KODEKS DYPLOMATYCZNY
WIELKOPOLSKI
TOM X


SOCIETAS LITTERARUM POSNANIENSIS
FONTES COLLEGII HISTORICI
TOMUS XXIII
CODEX DIPLOMATICUS
MAIORIS POLONIAE
TOMUS X
comprehendit diplomata nr 1381-1699
ex annis 1435-1444
recensuerunt
ANTONIUS GĄSIOROWSKI et THOMAS JASIŃSKI
adnotavit
ANTONIUS GĄSIOROWSKI
POSNANIAE MCMXCIII


POZNAŃSKIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK
WYDAWNICTWA ŹRÓDŁOWE KOMISJI HISTORYCZNEJ
TOM XXIII
KODEKS DYPLOMATYCZNY
WIELKOPOLSKI
TOM X
zawiera dokumenty nr 1381-1699
z lat 1435-1444
wydali i opracowali
ANTONI GĄSIOROWSKI i TOMASZ JASIŃSKI
komentarzem opatrzył
ANTONI GĄSIOROWSKI
@rysunek@
POZNAŃ 1993
WYDAWNICTWO POZNAŃSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK


WYDAWNICTWA POZNAŃSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK
Główny Redaktor: Jan M. Piskorski
KOMITET REDAKCYJNY
Helena Chłopocka, Brygida Kürbis, Czesław Łuczak, @Witold Maisel@
Tomy VII-X Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski do nabycia w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk 61-725 Poznań, ul. Mielżyńskiego 27/29
tel. (0-61) 527-441
Wydano z pomocą Komitetu Badań Naukowych
Printed in Poland
ISBN 83-7063-052-9
ISSN 0208-9033


Wstęp
Tom X Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski jest kontynuacją wydanych w latach 1982, 1985, 1989 i 1990 tomów VI-IX, przede wszystkim jednak tomów I-V opublikowanych w latach 1877-1881 przez Ignacego Zakrzewskiego i w 1908 r. przez Franciszka Piekosińskiego. Zawiera 319 dokumentów z lat 1435-1444, dotąd w Kodeksie nie ogłoszonych. Z nich zaledwie 33 opublikowanych już zostało wcześniej w różnych starszych wydawnictwach, jak dawne kaliskie wiadomości gubernialne (7), akta kapituł i sądów duchownych Bolesława Ulanowskiego (6), Kodeks dyplomatyczny Polski (4), czy nowszych, jak publikacja akt radzieckich poznańskich (2), księga uposażeń biskupstwa poznańskiego (2), Archiwum Komisji Historycznej (2), Zbiór dokumentów katedry i diecezji krakowskiej (2) itp. Dalszych 53 dokumentów udostępnionych już zostało wcześniej w postaci regestów, przede wszystkim w Matriculariach Teodora Wierzbowskiego, katalogach różnych archiwów i bibliotek, wreszcie (18) przez F. Piekosińskiego na łamach t. V Kodeksu - powtarzamy je tutaj w pełnym tekście, zgodnie z przyjętą wcześniej zasadą publikowania w Kodeksie pełnych tekstów oryginałów, dokumentów monarszych, dyplomów ogłoszonych przez Piekosińskiego w streszczeniu pod mylną datą, wreszcie dokumentów wychodzących z kancelarii o mało dotąd znanej produkcji. Niniejszy tom Kodeksu czerpie z tej samej bazy archiwalnej, co tomy poprzednie - głównie z archiwów państwowych w Poznaniu i w Warszawie, diecezjalnych w Poznaniu i w Gnieźnie, wreszcie z bibliotek: Kórnickiej, Czartoryskich i Polskiej Akademii Nauk (Polskiej Akademii Umiejętności) w Krakowie. Szczególnie dużo dokumentów dostarczyła ostatnia z tych bibliotek: dwa tomy formularzy związanych ze środowiskiem kaliskim oficjała gnieźnieńskiego Mikołaja z Kalisza z połowy XV w. wzbogaciły niniejszy tom Kodeksu aż o 60 dokumentów. Sporadycznie tylko powiększyły zawartość niniejszego tomu dokumenty z archiwów państwowych w Bydgoszczy i w Zielonej Górze, diecezjalnego we Włocławku, krzyżackiego w Berlinie-Dahlem, miast Kolonii i Norymbergi. Dokumenty w latach ubiegłych skopiowali przede wszystkim Antoni Gąsiorowski, śp. Henryk Kowalewicz, Jerzy Luciński i Janina Wejchertowa, sporadycznie również Tomasz Jurek, Alina Brzóstkowska, Jacek Wiesiołowski i Kazimiera Chojnacka. Ostateczną wersję tekstów przygotował Tomasz Jasiński, zaś Antoni Gąsiorowski opracował komentarz i wraz z mgr Danutą Pędzińską wpisał całość w komputer; zapis komputerowy zredagowała i opracowała edytorsko (w programie Ventura) mgr Izabela Skierska, która walnie pomogła też w korektach. Dr Krystyna Górska-Gołaska i dr Tomasz Jurek pomogli przy identyfikacji osób i miejscowości; nieocenioną pomoc przy tych identyfikacjach stanowiły - jak zawsze - kartoteki Pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Wielkopolski w Średniowieczu Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. Cennych informacji o identyfikacji miejscowości i osób wywodzących się z Małopolski udzielali życzliwie wydawcom dr Franciszek Sikora i mgr Janusz Kurtyka z Krakowa. Zasady wydawnicze wyłożone na wstępie do tomu VI Kodeksu nie uległy zmianie; jedynie pionowe kreski oznaczające końce trzech pierwszych wierszy oryginałów lub (podwójne) wydłużony dukt (w nagłówkach) zastąpione zostały ze względów technicznych kreskami skośnymi: /, //. Prace nad opracowaniem X tomu Kodeksu prowadzone były w ramach Pracowni Edytorskiej Źródeł do Dziejów Wielkopolski, działającej od 1975 r. przy Komisji Historycznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które dawniej finansowało kwerendy i kopiowanie dokumentów, teraz zaś wspierało zasiłkami prace redakcyjne i umieściło Kodeks w swoim planie wydawniczym, dotowanym przez Komitet Badań Naukowych. W tych samych ramach organizacyjnych mamy nadzieję opracować ostatni, XI tom, Kodeksu, który obejmie dokumenty odkryte przez wydawców po opublikowaniu tomów VI-X oraz, przede wszystkim, indeksy do tychże tomów: wystawców, nazw miejscowych i osobowych, pieczęci oraz wyrazów polskich. Indeksy te opracowywane są już w tej samej Pracowni przez dra Tomasza Jurka, dr Grażynę Rutkowską i mgr Izabelę Skierską.
Pochodzenie dokumentów publikowanych w KDW X
Lp.
Archiwum, biblioteka
Or.
Kop.
Odpis
Reg.
Razem
1
Berlin-Dahlem, GStAPK
2
2
-
-
4
2
Bydgoszcz, WAP
2
-
-
-
2
3
Gniezno, AAG
14
22
-
-
36
4
Kolonia, Historisches Archiv
1
-
-
-
1
5
Kórnik, Bibl. Kórn.
1
-
-
-
1
6
Kraków, Bibl. Czart.
2
-
2
-
4
7
Kraków, Bibl. PAN
3
60
1
-
64
8
Kraków, Muzeum Narodowe
1
-
-
-
1
9
Kraków, WAP
1
-
-
-
1
10
Norymberga, Kreisarchiv
-
2
-
-
2
11
Poznań, AAP
10
36
-
13
59
12
Poznań, WAP
22
48
-
-
70
13
Warszawa, AGAD
39
24
-
1
64
14
Włocławek, Arch. Diecezjalne
-
1
-
-
1
15
Zielona Góra (Stary Kisielin), WAP
-
2
-
-
2
16
Inne, różne
-
-
4
3
7
Ogółem
98
197
7
17
319
Wykaz skrótów
Literatura, źródła, instytucje
AAG - Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej.
AAP - Archiwum Archidiecezji Poznańskiej.
Acta capitulorum - Acta capitulorum nec non iudiciorum ecclesiasticorum selecta, wyd. B. Ulanowski, t. I-III, Kraków 1894-1918.
AGAD - Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie.
AKH - Archiwum Komisji Historycznej (Polskiej) Akademii Umiejętności.
ARP - Akta radzieckie poznańskie, wyd. K. Kaczmarczyk, t. I-III, Poznań 1925-1948.
Bibl. Czart. - Muzeum Narodowe w Krakowie, Biblioteka Czartoryskich.
Bibl. Jag. - Biblioteka Jagiellońska w Krakowie.
Bibl. PAN - Biblioteka Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
Bibl. Racz. - Miejska Biblioteka Publiczna im. Edwarda Raczyńskiego w Poznaniu.
Boniecki - A. Boniecki, Herbarz polski, t. I-XVI, Warszawa 1899-1913.
Caro, Liber cancellariae - J. Caro, Liber cancellariae Stanislai Ciołek. Ein Formelbuch der polnischen Königskanzlei aus der Zeit der hussitischen Bewegung, osobne odbicie z Archiv für österreichische Geschichte, Wien 1871.
Cod. Vit. - Codex epistolaris Vitoldi magni ducis Lithuaniae, Kraków 1882.
Dąbrowski, Władysław I - J. Dąbrowski, Władysław I Jagiellończyk na Węgrzech (1440-1444), Warszawa 1922.
Długosz, Opera omnia - Joannis Długosz Senioris..., Opera omnia, t. I n., Kraków 1887 n.
Dok. Paul. - Zbiór dokumentów zakonu OO. Paulinów w Polsce, opr. J. Fijałek, z. 1, Kraków 1938.
Dola, Prałaci - K. Dola, Prałaci wrocławskiej kapituły katedralnej w latach 1418-1500, Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego, 6, 1978.
Epist. - Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. I-III, Kraków 1876, 1891, 1894.
Eubel, Hierarchia - C. Eubel, Hierarchia catholica medii et recentioris aevi, t. I-II, Monasterii 1913 n.
Fijałek, Polonia - J. Fijałek, Polonia apud Italos scholastica saeculum XV, Cracoviae 1900.
GKal. - A. Gąsiorowski, Członkowie władz Kalisza w pierwszej połowie XV wieku, Rocznik Kaliski, 18, 1985, s. 27-56.
GStAPK - Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz.
GStar. - A. Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa 1981.
Gumowski, Pieczęcie - M. Gumowski, Pieczęcie królów polskich, Kraków 1920.
GUrz. - A. Gąsiorowski, Urzędnicy wielkopolscy 1385-1500. Spisy, Poznań 1968.
Hain - S. Hain, Wincenty Kot prymas Polski 1436-1448, Poznań 1948.
KDM - Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński. t. IV, Kraków 1905.
KDW - Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I-IX, Poznań - Warszawa 1877-1991; mat. KDW - materiały do kolejnych tomów w posiadaniu wydawców; KDW n. s. - nowa seria, t. I, Warszawa 1975.
KGV - Kaliszskie Gubernskie Viedomosti, Kalisz 1869-1871 i odbitka, pt. Dokumenty i akty otnosjaszczesja k istorii gorodov kaliszskoj gubernii, Kalisz 1869.
Knigi - Knigi polskoj koronnoj mietriki XV stoletija, t. l, Warszawa 1914.
Kor. - J. Korytkowski, Prałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 do dni naszych, t. I-IV, Gniezno 1883.
Koz. - S. Kozierowski, [Badania nazw topograficznych starej Wielkopolski], t. 1: Badania... dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej, Poznań 1914: t. 2-3: Badania... dzisiejszej archidiecezji poznańskiej, Poznań 1916; t. 4-5: Badania... na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, Poznań 1920-1921; t. 6-7: Badania na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, Poznań 1926-1928; t. 8: [Uzupełnienia], Poznań 1939.
Kozierowski, Obce ryc. - S. Kozierowski, Obce rycerstwo w Wielkopolsce w XIII-XVI wieku, Poznań 1929.
KPol. - Kodeks dyplomatyczny Polski, t. I-IV, Warszawa 1847-1887.
Lasocki, Dostojnicy - Z. Lasocki, Dostojnicy i urzędnicy ziemi dobrzyńskiej w XIV i XV wieku. Warszawa 1934, odbitka z Miesięcznika Heraldycznego t. XIII.
Luschek - F. Luschek, Notariatsurkunde und Notariat in Schlesien von den Anfängen (1282) bis zum Ende des 16. Jahrhunderts, Weimar 1940.
Łaski, Liber beneficiorum - J. Łaski, Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, t. I-II, Gniezno 1880-1881.
Łukaszewicz, Obraz - J. Łukaszewicz, Obraz historyczno-statystyczny miasta Poznania w dawniejszych czasach, t. I-II, Poznań 1838.
MPH - Monumenta Poloniae Historica, t. I-VI oraz series nova, t. I n.
MRPS - Matricularium Regni Poloniae summaria. t. I-V. Warszawa 1905 n.
Nakielski, Miechovia - S. Nakielski, Miechovia, sive promptuarium antiquitatum monasterii Miechoviensis, Kraków 1634.
Not. - A. Gąsiorowski, Notariusze publiczni w Wielkopolsce schyłku wieków średnich, Poznań 1993.
Now. - J. Nowacki, Dzieje archidiecezji poznańskiej, t. I-II, Poznań 1959-1964.
Piekosiński, Pieczęcie - F. Piekosiński. Pieczęcie polskie wieków średnich, Kraków 1889.
PSB - Polski słownik biograficzny, t. I-XXXIV, Kraków 1935 n.
Raczyński, Kodex - E. Raczyński, Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski, Poznań 1840.
Reg. Teut. - Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198-1525, t. I-II, Göttingen 1948-1950.
Rep. Germ. - Repertorium Germanicum, t. III-IV, Berlin 1935, 1958.
Rosin, Słownik - R. Rosin, Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu, Warszawa 1963.
Roty - Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, wyd. H. Kowalewicz, W. Kuraszkiewicz, t. I-V, Poznań 1959 - Wrocław 1981.
Senkowski - Sułkowska - J. Senkowski, I. Sułkowska, Archiwum dokumentowe miasta Kalisza, w: Osiemnaście wieków Kalisza, t. I, Kalisz 1960, s. 293-361.
SHGKrak. - Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. I-II, Wrocław 1980 n.
SHGPoz. - Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I-III, Wrocław 1982-1991, Poznań 1993.
SHGWlkp. - Kartoteki Pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Wielkopolski Średniowiecznej w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu.
Spisy - Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku. Spisy, Tom I/1 (Spisy wlkp.), Tom II/1 (Spisy łęcz., sier., wiel.), Tom IV/1 (Spisy młp.), Wrocław 1985-1990.
Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty - I. Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty królewskie i ich funkcje w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370-1444, Warszawa 1977.
WAP - (Wojewódzkie) Archiwum Państwowe.
Wizytacje - Wizytacje dóbr arcybiskupstwa gnieźnieńskiego i kapituły gnieźnieńskiej z XVI wieku, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1920.
WSB - Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa 1981.
WSvP - A. Warschauer, Stadtbuch von Posen, Posen 1892.
Wuttke - H. Wuttke, Städtebuch des Landes Posen, Leipzig 1864.
Zajączkowscy, Materiały - S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. I-II, Łódź 1966-1970.
ZDKDK - Zbiór dokumentów katedry i diecezji krakowskiej, wyd. S. Kuraś, t. I-II, Lublin 1965-1973.
ZDM - Zbiór dokumentów małopolskich, wyd. S. Kuraś, I. Sułkowska-Kurasiowa, t. I-VIII, Wrocław 1965-1975.
Skróty językowe
dok. - dokument
fot. - fotografia
gnieźn. - gnieźnieński
ib. - ibidem
ident. - identyczny
I. N. - instrument notarialny
j. w. - jak wyżej
kal. - kaliski
kop. - kopia
krak. - krakowski
łęcz. - łęczycki
nast. - następuje
or. - oryginał
par. - parafia, parafialny
pd. - południe, południowy
pn. - północ, północny
por. - porównaj
pozn. - poznański
reg. - regest
rkps - rękopis
sandom. - sandomierski
sier. - sieradzki
streszcz. - streszczenie
suppl. - supplementum
tłum. - tłumaczenie
UJ - Uniwersytet Jagielloński
uw. - uwaga
wg - według
wlkp. - wielkopolski
wsch. - wschód, wschodni
wyd. - wydanie
wyst. - występuje, występujący
zach. - zachód, zachodni
zm. - zmarł, zmarły
Z. N. - znak notarialny
zob. - zobacz
Wykaz dokumentów

1381
Poznań, 2 stycznia 1435 Andrzej Ciołek z Żelechowa podkomorzy sandomierski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wymienieni opiekunowie Jana syna zmarłego Dobiesława Raczkowskiego sprzedali wieś Wolice Nasiłowi z Kierzkowa

1382
Śrem, 30 stycznia 1435 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Andrzejem z Piotrowa i Niewstąpem Kotem ze Świekotek

1383
Pyzdry, 23 lutego 1435 Władze Pyzdr zaświadczają, że klasztor cystersów w Lądzie nadał jatkę mięsną w Pyzdrach mieszczaninowi pyzdrskiemu Jakubowi Wałczkowi

1384
Trzemeszno, 19 marca 1435 Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie zaświadcza, że Stanisław i Jan sołtysi w Robakowie sprzedali swoje sołectwo szlachetnemu Wojciechowi

1385
Pyzdry, 23 maja 1435 Wymienieni sędziowie polubowni zaświadczają, że rozsądzili spory graniczne pomiędzy prepozytem szpitala Świętego Ducha pod Pyzdrami a wójtem z Pyzdr

1386
Gostyń, 31 maja 1435 Mścich z Piątkowa, Jan i Jakub dziedzice Chwałkowa poręczają za kmieci z Chwałkowa, którzy dokonali gwałtów w Gostyniu

1387
[Poznań], 1 lipca 1435 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Piotr Rewaker zapisał czynsz kanonikowi poznańskiemu Filipowi Ciecieradowi

1388
Bazyleja, 16 lipca 1435 Sobór bazylejski zleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu rozsądzenie sporów pomiędzy dziekanem i kapitułą a prepozytem kolegiaty w Środzie

1389
Poznań, 10 września 1435 I. N. Jakub z Grądów wikariusz i oficjał poznański wyznacza Bogusława prepozyta szpitala Świętego Ducha pod Poznaniem swoim zastępcą na okres swej nieobecności w Poznaniu

1390
Środa, 16 września 1435 Andrzej Ciołek z Żelechowa podkomorzy sandomierski i starosta generalny Wielkopolski zakazuje pozywać do sądów Wojciecha Górskiego, który wyjechał do Krakowa w sprawach państwowych

1391
Poznań, 19 listopada 1435 Kapituła poznańska transumuje i uzupełnia przywilej wójtowski miasta Ostrówka

1392
Sieraków, 25 listopada [1435] Wymienieni rękojmie poręczają NN dług zaciągnięty przez Pawła Pacha

1393
Poznań, 4 grudnia [1435] Wymienieni panowie wielkopolscy nakazują sądowi kościańskiemu uwolnienie mieszczanina kościańskiego Wojciecha Nolli z zakazu opuszczania miasta Kościana

1394
Lwów, 21 stycznia 1436 Król Władysław III prezentuje Mikołaja z Budziejowa na probostwo w Mieścisku

1395
Trzemeszno, 21 stycznia 1436 Statuty klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie

1396
Poznań, 28 stycznia 1436 Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje altarię fundacji kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki w kościele NMPanny w Poznaniu

1397
Poznań, 1 lutego 1436 (Reg.) Poznańscy wikariusze katedralni zobowiązują się do odprawiania mszy za duszę Jadwigi, wdowy po Januszu Furmanie z Niezamyśla

1398
Wrocław. 5 marca 1436 Wincenty Jordansmole kanclerz kapituły wrocławskiej transumuje dokument biskupa poznańskiego Pawła z 30 listopada 1218 dla joannitów poznańskich

1399
Bazyleja, 7 marca 1436 Sobór bazylejski poleca prepozytowi klasztoru Św. Jana w Gnieźnie zbadać sprawę obsady prebend przeznaczonych w kapitule gnieźnieńskiej dla magistra teologii i doktora praw

1400
Kościan, 11 kwietnia 1436 Władze miasta Kościana zaświadczają, że Piotr Chalb... sprzedał sołectwo we wsi Nacław Piotrowi Hermanowi

1401
Gniezno, 27 kwietnia 1436 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński przysądza dziesięciny z Czarnotula kościołowi parafialnemu w Mogilnie

1402
[Gostyń], 4 maja 1436 Bartosz Wezenborg z Gostynia kasztelan nakielski wraz z bratem swym niedzielnym Januszem nadają jatki i ustalają obowiązki rzeźników gostyńskich

1403
Kraków, 5 maja 1436 Jan z Lgoty oficjał krakowski poleca wezwać wszystkich zainteresowanych do zapoznania się z dokumentami klasztoru Świętego Ducha w Kaliszu

1404
Kraków, 7 maja 1436 Jan z Lgoty oficjał krakowski widymuje cztery dokumenty klasztoru Świętego Ducha w Kaliszu

1405
Poznań, 18 czerwca 1436 Jakub z Grądów wikariusz generalny i oficjał poznański rozstrzyga spór o czynsz z Więckowic pomiędzy klasztorem dominikanów w Poznaniu a Wielborią wdową po Wojciechu z Więckowic i publikuje dokument tego ostatniego z 12 czerwca 1431

1406
Kraków, 21 czerwca 1436 Król Władysław III poleca staroście generalnemu Wielkopolski uwolnić wszystkie zajęte dobra i rzeczy synów zmarłego Andrzeja Ciołka z Żelechowa

1407
Trzemeszno, 19 lipca 1436 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński zatwierdza statuty klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie

1408
Kalisz, 11 sierpnia 1436? I. N. Testament mieszczanina kaliskiego Mikołaja Gałki

1409
Trzemeszno, 15 sierpnia 1436 Peregryn prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie nadaje rolę nad jeziorem wsi Lubiń Maciejowi z Wylatowa

1410
Oborniki, 29 września 1436 Wierzbięta wójt Obornik nadaje grunty pod Obornikami kościołowi Świętego Ducha tamże

1411
Łęczyca, 6 października 1436 Król Władysław III nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski uwolnić zajęte dobra i rzeczy synów zmarłego Andrzeja Ciołka z Żelechowa

1412
Ciążeń, 22 października 1436 Stanisław Ciołek biskup poznański zatwierdza i ogłasza statuty kolegiaty w Środzie

1413
Kalisz, 16 listopada 1436 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że sprzedały czynsz mansjonarzowi w kolegiacie NMPanny w Kaliszu, bakałarzowi Piotrowi Bąkowi, zgodnie z testamentem Piechny, wdowy po mieszczaninie kaliskim Pieczu

1414
Kraków, 21 listopada 1436 Król Władysław III transumuje dokument sądu polubownego dla klasztoru cystersów w Obrze z dnia 31 marca 1388

1415
Kraków, 21 grudnia 1436 Król Władysław III przekazuje miastu Poznaniowi cegielnię zamkową

1416
Gniezno, 28 grudnia 1436? Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński zaświadcza, że kanclerz poznański Mikołaj z Górki zapisał czynsz Michałowi altaryście w katedrze poznańskiej

1417
[1423-1436] Szymon pleban w Chełmcach i oficjał kamieński zaświadcza, że Niemierza z Sośna zobowiązał się, opłacać czynsz na rzecz plebana w Sępólnie

1418
[Poznań], 1436 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Krzyżan zapisał czynsz Michałowi altaryście w kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu

1419
[Poznań], 1436 (Reg.) Jakub z Grądów oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Sędzina?) zapisał czynsz altaryście katedry poznańskiej

1420
Kalisz, 23 stycznia 1437 Wymienieni sędziowie sądu wojewodzińskiego dla Żydów w Kaliszu zawiadamiają wojewodę kaliskiego Marcina ze Sławska o ugodzie pomiędzy Żydami Chadzinim i Kawianem

1421
Siedlimowo, 13 marca [1437] Wymienieni plebani, sędziowie polubowni, zawiadamiają gnieźnieńskiego wikariusza kapitulnego Jana Brzostkowskiego, że rozsądzili spór pomiędzy panem Stanisławem a Maciejem klerykiem z Lisewa

1422
Wschowa, 15 marca 1437 Władze miasta Wschowy zaświadczają, że kuśnierz Hanusz sprzedał cechowi rzeźników grunt z szopą we Wschowie

1423
Poznań, 18 kwietnia 1437 Wymienieni uczestnicy poznańskiego roczku ziemskiego rozsądzają spór pomiędzy Ozjaszem z Głęboczka a kapitułą poznańską

