią np. ogary kota doławiai'J. u. 
DOŁEK gatunek samołówki, w ziemi wy- 
kopany, do łapania słowików słuzący. U. 
DOŁKI NA KACZKI kopią iamki na ło- 
kieć głębokie i nieco szerokie, na brzegach 
wód blisko pola gdzie po
iana iest tatarka, 
dokąd kaczki wnocy na £er wychodząc, 
wpadaią; a Ze dołki są ciasne, więc w nich 
skrzydłami si\; zawieszaią, i z takowych ani 
wyskoczyć ani za pomocą skrzydeł wybić 
się nie mogą. U. 
DOł.OW skończenie łowu. U. 
DONOŚNY dobry, mówiąc o charcie. U. 
DOPRACOWAĆ dogonić zwierza, mówiąc 
o psie. o. 
DOSIADYWAĆ kiedy zaiąc na mieyscu zo- 
staje, choć słyszy głosy myśliwych. U. 
DOSTRZELIC powtórnym strzałem zWie- 
rze postrzelone dobić. U, 
DOTROPIĆ p. tropie.
		

/x019_0001.djvu

			( 19 ) 


DOW ABIĆ kiedy co będzie zwabionego, 
starać się blifey przyn\;cić. U. 
DOWODNY który na czele innych goni 
mówiąc o ogarze. O. 
DRAPIEZNY ZWIERZ albo NIESZLACHE- 
TNY iest niedzwiedź, ryś, wilk, borsuk 
lis i t. p. K. 
DRĄŻEK I kawał drzewa którym się spi. 
Baią kundle po parze: U. 2. para np. dr'ł'- 
źek kundlów. U. 
DRĄZKOW AĆ knndle drąfkiem spinać. U 
DROBNY mały, mówiąc o zwierzu np. 
drobne ptaki. U. 
DRUCZYĆ głos wydawać, mówiąc o dzier- 
latce. B. 
DRYGUBICA, DRUGUBICA sieć na pta- 
ki, ztąd nazwana, fe na śrzedniey ścianie 
są oka małe, a na pobocznych obu ścia- 
nach oka wielkie, 15. łokci szeroka, 20. dłu- 
ga; śrzednia ściana wolna bydź powinna, 
aby ptak w niey mógł uwięznąć. U. 
DUBELT p. bekas 3. 
DUBELTOWKA lub DWURURKA. strzelba 
dwururna. U. 
DUDAĆ głos wydawać, mówiąc o dudku. B. 
DUKT wycięcie nie szerokie drzewa wle- 
sie na przestrzał. L 
DUNST s.zrót naydrobnieyszy na ptaszki. U. 
DWURURKA p. dubeltówka.
		

/x020_0001.djvu

			( 20 ) 
DYBAĆ kiedy wilk upatruie i skrada się. 
ateby co schwytał. U. 
DYM BAZANTOWY iest to rodzay dymu 
bażantom przyiemny, za pomocą którego od- 
leciałe z babntarm, nazad mozna przywa- 
bić K. 
DYNDOW AĆ używa si\; tego wyrazu mó- 
wiąc o biegu lisa np, lis dynduie. U. 
DYSKANT zowie si\; naycieńszy głos psa 
gończego. O. 
DZIERŻYĆ kiedy pies dłngo i rączo goni 
np. ogar dzieriy mocno kota, O. 
DZIEW ANN A lub ZIEWONlA bogini ło- 
wów, była od naszych przodków czczoną po- 
dobnie iak od dawnych Dyana. Teraz łow- 
ców Patronem iest S. Hubert. L. U. 
DZIK PORCUS A.GRESTIS, DE" EDE"., SA.NGLlE"; 
wieprz leśny, który w stadzie z innemi cho. 
dzi; sadlisty tłusty: locha się popęd płcio- 
wy zaspakaia. Odyniec dzik, który poie_ 
dyńczo błąka się. Pojedynek dzik pomniey- 
szy odłączony od stada, 3. - 4. lat maiący. 
Odcinek, wycinek lub dwulatek który odyń- 
ca do stada nie przypuszcza. Maciora dzi- 
ka świnia. Warchlak prosię dopóki iedne- 
go roku nie skończy. Paciuk iednoroczny 
warchlak zostaiący przy maciorze. L. U, 
DZIKI PIES wilk. L. 
DZIKIE POLE pustynia. L.
		

/x021_0001.djvu

			( 21 ) 


DZtRYD gatunek pocisku, który rzuca sil,i 
na zwierza. U. 
DZIWOCZA SIEĆ gatunek sieci klinia- 
stey, utywaney na sokoły dziwoki. U. 
DZWlROWKA p. Damascenka. 
DZWON sieć na kuropatwy, 3. łokcie wy- 
soka, wkształcie dzwona. K. 
DZWONIĆ lub MARDAĆ, machać ogo- 
nem, mówiąc o psie. U. 
DZWONKI dzwoneczki które przywiązuią 
się ptakom drapieznym do nóg, azeby kie- 
d y odlecą, słyszanemi i łatwiey znalezione- 
mI bydź mogły. K.
		

/x022_0001.djvu

			( 
2 ) 


EKRAM, KROWA, KOBYŁA, CIELE lub 
TARCZA; pewen gatunek zasłony, na któ- 
rey iakiekolwiek zwierze powinno bydź wy- 
malowane: za takow
 Myśliwy ukryty mo- 
2e blisko podeyść lotną zwierzyne. U.
		

/x023_0001.djvu

			( 23 ) 


FAFLE wargi ogara. U. 
FALKONET p. iastr:,ąb. 
FARBA krew zwierzat. U. 
FARBOWAĆ kiedy 	
			

/x024_0001.djvu

			( "-1;. ) 


FRYC urągaiące przezwisko, które My- 
śliwi nowym towarzyszom swoim nadaią. U. 
FUGILERT p. ptaszyniec. 
FUGOWKA strzelba, którey rura we śrzod. 
ku ,ma rowki wzdłuf idące. U. 
FUNCIKI z papieru robione nakształt ley- 
ka, do których cienkiego końca kawałek 
mi
sa si\; wkłada a boki pociągaią si
 le- 
pem, do łowienia wron słuZace. U. 
, , < 
FUNT DAC uderzyc kordelasem np. dał 
mu trzy .fUnty. U. 
FUNTOWY BEKAS p. bekas 3. 
FURA OSTATNIA, ostatnie przypuszcze- 
nie psa do suki dla dopełnienia pop
du 
ptciowego. O. 
FUZYA, FUZYIKA broń ognista. U.
		

/x025_0001.djvu

			( ::.5 ) 


GACH zaiąc samiec w czasie parkania się. U. 
GAIK lub POLKO PTASZNICZE mieysce 
w którem ptasznik rozstawia sieci, posypuie 
ziarna i schroniwszy się do budy, za po- 
mocą wabików które częścią na gumienku 
biegai
 , częścią w klatkach siedz
, nęci 
ptaki. K. 
GAŁĄZKA LEPOWA gałązka pociągni\;ta 
lepem, która wystawia się do łowienia pta- 
ków. K. 
GAŁĘZIE odnogi rogów ielenia. Jeleń o 
8. lub 9, gałęziach znaczy ze ma lat ośm lub 
dziewięć. L. 
GAŁĘŹNIK ptak drapidny, który zwiodł- 
szy się z gniazda, od gałęzi do gał\;zi za 
matką przelatuie; tego zowią gałęźnikiem dla 
róznicy od gniazdowca. L. 
GAMRA T tak nazywany bywa odyniec wpo- 
rze odbywania pop\;du płciowego. U. 
GARDŁO DADZ, bydź złowionym np. za- 
iąc gardło dał. O. 
GASTRZYCA kuper ptaków. L. 
GENTIL p. sokoł. 
GĘBA pysk ssących przefuwaiących zwie- 
rząt. U. 
GĘBĄ ZARZYNAĆ odzywać się głosem, mó- 
wi
c o ogarze. O. 
GĘGAĆ głos wydawać, mówiąc o dzikiey 
gęsi. L. 


4
		

/x026_0001.djvu

			( ,,6 ) 


GĘSTY mnogi, mowląc o zwierzach np. 
w tey kniei iest gęsty kot. O. 
GLEGOTAĆ, KLEKOTAĆ głos wydawać, 
mówiąc o bocianie. L. B. 
GLOT, GLUT kula na części porąbana 
np. glotami strzelać. G. 
GŁĘBOKI I. daleki, np. głęboko w polu 
kot siedzi; 2. wielki, np. głęboki las. U. 
GŁOS PSOW szczekanie psów gończych 
za ściganem zwierzem bywa czworakie; bas, 
tenor, alt i dyskant. Nadto mówiąc o gło- 
sie dodaie si\; ieszcze: 1. chrapliwy, którym 
pies zadziera: 2. iadowity, kiedy nie rozkła- 
daiąc rzeźwo głos wydaie, tak iakoby na- 
szczeki wał: 3. klarowny, kiedy wydaie bez 
zadzierania: 4. niedbały, kiedy głos wydaie 
iakby z iakiego pudła: 5. rzewliwy, kiedy 
pies ma głos iakby go co uraz.ło i kiedy 
rozkłada. O. 
GŁOSEM GONIĆ kiedy pies gończy od- 
zywaiąc się zwierza goni np. ogary głosem 
goniq. L. 
GŁOŚNY mówi się o psie gończym, któ- 
ry naygłośniey od wszystkicb, zwierza go- 
ni. U. 
GŁUCHO GONIĆ kiedy pies bez szczeka- 
nia za zwierzem goni np. głuchy ogar. O. 
GŁUCHA JESIEŃ zowie się wtedy, gdy 
zdrzew liście poopadały i zalące tak w roli
		

/x027_0001.djvu

			( 27 ) 


przrsiadaifł. ze ich ledwie nadiechawszy wzru- 
szyć moi na. U. 
GŁUSZYĆ I. zabiiać złapane ptaki koląc 
piórkiem w trt głowy: 2. zaiąca r\;ką pod 
słuchy uderzyć i zabić. U. 
GMERAĆ kiedy pies zgubi zwierza i dłu- 
go iego sznka np. ogar gmera. O. 
GNAROWAĆ karmić zwierzyn" w zwie- 
rzyńcach. U. 
GNIAZDO ród, mówiąc o p
ie np. iakie- 
go gniazda ten pies? O. 
GNIAZDOWE ZWIER.ZE wzrosłe wiakim 
lesie i ciągle w nim przebywaiące. U. 
GN1AZDOWIEC lub GNIEZDNIK ptak 
z rodzaiu drapieZnych z gniazda wzięty, któ- 
ry kiedy inne odlecą sam w gniaidzie po- 
zostaie; zazwyczay bywa łaskawym. L. 
GNIOt. 1. gałka z pakuł łoiem oblepiona, 
która daie się na pokarm ptakóm drapie!- 
nym uzywanym do łowów: 2, wymioty 
psa. O. 
GOł.OBORZ lub GOł.AŹ:N mieysce puste 
w lesie, drzewem niezarosłe. U. 
GON 1. czas popędu płciowego sarn i da. 
nieli: U. 2. łowy, polowanie. M. 
GON BOBROWY p. bobrownia. 
GOŃCA albo WIETRZNY PIES który wy- 
rUszone zwierze ściga z całey siły póki moze 
Sam gonić, albo zwierze uciekać. O.
		

/x028_0001.djvu

			( 28 ) 


GOŃCZY PIES CANIS VENATICUS, EIN JA.GD- 
HUND, CHIEN DE CHASSE, uiywany do myśli- 
wstwa, który zwierza na strzał lnb na sie- 
ci napędza. - Gończym psóm daią się róŻne 
nazwiska a nayczęściey od głosu; Cymbał, 
Dzwonek, Duma, Kawka, Puzan, Soweczka, 
Gromizwierz, ł.apay, Kudrys, Raźna, Szum- 
las, Tropisz, Wytrway, Zagray i t. p. Maią tez 
psy pięć własności od których biorą nazwi- 
ska, Przeiemca, Popqdzca, Gońca, Wypraw- 
ca, Poprawca. RównIeż maią one pięć wad, 
i zt
d si" nazywaią, Zasadzca, Wskopeczny, 
Postronny, Zabawca, Bydlarz. O. 
GONIĆ NA OKO l. kiedy ogar śledząc 
zwierza, takowego postrzeże i zaraz się mo- 
cnieyszym głosem odzywa. B. 2. na oko go- 
ni chart, maczy ze nie tropem. U. 
GONIĆ SIĘ popęd płciowy zaspakaiać 
mówiąc o sarnach i danielach. U. 
GONNY szybki, prędki, mówiąc o char- 
CIe. L. 
GORĄCA SUKA która bardzo chciwa iest 
wiq zania się. U. 
GORĄCO prędko np. ogar gorqco goni. U. 
GORCZYĆ głos wydawać, mówi
c o rze- 
pniczkn. B. 
GORLIĆ głos wydawać mówiąc o synogar 
licy. B.
		

/x029_0001.djvu

			( 29 ) 


GRAĆ I. popęd płciowy zaspakaiać, mó- 
wiąc o głuszcu, cietrzewiu i iarząbku; B. 
2. głos wydawać mówiąc o głuszcach, cie- 
trzewiach i iarząbkach; 3. gonić głosem, mó- 
wiąc o psach gończych np. w kniei ogary 
graiq. L. 
GRACK.O zręcznie np. gracko zgolić lisa, 
zręcznie go zabić. U. 
GRACZ zaiąc stary, który psy zwodzi. U. 
GRANK.ULKA kula mnieysza od zwyczay- 
ney, a większa od loftki. u. 
GRAN PSIA kanikuła. L. 
GRANIE I. czas popędu płciowego głu- 
szca, cietrzewia i iarząbka; 2. głos dono.. 
śny głuszca w chwilach porankowych wy- 
dawany. U. 
GRDAĆ głos wydawać, mówiąc o der- 
kaczu. L. 
GRUBA ZWIERZYN A czyli GRUBY ZWIERZ, 
zubr, łoś, ieleń. U. 
GRUBY płód noszący, mówiąc o zwierzach 
drapietnych np. ubił wilczycę grubił' U. 
GRUCHAĆ l. głos wydawać, mówiąc o 
czarney zwierzynie; U. 2. głos wydawać, mó- 
wiąc o gołębiu, B. 
GRYFY lub, SZPONY nogi drapietnego pta. 
ka; p. kantak. L. 
GRZAĆ SIF; popęd płciowy odbywać, mo- 
wiąc o borsuku, niecl:iwiedziu i psie. U.
		

/x030_0001.djvu

			( 30 ) 


GRZBIETOWKA strzelba maiąca pasek 
wzdłuz po wierzchu rury, od tylney szruby 
aZ do celu. U: 
GRZEBIEŃ słup do łowienia wilków, ma 
iący przynętę na wierzchu połozoną. telazne- 
mi hakami wokoło obity, po którą wilk ska. 
cząc zahacza się łapami. U. 
GRZEGOCZYĆ głos wydawać, mówiąc o 
grzegótce. B. 
GRZ.ĘZY części pokarmowe u samic zwie- 
rąlrochmannych, iakoto, łani, sarny i klę- 
py. U. 
GRZYW ACZ gołąB dziki, COLUMBA PALUM- 
BAS, PJG.EON RAMIER. K. 
GULDYNKA pewny rodzay strzelby ogni- 
stey. L. 
GUMIENKO albo pasieczka, mieysce wpól- 
ku ptaszniczem gdzie się przynęta posy- 
puie. K. 
GWINTOWKA lub SZTUCIEC strzelba, któ. 
rey rura we śrzodku iest z rowkami w ko- 
ło idącemi nakształt gwintów. L. 
GWIZD ryiak czarnego zwierza. U. 
GWIZDAĆ głos wydawać, mówiąc o mako 
lągwie i szpaku. B. 
GUZY wypukłości na głowie u ielenia mło- 
ego, które w sześĆ miesięcy wyrastaią po- 
przedzaiąc wyrośnięcie rogów. U.
		

/x031_0001.djvu

			( 31 ) 


HA, HA: odgłos Myśliwców szczwaiących. L. 
HA HO, HA HO odgłos Myśliwych kiedy 
iuz zwierz ubity został, O. 
HALA, HORLALA odgłos w szczwaniu psa- 
mi. O. 
HAP, HAP głos wyraz.iący szczekanie 
psów. U. 
HAPAĆ mówiąc o psach szczekających np. 
psy hapaiq. U. 
HARAP wyraz ten trzy razy powtarzaią 
Myśliwi, psy poskramiając przy zwierzu poy- 
manem. L. 
HARAPOWY ZWIERZ uszczwany, czyli od 
chartów złowiony. L. 
HARDA tak siC; zowie kuropatwa, gdy 
dostaie z piór czerwonego znamienia nad o. 
czami. U. 
HARKABUZ p. ..Jrkabuz. 
HAROW ANIE kiedy psy zatyią i źle nie- 
mi pracować, trzeba im wic;c straw
 klika
		

/x032_0001.djvu

			( 3,. ) 


razy otrębami źytniemi zacierać i to zowie 
sie harowanie. O. 
. 
HASł:.O p. trąbienie 6. 
HECO tym słowem pobudza SIę charty 
do gonienia, uyrzawszy zaiąca. U. 
HEGARD p. sokoł. 
HODYNIEC p. 'odyniec. 
HOllIOLEC soszki na których zawieszaią 
się poły i sieci. U. 
HOP, HOP głos, którego myśliwi używa- 
ia w kniei dla dania znać o sobie. U. 
. HUCZYĆ głos wydawać, mówiąc o grzy- 
waczu i sowie. B. 
HU, HUZIA głos używany przy szczwaniu 
psami. O. 
HULALA NUZE DO LASA, HU DO LA- 
SU, dojeżdźacz ruszaiąc ku temu mieyscu 
gdzie psy maią zacząć gonić, takim się gło- 
sem z,przewłoką i nie wielkim wrzaskiem 
do nich odzywać powinien. O. 
BUL, HULALA głos uzywauy w szczwa- 
niu na wilka. L.
		

/x033_0001.djvu

			( 33 ) 


JADOWITY GŁOS p. głos 2. 
JADRO wklęsłość sieci we śrzodku czyli 
bucht np. iadrzysta sieć, toiest mai,!ca wklę- 
słoś" we śrzodku. U. 
JAŁOWCOWA BUDA krzaK iałowcem ob- 
sypany, z rózgami lepem ociągnionemi, słu- 
zący do łowienia kwiczołów. K. 
JAMA p. nora. 
JAMNIK albo DAKS CA.NIS CAVATlCUS, ein 
DACHSHUND, :BASSET, TERRIE.8, pies cienki, 
drugi, ze skrzywionemi nieco nogami, u
y- 
wa się do wyp\;dzenia z iam borsuków i li- 
sów. L. 
JANCZARKA strzelba druga turecka. U. 
JARCZAK bóbr roczniak. L. 
JASTRZĄB albo FALKONET pewny ga- 
tunek dawney strzelby. U. 
JASTRZĘBIEC samołówka do łapania ia- 
strzębiów i innych ptaków drapieznycb. U. 
J AS TRZĘBNIK Myśliwiec z iastrzębiami po. 
luiący. L. 
JAŹWIEC albo NOR borsuk, URSUS H1!LES, 
DER DACHS, BLAIREł.U. Dwa iego gatunki My- 
śliwym s,! znane, ieden z ryiem świńskim, 
drugi z nosem psa. M. U. 
JECHAĆ lecić, mówiąc o ptakach np. po- 
iechały szpaki. U. 
JĘCZYC głos wydawać, mówiąc o turze 
l leleku. B. 
JELEŃ ŁOWNY który in! zupełnie do- 
5
		

/x034_0001.djvu

			( 34 ) 


rosł i nie mniey iak dziesięć gałęzi ma li 
wieńca, a sam przynaymniey 300. funtów 
wafy. U. 
JELENIOŁOWIEC łowiący ielenie. U. 
JELONEK p. Rogacz. 
JEPUR zaiąc. U. 
JĘZYCZEK ta część we wszystkich połap- 
kach, samołówkach, zelazach, za którey po- 
ruszeniem one zamykaią się. U. 
JGLICA narzędzie którem się wiązą sieci. U. 
JGRZYSKO I. mieysce gdzie głuszce gra- 
j'!; Ił. mieysce gdzie wilcy ciekai,! się i 
wyią. U. 
JMAĆ chwytać, np. chart ima kota. U. 
JŚDŹ I. iśdź w pary, gdy kuropatwy rzu- 
caiąc stada na wiosnę, par szukaią; 
. np. 
szedł na mnie zwierz dobrze czy źle, zna- 
czy, szedł na strzał blisko lub daleko; 3. po- 
szedł pies ku psom, kiedy pies u!liesionr wra- 
ca się do tych które tropem gonią. U. 
JŚDŹ NA DYM kiedy odyniec rZllca się 
na strzelca, który do niego wypalił i spu- 
dłował np. !la dym odyniec poszedł. U. 
JUSZYĆ kiedy niedźwiedź postrzelo/lY tro- 
py swoie krwią znaczy. U. 


.
		

/x035_0001.djvu

			( 35 ) 


KACZOł:.OSTWO polowanie na dzikie ka- 
czki. L. 
KAGANIEC okrycie z zelaza lub skóry, kła- 
dące się na pysk zwierzętom drapieznym 
zywo złowionym. L. 
KALIBER wewoętrzny obwód rury ustrzel. 
by np. kula iest większa od kalibru strzelby. L. 
KAMER SZRUBA lub TYLNA SZRUBA ta 
część li strzelby, która grubszy koniec rury 
zamyka. U. 
KAMIENIEM UPAŚDŹ przypaśdź do zie- 
mi, mówiąc o ptakach. U. 
KAMIONKA I. gromada kamieni na polu 
złozonych, w którey czasem zaiąc przebywa; 
:>. pewny gatunek kuropatwy. K. 
KANT AK pazur tylny u szpony drapie- 
znego ptaka. U. 
KAPA metalowe okucie pod kolbą u strzel- 
by. u. 
KAPKAN narz\;dzie felazne w przynęt«; 
wsadzone, za które gdy lis porwie, ZBraz 
si\; na części roztwiera i hakami lisa za. 
szczękę chwyta. U. 
KAPTUR ALBO CZAPKA okrycie rzemien-
		

/x036_0001.djvu

			( 36 ) 


ne na głowę ptaka drapidnego uiywan
- 
go do łowów np. okapturzyć sokota. K. 
KARA MyŚLIWSKA była dawuiey wymie- 
rzana na strzelcu, który przeciw przepi50m 
łowieckim lub ięzykowi myśliwskiemu wy- 
kroczył. Przestępcę kładziono na ubitego 
ielenia lub dzika i dawano mu trzy płazy 
kordelasem: przy wyliczeniu pierwszego ra- 
zu wotano ho ho, to dla JPana który był 
naystarszy z przytomnych; przy drogim Jw 
Jw, to dla orszaku Myśliwych, przy trzecim, 
to dla szlachetnego prawa łowieckiego, Pod- 
czas tego obrzędu powinni byli wokoło sto- 
iący strzelcy praw
 ręką dobyć Iwrdelasa 
na kilka cali z pochwy. Smieszny ten zai. 
ste zwyczay który do zachowania ięzyka i 
zwyczaiów łowieckich wielce się przyczyniał, 
iest bardzo dawny, lecz na szczęście wielu 
nieświadomych Myśliwych rzadko teraz bywa 
wypełniany. Panów karano tylko stęplem , 
albo się wykupywać dozwalano. U. 
KARAĆ mówi się o psie, gdy ieden dru- 
giego k,!sa np. ogar stary karze młodego. U. 
KARBY drzewo ząbkowane ,po któreOl 
trze się drugim kawałkiem drzewa, dla zwa- 
bienia chruścieli. U. 
KARK.OWE ZELAZO albo SYBIRSKIE któ- 
re zwierza wpół lub za kark łapie, składa 
się ze sprgzyny!Zamka i chwatów. U. 
KARNY posłuszny, mówiąc o psie. U.
		