1424
Kalisz, 10 maja 1437? Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że chorąży kaliski Mikołaj z Pleszewa zapisał czynsz na Potarzycy Mikołajowi kanclerzowi kapituły poznańskiej, Wyszocie prepozytowi tejże kapituły i Łukaszowi, panom z Górki

1425
Wschowa, 20 maja 1437 Maciej Borek z Osiecznej starosta wschowski zaświadcza, że Marcin Chwalęta z Osowej Sieni zapisał czynsz Henrykowi Melcerowi altaryście w kościele parafialnym w Poznaniu

1426
Obra, 21 czerwca 1437 Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Michał Jarogniewski z Jaromierza zapisał czynsz klasztorowi cystersów w Obrze

1427
Poznań, 30 czerwca 1437 Stanisław Ciołek biskup poznański potwierdza dokument biskupa poznańskiego Mikołaja Kurowskiego z 3 kwietnia 1399, dotyczący ołtarza w katedrze poznańskiej

1428
Toruń, 1 lipca 1437 Wymienieni przedstawiciele króla polskiego i wielkiego mistrza krzyżackiego ustalają porozumienie w sprawie zbiegostwa ludności zależnej

1429
Poznań, 5 lipca 1437 Stanisław Ciołek biskup poznański nadaje wieś biskupią Orkowo w dożywocie kanonikowi Jakubowi z Grądów

1430
Gniezno, 23 lipca 1437 Stanisław z Mierucina sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy bożogrobcami gnieźnieńskimi a Janem Czechowskim o korzystanie z jeziora Jezierzany

1431
Poznań, 26 lipca 1437 Wymienieni panowie z Górki proszą biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka o erygowanie ufundowanego przez nich kościoła parafialnego w Kórniku

1432
Kórnik, 4 sierpnia 1437 Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje kościół parafialny w Kórniku

1433
Kórnik, 5 sierpnia 1437 I. N. Połączenie kościoła parafialnego w Pierzchnie z kościołem w Kórniku

1434
Gniezno, 4 września 1437 [Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski] nakazuje burgrabiemu kaliskiemu rozsądzić sprawę Stanisława z Włoszczowy

1435
Bolonia, 16 wrzśnia 1437 I. N. Ugoda w sprawie dochodów z prepozytury katedralnej gnieźnieńskiej pomiędzy prepozytem katedralnym Przedwojem z Grądów a dziekanem włocławskim Janem z Niewiesza

1436
Kraków, 2 listopada 1437 (1436?) I. N. A. de C. oświadcza, że zrzeka się kanonii w kościele Św. Jerzego na zamku gnieźnieńskim i ustanawia w tej sprawie swoich prokuratorów

1437
[Poznań], 1437 [przed 18 listopada] (Reg.) Jakub z Grądów oficjał poznański zaświadcza, że Józef z Markowic zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1438
Wschowa, 20 listopada 1437 Maciej Borek z Osiecznej starosta wschowski zaświadcza, że sędzia wschowski Andrzej z Lasocic zapisał czynsz na rzecz altarii w kościele w Lasocicach

1439
Rogoźno, 1 grudnia 1437? Piotr Polak z Lichwina starosta wałecki nadaje młyn w Wałczu młynarzowi Klemensowi

1440
Gniezno, 5 grudnia 1437 Trojan z Łekna sędzia i Bogusław z Budzisławia podsędek kaliscy zaświadczają, że sędziowie polubowni przeprowadzili rozgraniczenie i podział wsi Goranin

1441
Ujście, 13 grudnia 1437 Marcin ze Sławska wojewoda kaliski i tenutariusz ujski sprzedaje sołectwo w nowo zakładanej wsi Brodna Pawłowi sołtysowi z Zelgniewa

1442
Kraków, 16 grudnia 1437 Król Władysław III zakazuje pozywać przed sądy poddanych biskupstwa poznańskiego podczas wakansu na stolicy biskupiej

1443
Kalisz, 30 grudnia 1437 (Reg.) I. N. Świema z Rososzycy z synami zapisuje czynsz mansjonarzom kolegiaty kaliskiej

1444
Kościan, 31 grudnia 1437 Pozew sądu ziemskiego kościańskiego dla Jana Wilkowskiego

1445
Zbąszyń, 1 stycznia 143[8] Abraham Głowacz ze Zbąszynia sędzia poznański publikuje ugodę pomiędzy wdową po Ramfoldzie Trepplinie z Gulszyna i opatem klasztoru cystersów w Obrze o prawo połowu ryb w Jeziorze Kramskim

1446
Poznań, 21 stycznia 1438 Jan z Niewiesza archidiakon gnieźnieński i wikariusz kapitulny poznański udziela inwestytury ołtarza w kaplicy Świętego Krzyża w Poznaniu Pawłowi Peszlowi

1447
Poznań, 7 marca 1438 Wymienieni delegaci kapituły poznańskiej zaświadczają, że prawo patronatu kościoła w Konarzewie należy do Tomasza Owieczki właściciela Konarzewa

1448
Kraków, 10 marca 1438 Król Władysław III nakazuje Rafałowi z Gołuchowa podkomorzemu kaliskiemu i staroście generalnemu Wielkopolski, aby pozostawił wdowę po Janie Kurskim w posiadaniu folwarku Kurza z młynem

1449
Poznań, 11 marca 1438 Abraham ze Zbąszynia sędzia poznański publikuje wyrok roczku poznańskiego w sporze Ozjasza z Głęboczka z kapitułą poznańską

1450
Gniezno, 17 marca 1438 Stanisław z Uścia wikariusz generalny i oficjał gnieźnieński rozsądza spór o dziesięcinę z Chlebowa

1451
Międzyrzecz, 25 marca [1438?] Stanisław z Ostroroga podstoli kaliski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa o zadośćuczynienie za szkody wyrządzone przez ludzi Zakonu w Trzebiszewie i Sępólnie

1452
Ferrara, 26 marca 1438 Papież Eugeniusz IV nakazuje opatowi klasztoru w Paradyżu inkorporację kościoła Św. Andrzeja pod Przemętem do klasztoru cystersów w Wieleniu (Przemęcie)

1453
Ostroróg, 25 kwietnia [1438?] Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański skarży się wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu Pawłowi Russdorfowi na wójta Nowej Marchii

1454
Dobrzec, 29 kwietnia 1438 Piotr z Iwanek sędzia we wsi Dobrzec rozsądza spór o grunty w tejże wsi pomiędzy miejscowym sołtysem a miastem Kaliszem

1455
Gniezno, 30 kwietnia 1438 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński włącza nowo lokowaną wieś Włoszczanowo do parafii w Janowcu

1456
Wałcz, 1 maja 1438 Piotr Polak z Lichwina starosta wałecki nadaje sołectwo w Skrzatuszu Stanisławowi Ćwikliczowi i Marcinowi Oszczepnikowiczowi

1457
Gniezno, 3 (4?) maja 1438? Jan z Brzostkowa kantor i wikariusz kapitulny gnieźnieński eryguje altarię fundacji Zofii wdowy po mieszczaninie gnieźnieńskim Niemście w kościele Świętej Trójcy w Gnieźnie

1458
Kraków, 9 czerwca 1438 Król Władysław III nakazuje zawiesić postępowanie sądowe przeciw Marcinowi Zajączkowskiemu i zabezpiecza Żydom poznańskim jego długi

1459
[Gniezno], 9 czerwca 1438 Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich, sędzia z ramienia soboru bazylejskiego, wydaje wyrok w sprawie uposażenia prebend obsadzanych przez magistra teologii i doktora praw w kapitule gnieźnieńskiej

1460
Krzywiń, 29 (27?) lipca 1438 Mikołaj Ciotczany i Mikołaj Dobieszewski kanonicy poznańscy jako sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy opatem klasztoru w Lubiniu i radą miasta Krzywinia a plebanem krzywińskim

1461
Kraków, 6 sierpnia 1438 Król Władysław III potwierdza zapis 120 grzywien na wsi Rogoziniec sędziemu poznańskiemu Abrahamowi ze Zbąszynia

1462
Kraków, 8 sierpnia 1438 Król Władysław III zezwala Rafałowi z Gołuchowa podkomorzemu kaliskiemu i staroście generalnemu Wielkopolski na lokację nowego miasta Światłowo w dobrach przygodzickich

1463
Słupca, 13 sierpnia 1438 Władze miasta Słupcy zaświadczają, że mieszczanin słupecki Wojciech Strzeszych sprzedał jatkę miesną w mieście burmistrzowi Burchardowi

1464
Kraków, 19 sierpnia 1438 Król Władysław III zapisuje 200 grzywien na Babimoście kasztelanowi kamieńskiemu Dobrogostowi Koleńskiemu

1465
1438 (Reg.) Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Piotr z Głęboczka zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1466
[Poznań], 1438 (Reg.) Mikołaj Ciotczany oficjał poznański zaświadcza, że Wierzbięta z Sierakowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1467
1438 (Reg.) Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wierzbięta z Sierakowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1468
[Poznań], 1438 (Reg.) Mikołaj Ciotczany oficjał poznański zaświadcza, że Jan i Grzymka z Jagodna zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1469
1438 (Reg.) Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [Jan i Grzymka] z Jagodna zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1470
1438 (Reg.) Rafał z Gołuchowa podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że NN [z Milesznej Górki?] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1471
[Poznań], 1438 (Reg.) Mikołaj Ciotczany oficjał poznański zaświadcza, że NN [z Kamieniewic?] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1472
Gniezno, 11 stycznia 1439 I. N. Mikołaj syn Witosława ze Stępocina, pleban w Kicinie ustanawia swoich prokuratorów

1473
Poznań, 8 czerwca 1439 Mikołaj Ciotczany oficjał poznański, w związku z procesem apelacyjnym o prawo patronatu kościoła parafialnego w Siedlcu, przesyła wikariuszowi generalnemu i oficjałowi gnieźnieńskiemu Stanisławowi z Uścia dokument ustanawiający surogatora poprzedniego oficjała poznańskiego

1474
Opatówek, 26 czerwca 1439 I. N.(?) Maciej z Koła profesor teologii i Andrzej Renis precentor mansjonarzy kaliskich oraz burmistrz i rajcy kaliscy zdają się w swych sporach na rozjemstwo arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego Kota

1475
Środa, 19 (18?) lipca [1439] Stanisław z Ostroroga podstoli kaliski i starosta generalny Wielkopolski poleca [Chwalęcie z Lubicza burgrabiemu kaliskiemu], aby wezwał Marcina Piątkowskiego dla dania poręki w związku z jego sporem z Przedpełkiem Kopydłowskim

1476
Kalisz, 21 lipca 1439 Szymon kanonik i oficjał kaliski publikuje i potwierdza dokumenty fundacyjne altarii w kościele NMPanny w Kaliszu z 19 grudnia 1379 i 10 marca 1379

1477
Biecz, 9 września 1439 Król Władysław III nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego

1478
Nowy Korczyn, 17 września 1439 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Mosinie z przyległościami kasztelanowi gnieźnieńskiemu Piotrowi Bnińskiemu

1479
Wąchock, 21 września 1439 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na wsiach Tuleja i Pietrzyków Stanisławowi Czarnemu

1480
Opatówek, 9 października 1439 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński odnawia Wawrzyńcowi sołtysowi w Godzieszach Małych dokument z 6 lutego 1346 dotyczący tamtejszego sołectwa

1481
Ląd, 9 października 1439 Ryszard opat klasztoru cystersów w Lądzie przyjmuje precentora mansjonarzy kaliskich Andrzeja Renis do swej wspólnoty mszalnej

1482
Kościan, 5 listopada 1439 Pozew sądu ziemskiego kościańskiego dla Andrzeja i Wojsława Gryżyńskich

1483
Nidom, 8 grudnia 1439 Wymienieni dziedzice Strzyżewa prezentują Bodzętę z Jankowa na plebana w Strzyżewie

1484
Kazimierz, 13 grudnia 1439 Peregryn prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie ustala obowiązki Macieja młynarza młyna koło Kazimierza

1485
Kościan, 13 grudnia 1439 Władze miasta Kościana zaświadczają, że mieszczanin kościański Jan Adam zapisał czynsz na rzecz altarii w kościele parafialnym w Kościanie

1486
Poznań, 26 grudnia 1439 I. N. Mieszczka poznańska Elżbieta Białowąsowa ustanawia swoim spadkobiercą poznańskiego altarystę Jana (Janika)

1487
Gniezno, 8 stycznia 1440 Opatka i konwent klarysek gnieźnieńskich prezentują kanonika Jarosława z Kąkolewa na plebana w Strzyżewie

1488
Gniezno, 8 stycznia 1440 I. N. Jarosław z Kąkolewa kanonik gnieźnieński i poznański ustanawia swoim prokuratorem [w sporze o plebanię w Strzyżewie] mieszczanina gnieźnieńskiego Wojciecha Romanusa

1489
Kraków, 10 stycznia 1440 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Babimoście kasztelanowi kamieńskiemu Dobrogostowi Koleńskiemu

1490
Kraków, 20 stycznia 1440 Król Władysław III zapisuje 352,5 grzywny na Rosochach podstolemu inowrocławskiemu Janowi z Kołudy

1491
23 stycznia 1440 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy chorążym kaliskim Mikołajem z Pleszewa a Marcinem z Cielczy

1492
Gniezno, 28 stycznia 1440 Pozew oficjała gnieźnieńskiego Jana z Niewiesza dla Pawła plebana z Drzążna

1493
Gniezno, 1 lutego 1440 Przedwój z Grądów prepozyt i oficjał gnieźnieński wydaje wyrok w sprawie prawa patronatu prebendy św. Wojciecha w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1494
Kraków, 3 lutego 1440 Król Władysław III zapisuje 80 grzywien na Podstolicach staroście nakielskiemu Włodkowi z Danaborza

1495
Opatówek, 3 lutego 1440 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński eryguje wikariat wieczysty w kolegiacie NMPanny w Kaliszu fundacji Piechny, wdowy po mieszczaninie kaliskim Pieczu

1496
Opatówek, 8 lutego 1440 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński przenosi miasto Opatówek na prawo niemieckie i nadaje wójtostwo tamże Stefanowi z Jutrosina

1497
Solec, 11 lutego 1440 Andrzej Bniński biskup poznański nadaje kanonikat w kolegiacie w Środzie Pawłowi Peszlowi z Poznania

1498
Kraków, 17 lutego 1440 Król Władysław III nadaje Maternie z Kręska prawo lokacji miasta we wsi Kręsko

1499
Gniezno, 22 lutego 1440 I. N. Jan Oganka z Ułanowa kasztelan rogoziński i Włodek Wałach z Łagiewnik zdają się na arbitraż wymienionych duchownych w sporze o prawo patronatu kościoła parafialnego w Łagiewnikach i altarii w katedrze gnieźnieńskiej

1500
Gniezno, 22 lutego 1440 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Janem Oganką z Ułanowa a Włodkiem Wałachem z Łagiewnik

1501
Środa, 24 lutego 1440 Stanisław z Ostroroga podstoli kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [Przedpełk] Mościc z Koźmina sprzedał 5 łanów w Pożegowie kasztelanowi gnieźnieńskiemu Piotrowi z Bnina

1502
Kraków, 29 lutego 1440 Król Władysław III potwierdza dokument króla Władysława Jagiełły z dnia 16 kwietnia 1433 zakazujący pobierania ceł od mieszczan pyzdrskich

1503
Kraków, 2 marca 1440 I. N. Jan Rytwiański kanonik gnieźnieński i łęczycki ustanawia Mikołaja Leszczeńskiego swoim prokuratorem do spraw swej prebendy gnieźnieńskiej

1504
Bnin, 4 marca 1440 I. N. Wymienieni dziedzice Błażejewa wyznaczają prokuratora do spraw toczonych przed konsystorzem gnieźnieńskim

1505
Kraków, 5 marca 1440 Król Władysław III nadaje miastu Poznaniowi prawo używania czerwonego wosku do pieczętowania dokumentów

1506
Kraków, 5 marca 1440 Król Władysław III przeznacza należne mu co roku od miasta Poznania 60 grzywien szosu na spłatę długów zaciągniętych w mieście przez Władysława Jagiełłę

1507
Gniezno, 9 marca 1440 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór opata benedyktynów z Mogilna z Teodorykiem z Czarnotula o dziesięciny z Czarnotula

1508
Żnin, 11 marca 1440 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński mianuje kantora gnieźnieńskiego Jana z Brzostkowa swym wikariuszem generalnym i oficjałem gnieźnieńskim

1509
Gniezno, 15 kwietnia 1440 Jan z Brzostkowa kantor, wikariusz generalny i oficjał gnieźnieński informuje Stolicę Apostolską, że Proces z Piotrkowic apeluje od wyroku w sporze o patronat ołtarza w kościele parafialnym w Kościanie

1510
(Nowy) Sącz, 20 kwietnia 1440 Król Władysław III zapisuje 50 grzywien na wsi Rogoziniec sędziemu poznańskiemu Abrahamowi ze Zbąszynia

1511
Kieżmark, 27 kwietnia 1440 Król Władysław III nakazuje zawiesić terminy sądowe Borka z Osiecznej

1512
Kalisz, 27 kwietnia 1440 Stanisław z Ostroroga podstoli kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan ze Śliwnik zapisał czynsz Maciejowi kaznodziei w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1513
Kalisz, 3 maja 1440 (1444?) Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński udziela inwestytury na altarię w kolegiacie NMPanny w Kaliszu oficjałowi kaliskiemu Ninocie

1514
Wierzenica, 5 maja 1440? Piotr Polak z Lichwina starosta podolski, tenutariusz Rogoźna i Śremu zobowiązuje się zapłacić dług Marcinowi Zajączkowskiemu

1515
Poznań, 1 czerwca 1440 Wymienieni uczestnicy roczku sądowego w Poznaniu informują sędziego i podsędka poznańskich, że rozsądzili sprawę Tomasza z Bieczyn i jego matki Anny dotyczącą Srocka Wielkiego

1516
Poznań, 9 czerwca 1440 Abraham ze Zbąszynia sędzia poznański publikuje wyrok poznańskiego roczku sądowego dotyczący Srocka Wielkiego

1517
[Poznań], 17 czerwca 1440 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Wiąchna Węglarka zapisała czynsz na swoim ogrodzie na Winiarach klasztorowi dominikanek poznańskich

1518
Gniezno, 10 lipca 1440 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński eryguje wikariat i predykaturę w kolegiacie NMPanny w Kaliszu, ufundowane przez kanonika gnieźnieńskiego Jana z Rudzicy

1519
Kalisz, 21 lipca 1440 Janusz z Tuliszkowa zobowiązuje się ponosić ciężary miejskie po nabyciu domu w Kaliszu

1520
Buda, 10 sierpnia 1440 Król Władysław III zapisuje 300 grzywien na wsiach Wrąbczynek, Adamierz i Borzykowo Stanisławowi Czarnemu

1521
Buda, 13 sierpnia 1440 Król Władysław III zapisuje 50 złotych na wsiach Pietrzyków i Tuleja Stanisławowi Czarnemu

1522
Buda, 22 sierpnia 1440 Król Władysław III zapisuje 60 grzywien na Russowie Janowi Piwońskiemu

1523
Buda, 31 sierpnia 1440 Król Władysław III zapisuje 500 grzywien na Kcyni swemu krajczemu Wojciechowi Słupskiemu

1524
Brześć Kujawski, 5 września 1440 I. N. Wojciech z Podolina zastawia dwie książki

1525
Buda, 6 września 1440 Król Władysław III zapisuje 1000 grzywien na Kościanie podczaszemu poznańskiemu i staroście kościańskiemu Łukaszowi z Górki

1526
Gniezno, po 8 września 1440 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy prepozytem bożogrobców w Gnieźnie a Krzesławem sołtysem ze Strzyżewa

1527
Środa, 19 września 1440 Krzesław z Kurozwęk kasztelan wiślicki i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarosław z Rozdrażewa opisał posag i wiano swej żony Jadwigi

1528
Kraków, 19 października 1440 Jan z Czyżowa kasztelan i starosta krakowski, namiestnik królewski zaświadcza, że Paweł Zborzeński dał wwiązanie w wieś Zborów mieszczaninowi krakowskiemu Janowi Lubartowi

1529
[Poznań], 4 listopada 1440 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Piotr Thesschir zapisał na swym domu w Poznaniu czynsz konwentowi dominikanów w Poznaniu

1530
Poznań, 7 listopada 1440 I. N. Mikołaj Kukielwich (?) wikariusz wieczysty w katedrze poznańskiej protestuje przeciwko przetrzymywaniu pozwu przez Macieja Kota wikariusza wieczystego w katedrze poznańskiej

1531
Nakło, 16 listopada 1440 Andrzej z Wiśniewa podstoli poznański i wicestarosta nakielski zaświadcza, że Władysław z Danaborza starosta nakielski sprzedał teren pod Złotowem Michałowi i Andrzejowi braciom z Gołańczy

1532
Buda, 22 listopada 1440 Król Władysław III zapisuje 200 grzywien na wsiach Adamierz. Borzykowo i Wrąbczynek Stanisławowi Czarnemu

1533
Buda, 14 grudnia 1440 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Russowie Annie i jej synom Janowi i Niemierzy z Piwonic

1534
Grodzisk, 17 grudnia 1440 Niemierza z Grodziska prezentuje księdza Stefana na plebana w Luboszu

1535
Poznań, 26 grudnia 1440 [recte 1449] (Reg.) Mikołaj z Kościana oficjał poznański transumuje instrument notarialny dotyczący czynszu z Winiar z dnia 30 stycznia 1362

1536
Poznań, 1 stycznia 1441 Andrzej Bniński biskup poznański udziela odpustu wiernym i ustala zasady działania bractwa przy kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu

1537
Lwówek, 8 stycznia 1441 Władze miasta Lwówka zwalniają dom w Lwówku, nadany przez Jana Knoblocha altarystom kościoła w Lwówku, od wszelkich świadczeń na rzecz miasta

1538
Gniezno, 15 lutego 1441 Krzesław z Kurozwęk kasztelan wiślicki i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj Słupski zapisał na swojej Brzyskorzystwi czynsz dla kościoła parafialnego w Kierzkowie

1539
Körmend, 11 marca 1441 Król Władysław III nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby do czasu przybycia króla do Gniezna utrzymał prawa wikariuszy kościoła Św. Jerzego w Gnieźnie do słodowni tamże

1540
Żnin, 11 marca 1441 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński nadaje probostwo w Tarnowie Henrykowi cystersowi z Wągrowca

1541
Koźmin, 27 marca 1441 Krzesław z Kurozwęk kasztelan wiślicki i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Bartosz Wezenborg z Gostynia sprzedał na wyderkaf 15,5 łana w Daleszynie Jerzemu Chojeńskiemu

1542
Bazyleja, 4 kwietnia 1441 Sobór bazylejski poleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu zbadać sprawę podniesienia prepozytury kanoników regularnych w Trzemesznie do rangi opactwa

1543
Gniezno, 26 kwietnia 1441 Jan z Brzostkowa kantor i oficjał gnieźnieński publikuje dokumenty dotyczące obsady kościoła parafialnego w Tarnowie

1544
Kraków, 2 maja 1441 (falsyfikat) Król Władysław III ustanawia komorę celną w Poniecu

1545
Buda, 20 maja 1441 Król Władysław III zapisuje 300 grzywien na cłach wielkopolskich Janowi Świdwie z Szamotuł

1546
Kalisz, 27 maja 1441 Rafał z Gołuchowa i Iwan z Czermina poręczają kasztelanowi santockiemu Janowi z Kalinowy, że młody Rafał z Mikuszewa (i Gołuchowa) aż do 3 roku po osiągnięciu pełnoletności będzie przestrzegał transakcji dotyczącej wsie Raszewy Wielkie i Małe

1547
Buda, 2 czerwca 1441 Król Władysław III zapisuje 4000 złotych na wielkopolskim poradlnym kasztelanowi międzyrzeckiemu Wincentemu z Szamotuł

1548
Buda, 6 czerwca 1441 Król Władysław III potwierdza przywileje miasta Kcyni

1549
Gniezno, 17 czerwca 1441 Wymienieni sędziowie polubowni wydają wyrok w sporze pomiędzy plebanem konińskim Jakubem Grądzkim a radą miasta Konina

1550
Kalisz, 18 czerwca 1441 I. N. Paweł prepozyt kolegiaty Św. Mikołaja w Kaliszu składa protest przeciw budowie nowej kaplicy w granicach jego parafii

1551
Kościan, 28 czerwca 1441 Władze miasta Kościana zaświadczają, że mieszczanin kościański Marcin Rokita zapisał czynsz na rzecz altarii w kościele parafialnym w Kościanie

1552
[Poznań], 1441 [przed 30 czerwca] (Reg.) Mikołaj z Głęboczka oficjał poznański zaświadcza, że Jan Darmopych z Chwaliszewa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1553
Poznań, 1 lipca 1441 Andrzej Bniński biskup poznański nadaje sołectwo nowo lokowanej wsi w lasach Koszanowa Wawrzyńcowi z Sękowa

1554
Buda, 15 lipca 1441 Król Władysław III zapisuje 500 grzywien na wsiach Podstolice i Brzekiniec Włodkowi z Danaborza

1555
Bazyleja, 15 lipca 1441 Sobór bazylejski poleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, aby wyposażył opata i konwent kanoników regularnych w Trzemesznie w prerogatywy władzy opackiej

1556
Buda, 10 sierpnia 1441 Król Władysław III obiecuje wynagrodzić wszelkie straty Polakom przybyłym na Węgry pod dowództwem Wawrzyńca z Kalinowy i Piotra Skóry z Gaju

1557
Rogoźno, 21 sierpnia 1441 Władze miasta Rogoźna sprzedają mieszczaninowi rogozińskiemu Wojciechowi Okrągłemu sołectwo w nowo lokowanej w lasach miejskich wsi Międzylesie

1558
Buda, 25 sierpnia 1441 Król Władysław III zapisuje 400 grzywien na Kcyni Wojciechowi Słupskiemu

1559
Buda, 28 sierpnia 1441 Król Władysław III poleca [biskupowi lubuskiemu], aby klucz kazimierski dóbr biskupich oddał w zarząd kuchmistrzowi królewskiemu Mikołajowi z Borszowic

1560
Buda, 30 sierpnia 1441 Król Władysław III zapisuje 600 grzywien na Kościanie staroście kościańskiemu Łukaszowi z Górki

1561
Kolonia, 30 sierpnia 1441 Wymienieni przedstawiciele gminy Nederich w Kolonii potwierdzają list Jana opata klasztoru w Lądzie z dnia 12 stycznia 1432

1562
[Poznań], 1 września 1441 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Marcin Kokot zapisał pieniądze swej pasierbicy Agnieszce

1563
Opatówek, 2 września 1441 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński poleca oficjałowi gnieźnieńskiemu Janowi z Brzostkowa zbadanie i rozstrzygnięcie sprawy podniesienia prepozytury kanoników regularnych w Trzemesznie do rangi opactwa

1564
Gniezno, 4 września 1441 Jan z Brzostkowa oficjał gnieźnieński i sędzia arcybiskupi pozywa wszystkich zainteresowanych sprawą podniesienia prepozytury kanoników regularnych w Trzemesznie do rangi opactwa

1565
Trzemeszno, 8 września 1441 I. N. Wymienieni kanonicy regularni z Trzemeszna ustanawiają swoich prokuratorów sądowych

1566
Gniezno, 18 września 1441 Jan z Brzostkowa kantor gnieźnieński i sędzia arcybiskupi pozywa wszystkich zainteresowanych sprawą podniesienia prepozytury kanoników regularnych w Trzemesznie do rangi opactwa

1567
Gniezno, 25 września 1441 Jan z Brzostkowa kantor gnieźnieński i sędzia arcybiskupi pozywa wymienione osoby na świadków w sprawie podniesienia do godności opactwa prepozytury kanoników regularnych w Trzemesznie

1568
Poznań, 21? października 1441 I. N. Ugoda Piotra wiceprepozyta sandomierskiego i Jana z Iwna w sprawie czynszu zapisanego na Iwnie

1569
Łęczyca, 4 listopada 1441 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński potwierdza uprawnienia opackie przełożonych klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie

1570
Gniezno, 10 listopada 1441 Pozew oficjała gnieźnieńskiego Przedwoja z Grądów dla wymienionych dziedziców i kmieci z Wilamowa

1571
Poznań, 15 listopada 1441 Andrzej Bniński biskup poznański odnawia przywilej sołecki sołtysom z Sękowa

1572
Koźmin, 24 listopada 1441 Krzesław z Kurozwęk kasztelan wiślicki i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wacław Lutomierski z Ciświcy opisał na Ciświcy posag swej żony Małgorzaty

1573
Grzegorzew, 18 grudnia 1441 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński nakazuje wprowadzenie Mikołaja bożogrobca z Miechowa na stanowisko rektora kaplicy Świętego Ducha pod Kołem

1574
[Poznań, 18 grudnia] 1441 (Reg.) Mikołaj Ciotczany oficjał poznański zaświadcza, że Jarosław z Bieganowa i Jan z Rożnowa zapisali czynsz altarii w katedrze poznańskiej

1575
Kalisz, 25 stycznia 1442 Pozew Krzesława z Kurozwęk kasztelana wiślickiego i starosty generalnego Wielkopolski dla Wojciecha z Krotoszyna

1576
Gostyń, [30 stycznia 1431 - 30 stycznia 1442] Bartosz Wezenborg kasztelan nakielski i Janusz bracia z Gostynia sprzedają łan pod Gostyniem Andrzejowi Łaszce z Gostynia

1577
Ciążeń, 8 lutego 1442 Andrzej Bniński biskup poznański eryguje kościół w Ostrowie i zatwierdza uposażenie nadane mu przez łowczego konińskiego Mikołaja z Ociąża

1578
Gniezno, 14 (15?) lutego 1442 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński eryguje altarię w kościele parafialnym w Kierzkowie

1579
Pyzdry, 6 marca 1442 Małgorzata i Anna siostry z Tarnowa sprzedają swoje wymienione posiadłości Westowi z Zielonego Dębu

1580
Łęczyca, 7 marca 1442 Mikołaj Katman z Kobyłek cześnik sieradzki i starosta łęczycki publikuje wyrok sędziów polubownych z 1434 r. w sporze pomiędzy klasztorem kanoników regularnych w Trzemesznie a wymienionymi dziedzicami Lutomierska

1581
Trnava, 9 marca 1442 Król Władysław III daje w zastaw Pobiedziska z przyległościami wojewodzie poznańskiemu Łukaszowi z Górki

1582
[Poznań], 17 kwietnia 1442 Władze miasta Poznania zawiadamiają wielkiego mistrza krzyżackiego, że nic nie wiedzą o pełnomocnictwie udzielonym rzekomo Janowi Davidowi przez jego brata Jerzego

1583
Piotrków, 25 (26?) kwietnia 1442 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński nakazuje klerowi dekanatu gnieźnieńskiego zapłacić daninę uchwaloną 23 kwietnia 1442 na synodzie w Piotrkowie

1584
[Poznań], 27 kwietnia 1442 Władze miasta Poznania zaświadczają, że poznański piekarz(?) Bernard zapisał czynsz altaryście poznańskiemu Janowi (Janikowi)

1585
Buda, 21 czerwca 1442 Jan Wedel przyjmuje od króla w zarząd zamki Wałcz i Drahim

1586
Buda, 28 czerwca 1442 Król Władysław III zapisuje 400 grzywien na Kościanie wojewodzie poznańskiemu Łukaszowi z Górki

1587
Buda, 28 czerwca 1442 (Reg.) Król Władysław III zapisuje 400 grzywien na Pobiedziskach wojewodzie poznańskiemu Łukaszowi z Górki

1588
Poznań, 30 czerwca 1442 Andrzej Bniński biskup poznański zatwierdza zapis czynszu przez Macieja Myszkę z Łoskunia na rzecz kościoła parafialnego w Margoninie

1589
15 lipca 1442 Krzesław z Kurozwęk kasztelan wiślicki i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wawrzyniec ze Zdzienic opisał posag i wiano swej żony Katarzyny

1590
Buda, 25 lipca 1442 Król Władysław III nadaje parcelę w Śremie mieszczaninowi Świętosławowi

1591
Gniezno, [15 września 1441 - 29 lipca 1442] Przedwój z Grądów wikariusz generalny i oficjał gnieźnieński publikuje wyrok swego poprzednika Benedykta z Modły w sporze o czynsze między prepozytem szpitala Świętego Ducha w Poznaniu a plebanem z Soboty

1592
[Kalisz], 19 sierpnia 1442 Testament Jana Potrzeby z Kalisza

1593
Buda, 24 sierpnia 1442? Król Władysław III zapisuje 200 złotych na jeziorze Lednica Janowi Latalskiemu

1594
pod Hatvan, 29 sierpnia 1442 Król Władysław III zapisuje 200 grzywien na Russowie Mikołajowi z Gruszczyc

1595
[Poznań], 31 sierpnia 1442 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Wierzbięta sprzedał dom na Piaskach Piotrowi Dytrychowi

1596
Buda, 1 października 1442 Król Władysław III zapisuje 200 grzywien na Śremie Michałowi Lasockiemu

1597
Buda, 21 października 1442 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Russowie Janowi Piwońskiemu

1598
Buda, 27 października 1442 Król Władysław III potwierdza przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 6 lutego 1353 dla sukienników kaliskich

1599
Kwieciszewo, 11 listopada 1442 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński nadaje wymienionym dziedzicom Kleczewa prawo posiadania własnego spowiednika i ołtarza przenośnego

1600
Buda, 16 stycznia 1443 Król Władysław III zakazuje pozywać Mikołaja Mączkę z Krzysztoforzyc z tytułu oddanych mu w tenutę dóbr Piotra Polaka

1601
Buda, 16 stycznia 1443 Król Władysław III nadaje Janowi Ninińskiemu 4 łany należące do zamku wałeckiego

1602
Buda, 15 lutego 1443 Król Władysław III zakazuje biskupowi i kapitule poznańskim ciążenia miasta Poznania karami kościelnymi w sporach o rzekę Wartę

1603
Gniezno, 6 marca 1443 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński prosi oficjała poznańskiego Mikołaja Ciotczanego, aby nie sądził sprawy Jana Lubiatowskiego plebana z Ciążenia

1604
Poznań, 8 kwietnia 1443 I. N. Wincenty Czurydło z Bielaw ustanawia swojego prokuratora w sporze toczonym przeciw poznańskim wikariuszom katedralnym

1605
Gniezno, 20 kwietnia 1443 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński potwierdza zapisy dokonane przez dziekana gnieźnieńskiego Jaśka z Czechla, egzekutora testamentu Mikołaja Kickiego, na rzecz mansjonarzy gnieźnieńskich i transumuje dokumenty wcześniejszych zapisów czynszów

1606
Gniezno, 24 kwietnia 1443 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński nadaje ostrów w Żninie miastu Żninowi

1607
Gniezno, 4 maja 1443 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński ustanawia Mikołaja z Kalisza swym wikariuszem generalnym i oficjałem gnieźnieńskim

1608
Waradyn, 8 maja 1443 Król Władysław III rozciąga na nabytą przez miasto Śrem wieś Zbrudzewo jurysdykcję prawa magdeburskiego

1609
Kalisz, 10 maja 1443 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że Katarzyna wdowa po mieszczaninie kaliskim Mikołaju Kranchu zapisała czynsz Stanisławowi altaryście w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1610
Kalisz, 10 maja 1443 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Maciej Zewinage zapisał czynsz Stanisławowi altaryście w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1611
Waradyn, 14 maja 1443 Król Władysław III zapisuje Janowi Piwońskiemu 200 grzywien na Russowie

1612
Gniezno, 24 maja 1443 Pozew sądu oficjała gnieźnieńskiego dla Magdaleny z Koźminka i Jana z Popowa

1613
Buda, 10 czerwca 1443 Król Władysław III zakazuje pobierania ceł od mieszczan poznańskich

1614
Buda, 11 czerwca 1443 Król Władysław III widymuje potwierdzenie przywileju lokacyjnego miasta Poznania

1615
Buda, 11 czerwca 1443 Król Władysław III zezwala miastu Poznaniowi na budowę domów na gruntach miejskich w obrębie murów i poza murami, szczególnie za Garbarami

1616
Buda, 11 czerwca 1443 Król Władysław III zezwala miastu Poznaniowi na wykup landwójtostwa poznańskiego i zapisuje na nim 50 grzywien

1617
Buda, 13 czerwca 1443 Król Władysław III zakazuje pobierania ceł od mieszczan kaliskich

1618
Buda, 26 czerwca 1443 Król Władysław III zapisuje 4000 złotych na poradlnym wielkopolskim kasztelanowi międzyrzeckiemu Wincentemu z Szamotuł

1619
[Poznań], 28 czerwca 1443 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Andrzej Zyberlich sprzedał czynsz mieszczanom poznańskim Mikołajowi i Michałowi Bergerom

1620
[Poznań], 3 lipca 1443 Andrzej Bniński biskup poznański zrzeka się prawa patronatu kościoła parafialnego w Bninie na rzecz wymienionych dziedziców Bnina

1621
Poznań, 3 lipca 1443 Andrzej Bniński biskup poznański nadaje ogrody mieszkańcom miasta Ciołkowa (Wielichowa)

1622
Gniezno, 12 lipca 1443 Mikołaj z Kalisza oficjał gnieźnieński rozsądza spory o prawo patronatu kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie

1623
Buda, 26 lipca 1443 Król Władysław III zapisuje 2000 złotych na poradlnym wielkopolskim kasztelanowi międzyrzeckiemu Wincentemu z Szamotuł

1624
Uniejów, 1 sierpnia 1443 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński ustanawia procesje i odpusty dla ich uczestników w intencji pomyślności chrześcijaństwa, Królestwa i króla Władysława, który walczy z niewiernymi

1625
[Poznań], 30 sierpnia 1443 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Jadwiga Goldnerowa zapisała czynsz plebanowi poznańskiemu Mikołajowi Lantmanowi

1626
Buda, 31 sierpnia 1443 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Russowie Janowi i Niemierzy braciom z Piwonic

1627
Pogrzybów, 5 września 1443 Jan z Pogrzybowa zawiera ugodę dotyczącą stawu w Pogrzybowie z Maciejem Jezierskim z Pogrzybowa

1628
Pleszew, 6 września 1443 I. N. Piotr pleban z Książa ustanawia swego prokuratora do sprawy zamiany beneficjum w Książu na beneficjum w Blizanowie

1629
Ciążeń, 25 września 1443 (Reg.) Andrzej Bniński biskup poznański zakazuje duchowieństwu świeckiemu zbierania jałmużny na potrzeby prymicji

1630
Ciążeń, 28 września 1443 Andrzej Bniński biskup poznański potwierdza zapis Jadwigi wdowy po Piotrze Goldnerze na rzecz kościoła Św. Marii Magdaleny w Poznaniu

1631
Miechów, 13 października 1443? Jan prepozyt bożogrobców miechowskich zatwierdza wymienionym synom Dobrosława posiadanie wolnego łanu i ogrodu we wsi Ujazd, dodając im drugi łan

1632
Rzym, 16 października 1443 Jan Didaci de Coca audytor papieski nakazuje wszystkim przechowującym dokumenty dotyczące sporu o prawo patronatu kościoła parafialnego w Poniecu, aby przedłożyli je do rozpatrzenia apelacji

1633
Kalisz, 18 października 1443 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że rzeźnik kaliski Jan Wilczanowski jako prokurator Błażeja sołtysa z Woli sprzedał czynsz Stanisławowi altaryście w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1634
Plewnia, 24 października 1443 Wymienieni rozjemcy rozgraniczają dobra podkomorzego kaliskiego Piotra Zaksińskiego i Piotra z Plewni

1635
Kalisz, 15 listopada 1443 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że szewc Jan Grzybowski sprzedał czynsz Agnieszce wdowie po szewcu Szczepku

1636
Poznań, 24 grudnia 1443 Wojciech Malski wojewoda łęczycki, namiestnik królewski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że mieszczanin poznański Mikołaj Strosberg zapisał na wsi Luboń 200 grzywien wiana swej żonie Barbarze

1637
Gniezno, 30 grudnia 1443 Rajcy miasta Gniezna publikują i zatwierdzają statut cechu szewców gnieźnieńskich

1638
Poznań, 30 grudnia 1443 Andrzej Bniński biskup poznański eryguje altarię w kościele parafialnym w Obornikach

1639
Raszków, 8 stycznia 1444 Wojciech dziedzic Raszkowa określa prawa i obowiązki mieszkańców nowego miasta Raszkowa

1640
Kalisz, 20 stycznia 1444 Pozew sądu namiestnika królewskiego w Kaliszu dla starosty konińskiego Jana Kraski

1641
Kalisz, 20 stycznia 1444 Pozew sądu namiestnika królewskiego w Kaliszu dla starosty konińskiego Jana Kraski

1642
Poznań, 21 stycznia 1444 I. N. Testament Piotra Maginki wikariusza wieczystego w katedrze poznańskiej i plebana w Czerniejewie

1643
Norymberga, 25 lutego 1444 Rajcy Norymbergi proszą panów wielkopolskich o opiekę nad kupcami norymberskimi

1644
Gniezno, 27 lutego 1444 Trojan z Łekna sędzia i Tomasz z Wilczyna podsędek kaliscy zaświadczają, iż roczek gnieźnieński orzekł, że biskup poznański z tytułu wsi Kosowo powinien odpowiadać tylko na wiecach gnieźnieńskich

1645
Norymberga, 28 lutego 1444 Rajcy Norymbergi wzywają władze miasta Poznania do przestrzegania swobód nadanych przez króla Władysława kupcom norymberskim

1646
Poznań, 4 marca 1444 Jan i Mikołaj bracia z Granowa i ich rękojmie zobowiązują się wyclić połowę Wargowa Wojciechowi Spławskiemu

1647
Kalisz, 9 marca 1444 Wymienieni uczestnicy sądu w Kaliszu zawiadamiają [sąd ziemski w Kościanie], że starosta wschowski Jan Kotwicz przedstawił swych świadków w sporze z Mikołajem z Siedlnicy

1648
[Gniezno?], 22 marca 1444 I. N. Mikołaj z Kalisza wikariusz generalny i oficjał gnieźnieński wyznacza trzech zastępców na czas swej nieobecności w Gnieźnie

1649
Buda, 23 marca 1444 (Wzm.) Król Władysław III zapisuje 1000 złotych na Kościanie Piotrowi z Szamotuł

1650
Buda, 17 kwietnia 1444 Król Władysław III znosi opłaty targowe pobierane bezprawnie na targu poznańskim przez tamtejszych starostów generalnych

1651
Buda, 18 kwietnia 1444 Król Władysław III potwierdza dokumenty księcia Przemysła II z 26-31 maja 1292 i starosty Wielkopolski Wierzbięty z 30 czerwca 1352 dotyczące sołectwa we wsi Jeżyce

1652
Buda, 19 kwietnia 1444 Król Władysław III zapisuje miastu Poznaniowi 50 grzywien na landwójtostwie poznańskim

1653
Buda, 19 kwietnia 1444 Król Władysław III nakazuje aby nie zakazywać kupcom poznańskim korzystania ze zwyczajowych dróg z Poznania do Gdańska i do Warszawy

1654
Gniezno, 25 kwietnia 1444 I. N. Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy Szymonem ze Stawu plebanem w Chełmcach a dziedzicami z Kwiatkowa

1655
Dziekanowice, 14 maja 1444 I. N. Testament dziekana kapituły gnieźnieńskiej Jaśka z Czechla

1656
Gniezno, 19 maja 1444 Wymienieni wikariusze katedry gnieźnieńskiej nadają wikariuszom Andrzejowi z Parzęczewa i Mikołajowi ze Żnina określone role w Gnieźnie

1657
[Poznań], 29 maja 1444 Rajcy miasta Poznania nadają grunt w mieście Mikołajowi z Szamotuł altaryście w poznańskim kościele parafialnym

1658
Pobiedziska, 2 czerwca 1444 Jan Latalski sędzia Łukasza z Górki rozsądza sprawy pomiędzy Szymonem z Polskiej Wsi a kmieciami Tomaszem i Piochną

1659
Poniec, 12-19 (18?) czerwca 1444 Stanisław syn Hanka z Chełmu pleban w Poniecu wydzierżawia (?) rolę plebańską w Poniecu tamtejszemu mieszczaninowi Janowi Iwanowi

1660
Buda, 23 czerwca 1444 Król Władysław III zapisuje 100 złotych na wielkopolskich cłach Piotrowi z Szamotuł

1661
Poznań, 1 lipca 1444 Andrzej Bniński biskup poznański mianuje Wojciecha sołtysa z Wielichowa wójtem w Ciołkowie, ustala uposażenie wójtostwa i ciężary mieszkańców

1662
Poznań, 5 lipca 1444 Bogusław prepozyt szpitala Świętego Ducha pod Poznaniem, komisarz papieski, nakazuje wszystkim przechowującym dokumenty dotyczące apelacji w sporze Wawrzyńca plebana w Słupi i Wojciecha plebana w Czestramiu, aby przedłożyli je do rozpatrzenia apelacji

1663
Łekno, 6 lipca 1444 Trojan z Łekna sędzia ziemski kaliski ustala prawa i obowiązki mieszkańców miasta Łekna

1664
Buda, 12 lipca 1444 Legat papieski Julian Cesarini nadaje odpusty odwiedzającym kościół parafialny w Iwanowicach

1665
Buda, 15 lipca 1444 Król Władysław III zwalnia mieszczan Wschowy od opłaty specjalnego podatku królewskiego

1666
Buda, 15 lipca 1444 Król Władysław III zakazuje sprzedawania szlachcie nieruchomości w Kaliszu

1667
Buda, 16 lipca 1444 Król Władysław III zakazuje sędziom prawa polskiego sądzenia spraw przeciwko miastu Kaliszowi i jego mieszczanom

1668
Buda, 16 lipca 1444 Król Władysław III ponawia zwolnienia mieszczan kaliskich od opłat ceł i targowego

1669
Buda, 22 lipca 1444 Król Władysław III zwalnia mieszczan pyzdrskich od opłat targowego w Pyzdrach

1670
Poznań, 22 lipca 1444 Jakub z Wyganowa oficjał poznański na prośbę Andrzeja plebana z Winnejgóry transumuje dokument uposażenia tamtejszej parafii z 4 grudnia 1305

1671
Kalisz, 22 lipca 1444? Mieszczanin kaliski Mikołaj syn Konrada prosi arcybiskupa gnieźnieńskiego o inwestyturę dla Stanisława syna Michała z Kalisza na altarię swojej fundacji w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1672
Uniejów, 23 lipca 1444 Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński udziela inwestytury na altarię w kolegiacie NMPanny w Kaliszu Stanisławowi synowi Michała z Kalisza

1673
Solec, 24 (23?) lipca 1444 Andrzej Bniński biskup poznański zaświadcza, że Wincenty ze Strzałkowa pleban w Cerekwicy wydzierżawił na 3 lata swój kościół Maciejowi kapłanowi z Jarocina

1674
Kalisz, 26 lipca 1444 Pozew sądu namiestnika królewskiego na Wielkopolskę Wojciecha Malskiego dla Dziersława i Hieronima z Czechla

1675
Koło, 17 sierpnia 1444 Wymienieni rozjemcy zaświadczają, że rozsądzili spór pomiędzy synami podkomorzego kaliskiego Rafała z Gołuchowa a wdową po nim Elżbietą

1676
Waradyn, 22 sierpnia 1444 Król Władysław III zapisuje 500 złotych na Kościanie Piotrowi z Szamotuł

1677
Waradyn, 24 sierpnia 1444 Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na dwu łanach wsi Russów Janowi Piwońskiemu

1678
Waradyn, 25 sierpnia 1444 Król Władysław III zapisuje 500 grzywien na Pobiedziskach wojewodzie poznańskiemu Łukaszowi z Górki

1679
Waradyn, 25 sierpnia 1444 Król Władysław III nakazuje staroście wschowskiemu Janowi Kotwiczowi z Gołanic arestację pieniędzy Hermana Hoka

1680
Waradyn, 26 sierpnia 1444 Król Władysław III potwierdza Marcinowi Chwalęcie posiadanie wsi Osowa Sień

1681
Waradyn, 26 sierpnia 1444 Król Władysław III transumuje przywilej księcia Przemysła II dla sołtysa Przyczyny z 1 października 1273

1682
Cseffa, 27 sierpnia 1444 Król Władysław III kasuje własny dokument naruszający przywileje miasta Poznania

1683
Waradyn, 28 sierpnia 1444 Król Władysław III zapisuje 500 złotych na cłach wielkopolskich Piotrowi z Szamotuł

1684
Waradyn, [sierpień] 1444 Król Władysław III poleca staroście generalnemu Wielkopolski Wojciechowi Malskiemu, aby nakłonił Abrahama z Kębłowa do ugody z klasztorem cystersów w Przemęcie w sprawie jeziora Mochy

1685
Kalisz, 3 września 1444 Wojciech Malski wojewoda łęczycki, namiestnik królewski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że młynarz kaliski Benedykt opisał posag i wiano swej żonie Katarzynie

1686
Opatów, 4 września 1444 I. N. Mikołaj i Zawisza Róże z Borszowic wydzierżawiają od biskupa lubuskiego Kazimierz Biskupi z przyległościami