/x037_0001.djvu

			( 37 ) 


KARTUSZ lub TASAK pas myśliwski z ła- 
dunkami. U. 
KAZIĆ mówi się o psie, ktory innym prze- 
szkadza np. ten ogar kazi. O. 
KĄDZIEL grzywa zubra. U. 
KĄPAĆ SIJj; mówi się o kuropatwach i in- 
nych ptakach, gdy te w,piasku dołki sobie 
g rzebia i w nich siedza. U. 
. o 
KĘSY zęby drapieinych zwierząt. U. 
KICAĆ biedz powoli, mówiąc o załącu np. 
zaiąc pokicał. U. 
KIELNIA ogon bobra. U. 
KIERAĆ głos wydawać, mowi
c o zo- 
rawiu. U. 
KIPIĆ biedz pr\;dko, mówiąc o zalącu. U. 
KIŚĆ p, .fiiałek. 
KITA ogon lisa. U. 
KLAPAK kaczka dzika młoda, ktora ie- 
szcze latać nie moze. U. 
KLAPIER.NIA lub KROLlKARNIA mieysce 
ogrodzone, w którem się króliki chowaią i 
gdzie są umyślnie w ziemi mieszkania dla 
nich porobione. K. 
KLAPA p. jlafor. 
KLAROWNY GŁOS p. głos 3. 
KLEKOTAC p. gtegotać. 
KLĘPA łoś samica. U. 
KLOC tak nazywaią kawał drzewa przy- 
wiązanego na szyię psu myśliwskiemu po 
powrocie z polowania, aby z tym ci\;ta-
		

/x038_0001.djvu

			( 38 ) 


rem nie był w stanie sam biedz w pole be
 
strzelca. U. 
KLUCZ I. narzędzie do rozbierania i skła- 
dania zamku strzelby. U. 2. Klucz zaiąca, 
iest to iego skok, przez który stara się swe 
tropy pomieszać, nim KI kotlinie spocznie; 
bywa dwoiaki, pierwszy wtyłapotem wbok, 
drugi w bok, późniey w tył. O. 3. Kie- 
dy dzikie gęsi powracają z ciepłych kraiów 
w kształcie widełek np. widziałem kluc,. gęsi 
dzikich. U. 
KLUCZENIE wypełnienie klucza przez za- 
Jąca. 
KLUCZOWNIK zaiąc, który często kluczy 
w biegli. U. 
KLUCZYĆ trop na róźne strony mieszać, 
mówiąc o zaiącu_ L. 
KŁAKI włosy czyli szerść niedźwiedzia. U. 
KŁAPAĆ głos wydawać, mówiąc o s'tpie. B. 
KŁODKA kawałek deski, na którey wią- 
Ź, się oka sieci. U. 
KŁUĆ p. podcinać. 
KŁUSOWNIK złodzicy i :tabóyca zwierz'ł 
dzikich, ochraniauych w iakim lesie. U. 
KNEBEL lub KNYBEL I. kawałek toczo. 
Jlego drzewa grubości palca, którym sieci 
bywaią spinane; 2. kawał drzewa, którym 
psy rozsprz\;gaią gdy sit; zatn
; 3. kawałek 
drzewa, który złowionemu dzikowi lub 
wilkowi w paszcz\;k\; się kładzie. U.
		

/x039_0001.djvu

			( 39 ) 


KNERLOW AĆ złowioncmu dzikowi lub wil. 
kowi knebel w pysk ukośnie włozyć i pa- 
szczęki związać. U. 
KNIAŹ tak naśladuią głos duszonego za- 
iąca np. kot złapany od charta krzyknął 
kniaź kniaź. U. 
KNIEIA pewna część lasu w którey si\; zwie- 
rzę znayduie np. w tcy puszczy są knieie głę- 
bokie i pod.rz)'te. O. U. 
KNIEIOWKA I. gatnnek trąbki myśliw- 
skiey wielkicy i grubey, inaczey borówka zwa. 
ney. uzywaiącey się w wielk.ich lasach na 
grubego zwicrza; 2. krótka strzelba. U. 
KOBIEC pewny gatunek sicci na ptaki. U. 
KOBY
A p. Ekram. 
KOCI
 młody zaiąc. 
KOCIEC albo koiec 
wielkie ptaki. U. 
I\.OCZOWANIE, KOCZOWISKO mieysce 
spoczynku zwierząt np. w .kniei koc;:;"ie wiel- 
ki zwierz. L. 
KOCZUR kot dziki (samiec). L. 
KOGUT kuropatwa samiec. U. 
KOKAĆ głos wydawać, mówiąc o cie- 
ciorce. B. 
KOKCIELIĆ głos wydawać, mówiąc o par- 
dwie. B. 
KOLBA tylna część osady u strzelby, któ- 
ra w strzelaniu przysadza się do ralnienia. L 
KOł.O W ANIE p. obiaUźkcz. 


U. 
sadz czyli klatka na
		

/x040_0001.djvu

			( 40 ) 


KOł.OWROT pewny gatunek sidła. U. 
KOMINEK I. podskok zwierza np. zaiąc 
dał kominka. L.,.. Przewrócenie się ptaka 
w Jocie. U. 
KOMORA I. piersi zwierząt rochmannych 
np. klępę w komorę trafił. 2. Mieysce w iamie 
borsuka lub lisa obszernieysze, w którem 
zwykle spoczywają. U. 
KONDEL pies pospolity, s!rÓŹ domu. K. 
KONDLEĆ kiedy pies odrodzi si\; od swe- 
go gniazda. U. 
KOPIEC ziemia, którą lis lub borsuk grze- 
biąc nory na wierzch wydobywaią. U. 
KOPYTEl\t GONIĆ mówi sił. o psie który 
goni po tropie. O. 
KOPYTNY PIES który po tropie ściga za 
zwierzem. O. 
KORALE I. gałki z drzewa okrągłe i wy- 
drafone, w które są powbiiane ostre sztyfty 
zelazne; te na sznurek nawleczone ki'adą na 
szyi.. psom legawym zbytecznie gorącym w u. 
lrładamu dla pohamowania. U. 2. Mięsiste 
czerwone wyrostki na głowie przy oczach 
niektórych ptaków. L, 
KORDELAS pałasz myśliwych' czyli kord 
od lasa. L. 
KORONA kilka gałęzi razem rosnących 
przy cienkim końcu rOgów ielenia. U. 
KORPAŁ albo KORPAL tak zowią Myśli- 
wi zaiaca na Podlasiu. L. 
,
		

/x041_0001.djvu

			( 41 ) 


KORYTO pewny rodzay sieci, którey sił 
bokI za pomoc
 sznurów u wierzchu stu- 
laią. U. 
KOSMYK lub OSMYK ogon zaiąca. L. 
KOSTR UCH gatunek psa gończego. L. 
KOSZLON zaiąc. U. 
KOT l. zaiąc; inni tez zowią kot polny: M. 
2. czas wydania płodu samicy zaiąca np. za- 
iące Sł w kocie. U. 
KOT LBŚNY zbik. U. 
KOTLINA lub KOTOWINA mieysce gdzie 
zaiąc spoczywa. U. 
KOTŁOWY p. łowczy. 
KOTNA płód nosząca, mówiąc o zaiącll sa- 
micy. U. 
KOT SASA głos doiddzacza za zaiącem, 
którym psy do gonienia zachęca. O. 
KOTWICA haki, któremi si" zelazo do 
ziemi przytwierdza, aby zwierz złowiony z tem. 
ze nie uszedł. U. 
KOZA sarna. U. 
KOZIOł. lub SARNIEC sarna samiec. U. 
KOZIOł.KOWAĆ przewracać się na po- 
wietrzu, mówiąc o ptakach. U. 
KOŹLĄTKO młoda sarna. U. 
KOŹUCH albo SMUŹ skóra zaiłca. U. 
KRAKAĆ głos wydawać, mówiąc o kru. 
ku, wronie i ślepowronie. B. 
KRAŚNY tłusty, mówiąc o ieleniu. U 
6
		

/x042_0001.djvu

			( 42 ) 


KRĄG wielkości talerza, z drzewa zrobio- 
ny, umocowany bywa w wodzie równo z iey 
powierzchnią, około którego są sidła: na 
nim przywiązuią kaczkę, która zwahia inne. U. 
KREDYT przywi
zanie psów do Myśliwe- 
go np. psy maią kredyt do tego doiez- 
dżacza. O. 
KRERAĆ głos wydawać, m6wiąc o łabę- 
dziu i kuropatwie. B. 
, 
KROLIKARNIA p. klapiernia. 
KROWA p. Ekram. 
KRZĘCZYĆ głos wydawać, mówiąc osłom- 
ce. B. 
KRZYCZEĆ bydź duszonym od chartów 
np. zaiąc krzyknqł. U. 
KRZYCZEĆ NA OKO kiedy pies goniąc 
głosem po trople, postrzegłszy zwierza, mo 
cniey g'Fć zacznie. U. 
KRZYKAĆ głos wydawać mówi
c o odyń- 
cu. B. 
KRZYKLIWY mówi si" o ogarze, który 
ma mocny i nieprzyiemny głos. O. 
KRZYŻ skakanie ielenia, kiedy ten go. 
niony star
 si" swe tropy pomieszać. U. 
KSYKAC głos wydawać mówiąc o dropiu. B. 
KSZYK p. bekas 4. 
KUFA pysk psa legawego. U. 
KUKAC głos wydawać mówiąc o kukułce. L. 
KUPLOWAĆ wiele psów razem powiązać, 
prowadząc ie na polowanie. U.
		

/x043_0001.djvu

			( 43 ) 


KURA kuropatwa samica. U. 
KUREK ta część zamku u strzelby w kt6- 
rą si\; skałka wprawia. L. 
KUROPATWOWE SAMOł.OWKI połapki 
do łowienia kuropatw. K. 
KUROPATWIA SIEĆ ZIMOWA ma oka 
większe od roziazdu, do którey dwóch koń- 
ców przyuaymniey po 15. sązni sznurów 
przywiązać trzeba, aby ciąguący ią iak nay- 
daley od kuropatw znaydowali się: przy 
świtaniu tylko i mrokiem łowić mozna t
 
sieci ą. K. 
KUTNICA sieć dwa łokcie długa, okrą- 
gła, podobna do więcierza na ryby, słuzy 
do łapania ptaków. U. 
KUWIEK piszczałka do wabienia ptaków. L. 
KUW1EKAĆ wabić kuwkkiem. L. 
KWAKAĆ głos wydawać, mówiąc o dzi- 
kiey kaczce. L. 
KWIAT I. ogon ielenia; 2. koniec biały 
u ogona lisa. U. 
KWIATEK p. bukiet. 
KWIEL piszczałka z drzewa do wabienia 
ptaków. U. 
K WILIC J. wabić ptaki kwielem; U. 2. głos 
wydawać, mowiłc o sokole, rarogu białozo- 
rze, jastrzębiu i krogulcu. B. 


'" .h..
		

/x044_0001.djvu

			( 44 ) 


LABIRYNT p. ogródek wilczy. U. 
LABIROWAC, LAWIROWAĆ krąfyć lub 
kołować po powietrzu, mówiąc o ptakach 
drapiefnych. L. 
LALA, HALALA głos doieźdź-czów szczwa- 
iąc psami. L. 
LAMENTOWAĆ głos wydawać, mOWląc o 
słowiku. B. 
LAMPY oczy wilka. U. 
LASA podobna do tey, iakiey uzywaią 
w słodowni, potrzebna iesqn.zy iastrzębcu. U. 
LATACZ ptak drapiezny, który umie pl'ze- 
latywać na berło myśliwskie w czasie polo- 
wania na ptaki. U. 
LATARNIA głowa wilka. U. 
LEGART wyzeł. U. 
LEGARTOWAĆ próŹIJowaó zpsami, me- 
polować. U. 
LEGA WE POLE polowanie z psem lega- 
wym na lotną zwierzynę. L. 
LEGAWKA gatunek rogu myśliwskiego, 
uzywany przy obławie. L. 
LEGAWY, LEGAWIEC p. wyźeł.
		

/x045_0001.djvu

			( 45) 


LEGOWISKO, ŁOzYSKO mieysce spoczyn- 
ku zwierząt. B. 
LEITHUND p. pies. 
LEP massa zrobiona z iagód iemioły i tak 
kleyka, fe byle ptak usiadł na rózgę tą£ 
massą namazaną, przykleia się do iey. M. 
LEPOWA ROZGA lepem pociągnięta róz
 
ga. K. 
LEPOWA SIEĆ ramy wielkie, na których 
wzdłuz są napięte 
znurki lepem obwiedzio. 
ne, do łapania ptaków w nocy przy świa- 
tle słuźące. K. 
LEPOW A SOSZKA tyka, na którey rózgi le- 
pem pociągnięte do łapania ptaków osadza- 
ią się. U. 
LESICA skrzywa z la
ek mniey więcey od 
siebie odległych zrobiona, w którey ptaki lub 
zwierzeta ssace chować mozna. U. 
, , 
LEŚNE podatek ciągnięty z płodów le- 
śnych i myśliwstwa. L. 
LESNY PIES borsuk. U. 
LETKO tak mówi się do wyHa, afeby 
powolnie posuwał się ku lotney zwierzynie. U 
LETNI ZWIERZ w lecie urodzony. U. 
LEŹA mieysce spoczynku czarney zwie- 
rzyny. U. 
LE:Ż:EĆ przebywać, znaydować się, mó- 
wiąc o borsukach np. borsuk Idy w iamie. U. 
LISIARZ lak zowi, psa do polowania na 
lisy zdatnego. L.
		

/x046_0001.djvu

			( 46 ) 
LOCHAC SIĘ p. dzik. 
LOFTKA szrót wi\;kszy czyli kulki małe; 
iest czterech gatunków, noszących nazwisko 
numeru I. 
. 3. 4. U. 
LOTKI I. pióra naygrubsze w skrzydłach 
U ptaków. L. 
. Kaczki młode. U. 
LOTNA ZWIERZYNA ptaki. U. 
LOTOWE SIECI pewny gatunek sieci u- 
zywanych do łowienia kuropatw. L. 
LOTY skrzydła ptaków. U. 
LUFA p. rura. U. 
LUSTRO I. fioletowo. zielone piórka na 
skrzydłach ukaczek dzikich np. młoda kacz- 
ka dostała iu£ lustra. 2. Ogon babnta. U. 
LUZEM mówi się o psach gODczych, gdy 
te niezesforowane idą na polowanie. U. 



":;..:o' 

 tłJ ';" " 

 ,,' 
-
III'II"?\ 
lift- ' 

 
 
 
 
r' 

 
 ' ;(- 
I.--J. "';:-f' 
,r.. -. ,<,
		

/x047_0001.djvu

			( 47 ) 


ŁACIASTY pstrokaty, mówiąc o psie. U. 
ŁADUNEK rurka blaszana, w samym śrzod- 
ku w pół przegrodzona, w którą z iedney 
strony proch, z drugiey szrót wsypuie si" i 
wełną która razem służy za przybitkę zaty- 
ka się, a to dla pr"dkiego i iednostaynego 
nahiiania strzelby. Ładunki hywaią zazwy- 
czay noszone w pasie nmyślnie na ten ko- 
niec sporządzonym, który po myśliwsku zo- 
wie sie kartusz. U. 
. 
ŁAIA, ZŁAIA luh ZGRAIA gromada psów 
gończych. L. 
ŁAMAĆ l; kiedy ptak drapieźny inne pta- 
ki zabiia np. iastrząh złamał gołębia. Mó- 
wią teź niektórzy, iastrząb umorzył gołębia. 
2. Zwodzić np. kot łamie charty; znaczy, źe 
zaiac zwodzi chart y rzucaiac sie w strone. U. 
c 'c c 
ŁAŃCUCH I. kiedy kuropatwy iedna za 
drugą idą, np. widziałem łańcuch kuropatw; 
2. gdy przy obławie ludzie linią postępuią 
np. łańcuch obławników dohrze knieią prze- 
szedł. U. 
ŁANI ieleń samica B. 
ŁAPA noga wilka i niedźwiedzia. L. 
ŁAPKA, ŁAPECZKA, POł.APKA samołów. 
ka słuźąca do łowienia zwierząt i ptaków. L. 
ŁAPKOWE ŻELAZO p. denkowe. 
ŁAWA znaczy, kiedy kilka psów razem wie. 
dney linii czyli rzędem zwierza gonią np. 
psy ławlł idą. O.
		

/x048_0001.djvu

			( 48 ) 


ŁA WKA luh BLACHA ta część zamkn u 
strzelby, do którey wszystkie iego cz"ści są 
przymocowane. u. 
ŁGARZ pies który daleko unosi się i szu- 
ka zgubionego tropu, czyli iak Myśliwi zo- 
wią zakłada, wracaiąc zaś zwodzi inne psy 
głosem. O. 

ODYGA ta część rogu ielenia, z którey 
{J
zle wyrastaią. U. 
ŁOM p. budowisko. 
:ŁOWCA p. przeiemca. 
ŁOWCZE SIECI wszystkie które si" do 
łowów mywaią, są bardzo rózne i prawie 
dla kazdego gatunku zwierząt inney wiel- 
kości. L. 
ŁOWCZY I. rządzca łowów. Wiadomo ze 
za dawnych czasów polskich był urząd Ło- 
wczego, który miał obowiązek trudnienia się 
łowami Króla. L. 
2. Łowczy albo ŁoWieC iest to wyraz ozna- 
czaiący tego, który si" łowiectwu poświęca. 
Łowiec umieć powinien historyą naturalną 
dzikich zwierząt, znać iak ie wychowywać 
i ochraniać, do ich łowienia zwierzęta u- 
kładać, sieci i połapki robić, i bronią wła- 
dać. Poniewaf iest rzeczą niepodobną by 
nahydź doskonałey wiadomości łowienia kaz. 
dego gatunku zwierząt dzikich, azatem ci 
którzy si\; poświ\;caią łowiectwu, obieraią 
tylko pewną cz"ść tey sztuki. Ztąd Łowcy
		

/x049_0001.djvu

			( 49 ) 


zowii} się od swych szczególnych zatrudnień 
rozmaicie, iakoto: 
l. Myśliwyalho Myśliwiec I. odbywa małe 
polowanie z gończemi psami, umie tako- 
wemi zarządzać i uzywa ich zmysłu i mo- 
cy do sztucznego szukania, prędkiego znale- 
zienia i gonienia zwierza. O.
. Znawca i 
maiłcy upodohanie w myśliwstwie, luh iakim- 
kolwiek rodzaiu łowiectwa. U. 
Strzelec uzbroiony w czasie łowów strzel- 
bą, na stanowisku zwierza oczekuie. U. 
Polownik zatrudnia si
 łowami na czystem 
polu z chartami. U. 
Ptasznik poluie z psem legawym, alho ło- 
wi lotna zwierz y ne. K. 
, , 
Sokolnilr, Sokolniczy sposobi ptaki drapie- 
zne do łowów, lub z niemi poluie. U. 
Baźantnik ma dozor nad wychowaniem i 
strzezeniem baz.ntów. K. 
Zwiernik ma dozor nad wychowaniem, 
utrzymywaniem i strzdeniem zwierząt w zwie- 
rzyńcu. K. 
Stanowniczy wyśledza w którym ostępie ia- 
ki zwierz się znayduie i strzelców po sta- 
nowiskach rozprowadza. U. 
Doie£dźacz lub obiezdnik konno podczas 
polowania psy doiezdz. i tropu zwierza pil- 
nule. O. 
Osocznik rozstawionych sieci stl'2e2e aby 
zwierz przez takowe nie pl'2edarł się. L. 
7
		

/x050_0001.djvu

			( 50 ) 


Sietnik lub Sietniczy sieci wią
e albo sieci 
rO:ióstawia przed łowami. U, 
Szczwacz trudni sili zachęcaniem psów do 
gonienia. B. 
Kotłowy lub H'oJ,nica psiarski zaymuie się 
wychowaniem, karmieniem i opatrywaniem 
psów. O. U. 
ŁOWIĆ łapać albo zabiiać wszelkie zwie- 
rzęta ssące i ptaki. U. 
ŁOWIECTWO iest umiejętnością albo sztu- 
ką łowienia i zabiiania róźnych zwierząt ssą' 
cych i ptaków, siłą, zręcznością i wszelkie- 
mi sposobami. 
Łowiectwa następne są podziały: 
I. I!'ielkie polowanie, do którego nalezą: 
A. Zwierzęta ssące. 
A, Spokoyne. B. Drapieźne. 
Łoś Niedźwiedź 
Jeleń Wilk 
Daniel Lis 
Dzik Ryś 
Sama i t. d. Zbik i t. d. 


B. 


A. Spokoyne. 
Głuszec 
Cietrzew 
Drop 
Baz.n t 
Geś dzika 
C
apla i t. d. 


Ptaki. 
B. Drapiefne. 
Orzeł 
Sokoł 
Sęp 
Jastrzab 
Kania' 
Krogulec i t. d.
		

/x051_0001.djvu

			( 51 ) 


2. Małe polowanie. 
A. Zwierzeta ssace. 
c c 
A, Spokoyne. B. Drapiezne. 
Zaiac Borsuk 
Bób
 Kuna 
Wiewiórka I t. d. Wydra 
Tchórz I t. d. 
B. Ptaki. 
A. Spokoyne. B. Drapieżne. 
Bekas Kruk 
Gołab dziki Kukułka 
Jarz
bek Puhacz 
Kac
ka dzika Sowa 
Kuropatwa Sroka. 
Słomka i t. d. Wrona. i t. d. 
Joni dzielą łowiectwo l. na wielkie 2. na 
.irzednie 3. na małe polowanie. 
W takim razie nalezą do wielkiego polowa- 
nia: ieleń, dzik, sarna, niedźwiedź, głuszec 
drop, zóraw. łabędź. 
Do śrzedniego: koza dzika, dzik, wilk, ia- 
rząbek. 
Do małego: ione wszystkie zwierz\;ta ssą- 
c e i ptaki. 
Poniewai w róinych okolicach względem 
t ak owych podziałów zwierząt, które do wiei. 
kiego, śrzedniego lub małego polowania na- 
lezą, są niektóre róznice, przeto nic o te", 
z pewnością powiedzieć niemofna. U. 
ŁOWISKO mieysce łowów. L.
		

/x052_0001.djvu

			( 52 ) 


ł.OWY są częścią łowiectwa i odbywai,! 
si\; w lasach na grubego zwierza, gdy lako- 
wy złowionym lub ubitym bydź ma. B. U. 
ŁOYNA tłusta, mówiac o sarnie. U. 
ł.OŹE p_ osada. . 
ł.OŹNIK p. osadnik. U. 
ŁOŹYSKO p. legowisko. 
ł.UCZNY zowie się pies, który zwierzom 
gonionym z przodu zabiega. L. 
ł.UPIEŹ kawałek iakiego pokarmu przy- 
wiązuiący się do głowy ptaka wypchanego, 
dla zachęcenia i wyuczenia ptaków drapief- 
nych do łowów U. 
ł.UPUR wilk. U. 
ł.YŹKI uszy ielenia. U.
		

/x053_0001.djvu

			( 53 ) 


MACICZKI gwinty w grubszym końcu strzel. 
by, w które wkręca się tylna szruba. U. 
MACIORA dzika świnia, stara maciora wię- 
cey iak pięć lat maiąca, maciorka młoda 
dzika świnia. L. 
MAIACZYĆ krązyć w koło, np. zaiąc ma- 
iaczy. L. 
MAIAK czółno obstawione trzciną lub ga- 
łęziami, na którem myśliwy lotną wodną 
zwierzynę zbliska podpłynąć moze. U. 
MAIŻ zowie się kazdy ptak drapieźny, któ.. 
rego zaczynaią układać do pola. L. 
MAł.KUS zowie się samiec sarna, który 
rogi zrzucił. U. 
MAMLAĆ kiedy wyzeł lotną zwierzynę 
złowiwszy, takiey nie aportuie, tylko nad nią 
się zabawia. U. 
MAMRZEĆ, MAMRUCZEĆ, MARKOnĆ, 
głos wydawać, mówiąc o niedźwiedziu. U. 
MANIAK skóra z zabitego cietrzewia wy- 
pchana, słuźąca do zwabienia cietrzewi. U. 
MARCOWAĆ popęd płciowy zaspakaiać, 
mówiąc o zbikach i rysiach. U. 
MARCZAK zaiąc marcowy, w marcu uro- 
dzony. U. 
MASKA I. okrycie z gałęzi do obręczy przy- 
mocowane, którego ptasznik uzywa podcho- 
dząc ze strzelbą pod lotną zwierzyn\;. 2. Skó- 
ra ze zwierza, którą się strzelec okrywa kie- 
dy ptaki usiłuie podeyśdź. U.
		

/x054_0001.djvu

			( 54 ) 


MATNIA ta część u niewodu ptaszego, do 
którey ptak dostawszy się złapanym bywa. L. 
MECH, SCYPUł. skóra, którą nanowo 
odrastaiące rogi rogacza i kozła są obrosłe. U. 
METR zaiąc stary, tak obrotny źe go u- 
szczuć trudno. U. 
MI - MI głos mi'odych sarn 
wych naśladowany, którym 
sarny. U. 
MIARKI PROCHOWE naczynia leykowatey 
postaci zrobione z blacby lub rogu, noszą si\; 
przy torbie myśli wskiey i słuzą do iednostay- 
nego nabicia strzelby. L. 
MIASTECZKO BOBROWE składa się z kil- 
ku lub kilkunastlI domków bobrowych i 
ma sWóY pewny obwód, do którego bobry 
zamieszkałe innych niedopuszczaią. U. 
MIESZEK p. przepior I. 
MIEYSCOWY l. zowie się zwierz który 
w iakiey kniei zawsze zostaie; 2. zaiąc który 
nim go ruszono lezał w kotlinie. U. 
MIESZANIEC zowie się pies z róznego gnia- 
zda pochodzący. U. 
MIĘSISTY gruby, mówiąc o rUrze od strzel- 
by. U. 
MIKOT wabik sztuczny do wabienia sarn 
słuźący. U. 
MIKOTAĆ 
MILCZEK 
goni. O. 


przez myśli- 
wabia stare 
, 


wabić sarny. U. 
zowie si
 pies, 


który 


cich o
		

/x055_0001.djvu

			( 55 ) 


MIOT przestrzeń lasu obstawiona sieciami 
wielkiemi, w którey się znayduie zwierzyoa 
spędzona przed łowami. U. 
MIOTAĆ SIĘ wikłać się w sieciach, mó- 
wiąc o zwierzach. L. 
MIŚ albo MISIO niedźwiedź. M. 
MISTERSTWO PSA sposobność iego do my- 
sliwstwa. O. 
MISTRZ pies myśliwy, pewny swóy tryb 
polowania mający. L. 
MISTRZOW AĆ kiedy pies sztucznie zwie- 
rze goni. U. 
MLASKAĆ głos wydawać, mówiąc o zbiku. B. 
MLECZNE ROGI tak nazywaią nowo od- 
rastaiące u ielenia rogi al. do czasu ich czy- 
szczenia, czyli wycierania mchu. U. 
MŁODZIK tak nazywaią kazdego zwierza 
młodego. U. 
MŁYŃCEM wokoło, czyli krąźąc np. zaiąc 
młyńcem ucieka. L. 
MOCNY wielki, mówiąc o zwierzach np 
mocny kot. U. 
MROWNIK p. bartnik. 
MRUCZEĆ głos wydawać, mówiąc o nieM.- 
wiedziu. B. 
MRZEŻNA sieć na cietrzewie, dwa razy 
tak długa iak szeroka. U. L. 
MUC, MUCYK pewny gatunek psa. L. 
MUSKAĆ I. wabić zaiąca. 2. Mówi si" O
		

/x056_0001.djvu

			( 56 ) 


charcie, który goniąc za zaiącem, pyskiem 
tylko trąci iego a złapać niemoze. U. 
MUSZKIET strzelba podobna do źołoier- 
skiey broni. L. 
MUSZTUK nasada czyli ta CZ\;ŚĆ przy ro- 
gu myśliwskim, która słuzy do zadęcia. L. 
MYDł.O, MYDł.OWAĆ Lp.pudło; 2. kie- 
dy chart w tyle za innemi goni np. chart 
mydło wozi. U. 
MYLIĆ kiedy sarna usiłuie swe tropy po- 
mieszać. O. 
MYŚLICZEK suknia uzywana do polowa- 
nia. L. 
MYSLIWIEC p. .łowczy. 
MYŚLlWSTWO I. cześć łowiectwa, od- 
o 
bywa się z ogarami lub gończemi psami. 2. 
Zabawa znawców i maiących upodobanie 
w iakimkolwiek badź rodzaiu łowiectwa. L- 
, 
MYSLIWSKA TRĄBA p. róg myiliwski. 
MYŚLIWY p. .łowczy. 
MYSZKOWAĆ mówi si\; o zwierzn drapie- 
znym, kiedy za śladem bydlęcia lub wleczo- 
ney pon\;ty postępuie. L.
		

/x057_0001.djvu

			( 57 ) 


NABIEDZ zmordować np. nabiegł charty 
polowaniem. U. 
NABOY ilość prochu potrzebna do wystrza- 
łu ze strzelby. L. 
N ADLOTKA pióro naypierwsze w skrzydle 
u ptaka. U. 
N ADST A WEK pal w dole wilczym, na któ- 
rym iest krąg drewniany z pręcikami słomą 
przykrytemi. U. 
NADSZCZEKIWAĆ albo NASZCZEKIWAĆ 
kiedy pies iakie zwierze zoczy, a przyblizyć 
się do niego nie moze lub nieśmie , i tylko 
się gI'osem odzywa. U. 
NADWIETRZA
Y TROP ślad którego psy 
gOllcze dobrze nie czują., O. 
NAGONNA SiliĆ iest ta, pod którą napę- 
dzaią ptaki. U. 
NAKRYWALNA SIEĆ p. roziazd. 
NAŁOtONY KUREK odwiedziony na dru- 
gi spust. L. 
NARASZCZAĆ popęd płciowy zaspakajać, 
mówiąc o bahntach. U. 
NARAZ dawniey poddani byli obowiąza- 
ni dawać panom swoim podatek na karmie- 
nie psów. Ta myśliwcza u nas powinność na- 
zywała się naraz. Jnne podatki były, bobro- 
we, psiarsk ie, sok ołowe, obraz. L. 
NASADA STRZELBY iey okucie i ozdoby. L 
NAsADKA /. połapka na lisy i tchórzc: 
8
		

/x058_0001.djvu

			( 58 ) 



. ptak siedzący na iaiach np. ubił nasadk, 
kuropatwę. L. 
NAŚLADNIK pies który za innemi wtyle 
goni. U. 
NASTOPERCZYĆ, NASTORCZYĆ nastawić, 
mówiąc o sidłach. L. 
NASTROGA I. deska z wagą nad wilczym 
aołem, na którą wilk stąpiwszy. przewafy 
sie i w dół W p ada. 2. Poneta dla zwierza 
, , 
połozona. L. 
NASZCZEKIWAĆ p. nadszczek!wać. 
NASZCZUWANIE zachęcanie psów do go- 
l1ienia za iakim zwierzem. O. 
NA SZTYCH kiedy zwierz idzie prosto do 
strzelca np. na sztrek lis wyszedł. U. 
NAWAR A potrawa przygotowana dla psów.L. 
N A WIĄZKA sidło z przynętą na zwierzęta 
ssące. u. 
N A WŁOKA poWróz na który brzeg sieci 
l1awleka si\;. L. 
NAWOŁAĆ psy do gonienia za zwierzem 
na trop przywabić. O. 
NAZIMEK, NAZIMIEC zaiąc iesienny. U. 
NAZNACZONY TROP ślad zwiena po któ- 
rym iuZ psy goniły. U. 
NĘCISKO mieysce na którem łowią si\; zwie- 
rzęta i ptaki za pomocą przynęty. L. 
NĘT, NĘTA, NĘTKA, PONĘTA, PRZY. 
NĘTA, WNĘT zowią ten pokarm, którym 
przynęcić mozna ptaki i zwierz\;ta sSłce. L.
		

/x059_0001.djvu

			( 59 ) 
NIEDBAŁ Y GŁOS p. głos 4- 
NIEDOKUNKA kuna niedorosła. L. 
NIEDOLISEK lis młody na początku ie. 
sieni. L. 
NIE UKROTNY nieoswoiony, mówiąc o pta- 
ku drapieznym. U. 
NIE UNOSZONY nie wyuczony ieszcze do ło. 
wów, mówi
c o ptaku drapieżnym. K. 
NIEWOD PTASZY sieć nakształt niewodu 
uzywanego do łowienia ryb, matni,! tylko ma 
dłuźsz,! na obręczach op iętą. K. 
NIKCZEMNY mały, mówiąc o zwierzach. U. 
NlZKI LAS małe krzaki. U. 
NOCNE ŁOWY które się w nocy odbywa- 
ią, a osobliwie na lotną zwierzynę i zaiące. U. 
NOR p. iaŹWlec. 
NORA albo lAMA podziemne mieszkanie li- 
sa, borsuka, bobra, wydry; bywa dwoiaka: 
fodzayna i tymczasowa. U. 
NOROGI płuca czyli wn\;trzności sarny i 
ielenia. U. 
NOS I. pysk lisa: U. 2. koniec śpiczasty 
kolby przy strzelbie. L. 
NOSACIZNA choroba psa, sprawuiąca drze- 
nie we wszystkich członkach przy obfite m od- 
chodzeniu wilgoci z nosa. L. 


.
		

/x060_0001.djvu

			( 60 ) 



 .,; l"lr'" 
-, \-\J-
,./"H:. 
,'. '; "
i-''':'
>
\:t

 
- ""," ,I!ł)rJ ''' f1 '''' 
-, ::'J


.. i)
,* . '.J':,i. :f;,-:;' 
>,:'" " ,:,rL 
 ;'
.4 -c""" '. 
,.' ' , 
 
 ,......,".) ,, ' , ') 
-' " -;
 ''':_ĘI..
 -. :
..
,
.
' 
" . ,'.t.._'........" ': 
;
'..;	
			

/x061_0001.djvu

			( 61 ) 


chu zmarzły, po którym polować niemo. na 
gdyz się psy załamuią. U. 
OBŁA W A gatunek łowów z dostatecznł licz. 
bą ludzi, któremi si\; iaka przestrzeń lasu 
obstawia, lub tez z niemi przechodzi się; 
bywa dwoiaka: I. ruchoma, gdy obławniki 
iaką część lasu w linii przechodzą, 2. stała, 
kiedy stoią na mieyscu i tylko zwierza od- 
straslaią, aby za linii
 nie uciekł. L. 
OBŁA WNIKczłowiekdo obławy nalezący. U. 
OBRACAĆ mówi si\; o zaiącu, gdy ten na. 
pędzony od chartów, na bok nagle się zwra- 
ca np. charty obróciły kota. U. 
OBRACAĆ TRĄBĄ sposobu tego mówie- 
nia uzywaią, kiedy podczas polowania łow- 
czy trąbi, a na głos iego inni myśliwi roz- 
kazy wypełniaią. O. 
OBROŹ, OBRĄŹ. OBROŹKA naszyynik dla 
psów. Obroz ostremi cwieczkaml nabita za. 
bezpiecza ch
rty od wilka za szyięłapiącego. U. 
OBSIEKAC kiedy iakie zwierzę w miot bę- 
dzie wpędzone; zamknąć ten otwór którym 
wbiegło. U. 
OCHOTNY zowie się pies który rad zaią- 
ca 
ni i wyruszonego szuka. U. 
OCOKAł.Y niedbały nieochoczy , ociągaią- 
cy się, ?,ówiąc o psie. L. 
ODBIC SIl;! I. kiedy pies daleko w las za 
zwierzem zapędziwszy się, zabłądzi; 2. kie- 
dy zwierz od swego stada zostanie odpędzo- 
ny, np. kuropatwa odbita. U.
		

/x062_0001.djvu

			( 62 ) 
ODBlEGAC albo ODPRAWIAĆ SI:F,; kiedy 
pies zmordowany gonić za zwierzem prze- 
staie, np. ogar odbiegł kota, gończy odpra- 
wia s,
. O. 
ODCINAĆ SIĘ bronić się, mówiąc o zwie- 
rzacb drapieznycb np. basiur cbartom odci- 
na s,
. U. 
ODCINEK p. dzik. 
ODKRĘTKA lub SZRUBSZTAK narzędzie 
do odkręcania i zakręcania szrub u strzelby. U. 
ODPĘDZIĆ kiedy pies gończy poszedłszy 
za zwierzem zmyli się, a zwierz tymcza- 
sem daleko odbiezy np. ogar kota odpr;dził. O. 
ODPRAWA pokarm dawany psom w nad- 
grodę, kiedy zwierza złowią lub na strzal 
napędzą np. psom dał patrochy na odprawę. 
ODPRAWIAĆ SIĘ p. odbiegać. 
ODROST zowie się czas od zrzucenia rogów 
ielenia aź do doskonałego icb wyrosnięcia 
np. ieleń jest w odrojcie. U. 
ODSTA WIĆ J. odwiedziony kurek u strzel- 
by z drugiego spustn na pierwsżym posta- 
wić; 2. nastawioną połapkę spuścić. U. 
ODSTANAWIAĆ SIĘ popęd płciowy zaspa- 
kaiać mówiąc ozubrach. U. 
ODŚWIEZYĆ wyczyścić ielazo, aby rdzy 
na sobie niemiało i zadnego niewydawało 
zapacbu, któryby mógł bydi zwietrzonyn,. 
od zwierza. 
ODWIATR gatunek maści służącey do smą-
		

/x063_0001.djvu

			( 63 ) 


rOVlania :telaz, sieci, połapek i róźnych na- 
rzędzi, maiącey tę własność, iz zwietrzyć ta. 
kowe zasadzki zwierzętom przeszkadza. U. 
ODWIETRZYĆ namazać odwiatrem zelazo 
sieć i t. p. U. 
ODWODZl(; kurek u strzelby na drugim 
spuście postawić, aby mieć przygotowaną do 
wystrz:rlu. U. 
ODWOł.YWANY p.wyłeł. 
ODYNIEC lub HODYNIEC p. dzik. 
OGAR CAN1S SAGAX, DER BRACKE, LE BRAQUE, 
gatunek psów większych gończych na grube- 
go zwierza uzywanych. O. 
OGROD WILCZY, OPł.OTEKalbo WYGRO. 
DA: robi się dół wilczy zwyczaynym sposo- 
bem lecz bez nadstawka, na około tegu do- 
łu stawią dwa płoty nieco od siebie oddalo- 
ne z przykryciem, we śrzodek zaś między te 
płoty sadza się owca. Wilk rozumieiąc ze 
się ona za ptolme znachodzi, przeskakuiei 
w dół wpada. U 
OGRODEK NA DZIKI. Mieysce iakie czwo- 
roboczne mocnemi kołami ogrodzone; na 
czterech iego węgłach, równaiące się wyso- 
kości kołów spadzisto usypane są z ziemi 
wały, po których dzik. do wierzchu kołów do- 
staie si\; i stamtąd łatwo zstępuie do śrzodka, 
zachęcony wewnątrz znayduiącą się przynę- 
tą, a raz wszedłszy wyniść na powrot nie 
mofe. U.
		

/x064_0001.djvu

			( 64 ) 


OGRODEJ<.. WILCZY albo LABIRYNT miey- 
sce do którego kilka owiec wsadza się. 
ogrodzone wokoło dwoma płotami z chru- 
stu tak blisko siebie postawionemi, fe zale- 
dwo wilk przecisnąć się mote. Nad tym 
ogródkiem iest przykrycie, a z boku w płocie 
zewnętrznym są drzwiczki otworem zawsze 
stojące. Gdy tedy wilk pragnący łupu wey. 
dzie mi\;dzy płoty, nazad wyleść nie zdoła. 
bo końce chrustu są zaostrzone i w iedn
 
stron\; wplatane; przymu>zony więc iest cho. 
dzić na około, a doszedłszy do drzwiczek 
łbem ie zamyka, gdy zaś minie znowu .ię 
otwieraia. U. 
OGRUDZIC SIĘ p. obcz'qć slf. 
OKŁA.DAĆ kiedy zwierz goniony w koło 
krązy i wraca do tego mieysca z kąd był wzru- 
szony. U. 
OKNO l. mieysce prótne mi\;dzy rozsta- 
wionemi sieciami: 2. otwór albo wychód z no- 
ry borsuka lub lisa na wierzch ziemi. U. 
OKO I. kratka w sieci, z iakich cała SIec 
iest zło zona ; 2. otwor u rury strzelby czyli 
wylot. L. 
OKOCIC SIĘ płód wydawae, mówiąc o 
zaiącach, sarnach, niedźwiedziach sw'- 
szczach. L. U. 
OKOP mieysce iakie, na którem za sztakie- 
tami znayduią się owce, obwiedzione woko- 
ło rowem gł\;bokim cembrowanym i zwiera
		

/x065_0001.djvu

			( 65 ) 


chu iak dół Mlczy przykrytym, wkłÓry wilki 
chciwe zdobyczy wpadaią. U, 
OPAŁKI sidła do łapania kuropatw. U. 
OPĘCINY. p. pęca. 
OPIERZYC strzeliwszy' do ptaka nie ubić 
go, lecz tylko tak postrzałem drasnąć, ze 
si\; pióra z DIego posypią. U. 
OPŁOTEK. p. ogrod wilczy. 
OPORZĄDZIĆ oskubać pióra z zabitego pta, 
ka, np. oporz'idzić słomkę. 'L. 
OPOWIADAĆ kiedy pies goniąc za zwierzem, 
głosem znać daie np. ogar kota opowiada. O. 
OPRA WlAĆ popęd płciowy zaspakaiać, mó- 
wiąc o odyńca. U. 
OPUST nóz przy kordelasie. kt6rym sięfitr- 
ba ze zwierza wielkiego tylkoco ubitego spu- 
szcza. U. 
OPUSZCZAĆ SIĘ mówi się o ieleniach i 
sarnach, gdy te z iedney kuiei do drugiey 
przechodzą np. opu.lciły się ielenie. U. 
ORZECH ta część w zamku strzelbowym 
przy walcowem kołku, którą spręzyna wiel- 
ka odpiera. U. 
OSACZYĆ obstąpić lub okrązyć zwierzę 
w kniei wyśledzone. U. 
OSADA albo ŁOŻE drzewo u strzelby, w któ. 
re rura, zamek i wszelkie przybory osadzai
 
się. L. 
OSADNIK albo ŁOŻNIK rzemieślnik osa. 
dzai,cy strzelby. U. 


9
		

/x066_0001.djvu

			( 66 ) 


OSIECIC obciągnąć cr;yli obstawić iakie 
mieysce sieciami. L. 
OŚLADA p. oszlada. 
OSMAK ieleń o ośmiu gałęziach. U. 
OSMYK p. kosmyk. 
OSOCZNIK p. łowczy. 
OSTĘP, aBS TĘP przestzeń pewna lasu w któ. 
rey się zwierz znayduie, mnieysza od kniei. U. 
OSTltE POLE zmarzła ziemia maiąca gru- 
dy na sobie. U. 
OSTRO GONIĆ gdy pies tuz za zwierzem 
goni. U. 
OSTRY NABOY nabicie strzelby szrótem 
lub kulą. L. 
OSTRZELlĆ lub PŁOSZYĆ do ptaka kilka 
razy strzelać i nietrafić np. ptaki oslrzelane 
luh spłoszone r;naczy, przestraszone których 
zeyść niemozna. U. 
OSZCZEK, OSZCZEKIWANIE głos psa naie. 
dnem mieyscn wydawany, a to gdy znaydzie 
zwierza, do którego zblityć się nie smie lub 
niemok L. 
OSZCZEP drąfek z widłami ł.elaznemi, któ. 
ry w polowaniu na dziki lub niedźwiedzie 
bywa uzywany. U. 
OSZLADA lub OŚLADA, trop kuny leśney 
wytłoczony na śwido spadłym śniegu, kiedy 
ODa z iednego drzewa na drugie przechodzi. M. 
OTARCZYĆ napędzić kuropatwy pod sieć 
nastawioną, zasłoniwszy się ekramem. U. 
OTOK s
nur którym przytrzymuie si\; wy- 
ieł w czasie układania. U. 
OTOKOWY p. wyieł.
		

/x067_0001.djvu

			( 67 ) 


-" 
, 

 'i';
' 
-:...:..\.

,
, 
. 
' .':'....
,;.",\
)r..': .. 
".. .,= 
 
' -, " 
'.
, .. ,' ' , ,,,..

 . 
)...--iII' ... '" - 

. i>"\.
 /; T.......... 

, - ;.,< ...;:'....., '1- "" 
" 1 "'-" , ", } .- ,\
 
 =-, 
)$f: -', 
 ' '. ","
 
/ -,-- ,. -,.." <,, '".' . , " . .,,-.....' 
"i
,
 '. " 


PACH powonienie psa. U. 
PACIUK p. dzik. 
PĄD ślad zwierza po którym iuf psy go- 
niły. O. 
PĄDA słowo uzywane zachęcaiąc psy do 
gonienia. L. 
PĄDOWY pies który tropem goni. L 
PAF tak wyraza się odgłos strzału. L. 
PAI
CZYNA sieć do łowienia małych pta. 
szków, JO. łokci wysoka, 50. długa, z cien- 
kich nici zrohiona. L. 
PAŁĄCZEK gatunek sidła do łapania pta- 
szków, utywaiąc za przyn\;tę iagod z iarzę- 
biny. U. 
PANCERNY PIES w pancerz ubrany. U. 
PANCERZ odzid. sukienna rogiem wielo- 
rybim pikowana, słuząca do zabezpieczenia 
psów od szwanku, w polowaniu na dziki. U. 
PANEWKA część wydrązona przy zamku 
strzelhy, w którą proch sypie si\; i dekiem 
przykrywa się. L. 
PAPRZYSKO I. ziemia od ptaków zgrze- 
bana gdzie zerowały; 2. gniazdo kuropatwy. L.
		

/x068_0001.djvu

			( 68 ) 


PAPRZYG grzebać po ziemi, mówiąc o pta. 
kach np. kuropatwy paprzq. L. 
PARCH strupy psa opsypui
ce. O. 
PARK, PARKOT, PARKANIE l. wonia ie. 
leni w czasie ich bekania; :>. c1as popędu pIcio- 
wego zaiąca. U. 
p ARKAG SIĘ, PARKOCIĆ SU; dogadzać 
popędowi płciowemu, mówiąc o zaiącacb. U. 
PARKAN WIELKI sieć do wielkiego polo- 
wania uzywana, tak wielka, ze iedna tylko 
poła na wozie mieścić się moze. K. 
P ARKAN MAŁY sieć pomnieysza którą czło- 
wiek unieść moze, na lisy i wilki uzywana. K. 
PAROSTKI rogi sarny samca. U. 
PARZYĆ SU; popęd płciowy zaspakaiać, 
mówiąc o ptakach. L. 
PASIECZKA p. gumienko. 
PASSAGIER p. sokol 
PASTKA albo POŁAPKA narzedzie do ła- 
, 
pania zwierząt ssących i ptaków. M. 
PASZCZĘKA pysk niedźwiedzia i wilka. U. 
PATROCHY wnętrzności zwierząt ssących 
i ptaków np. patrochy zaiąca. O 
PATROSZYĆ wywnętrzać czyli patrochy 
wyimować. L. 
PATRY p. wytrzeszczaM. 
PELERIN p. sokoł!. 
PĘCA, PĘCZCA, PĘTCA, PĘCINY, OPĘCJNY 
rzemienie słu'ące do przytrzymania drapie- 
łnego ptaka ufywa.uego do łowów. L.
		