1687
Caransebes, 16 września 1444 Król Władysław III zapisuje kanonikowi włocławskiemu Marcinowi Świemie 100 grzywien na dochodach od Żydów kaliskich

1688
Kalisz, 7 października 1444 Rajcy miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Pietrasz Seiboth sprzedał grunty w Tyńcu Jadwidze wdowie po młynarzu Aleksym i jej synowi Marcinowi

1689
Gniezno, 23 października 1444 Mikołaj z Kalisza oficjał gnieźnieński nakazuje Pawłowi prepozytowi kościoła Św. Mikołaja w Kaliszu przesłuchać świadków w sprawie pomiędzy klerykiem Klemensem a Janem sołtysem z Kuchar

1690
Kościan, 4 listopada 1444 Władze miasta Kościana zaświadczają, że mieszczanin kościański Nikiel Schindler zapisał czynsz Barbarze dzwonniczce i jej synom

1691
Poznań, 15 listopada 1444 Wojciech Malski wojewoda łęczycki, namiestnik królewski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że kapituła gnieźnieńska ustanowiła swego prokuratora na przeciąg roku

1692
[przed 17 listopada 1444] Król Władysław III zwalnia Żydów kaliskich od podatków na okres trzech lat

1693
Kalisz, 25 listopada 1444 Wojciech Malski wojewoda łęczycki, namiestnik królewski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że młynarze kaliscy Benedykt i Maciej zapisali czynsz Stanisławowi altaryście w kolegiacie NMPanny w Kaliszu

1694
Gniezno, 7 grudnia 1444 Mikołaj z Kalisza oficjał gnieźnieński transumuje dokumenty kościoła parafialnego w Brzeziu

1695
Opatów, 7 grudnia 1444 Mikołaj i Zawisza Róże z Borszowic zaświadczają, że wydzierżawiają od biskupa lubuskiego Kazimierz Biskupi z przyległościami

1696
Kalisz, 9 grudnia 1444 I. N. Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźnieński zawiadamia oficjała gnieźnieńskiego Mikołaja z Kalisza, że wymienieni plebani ze Słupcy i Zagórowa zamienili się swymi kościołami i nakazuje, aby oficjał dokonał ich inwestytury

1697
Gniezno, 11 grudnia 1444 Mikołaj z Kalisza oficjał gnieźnieński transumuje dwa dokumenty z 3 lutego 1373 dotyczące sprzedaży dwu jatek mięsnych w Koninie klasztorowi cystersów w Lądzie

1698
Poznań, 20 grudnia 1444 Wojciech Malski wojewoda łęczycki, namiestnik królewski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dorota Poniecka zapisała czynsz Janowi plebanowi w Osiecznej

1699
Poznań, 31 grudnia 1444 Jakub z Wyganowa oficjał poznański zaświadcza, że Bartłomiej syn Baszka ze Śremu zapisał czynsz altaryście kościoła NMPanny w Śremie
UWAGA: Kanonicy poznańscy (poza Jakubem z Grądów) objaśnieni rzekomo w dokumencie nr 1389, objaśnieni zostali w rzeczywistości w dokumencie nr 1391.
Dokumenty


Dokument Nr 1381
Poznań, 2 stycznia 1435
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wymienieni opiekunowie Jana syna zmarłego Dobiesława Raczkowskiego sprzedali wieś Wolice Nasiłowi z Kierzkowa.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa proweniencji kaliskiej z drugiej połowy XV w.), s. 805-806. Wpis w transumpcie arcybiskupa gnieźn. Wincentego Kota z Dębna z daty: Gniezno, 14 (15?) lutego 1442 - zob. niżej, nr 1578.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Andreas de Zelechowo alias Czolek succamerarius Sandomiriensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram aliorumque eiusdem terre nobilium presenciam veniens magnificus dominus Sandiwogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis2, tutor et gubernator bonorum hereditarium nobilis Johannis olim filii Dobyeslai Raczkowsky3, per amicos et fratres ipsius pueri electus, Nyemyerza de Kyschewo4, Vincencius alias Czuridlo de Byelawi5, Wirzbyatha de Smogulecz6, non compulsi, non coacti nec aliquo sinistro modo deducti, quinymo sani mente, pariter et corpore existentes, usi amicorum aliorum suorum consiliis et matura deliberacione prehabita, et ea potestate, quam habuerunt tanquam gubernatores fratris, totam ipsorum villam et hereditatem dictam Wolicze in districtu Ckczinensia sitam7, cum omni iure et dominio, nihil iuris aut proprietatis vel dominii pro se penitus excipiendo, cum omnibus et singulis utilitatibus, agris cultis et collendis, campis, pratis, piscinis, silvis, borris, gaiis, mericis, nemoribus, rubetis, quercetis, pinetis, mellificiis, stangnis, lacubus, paludibus, piscinis, piscaturis, fluviis, aquis et ipsarum decursibus, molendinis et ipsorum emolimentis necnon cum omnibus censibus, fructibus, proventibus, redditibus, donacionibus, venacionibus, aucupacionibus et obvencionibus universis, quocumque alio nomine sive vocabulo censeantur, tam late et tam longe, prout eadem villa Wolicze in suis metis, limitibus et granici(e)bus circumferencialiter ab antico est divisa, distincta et limitata, pro centum et quadraginta marcis latorum grossorum Pragensium, numeri verib ponderis Polonicalium consweti, in quamlibet marcam XL et octo grossos computando, nobili viro, domino Nasszyl heredi in Kyerzcowo8 more solito etconsweto, rite et racionabiliter iuxta terre conswetudinem resignaverunt, per ipsum dominum Nessil habendam, tenendam, possidendam [s. 806], levandam et in usus suos beneplacitos libere et quiete convertendam, tali tamen condicione interposita, quod ipse dominus Nassil eandem hereditatem Wolicze tenere debet et possidere ad tempora vite sue. Dum autem ipsum Nasszyll contingerit universe carnis subire debitum, extunc eosdem gubernatores et tutores ad nobilem dominum Johannem prefatum heredem in Kyera ipsos Nasszyl liberos dimisit et per presentes dimittit perpetualiter et in ewm de centum marcis latorum grossorum ponderis et numeri prescriptorum. Et residuitatem, videlicet quadraginta marcas latorum grossorum, ut supra, in eadem villa Wolicze relinquid pro censibus ab eisdem XL marcis, videlicet quatuor marcis currentis monethe et numeri prescripti, ad ecclesiam parrochialem in Kyerzkowo perpetuis temporibus singulis annis inmediate sequentibus super festum sancti Nicolai Confessoris aloriosi [6 XII] ipse Johannes Raczkowsky aut alii heredes, protunc in dicta hereditate Wolicze existentes, dare et solvere sunt astricti realiter et cum effectu. Quiquidem dominus Nassyl ad eundem numerum, videlicet XL marcarum, decem marcas latorum grossorum, ponderis et numeri prescriptorum de censibus uxoris sue, domine Juthcze9, imposuit et presentibus imponit, pro anima ipsius Nassil et Jucthka uxoris sue. Si autem ipse dominus Johannes Raczkowsky vel alii heredes protunc existentes in Wolicze voluerint dictum censum de Wolicze eximere et redimere, habebunt cum consensu et voluntate heredis tunc in Kyerzkowo et plebani ibidem in alio loco et eodem districtu Ckczynensia omnimodam et liberam potestatem hoc faciendi. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Actum et datum Poznanie dominico die in crastino Circumcisionis Domini anno eiusdem Mo CCCCo XXXo quinto, presentibus ibidem nobilibus et strenuis dominis Petro Skora de Gay subiudice Poznaniensi10, Andrea de Slomowo11, Derslao de Rosszwalowoc12, Derslao de Orzeszkowo13, Zacharia de Pyasthowoa14 et Andrea Ceczerad de Chwalkowo15 et aliis quampluribus fidedignis, testibus ad premissa.
atak Kop.
btak Kop., zamiast vero
csłowo przerabiane Kop.
1Andrzej Ciołek z Żelechowa (na Mazowszu), brat biskupa Stanisława, podkomorzy sandom. 1422, starosta sandom. 1425, starosta generalny Wlkp. 1434-36, zm. 1436 (PSB IV s. 77: z licznymi błędami; GUrz. s. 234; Spisy młp.).
2Sędziwój z Ostroroga wojewoda pozn. 1406, starosta generalny Wlkp. 1411-15, 1419-26, 1432-34, zm. 1441 (PSB XXIV s. 519-523).
3Raczkowo, wieś par. na wsch. od Skoków (Koz. 1 s. 246, 5 s. 222). Dobiesław wyst. 1422 (Roty III nr 954) - 1429 (ib. I nr 1333, 1325, 1518). Jego syn Jan zapewne ident. z wyst. potem 1464-89 (SHGWlkp.; KDW V nr 66 - dok. z błędną datą roczną - recte 1474, por. Łaski, Liber beneficiorum I s. 182), ojcem Dobiesława żyjącego u schyłku XV w. (SHGWlkp.).
4Kiszewo, wieś par. na pn.-zach. od Szamotuł (SHGPoz. II). Niemierza, także z Bliżyc, wyst. 1400-35 (ib.).
5Bielawy par. Chojnica, wieś dziś nie istniejąca na pn. od Poznania, w okolicy Biedruska (SHGPoz. I). Wincenty Czuryło, Czurydło, wyst. 1419-64? (ib.; KDW IX nr 1289/28).
6Smogulec, wieś par. na pn.-wsch. od Gołańczy (Koz. 5 s. 322). Wierzbięta wyst. 1424-35 (SHGWlkp.; KDW V nr 558; Roty I nr 1343, II nr 1056).
7Wolice par. Wójcin (Szczepankowo) w powiecie kcyńskim, na pd.-zach. od Barcina (Koz. 1 s. 363, 5 s. 492; Łaski, Liber beneficiorum I s. 182-183).
8Kierzkowo, wieś par. na pd.-zach. od Barcina i Wolic (Koz. 4 s. 350). Nasił wyst. 1425, 1442 (SHGWlkp. i niżej, nr 1578/1). Jego żona Jutka (z Nieczajny - SHGPoz. III), wyst. także 1428, 1434 i 1438 (ib.; Łaski, Liber beneficiorum I s. 181) i 1442 (niżej).
9Kierzkowo, wieś par. na pd.-zach. od Barcina i Wolic (Koz. 4 s. 350). Nasił wyst. 1425, 1442 (SHGWlkp. i niżej, nr 1578/1). Jego żona Jutka (z Nieczajny - SHGPoz. III), wyst. także 1428, 1434 i 1438 (ib.; Łaski, Liber beneficiorum I s. 181) i 1442 (niżej).
10Piotr Skóra z Gaju Wielkiego podstędek pozn. 1432, sędzia 1441, kasztelan kal. 1456, starosta generalny Wlkp. 1455-56, zm. 1468 (WSB s. 672; GUrz.; GStar. s. 80).
11Słomowo, wieś par. na pd.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 214-215). Andrzej wyst. 1424-51 (SHGWlkp.).
12Rozwarowo (Rostworowo) par. Żydowo, na pd. od Obornik (Koz. 3 s. 148-149). Dziersław wyst. 1429-45 (KDW IX nr 1265/5).
13Orzeszkowo par. Kwilcz, na pd. od Sierakowa (Koz. 2 s. 553). Dziersław wyst. 1413-45, zaufany Sędziwoja z Ostroroga, burgrabia w Poznaniu i Kościanie, nie żył już 1447 (KDW IX nr 1087/5).
14Piaskowo par. Ostroróg, tuż na pd.-wsch. od Ostroroga (Koz. 3 s. 22). Zachariasz, także z Komorowa, wyst. 1405-40, zaufany Sędziwoja z Ostroroga, burgrabia w Kościanie, wicewojewoda w Poznaniu 1430-40 (KDW IX nr 1348/7).
15Chwałkowo par. Mądre, na pd.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 92). Andrzej Ciecierad wyst.1434-47 (SHGWlkp.; Kozierowski, Obce ryc. s. 27).


Dokument Nr 1382
Śrem, 30 stycznia 1435
Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Andrzejem z Piotrowa i Niewstąpem Kotem ze Świekotek.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 13, k. 80v-80b. Wpis w 1435 r. Bok karty postrzępiony z małymi ubytkami tekstu.

Noverint, quibus expedit, universi, quod nos Jacobus de Nosskowo1, Albertus de Splawye2, Paulus de Chlebowo3 et Derslaus de Zythowyeczssko heredes4, arbitri et amicabiles compositores per et inter nobiles Andream de Pyothrowo5 ex una et Nyewstamph dictum Koth olim de Swekothky heredes6, pro parte cuius Koth Albertus Olsziczssky7 et Nicolaus fratres sui germani8 tunc fuerint constituti ab altera partibus, pro et super omnibus rancoribus, odiis, displicenciis et controversiis racione capitis olim domini Johannis Pyothrowssky et patris ipsius Andree predicti9 per prenominatum Koth interfecti, de alto et basso sine strepitu iudicii et figura asumpti, electi et deputati pronuncciamus, dicimus, decernimus et arbitramur, pena in primis inter partes prescriptas sexaginta marcarum monete et numeri Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, parti tenenti nostrum arbitrium per partem eidem nostro arbitrio contravenientem solvenda et per ipsas partes asumpta. Item dominico die proximo post Purificacionem Beatissime [M]arie Virginis [6 II 1435] prenominate partes hic in Srzem ve[n]ire tenentur et ibidem ipsi Albertus Olsziczssky [et] Nicolaus pro prefato Nyewstamp fratre ipsorum ponere fideiussores debent predicto Andree pro triginta marcis cum duabus marcis mediorum [g]rossorum monete et numeri Polonicalis, XL et octo arossos in quamlibet marcam computando, a Carnisprivio proxime venturo ad aliud Camisprivium proxime venturum racione capitis sui patris ipsius interfecti solvendis, fideiussores tamen in districtu Poznaniensi sessionatos. Ipseque Andreas ipsi Nyewstamp predicto similiter fideiussores de districtu Poznaniensi sessionatos ponere tenetur, tam pro se, quam eciam pro suis fratribus patruelibus et amitalibus, pacem tenere perpetuam et nunquam verbo aut facto publice vel occulte, directe vel oculte seu quovis quesito colore racione patris sui predicti interfecti innovare seu quovismodo attemptare. Et ibidem insuper ipse Albertus Olsziczssky munimenta, que habet super sorte hereditatis Swekothky6 per ipsum Koth habita in decem marcis tenta et obligata predicto Andree dare tenetur et sortem eandem sibi conferre ad tenendum tamdiu, quousque eadem sors per veros heredes dictis decem marcis ab ipso Andrea liberabitur [.....] munimenta seu literas ad librum [.......] veniendo de verbo ad verbum [......]. Item pronuncciamus, quod ibidem [k. 80b] Nyewstamp dominico die proximo ante festum Penthecostes proxime venturum [29 V 1435] in Poznania apud nigros monachos ordinis sancti Dominici cum viginti nobilibus sibi similibus,quilibet ipsorum nudis pedibus gladiisque evagenatis, predicto Andree racione patris sui humiliter veniam facere tenetur et eam petere genuflexo coram eodem Andrea et sibi gladium in manus suas dare et ipse Andreas debet sibi iram parcere racione patris sui interfecti contractam. Item ipse Nyewstamp cum eodem Andrea in vicinatu sedere neque verbum in iudicio contra ipsum pro parte alicuius hominis, dempto fratre carnali, diebus perpetuis non debet neque dicet. Item ipse Andreas omnia munimenta, literas et scripturas, que habet contra eundem Nyewstamp in iudicio capitanei et terrestri per ipsum et matrem ipsius defunctam aquisitas et aquisita, dicta die dominico post festum Purificacionis Beatisime Marie Virginis ad manus prefate Alberto dare debet racione patris sui interfecti omnesque et singulas displicencias racione premissorum contractas iuxta terrestrem disposicionem sive posicionem inter partes predictas sopimus, amputamus et mortificamus sub pena superius nominata. In cuius rei testimonium sigilla nostra presenti litere sunt appensa. Datum in Srzem die dominico proximo ante festum Purificacionis Beatissime Marie Virginis anno Do[mini] millesimo quadringentesimo tricesimo quinto.
1Nosków, par. Potarzyca, na pd.-zach. od Jarocina (Koz. 2 s. 522). Jakub wyst. 1430 (KDW IX nr 1246/7: również jako rozjemca - 1467 (SHGWlkp.).
2Spławie, wieś par. na pd.-wsch. od Poznania, dziś w granicach miasta (Koz. 3 s. 237). Wojciech wyst. 1422-49 (SHGWlkp.).
3Chlebowo par. Wieszczyczyn, wieś dziś nie istniejąca, na pn.-wsch. od Dolska, koło Rusocina (SHGPoz. I). Paweł, Paszek, także z Nowca, wyst. 1405-49 (ib.).
4Żytowiecko, wieś par. na pn.-zach. od Krobi (Koz. 3 s. 506). Dziersław syn Sobka wyst. już 1428, nie żył już 1447 (SHGWlkp.).
5Piotrowo par. Głuszyna, na pd. od Poznania (Koz. 3 s. 37), dziś w granicach miasta. Andrzej wyst. 1429 (KDW IX nr 1216/11) i tutaj.
6Świekotki par. Głuszyna, osada dziś nie istniejąca, na pd.-wsch. od Poznania (Koz. 3 s. 283, 8 s. 122). Nieustąp, Niewstąp Kot wyst. 1419 (Roty I nr 979), wicechorąży w Poznaniu 1419-27 (GUrz. nr C 1055), wicepodkomorzy tamże 1423-24 (ib. nr C 1033), potem olim Świekocki, wyst. jeszcze 1440 (KDW V nr 669).
7Olszyce par. Krerowo, osada dziś nie istniejąca na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 545-546, 8 s. 80). Wojciech niegdyś ze Świekotek wyst. od 1420 (Roty II nr 637) do 1438 (SHGWlkp.).
8Mikołaj ze Świekotek wyst. od 1423 (KDW V nr 374), wicepodkomorzy w Poznaniu 1425-26 (GUrz. nr C 1035), wyst. jeszcze 1444 (ARP I nr 273).
9Jan Piotrowski (z Piotrowa, jak wyżej, przypis 5), zapewne ident. z wyst. 1400-27 (SHGWlkp.) bratem Pietrasza z Nagradowic (KDW VII nr 536/12, 588/4).


Dokument Nr 1383
Pyzdry, 23 lutego 1435
Władze Pyzdr zaświadczają, że klasztor cystersów w Lądzie nadał jatkę mięsną w Pyzdrach mieszczaninowi pyzdrskiemu Jakubowi Wałczkowi.
Kop.: Włocławek, Arch. Diecezjalne, Kopiariusz lędzki z XVIII w., k. 167.

Nos Andreas Tarnowski proconsul1, Petrus Slugocki2, Barthossius sartor3, Andreas Festembarg4, Joannes Hamerlin5, Nicolaus Heyndreth consules civitatis Pisdrensis6 ad universorum notitiam, tam presentium, quam futurorum volumus devenire, quod ad nostram, nobis pleno in consulatu sedentibus, religiosi viri, domini Rhihardus plebanus de Landa, claviger7 et Gerhardus granarius seu frumentarius monasterii de Landa8 ex unanimi consensu et voluntate religiosorum fratrum, dominorum Joannis abbatis totiusque conventus dicti monasterii Landensis9 venientes praesentiam recognoverunt, quomodo provido viro Jacobo Walczek et suis liberis, civi de Pysdrit10 macellum carnificum in civitate nostra situm a latere dextro, cum ad dicta macella itur, ostio, quod est versus castrum, quod a principio ipsorum macellorum septimum est in ordine, inter macella Prus11 ab una et Kassubina olim vita functorum12 partibus ab altera, quod ad usus ecclesiae ipsorum fratrum et conventus spectare dignoscitur, dederunt, contulerunt et cum effectu resignarunt coram nobis iure haereditario tenendum, habendum et possidendum, utifruendum, vendendum, alienandum, commutandum ac ad usus ipsius et suorum successorum legittimorum, prout sibi melius ac utilius videbitur expedire, cum omnibus censibus, fructibus, proventibus, utilitatibus quibuscunque temporibus perpetuis, nihil iuris vel dominii pro se in eodem reservantes, tali tamen conditione interiecta, quod praelibatus Jacobus Wałczek et sui successores legittimi quatuor lapides saepi singulis annis in festo beati Martini Confessoris [11 XI] praefatis fratribus et conventui de praedicto macello, sive dictum macellum rueret vel reduceretur in favillam non obstante, perpetuis temporibus dabit. Ad quodquidem faciendum Jacobus Wałczek praedictus se et suos successores legittimos libere et spontanee submisit. In evidentiam eius et certitudinem clariorem, sigillum nostrae civitatis praemissae praesentibus est subappensum testimonio literarum. Datum in Pysdry feria quarta proxima ante dominicam Esto mihi anno Domini M. CCCC. XXX. V.
1Andrzej Tarnowski, szlachcic - mieszczanin z Tarnowa pod Pyzdrami, jako burmistrz wyst. także w tej samej kadencji niżej, nr 1385, był burmistrzem także 1424 (KDW VIII nr 789/1), rajcą 1427 (ib. nr 1125/9).
2Piotr Sługocki, zapewne ze Sługocina par. Lądek, na pn.-wsch. od Zagórowa (Koz. 5 s. 314), jako rajca wyst. także 1425, mieszczanin pyzdrski 1427 (KDW IX nr 1125/2), wyst. także niżej, nr 1385.
3Rajcy: krawiec Bartosz i Andrzej Festenberg (Festemberg) wyst. także niżej, nr 1385.
4Rajcy: krawiec Bartosz i Andrzej Festenberg (Festemberg) wyst. także niżej, nr 1385.
5Rajca Jan Hamerlin wyst. tutaj i niżej, nr 1385, zapewne ident. z burmistrzem pyzdrskim 1447 (ARP I nr 362), mieszczaninem 1453 (Knigi nr 186, 187).
6Rajca Mikołaj Heidenreich był rajcą także 1427 (KDW IX nr 1125/10), wyst. także niżej, nr 1385, zapewne ident. z rajcą Mikołajem Hederich 26 lutego 1445 (mat. KDW).
7Ryszard pleban i klucznik opactwa cystersów w Lądzie może ident. z opatem 1439 (niżej, nr 1479/1).
8Gerhard szafarz lędzki skądinąd nie znany, może ident. z plebanem w Lądzie 3 września 1445 i 10 listopada 1447 (mat. KDW).
9Jan opat lędzki wyst. 1431, 1433, 1434, 1435 (KDW IX nr 1260/1, 1309/1, 1376/11, tutaj), zapewne ident. z opatem Janem Szulich zm. 1437 (MPH V s. 481: komemoracja 4 kwietnia).
10Jakub Wałczek, syn Wałczka, wyst. w Pyzdrach od 1424 (KDW VIII nr 989/4), także 1428 (ib. IX nr 1158/3 i 1184), zapewne ident. z rajcą wyst. jeszcze 26 lutego 1445 (mat. KDW).
11Prus może ident. ze starszym cechu rzeźników Mikołajem Praskim 1424 i 1427 (KDW VIII nr 989/7; ib. IX nr 1136/6).
12Rzeźnik Kaszubina wyst. w Pyzdrach 1427 (ib. nr 1136/4).


Dokument Nr 1384
Trzemeszno, 19 marca 1435
Prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie zaświadcza, że Stanisław i Jan sołtysi w Robakowie sprzedali swoje sołectwo szlachetnemu Wojciechowi.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. nr 74. Pergamin gruby, 374 x 249 mm, zakładka obcięta, dziury po sznurach do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Privilegium super sculteciam in Robakowo (XV w.), Privilegium super scultecia(m) in Robakowo (XV/XVI w.), 1550, Privilegium super scultetiam desertam in Robakouo reemptam et resignatam perpetuae possessioni domus Thremessnensi, cuius resignationis evictio et eliberatio alias warunk continetur Gnezne in libro terrestri (XVI w.); Scrinio 6 Ł (XVIII w.).