/x069_0001.djvu

			( 69 ) 


PERŁY małe wyrostki, któremi rogi iele 
nia są okryte. U. 
PIAĆ głos wydawać, mówiąc o baŹ3ncie. B. 
PIASTUN młody niedźwiadek będący przy 
matce. U. 
PICZA lub PYSZNA tłusta, mówiąc oku- 
ropatwie. U. 
PIECZENIASTY pies maiący mocne lędź- 
wie i dosyć na sobie tuszy. O. 
PIELESZ, PELES gniazdo drapieźnego pta- 
ka. U. 
PIEŃ dolna część rogów ielenia. U. 
PIENIEK kawałek ołowiu większy od ku. 
li, którym się nabiia sztuciec lub gwin- 
tówka. U. 
PIERŚCIEŃ p., róźa. 
PIERZYĆ SIĘ kiedy ptaki gubią pióra l 
natomiast nowe im odrastaią. L. 
PIES lis samiec, suka lis samica. U. 
PIES MYŚLIWSKI w znaczeniu ogólne m kais. 
dy pies do róźnego rodzaiu łowów uźywa- 
ny. Gatunki u nas psów znane, są następu- 
iące: chart, ogar i gończy, wyżeł, pudel, 
iamnik, piiawka, pokurcz, brytan, kondel 
i t. d. Jnne mniey znane są: 
Leithund (skazotrop , tropowod) pies z o- 
gara i charta, który bywa zawsze prowa- 
dzony na smyczy, idzie cicho i wiedzie my- 
śliwego aż do zwierza. 
Spurhund (iednotrop) wolno idzie i cicho 
iednego tylko trzymuąc się tropu, chociaż
		

/x070_0001.djvu

			( 7 0 ) 


by się ich więcey poprzecznych znaydo. 
wało. 
Schweischund (farbotrop) idzie za podstrze- 
lonym zwierzem póty. póki myśliwemu nie. 
ogłosi gdzie si" zwierz znayduie. 
Retter albo Schirmer (zastawiec) tak iest na- 
zwany ten wspaniały cbart, który nietylko 
innym uszczwanego zwierza pozrze6 nieda- 
ie, ale owszem nie naruszonego częstokroć 
panu przynosi. K. n 
PiESKI te cz\;ści w denkowem żelazie, któ- 
re przytrzymuią rozwarte chwaty i wspiera- 
ią się O denko. U. 
PIlĄ WKA gatunek psa uźywanego na niedź- 
wiedzie i dziki. tak bywa zajadły, 
e ucbwy- 
ciwszy zwierza iuź si\; niepuści 
hoć i zy- 
ciem swoiem przypłaci. U. 
PIORA J. zebra zwierząt; :>. półkola czy- 
li chwaty w zelazach; 3. szczecina u czarney 
zwierzyny. U. 
PISKAĆ glos wydawać, mówiąc o kwi- 
czole. B. 
PISKLĘ młody ptak zostaiący ieszcze w gniaź- 
dzie. L. 


C') Cztery nazwiska psów wy£ey wymienione wy. 
ięte są z dziel ZIUH1t'gO Kluka, )tłóry nieznalazJ 
Vi naszym ięzyk.lI odpowiednich na to wyrazeń. Pol- 
skie wyrazy w nawiasach polo£one, są przezemnie 
na pr6bę uiyte, któremi chciałem zailąpić nazw!. 
'tka niemieckie.
		

/x071_0001.djvu

			( ,[ ) 
PISK.OCZEĆ głos wydawać, m6wiąc O ko- 
sie i iaskółce. B. 
PISZCZEĆ głos wydawać, mówiąc o sarnie 
i 'Śniegule. B. 
PLAMY cętki na rysiu. U. 
PLEGOT AĆ głos wydawać, mówiąc o 
kawce. B. 
PŁACHTA p. Roziazd. 
PŁASZCZYĆ SIĘ przychylać się do ziemi, 
mówi
c o zaiącu kiedy go ptak drapieiny 
z góry chce schwytać np. zaiąc przed soko- 
łem płaszczy się. L. 
PŁAWIĆ SIĘ kiedy ptak po powietrzu na 
iednem mieyscu buia np. iastrząb pmwi'1c 
się upatruie kuropatwy. U. 
PŁOCHA ZWIERZYNA p. rochmanna. U. 
PŁOSZYĆ p. ostrzel/ć. 
PŁOT sieć na wilki. U. 
PŁOTKI czyli PODGA YNE SIECI pewny 
gatunek sieci uzywanych na kuropatwy. U. 
PŁOWA ZWIERZYNA ielenie. U. 
POBEKANY ROGACZ iele(l który zaspo. 
koił popęd płciowy. U,. 
POCHODNlOW A SIEC 10. łokci wysoka, 
[
. szeroka, utywana do łapania ptaków 
nocną por
 przy latarni ze światłem. K. 
PODCINAĆ czyli KŁUĆ mówi si.. o dziku 
gdy kogo kłem skaleczy. U. 
PODCIOŁEK. p. rogacz. 
PODCZEREWIE skóra brz\łchowa fi zwie- 
'złt ssących. U.
		

/x072_0001.djvu

			(7'» 
PODGA YNE SIECI p. płotki. 
PODGNIEZDNIK kazdy z drapieznych pta. 
ków, Co z gniazda wyleciawszy da się na zie- 
mi schwytać. K. 
PODIASTRZĘBJ tak się zowie pies myśli- 
wski, który staie do ptaków kiedy sil; po- 
, luie z iastrzębiem. U. 
PODKOWA znak czarny pod piersiami u 
kUl'Opatwy samca. U. 
PODLOTKA młoda dzika kaczka która iuz 
podlatuie. U. 
PODNOSKA to co psu rzuca się do apor- 
towanIa, U. 
PODOLSKA SIEĆ podobna do drygubic)'. 
utywana do +apania kuropatw. u. 
PODPALONY zowie się pies maści czer- 
wono-brunatney na piersiach i nad oczami, U. 
POD PIERZEM SZCZWAĆ z ptakiem dra- 
pieznym i chartami polować na zaiące. G. 
PODRGUB alho PODRYGAWKA siec pod 
którą napędzaią się kuropatwy, maiąca mię- 
dzy okami większemi, pomnieysze wolno 
wiszące. U. 
PODRZEĆ alho PORZNĄĆ kiedy psy zwie- 
rzę złowione poszarpią i w części ziedzą, 
np. charty zaiąca podarty. U. 
PODSŁUCHY wyśledzenie i podeyście ie- 
leni, rysiów i g-I'uszców kiedy głos wydai
 
w (;zasie ich popędu płciowego. U. 
PODSMUKIW ANIE sposób wabienia zaię' 
ey w tey parze, kiedy czuią pop\;d płciowy. U.
		

/x073_0001.djvu

			( 7 3 ) 


PODSOKOLI tak si\; zowie pies zdatny do 
polowania z sokołem. L. 
PODSTAWKA, PODS TA WEK albo STROZ ta 
część u połapki, samołówki, która wierzch pod- 
piera i zahacza si
 o ięz;ycz;elr.. L. 
PODSTRZELCZY PIES zdatny do polowa. 
nia przez myśliwca poiedyńczo odbywanego. L. 
PODSTRZELIĆ strzałem zwierze zranić. L. 
, 
PODSYPKA proch który się sypie na pa- 
newkę. L. 
PODSZYTY g
stą i małł krzewiną zarosły 
np. knieia podszyta. U. 
PODTROP lub WSKOPEC kiedy pies zba- 
łamucony natrafiwszy na trop nie idzie za 
;1;wierzem, lecz w przeciwną stron\; zkąd 
zwierz ruszył. O. 
PODZARY brunatny, mówiąc oszerści psów 
np. ogar podżar)'. B. 
POIEDYNEK p. dz;"k. 
POIEDYNKA strzelba z iedną rurą. U. 
POIEDYNKIEM POLOWAĆ szczwać ie- 
dnym chartem. U. 
POIEZDNY p. trqbienie. 
POKLUCZYC trop ua rózne strony pomie- 
szać, mówiąc o zaiącu. U. 
POKURCZ pies z charta i kondla pocho- 
dzący, uzywalny do łowów. L. 
POLAN" albo WIECHA ogon wilka. U. 
POLE I. p. polowanie. O. 2. Lata psa np. 
10
		

/x074_0001.djvu

			( 74 ) 


pies w drugiem polu, toiest dwa lata ma- 
jący. U. 
POLKO KRZAKOWE krzaki lub gałęzie 
powsadzane na polu niedaleko lasu i siecia- 
mi obstawione, słu:!.ące do łowienia pta- 
ków. K. 
POLKO NADWODNE sieci nad brzegiem 
wody rozstawione, do łowienia ptaków wo- 
dnych si'uzące. U. 
POLKO PTASZNICZE p. gaik. 
POLKO SKOWRONKOWE sIeci na czy- 
stem polu rozstawione, gdzie zamiast budy 
ptaszniczey kopie się dół. U. 
POLNY KOT zaiąc. U. 
POLOTKA kuropatwa młoda, która iuz la- 
tac moze. U. 
POLOWANIE /. część łowiectwa, odbywa 
si\; tylllO na czyste m polu z chartami; ina- 
czey pole zwane. :l. Ogólne znaczenie wszel- 
kich gatunków łowiectwa. U. 
POLOWNlK p. łowczy. 
POŁEĆ bok grubego zwierza. Na połeć 
strzelać, znaczy wtedy strzelić. kiedy obok 
myśliwego zwierz ssący miia albo ptak prze- 
latuie np. szedł połciem zwierz. U. 
POŁKURCZE część kurka u zamku strzel- 
by, która za pomocą szruby skałkę z góry 
przytrzymuie. U. 
POŁOZYĆ zastrzelić np.połoiyłodyńca. U. 
POŁY płótna 5. łokci wysoKie, a kaida
		

/x075_0001.djvu

			( 7 5 ) 


Jltuka 200. łOKci długa, ktoremi knieia ob. 
stawia się. K. 
Po,ŁY DUŃSKIE od 3 do 4. .łokci wyso- 
kie, tey£e samey cO poprzednie długości. K. 
po,Ł Y PTASZNICZE sieci uzywane w pól- 
ku ptaswiczem, kazde skrzydło 60. łokci dłu- 
gie a 4. 
zerokie. K. 
POŁY PTASZNICZE MNIEYSZE sieci 10 
łokci długie, 4. szerok ie. K. 
POŁY PODGAYNE p, płotki. 
POŁY LOTOWE gatunek sieci u£ywanych 
do łowienia w locie kuropatw. K. 
POŁY ROWCOWE pewny gatunek sieci na 
ptaki. U. 
POMEK, POMYK lub TAYNIK sieć do ło- 
wienia ptaszków, na kabłąku rozciągnięta. K. 
POMIATAĆ płód wydawać, mówiąc owil- 
ku, lisie, borsuku i żbiku. U. 
POMIOT ród psa. L. 
POMKf,Y ostrózny i za naymnieyszym od- 
głosem zdaleka uciekaiący np. pomkłr wacho. L. 
PONĘTA p. np(. 
PONIK gatunek sidła uzywalnego na pta- 
szki. L. 
PONOWA trop zwierząt ranny na spadłym 
w nocy śniegu. L. 
PONoi siMo, które się około gniazd pta- 
ków stawia. U. 
POPĄDŹCA czyli ZNALEŹCA pies który 
zna mieysca podobne. w których zwierz rad
		

/x076_0001.djvu

			( 7 6 ) 


przebywa i nigdy go w niepodobnych nie 
szuka, a ztąd prędzey zwierza znaydzie i 
popędzi. O. 
POPĘDNY mówi SIę o psie, który iest rą- 
czym. U. 
POPĘDZIĆ zwierz\; z mieysca wyruszyć. o. 
POPRAWCA pies który trop nayświeźsz y 
zwierza ukrytego w tym okręgu wyśledza, 
w którym inne psy założrf.y. O. 
POPRAWIAĆ kiedy pies nayprzód ślad 
zwierza ukrytego znayduie. O. 
POROSA rosa w poranku na trawie obsia- 
dła, ]>O którey gdy 'twierz pn,eydzie, ściera 
i ślad zostawia. U. 
PORYK naśladowanie glosu ieleni, w celu 
zwabienia w czasie ich popc:du płciowego. M. 
PORZNĄĆ p. podrzeć. 
roSADZ albo SIEDZIBA dom w baZantarni 
w którym iaia bahntów'od kur wysiadywa- 
ne bywaią. U. 
POSADZIEY ptak nie śpiewaiący, wysta- 
wiony w pólku ptaszniczem do znęcenia in- 
nych ptaków. U. 
POSOCZYĆ kiedy zwierz czarny podstrze- 
lony, trop krwią naznaczy. U. 
I'OSOKA krew czarnego zwierza. U. 
POSTRONNY zowie sic: pies który stroni 
od innych psów i 
m goni, z powodll te 
maiąc sił\; wielką, zmysł doskonały, ufa 50. 
bie i nie lubi wspólników. O.
		

/x077_0001.djvu

			( 77 ) 


POSTRZAŁ I. rana która się zwierzu z bro- 
ni ognistej zadaie: L. 2. przynęta tu i ow- 
dzie porozrzucana np. postrza-Ęy na gachy po- 
rozstawiał. U. 
POST RZEMIENNY chart, którego myśli- 
wiec konno iadąc, na smyczy przy strze- 
mieniu prowadzi. O. 
POSUW AĆ SIĘ kiedy zwierz woddaleniu 
postrzegłszy poluiących ucieka, iz go charty 
dopędzić nieffiogą np. skotak z daleka posu- 
"qł .fię. U. 
POSYPKA czyli NAStROGA p. nas/raga 2. 
POSZCZEKIWAĆ gdy pies goniąc za zwie- 
rzem, nie]tiedy się głosem odzywa. L. 
POSZLAK p. trop. 
POTARZ sznur idący at do ptasznika, za 
którego pociągnięciem sieć rozstawiona za- 
pada. U. 
POTNIEĆ kiedy na strzelbie w czasie zInia. 
ny powietrza wilgoć występuie np. strz
lba 
spotniała. U. 
POTRĘBOWAĆ odzywać się na rogu TJlY- 
śliwskim kiedy psów niesłychać, aby te za 
głosem następowały, oraz aby myśliwi sami 
o sobie gdzie się znayduią wiedzieli. O. 
POTRĘBOW ANIE p. tf'fłhien.ie. 
POTRZASK, SAMOł.OWKA albo SAMO- 
TRZASK klatka do łowienia ptaków, którey 
drzwiczki, iak tylko ptak w nię wlezie, na. 
tychmiast si\; za nim zatrzaskują. L.
		

/x078_0001.djvu

			( 7 8 ) 


POTRZĄS p. deka. 
POTYCZ słupki, na których rozpinaią si
 
sieci. L. 
POWIA TR w tył wiatr np. ,. powiatrem do. 
brze iest strzelać. L. 
POYDŹ DALEY tak mówi się do wyfła 
gdy wystawi ptaka, aby d21ey postąpił. U. 
POZADNI PIES który w tyle za innem 
goni. O. 
POZIOMY mały. np. poziomy pies. U. 
POZMYKAĆ pospuszczać ze smyczy nb 
cbarty pozmykał. U. 
PO ZWIERZU po śladzie np. ogar po zwie. 
rzu goni. U. 
PRACOWAĆ pilnie i chętnie gonić za zwie. 
rzem. mówiąc o psie. O. 
PRA WlDŁO ogon charta. L. 
PRĘŹYNKA gatunek samołówki na iarząb- 
hi. U. 
PROBA PROCHOWA narz\;dzie słuzące do 
okaz2nia mocy prochu U. 
PROCHOWNICA p. róg do prochu. 
PROŚNA płód nosząca. mówiąc o macio- 
rze. L. 
PRUSZYĆ mówi się o ieleniu i sarnie, gdy 
grube odchody zwane po rnyśliwskn bobki 
z siebie wymiatają, U. 
PRYCIAĆ czyli PRUCIAC śladować, tropić, 
węchem czego swknć. L. 
PRYCIACZ ten który ślakuie, czyli ślado- 
wnik. L.
		

/x079_0001.djvu

			( 79 ) 
PRYS
Ć I. p. rozbryznqć się: 2. głOS wy. 
dawać, mówiąc o wiewiórce i popielicy. B. 
PRZEBIĆ SIĘ kiedy zwierz przez łańcuch 
obławy umknie, np, basiur przebił slfl. U. 
PRZECHODNI zowie się zwierz ssący, któ- 
ry z iednego lasu do drugiego przechodzi. U. 
. PRZEDRZEĆ SIĘ kiedy zwierz przez poły t 
sieci ucieknie. U. 
PRZEGRA WEK p. tr'ł-bienie. 
PRZEIEMCA czyli ł.OWCA iest pies, któ- 
ry głosem znać daie o zwierzu, ze był tam 
gdzie go przeiął, i zachęca innych do wspól- 
nego szukania. O. 
PRZEKRĘTKA dwururna strzelba, którey 
rury spoione daią się przekr\;cać. Przy ru- 
rach są przytwierdzone panewki z deklami 
a kurek tylko ieden iest przy zamku. Za wy- 
strzeleniem z iedney lulj, drugą na spodzie 
będącą do góry obrócić mozna. U. 
PRZEKRZYKIW AĆ głos wydawać, mówiąć 
o szczygle. B. 
PRZELOTNY zowie się ptak który na zi- 
mę odlatuie w ciepłe kraie, a na wiosnę na- 
zad powraca. U. 
PBZEł.ADOW AĆ przebrać miarę prochu 
w nabiciu strzelby, U. 
PRZEł.A y przecięcie uciekaiącemu zwierzu 
drogi np. na przełaJ' pies poszedł i złapał 
ślepaka. L. 
PRZEOCZYĆ kiedy ptak przez sieć, albo 
przez oko sieci ucieknie.
		

/x080_0001.djvu

			( 80 ) 
PRZEPALIC STRZELB
 do świefo 'Wyczy- 
szczoney strzelby wsypać cokolwiek prochu, po 
którego spaleniu lufa wszelką wilgoć traci. (J. 
PRZEPAŚĆ umknąć, mówiąc o zwierzu np. 
wytrzeszcfak przepadł. 
PRZEPIEROWAĆ głos wydawać, mówiąc o 
skowronku. L. 
PRZEPlOR I. piszczałka do wabienia prze- 
piórek, inaczey mieszek zwana; :t. bębenek 
do wabienia przepiórek słuzący. K. 
PRZEPIORCZE POLE polowanie na prze- 
piórki. L, 
PRZEPIORCZY PIES wy teł. L. 
PRZESADZIĆ kiedy goniony zwierz przez 
sieć przeskoczy i ucieknie. U. 
Pł\ZESIADYWAĆ znaydować su;, przeby- 
wać 
 mówiac o zwierzu. U. 
PRZESKOCZYĆ p. chybić. , 
PRZESLAKOWA.C lub PRZETROPIC oie- 
doyrzeć czyli nieznaleźć tropu. U. 
PRZESMYK mieysce ciasne w lesie, przez 
ktore zwierz zwykł przechodzić i gdzie strzel- 
cy w czasie łowów czatuią. L. 
PRZESTRZELIĆ zgórować, strzelaiąc ze 
strzelby. L. 
PRZEŚWISTAĆ głos wydawać, mówiąc o 
kuliku. B. 
PRZETRĘBYWAĆ przerywaiąc na rogu 
myśliwczym .trąbić. U. 
PRZETROPIĆ p. prześlakować.
		

/x081_0001.djvu

			( 81 ) 
PRZETYCZK.A pręcik służący do przety- 
kania zapału u strzelby. L. 
PRZEW ABIĆ wabieniem ptaka drapieznego 
U/wszonego na drugą stronę przewołać. K. 
PRZEWABIACZ który berło nosi poluiąc 
z ptakiem drapielnym. U. 
PRZEWRZASKtW AĆ kiedy pies gończy sły. 
sząc innych psów goniących, bieży do nich 
i odmiennym odzywa się głosem. O. 
PRZTYKAĆ kiedy za spuszczeOlem odwie- 
dzionego kurka, skałka ognia nie da i proch 
na panewce nie spłonie. U. 
PRZYBITKA pakuły lub wetna, któremi się 
naboy w strzelbie przybiia. L. 
PRZYBYW A Y albo APEL p. trqbienle. 
PRZYKŁAD ta CZ\;ŚĆ u strzelby którą strze 
Jaiący do twarzy przykfada. L. 
PRZYLOT czas powrotu na wiosnę przelo- 
tnych ptaków. Odlot pora udania si\; pta- 
ków przelotnych do ciepłych kraiów. U. 
PBZYNĘT A p. nft. 
PRZYPADAĆ kiedy zwierz goniony na bok 
si\; rzuca, mięsza tropy i uciec od psow u- 
siłuie. O. 
PRZYPRAWIAĆ karmić ptaki drapiefne n. 
zywane do łowów. U. 
PRZYRYK wabik na ielenie. U. 
PRZYRYKAĆ wabić ielenie przjrrkiem wcn... 
sie ich popędu płciowego. L. 


II
		

/x082_0001.djvu

			( 82 ) 
PRZYSIADAĆ gdy zal
c tak długo w ko- 
Ilinie zostaie, 
e go zbliska podeyść ma- 
zna. U. 
PRZYSTAWA pies gończy, którego dla wpra- 
wy psa młodego biorą na polowanie. O. 
PlIZYWITAĆ dać psu co do ziedzenia gdy 
przyidzie do odp'YlWl np. przywitał psa pa. 
trochami. O. 
PRZYWIATR p. witerunek. 
PRZYWIETRZYĆ p. witerunkować. 
PSIARNIA budowa wktÓrey psy utrzymu- 
ją, umyślnie na to sporządzona. K. 
PSYKAĆ I. kiedy proch zamokły nie od 
razu na panewce spłonie: U. :1. głos wyda- 
wać mówiąc o czyfyku. B. 
PTASZNICTWO myśliwstwo ptasze, łowie- 
nie ptaków. L. 
PTASZNIK p. łowczy. 
PTASZYNIEC, PTASZARNIA, FUGILERT 
gaik w którym ptaki chowai
 i łapią. L. 
PTASZYNKA strzelba klórey si
 uzywa do 
strzelania małych ptaszków. U. 
PUCHAĆ głos wydawać. mówiąc o głu- 
szcu. B. 
PUDEL CANIS AQUATlCUS, DER PUDl!L, BAR- 
BET, pies pospolicie mierny, bardzo kudłaty, 
do nauczenia wszystkiego naysposobnieyszy. K. 
PUDŁO lub MYDŁO chybienie ze strzel- 
by. L. 
PUDŁOWAĆ, MYDŁOWAĆ strzelaiąc cby- 
bić, nie lrafić. L.
		

/x083_0001.djvu

			( 83 ) 


PUKAĆ strzelać bez szrótu lub kułi. U. 
PUKAWKA tak myśliwi nazywaó zwykli 
zł" strzełbę. U. 
PULWERSAK p. szrótnica. 
PUł.HAK gatunek staroświeckieyslrzelby. M. 
PUSZKA strzelba. L. 
PUSZKARZ czyli RUSZNIKARZ rzemieślnik 
robiący strzelby. U. 
PYF słowo rozkazujące wyZłowi do wzię- 
cia cze g o, lub porwania sie na cO. U. 
, . 
PYSKOWAC ryć, mówiąc o czarney zwie. 
rzynie. U. 
PYSZNA p. plczna.
		

/x084_0001.djvu

			( 84 ) 


RABY ptak maiący pióra rótnego koloru. U. 
RACICA stopa rogowa u ielenia, łosia. L. 
RACICZKA stopa rogowa u sarny. U. 
RACZKOW AĆ p. bałukować. 
RAPCIE stopy rogowe czarney zwierzyny. U. 
RASA lub ARAS gatunek zwierząt, np. 
pies dobrey rasy. U. 
RETTER p. pies myiliwski. 
;ROBIĆ CHARTAMI polow'lć z niemi. M. 
ROCHMANNA ZWIERZYNA czyli PŁOCHA 
zwierzęta łaskawe, iakoto: ieleń, łoś, sar- 
na i t. d. L. 
ROCZNIAK kaźdy zwierz rok ieden ma- 
iący. U. 
ROG MYŚLIWSKI lub TRĄBKA MYŚLI- 
WSKA instrument do trąbienia podczas ło- 
wów uźywany, bywa z kruszcu, rogu, kości 
i drzewa. Tr¥>ki myśliwskie są rozmaite. 
iakoto: J. chrustówka albo charciówka, 2. knie- 
iówka lub borówka, 3. legawka. U. 
ROG DO PROCHU lub PROCHOWNICA 
narzędzie rogowe lub szylkretowe do cbo- 
wania prochu. U. 
ROGACZ lub ROGAL ieleń samiec. Łani 
ieleń samica. Ciel, zowie się młody ieleń 
od urodzenia aŹ do pierwszey iesieni. Jelo- 
nek od pierwszey iesieni at do następney 
wiosny. PtJdciołek albo Śpiczak kiedy pier- 
wszych rogów dostaie. Iridełek kiedy ma 
przy kddym rogu po dwie gał"z'-e. Jeleń
		

/x085_0001.djvu

			( 85 ) 


aaś maiący od 6. 8. 10. do n. i t. d. g
' 
zi przy wieńcu, zowie si\; szos tak . asmak. 
dziesi'1tak, dwunastak i t. d. czyli Rogacz 
stary. U. 
ROGOW AĆ SI
 bić si.. rogami, mówi,!c o 
ieleniach. U. 
ROHATYN A gatunek oręZa ufywanego w po- 
lowaniu na dziki i niedźwiedzie. B. 
ROHATYNIEC lub ROHAT:NIK człowiek 
uzbroiony rohalyn'1. L. 
ROSOCHY rogi daniela. D. 
ROWlEŚNIKI dwa psy iednego wieku. o. 
ROŻA albo PIERŚCIEŃ obrączka chropo- 
wata u dołu pnia rogów ielenia. U. 
ROZBRYZN4Ć S
 lub PRYSKAĆ rozbie- 
gać sili ze stada, mówiąc o czarney zwie- 
rzynie. U. 
ROZDZIERGAĆ sieci Da ptaki rozciągać 
lub zastawiać. U. 
ROŻEK trąbka mała do trąbienia w cza- 
sIe polowania. U. 
ROZERWAĆ I. kiedy naboy za wielki ru- 
r\; strzelby porozdziera: 2. kiedy pies go- 
niąc, innych psów bałamuci, mówi si\; fe 
rozrywa. o. 
ROZlAZD, PŁACHTA lub SIEĆ NAKRY- 
WALNA: sieć na kuropatwy mywana. Je- 
ieli ma bydź pieszo ciągnięta, dosyć iest 
ahy była na 30. łokci długa, 20. szeroka; 
dla konno zaś poluiących większa bydź 
mofe. K.
		

/x086_0001.djvu

			( 86 ) 


l\OZMNOZ czas kiedy zwierzęta mnozą siq 
np. W czaSie rozmnozu polować nie godzi 
sie. U. 
, 


ROZPORKA czyli WIDEŁKI narz"dzie do 
rozpinania i osuszania skórek zaięczych i 
lisich np. włozyć na rozporkę skórę lisa. U. 
ROZRZUCAĆ kiedy strzelba po wystrze- 
leniu bardzo szeroko szrót rozsypuie. U. 
ROZSTAWIAĆ L strzelców na stanowiska 
lub ludzi przy obławie rozprowadzać. :1, Sie- 
ci przywiązywać do drzew stoiących, lub 
słupków w ziemię wkopanych. U. 
ROZSWOROW AĆ ze swory psy spuścić. B. 
R UlA czas popędu płciowego łosia isarny U. 
RURA albo LUFA ta CZ\;i.ć strzelby w któ- 
rą naboy kładzie się. L. 
RUSZNICA strzelba. G. 
RUSZNIKARZ p. puszkar:z. 
RUSZYĆ wypędzić zwierza z mieysca czy- 
li legowiska np. chart ruszył korpala. G.. 
RW AĆ SIĘ ulecić z mieysca, mówiąc o 
ptakach np. zerwały się ptaki. u. 
RYCZEĆ gtos wydawać, mówiąc o iele- 
niu. L. 
RYKOWISKO p. bekawisko. 
'RZADKI młodą i gęstą krzewiną nie zaro- 
sły, mówiąc o lesie np. knieia rzadka. U. 
R - :lEĆ głos wydawać, mówiłc o łosiu. B. 
RZEWLIWY GŁOS p. głos 5.
		

/x087_0001.djvu

			( 8, ) 


SADLISTY p. dzik. 
SADOWISKO mieysce Da którem głoszce 
popęd płciowy zaspakaiaią. u. 
SADZA I. zagroda w psiarni, w którey za- 
mykai'l psa i sukę dla zaspokojenia popędu 
płciowego O.:l. Klatka oplatana, w któ- 
rey ptaki drapicZne chowane bywaią. U. 
SADZA WKA kopią na sposób zwyczayney 
sadzawki. obsadzaią w koło wierzbami i od 
niey prowadzą rów az do wielkiey wody 
blisko znayduiącey się, aby kaczki dzikie 
słysząc na sadzawce gtos wabiącey kaczki i 
do niey przypłynąwszy, siecią do tego sto- 
sowną przykryte bydź mogły. U. 
SAK lub CIERZENIEC gatunek sieci uzy- 
waJ/ey do łapania ptaków. L. 
SAMOł.OWKA czyli SAMOTRZASK p. po- 
trzask. 
SAMOPA.ł. albo SAMOSTRZAł
 osadza SIę 
strzelba nabita z odwiedzionym kurkiem na
		

/x088_0001.djvu

			( BB ) 


słupkach pod przykryciem, w mieyscu gdzie 
się zwierz dobrze wnęcił, tak wycelowana, 
aby strzał w pół zwierza trafił gdy za przy- 
nętę ruszy, do którey sznurek ciągnący się 
od cyngla iest przywiązany, lub przecho- 
dząc samego sznurka dotknie się. K. 
SAMOTRZASK SIKOROWY robi sie z bzu 
. 
I słuzy do łowienia sikor. U. 
SARNIEC p. kozioł. 
SCHIRMER p. pies myśliwski. 
SCHWEJSHUND p. pies myśliwski. 
SCIANA długi rząd sieci lub połów roz- 
stawionych. U. 
ŚCIĄGAĆ SIĘ kiedy pies legawy podsuwa 
się pod lotną zwierzynę np. wyzeł dobrze 
ściąga się. U. 
ŚCIESZKA r. mieysce przez które wydra 
z wody na ziemię wychodzi: 2. mieysce któ- 
rędy zwierz do zboZa uczęszcza. U. 
SCYPUŁ p. mech. 
SFORA, SWORA I. rzemienie słuzące do 
zwiłza.,ia ogarów lub gończych. 2.!j/Ora oga- 
rów para ogarów związanych sforą. O. 
SFOROWAĆ brać ogary lub gończe nasjO- 
rę. L. 
SERWETKA p. chustka. 
SIADŁO mieysce gdzie spoczywaią ptaki. L, 
SIDŁO z mniey lub więcey końskich wło- 
sów razem wziętych skr\;cone, stawia się o- 
koło iakiey przynęty i słuzy do łapania pta- 
ków. K..
		

/x089_0001.djvu

			( 89 ) 


SIECI rabią si\; z nici lub sznurów, z wi\;k- 
s'Zem; albo mnieyszemi .okami, słu
ące da łapa- 
nia ptaków i zwierzątss,cych; są razmaite: U. 
Sieć;'alrrywalna p. roziazd. 
Sieci na ielenie czyli steci wysokie :1.0.0. 
Iakci długie, 5. wysakie, sznury z któ- 
rych są wiązane na mały palec grube i w dzie- 
sięciora skręcone, oka na 8. cali wielkie, 
liny abwodawe 3. da 5. cali grube. K. 
Siu; na dziki :1.0.0. łakci długie, a ze 
częstokrać całe stada czarney zwierzyny wpa- 
da, zatym sieć znacznie buchastą bydż po- 
winna; daie się więc wysokość przynaymniey 
na . 3.0. ak, a kazde .oko na 6. cali wielkie- 
Górne i dolne liny abwodawe w postawie- 
niu sieci powinny bydź dabrze wytrakawa- 
ne i ideli mozna da drzew przywiązane. K. 
Sieci lPildgarn ci@£kie mniey kasztawne, 
1.0.0. łakci długie, a wysokie na 18. .ok 
sześcio - cala wy ch. K. 
Sieci lPildgarn lekkie 6.0. Iakci długie, 
na .6. ak sześcia - calowycb wysakie. K. 
Sieci na wilki 4.0. łakci długie, 16. ok 
sześcio - calawycb wysokie. K. 
Sieci na sarny 50. łokci dłngie, 2.0. ok 
trzy. calowycb wysakie. K. 
Sieci na zaiq,ce 1.0.0. łakci długie, 16. ok 
trzy - calawych wysakie. K. ' 
Sieci gospodarskie na zażp:e 5.0. łakci 
długie, na 9. ok trzy M calawycb wysakie, 
12.
		

/x090_0001.djvu

			( go ) 


farbowane zielono, w niektórych mieyscach 
przywiązuią się dzwonki, aby gdy w nocy 
zaiąc ie ruszy, usłyszeć mo.na było. K. 
Sieci na borsuki robią nakształt kon- 
czastey matni, z okami trzy - calowemi, 
wierzch tak osadzouy na linie aby się w po- 
trzebie mógł zsunąć i borsuk uciekaiąc do 
jamy, gdy wpadnie w sieć, zaciągnąć się. K. 
Sieci na bobry i wydry maią podobień- 
stwo niewodu, przy skrzydłach są grz\;- 
zy i spławy, a matnia moze się zsuwaĆ. K. 
Sieci na kuny i tchórze bywaią cienkie, 
gęste i nie wielkie. K. 
Sieci dzienne na skowronki b y waia wiazane 
, , 
z szarych nici, wysokie 4. i';' łokcia, długie pod- 
ług upodobania, rozstawiaią się prosto na ty- 
kacb. K. 
Sieci dzienne mnieysze na skowronki podo- 
bne poprzednim, lecz nie tak wysokie. K. 
Sieci nocne na skowronki wiaźa sie za- 
c 
 .. 
czynaiąc od iednego oka i coraz przypu- 
szczaiąc a. do nale'ytey szerokości, a potym 
te oka nazad się gubią al. do iednego; kaz- 
dy bok sieci powinien bydź 12. łokci sze- 
roki. K. 
Sieci pr"epiórczane 
iatki małe z zielo- 
nych nici na laseczkach osadzone, do łapa- 
nia przepiórek słuzące, nakształt drygubicy, 
8, cali szerokie, 5. j'okci długie: śrzednia zaś 
ściana ma bydź .6. caLi szeroka i bucha_ta. K. 
SIEDZIBA p. posad;:..
		

/x091_0001.djvu

			( 9 1 ) 


SIEDZIEĆ zostawać w mieyscu, 'przebywać, 
mówiąc o uiącu np. /rOSZ/OII w kniei siedzi. O. 
SIEKAŃCE ołów na drót wyciągnięty i 
w kawałki posiekany, którego niekiedy wbra- 
ku szrótu uz.ywa;ą. U. 
SIETNIK lub SIETNICZY p. łowczy. 
SINIAK l. gatunek zaiąca bielaka który ca- 
łego wfosu na zimę nie zmienia, lecz tylko 
od brzucha do pcrtowy boków bieleie: 2. gołąb 
dziki, COLUMB.. OEN..S, DIE BOHLTAUBE. J. 
SIODEŁKO pióra ci 
mnego koloru na 
skrzydłach ptaszycb np. ptak siodłaty. U. 
SKAŁKA krzemień do strzelby, któryosa. 
dza się w kurek. L. 
SKł.ADAĆ I.kiedy lis goniony psy zwodzi np. 
lis składak/Iq ogary. U. 2. Zebrać psy do polowa- 
nia zdatne, czyli jak inni zowiąsprzqgać np. zło. 
£ył d79źe/r kondlów, sprzqgłsforę ogarów. O. 
SKOKI nogi zaiąca: skoki przypiekać zna- 
czy myśliwstwa nie znać. O. U. 
SKOLElilIE szczekanie lisa, które sie sk-fa. 
. 
da z iednostaynych i pT\idko po sobie po- 
wtarzanych tonów. U. 
SKOMLENJE głos psa łaszącego się. U. 
SKOTAK zaiąc. U. 
SKOWKA okucie z rogu lub metalu przy 
grubszym końc? stępla. U. 
SKOWYCZEC głos blu wydawać, mówiąc 
o psie. M. 
SKOWYRA stary pies, który iui niezdolny 
do polowania. U.
		

/x092_0001.djvu

			( 9
 ) 


SKROM sadło lub tłustość zaiąca, np. 
skl'Omny '-;'PUI'. L. 
SKRZECZEĆ głos wydawać, mówiąc o foł- 
nie. B. 
SKRZECZKA przynęta która przywiązuje 
się w ielaz.ach. M. 
SKRZYDł-A dwa końce ludzi rozstawio- 
nych do obławy, np. prawe skrzydło wade"'ł 
przepuściło. U. ' 
SKRZYPIC głos wydawać, mówiąc odroz- 
dzie. B. 
SKWIERCZEC głos wydawać, mówiąc o ie- 
miołusze. B. 
ŚLAK albo SZLAK p. trop. 
ŚLAKOW AĆ albo SZLAKOWAĆ p. tropić, 
ŚLEPAK zaiąc. U. 
ŚLEPE POLE albo KOPNIA pole śniegiem 
nie okryte, na którem śladu zwierząt widzieć 
niemofna. u. 
ŚLEPIĆ patrzeć, mówiąc o charcie. U. 
ŚLEPIE oczy psa. U. 
ŚLEPY N ABOY nabóy z samego tylko pro- 
chu. bez szrótu lub kuli. L. 
ŚLINIĆ SIĘ gdy z rany u psa wilgoć od- 
chodzi. np za,iliniła się psu rana. O. 
ŚLINOGORZ wrzód, który gardło psu za- 
lega. O. 
SŁOPIEC p. stępica. 
Sf,UCHY uszy zająca. L. 
SŁUPKA DAWAĆ k.iedy zaiąc usłyszawszy 
iaki szelest, nagle podnosi się na tylnych
		

/x093_0001.djvu

			( 9 3 ) 


nogach i uwaia; tę chwilę zastanowienia zo- 
wią myśliwi shtpka dawać. U. 
SMUŹ p. kożuch. 
SMYCZ rzemień na którym charty na po- 
lowanie prowadzI), a potem ie z niego zmy- 
kaią, bywa poiedyńczy, podwóyny i potróy- 
ny. smycz chartów, para chartów. G. 
SMYCZYĆ brać charty na smycz. U. 
SMYCZOWY CHART który w czasie polo- 
wania nie bywa ze smyczy spnszczany dla 
iego złych nałogów, az za zoczeniem zwie- 
rza. U. 
SOK ODYNIEC poluiący na dziki czyli o. 
dyńce. L. 
SOKOLARNIA mieysce do chowania so- 
kołów. L. 
SOKOLNICTWO chodzenie koło sokołów, 
polowanie z sokołami i innemi drapidnemi 
ptakami. L. 
SOKOLNIK, SOKOLNICZY p. łowczy. 
SOKOł. FALCO, DER FALKE, FAUCON, ptak 
drapiezny uzywany do polowania powietrzne- 
go; od czasu iego złapania następne prz y- 
biera nazwiska: 
Gentil (mudrahel) sokoł który się uło- 
wi w Czerwcu, Lipcu i Sierpniu, łatwy iest do 
unoszenia, ma tez nieiakie początki zręczno,. 
ści do łowów. 
Pelerin albo Passagier (przelotnik ) so- 
koł który si\; łowi od Września az do Gru- 
dnia, bywa bardzo raźny i wyśmieDity do
		

/x094_0001.djvu

			( 94 ) 


łowienia wodney lotney zwierzyny, dłnfey 
go przecież nad inne unosić potrzeba. 
Amenaire albo Antenido (starczak) , so- 
koł ułowiony od Stycznia az do Marca, 
nieco iest przytrudny do wyuczenia. 
Hagard (dzikowiec) zowie się przy pier- 
wszem opierzeniu i wtedy ułowiony ledwie 
z wielką trudnością wyuczony bydt mo- 
te. K. (') 
SOUHK mieysce niskim płotem ogrodzo- 
ne, wewnątrz którego iest glina z solą zmie- 
szana. Glin\; taką lubi,! lizać ielenie i sar- 
ny anawet zdrowia im dodaie, dlatego nie- 
tylko w bliskości będące zwierzęta przynę- 
caią się, ale i te które są w kniei, miey- 
scowemi zostaną. Dzikie gołębie takZe gli- 
nę tę iedzą. U. 
SPĄCHAĆ co poczuć, iak pies węchem np. 
ogar spqchał trop skotaka. L. 
SPADŁY chudy, mówiąc o zwierzach. u. 
SPALIĆ NA PANEWCE gdy proch na pa- 
newce spłonie bez zapalenia naboiu w ru. 
rze. U. 
SPAR p. wspar. 
SPAŚĆ Z DYMEM kiedy po wystrzeleniu do 
lotney zwierzyny,takowa natychmiast spada. U. 
SPAŚC Z NOG osłabnąć na nogi, mówiąc 
O psie. O. 
ŚPICZAK p. rogacz. 
C') D
 człerech 5t6w w na
ia5ach polozonych, sto. 
zy łaz sama co na stronicy 70. uwaga.
		

/x095_0001.djvu

			( 9 5 ) 


SPlLE czyli STOPKI zowią si
 rogowe 
wyrostki w tyle nogi powyt.ey racic u'iele- 
nia, sarnr i innych zwierząt ssących. u. 
SPLEC choroba psa, kiedy ochromieie na 
nogi z przyczyny wywichnięcia. O. 
SPRĘŹYNA stal gwałtem zgięta w zamku 
str:ł:elbowym luh w ielazie. Spręzyn w zam- 
ku u stnelby znayduie si\; trzy: walcowa na- 
ciska pudel, deklowa odpycha dekel, spusto- 
wa działa na walec przy którym iest ku- 
rek. U. 
SPORHUND p. pies myśliwski. 
SPUŚCIĆ mówi się o strzelbie kiedy z pier- 
wszego spustu pali, np. strzelba spuszcza. U. 
SPUŚCIĆ KUREK znaczy, aby kurek na 
Zadnym spu.icie nie stał i dek el był otwar- 
ty. U. 
SPUST karhy na walcu we śrzodku strzel- 
bowego zamku, których iest dwa, pierwszy 
i drugi. U. 
STAĆ znaydować si" np. w tey kniei sto- 
i/ł Iroz)': U. 
STADO gromada ptaków np. stado kuro- 
patw. L. 
STANOWIĆ zatrzymywać np. ogary od)',,- 
ca stanowi/ł. U. 
STANOWISKO l. mieysce gdzie myśliwy 
zwierza czeka: L. 2. mieysce pobytu zwie- 
rzat. U. 
, 
STANOWNICZY p. łowczy.
		

/x096_0001.djvu

			( 9 6 ) 


STARCZEK. lub STARK. laska na którey 
osadzaią się lepowe rózgi. U. 
STARKA kuropatwa stara. L. 
STĘPEL narzędzie słuz
ce do przybicia na- 
boiu w strzelbie. L. 
STĘPICA albo Sł,OPIEC połapka którą sta- 
wia si\; na ścieszce lub w brozdzie, słuf
ca 
do łapania wilka. lisa i t. d. K. 
STĘPOWE ŻELAZO p. denkowe. 
STOPKI p. jpile. 
STRACHOWISKO kiedy myśliwyubiie zwie- 
rza, którego unieść z sobą nie zdoła i musi 
przez niejaki czaS w lesie zostawić, nakry- 
wa go więc gał\;ziami i kładzie na około pa- 
piery zwalane prochem, aby tym sposobem 
zwierzęta drapiezue odstraszyć; to wi\;c na- 
krycie nazywa się strachowiskiem. U. 
STRASZYDł,A są to kawały płócien bia- 
łego lub innego lwloru, które zawieszaią się 
na długich sznurach w równey odległości, 
a to dla odstraszenia zwierza aby z kniei 
nie wyszedł. U. 
STRASZYDł.A PIOROWE p. fladrJ. 
STRAŹNICA buda do czatowania na zwie- 
rza maiącego przy iść do przynęty. U. 
STRĘBOWANIE p. trqbienie. 
STROIK piszczałka do wabienia ptaków. U. 
STROKATE POLE ziemia nie wsz\;dzie o- 
kryta śniegiem, po którey źle polować. U.
		

/x097_0001.djvu

			( 97 ) 


STROY BOBROWY tłustość g\;sta.wa przy- 
krey woni, wosobnych torebkach tuz przy 
odchodku znayduitca si\;. L. 
STROi p. podstawka. 
STRUGI zęby zaiąca. U. 
STRUKAĆ głos wydawać, mówitc o :!:óra- 
wiu. B. 
STRYCHOW AĆ l. kiedy pies biega po wszy 
stkich mieyscach, bdnego nie miiaiąc krza- 
ku i szuka tropu: O. 2. przelatywać, mówiąc 
o ptaku drapieznym uzywanym do łowów: 
3. ciągnąć roziazd wtedy, kiedy ptak dra- 
piezny przewabiony zostanie. U. 
STRZAŁA iedna poła czyli bok sieci. U 
STRZAŁOWE I. nadgroda pienięzna, któ. 
rą strzelec od ubitęgo z wierza dostaie np. 
od kota bierze si\; strzałowego Złp. 1. (Schus- 
geld): 2. część z ubitego zwierza, która my- 
śliwemu w nadgrod\; dawaną bywa. U. 
STRZELBA narzędzie do strzelania. L. 
STRZELEC p. łowcl'Y, 
STRZELECTWO l. sztuka strzelania. 2. CZ\;ŚĆ 
łowiectwa z samą tylko strzelbą odbywana. U 
STRZYDZ SŁUCHAMI ruszać uszami, mo- 
wiac ozaiacu. U. 
ŚTRZYKAĆ głos wydawać, mówiąc ochro- 
scielu i trznadlu. B. 
STRZYiE wąsy zaiąca. U. 
STUDEL ta część w zamku u strzelby, któ- 
ra podpiera walec w spuJcie. U. 


,3
		

/x098_0001.djvu

			( 9 8 ) 


SUKNIA. pióra i szer
ć okrywai
ce ptaki i 
!Zwierzęta ssące, np. baiant ma piękną su- 
knią. U. 
SUWAC sm włazić na dr
ewo lub na
ad 
< 
schodzić, mówiąc o kunie. U. 
SUS podskok, wybryk zwierza np. gach 
daie susy. U. 
ŚWIDER nar
ęd
ie źelazne do wykręcania 
w ziemi podczas zimy dołków na słupki, 
na któr y ch zawieszaia sie sieci, a to dlate- 
< < 
go, aby nie było potrzeby wbiiania słup- 
ków w zmarzłą ziemię, przezcoby zwierz od- 
straszał sie. U. 
ŚWIECE oczy ielenia. U. 
ŚWIERGOLIĆ głos wydawać, mówiąc o 
syrokosie. B. 
ŚWIERKAĆ głos wydawać mówiąc o wró' 
blu, potrescie i szpaku. B. 
ŚWIEŻY zowie się zwierz, którego psy 
natrafiaią w tym czasie, kiedy gonią wprzód 
ruszonego zwierza. o. 
ŚWIEŻYĆ albo ŻYWIC nie ubić od razu 
zwierza, mówiąc o strzelbie np. ptaszynk.a 
Iwieiy. U. 
ŚWIEŻYĆ SIĘ gdy zwierz od razU nbi- 
tym nie zostanie i uyść z mieysca nie mo- 
ze, np. sarniec iwieźy się. U. 
ŚWISTAĆ głos wydawać, mówiąc owy- 
drze i gilu. B. U. 
ŚWISTUł.A naywiększy gatunek kaczek 
dzikich. U.
		