//aIn nomine Domini amen.// Ab humana memoria cicius elabuntur, que nec testium assercione, nec litterarum / testimonio fuerint perhennata. Quapropter nos frater Andreas divina paciencia prepositus unacum conventu canonicorum / regularium ordinis beati Augustini monasterii Trzemesnensis1 notum esse facimus et publice profitemur, tam pre/sentibus, quam futuris presencium noticiam habituris, quia laboriosi viri Stanislaus et Johannes fratres germani, scolteti ville nostre dicte Robakowo2, venientes ad presenciam nostram, sani mente et corpore, non coacti nec compulsi, sed bona fide habitisque suorum liberorum et amicorum consiliis et consensu, vendiderunt scolteciam suam ibidem in Robakowo pro quadraginta quatuor marcis nobili viro, domino Alberto3 et suis successoribus legittimis, videlicet duos mansos liberos, nichil pro se vel suis liberis et amicis reservantes ac coram nobis manifeste eidem nobili Alberto resignaverunt. Sed quia dicti Stanislaus et Johannisa venditores eiusdem scoltecie publice coram nobis recognoverunt se privilegium super eandem scolteciam negligenter perdidisse, ideo tam ipsi Stanislaus et Johannes, quam eciam ipse nobilis Albertus scoltetus nobis humiliter supplicaverunt, ut iura nominate scoltecie et hereditatis daremus et innovaremus. Nos igitur peticionibus talibus benigniter acclinati iura infrascripta eidem nobili Alberto nostro scolteto et suis successoribus ista damus. Et primo, duos mansos liberos suprascriptos et emtos per ipsum possidebit pacifice et quiete. De quibus duobus mansis quolibet anno pro decima nobis solvet cum effectu. De penis autem iudicialibus, tam magnis, quam eciam parwis, idem scoltetus tercium denarium habebit, demptis dumtaxat penis talibus, quas per se non iudicaret vel eciam talibus, quas per se vel per aliquem suum familiarem, proch dolor, aliquatenus incurreret, de hiis nullam partem tollet. Serwicia, prout alii scolteti in nostris villis faciunt, nobis tenebitur adimplere. Incolis vero ibidem seu kmethonibus ius Theutunicum, quod Srzedense vocatur, eis attribuimus. Ita tamen, quod predicti kmethones quolibet anno in festo sancti Martini [11 XI] pro censu quilibet sex scotos latorum grossorum nobis solvere tenebuntur. Decimam manipularem nobis dabunt et in horreum nostrum plenarie deducent. In festo Pasche mediam sexagenam oworum et in festo Assumpcionis Beate Virginis Marie [15 VIII] per duos pullos singulis annis nobis dare sint astricti. Pro prandiis vero magni iudicii quolibet anno scoltetus semel et kmethones bis per sex scotos nobis solvere tenebuntur. In agris vero nostris, tam estivalibus una die, quam yemalibus tribus diebus arare et perarare et ad seminacionem excolere tenebuntur, sed prata falcare semel, similiter fimum ducere in nostris expensis obligabuntur. Insuper omnia iura, que nunc sunt et in posterum que oriri poterint, pro nobis et pro nostro dominio reservamus. Ut autem hec vendicio et nostre protestacionis recognicio et privilegii istius donacio et innovacio inconwlsa permaneant nostro et nostri capituli sigillis appensione fecimus roborari. Datum et actum in Trzemeschno sabbato die ante dominicam Oculi anno Domini Mo CCCCo XXXo V, presentibus nobilibus viris et dominis Thomkone de Malochowo4, Dobyegnewo de Parzys5, Wyetzrych de Szegoczycze6, Paulo de Wolanowo heredibus7, Szobek advocato in Trzemeschno8 et Stanislao opidano ibidem9 et aliis quampluribus fidedignis.
atak Or.
1Andrzej prepozyt kanoników regularnych w Trzemesznie od 1407/08, zm. 1435 (WSB s. 23), może ident. z kanonikiem Andrzejem z Gniezna wyst. w Trzemesznie już 1390 (KDW VI nr 318).
2Robakowo, osada dziś nie znana w par. Kamieniec (Koz. 1 s. 255, 8 s. 99), należąca do klasztoru trzemeszeńskiego już w XII w., opuszczona już w XVI w. (KDW I nr 11, III nr 1589, 1920). Sołtysi skądinąd nie znani.
3Nowy sołtys Wojciech skądinąd nie znany.
4Małachowo par. Witkowo, na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 161-162). Tomek, Tomisław, wyst. od 1418?, kasztelan zbąski 1420-21, częsty wiceurzędnik w sądach ziemskich, wyst. do 1438 (GUrz. s. 177).
5Paryż par. Juncewo, na zach. od Żnina (Koz. 1 s. 214-215, 5 s. 135). Dobiegniew wyst. 1411 (ib.), 1418 (AAP, AC 3 k. 29v) i tutaj.
6Żegocice, zapewne ident. z Żegotkami w powiecie inowrocławskim na Kujawach (tak Słownik geograficzny Królestwa Polskiego...). Teodoryk (Dzietrzych, Wietrzych) skądinąd nie znany.
7Por. z Wolanowem w powiecie inowrocławskim na Kujawach (Słownik geograficzny, o. c.). Paweł skądinąd nie znany.
8Wójt Sobek i mieszczanin trzemeszeński Stanisław skądinąd nie znani.
9Wójt Sobek i mieszczanin trzemeszeński Stanisław skądinąd nie znani.


Dokument Nr 1385
Pyzdry, 23 maja 1435
Wymienieni sędziowie polubowni zaświadczają, że rozsądzili spory graniczne pomiędzy prepozytem szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami a wójtami z Pyzdr.
Kop.: Poznań, AAP, Producta in consistorio, nr 9203, kopia z XVIII w., wg or.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos discreti nobiles ac providus magister Thomas de Karansa sanctae Gnesnensis ecclesiae perpetuus vicarius1, Nicolaus Kazirod altarista Sanctae Mariae in Pyzdry2, Raciborius alias Szczecinski burgrabius protunc castri Pyzdrensis3, Andreas Tarnowski proconsul4, Petrus Sługocki5, Bartosius Sartor6, Joannes Hamerlin7, Andreas Testinbarga8 et Nicolaus Heydinirych consules totaque communitas civitatis praemissae9 significamus tenore praesentium omnibus christifidelibus, tam praesentibus, quam futuris, praesentium notitiam habituris, quomodo animo deliberato ad nostri consulatus venientes praesentiam discretus ac providi viri dominus Nicolaus praepositus Sancti Spiritus extra muros civitatis nostrae Pyzdrensis10, parte ab una, necnon Joannes Mączka11 unacum Bartossio, Nicolao et Jacobo advocatis in Pyzdry, fratribus germanis12, partibus ab altera, de unanimi consensu et voluntate petiverunt postulantes, ut quibusdam litibus et controversiis super quadam limitatione agrorum et montibus praepositurae Sancti Spiritus et suae finem debitum per formam et sententiam arbitrationis nostrae imponere dignaremur. Nos itaque ipsorum iustis ac dignis petitionibus acclinati, Deum prae oculis habentes, ad agros supradicti praepositi Sancti Spiritus exivimus ibique existentes in praedictis agris et montibus pensavimus nostra sub certa scientia timentes, ne decaetero, si finis causam non sequeretur, inter partes praedictas hi(n)cinde maior et gravior difficultas litium et controversiarum posset suboriri, [s. 2] ideo de nostra arbitrali et amicabili compositione partes inter praedictas agentes, de ipsorum grato et beneplacito voluntatis causam ipsorum in manus nostras fortiter porrigentes, fecimus, ordinavimus, sententiavimus ac finaliter robore cum arbitrali decrevimus inter dictos agros et montes praepositurae suae et pascua, videlicet Zyrotouo13 ex una parte molendini incipiendo a vinea dicti praepositi usque ad molendinum dictorum advocatorum, ex altera vero parte usque ad agros Sanctae Crucis14 triginta scopulos minus duobus seu gades praesentibus duximus erigendos ac ad tempora perpetua dictos scopulos seu gades, prout signanter iam per nos omnino existunt erecti et limitati, in ipsorum vigore et robore conservandos. In cuius rei testimonium sigillum civitatis nostrae consuetum praesentibus duximus apponendum. Actum et datum Pyzdry in praetorio, feria secunda ante festum Ascensionis Domini proxima anno nativitatis eiusdem M CCCC XXX V.
atak Kop.
1Zapewne Tomasz z Książa (w Krakowskiem) wikariusz w katedrze gnieźn. 1437 (KDW V nr 603), przedtem student UJ 1413, admitowany jako notariusz publiczny w Gnieźnie 1427 (Not. nr 662: syn Konrada), od 1430 adwokat w konsystorzu gnieźn. (Acta capitulorum II nr 245 n.), zapewne tożsamy z późniejszym archidiakonem i oficjałem pułtuskim 1448-66 (ib. III nr 1 n.), zm. przed 1474.
2Mikołaj Kazirod altarysta kościoła par. Panny Marii w Pyzdrach, zapewne krewny (syn?) rajcy pyzdrskiego Jana Kaziroda 1424 (KDW VIII nr 989/6), jako altarysta altarii rzeźników pyzdrskich wyst. już 1424 (ib.), zapewne ident. z Mikołajem synem Hinka Kaziroda studentem UJ 1441, altarystą cechu rzeźników jeszcze 1445 i 1446 (mat. KDW) i z altarystą Mikołajem 11 marca 1450 (ib.).
3Racibor Szczeciński burgrabia zamku pyzdrskiego najpewniej z ramienia tenutariusza pyzdrskiego, którym już wtedy może był Andrzej z Lubina, potwierdzony od 1436 (GStar. s. 59).
4Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
5Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
6Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
7Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
8Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
9Burmistrz i rajcy pyzdrscy niniejszej kadencji objaśnieni wyżej, nr 1383/1-6.
10Mikołaj syn Michała prepozyt szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami wyst. 1425-35 (KDW IX nr 1125/1).
11Jan Mączka oraz bracia Bartosz, Mikołaj i Jakub wójtowie (dziedziczni) w Pyzdrach skądinąd nie znani.
12Jan Mączka oraz bracia Bartosz, Mikołaj i Jakub wójtowie (dziedziczni) w Pyzdrach skądinąd nie znani.
13Żyrotowo (?) nie zidentyfikowane.
14Tj. należące do kościoła Św. Krzyża pod Pyzdrami, zob. o nim KDW II nr 909; Now. II s. 363).


Dokument Nr 1386
Gostyń, 31 maja 1435
Mścich z Piątkowa, Jan i Jakub dziedzice Chwałkowa poręczają za kmieci z Chwałkowa, którzy dokonali gwałtów w Gostyniu.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Gostynia I/1. Pergamin 247 x 74 + 13 mm, dobrze zachowany. Dwa paski pergaminowe do przywieszenia pieczęci, nacięcia po trzecim. Na odwrocie streszczenie i sygnatury.

Ego Msczych de Pyantkowo1, Johannes in Chwalkowo2, Jacobus in Chwalkowo heredes3 publice recognoscimus per presentes, / quia fideiubuimus et per presentes fideiubemus manu coniuncta et indivisibili pro kmethonibus de Chwalkowo Mychaele / Krzemyen, pro Thoma Hadzycz4 pro violencia, quam in Gostyn5 intulerunt et pro eo, quod incipati sunt. Promittimusque / eciam pro eisdem, quod pacifici debent fore et nullum opidanum Gostinensem impedire civitate in nulla. Fideiubemus autem pro eisdem iuxta modum terrestrem seu posicionem eiusdem, propter quod eciam promittimus, ut dicti kmethones silencium perpetuum obtinebunt sub vadio quinquaginta marcarum. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt subappensa. Datum et actum in Gostyn feria tercia infra octavas Ascensionis Domini anno Domini millesimo CCCCo tricesimo quinto.
1Piątkowo par. Winnagóra, na pd.-zach. od Miłosławia (Koz. 3 s. 23). Mścich wyst. 1426-44 (Roty II nr 808, 1092, 1199).
2Chwałkowo Kościelne, wieś par. na pd.-wsch. od Książa Wlkp. (SHGPoz I). Jan wyst. 1435-63, Jakub 1435-57 (ib.).
3Chwałkowo Kościelne, wieś par. na pd.-wsch. od Książa Wlkp. (SHGPoz I). Jan wyst. 1435-63, Jakub 1435-57 (ib.).
4Kmiecie skądinąd nie znani; nie wiemy czy chodzi o dwu, czy też trzech (Michał i Krzemień czy Michał Krzemień).
5Gostyń Wlkp., miasto w powiecie kościańskim, leży ok. 20 km od Chwałkowa.


Dokument Nr 1387
[Poznań], 1 lipca 1435
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Piotr Rewaker zapisał czynsz kanonikowi poznańskiemu Filipowi Ciecieradowi.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 33, k. 191v-192. Wpis 19 czerwca 1452.

Nos infrascripti Sigismundus Caltwasser prothoconsul1, Swench carnifex2, Petrus Goldenar3, Johannes Falkenhayn4, Johannes Titcze5, Andreas Czewschler6, Johannes Mawl7 et Paulus Wynther consules civitatis Poznaniensis8 tenore presencium significamus, quibus expedit universis, quod in nostra nostrorumque scabinorum presencia infrascriptorum Wyrzbentha9, Johannis Cliza10, Johannis Faffko11, Johannis Grzimala12, Johannis Bem13, Nicolai Moldorff14, Nicolai Zalesky15 et Nicolai Berger16 in bannito iudicio, cui Georgius Merkel nostre civitatis advocatus17 iudicialiter presidebat, personaliter constitutus providus Petrus Rawacker18 cum domina Helena consorte sua legittima, concives nostri19, mente et corpore sani, non coacti, non compulsi, nec aliquomodo sinistre et erroneo circumventi, sed sponte et libere, rite et racionabiliter vendiderunt et resignaverunt sex marcas annui census currentis monete et numeri Polonicalis in et super domo ipsorum murata in circulo nostre civitatis, inter Petri Goldewara3 et domini Nicolai Pyeczykabath20 domos locata et super eorum marcimonio inter Hinkelmanowa21 et Fawkowe22 de platea Wrathislauiensi in manu dextra ad mercimonia eundo, locato, ac super ipsorum vinea in Novis Ortis23 inter Mathie Kyvlhembiter24 et sculteti ortos sita, pro sexaginta marcis latorum grossorum Bohemicalium, monete Prahensis, numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, singulis annis de anno ad annum ad festum Petri et Pauli Apostolorum [29 VI] dandas et per possessores dictarum hereditatum persolvendas, honorabili viro, domino Philipo Czeczyrad ecclesie Poznaniensis kathedralisb canonico25 et pro altari suo in ecclesia parrochiali nostre civitatis ad Sanctam Mariam Magdalenam sub titulo sanctorum Petri et Pauli, Jacobi fundato et errecto, et post mortem suam dicti altaris altaristis et rectoribus legittimis sub spe et titulo reempcionis, ita quod dum prenominatus Petrus Rawacker cum Helena contorali sua legittima aut post (mortemc) ipsorum successores eorum legittimi sive dictarum hereditatum possessores a prefato domino Philipo Czeczyrad aut eius post mortem a dicti altaris altaristis et rectoribus legittimis prefatas sex marcas census annui cum sexaginta marcarum latorum grossorum Bohemicalium reemere voluerint, plenam ab eisdem reemendi habebunt facultatem censibus persessis et retroactis prius persolutis, quo facto et sic reempto, extunc prenominate hereditates a sex marcarum census annui solucione erunt libere et solute. Submisit se insuper prefatus dominus Philipus aliique prenominati altaris successores et rectores legittimi, in eadem permanebunt submissione, censuantes prefatos ad solucionem censuum nullis ecclesiasticis compellere censuris, sed duntaxat [k. 192] in pretorio civitatis nostre Poznaniensis apud consules tunc existentes super eosdem censuantes ius ac censuum solucionem postulare et requirere tenebuntur. In fidem premissorum sigillum nostre civitatis presentibus est appensum, feria sexta in vigilia Visitacionis Marie virginis illibate anno Domini Mo quadringentesimod tricesimo quinto.
atak Kop.
bnastępuje znów Poznaniensis Kop.
cbrak Kop.
dsłowo powtórzone Kop.
1Zygmunt Kaltwasser, wielokrotny rajca, ławnik i burmistrz pozn. 1424-39/40 (WSvP s. 443).
2Święszek, Święch, rzeźnik i krojownik sukna, rajca i ławnik pozn. 1424-35 (ib. s. 442, 458).
3Piotr Goldener, Goldner, wieloletni ławnik, rajca i burmistrz pozn. 1401-35 (ib. s. 442).
4Jan Falkenhain-Poniecki (Ponicz), rajca, burmistrz, ławnik pozn. 1413-43 (ib. s. 441).
5Jan Ticze, Tyc, ławnik pozn. 1425-27, rajca 1430/31, 1434/35 (ib. s. 448).
6Andrzej Czewschler ławnik pozn. 1433/34, potem wielokrotny rajca i ławnik do 1457 (ib. s. 441).
7Jan Mawl, Maul, Mul, rajca pozn. 1430/31, 1434/35, 1437/38, potem ławnik 1438/39 (ib. s. 445).
8Paweł Winter rzeźnik, rajca pozn. 1434/35, potem ławnik 1435/36, 1436/37, 1437/38, 1439/40 (ib. s. 449).
9Wierzbięta kramarz, wieloletni ławnik, rajca i wójt pozn. 1409-39, wyst. do 1441 (ib. s. 449; ARP I nr 277).
10Jan Kliza, Kłyza, pisarz miasta Poznania 1412, potem długoletni rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1418-49 (WSvP s. 440).
11Jan Fajko, Fawko, Pfaffe, wieloletni ławnik, rajca i burmistrz pozn. 1428-62 (ib. s. 446; WSB s. 177).
12Jan Grzymała ławnik pozn. od 1418, rajca od 1421 do 1439 (WSvP s. 443).
13Jan Benw, Bohemus, Czech, wielokrotny ławnik i rajca pozn. 1430-49 (ib. s. 440).
14Mikołaj Moldorf bliżej nie znany, był dwukrotnie ławnikiem pozn. w l. 1432/33 i 1434/35 (ib. s. 445).
15Mikołaj Zaleski ławnik pozn. 1434/35, potem rajca 1435/36, 1440/41, 1444/45, 1445/46, 1446/47, burmistrz 1436/37, 1443/44 (ib. s. 449).
16Ławnikiem pozn. był Michał (nie zaś nie znany skądinąd Mikołaj) Berger, wyst. od 1417, ławnik i rajca pozn. 1430-45 (ib. s. 15, 439, 452).
17Jerzy Merkiel wieloletni burmistrz, rajca i wójt pozn. wyst. do 1437 (PSB XX s. 444-445; tutaj może połączone dwie osoby w jedną).
18Piotr Rewaker wyst. w Poznaniu od 1434, potem wielokrotny burmistrz, ławnik i rajca pozn. od 1447, zm. po 1469 (PSB XXXI s. 168-169).
19Helena Rewakerowa, kramarka, wyst. w Poznaniu 1430-75 (ib.).
20Pieczykabat (Joppenbecker), znana w Poznaniu pierwszej połowy XV w. rodzina mieszczańska; Mikołaj jednak bliżej nie znany (ARP I s. 240; WSvP s. 464).
21Por. z Hinkelmanową wyst. 1455 i 1456 (ARP I nr 614, 665).
22Por. z Janem Fajko, wyżej, przypis 11.
23Nowe Ogrody, przedmieście Poznania, na pd. od miasta.
24Maciej nie zidentyfikowany.
25Filip Ciecierad z Chwałkowa (par. Mądre, na pd. od Środy), wyst. od 1422, pleban w Ludomach 1425, student UJ 1427, altarysta w katedrze pozn., kanonik pozn. 1431, zm. po 1447 (Now. I s. 266, 382, 718; KDW IX nr 1094/18; SHGWlkp.).


Dokument Nr 1388
Bazyleja, 16 lipca 1435
Sobór bazylejski zleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu rozsądzenie sporów pomiędzy dziekanem i kapitułą a prepozytem kolegiaty w Środzie.
Or.: Poznań, AAP, dok. DS 4 (Środa - kolegiata A 3). Pergamin 395 x 279 + 48 mm. Tekst poplamiony reagensem chemicznym, podklejany papierem, miejscami nieczytelny. Pieczęci i sznura brak. Pod zakładką: 9 1/2, 10 Johannes Leonis, na zakładce z prawej strony E. de. Oclpe. Na odwrocie informacje o treści (XVII-XVIII w.).

//S//acrosancta generalis synodus Basiliensis in Spiritu Sancto legitime congregata universalem ecclesiam representans. Venerabili .. archiepiscopo Gnesnensi1 salutem et omnipotentis / Dei benediccionem. Iustis supplicum votis libenter annuimus eaque favoribus prosequimur oportunis. Dudum siquidem pro parte dilectorum ecclesie filiorum decani et capituli ecclesie Beate Marie de Srzoda Pozna/nensis diocesis nobis exposito, quod olim dilectus ecclesie filius Nicolaus de Kiki archidiaconus ecclesie Gneznensis2 tunc bone memorie Andree episcopi Poznaniensis in spiritualibus generalis vicarius3 ad hoc ab codem episcopo speciali / potestate suffultus, provide prospiciens fructus, redditus et proventus dicte ecclesie, que tunc dumtaxat parrochialis fuerat, adeo sufficientes et uberes existere, quod ex illis et aliis fidelium pro tempore concurrencium suffragas, eciam preter porcionem congruam pro sustentacione rectoris eiusdem, qui inantea prepositus existeret, reservatam, plures persone ecclesiastice valeat decenter sustentari, dictam ecclesiam tunc de patronatu clare memorie Wladislai regis Polonie existentem4, illius ad id accedente consensu, in collegiatam huiusmodi potestatis vigore erexerat ac prepositure dignitatem de rectoria eiusdem creaverat5, decanum et plures canonicos atque substitutos seu vicarios in eadem ecclesia instituendo, pariter et ordinando quodque venerabilis Stanislaus episcopus Poznaniensis ereccionem, creacionem, institucionem et ordinacionem predictas auctoritate ordinaria confirmaverat6, prout in literis desuper confectis dicebatur plenius contineri ac pro parte eorumdem decani et capituli nobis humiliter supplicans, ut ereccioni, creacioni, institucioni et ordinacioni pred[ictis ...a]t eo solidius subsisterent, pocioris firmitatis adminiculum adiicere dignaremur. Nos tunc dilecto ecclesie filio Anthonio de Bermiciis vicario Parmeb Basilee conmoranti7 aliis nostris literis dedimus in mandatis, quatinus ipse vocatis, quorum interesset, ita esse inveniret, creacionem, institucionem, ordinacionem prefatas ac prout illas concernerent in literis desuper confectis contenta et quecunque inde secuta, auctoritate nostra approbaret et confirmaret, supplendo omnes defectus, si qui forsan intervenissent in eisdem, prout in literis nostris huiusmodi plenius continetur. Cum autem postmodum, sicut exhibita nobis nuper pro parte eorundem decani et capituli necnon dilecti ecclesie filii Johannis prepositi seu rectoris dicte ecclesie8 peticio continebat, citacionis literas omnes et singulos sua interesse putantes per eundem vicarium ad ipsorum decani et capituli instanciam ad partes decreta et in valvis dicte ecclesie executa, Johannes prepositus dicte ecclesie Beate Marie prefatus conspiciens sua in huiusmodi negocio interesse ac premissa, ut dicebat in ipsius et iurium suorum cedere preiudicium et detrimentum iliis se opposuerit, confirmacioni fiende huiusmodi re[...c] inter eum ac decanum et capitulum predictos coram prefato vicario materia questionis exorta fuisset. Nos causam ipsam, postquam vicarius ipse in ea ad nonnullos actus iudiciarios [...d] cause conclusionem inter partes ipsas processerat, dilecto ecclesie filio Thome de Strampino canonico Gneznensi, eciam Basilee commoranti9 ulterius audiendam conmisimus fine debito terminandam, qui ad ulteriores actus minime processit in eadem. Et sicut eadem peticio subiungebat melius et comodius minoribus quoque sumptibus et fatigis in partibus qua Ba[...e] informacio su[...e] premissis necessaria haberi ac de meritis huiusmodi cause liquere possint, pro parte corundem decani et capituli et Johannis prepositi nobis fuit humiliter supplicatum, [ut commob]ditatibus suis et alis in premissis providere oportune dignaremur. Nos itaque causam huiusmodi illius statum habentes presentibus pro expresso ad nos harum serie advocantes huiusmodi supplicacionibus inclinati, circumspeccioni tue de unanimi parcium predictarum consensu conmittimus et mandamus, quatinus vocatis, qui fuerint evocandi causaque huiusmodi per te in statu debito resumpta prestancius audias et appellacione remota debito fine decidas ac eciam alias nostras literas huiusmodi in omnibus et per omnia ac si tibi principaliter directe forent, exequaris faciens, quod decernens per censuram ecclesiasticam firmiter observari. Testes autem, qui fuerint nominati, si se gracia, odio vel timore subtraxerint, censura simili appellacione cessante compellas veritati testimonium perhibere, non obstante si aliquibus communiter vel divisim a Sede Apostolica sit indultum, quod interdici, suspendi vel excommunicari non possint, per literas non facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi mencionem. Datum Basilee XVII Kalendas Augusti anno a nativitate Domini millesimo quadrigentesimo tricesimo quinto.
adziura na kilka liter Or.
btekst zalany, zniszczony przez reagens chemiczny, odczyt niepewny Or.
cdwa, trzy wyrazy nieczytelne, tekst zalany i zniszczony j. w. Or.
djeden, dwa wyrazy nieczytelne, tekst zalany i zniszczony j. w. Or.
enie odczytano kilku liter, tekst zniszczony j. w. Or.
1Arcybiskupem gnieźnieńskim był wówczas Wojciech Jastrzębiec.
2Mikołaj Kicki, z Kik, archidiakon gnieźn. 1408, zm. 1429. Wikariuszem generalnym pozn. był 1423-26 (PSB XII s. 392; WSB s. 228).
3Andrzej Łaskarz z Gosławic biskup pozn., zm. 1426.
4Tj. króla Władysława Jagiełły.
5Dok. erekcyjny kolegiaty w Środzie wystawiony został przez Mikołaja Kickiego 13 listopada 1423 (wydany w KDW VIII nr 978), zaś prepozytury - przez Władysława Jagiełłę 17 lipca 1425 (wydany ib. nr 1048).
6Stanisław Ciołek z Żelechowa biskup pozn. od 1428, przedtem podkanclerzy koronny 1423-28, zm. 1437 (WSB s. 117-118).
7Nie zidentyfikowany.
8Jan zwany Janiek prepozyt średzki wyst. także 1436 i 1439 - tu nazwany także kanonikiem gnieźn. (Acta capitulorum II nr 1067, 353).
9Tomasz Strzępiński, ze Strzępinia (na pd -zach. od Opalenicy) wikariusz w katedrze pozn. 1413 (KDW VII nr 720/3), dr praw i teologii, profesor UJ, kanonik gnieźn. 1435, pozn. 1436, potem podkanclerzy koronny 1454-55, biskup krak. 1455, zm. 1460 (WSB s. 709).