/x099_0001.djvu

			( 99 ) 


SWOR1\i'E zowią psy, co wspólnie l zgo- 
dnie gonią. U. 
SYBIRSKIE ŹELAZO p. karkowe. 
SYPE1
.EK pewny gatunek sidła, słufący 
do łapania zwierząt ssących. U. 
SYSAK zowie się młody ieleń, łoś lub 
sarna, póki się karmią mlekiem matki. K. 
SZABLA kieł dzika, np. odrniec psa pod- 
ciqł szablq. L 
SZARAK szary zaiąc. K. 
SlĄRAWARY tylna CZ\;ŚĆ niedźwiedzia. U. 
SZARPAĆ mówi si\; O strzelbie, gdy ta 
W strzelaniu z przyczyny wielkiego naboiu 
potrąca. U. 
SZASTKA albo KARBY p. karby. 
SZASTAĆ wabić szastkq chróściele. U. 
SZA TER, SZA TRA gatunek sieci na cie- 
trzewie. U. L. 
SZA TERNIK '. ptasznik ubrany w płótno zie. 
lone, gałęziami osłoniony, maiący na głowie 
potrzask z wabikiem ź.rw.rm, albo lepowe 1'OZ- 
{fi i sówk\;: 2. ptasznik tymze sposobem u- 
brany, lecz ze strzelbą, który moze podeyść 
lotną zwierzynę: 3. drązek na którym rozpi- 
na sie sieć, szater zwana. U. 
SZCZEGOTAĆ lub SZCZEBIOTAĆ głos wy. 
dawać, mówiąc O sroce. B. 
SZCZEKAĆ 1. głos zwyczayny koło domu 
wydawać, mówiąc o psie: L. 2. głos wyda- 
wać, mówiąc o orle. B.
		

/x100_0001.djvu

			( 100 ) 
SZCZWAĆ I. polować z chartami np. u- 
.rzczwał kota: 2. pobudzać psy do gonie- 
nia. U. 
SZCZWACZ p. rowczy. 
SZCZWANIE polowanie z chartami. U. 
SZCZWANY zwierz który iuf kilka razy 
od psów uszedł. U. 
SZCZENIĆ SIĘ płód wydawać, mówiąc o 
suce. O. 
SZMELC śklaność metanowa która fela- 
zo od rdzy zabezpiecza; ztąd teZ strzelba ma- 
iąca rur\; i zamek z podobną śklanością zo- 
wie się szmelcowana. U. 
SZNUR ślad drapieznego zwierza w pro- 
stey linii idący np. ogary sznurem gonią. U. 
SZPONY p. gryFy. 
SZROT strzeleckie ziarnka ołowiane do strze- 
lania potrzebne, rózney wielkości. Naygrub- 
szy szrót znany iest pod numerem zero, któ- 
rego myśliwi zowią lisi. Jnnych gatunków 
iest siedm, iakoto: numer I. zair;czy, 2. głu- 
szczawy, 3. kaczy, 4. kuropatwi, 5. słom- 
kowy, 6. bekasowy, 7. ptaszy. Naydrobniey- 
szy niema numeru i zowie się dunst albo 
brok. U. 
SZROTN1CA czyli PULWERSAK worek 
skórzany od szrótu. U. 
SZROTOWKA gatunek strzelby. która szró- 
tem dobrze biie. L.
		

/x101_0001.djvu

			( 101 ) 


SZRUBA. wałek maiący rowki wyrzni\;te, 
kręcone nakształt ślimaka, gwintami zwane, 
słufący do przytrzymania zamkv i innych 
części w strzelbie. L. 
SZRUBSZTAK p. odk"tka. 
SZTUCIEC p. gwintówka. 
SZTUKA MYŚLIWSKA l. umiei\;tność Iv- 
wiectwa. 	
			

/x102_0001.djvu

			( 102 ) 
SZUSTAĆ przeskakiwać, podskakiwać, mó- 
wiąc o zwierzach ssących np. lis szusta. U. 
SZYBOWAĆ przelatywać, krą2yć po po- 
wietrzu, mówiąc o ptakach drapieinych i 
innych np. iaslrząb s"ybuie. U. 
SZYPLlK podstawek utrzymuiący sieć na- 
stawioną, do którego przywiązany iest po- 
larz. U.
		

/x103_0001.djvu

			( 103 ) 


TALERZ krąg drewniany, wdole wilczym 
na palu osadzony, na którym zywe iakie 
zwierzę dla przynęcema wilka iest przywią- 
zane. U. 
TALERZYKOWE ZELAZO p. denkowe. 
TAMA BOBROWA grobla od bobrów zro- 
biona, dla zatrzymania wody zawsze w ró- 
wney wysokości, ateby nie opadła i ich 
domków nie osuszyła. U. 
TARARA tak wyraia się głos sikory. B. 
TARCZA l. krąg, meta, do którey strze- 
laią. L. 2. p. Ekram. 
TA TUF TAU, TAUF! tak myśliwi ró- 
fne szczeki psów wyrabią. L. 
TASAK p. kartus,.. 
T A YNIK p. pomek. 
TENOR głos. śrzedni psa między altem i 
basem. O. 
TĘPY pies który nie łatwo układa się do 
polowania. U. 
TŁUC zabIjać, np. lis tłucze ptaki. U. 
TŁUCZEK deska oparta na szypliku. któ- 
rą ptaszki bić mozna. U. 
TOKOWAĆ lub GRAĆ p. grać I. i 2. 
TOKOWANIE albo GRANIE p. granie. 
TOKOWISKO mieysce gdzie dropie, cie- 
trzewie i iarząbkL popęd płciowy zaspaka- 
iaia. U. 
TORBA MYŚLIWSKA słuiy nietylko do 
chowania prochu, szrótu, kul, przybitki i
		

/x104_0001.djvu

			( 104 ) 


innych rzeczy, ale nadto 
ywuośći i ubitey 
zwierzyny. Bywadziana, borsukowa i t. d. U. 
TRĄBA pysk ogara lub charta. O. L. 
TRĄBIĆ głos wydawać, mówiąc owilku. U. 
TRĄBIENIE wydanie głosu na rogu my- 
śliwskim. Bywa stosownie do kafdego my- 
śliwskiego przedsięwzięcia rozmaite, iakoto: 
I. Apel albo l'rzybyway tr\bi się długo ie- 
dnym tonem, krótko zacinaiąc, w celu zwo- 
łania myśliwych potrzebuiąc iakiey pomocy. U. 
2. Prz"Brawek trąbienie pierwsze przed roz- 
poczęciem łowów, iakie sobie kto wymyśli. U. 
3. fr .Domu trąbić trzy razy długo ie
 
dnym tonem, a potem raz krótko zaciąć. U. 
4. Do swór trąbić śrzednim tonem, wy f- 
5zym zacinać i na gruby spuścić, powta- 
rzając to kilka razy. U. 
5. Hasło trąbi się z przeciągiem iednym 
tonem i grubszym się kończy. Tern trąbie- 
niem daią znać teby strzelcy znaydowali się 
na swych stanowiskach, poczem psy zaraz 
puszczane bywają. U. 
6. Ze ifóry psy spllszczaiqc trąbić nieco 
długo iednym tonem, potym nizszym dwa 
razy zaciąć i pierwszym tonem dokończyć. U. 
7. Psom się odzywaiqc trzy lub cztery ra- 
zy cienko zatrąbić, na wy"szy ton podnieść 
i zakończyć grubszym. Tego trąbienia uzy- 
wa się dla zachęcenia psów, aby w gonie- 
uiu nie ustawały. U.
		

/x105_0001.djvu

			( 105 ) 


8. Na grubego zwierza trąbić grubym i 
drzącym głosem dwa razy, wtedy gdy psy 
napadn
 na grubego zwierza i basem grać za- 
czną. U. 
9, Na drapieinego zwierza daiąc znać o 
drapieznym zwierzu, trąbić trzy razy drzą- 
cym i grubym głosem, a w końcu wynieść 
na ton naywyzszy. U. 
10. Do odprawy trąbić nale!y długo ie- 
dnym tonem, potem trzy razy zaciąć, na 
grubszy ton spuścić i zakończyć pierwszym. U. 
". Poiezdny a). kiedy zwierz gruby ubity 
zostanie, potrzeba trąbić iednym tonem z za- 
cięciem, trzy razy powtórzyć i na grubszym 
tonie skończyć. 
b). Kiedy z iedney kniei do drugiey my- 
śliwi przeyść maią albo wrócić do domu, 
lub kiedy iakiego z nich brakuie, trąbi się 
powyfszym tonem lecz pr"dzey i nie kończąc 
na grubym. U. 
1 	
			

/x106_0001.djvu

			( 106 ) 


tonem i nie często oktawę wynosić. Takie 
trąbienie ufywane iest w domu, chcąc zwo- 
łać psy do iadła. O. 
15. Z aHadanie trzeba trąbić kiedy psy przy 
zaczęciu polowania' ieszcze nie gonią i nie 
przeymuią, zeby się kupiły i myśliwca choć 
go nie widzą trzymały: takie trąbienie ma 
bydz krótkim tonem wydane, z przybiera- 
niem więcey oktawy i nad 4. takty dłuzey 
nie trwać. O. 
16. Potręhowanie gdy psów nie słycba" u- 
wiadamia się ich trąbieniem wesołe m z przy- 
bieraniem oktawy, zeby za rogiem myśliw- 
skim następowały. O. 
'7' Na upatrzonego trąbić trzeba iednym to- 
nem z zacięciem dwa razy po dwa i grubszym 
zakończyć. U. 
18. Szczwacza na charty kiedy chart niewra- 
ca ma być trąbienie krótkie, iakie kazdy 
szczwacz sobie wymyśli i charty do tako- 
wego przyzwyczai. O. 
19. Na przepadnionego zwierza albo na 
wykradzionego trąbić gęsto a krótko w róg 
myśliwski zacinai,c. O. 
",o. Do uszczwanego albo harapowego zwie- 
rza ilekroć zaiąca psy ugonią albo charty 
uszczuią, lub w iamę wpadnie, trąbi się iak 
w trębowauiu tylko cokolwiek krócey. Skoro 
inni myśliwi to nsłyszą, maią powtórzyć i ra-
		

/x107_0001.djvu

			( 10 7 ) 


zem si" zbierać, wiedząc te iuź zwierz uło- 
wiony został. O. 
TRĄBKA MYŚLIWSKA p. róg myśliwski. 
TROCZYĆ ubitą zwierzyn" w troki wiązać'. U. 
TROKI rzemyki przy torbie myśliwskiey lub 
siodle, słuzące do przywi'lzywania ubitey zwie- 
rzyny. O. 
TROKOWKI sieci lekkie, na półtora łok. 
cia szerokie, uzywane na zaiące. U. 
TROP, ŚLAK lub POSZLAK ślad zwierza 
wytłoczony w ziemi lub śniegu, albo wonia 
zostawiona w śladach od przechodzącego zwie. 
rza, którą pies zwietr:tyć moie. Ślad które_ 
go pies nie wietrzy, zowią trop dawny, ślad 
świezy trop nowy, ślad mocniey wytłoczony 
trop trwały. U. '. 
TROPIĆ, TROPOWAĆ, ŚLAKOWAC, DO. 
TROPIĆ, WYTROPIĆ Śledzić, iść za tropem, 
ślad zwierza wynaleść. L. U. 
TROPOW A DROGA w koło kniei iakiey 
lub przez śrzodek lasu droga zahronowana, 
po którey zwierz przechodzą.c ślad zosta- 
wia, a ztąd wiedzieć motoa w którą udał 
się stronę. U. 
TRUFLOWY WY'1.EŁ 'tak zowią wyUa wy 
uczonego do szukania trufli. U. 
TRUKAC głos wydawać, m6wiąc o tur- 
kawce. B. 
TRUŚ! TIlUS! tym głosem 
ołailł na k,6 
lik:! i zaiłca w domu chowanego. L U.
		

/x108_0001.djvu

			( 108 ) 


TRUTKA przynęta trucizną zaprawiona. 
która kładzie się w róznych mieyscach dla 
otrucia wilka lub lisa. U. 
TRYBA linia wązka, prosto przez las wy- 
cięta. U. 
TRZASK p. ł.erdka. 
TRZEBIĆ wywnętrzać ielenia lub sarnę. U. 
TRZESZCZE p. wytrzeszc,.akl
 
TRZYMAĆ dłngo zwierzę gonić np. pies 
kota trzyma. U. 
TRZYRURKA strzelba o trzech rUl'ach. U. 
TUCZNA tłusta, mówiąc o przepiórce. U. 
TULElEK rurka rogowa przy sZ1'Ótnicy. U. 
TURZYCA sierść niektórych zwierząt np. 
tllrzyca bielaka. L. 
TWARZ głowa psa. U. 
TYKA róg ieden pozostały u ielenia lub 
sarny, po zrzuceniu drugiego. U. 
TYKIEL drązek na którym sidła osadza. 
ią 
ię. U. 
TYLNA SZRUBA p. kamer szruba.
		

/x109_0001.djvu

			( log ) 


UBRANY ptak piękne pióra na sobie ma- 
iący np. kraska ubrana. U. 
UCIĄĆ przestać nagle głosem gonić, mó- 
wiąc o psie, np. ogary ucigły w kniei. U. 
UGONIĆ złowić np. charty kota ugoniły. O. 
UlADAĆ kiedy pies długo i z zaiadłościt 
szczeka np. kondel ujada. U. 
UlĘCIE ta część osady u strzelby, za któ- 
rą w celowaniu prawą ręką trzyma się. U. 
UKŁADAĆ uczyć wyiła polowania. K. 
UKRADANlE albo PRZEMYKANIE kiedy 
pies milczkiem goni po tropie zwierza i nie- 
kiedy się odzywa. O. 
UKROTNY oswoiony, mówiąc o ptaku dra. 
pieznym. U. 
ULULA głos przez myśliwych wydawany, 
dla zachęcenia psów do gonienia. M. 
UMBER gatunek psów gończych. L. 
UMOTAĆ SIĘ w sieci zaplątać się. mÓ- 
wiąc o zwierzach ssących i ptakach. U. 
UMORZYĆ p. łamać l. 
UNOSIĆ ptaka drapidnego uczyć łowie
 
uia np. unosił iastrzębia. K. 
UNOSIĆ SIĘ albo ZNOSIĆ SIĘ kiedy pies 
daley nad trop zwierza zapędzi się, i nie 
spostrzegłszy klucza trop zgubi. O. 
UNOSIClEL ten który przyucza ptaka .dra- 
piel.nego do polowania. U. 
UPADAĆ mówi się O zwierzu, gdy natu- 
ralną śmiercią kończy zycie. U.
		

/x110_0001.djvu

			( no ) 
UPATRZONE POLOWANIE odbywa się bez 
psów, chodząc ze strzelbą zrana lub wieczo- 
rem nad brzegiem lasu i upatruiąc zwierza 
w pole na fer udai
cego się, lub powraca- 
jącego do lasu. U. 
UPORNY zowie się pies, który tak długo 
goni zwierza dopóki nie złapie, lub się 
am 
nie zmorduie. U. 
USADKA lub USADZKA zaczaienie sie na 
, 
zwierza, chcąc go złapać lub zabić np. na 
usadce waderę zabił. U. 
USMOL zywica boki dzika ocieraiącego się 
o drzewa iglaste okrywaiąca np. usmolonyo. 
d,rniec. U. 
USZCZUĆ ugonić, złapać chartami zwie- 
rllZ' O.
		

/x111_0001.djvu

			( III ) 
WABIAS! WABIAS! W!BlAS! krzyk szczwa. 
iących. L. 
WABIĆ l. nęcić zwierzęta ssące i ptaki, 
głos ich naśladuiąc: L. ,.. nazywać np. iak 
wabiq tego psa? znaczy, iak iego zowią? U. 
WAB, WABIK bywa rozmaity: l, sztuczny 
narzedzie zrobione z kości, drzewa lub z cze- 
. 
gokolwiek, którem nęcą się ptaki i zwierzę- 
ta ssące głos ich naśladuiąc; K. 
 żywy ptak 
śpiewaiący wystawiony w klatce do wabie- 
nia: 3. martwy skóra z ptaka zabitego wy- 
pchana, stu!ąca do znęcenia innych pta- 
ków: 4. sowi sowa iywa przywiązana nad 
buda P tasznicza. U. 
. , 
WARNIK lub WABICIEL człowiek wabią- 
cy zwierzęta ssące i ptaki iakimkolwiek bądt 
sposobem. L. 
W A.CHO zaiąc. L. 
WADERA wilczyca. U. 
WALEC kółko z karbami we śrzodku strzel- 
by, do którego osi kurek iest umocowany. U. 
WAŁĘSAĆ SIĘ mówią o wilku, gdy btąka 
się okoto mieszkań ludzkich dla schwyta- 
nia zdobyczy. U. 
W ARA tern słowem grozi się psu. U. 
WARCHLAK p. dzik. 
WARCZYĆ I. głos wydawać, mówiąc o 
rysiu: B. 2. głos gniewu lub zazdrości wy- 
dawać, mówi,c o psie. L.
		

/x112_0001.djvu

			( 1'2 ) 


WARKOCZ koniec tylney szruby u strzel- 
by. u. 
WAROWAĆ mówi
 o pj;ie legawym. gdy 
na brzuchu kładąc się pewnym znakiem 
ptasMikowi okazuie, fe si\; przed nim "wierz 
lotny w bliskości znachodzi. O. 
WĘDKA na haczyk ielazny iaki iest u- 
iywany do łowienia ryb, przywiązany na 
końcu sznurka ciągnącego si\; od kołka 
w wodzie wbitego, nasadzona iest przynę- 
ta, którą kaczka dzika połknąwszy złapaną 
:zostaie. Takich wędek mozna kilka do ie- 
dnego kołka przywiązać. U. 
WESZKA gstunek parchu, który nie zay- 
muie cał'ego psa, tylko mieyscami gryzie. O. 
WIATR I. powonienie u zwierząt ssących 
czyli węch: O. 2. zalatywaiący zapach np' 
poszła za wiatrem charcica. L. 
WIA TREM GONIĆ kiedy pies za wypły- 
wem czyli wiatrem od zwierza pozostałym 
goni. U. 
WIATROWKA gatunek strzelby. która po- 
wietrzem nabiianą bywa i bez huku zwie- 
rza ubija. L. 
WIĄZAĆ SIEĆ robić sieć. U. 
WIĄZAĆ SIĘ popęd pł'ciowy zaspakaiać, 
mówiąc o psach. O. 
WIDEł.KI p. rozporka. 
WIDELEC robi się z drzewa i przywiązu- 
ie się psu legawemu pod pyskiem, aby wy- 
zey .łeb trzymał. U.
		

/x113_0001.djvu

			( 113 ) 


WIDEŁEK. p. rogacz. 
WIDEŁKOW ATY WIENIEC rogi ielenia o 
dwóch g
ziach. U. 
WIECHA I. p. polano: 2. zasłona albo krzak, 
za którym ptasznik ukrywa si" łowiąc pta- 
ki: L. 3 drzewko na którern w pólku pta- 
szniczem zawieszaią się klatki. U. 
WIELKI ZWIERZ albo WYSOKI ieleń,łoś. U. 
WIENIEC rogi ielenia; składaią si" Z róży. 
pnia, łodygi, gałęzi i korony p. scypuł i 
perły. U. 
WIERSZA Itoh WlRSZA robi się z cienkich 
długich wierzbowych rózg na kształt leyka 
i słuły do łapania ptaków. K. 
WIETRZNIK sam koniec nosa u ogara. 
wyźła i lisa. U. 
WIETRZNY PIES p. gońca. 
WIETRZYĆ węchem co poczuć lub śledzić 
mówiąc o zwierzach ssących i psach. L. 
WILCZY SŁUP na słupie dębowym wko- 
panym w ziemi\;, wysokim na 4. łokcie, sze- 
rokim na 12. cali, robią si\; zadziory od 
wierzchu na I. łokieć odczośni"te, w górze 
roztwarte i śpiczaste, a u spodu pod kątem 
ostrym schodzące si\;: na wierzchu zaś słu- 
pa kładzie si\; przyn\;ta, po którą wilk sk.a- 
cząc wsadza łapę miedzy zadziory i nie mo. 
gąc iey ztamtad wydobydź, zostaie :złapa- 
nym. U 


15
		

/x114_0001.djvu

			( 1/4 ) 
WILKo:I:.A.K lub WILKOł.EK wilkołkami 
mianowano Judzi, o których mniemano fe 

i.. na pewny czas przemienili w wilki, a 
potym zaś wilczą postaw" porzuciwszy, ludź- 
mi się znowu stawali. .L. 
WILKOWNIA p. dół witc"y. 
WIOSŁO nog,a dzikiey kaczki lub gęsi. U. 
WIOSŁOW AC pływać, mówitc o ptakach 
wodnych. U. 
WITERUNEK czyli PRZYWIATR massa sztu- 
cznie zrobiona, mocno woniejąca, zwyczay- 
nie tłusta, którą nęci się drapieznego zwie- 
rza ssącego. Róźne są gatunki przywiatrów, 
iakoto: na lisy, wydry, wilki i t. d. U. 
WITERUNKOWAĆ lub PRZYWIETRZYC 
wilerunkienl rzecz iaką lub narzędzie po- 
mazać. U. 
WKŁADA.Ć odrastać, np. ieleil właiył wie. 
niec, znaczy, ze mu rogi odrosły. u. 
WŁOCZBK obręcz na drązku zsiecią bu- 
cbastą, 
łuzy do łowienia ptaków i wiewió- 
rek, znayduiących się w dziuplach wypró- 
chniałych drzew. U. 
WŁOS sierść drapiefnych zwierząt. U. 
WNĘT p. nęt. 
WNIK 1. p. cewka: 2. subtelna siatka na 
ptaki. L. 
WODOŃCZA nurt zrobiony od wody de- 
szczowey Da pochyłości góry, nayczęściey
		

/x115_0001.djvu

			( 115 ) 


glinkowatey, II spodu którego kryi
 si.. za- 
iace. U. 
. WOŁAĆ głos wydawać, mówiąc o puha- 
czu. B. 
WOŹNICA PSIARSKI p. łowczr. 
WPAŚĆ SIĘ wnęcić się, mówiąc optakacil 
lip. Zórawie wpasły się clo gryki. U. 
WPRAWA przyuczanie psów gończycil i 
ogarów do łówów, np. naylepiey wprawia sil; 
ogar młody przy starym. O. 
WRZESZCZEĆ głos wydawać, mówiąc o 
krasce, pawiu i zaiącu. B. 
WŚCIEKLIZNA choroba psóm właściwa- 
i ztąd niebezpieczna, ii. inne z wierzc;ta nią 
zara!:aią. O. 
WSKOPEC p. podtrop. 
WSKOPECZNY zowie si\; pies, który wspak 
czyli podtrop zwierza szuka albo goni. O. 
WSPAR albo SPAR gatunek samołówki na 
ptaki; wab na drągu na róźnych mieyscach 
podpartym. L. 
WYBĘBNIĆ wyp..dzić kunę lub wiewiór- 
kIj stukaiąc wdrzewo wypróchniałe gdzie si.. 
:znayduią. U. 
WYCHLUSTAĆ uczynić rurę strzelby cien- 
ką przez częste strzelanie. U. 
WYCIE głos pocią@'y i smutny, iaki wilk 
i pies wydaie. B. 
WYCINEK p. dzik. 
WYGA lub WĘGA stare psisko. L.
		