Dokument Nr 1389
Poznań, 10 września 1435
I. N. Oficjał poznański wyznacza Bogusława prepozyta szpitala Św. Ducha pod Poznaniem swoim zastępcą na okres swojej nieobecności w Poznaniu.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 204-205. Wpis w transumpcie oficjała pozn. Mikołaja Ciotczanego z daty: Poznań, 8 czerwca 1439 - niżej, nr 1473.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo [s. 205] quadringentesimo tricesimo quinto, indicione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Ewgenii pape quarti, die Saturni decima mensis Septembris, hora terciarum vel quasi, ante portas domus venerabilis viri, domini Jacobi de Grandi canonici vicariique in spiritualibus et officialis Poznaniensis generalis1 in Summo Poznaniensi2 site, idem venerabilis vir, dominus Jacobus de Grandi officialis predictus Poznaniensis, in presencia discreti viri Johannis Pauli olim de Znoslawiicze clerici Gneznensis diocesis, publici imperiali auctoritate notarii3 testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia, consti(tu)tus personaliter multipliciter negociorum varietate, circa que suis frequenter humeris incumbunt causarum districtus et presertim cum ipsum extra et civitatem Poznaniensem agere sepius contingat, ne expedicio causarum per absenciam ipsius differi quoquam videatur, in omnibus causis, tam beneficialibus, quam profanis, ordinariis et quibuscumque aliis ad forum et iurisdicionem ipsius domini Jacobi expertes, de iure et conswetudine spectantibus, tociens, quociens ipsum a loco et civitate Poznaniensi abesse vel alias eciam in loco existendo prepedire aliquo impedimento contingat, honorabili viro, domino Boguslao Sancti Spiritus preposito ante Poznaniam4 comisit vices suas ipsumque dominum Boguslaum in suum locumtenentem deputavit et surrogavit, dans et concedens sibi de causis predictis cognoscendi, iurandi, actus et terminos iudiciarios conservandi et coram se conservari faciendi, testes et probaciones recipiendi, contumaces et rebelles puniendi, sentencias excomunicacionum et alias causas promulgandi, et beneficium absolucionis impendendi, sentencias interlocutorias proferendi, et generaliter omnia et singula promulgandi, gerendi et exercendi, que ad forum contenciosum ipsius domini Jacobi de Grandi officialis noscuntur pertinere, omnimodam facultatem. Promittens ipse dominus Jacobus officialis Poznaniensis rata, grata atque firma habere, quecumque orte presertim dominum Boguslaum, suum surrogatum, facta fuerint in premissis. Mandans prefatus dominus Jacobus officialis, antecessor noster, in actis coram eo acticatis hoc redegi sibique petens super hoc fieri necessaria publica instrumenta et hoc presens publicum instrumentum. Acta sunt anno, indicione, pontificatus, die, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem discretis viris, dominis Laurencio de Cuiavye5 et Alberto de Lubomye clericis Wlad(islauiensis) diocesis6, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
1Jakub syn Dziersława z Grądów (w Sieradzkiem), brat Przedwoja z G., pleban w Koninie, kanonik pozn. 1430, łęcz., oficjał i wikariusz generalny pozn. 1435-37, zm. 1453 (Now. II s. 210 i passim; KDW IX nr 1110/5).
2Tj. na Ostrowie Tumskim w Poznaniu.
3Jan z nie zidentyfikowanych Zniesławic wyst. także w Poznaniu 1428 (KDW IX nr 1179/9).
4Bogusław syn Wawrzyńca, prepozyt szpitala Św. Ducha w Poznaniu (wg Now. II s. 651 ident. z synem Wawrzyńca z Łekna, studentem UJ 1421, notariuszem publicznym), częsty zastępca oficjałów pozn., wyst. 1412 (KDW VII nr 697a/21) - 1446 (SHGWlkp.).
5Kujawy, zapewne Kujawy par. Skępe w ziemi dobrzyńskiej, notowane przez Słownik geograficzno-historyczny Królestwa Polskiego. Wawrzyniec skądinąd nie znany.
6Wojciech może ze wsi Lubonie koło Kłodawy.


Dokument Nr 1390
Środa, 16 września 1435
Andrzej Ciołek z Żelechowa podkomorzy sandomierski i starosta generalny Wielkopolski zakazuje pozywać do sądów Wojciecha Górskiego, który wyjechał do Krakowa w sprawach państwowych.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Kościan Z. 11, k. 62-62v. Wpis 1 listopada 1435? (wg Or.?); 2. Tamże, k. 72v-73.

Andreas Czoleka de Zelechowo succamerarius Sandomiriensis et capitaneus Maioris Polonie [k. 73] generalis1, magnificis, strennuis et nobilibus viris, dominis iudiciis regalibus in Pysdry, Costen, Gnezne et ubilibet presidentibus vel ipsorum locatenentibus, sinceram amiciciam ubilibet premissam. Quia strennuus Albertus Gorszkyb2 vadit versus Crac(ouiam) et ubi necessitas fuerit pro communi bono huius sacre Corone [k. 62v], unde vigore domini regis et nostro vobisc et vestrum cuilibet mandamus, quatenus prefatum dominum Albertum Gorszkyb necd homines suos nec causas suas omnes, quas habet, nulla racione iudicare presumatis quousque ad felicem suum in domum regressum hucusquee ad proximos terminos particulares post festum sancti Martini [11 XI] sub anno Domini Mo CCCCo tricesimof quinto, nostro sub sigillo. Datum in Srzodag3 feria sexta proxima post festum Exaltacionis Sancte Crucis sub anno, quo supra.
abrak Kop. 2
bGorsky Kop. 2
cvos Kop. 1
dnecnon Kop. 1
ehuncusque Kop. 1
fXXX Kop. 2
gSzroda Kop. 2
1Andrzej Ciołek z Żelechowa, zob. wyżej, nr 1381/1.
2Wojciech Górski najpewniej ident. z Wojciechem z Góry pod Bninem (osada dziś nie istniejąca pomiędzy Prusinowem a Jaszkowem - Koz. 2 s. 198, 8 s. 32), wyst. od 1432 (Roty II nr 745-748), potem stolnikiem pozn. 1440-45, zm. 1445 (SHGWlkp.; Spisy wlkp.). Jego misja w Krakowie skądinąd nie znana, być może, jak wskazywałoby miejsce wystawienia niniejszego listu, sprawowana z ramienia sejmiku średzkiego.
3Środa Wlkp. - może podczas sejmiku - zob. przypis poprzedni.


Dokument Nr 1391
Poznań, 19 listopada 1435
Kapituła poznańska transumuje i uzupełnia przywilej wójtowski miasta Ostrówka.
Kop.: Poznań, AAP, CP 3 (Liber privilegiorum capituli Posn.), k. 59-59v. Wpis w XVI w.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos capitulum ecclesie Poznaniensis universis et singulis, quibus expedit presentibus et futuris, presentium noticiam habituris volumus esse notum, quomodo nobis die date presentium ad sonum campane in capitulo generali congregatis, ad nostram accedens presentiam providus Johannes advocatus noster de Ostrow sive insula1, quoddam privilegium in pergameno scriptum, sigillis capituli et prepositi ecclesie Poznaniensis oblonge figure, intus et extra de communi cera, in filis sericis rubri viridisque coloris subappendentibus sigillatum, de et super advocatia ipsius in Ostrow coram nobis exhibuit, petens humiliter supplicando, quatinus idem privilegium pene vetustate consumptum auctoritate et potestate nostris innovari et exemplari ipsasque innovationem et exemplationem approbare, ratificare et confirmare diggnaremur. Cuiusquidem privilegii tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Trojana prepozyta pozn., bez daty - KDW III, nr 1810].
Nos igitur capitulum dicti Johannis advocati nostri petitionibus uti iustis et rationi consonis annuentes, attendentes etiam, quod innovatio nowm ius non infert nec vetus tollet, suprascriptum privilegium auctoritate nostra innovavimus, innovamus et exemplamur, transsumimus et presentibus inserimus ipsasque innovationem et exemplationem approbamus, ratificamus et tenore presentium confirmamus, decementes eas habere eandem auctoritatem cum originali et robur obtinere perpetue firmitatis. Eciam vero fidelitatis studia et obediencie promptitudo aliaque obsequiorum genera, quibus se apud nos prefatus Johannes advocatus et incole dicti opidi nostri Ostrow gratos reddiderunt et acceptos quosque in futurum adaucto fidelitatis studio non ambigimus reddituros, nos inducunt, ut pro fienda meliori conditione sepefati opidi nostri eis reddamur ad gratiam liberales itaque horum intuitu memorato Johanni advocato nostro et ipsius legittimis successoribus salvis premissis unam aream circa maccella carnificum ex opposito domorum suarum [k. 59v], quas pretextu advocatie nunc possidet, inhabitat atque tenet, situatam pro edificanda domo et duo maccella carnium, unum in dextra et aliud in sinistra partibus maccellorum per ipsum hactenus et alias per suos predecessores iure hereditario possessa, incolis vero seu opidanis carnificibus et ipsorum legittimis successoribus decem et octo maccella in eodem oppido nostro cum omni iure et dominio damus, apropriamus et ascribimus temporibus perpetuis possidenda et habenda, duntaxat de consensu nostro et successorum nostrorum permutanda, donanda et vendenda, cui utilius videbitur expedire, ita tamen, quod quilibet carnificum de domibus et maccellis per unam mediam marcam monete currentis racione annui census singulis annis nobis solvere debeat, ad quod eos presentibus obligamus. Preterea ordinamus et statuimus, quod tam advocatus, quam opidani dicti nostri opidi Ostrow, pro tempore existentes, iure civili sive Maydburgensi gaudeant et utantur, quemadmodum et alie civitates, circa quod ipsos volumus conservare. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras innovationis literas per Johannem de Szyroslawycze notarium nostrum2 scribi et nostri sigilli appensione iussimus roborrari. Actum et datum Poznanie sabbato ipso die beate Elizabeth anno Domini millesimo quadringentesimo trigesimo quinto, presentibus nobis Mathia Drya decano3, Nicolao de Glamboczecz archidiacono4, Nicolao de Gorka cancellario5, Jacobo de Grandi viccario in spiritualibus Poznaniensibus6, Adam de Bandcowo decretorum doctore7, Johanne decano Gneznensi8, Nicolao de Nyewyesch cantore9, Vincentio Coth10 et Strzeskone magistris11, Nicolao Lantman12, Petro Nowyecz13, Nicolao Czotczani14, Hectore15, Jaroslao de Cankolewo16, Johanne Lutkonis17, Jacobo de Vigonowo18, Mathia de Tarnowo19, Johanne Furman20, Nicolao Drzeuiski21, Andrea de Sarnowo22 et Thoma de Coszczol23 prelatis et canonicis ecclesie Poznaniensis. Transeat per me Petrum Pnyewski cancellarium Poznaniensem24 de mandato dominorum25.
1Ostrów, Ostrówek, miasteczko kapituły pozn. pomiędzy Ostrowem Tumskim (Summum) a Śródką, między Wartą a Cybiną. Wójt Jan wyst. także 1442 (Acta capitulorum II nr 1133) i 3 lipca 1450, gdy przedkładał niniejszy dok. do potwierdzenia (mat. KDW).
2Jan syn Pawła zapewne z Żyrosławic par. Murzynno w powiecie inowrocławskim, wyst. jako notariusz publiczny również 1438 (niżej, nr 1447/25).
3Maciej Dryja syn Mikołaja z Modliszewa (na pn. od Gniezna) kanonik uniejowski 1419, gnieźn. 1425, dziekan pozn. 1428, kanonik włocławski 1435, zm. ok. 1449 (Kor. I/2 s. 253, 257; PSB V s. 406; Cod. Vit. nr 1090; KDW IX nr 1129/23).
4Mikołaj syn Mikołaja z Głęboczka (wieś par. na wsch. od Murowanej Gośliny), kanonik gnieźn. 1416?, archidiakon pozn. 1423, wikariusz generalny pozn. 1430-31, 1439-40, oficjał pozn. 1439-40, zm. 1468 (PSB VIII s. 110-111; SHGPoz. I s. 487).
5Mikołaj syn Wojciecha z (Miejskiej) Górki kanonik gnieźn. 1389, kanclerz pozn. 1399, zm. 1439 (KDW VI nr 350/12; SHGPoz. I s. 632-634).
6Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
7Adam syn Mikołaja z Będkowa (w Sieradzkiem) notariusz publiczny 1400, kapelan Władysława Jagiełły, kanonik gnieźn. 1409, krak. 1409, oficjał krak. 1413, archiprezbiter kościoła NMPanny w Krakowie 1413-50, dr praw uniwersytetu bolońskiego 1423, kanonik pozn. 1426, profesor UJ, zm. 1451 (KDW IX nr 1094/3).
8Jan, Jasiek, syn Budka z Czechla (w Kaliskiem), brat Sędziwoja z Czechla, mgr?, kanonik pozn. 1403, gnieźn. 1414, krak. 1420, dziekan gnieźn. 1426, zm. 1444 (WSB s. 283; Bullarium Poloniae III nr 1362).
9Mikołaj syn Chebdy z Niewiesza (w Sieradzkiem) kantor pozn. od 1433, zm. zapewne 1443, por. Fijałek, Polonia s. 94 i uwagi w KDW IX nr 1361/4.
10Wincenty Kot syn Macieja z Dębna (nad Wartą, koło Jarocina) mgr, podkanclerzy koronny 1434, potem arcybiskup gnieźn. 1436, zm. 1448 (WSB s. 364).
11Strzeszek syn Wawrzyńca z Ułanowa i Łagiewnik (koło Kłecka) bakałarz praski 1398, mgr w Pradze 1402, kanonik gnieźn. 1408, pozn. 1411, scholastyk łęcz. 1436, zm. 1438-42 (Now. I s. 719; Kor. IV s. 26; KDW IX nr 1142/20).
12Mikołaj Lantman, mgr, rektor szkoły par. w Poznaniu 1404, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1410, pleban kościoła Św. Marii Magdaleny w Poznaniu 1415-46, zm. 1446 (Kor. II s. 412; Now. I s. 727, II s. 610, 670; KDW V passim).
13Piotr z Nowca (na pd.-wsch. od Śremu), notariusz królewski 1411-20, sekretarz 1432, kanonik pozn. 1410, pleban w Bytomiu 1420, w Nieparcie 1435, kanonik kal. 1432, zm. 1440 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, nr 97; Now. II s. 416).
14Mikołaj Ciotczany z Niesłusza pod Koninem, student UJ 1404, kanonik pozn. 1407, pleban w Kajewie, Pyzdrach, Słupcy, kanonik kolegiaty w Głuszynie, oficjał pozn. 1437-38, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1441-43, zm. 1443 (Studia Źródłoznawcze III s. 155; Now. I s. 735 II s. 211, 229, 253).
15Hektor z Koźmina (koło Turku) student UJ 1402, kanonik pozn. 1418, prepozyt kolegiaty NMPanny w Poznaniu 1420, prepozyt głuszyński 1420-34, oficjał pszczewski 1424-25, zm. po 1450 (KDW V nr 324; Acta capitulorum I nr 158; Now. I-II).
16Jarosław syn Piotra z Kąkolewa (na wsch. od Leszna), kanonik wrocławski, głogowski, kruszwicki, gnieźn, pozn. 1418, notariusz i sekretarz królewski 1420, student UJ 1426, zm. 1453 (Kor. II s. 244-245; Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, nr 218; SHGPoz. II; KDW VIII nr 940/26).
17Jan syn Lutka z Brzezia (na pd.-wsch. od Pleszewa), student UJ 1420, kanonik krak. 1431, pozn. 1433, kantor łęcz. 1441 itd., potem podkanclerzy koronny 1455-64, biskup krak. 1464, zm. 1471 (PSB X s. 443-445).
18Jakub (starszy) syn Piotra z Wyganowa (na pd.-wsch. od Kobylina), archidiakon pszczewski 1420-33, kanonik pozn. 1433, pleban w Pępowie do 1435, w Modrzu od 1435, w Solcu, w Bninie 1458, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1444-49, 1450-53, kanonik średzki, kal., zm. 1460 (Now. I s. 295, 299, II s. 211, 229, 296).
19Maciej z Tarnowa (na pn. od Kostrzyna Wlkp.) kanonik pozn. 1428-37, zm. ok. 1437 (Now. I s. 113).
20Jan Furman, syn Jana Furmana z Zaniemyśla (Niezamyśla) kanonik gnieźn. 1407, pozn. 1414/15 (1418?), kustosz gnieźn. 1437, dziekan łęcz. po 1437, oficjał warszawski 1438-40, zm. ok. 1458 (PSB VII s. 185; Kor. II s. 31; Now. II s. 237; Bullarium Poloniae III nr 1162).
21Mikołaj syn Bogusława z Drzewicy notariusz królewski 1425, sekretarz królewski do 1434, kanonik pozn. 1431, sandom. 1433, archidiakon warszawski 1431, kustosz sandom. 1433, pleban w Drzewicy 1451, zm. 1456 (PSB V s. 42-43; Now. II s. 84, 303, 610; Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, nr 26; AAP Poznań, CP 28 k. 64).
22Andrzej z Sarnowa (Żarnowa?), bliżej nie znany, jako kanonik pozn. wyst. 1432-42 (Acta capitulorum I nr 73 n.; KDW V nr 692).
23Tomasz z Kościoła najpewniej ident. z Tomaszem z Czartek, zob. niżej, nr 1553/24.
24Piotr syn Jana z Pniew (miasto w powiecie pozn.), kanonik gnieźn. 1433, pozn. 1436?, kantor pozn. 1443-57, pleban w Kcyni 1444, oficjał gnieźn. 1455, 1464-80, prepozyt włocławski 1457-77/78, wikariusz generalny gnieźn. 1464-80, zm. 1480 (PSB XXVI s. 826-827).
25W tej samej sprawie por. też dok. kapituły pozn. z 3 lipca 1450 (mat. KDW), zmieniający nieco niniejsze postanowienia.


Dokument Nr 1392
Sieraków, 25 listopada [1435]
Wymienieni rękojmie poręczają NN dług zaciągnięty przez Pawła Pacha [mieszczanina z Sierakowa].
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 19, k. 230v-231. Wpis 29 listopada 1435.

Salutacione amicabili premissa, ubilibet cum honore exhibita. Honorabilis domine, fautor nobis diligende1! Vestre honorabilitati notificamus cedula cum presenti vestris postulacionibus volentes satisfacere, vobis coram quolibet homine recognovimus caucionem fideiussoriam pro Paulo dicto Pacha2, nunc autem dirigimus vobis unum ex fideiussoribus, presencium ostensorem, qui habet plenum mandatum ab omnibus fideiussoribus simul sumptis, qui omnes fideiussores dictantes inter se non potuimus habere duos secundum postulata vestra, sed constituimus tres ex nobis sumptis, quos postulastis, videlicet Martinus dictus Malo preconsul, Johannes Pusyk et Andreas Zambek3. Nos suprascripti fideiubemus vobis pro sex marcis principalis pecunie et pro media marca racione census annui eiusdem principalis pecunie sex marcarum super reempcionem alias na wedercoff eiusdem pecunie simul cum censu annui, quod tenemur vobis solvere omnia ista, quamdiu non liberabimus vel non exemerimus, nos de tali censu promittentes solvere sub omnibus bonis nostris mobilibus et immobilibus, agris, pratis, ortis et ceteris omnibus. Insuper scire velitis, tamquam dominus nobis valde diligendus et promotor omnium nostrum, secundum quod expressistis, quod debuimus vobis dare publicum instrumentum, ibi domine non potuimus habere publicum notarium, nec cum isto potuimus convenienciam habere, sed dignemini super nos, videlicet Martino Malo, Jo(hanne) Pusyk et Andrea Zambek satishabere in predicta fideiussoria et ultra cedere velitis huic scripto, quod omnes consenserunt et nos stamus in ista fideiussoria vobis et ulterius date nos ad acta scribere secundum iura vestra. Insuper ad maiorem evidenciam et confirmacionem vestram, si in vestro iure non wltis satisshabereb, dignemini venire ad nos, et nosc vobis volumus obligari et acticari ad librum civilem nostre civitatis, et vos tractare honorifice et cum honore secundum exigenciam nostram. Datum in [k. 231] Syracowo feria sexta ipso die sancte Katherine Virginis [1435], sub sigillo rectoris scole.
amożna też czytać Path Kop.
btak Kop.
cpowtórzone Kop.
1List skierowany najpewniej do oficjała pozn., którym był wówczas Jakub z Grądów, zob. o nim wyżej, nr 1389/1.
2Mieszczanie z Sierakowa (miasto prywatne w powiecie pozn.) skądinąd nie znani.
3Mieszczanie z Sierakowa (miasto prywatne w powiecie pozn.) skądinąd nie znani.


Dokument Nr 1393
Poznań, 4 grudnia [1435]
Wymienieni panowie wielkopolscy nakazują sądowi kościańskiemu uwolnienie mieszczanina kościańskiego Wojciecha Nolli z zakazu opuszczania miasta Kościana.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 11, k. 155v-156. Wpis w lutym 1436 r., wg Or. papierowego otwartego (littera aperta), opatrzonego 8 pieczęciami, przedstawionego przez burmistrza kościańskiego Wojciecha Nollę (czyli samego zainteresowanego).

Nos Martinus de Slawsko castellanus Poznaniensis1, Dobrogostius de Schamothuli succamerarius Calisiensis, tutores Maioris Polonie2, Abraham de Dzbanschin iudex Poznaniensis3, Dobrogostius de Colno castellanus Cameniensis4, Troyanus de Lekna iudex Kalisiensis5 et Byenak de Bandlewo dapifer Poznaniensis generales6, Lucas de Gorka tenutarius Costinensis7 ceterique domini prelati et barones in convencione [k. 156] in festo sancti Andree Appostoli [30 XI] Poznanie8 congregati etc., strennuis, nobilibus viris, dominis, amicis sincere nobis dilectis, iudicio regali in Costen presidentibus. Strennui nobiles domini, amici nobis dilecti! Prout serenissimus princeps et dominus, dominus Wladislaus Dei gracia pye memorie rex noster graciosus9 providum Albertum Nollam civem10 in Costen caucione fideiussoria constrinxerat et firmaverat, ita quod idem Nolla de ipsa civitate Costen non deberet se movere de loco mansionis sine voluntate prefati domini nostri regis bone memorie tamdiu, quam domino regi placuisset, sub pena vallata, prout in libro terrestri Costinensi continetur11. Et quia quilibet incola et inhabitator Regni et Corone domini nostri graciosi regis liber est et fieri debet, expedit igitur, ne aliquis tale gravamen paciatur, sed sua libertate fruatur. Nos itaque considerantes et optantes gravamen prefati Alberti Nolla civis Costinensis arelaxare a prefata caucione fideiussoriali domini nostri pye recordacionis predicti ex apto consilio prefatorum prelatorum et baronum hic nobiscum existencium, sepefatum Nollam liberamus et presentibus absolvimus et ipsius fideiussores. Quocirca vestras amicicias hortamur et presentibus mandamus, quatenus prefatum Nollam ab instancia libertatis sue et suos omnes fideiussores de libro terrestri delere et describere debeatis et velitis, ipsum Nollam et suos fideiussores liberos et absolutos facientes, dilacione et recusacione quavis proculmota etc. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt subinpressa. Actum et datum Poznanie dominico die ipso festo sancte Barbare Virginis12.
1Marcin ze Sławska (S. Wielki, wieś par. na zach. od Konina) kasztelan pozn. od 1428, opiekadlnik (tutor) Królestwa w województwie kal., potem wojewoda kal. 1436, zm. 1453 (PSB XIX s. 572-573; WSB s. 455).
2Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kal. 1423; opiekadlnik (tutor) Królestwa w województwie pozn., potem kasztelan pozn. 1436-50, zm. 1464/65 (WSB s. 726-727).
3Abraham Głowacz ze Zbąszynia sędzia pozn. 1432, zm. 1441 (A. Gąsiorowski, Husyty Abrahama Zbąskiego działalność publiczna, Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 36, 1981, s. 139-145).
4Dobrogost Koleński, z Kolna i Prusimia (na pd.-wsch. od Międzychodu) kasztelan kamieński 1427, starosta drahimski, obornicki, pobiedziski, zm. 1442/43 (WSB s. 148-149; GStar. s. 75; SHGPoz. II).
5Trojan z Łekna (na pn.-wsch. od Wągrowca) wyst. od 1416 (AKH III s. 259), sędzia kal. 1432-59 (Spisy wlkp.).
6Bieniak z Będlewa (koło Stęszewa) wyst. od 1411, stolnik pozn. 1434 (Poznań, AAP, AC 18 k. 141), chorąży pozn. 1438, zm. 1450 (Spisy wlkp.; SHGPoz. I s. 28).
7Łukasz z (Miejskiej) Górki dworzanin królewski 1428, potem podczaszy pozn. 1438, wojewoda pozn. 1441, starosta generalny Wlkp. 1447-48, 1451-54, 1456-57, starosta kościański 1433-75, pobiedziski, zm. 1475 (WSB s. 219; GStar. s. 73; Spisy wlkp.; SHGPoz. I s. 636-637).
8Zjazd w Poznaniu skądinąd nie znany.
9Tj. Władysława Jagiełły.
10Wojciech (Olbracht) Nolla mieszczanin, rajca i burmistrz kościański wyst. 1427-57 (SHGPoz. II s. 352, 370).
11Przedmiot sporu Nolli z królem nie jest znany. 27 kwietnia 1433 w księdze sądowej kościańskiej (Poznań, WAP, Kościan Z. 10k. 177v) zapisano wspomniane tu wadium: czterech ze szlachty oraz burmistrz i trzej rajcy kościańscy poręczali, że Nolla pozostanie w mieście tak długo, jak będzie tego wymagał król. Wadium wynosiło 2000 grzywien i miało być płatne po połowie - przez szlachtę i mieszczan.
12Datę roczną dok. (1435) określa data wpisu do księgi i zgodna jest ona z terminem niedzieli 4 grudnia.


Dokument Nr 1394
Lwów, 21 stycznia 1436
Król Władysław III prezentuje Mikołaja z Budziejewa na probostwo w Mieścisku.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 17, k. 34 (34v). Wpis 5 lutego 1436.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 306 (wg Kop.).
Reg.: KDW V nr 564 (wg Kop., ze zniekształconą nazwą miejscowości).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie etc., reverendissimo in Christo patri, domino Alberto Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primati, nobis sincere dilecto, aut ipsius in spiritualibus vicario, favorem regium cum omnis boni augmento. Reverendissime in Christo pater, sincere nobis dilecte! Ad ecclesiam parrochialem iuris patronatus nostri in Nova Civitate alias Liczane1, per mortem Mathie, eiusdem ecclesie ultimi et immediati rectoris2, vacantem, honorabilem Nicolaum de Budzeyow3 paternitati vestre presentamus per presentes, per paternitatem vestram investiendum de eadem, vestram paternitatem petentes studiose, quatenus ipsum de dicta ecclesia taliter vacante investire velitis, curam animarum ac administracionem spiritualium et temporalium in eadem ecclesia sibi commitentes, cerimoniis eciam adhibitis, prout ad officium paternitatis vestre pertinet pastorale. Datum in Leopoli sabbato die ipsa sancte Agnethis anno Domini Mo etc. XXX sexto.
Relacio magnifici Johannis de Coneczpole Regni Polonie cancellarii5.
1Mieścisko alias Nowe Miasto alias Łyczane Miasto, miasto królewskie w powiecie gnieźn.
2Zmarły pleban Maciej skądinąd nie znany.
3Budziejewo par. Popowo Kościelne, tuż na pd.-zach. od Mieściska (Koz. 4 s. 84). Mikołaj był synem Przecława z B. (Roty V, nr Gniezno 322), bratem Piotra (Acta capitulorum II nr 306).
4Pobyt króla we Lwowie potwierdzony jego itinerarium.
5Jan Koniecpolski zwany Taszka notariusz królewski 1430, kanclerz koronny 1433-55, zm. 1455 (PSB XIII s. 517-519).


Dokument Nr 1395
Trzemeszno, 21 stycznia 1436
Statuty klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie.
Kop.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 75, wpis w or. potwierdzeniu arcybiskupa gnieźn. Wojciecha Jastrzębca z daty: Trzemeszno, 19 lipca 1436 - zob. niżej, nr 1407.

In nomine Domini amen. Nos Peregrinus prepositus1 necnon Martinus prior2 ceterique fratres conventus monasterii Tremeschnensis ordinis sancti Augustini canonicorum regularium Gneznensis diocesis, ad perpetuam rei memoriam deducimus per presentes, quomodo ad sonum campane capitulariter congregati et Spiritus Sancti instinctu afflati, voto concordi cupientes in domo Dei unanimes secundum regulam beati Augustini, patris nostri cum consensu et caritate ambulare, attento, quod discordia in conspectu maiestatis divine reddatur exosa et intendentes propterea illam de conventu nostro prorsus evellere ac omnimode submovere, nullis umquam futuris temporibus favente Domino suscitandam et ut inter nos pacis tranquilitas vigeat, fervor caritatis exestuet, inwalescat concordie unitas et animorum idemptitas perseveret diiudicantes et reformantes nos metipsos, premisso et prehabito sollempni inter nos tractatu pro reformacione salubrique statu et comodo tam personarum nostrarum, quam eciam loci monasterii nostri edidimus et fecimus ac ordinavimus et statuimus capitula infrascripta:
In primis, cum prepositus pastor sit noster et doctor fratrum ceterorum, qui omnium bonorum operum prebere se debeat in exemplum et iuxta apostolorum in se ostendere, qualiter alios in domo Dei opporteat conversari. Ideoque primo et principaliter, in ipso preposito tamquam radice proprietatis vicium abscindere cupientes, statuimus, ordinamus et volumus, ut nullus prepositus, qui pro tempore est aut qui fiet in futurum, proprium, in quantum proprium habeat, possideat aut aliqua sibi apropriet bona, quecumque mobilia et immobilia ad ipsum hereditario iure devoluta aut devolvenda, data, propinata, legata, empta aut comparata sive quocumque titulo ad ipsum vel monasterium predictum pervenerint, cuiuscumque nominis, utilitatis aut necessitatis existant, sed omnia talia bona, que sic, ut premittitur, ad ipsum devenerint aut devenient in futurum, monasterio et comunitati ipsorum cedant et taliter habita sibi et fratribus sint communia et de hiis secundum regulam beati Augustini unicuique fratrum, prout fuerit necessarium, tribuatur.
Insuper volumus et statuimus, ut ipse prepositus per omnem modum prescriptum a fratribus, cuiuscumque status et dignitatis existant, vicium proprietatis abscindat nec permittat eos, sicut nec debent, aliquid proprium habere nec eciam cum aliquo dispenset, ut proprium in quantum proprium habere possit quocumque colore quesito. Cum auctor regule sanctus Augustinus, hoc facere noluit, qui ait: "Qui proprium habuerit et de proprio vivere voluerit non mecum manebit nec clericus erit, sed delebo eum de tabula clericorum". Nec eciam, stante dispensacione, si fieret, quod absit, aliquis fratrum proprium habere debet, cum hec dispensacio non tam iuris sit, quam facti, cum proprium habere contra regulam sit et prepositus non super regulam, cui semel et ipse spontanee se submisit, sed super fratrum transgressione sit constitutus, ut mandatorum cultor existat et ultor viciorum. Si quis autem fratrum deprehensus fuerit peculium aut proprium habere manifeste vel occulte, regulari monicione premissa et nisi penituerit, non tantum a communione altaris, sed eciam a consorcio fratrum amoveatur. Et si in extremis cum peculio inventus fuerit et digne non penituerit, nec oblacio pro eo fiat, nec inter fratres accipiat sepulturam ac pecunia sit secum in perdicionem.
Item, ut fratres occasionem proprietatis non haberent, ne eciam in ipsis fratribus pestis proprietatis locum haberet et murmuris iuxta institucionem, admissionem et ratificacionem reverendissimorum in Christo patrum ac dominorum, beate memorie domini Nicolai3 dominique nobis graciosissimi Alberti moderni archiepiscoporum sancte metropolitane Gneznensis ecclesie et primatum. Ordinamus et statuimus, quod quilibet prepositus pro tempore existens pro vestiaria et infirmaria et ceteris necessitatibus ad predictam vestiariam et infirmariam pertinentibus, quibus fratres carere non possunt, ut tenetur ex officio fratribus de necessariis providere, duas villas conventui ab antiquo assignatas et per ipsum conventum tentas, videlicet Ostrowithe4 et Nowidwor5 cum allodiis, lacu et decimis et aliis quibuscumque utilitatibus ad easdem villas spectantibus, decimas quoque manipulares in Popelewo6 et Zelen7 villis nostris necnon quadraginta marcas annuatim, viginti ad festum sancti Adalberti [23 IV] et viginti ad festum sancti Bartholomei [24 VIII] pro iam dicta vestiaria et infirmaria eidem conventui dabit et tenebitur dare et cum effectu assignare. Ita tamen, quod pecunie parate et ex utilitatibus dictarum villarum collecte sub tribus clavibus serventur, quarum unam prepositus, aliam prior, terciam frater, quem prepositus cum capitulo duxerit eligendum, reservabunt.
Item statuimus et ordinavimus, quod prepositus capitulariter fratres ordinis, quos providos ad hoc invenerit, vestiarium et infirmarium constituat et habeat ad placitum eius et capituli eosdem immutandos. Qui de pecuniis pro vestiaria et infirmaria repositis edicto regule secundum dispensacionem, ordinacionem et mandatum ipsius prepositi aut vices eius gerentis pro necessitate, utilitate et exigencia fratrum et conventus absque murmure et contradiccione fideliter ministrabunt. Ipsique vestiarius et infimarius de receptis et expositis bis in anno ipsi preposito, priori et tribus fratribus, quos capitulum nostrum elegerit, expeditam facient racionem. Si vero prepositus tempore racionis faciende in monasterio non fuerit, non propter hoc racio suo tempore negligatur, sed per priorem et alios ad hoc, ut prefertur, electos audiatur et veniente preposito acta racionis per priorem sibi presententur. Similiter custos et magister coquine per prepositum capitulariter deputati de omnibus eis commissis eodem modo facient racionem.
Item ordinamus et statuimus, quod prepositus omnes pecunias censuum, proventuum et frumentorum omniumque villarum et molendinorum, dum et quociens ipsa frumenta vendiderit et solucionem pro ipsis receperit, in thesauro ecclesie sub tribus clavibus, quarum unam ipse prepositus, secundam prior, et terciam unus ex fratribus, quem prepositus capitulariter deputaverit, habebit et habebunt, tenebitur deponere. De quibus pecuniis, presertim de notabilibus et magnis summis, decem marcas excedentibus prepositus pro necessitatibus necessariis supportandis de sciencia et consensu fratrum vel maioris partis recipere poterit tociens, quociens fuerit opportunum easdemque pecunias secundum discrecionem suam utiliter exponere et dispensare.
Item ordinamus, quod prepositus, qui nunc est, vel qui fuerit pro tempore, nullam scolteciam vendat aut donet nullasque decetero donaciones sumptuosas sive pecuniarum sive rerum mobilium vel immobilium monasterii nostri faciat sine consensu maioris partis capituli.
Item statuimus, quod prepositus clientes sub certo foveat salario ac determinata mercede et tot in numero ordinet, quot de consilio fratrum pro utilitate et necessitate monasterii sufficere videbuntur.
Eciam statuimus, ut prepositus, qui est, vel qui fuerit pro tempore, in bonis monasterii dirigendis non ponat procuratores potentes nobiles vel consangwineos, nisi cum consensu maioris partis capituli.
Item statuimus, quod quilibet prepositus habitum competentem suo semper gerat et nunquam infra divina officia nisi superpiliciatus aut dalmuciatus et in mitra minori seu chorali, qua eciam et fratres uti possunt, ecclesiam intret. Quod si frater aliquis infra divina officia non superpiliciatus et dalmuciatus ecclesiam intraverit, regulari subiaceat discipline.
Item statuimus, quod refeccio fratrum, tam prandium, quam cena immediate post divina sint parata.
Item statuimus de officialibus vestiarie et infirmarie et fratribus ad capellas mittendis et revocandis, quod hoc prepositus faciat de consensu capituli vel maioris partis. In quibus ecclesiis eciam sicut in monasterio sine proprietate aliqua sub principali curato vivere debent ipsi missi, ut tenentur. Et quicumque ex fratribus in officialem aliquem sive ad regimen ecclesie seu capelle electus fuerit, sine contradiccione statim humiliter obedire et onus subire debet et fratribus monasterii, ecclesie sive capelle fideliter in suo officio deservire nec aliquis eorum ad predicta electus pre aliis fratribus prerogativam notabilem tamquam ex debito querere aut habere debet cum effectu. Et nullus officialis debet sibi pro se specialia absque sciencia et consensu ipsius prepositi procurare aut determinare effectualiter, quod si fecerit, notam proprietatis incurrat.
Statuimus eciam et ordinamus, quod prepositus nullam causam arduam absque capitulo assumat aut pertractet conclusive aut structuras notabiles et sumptuosas erigat aut sigillum prelature appendat pro quocumque obligatorio vel debito, sed sigillum sue dignitatis cum sigillo conventus diligenter sub pluribus clavibus debet custodiri itaque nec prepositus sine conventu, nec conventus sine preposito aliquo ipsorum pro libito uti possint.
Item statuimus, ut ipse prepositus sicut nec licet alteri fratri, ut pro aliquo fideiubeat aut aliqua clenodia monasterii obliget et impignoret pro se vel pro alio, nisi in quolibet casu predictorum statuti presentis, quid faciendum foret, tocius capituli vel maioris et sanioris partis nostri expressus super hoc fuerit consensus nec pro se singulariter et non in monasterii negociis aliquid accomodet, mutuet et generaliter ne aliqua debita faciat dolose in dampnum ecclesie et monasterii nostri predicti et iacturam.
Item statuimus, quod vestiarius non det alicui fratrum vestem aut calceos, seu alium indumentum, nisi sibi prius vetus indumentum presentetur, nisi quis vellet uti veteri indumento de consensu prepositi aut prioris cum nowo.
Item statuimus, ut in suscepcione noviciorum nulla omnino habeatur accepcio personarum, sed sicut nobilis ita et pauper pure propter Deum sine omni pacto suscipiatur, ita tamen, quod suscipiendus sit decem et octo annorum et prius, si persona ignota est, tanto temporis spacio in habitu seculari examinanda est, donec de ea, qualis sit in vita et moribus, innotescat. Interim eciam predicentur ei cum omni mansuetudine paupertas domus servanda, asperitas loci, severitas discipline et quantus sit labor in illius professionis observacione quamque gravis casus in transgressione et cetera, que ad rigorem discipline regularis pertinent, ut probetur fervor desiderii illius atque intencio, sic enim ait apostolus: "probate spiritus an ex Domino sint"8, interim eciam actus, mores et qualitates eius diligenter notandi sunt, ut sic si ad ea, que postulat, esse videbitur idoneus et fratribus placuerit, per prepositum vel cui ipse commiserit, propriis exutus, monasterii vestibus, sarrocea tamen aperta, utatur, si est vel wlt esse clericus, ut inter eum et professos sit distinctio. Illa vero, que posuerit vestimenta, usque in diem professionis in monasterio reserventur, donec per facionem conversacionis eius et tollerancie virtutem evidenter fratres omnes agnoscant. Et si prospexerint eum posse perdurare et eis placuerit ad professionem per prepositum vel cui commiserit, suscipiatur. Si vero illum ante professionem inobedientem et incorrigibilem deprebenderint, exuentes eum vestibus monasterii, quibus indutus fuerat, redditis sibi suis, liberum abire permittant.
Item statuimus, ut nullus prepositus sine sanioris partis nostri capituli consensu aliquem ad noviciatum vel professionem suscipiat quodque eciam tot fratres domus nostre Tremeschnensis filios suscipiat et teneat, quot de facultatibus et proventibus monasterii absque penuria possint sustentari oneribus incumbentibus supportatis.
Item statuimus, ut quilibet frater commisus et professus sarroceum laneum album super alba tunica indutum deferat.
Insuper statuimus, ut ipse prepositus et eciam prior sepius et ad minus quater in anno fratres in capitulo moneant, ut tria substancialia ordinis, scilicet paupertatem, obedienciam et castitatem, sine quibus religioso salus non est ea implendo, fideliter custodiant ac regulam beati Augustini, ad quam se ex voto obligarunt, non parvipendant, statuta ordinis non contempnant. Quanto enim quis hic in caritate arcioris fuerit vite, tanto in remuneracione erit preceptor premii amplioris.
Preterea statuimus et ordinamus, quod sicut modernus, ita et futuri prepositi et quilibet eorum, cum electus fuerit, statim requiratur a priore vel alio fratre ex parte capituli, ut ista statuta et puncta et omnia prescripta observare promittat. Quod si recusaverit, p[ossua]nt fratres recurrere ad ordinarium et petere, ut eum compellat ad id faciendum vel quod alias eleccionem suam non confirmet.
Si vero aliquis prepositus salutis sue immemor, predicta statuta et puncta solverit et cum effectu, quod absit, non servaverit, debent fratres ipsum caritative admonere et canonice, ut prescripta servet, prout obligatur. Quod si noluerit, possunt ipsi fratres premissa ordinario loci denunciare. In quo ipse prepositus fratres quocumque modo non debet impedire. Acta sunt hec in monasterio nostro Tremeschnensi, in refectorio hyemali, die sabbati festivitatis sancte Agnetis Virginis, hora quasi terciarum, sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto.
adziurka Kop.
1Pielgrzym, Peregryn z Łaska prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie wyst. tutaj i wielokrotnie, do 1441, zapewne ident. z kustoszem P. wyst. 1420 (KDW VIII nr 893/2). Objął urząd 1435/36 po zm. 1435 Andrzeju, który sprawował go w l. 1408-35 (ib. nr 1384). Ustąpił 11 marca 1446 z powodu złamania nogi i choroby serca (Bibl. PAN w Krakowie, rkps 9175, s. 592-593), zm. 1450 (MPH V s. 827-828).
2Marcin przeor trzemeszeński wyst. już 1426 (KDW IX nr 1092/5), utożsamiany przez J. Wiesiołowskiego z kopistą komentarzy do Biblii i postylli ewangelicznych 1423-26 (Studia z dziejów ziemi mogileńskiej, Poznań 1978 s. 160; WSB s. 23).
3Tj. Mikołaja Kurowskiego arcybiskupa gnieźn. 1402-11 lub Mikołaja Trąby 1411-22.
4Ostrowite Trzemeszeńskie par. Trzemeszno, na pd.-wsch. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 208, 5 s. 120).
5Nowy Dwór par. Kamieniec, wieś klasztoru trzemeszeńskiego, dziś nie istniejąca (Koz. 1 s. 195, 8 s. 77), wyst. jeszcze w rejestrach poborowych 1534 i 1564 (SHGWlkp.).
6Popielewo i Zieleń par. Trzemeszno, na wsch. i pd.-wsch. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 231, 5 s. 183; 1 s. 383, 5 s. 543).
7Popielewo i Zieleń par. Trzemeszno, na wsch. i pd.-wsch. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 231, 5 s. 183; 1 s. 383, 5 s. 543).
8Jan, List I, 4, 1 (cytat nieco zmieniony).


Dokument Nr 1396
Poznań, 28 stycznia 1436
Biskup poznański eryguje altarię fundacji kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki w kościele NMPanny w Poznaniu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 61, k. 69-70v. Wpis 7 lutego 1483.