/x116_0001.djvu

			( 116 ) 
WYGRODA p. ogród wilcZf. 
WYIAGODZiĆ kiedy ptaki iagody z sideł 
poziadaią, nie zostawszy złapanemi. U. 
WYKAPTURZYĆ zdiąć kaptnr z ptaka dra- 
pieZnego uzywanego do łowów. K. 
WYKRĘCiĆ ze strzelby naboy wyciąg- 
nąć. U. 
WYKRĘTAK czyli GRAYCAR zelazo oie- 
dnym lub dwóch wąsach krętych, osadzone 
na stęplu, do wykr",cania rzeczy uwi",zionych 
w rurze strzelby. L. U. 
WYKRZYKIW AĆ głos wydawać, mówiąc 
o krzywonosie. B. 
WYKURZAĆ dymem wypędzać lisa z no- 
ry, rozkładaiąc ogień nad. iey otworem. U. 
WYLEŚĆ mówi si\; o zaiącu, gdy ten po- 
kluczywszy wyidzie z kniei, i iego śladów 
psy znaleźć nie mogą. O. 
WYLOT p. oko 2. 
WYł.AĆNIEĆ wygłodnieć, mocno łaknąć, 
m6wiac o psie. O. 
WYMYKAĆ SIĘ kiedy pies ieden drugie- 
go w gonienin wyprzedza. O. 
WYPAł. czyli WYSTRZAł. wydanie ognia 
ze strzelby. L. 
WYPAROWAĆ kiedy wyzeł ptaka WYP\;- 
dzi lub wzruszy np. wyzeł bekasa wyparo- 
wał. U. 
WYPIOR ptaki wypiorami si\; zowią, gdy 
miękkuchny puch niepierzystą skórk", o
 
krywa. L.
		

/x117_0001.djvu

			( 117 ) 


WYPRA WCA zowie si\; pies, który to czy- 
ni co gońca, tylko co ten wiatrem i prędzey, 
to ów kopytem i leniwiey, zatem nie tak rą- 
czo goni, aJe się teł nie znosi: Jego po- 
winnością iest choć gońca zmyli, iść prze- 
cie Iropem i iakoby nawoływać go na ślad 
z iego uniesienia. O. 
WYPRA WIAĆ gdy pies nie unosi sif i zwie- 
rza goni choć inne psy zmylą. O. 
WYSOKI ZWIERZ p. wielki. 
WYSTAWIAĆ J. kiedy wyzeł zastanowi się 
przed zwierzem, daiąc znać ze si.. w bli- 
skości znaydu;e: U. 2. wygnać albo wyru- 
szyć zwierza ssącego z kniei. L. 
WYTECZ choroba Mina psa. O. 
WYTŁOKI ślady na murawie lub ziemi, 
które ielen albo łoś racicami wyciskaią. Jo- 
ni tet zowia tropy tlWałe. U. 
WYTRĄBić wywołać odgłosem rogu my- 
śliwskiego psy z lasu do domu. U. 
WYTROKOW AĆ wyciągać, rozstawiać, mó. 
wi,c o sieci. U. 
WYTROPNY zowie się pIes. który ślad 
zwierza prędko wyszukać umIe. U. 
WYTRZESZCZAK zaiąc. U.. 
WYTRZESZCZAKI, PATRY albo TRZ
 
SZCZE oczy zaiaca. L. U. 
WYTRZYMAĆ J. nie prędzey strzelać do 
zwierza at po dobrem wycelowaniu, aby 
mieć pewność ze go ubić mozoa. 2. Kie-
		

/x118_0001.djvu

			( lIS ) 


dy pies legawy tak długo przed ptakiem 
zwietrzonym stoi, dopóki mu sil; dozwoli. U. 
WYWIERAĆ psy ze smyczy spuszczać. O. 
WYWIEROWA SMYCZ składa sie zdwóch 
. 
smyczy przyszytych koilCami do kółka du- 
źego, tak, ze na ieden koniec iedeil myśli- 
wy psy zbiera, a na drugi koniec drugi, 
,nni zaś zaymuią sil; podawaniem, a to aby 
psy iak nayrychley zebrać mo1na było. O. 
WYŻEŁ albo LEGAWY PIES C.HIS STATOR, 
EIN HUHNEEHUND, CHiEN COUCHA"T, pies wyu- 
czony do okazywania ptaszm!cowi ze sil; przed 
nim w bliskości lotny zwierz znayduie. Ro- 
zmaicie układaiq się wyzły i ztąd ich zowią: 
otokowy który nie bywa na polowaniu ze 
Sznura spuszczany: 2. odwoływany który jest 
na głoś ptasznika posłuszny, Nazwiska wy- 
Złom zwyczaynie daią od ptaków np. bekas, 
słomka i t. d. U. 
WZŁAWIAĆ kiedy pies gończy lub ogar 
f.aczyna trop zwierza znachodzić i głosem 
odzywać się np. pies wzławia ku zaiącowi. 
Cicbo ten pies wzławia. O. U. 
WZRUSZYĆ wypędzić np. wzruszył kor l 
pola z kotliny. U. 
WZWIATR przeciw wiatru np. wzwtatrstae 
potrzeba, wabiąc zwierza. U.
		

/x119_0001.djvu

			( 119 ) 


ZABAWCA zowią psa który zabawia si
 
zwyczaynie wpaszy czyli !miel, a niemo- 
gąc zgadnąć gdzieby się zaiąc podział, 
odeyść go niechce i wrzeszczy na iednem 
mieyscu. O. 
ZACIEKAĆ SIIj; zapędzić się, zapuścić si.. 
daleko za zwierzem, np. ogary w głębokie za 
ciekły się knieie. Myśliwy zaciekł sit; na 'łów 
w lasy. O. 
ZACIECZCA pies zaciekaiqcy się w polo- 
waniu. O. 
ZACIERAC gonią,c trop zwierza zagładzie, 
np.' liszka tropy kota zatarła. W kniei wi- 
działem tropy korpa!a zatarte, znaczy, po któ- 
rych iuź psy goniły. O. 
ZACINAĆ kiedy pies uniesiony nazad wra- 
caiąc, psuie i zagładza II'op zwierza. O. 
ZAGADKA zagadnienie łowieckie, które 
dawniey myśliwi chcąc doświadczyć którJ 
z nich zna si.. na sztuce łowieckiey, a któ- 
ry iest Frycem, do rozwiązania sobie zada-
		

/x120_0001.djvu

			( r
o ) 


wali: lip. I. pod iakiem drzewem kryie si.. 
kot kiedy deszcz pada? 2. co ma kot czego 
lllny zwierz nie ma? 3. czemu kot drogę 
miia? 4. dla czego ogon zaięczy nie zaięczy 
lecz koński zaięczy? 5. kiedy Aot z po- 
stem? i t. d. U. 
ZAGONNY zowią psa, który goni'łc za zwie- 
rzem daleko zapędza się. U. 
ZAGRODA WILCZA mieysce iakie palisa- 
dami ogrodzone, maiące drzwi ze czterech 
stron do góry wsuwane a we śrzodku znay- 
duie się przynęta, za którą skoro wilk ru- 
szy, wszystkie drzwi zapadaią. U. 
ZAJADY zęby zwierząt ssących drapie- 
inych. U. 
ŹAK samołówka na ptaki z prącia ple- 
ciona. U. 
ZAKŁADAĆ l. zaczynać, np. pole zakła- 
dać znaczy, polowanie zaczynać: 2. kiedy pies 
umie poznac gdzie trop zwierza znaleść mo- 
le i tu i owdzie rzuca się: 3. kiedy pies 
daleko uniosłszy się trop zgubi i wracaiąc 
cicho z wierza szuka. O. 
ZAKŁADANIE l. zaczęcie polowania: O. 
2. p. trqbienie 15. 
ZAKOPAĆ SIĘ albo ZASKLEPIĆ SIĘ T. za- 
grzebać się w śniegu, mówiąc ok uropatwach. 
2. Gdy borsuk lub lis W iamie tak się zie- 
mią zasypie, ze go iamnik dostać nie mo- 
te, albo kiedy iamllik zagrzebawszy się zwie-
		

/x121_0001.djvu

			( al ) 


mi wyleść nazad nie zdoła, l przez to udu- 
szonym bywa. U. 
ZALEGAĆ nie polować np. charty $ale£a 
łr pole. O. 
ZALEWAĆ SIĘ mówi się o psie, kiedy go- 
niąc po rosie pysk sobie zmacza i tropu zwie- 
trzyć .nie moze. U. . 
,-AMEK I. mechaniczna część u strzelby. 
słufąca do skrzesania ognia; składa się z wie- 
lu części ,iakiemi są: blacha czyli ławka, 
kurek, półkurcze, panewka, dekiel, sprężyna 
walcowa, 	
			

/x122_0001.djvu

			( lU ) 


ZASADZCA zowie si\; pies, który iest szko
 
dliwym ze się zasadza, bo i obłów bierze 
myśliwemu zjadaiąc zaiąca, i uczy tego in- 
nych aby iak on nie goniły, tylko przed 
drusiemi łapały. O. 
ZASADZAĆ SIĘ gdy pies zaczaia się, aby 
m6gł złapać zwierza od innych psów go- 
nionego. O. 
ZASIEK sł to drzewa iedne na drugich przez 
pewną CZ\;ŚĆ lasu ułozone, które zwierzom 
6sącym przeyścia tamuią; w mieyscach zaś 
wolnych do przechodu pomiędzy temi drze- 
wami zastawione sa samołówki. U. 
< 
ZASKLEPIAĆ zakryć oczy ptakowi i pu- 
ścić go na pożarcie, dla przyuczenia ptaka 
drapieżnego do łowów. U. 
ZASKLEPIĆ SIĘ p. zakopać sir;}. 
ZASKOCZYC zamknąć si\;, mówiąc o na- 
.3tawioney samołowce którey drzwiczki za- 
trzaskuią się, np. samotrzask zaskoczył. U. 
ZASTAWIAĆ SIĘ kiedy ieleń goniony in- 
1Jego na swoie rnieysce wyp\;dza a sam się 
ukrywa, chcąc psy tym sposobem uwieść, 
np. rogacz ipiczakiem zastawił sir;}. U. 
ZASZCZUĆ chartami zwierz\; SS,ce złowić, 
szczwaniem zamordować. O. 
ZATRZYMAĆ kiedy proch na panewce 
wprzód spłonie, a nieco późniey W rurze np. 
aatrzymała strulba. U.
		

/x123_0001.djvu

			( 123 ) 


ZAWADZCA pies który wgonieniu za zwie. 
rzem, innym psóm przeszkadza. U. 
ZAWIASA sieć na słupkach wysokich 
w mieyscu gdzie ptaki ciqgnli zastawiona. 
w któr
 gdy ptak w locie uderzy, spada na 
niego. U. 
ZA WODNIK tak się zowie pies rączy, wy- 
trwały i za zwierzem bez zawodu ściga- 
iący. O. 
ZA WODZIĆ kiedy slrzelba nabita nie wy_ 
pali i tylko proch Da panewce spłonie. U. 
ZA WIESISTY zowie się pies maiący uszy 
duze i wargi obwisłe. U. 
ZBIERAKI zowią dzikie gęsi, które późno 
do nas na wiosnę przylatuią. U. 
ZBIIAĆ gdy pies ieden drugiego w gonie- 
niu za zwierzem wyściga, a przezto do wi"k- 
szey chyzości zachęca. O. 
ZCHLUBlĆ gdy iarząbek wabiony pozna- 
wszy głos nie naturalny do wabnika nie 
zblify si... U. 
ZĘBY karby w chwatach u £elaza wyrzy- 
nane. U. 
ŻELAZO narzedzie ielazne słubce do ło- 
, , 
wienia zwierząt ssących drapieźnych, nie- 
kiedy zaś i wielkich ptaków. Bywa rozwaL 
te ; I. karkowe czyli sybil'$kie; 2. denkowe. 
łapkowe, stfpowe czyli talerzykowe; 3. bobro- 
we; 4. berlińskie; 5. kapkan. U. 
ZEPSUTY mówią o ptaku przestraszonym,
		

/x124_0001.djvu

			( u4 ) 


do którego nie raz iu
 strzelano lecz mo 
trafiono, a ztąd podeyść go na strzał tru- 
dno. U. 
ŻER lub ŻYR pokarm, pasza zwierząt ssą- 
cych i ptaków. M. 
ŻERDKA albo TRZASK drą tek okrągły 
przy budzie ptaszniczey gdzie sówka iest 
wystawioną, do którego iest umOCowa- 
na na zawiasach rynienka półokrągła i 
ściśle przystaiąca, tak i
 ptaka na nim 
usiadłego za nogi złapać mo
na. M. 
ŻEREM1Ę mieysce,w którem bobry ie- 
dno i oddzielne maią towarzystwo. L. 
ŻERNA czyli ŻEROWNA tłusta, mówiąc o 
kaczce dzikiey. U. 
ŻEROWAĆ źywić si\;, na paszę wycho- 
dzić, mówiąc o ptakach i zwierz
tach ssą- 
cych, źywiących si
 roślinnemi pokarmami. U. 
ŻEROWISKO I. mieysce pobytu ptaków; 
2. mieysce gdzie z wierzc;tą ssące i ptaki ze- 
ruiq. L. 
ZGRAJA lub ZŁAJA p. łał-a. 
ZGRZEBŁO noga kuropatwy. U. 
ZGUBIĆ ZWIERZA trop zwierza stracić, 
np. pies zgubił kota. U. 
ZIARNIK mieysce iakie. w lesie, gdzie zbo. 
fe, źołądź, bukiew dla przynęcenia czar- 
ney Zoł'ierzyny posYPllią. U. 
ZIELONKA młoda kuropatwa puchem o- 
kryta, która iut piór dostaie. U.
		

/x125_0001.djvu

			( u5 ) 


ZIELONY LAS iglasty las: sosnowy, 10- 
dłowy, świerkowy i modrzewowy. U. 
ZIMNY albo ZWIETRZAŁY zowie się trop 
którego psy nie czuią. U. 
ZLOTY czas zbierania się w iesieni kaczek 
dzikich w oparzeliskach. U. 
ZŁA NIK lub ZŁA YNIK pies ze złai, pies 
mieszaniec. L. 
7ŁY chudy, mówiąc o zwierzyme np. zły 
skotak. U. 
ZNACZYĆ albo ZACIERAĆ p. zacierać. 
ZNALEŹCA p. popqdźca. 
ZNOSIĆ SIĘ p. unosić sig. 
ZOB, ZOBlA ziarna które się ptakóm iako 
przyn"ta na gumienku w pólka ptaszniczEm 
posypuią. U. 
ZORAĆ, ZUBAĆ dzióbią
 ieść, mowiąc o 
ptakach ziarnem żyiących. U. 
ZOLOWAĆ zalać lub zaprawić i na no- 
wo odwiercić zapał wystrzelony. L. 
ZRYW AĆ SlĘ kiedy ptak z mieysca na kt9- 
rem siedzi raptem uleci np. zerwały się ku- 
ropatwy. U. 
ZRZUCIĆ I. kiedy ieleń, łoś lub sarna. 
w zwyczaynym czasie rogi gubią, np. rogacz 
Z rzucił iut swóy wieniec: 
. gdy suka nie 
fywy płód wydaie; 3. kiedy zwierz w pro- 
sLey linii uciekaiąc, zwr
a sie na hok. O. U 
ZW ARIAĆ głos wydawać, 
óVfią
 o prze- 
piórce. B.
		

/x126_0001.djvu

			( 1
6 ) 
'ZWIĄZAĆ kiedy ptak drapiełny przeymu. 
ie zaiąca szponami np. sokoł zwiqzał kota. U. 
ZWICHNĄĆ znaczy rurę strzelby skrzy- 
wić, i wtedy tak zepsuta strzelba zowie sif2 
r.wichnigt'1. U. 
ZWIERCIADł,O p. chustka. 
ZWIERNIK p. -kJwczy. 
ZWIERZ pod tem słowem rozumieią my- 
śliwi zwierzęta ssące i ptaki, które dzielą 
rozmaicie, iakoto: gruby zwierz iest ieleń, 
łoś, zubr i t. d. czarny zwierz dzikie świ- 
nie; drapidny zwierz niedźwiedi, wilk, lis; 
i t. d. ",ały zwierz zaiące; i t. d. lotny zwierz 
katdy plak. U. 
ZWIERZOSTAN ilość i gatunek zwierząt 
tiióących i ptaków znayduiących si\; w iakim 
lesie. U. 
ZWIERZYNA dzikie zwierzęta ssące i pta- 
ki. /Ja które dla mięsa poluią. L. 
ZWIERZYNNE ł,OWY łowienie i zabijanie 
zwierzyny. nie zaś zwierza drapidnego. U. 
ZWIERZYNIEC część lasu oparkaniona, do 
którey ułowione rozmaite z wierzęta ssące t y- 
wo się puszczaią i chowaią. L. 
ZWIETRZAł.Y TROP p. zimny. 
ZWOł.YWANIE p. trqbienie 14. 
ŻYR p. zer. 
ŻYWIC p. J'wiezyć. 


- 
- -- - - 
 
 
I -,) 
.;:, -'ffj(-." ,,-""" 
'_ 
c' I

i
.i' 
...
...:: \::-........
		

/x127_0001.djvu

			( 1
7 ) 


SKOROWIDZ. 


Biedz powoli mówiąc o zaiącu, kicać; pręd- 
ko biedz kipić. 
Bok grubego zwierza połeć. 
Borsuk, nor, iaźwiec lub leśny pies. 
Broni ognistey myśliwskiey rótne gatunki: 
Arkabuz, Bagnetówka, Berdebuska, Borówka, 
Cyganka, Damascenka, Dubeltówka lub Dwu- 
rurka, Flinta, Fugówka, Fuzya, Grzbietów- 
ka, Guldynka, Gwintówka, Janczarka. Ja- 
strzqb lub Falkonet, Muszkiet, Poiedynka, 
Przekrętka , Ptaszynka, Pukawka, Pułhak, 
Puszka, Rusznica, Strzelba, Sztuciec, Szró- 
tówka. 
Bronie innych gatunków: Dziryd, Kordelas. 
Opust, Oszczep, Rohatyna, H'iatrówka. 
Budowy myśliwske: Bażantarnia, Buda pta- 
sznicza, Buda wronia, Gaik lub Pólko pta- 
sznicze, Gumienko, Jałowcowa buda, Kla. 
piernia, Lesica, Nęcisko, Pólko krzakowe , 
Pólko skowronkowe, Pólko nadwodne, Posadz, 
Psiarnia, Ptaszyniec, Sadza, Sokokolarnia 
Solnik, Strażnica, Zasiek, Zwierzyniec. 
Chodzić mówiąc o lisie dyndować. 
Choroby psów: Nosacizna, Parch, Silno- 
gorz, Sold, H'eszka. H'icieklizna, H'ytecz 
Chudy ;zły lub cienki.
		

/x128_0001.djvu

			( 123 ) 


Cbybić strzelaiąc pudłować, mydłować. 
Czółno gał\;ziami obstawione majak. 
Dzik odyniec, dzika świnia maciora, dzi- 
kie świnie czarna zwierzyna. 
Głos psów: Alt, Bas, Dyskant, Tenor, chra- 
pliwy, iadowity, klarowny, niedbałr, rzewliwy. 
Głosy zwierząt: Bąk b'1czy, BaZant piew, 
Bocian klekoce, Chróściel strzyka, Cieciorka 
koka, Cietrzew gra, Czyzyk psyka,Derk acz grda, 
Drop ksyka, Drozd skrzypi, Dudek duda, 
Dzięcioł ciurka, Dzierlatka druczy, Dzik gru- 
cha, Dzwoniec brzmi, Gęś dzika gęga, Gil 
świst(1, Głuszec pucha, Gołą\) b
bni, bruka, 
grucha, Grzegółka grzegoce, Grzywacz hu- 
czy, Jaskółka piskoce, Jeleń beczy, ryczy, 
Jemiełucba skwierczy, Kaczka dzika kwaka, 
Kawka plegota, Kos piskoce, Kraska wrze- 
szczy, Kruk kraka, Krzywonos wykrzykiwa, 
Kulmłka kuka, Kulik przt!Śwz'stuie, Kuropa- 
twa ci
goce, krera, Kwiczoł piska, Lelek 
i
czy, Lis skoli, Łabędź krera, Łoś r-źy, 
Makolągwa gwizda, Niedźwiedź mruczy, Ody- 
niec krzyka, Orzeł szczeka, Paw wrzeszczy, 
Pardwa kokcieli, Piekut r - źy, Pies gra, ha- 
pa, skomli, skowJ'C"Y' szczeka, uiada, Po- 
pielica pryska. Potrest świerka, Przepiórka 
biie, zwabia, Pub acz woła, Rzepni"zek gor- 
czy, Ryś warczy, Sarna piszczy, Sęp Mapa, 
Sikory głos wyraża si\; przez tarora, Sko- 
wronek przepteruie, Słomka CM api krzę-
		

/x129_0001.djvu

			( 12 9 ) 
..zy, Słowik lamentuie, Śnieguła piszczy, Sa- 
koł kwili, Sowa huczy, Sroka brzecha, szcze- 
goce, Strzyzyk odzywa się głosem ci - ci, 
Synogarlica gorli, Syrokos jwiergoli, Szczy- 
gieł przekrzykiwa , Szpak jwierka, Trznadel 
strzyka, Tur ięczy, Turkawka truka, Wie- 
wiórka pryska, Wilk t"iU, wyie, Wróbel 
iwierka, Wrona kraka, Wydra .iwista, Zaiąc 
wrzeszc"y, Zbik mlaska, Zięba wydaie głOi 
cif/. - cin, Zótna sItrzeczy, Zóraw kiera, str,,- 
ka, Zubr beczy. 
Głosy przez myśliwych w polowaniu wyda- 
wane: ahytha, ha ha, ha ho ha ho, hala horlala, 
heco, lala halala , kot sasa, pqda, ulula, 
wabias. 
Głosy rózne przez myśliwych naśladowane: 
achy, blif, buch, hap hap, paj', kniaź, ta tuf 
ta" tauf'. trUJ'. 
Głosem gonić mówiąc o psie grać, cukro- 
wać: raptem przestać uciqć. 
Głowa psa twar" , głowa wilka latarnia. 
Głuszec qetrzew głuchy. 
Gniazdo kuropatwy paprzysko, drapiel- 
nych ptaków pielesz. 
Gołąb dziki grzywacz, siniak. 
Gonić długo trzymać, gonić długo i /1- 
czo dzierźeć, goniąc trop zwierza zagładzić 
zacierac 
Gromada psów łaia. 
Gl'lbiet zwierząt 5sących comber. 


17
		

/x130_0001.djvu

			( 130 ) 


Grzebać w ziemi mówiąc o Plakach pa- 
przyć. 
Grzywa zubra kfłdziel. 
Jeleń rogacz, rogal, byk. 
Jeleń samica łania. 
Jelenie płowa zwierzyna. 
Kąsać mówiąc o zwierzu ssącym ciqć. 
Kaczki młode lotki. 
Karmić ptaki drapidne przyprawiać, kar- 
mić zwierz\;ta ssące w zwierzyńcu gnarować. 
Kieł' dzika .fzabla. 
Koniec ogona lisa, kiść lub "wiat. 
Kopyto ielenia, łosia racica, sarny raciczka, 
czarney zwierzyny rapcie. 
Kot dziki koczur. 
Krązyć po powietrzu szybować, krązyć 
w koło mówiac o zaiacu maiacz y ć. 
. . 
Krew zwierząt farba, czarney zwierzyny 
posoka, niedźwiedzia iucha. 
Kuper ptaków gastrzJ'ca. 
Kuropatwa kura, kogut, kamionka, zielon- 
Ila , polotka, farbówka, starka. 
Kondle sprzęgać drqżkować. 
Las bor, zielony las, czarny las. 
Lecieć mówiąc o ptakach iechai. 
Łaskawe zwierzęta rochmanna zWierzyna. 
Łoś samica klępa. 
Machać ogonem mówiąc o psie dzwonić. 
Małe krzaki nizki las. 
Mały nikczemny, drobny.
		

/x131_0001.djvu

			( 131 ) 


Męczyć zwierzę gonieniem forsowad. 
Mieysce gdzie się na zwierz\; czeka stana- 
wisko. 
Mieysca gdzie zwierzęta popęd płciowy za- 
spakaiaią: ielenia bekawisko, rykowisko, głu- 
szca igrzJsko, sadowisko, cietrzewia tokowiSko. 
Mieysce spoczynku zwierząt: bobra bobro- 
wnia, łosia bobrowisko, niedźwiedzia budo_ 
wisko czyli łom, zaiąca kotlina, czarney zwie- 
.Tzyny leża; w ogólności innych zwierząt ssą- 
cych legowisko, łożysko, koczowisko, ptaków 
zaś siadło. 
Mieysce gdzi	
			

/x132_0001.djvu

			( 13,. ) 


Noga drapidnego ptaka szpona, gr)"/y, 
dzikiey kaczki lub g
si wiosła, wilka lub 
niedźwied"i. łl2pa, ie'enia badyle, biegi, sar. 
ny cewka, zaiąca skoki. 
Oczy zaiąca patry, trzeszcze lub wy trze- 
szczaki, ielenia świece, wilka lamp)", psa 
ślepie. 
Odnogi rogów ie'enia gałęzie. 
Ogon zaiąca osmyk lub omyk, ielenia kwiat, 
sarny kwiatek czyli bukiet, lisa kita, charta 
prawidło, wilka wiecha 'ub polano, bobra 
kielnia, baźanta lustro. 
Oskubać pióra z zabitego ptaka oporzq"dzić. 
Otwor rury strzelbowey oko, w)"lot. 
Para chartów sm)"cz, ogarów _wora, kon- 
dlów drquk. 
Pas myśliwski z ładunkami kartusz lub ta- 
sak. 
Pić mówiąć o psach chleplad. 
Psów rófne przymioty i własności: cą!hy, 
chciw)", chwalny, donośny, dowodn)", głośny, 
gonn)", kam)", krzykliwy, łaciasty, łuczn)", o. 
chotny, ocokały, pieczeniast)", podpalony, pod- 
żar)", popędny, .ifOrny, uporn)", zagonny, za- 
pieczon)", zawiesisty. 
Psów rózne działania: doławiać, dłubać, 
docierać, dopracować, dzierżeć, fOlgować, gme- 
rać, gonić na oko, karać, kazić, mamlać, mistrza.. 
wać, nadszczekiwać , odbiegad, odpędzić, o- 
powiadać, ostro gonid, podrzeć, poszczeki.
		

/x133_0001.djvu

			( 133 ) 


wać, pracować, przewrzaskiwać , rozerwać, ru- 
.sz,ć, ściqgać się, spqchać, strychow,!ć, trzy- 
mać, ucią.ć, uno.ric' .rię, warować, wiatrem go- 
nić, wietrzyć, wyłaćnieć, wyparować, wypra- 
wiać, wytrzymać, zaciekać się, zalewać się, 
zakładać, zasadzać się, zbiiać, zgubić. 
Pióra pi"kne na sobie maiący mówiąc o 
ptaku ubrany. 
Pióra fioletowo.zielone na skrzydłach u 
kaczek dzikich lustro. 
Pióra koloru ciemnego na skrzydłach pta- 
szych siodełko. 
Podskok zwierza kominek, sus. 
Pokarm dawany psóm w nagrod\; za uło- 
wione zwierzę odprawa. 
Pokarm zwierząt ssących i ptaków źer, 
zób. 
Polowanie pole. 
Polowanie na dziki czarne pole. 
Polować na lotną wodną zwierzyn\; bro- 
dzić. 
Polowania róine: czaly, legawe pole, łowy, 
nocne łowy, obiaidźka, obława, podsłuchy, 
upatrzone polowanie, zwierzynne łowy. 
Popędu płciowego zaspokoienie: Babnt na- 
raszcza, Cietrzew, Głuszec i Jarząbek gra lub 
toku/e, Daniel goni się, Dzik locha się, Jeleń 
beka się, Kaczor depcze, LOŚ buka się, Niedź- 
wiedź i Borsuk grzeie się, Odyniec oprawia, 
Pies wiqie się, Ryś marcuie, Wilk, Lis, W y-
		

/x134_0001.djvu

			( 134 ) 


dra, Kuna cie/!4 się, Zając parkoci się, Sarna 
hiega się, Zubrodstanawiasię, Ptak parzy się. 
Potrawa dla psów nawara. 
Powonienie I psa czuch, pach; zwierzłt 
wiatr. 
Prawa łowieckie: leśne, naraz, strzałowe. 
Prosię dzikiey świni warchlak. 
Przebywać mówiąc o głuszcu biesiadować. 
Przelatywanie ptaków ci'ig, ciqgnienie, ci'1- 
gn'1 ć , sZlbowa ć . 
Przewracać się na powietrzu koziołkować. 
Przybory psów: drqłek, obraz, otok, pancerZ, 
smJcz, .ifPra, wywierowIZ smycz, widelec. 
Przybory strzeleckie: odkT'f!tka lub szruh- 
s.ztak, prochownica lub róg do prochu, prze- 
tyczka, przybitka, pulwersak lub s2rótnica, 
róg mJśliwski lub trąbka myiliwska, "kałka, 
torba mJśliwska, troki, tuleiek, wykrętak czyli 
graJea r . 
Przynęty: hrzJć, chochoł, nastrogg, posyp- 
ka, przJwiatr, trut.ka. 
Psów gatunki: BrJtan, Chart, Cweynos, 
Daks, Gończy, Jamnik, Kondel, KOJtr{lch, Muc, 
Mucyk, Ogar, Otokowy wyżeł, Piiawka.l'okurcz, 
Pudel, Umber, Wpeł lub Legawy albo Prze- 
piórcz J . 
Psów rózne nazwiska podług ich przymio- 
tów i sposobności: bałamut, bJdlar
, gońca, 
lisiarz, łgarz, łowca, mil.t:zek, naśladnik, P'1- 
dowy, pancernr, pop'1dica, poprawca, pOJtran-
		

/x135_0001.djvu

			( 135 ) 


n,r, postrzemienny, podiastrzębi, podsoholi, 
przeiemca, przfstawa, skowfra, smyczowf 
chart, trliflowy wfza, wskopeczny, wyga, 
wfprawca, wytropny, zabawca, zacieczca, za- 
sad"ca, zawadzca, $awodnik, złaynżk, zna- 
ldca. 
Ptaka podstrzelić obarczyć. 
Ptaki lotna zwierzyna. 
Ptaków drapie!nych uzywanych do polo- 
wania róZne nazwiska: ga
źaik, gniazdowiec 
latacż, mai'!, podgaiezdaik. 
Pysk . niedźwiedzia i wilka paszczęka, psa 
ko/a, tr'iba, zwierz
t ssących przduwai
cych 
gęba. 
Rad psa gaiązdo, pomiot, rasa. 
Rag ieden u ielenia pozostały po zrzuceniu 
drugiego t.fka. 
Rogi ielenia wieniec, sarny samca parost- 
ki, daniela rosochf' 
Ryiak dzika gwizd. 
Sarna samiec kozioł, saraiec, samica Icoza. 
Samołówki i narzędzia do łowienia zwie- 
rząl ssących: cewka, częstokoł, dół wilczr, 
Jół niedźwiedzl
 grzebień, labirynt, nasadka, 
nawi'izka, obiętki, ogrod wilcZf, ogródek na 
dziki, okop, parkan, pastka, płOt, sieci, sf- 
paek, tl'Okówki, wilczy słup, wnik, wygroda, 
zagroda wilcza. 
Samołówki i narzędzia do łowienia pta- 
ków: berło, bl'O"d.T, brq!.ek, deska, dołek, doł-
		

/x136_0001.djvu

			( 136 ) 


Iii na kacz/d, drygubica, d"iwocza sieć, dzwon, 
j'unciki, gałązka lepowa, iastrzębiec, kobiec f 
kołowrot, koryto, krqg, kuropatwowe samo- 
łówki, kumka, lepowa rózga, lepowa sieć, 
lotowe sieci, łapka, mrzeina,. nagonna sieć, 
nakrywalna sieć, niewod ptaszy, opałki, paię- 
czyna, pałączek, płachta, płotki, pocho- 
dniowa sieć, podgayne sieci, podolska sieć, 
podrgub, poły, pomek, ponoi., potrzask, prę- 
iynka, raziauJ, sad"awka, sak, sieci, spar, 
szater, tłuczka, wędka, wierJza, włóczek, 
wspar, żak, zawiasa, żerdka. 
Sierść zaiąca turzyca, niediwiedzia kłaki, 
innych zwierząt ssących drapidnych włos. 
Skóra na rogach ielenia mech lub scypui. 
Skóra zaiąca smui albo koiuch , VI ogól- 
ności innych zwierząt suknia. 
Skór" zdiąć ze zwierza ssącego ubitego 
obielić. 
Skrzydła ptaków loty. 
Ślad zwierząt trop albo poszlak, oszlada 
sznur, P'id. 
Sprzęty myśliwskie rozmaite: cień, czapka, 
deka, dłużce, dzwonki, ekram. jladry, fOrma 
kulowa, homolec, iglica, kaganiec, kaptur, 
kloc, klucz, kłódka, knebel, korale, lasa, ma- 
ska, obcęgi; pęca, ro"porka, starczek , stra- 
.szydła, świder, talerz, tarcza, tykiel, widełki. 
Stado zwierząt ssących chmara.
		

/x137_0001.djvu

			( J 37 ) 


Strzelby części: antaba, b,/czek, blacha, 
blizna, cel, celownilri, cyngiel, kapa, kamer 
szruba, kolba, lifa, ławka, łoże, nasada, nos, 
osada, przykład, rura, stępel, f)'lna szruba, 
uigcie, warkoc1-, zapał, zamek. 
Szczecina u dzika pióra. 
Tłusty Zaiąc skromny, Jeleń kraśny, Dzik 
sadlisf)', Bekas oblany, Kuropatwa pyszna, 
Kaczka żerna, Drop ci
źki, Sarna łoyna, 
Przepiórka tuczna. 
Tłustość zaiąca skrom. 
Trąby myśliwskie: borówka, knieiówka, chrÓ- 
stówka albo charciówka, legawka, rolek. 
Tropy mieszać mówiąc o sarnie myli., 
o zaiącu kluc1-yc l . 
Uciec przez sieć m6wiąć o ptakach prze- 
oczrć. 
Uciekać m6wiąc o zaiącu bronić sig. 
Uszy ielenia ły£ki, zaiąca słuchy, ogara 
/lato,.,. albo klapy. 
Wabić sarn\; mikotaó, zaiąca m
kać. 
Wargi ogara fqjle. 
W łSY zaiłca strzr£e. 
Wilczyca wadera. 
Wilk basiur, łupur lub dzilri pies. 
Wnętrzności zwierząt i ptaków patrochy, 
sarny i ielenia norogi. 
Wyuczenie psów wprawa, układanie, pta. 
ków drapieźnych unos1-enie. 
Wywnętrzać zwierza patroS;t
, ielenia trzę- 
bić. 18
		

/x138_0001.djvu

			( 138 ) 


Zabić ptaka lub zaiąca ręką głuszyć. 
Zaiąc gach, kot, kot polny, ślepak, skotak, 
kopal, koszlon, wacho, iepur, wytrzeszczak. 
Gatunki iego są: szarak, bielak, siniak. Za- 
iąc w Marcu urodzony marczak, w Jesieni 
naeimek. 
Żebra zwierząt pióra. 
Z\;by zaiąca strugi, drapieźnych zwierząt 
kfsy, zaiady. 
Źelaza części: chwatr, denko, IgZ.rczek, ko- 
twica, pieski, pióra, zęby. 
Ziemia nie wszędzie śniegiem okryta stro- 
kate pole, ziemia zmarznięta ostre pole, zie- 
mia śniegiem nie okryta ślepe pole albo ko- 
pma. 
'Złapać zwierzę m6wiąc o charcie brać 
Złapać chartem zwierzę uszczUć. 
Złodziey i zabóyca zwierząt ochranianych 
kłusownik. 
Znak biały na pośladku u sarny chustka, 
serwetka, zwierciadło. 
Zwierz ssący, który z iedney kniei do dru- 
giey udaie się przechodni, który zaś w ia- 
kiey kniei zawsze zostaie mie.rscowy. 



 
_ .
		

/x139_0001.djvu

			( 13 9 ) 


&juJ
 
 


J ui rolnik rzucał ziarna na rolą w nadziei 
przyszłego plonu. iuź na polu rzadko gdzie 
widzieć sili dały iarzyny spóźnione, drzewa 
w ogrodach uginały się pod cięhrem swych 
OWOCÓw, gdy dzień umówiony łowów nad. 
szedł, którego Myśliwi tak niecierpliwie i 
z utesknieniem oczekiwali. - Jeszcze cała 
, 
natura spoczywała, ieszcze panowało po- 
wszechne milczenie, zorza poranna zaczęła 
dopiero oniaśniać obłoki ku wschodowi, 
obiecuiąc dzień pogody, a iui hasło rogów 
mysliwskich słyszeć sili dało. Na ten odgłos 
luby uszom miłośnika łowów, kaidy z My- 
śliwych wzgardził słodkiemi snu ponlity i 
zacz¥ sili wybierać na polowanie; a uzbro- 
iwszy się w broń ognistlł, opatrzywszy torby 
my.iliwskie nietylko prochem i szrótem ale i 
iywnością, za danym znakiem zaczęli z domu 
wychodzić. - W tym doieldiacze i kotłowi 
sfOry ogarów, drrp.ki kondlów i smycze char- 
tów z psiarni wyprowadzili. Ktoi tu opisać 
zdoła ową radość maluiącą się 
a twarzach 
myśliwych, ten zapał namilitny który zay- 
mowaf ochotnych towarzyszów, ozywionych
		

/x140_0001.djvu

			( 140 ) 


nadzieią szczęśliwego połowu, i te poprze- 
dnie ich zdolności i zr\;czności oświadczenie? 
Gwar ten ochotnego mysliwstwa przeplatany 
był cieniem koni. wyciem i skomleniem psów. 
Za doniesieniem stanowniczych którzy opa- 
trywałi szlak zwierza po tropowych drogach, 
w iakiey kniei stoi rogacz, wnet Łowczy 
ucąć kaza:ł poiezdnego i całe towarzystwo 
ruszyło do boru. Przez drogę dęto w rogi 
myśliwskie i pieśń następna śpiewaną była: 


Juz światło na wschodzie błyska, 
Nikną hlade nocy cienie, 
Teraz śpieszą z legowiska 
Zwierza odwiedzać strumienie. 


Myśliwy nietracąc czasn 
Rzuca siedlisko spokoyne , 
l śpieszy w kniei\; do lasu, 
Wydać walną zwierzom woynę. 
Syn prawy lubey Oyczyzny, 
Przywykły do trndów boiu, 
W woynie nie pomni na blizny 
A bory kocha w pokoiu. 
Nie uwab na dnia słoty 
Choć burza i wicher wyie, 
Poluie pełen ochoty, 
P6ki zwierza nie ubiie.
		

/x141_0001.djvu

			( 141 ) 


Myśliwca mieszkanie bory, 
W nich szczęście swoie znayduie, 
Wolny. iak orzeł przez góry 
I doliny przelatuie. 


Powietrzem świdem oddycha, 
Przy zdrowiu pędzi swe. lata, 
Spokoyny, zdala nie wzdycha, 
Do zgieflt u wielkiego świata. 
Nayprzyiemniey iest mn w lesie 
Na niewygody nie zwab, 
Nietylko śmierć zwierzom niesie, 
Lecz si, te! na mę narah. 


A gdy sprawiedliwey woyny 
Zawieie sztandar zwyciliztwa, 
Gotowy Myśliwy zbroyny 
Dać w szeregach dowod mliztwa: 
Za hasłem myśliwych rogu, 
Kryty w zieloney odzieźy, 
Oddawszy los woyny Bogu, 
Na pole Sławy pobieźy. 
Gdy cały orszak przybył do lasn załojono 
pole, myśliwych i strzelców po stanowiskach 
rozprowadzono i ogary z sfor pospuszczano: 
te na trop trafiwszy w mit grać zaczynaią, 
a ich głos ncieszny rozlega sili .w kniei i 
miesza się z pot'fbowaniem rogu myślil'Pskiego. 
RO([acz na te krzyki, na ten odgłos wydaney
		

/x142_0001.djvu

			( 142 ) 


sobie woyny, który mu się zdaleka dał 
słyszeć, zatrwożony i dbały o swą całość unosi 
si.. w 
bokie knieie, przeskakuie zawały, le- 
dwie tropy tylko zostawia na piasku racicami 
dotykaiąc ziemi, i iak piorun z obłoków leci 
niewidziany, tak on zginął prędko z oczu, 
przyodziany lasem: lecz gdzie tylko przytarł 
porosy, ogary bez przestanku graiqc, za nim 
ścigaią. Czasem się zastanowi i słucha psów 
grania które mu wiatr okropny przynosi do 
łyk!c, daie susy, bidy błędnemi scieźkami 
przez drogi, manowce, chciałby zgubić swoie 
tropy, robi !crzyże, lecz na prózno; nie mote 
goniących bezprzestannie przeciwników zmy- 
lić. Rogaty mocarz raz ieszcze udaie sili 
w podszyte knieie do ierowiska, do solników, 
zkąd na swe mieysce, w nadziei ze zwiedzie 
nieprzyiacioł, wyparował młodego Jpiczaka, 
i narobiwszy krzyŻÓw przyczaia się w zawale. 
Tam słyszał zda\eka przez czas nieiaki 
iak psy oszukane około niego krąiyły, wsze- 
lako i ten wybieg daremny; .chociai iedne 
psy nad trop pounosiły się, wyprawca iednak 
tropu nie zgubił, a zało1.ywszy do koła, 
z mieysca schronienia wypędza. Gw wzruszony 
udaie się do wielkich i otwartych lasów, 
które konarami swemi obłoki podpieraią, 
gdzie dawniey w czasie be!cawis!ca rywalów 
swoich zwycięiał; niestety! i wtem mieyscu 
nie znayduie dla siebie bezpieczeństwa. Stra-
		

/x143_0001.djvu

			( 143 ) 


cbem zdięty, z sił wycieńczony, słabieie, 
iuZ mu własny wienkc cięiy, Jwiece iego 
gasną, drą pod nim biegi, pot całe- 
go oblewa, i gdy w ucieczce nie mote 
znaleść obrony, pełen rozpaczy i gniewu 
staie do walki. Wnet Crmbała i Dzwonka 
głównych swych nieprzyiacioł bodzie koronq, 
gdy tym czasem złaia nadbiega, głos oga- 
rów zgęszcza się, a myśliwy wydaie na rogu 
przybywar. DoieUliacze pędzą iak wiatr do 
mieysca gdzie psy nadszczekuiq, tentent koni 
rozlega się, i naypierwszy doieŻdiacz do- 
tarłszy 1'Of!acza, zadaie mu raz śmiertelny 
kordelasem w komo'f. Tak rogacz nurza si«,; 
w swey własney farbie, którą psy zdarte 
gaszą pragnienie. Skoro się zebrał cały 
orszak myśliwski, brzmią odgłosy zwycię- 
ztwa po kniei, wywnętrzaią rogacza o HI. 
gałęziach, strąbiwszy zaś wszystkie psy daią 
im na odprawę patrochy. Nakoniec złoiywszy 
zdobycz ua wózek łowiecki, zebrani myśliwi 
uradzili polować na czarnego zwierza, ia- 
koi ruszono do inney kniei.. 
Za przybyciem do czarnrch lasów zamieszka- 
łych od odyńców, stanęło całe myśliwstwo na 
mieyscu ciemnem. gdzie promień słoneczny 
przez gęste gałęzie ledwie pnebić się mo£e. Jak 
tylko Łowczy zahrzmiał na trąbie, wnet myśli- 
wskiey rzeszy dała się słyszeć wrzawa radośna, 
stanowniczyporozstawiałstrzelców po stanowi-
		

/x144_0001.djvu

			( '44 ) 


skach, puszczono kondle, i w krótce granie ps6w 
basem i klask do;eżdźaczow z strasznym ło- 
skotem po puszczy zaczął rozchodzie się; 
to wszystko iednak usmolonego odpica, ukry- 
tego pod dębu konarami i ieruiqcego nie 
trwofy, d oakoniec zbliska natarty nie- 
uCaiąc sobie, począł uciekać. Za graniem 
psów posuwaiącem się za odyńcem, śpieszą 
myśliwi zachęcaiąc psy do gonienia: wtem 
czoło wziął Szumlas, dociera, porywa, za- 
trzymuie pieniącego się z zaiadłości odyńca, 
który szczęka s1-abłami, a wsporomawszy na 
swego przodka mordercę kochanka Bogini 
z Paphos, rzuca się śmiało na nieprzyiacioł, 
i iednym zamachem Szumlasa w pół przecina; 
lecz w tym złała cała nadbiega, w koło go 
ohstępuiąc nadszczekuie i obracać zaczyna. 
Zagray i Kumys owi pogromcy basiurów le- 
gli od iego razów, nurzai4 sili w swey /'ar. 
bie i skomlf. Od)'niec dumny ze swego zwy- 
ciliztwa unosi si.. w głrboliie knieie, kiedy zaś 
na polec miia strzelca stoiącego na przesmy' 
ku, trafiony pi
ń1ciem ze sztucca, utyka, a 
drugim strzałem ugodzony, pada, świeźy 
si" nakoniec traci fycie. 
Uchodziwszy otiTńca, nie przestano ieszcae 
natey zdobyczy: ruszono więc w podszyte knie- 
ie iogarr rozsforowruw, które na trop trafiwszy 
grać zaczynaią, lecz ze gnały po dawnych tro- 
pach,pounosiły si, i gonić przestały; alić PUi/.Qn
		

/x145_0001.djvu

			( 14 5 ) 


;ało£ywszy do koła, wynalazł it.l'ie£e tropy, 
wzruszył kota i zaczął gonić na oko: podo- 
bnie! inne psy za iego przewodnictwem za- 
częły ścigać gfste koty, forsować i napędzać 
na rozstawionych strzelców. W krótkim cEasie 
kilka kotów ubito, a wiele z nich do któ- 
rych ,'pudłowano, pouchodziło. Potem na 
rogu my.iliwskim dało się słyszeć slrębowanie- 
$trzeJcy natychmiast zaczęli wracać i znosić 
ubitą zwierzynę, kotłowi zaś :l.woływać psy 
które zwolna i kulei"lc' wracaią. 1ł'ypatro- 
szono koty, patrochi ogarom ..adyszonym da. 
no na odprawę, a strzelcy dostali strzałowe. 
Po stroczeniu zwierzyny wracaiąc przez pola 
poszczuto smycz'l chartów wzruszonego kola 
który dosiadywał w kotlinie: tu dopiero char- 
ty silnie gonić iego zaczęły, lecz ze hył kot 
gracz, obracał dobrze i robił kominki, charty 
zaś nie będąc bierczemi, tr'łbami go tylko 
uderzały, i on tym sposobem daleko pod 
góry odbiegłszy, narobił kluczów i skrył się 
w wodończy. Nadiechawszy w to mieysce 
znowu kota wzru.fzono, ten zaczął okładać, 
lecz w końcu musiał dadź gardło Łapayowi 
który poszedł na przełay. 
Tak się skończyły łowy - Myśliwi będąc 
syci ochoty i obłowu, zmrokiem przy od- 
głosie rogu myiliwskiego powracali do domu- 
cały wieczor dnia tego spędzony został na 
przyiacielskiey zabawie i prawdziwie IDY- 
'9
		

/x146_0001.djvu

			( 146 ) 


śliwskich rozmowach, w których hrliwi 
Myśliwi w iywych a mofe poniekąd i prze- 
lIadzonych kolorach. wystawiali przed do- 
mowemi swoie trudy i okazaną w nich śmia- 
łość i biegłość. 


Ił' o/no drukować 


dnia 28. Grudnia 1821. r. 


WlDULl

Kr. 


W DRUKARNI N. GLVCKSBERGA.