In nomine Domini amen. Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1. Ad perpetuam rei memoriam. Et si cunctorum ad cultum divinum, quod nostris desideramus temporibus augendum, pye mentis devocio promptis sit affectibus amplectanda, eorum tamen supplicum vota a nobis convenit nedum devocioribus prosequi favoribus, verum etiam eos specialibus atolli honoribus, quos erganos et eclesiam nostram Poznaniensem commendat ingencior excellencia meritorum. Cum itaque venerabilis frater noster in Christo sincere dilectus, dominus Nicolaus de Gorka cancellarius et canonicus Poznaniensis2, zelo devocionis accensus, de sua suorumque parentum et amicorum salute animarum recogitans cupiensque terrena in celestia et transitoria in eterna felici comercio [k. 69] committerea, de bonis suis a Deo sibi collatis decem marcas annui et perpetui census, sex videlicet in Byeganowo3 Poznaniensis, monete et numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, et in Genyelnob Minori4 Gneznensis diocesum, quatuor marcas latorum grossorum monete Pragensis et numeri Polonicalis supradicti emptisc et comparatisd, prout in litteris desuper confectis plenius continetur, certam annuam pensionem in redditus et proventus eclesiasticos providerit pro altari ad laudem et gloriam omnipotentis Dei et sub vocabulo beate et gloriose semperque Virginis Marie genitricis eiusdem Dei ac sanctorum nativitatis sancti Johannis Baptiste, Jacobi Apostoli et Procopii Confessoris ac Ludimille Electe in eclesia collegiata eiusdem Beate Marie Virginis sita in Summo Poznaniensi prope eclesiam nostram cathedralem fundando et de novo erigendo ministroque in eodem altari Domino perpetuo servituro ipsamque pensionem pye Deo dicaverit et devote obtulerit altari predicto in dotem et pro dote intitulandum et annectendum. Idcirco supplicacionibus ipsius domini Nicolai annuentes votaque sua ad cultum divinum adaugendum oportunis prosequentes favoribus ac volentes eundem dominum Nicolaum cancellarium excellencius pro meritis honorare, altare predictum in dicta eclesia collegiata in Summo Poznaniensi auctoritate ordinaria consensimus et concessimus per eum erigendum et fundandum ac etiam ad laudem et gloriam omnipotentis Dei et sub vocabulo beate et gloriose Virginis Marie ac sanctorum nativitatis Johannis Baptiste, Jacobi Appostoli, Procopii Confessoris et Ludimille Electe ereximus et fundavimus erigimusque et fundamus ex certa nostra sciencia in prefata eclesia collegiata Beate Marie Virginis in Summo Poznaniensi per ipsum dominum Nicolaum cancellarium pro maiori parte in muris constructa suis propriis sumptibus et impensis. Ius quoque patronatus et presentandi in ministrum seu rectorem dicti altaris, postquam illud per cessum vel decessum discreti Michaelis de Cuczkowo presbiteri5 per nos de eodem altari ad presentacionem ipsius domini Nicolai de Gorka investiri ac alias ex alterius cuiuscunque persona et tociens, quociens ipsum vacare contigerit, ipsi domino Nicolao de Gorka cancellario, quo advixerit, post mortem vero ipsius venerabili Wyschothe preposito Poznaniensi6 ac strenuo militi Luce de Gorka, fratribus germanis7, nepotibus ipsius domini Nicolai cancellarii eorumque liberis seu posteritatibus, consideracioni dicti domini Nicolai suorumque meritorum perpetuo tanquam bene meritis dedimus et donavimus damusque et donamus, ita tamen, quod cedente vel decedente dicto domino Michaele altarista deinceps ad dictum altare nullus presentari valeat nobis aut successoribus nostris, nisi sit actu in sacerdocio constitutus et execucionem sacerdotalis officii per se ipsum valeat exercere ac pensionem prescriptam in redditus et proventus eclesiasticos altari prescripto anneximus, intitulavimus et incorporavimus, annectimus, intitulamus et incorporamus ipsamque pensionem inantea redditus et proventus eclesiasticos fore censendos et censeri libertatibusque et immunitatibus eclesiasticis comunicare ac reddituarios pro tempore, si et quociens forsan neglexerint, ad solucionem debitam eiusdem pensionis per penas et censuras eclesiasticas compelli debere decrevimus et decernimus per presentes.
Et insuper, cum propter officium fiat beneficium, altare predictum et eius rectorem pro tempore tribus missis oneramus [k. 70], una videlicet de Sancta Trinitate, alia de Assumptione Beate Marie Virginis et tercia pro defunctis singulis septimanis anni diebus, quibus magis digne et devocius poterit, per dictum rectorem vel alium pro eo presbiterum in ipso altari legendis, exceptis tamen adventus Domini et Quadragesime diebus, necnon Nativitatis Resurrectionisque, dominice Penthecostes, Trinitatis et Corporis Cristi septimanis aliisque festis celebribus in suis oficiis peragendis, de quibus tunc misse loco supranominatarum complebuntur, statuentes et ordinantes, quod altarista seu rector altaris eiusdem, qui pro tempore fuerit, in singulis Quatuor Temporibus anni cuiuslibet vesperas vigiliarum et vigilias ad plenum ac missarum defunctorum pro ipso domino Nicolao cancellario, etiam ipso vivente, legere per se vel alium teneatur. Item statuimus et ordinamus, quod altarista seu rector altaris supradicti, qui pro tempore fuerit, tricesimam seu triginta missas pro peccatis ipsius domini Nicolai semel omni anno, quamdiu vixerit, post mortem vero ipsius dicte triginte misse, que erant pro peccatis, per prefatum rectorem altaris eiusdem in missas defunctorum pro ipsius domini Nicolai et suorum progenitorum imperpetuum convertantur. Volumus tamen, quod altarista sive rector altaris supradicti interim, quod dictas triginta missas leget, a lectura dictarum triginta missarum ipsi altari annexarum debeat esse supportatus et ad explecionem non teneatur eorundeme. Item statuimus et ordinavimus, quod altarista sive rector altaris circa ydem altare residenciam faciat personalem nec se aliquatenus absentare presumat, nisi de nostra aut successorum nostrorum et patronorum eiusdem altaris licencia speciali. Librum vero missalem, calicem argenteam, ampullas argenteas, plenum ornatum, crucem argenteam cum reliquiis sanctorum per ipsum dominum Nicolaum cancellarium pro eodem altari empta et comparata, eidem adiungimus et annectimus per presentes, decementes, quod altarista, quicunque pro tempore fuerit, eisdem in officiis altaris utatur tociens, quociens fuerit opportunum. Et insuper unam armariam, que est in sacristia dicte nostre eclesie Poznaniensis cathedralis, sub fenestra versus occidentem et supra armariam discreti Nicolai Paduch altariste et viccarii perpetui dicte nostre eclesie8 pro conservacione rerum earundem eidem altari in perpetuum ascribimus et apropriamus ascribique et apropriari volumus per presentes. Que omnia sic disposita et ordinata ut firma et illibata permaneant, presentis scripti patrocinio confirmamus perpetuo duratura et in horum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas seu presens privilegium, per Johannem notarium publicum9 infrascriptum scribi et publicari mandavimus nostrique appensione sigilli iussimus communiri. Actum et datum Poznanie in stuba domus habitacionis nostre minori circa eandem eclesiam Poznaniensem nostram site sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quartadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno septimof, die sabbathi vicesima octava mensis Ianuarii, hora terciarum vel quasi, presentibus ibidem venerabili, honorabili et discretis viris, dominis Jacobo de Grandy vicario in spiritualibus et officiali10, Hectore canonico Poznaniensi nostris11, Nicolaib Hanczkonis altarista ad Sanctam Mariam Magdalenam in civitate Poznaniensi12, Venceslao plebano in Mosszyna13 et Georgio [k. 70v] presbitero graciali de Poznania14 nostre diocesis, testibus circa premissa.
Et ego Johannes Jacobi de Gnezna clericus Gneznensis, publicus imperiali auctoritate notarius9, facti quoque huiusmodi coram prefato reveren(dissimo) in Christo patre et domino, domino Stanislao Dei gracia episcopo Poznaniensi scriba, quia predictis altaris fundacioni et erectioni, confirmacioni, presencium literarum peticioni et earum decreto aliisque omnis et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, aliis vero arduis occupatus negociis per alium fideliter scribi procuravi meque hic subscripsi et in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli prefati reveren(dissimi) patris, domini Stanislai episcopi de mandato suo speciali consignando, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
atak Kop. zamiast commutare
btak Kop.
ctak Kop., zamiast emptas
dtak Kop., zamiast comparatas
etak Kop., zamiast earundem
ftak Kop., zamiast quinto
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1388/6.
2Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1391/5.
3Bieganowo par. Krerowo, na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 18). Zapis czynszu wspomniany już 1417 (KDW V nr 275).
4Imielno Małe (Imielinko) par. Imielno, na wsch. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 91).
5Altarysta Michał z Kuczkowa (osada dziś nie istniejąca pod Kórnikiem) jako altarysta w katedrze pozn. wyst. 1417-36 (Now. I s. 329), podkustoszy w kolegium wikariuszy wieczystych w katedrze pozn. 1440 (niżej, nr 1530), nazwany altarystą jeszcze 1451 (AAP Poznań, CP 14 s. 615), por. także KDW IX nr 1217/2.
6Wyszota syn Jakuba z Górki, mgr UJ 1430, kantor pozn. do 1431, prepozyt pozn. 1432, uniejowski 1437, kanonik gnieźn. przed 1438, sekretarz królewski 1440-41, kanclerz gnieźn. 1451, zm. 1453 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, nr 149; Kor. II s. 95-96; SHGPoz. I s. 636).
7Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1393/7.
8Mikołaj Paduch altarysta pozn. wyst. także 1437 (Now. I s. 272).
9Jan syn Jakuba z Gniezna jako notariusz publiczny wyst. także 1426 (KDW IX nr 1094/14).
10Jakub z Grądów i Hektor, zob. wyżej, nr 1389/1, 15.
11Jakub z Grądów i Hektor, zob. wyżej, nr 1389/1, 15.
12Mikołaj nie zidentyfikowany.
13Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania. Pleban Wacław wyst. przy Stanisławie Ciołku w tym samym czasie - KDW V nr 566, 570.
14Jerzy nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1397
Poznań, 1 lutego 1436
Poznańscy wikariusze katedralni zobowiązują się do odprawiania mszy za duszę Jadwigi, wdowy po Januszu Furmanie z Niezamyśla.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 600 (wg Kopiariusza pozn. wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 3), zaginionego w 1945 r.

1436. Sub actum et datum in Summo Posnaniensi feria 4ta ante festum Purificationis, recognitio vicariorum coram Stanislao episcopo Posnaniensi1, quod se obligassent ratione census perpetui decem marcarum, sibi per generosam Hedwigem, olim generosi Janussii Furman de Niezamysl relictam viduam2 super bonis Zyrkow3 inscripti, sub anathematis vinculo ad 4 missas, videlicet duas per evangelistam, et itidem duas per epistolarium vicarios singulis hebdomadibus pro anima dictae fundatricis absolvendas.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1388/6.
2Janusz Furman z Niezamyśla (miasteczko na pn.-wsch. od Śremu, dziś Zaniemyśl), kasztelan rogoziński 1392, międzyrzecki 1400, zm. 1418. Wdowa, Jadwiga z Żerkowa, wyst. od 1419 (Roty II nr 613; SHGWlkp.) do 1438 (KDW V nr 636; Roty II nr 1147), zm. 1438/39.
3Żerków, miasto w powiecie pyzdrskim (Koz. 3 s. 504, 5 s. 568).


Dokument Nr 1398
Wrocław, 5 marca 1436
Wincenty Jordansmole kanclerz kapituły wrocławskiej transumuje przywilej biskupa poznańskiego Pawła dla joannitów poznańskich.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 66, k. 259-263. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Piotrków, 15 marca 1548. Tytuł: Confirmatio privilegii ecclesie Beati Michaelis Posnanie. 2. Poznań, AAP, CP 5 cz. 2 (kopiariusz joannitów pozn.), k. 3v-5 (wpis w tymże transumpcie w XVI w.).
Uw.:Podajemy jedynie istotne różnice pomiędzy kopiami.

In nomine Sanctae et Individuae Trinitatis feliciter amen. Noverint universi et singuli, praesens transsumptum sive transscriptum publicum inspecturi, quod nos Vincentius Jordansmolea licenciatus in decretis, cancellarius et canonicus ecclesiae Wratislauiensis1, iudex et subconservatorb iurium et privilegiorum venerabilium, honorabilium et religiosorum virorum, dominorum magistri sive prioris necnon comendatorum et fratrum hospitalis ordinis sancti Joannis Jerosolimitani a venerabili domino Nicolao de Brega miseratione divina abbate monasterii in Henrichowc ordinis Cisterciensis, Wratislauiensis diocesis2, iudice et conservatore principali unacum nonnullis suis in hac parte collegis cum [k. 259v] illa clausula: "quatenus vos vel duo, aut unus vestrum per vosd, vel alium etc."e a Sede Apostolica delegato subdelegatus et specialiter deputatus habuimus, vidimus, legimus et diligenter inspeximus quandam patentem litteram in pargameno scriptam, infrascripti tenoris ac duobus sigillis, videlicet uno reverendi olimf in Christo patris g-h
et domini
, domini Paulif foelicis recordationis episcopi et alio capituli ecclesiae Posnaniensis subappendentibus sigillatam, salvam, sanam et integram omniquei prorsus vicio et suspicione carentem, cuiusquidem litterae tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. biskupa pozn. Pawła z 30 listopada 1218, zob. KDW I, nr 104 oraz Studia Źródłoznawcze IX, 1964, s. 55-57].
[k. 261 v; k. 4v] Huic quidem litterae duo sigilla oblongae figurae de cera omnino alba sive communi, in filis sericeis brunatici coloris subapendebant. In primi sigilli medio quaedam imago, in quodam cirulo oblongo sculpta erat et in circumferentia sigilli haej litterae textuales sculptae pro titulo legebantur: "Sigillum capituli Posnaniensis"3. In secundik vero sigilli mediol quaedam imago virilis pontificalibus induta, infulam in capite habens ac in sinistramanu curvaturam sive baculum pastoralemł tenens, ac dextram manum levando quasi ad benedicendum servans, episcopum representans, sculpta videbatur, in circumferencia vero eiusdem sigilli hae litterae textuales sculptae praemissa cruce pro titulo legebantur: "Sigillum Pauli Posnaniensis episcopi"3.
Quaquidem littera et sigillis ipsius [k. 262] visis et diligenter inspectis, nos Vincencius cancellarius, canonicus, iudex et subconservator, qui supra, ad requisicionem venerabilis et religiosi viri, domini Andreae de Lembergm locumtenentis nobilis viri, domini Venceslai de Mihilsbergn generalis magistri o-p
ordinis sancti
Joannis Jerosolimitani per q-r
Moraviam, Bohemiam
, Austriam, Poloniam etc.e4 deputatis et nomine suo ac omnium commendatorum fratrum et domorum hospitalium dicto ordini sancti Joannis Jerosolimitani dependencium, petentis per Nicolaum notarium publicum infrascriptum5 ipsam litteram transsumi, transscribi huic exemplari mandavimus et in formam redigi publici documenti, decernentes et volentes, ut huic presenti transsumpto, exemplo sive transscripto publico plena fides deinceps ac perpetuis temporibus affuturis adhibeatur, ubique in locis omnibus et singulis, quibus fuerit opportunum ipsumque transsumptum fi[k. 5]dem faciat ac si originales ipsae litterae aperirentur. Quibus omnibus et singulis [k. 262v] auctoritatem nostram interponimus decretum. In quorum omnium fideme et singulorum t-u
praemissorum testimonium
praesens transsumptum o-p
sive transscriptum
nostro sigillo et subscriptionev notarii publici infrascripti mandavimus communiri. Acta sunt haec in Summo Wratislauiensi, in domo habitationis nostrae, w-x
die Lunae
quinta mensis Marcii, o-p
hora meridiei vel quasi
, sub anno nativitatis Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quartadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini, domini nostrie Eugenii divina providentia papae quarti anno quinto, presentibus ibidem honorabilibus et discretis viris, dominise Nicolao Mogolimy vicario, Joanne Kaloz, Nicolao Cruczburgaa o-p
altaristis dictae ecclesiae Wratislauiensis et Michaele Wilde plebano in Clesdorff Wratislauiensis diocesis
6, testibus ad praemissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Nicolaus quondame Petri de Vonsouiaab diocesis Wratislauiensis, publicus auctoritate imperiali notarius5, praesens o-p
transsumptum sive
transscriptum ex praescriptis litteris [k. 263] originalibus de verbo ad verbum transsumpsi et exemplaviac, nihil addendo vel minuendo, quod sensum mutetad, viciet aut variet intellectum et collatione diligenti facta, praesens transsumptum cum ipsis originalibus per omnia concordareae invenie.
aJordanmole Kop. 2
bconservator Kop. 2
cHenrychow Kop. 2
dnos Kop. 21
ebrak Kop. 2
fbrak Kop. 1
g-hdomini et Kop. 1
iomni Kop. 2
jheae Kop. 2
ksecundo Kop. 2
lmedie Kop. 2
łpastorale Kop. 2
mLanmerg Kop. 2
nMihilsberk Kop. 2
o-pbrak Kop. 2
q-rBohemiam, Moraviam Kop. 2
stak Kop. 1 zamiast deputatus; Kop. 2 ma w tym miejscu skrót
t-utestimonium premissorum Kop. 2
vsubscriptionis Kop. 2
w-xLune die Kop. 2
yBagolvn Kop. 2
zColo Kop. 2
aaCrvczburg Kop. 2
abNansoma Kop. 2
acexemplari Kop. 1
adinmutet Kop. 2
aeconcordans Kop. 2
1Wincenty syn Jana z Jordanowa (Jordansmühl) k. Sobótki na Śląsku, kanonik wrocławski 1410, student uniwersytetu wiedeńskiego 1418, kanclerz wrocławski 1424, zm. 1443 (Dola, Prałaci, s. 302).
2Mikołaj (IV) z Brzegu był opatem klasztoru cystersów w Henrykowie na Śląsku 1413-47 (inf. dra Tomasza Jurka).
3Pieczęć kapituły pozn. jak KDW I tabl. VIII?. Pieczęć biskupa pozn. Pawła (1211-42) zapewne jak KDW I nr 129, por. też ib. nr 212 i Now. II s. 55.
4Wacław z Michałowic był przeorem prowincji czesko-polskiej joannitów 1434-51 (B. B. Szcześniak, The Knigths Hospitalliers in Poland and Lithuania, The Hague - Paris 1969, s. 21-22; inf. mgra Pawła Stróżyka).
5Mikołaj syn Piotra z Wiązowa (Strzelińskie) wyst. jako notariusz w konsystorzu wrocławskim 1426, jako notariusz publiczny 1430-43 (Luschek, s. 220).
6Zapewne z Kłosowa (niem. Klosdorf) koło Oławy. Mikołaj Wilda może ident. z późniejszym plebanem w Środzie Śląskiej tego nazwiska (inf. dra Tomasza Jurka). Altaryści wrocławscy nie identyfikowani.


Dokument Nr 1399
Bazyleja, 7 marca 1436
Sobór bazylejski poleca prepozytowi klasztoru Św. Jana w Gnieźnie zbadać sprawę obsady prebend przeznaczonych w kapitule gnieźnieńskiej dla magistra teologii i doktora praw.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Gn. 415. Pergamin 600 x 315 + 83 mm. Na sznurze konopnym bulla ołowiana wystawcy o średnicy ok. 40 mm, z napisem: + SACROSANCTA GENERALIS SINODUSBASILIENSIS. Na zakładce: Jo(hannes) Freudenberger. Pod zakładką, na razurze: XXXCI. (w pionie), M. albmgan (ze znakiem ściągnięcia)/T. gampierii. Na odwrocie: R(egestrata) R. n. Tiburtm (ze znakiem ściągnięcia) [......]. Indulgencia concilii Basiliensis, ut lector iuris canonici in ecclesia Gneznensis possit obtinere prebendam cum lectura in simul (XVw.).

Sacrosancta generalis synodus Basiliensis in Spiritu Sancto legitime congregata, universalem ecclesiam representans, dilecto ecclesie filio .. preposito monasterii Sancti Johan/nis Gneznensis1 per prepositum soliti gubernari, salutem et omnipotentis Dei benediccionem. Ecclesiarum quarumlibet presertim metropolitanarum statum prospicientes earum profectui iuxta debitum solicitudinis / nostre officium diligenter intendimus et ea, que nonnunquam ad ambiguitatis volumina tendere videntur, cum a nobis petitur declaracionis nostre modum, solerti studio adhibemus, prout rerum circum/stanciis pensatis id noverimus racionabiliter expedire. Exhibita siquidem nobis nuper pro parte venerabilis .. archiepiscopi Gneznensis ac dilectorum ecclesie filiorum capituli ecclesie Gneznensis peticio continebat, quod olim de unanimi eorundem consensu et voluntate inter cetera ordinatu(m) fuit atque statutum, quod due eiusdem ecclesie prebende, videlicet quam dilectus ecclesie filius Nicolaus de Gorka2 de presenti tenet et possidet de Falcow nuncupatam, magistro in theologia3, et aliam ex eisdem prebendis, quam quondam Nicolaus de Czessewo, dum vixit4, tenuit et possedit, de Weylbcza alias de Lyepyenino5 dictam, decretorum doctori cedere deberent et assignari, quorum alter in theologia, alter vero in iure canonico pro erudicione clericorum dicte ecclesie, civitatis et diocesis legere ac uterque eorum de superpelliciatus et dalmaciatus in eadem ecclesia incedere tenentur, non tamen habere vocem in capitulo eiusdem ecclesie neque in distribucionibus quotidianis cum aliis canonicis ipsius ecclesie participare. Quodquidem statutum de consensu prefatorum archiepiscopi et capituli per sanctissimum Eugenium papam IIII6 ex certa ipsius sciencia cum supplecione eciam defectuum, si qui intervenissent in eodem, extitit confirmatum, prout in litteris eiusdem Eugenii pape, in quibus inter cetera canonicatus earundem prebendarum penitus extinxit ac ipsas habere noluit pro extinctis, plenius dicitur contineri quodque littere prefate quantum ad unam ex eisdem prebendis, que decretorum doctori cedere debeatet assignari, ut prefertur, debite sunt execucioni demandate. Cum autem sic, ut eadem peticio subiungebat, de facili non reperitur, de presenti et forsitan in futurum magister et doctor sic, ut premittitur, qualificatus, qui alteram earundem prebendarum modo premisso acceptare vellet pro eo, quod ipse prebende in titulum non dantur neque dari debeant, dictique magister et doctor manuales censeantur et ex causa removibiles iuxta statutum concilii generalisa, a nonnullis eciam dubitatur, an prefati magister et doctor aut alter ipsorum possint canonicatum et prebendam eiusdem ecclesie unacum alia ex eisdem prebendis, que meri fructus existunt pro ipsis magistro et doctori deputatis maxime, ex eo, quod ipsi magister et doctor in eadem ecclesia superpelliciati, ut premittitur, incedere teneantur, recipere et insimul licite retinere valeant. Pro parte dictorum archiepiscopi et capituli nobis fuit humiliter supplicatum, ut prefatos magistrum in theologia et decretorum doctorem, cui eciam actu una ex hiis prebendis assignata est et alium pro tempore assumendos canonicatum et prebendam eiusdem ecclesie simul cum prebenda pro ipsis deputata licite recepisse ac retinuisse necnon imposterum recipere et retinere posse declarare ac alias super hoc eis oportune providere dignaremur. Nos itaque de premissis certam noticiam non habentes ac comoditati ipsius ecclesie intendere cupientes, huiusmodi supplicacionibus inclinati, discrecioni tue per hec scripta mandamus, quatinus super premissis omnibus et singulis ac eorum circumstanciis universis summarie simpliciter et de plano, ac sine strepitu et figura iudicii auctoritate nostra te diligenter informes et si per informacionem huiusmodi premissa veritate fulciri inveneris, prefatos magistrum et doctorem, ut prebendas pro ipsis deputatas huiusmodi eciam illam, que dicto doctori decretorum actu assignata extitit, ut prefertur, et ipse ex causa nondum in dicta ecclesia legit, unacum canonicatu et prebenda eiusdem ecclesie, si ipsis alias canonice conferuntur recipere et insimul iuxta statutum huiusmodi retinere libere et licite valeant, declares necnon ea omnia et singula in dictis statutis contenta eciam auctoritate nostra prefata approbes et confirmes non obstantibus premissis ceterisque contrariis quibuscunque. Datum Basilee Nonas Marcii anno a nativitate Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto.
[Na zakładce, inną ręką:] Die Veneris nona mensis Maii7, hora vesperorum, in domo venerabilis viri, magistri Sandconis prepositi Sancti Georgii in castro et canonici metropolitane Gneznensis ecclesiarum8 in Summo Gneznensi sita, venerabili viro, domino Nicolao preposito Sancti Johannis ante Gneznam1 ibidem constituto presentata citacio decretti, presentibus Alberto Romano9 et Petro de Bnin procuratoribus causarum consistorii Gneznensis10.
anastępuje razura długości ok. 15 liter, pokryta wężykiem Or.
1Prepozytem bożogrobców gnieźn. był już wówczas Mikołaj (zob. na końcu niniejszego dok.), wyst. 1435-40 (Nakielski, Miechovia, s. 437), także 1437 (niżej, nr 1430/6) i 1440 (niżej, nr 1526/4).
2Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1391/5.
3Fałkowo par. Łubowo, wieś szlachecka na pd.-zach. od Gniezna (Koz. 4 s. 207, 8 s. 168). Dziesięciny z Fałkowa pobierał Górka już 1420 (Acta capitulorum I nr 1565), przeznaczył je na uposażenie magistrów teologii arcybiskup Wojciech Jastrzębiec w 1428r. (KDW V nr 527: zatwierdzenie papieskie z 1431 r.).
4Mikołaj z Czeszewa, przedtem z Jarocina, był kanonikiem gnieźn. już 1405, zm. 1436 (Kor. I/2 s. 188, II s. 187-188; KDW VII nr 603/19).
5Łopienno, szlachecka wieś par. na pd.-zach. od Janowca Wlkp. (Koz. 1 s. 156). O dziesięcinach Czeszewskiego zob. Acta capitulorum II nr 112. O uposażeniu na Ł. doktorów praw zob. dok. z 1428 r. (jak w przypisie 3).
6Eugeniusz IV, papież 1431-39, zm. 1447.
7Piątek przypadał na 9 maja dopiero w 1438 r.
8Sędziwój syn Budka z Czechla (w Kaliskiem), mgr UJ 1429, profesor tamże, kanonik gnieźn., prepozyt kościoła Św. Jerzego na zamku gnieźn., student teologii w Paryżu 1441-45, wikariusz generalny i oficjał gnieźn. 1449-52, potem od 1458 prepozyt kanoników regularnych w Kłodawie, zm. 1476 (WSB s. 458).
9Wojciech Romanus mieszczanin gnieźn., prokurator w konsystorzu gnieźn. 1415-50 (Acta capitulorum II nr 34-487).
10Piotr syn Wawrzyńca z Bnina notariusz publiczny w konsystorzu gnieźn. od 1427 (Not. nr 553), prokurator tamże, wyst. do 1450 (Acta capitulorum II nr 379, 397, 462-65, 478; mat. KDW).


Dokument Nr 1400
Kościan, 11 kwietnia 1436
Władze miasta Kościana zaświadczają, że Piotr Chalb... sprzedał sołectwo we wsi Nacław Piotrowi Hermanowi.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Kościana I/8 w or. transumpcie władz miasta Kościana z daty: Kościan, 4 czerwca 1524. Pergamin bardzo mocno zniszczony, podarty, z dużymi ubytkami tekstu, tekst pozacierany, partiami nieczytelny.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos infrascripti iurati civitatis Costen Nicolaus Czewsler protoconsul1, [.....a] Herman2 Petrus [.....b]3 tenore presencium, tam presentibus quam futuris, quibus expedit universis [....b] nostro pleno in consilio residebamus, venientes [.....b] Petrus Chalb[.....b] non [.....c] nec aliquo doli [.....b] consilio [....b] villa Na[.....c4] cum tribus mansis habens agri [....b] habuit et possedit [....b] ortis, campis, curiis, pratis, pascuis, silvis, borris, gaiis [....b] insulis, venacionibus, aucupacionibus [....b] piscinis, [.....c], paludibus, torentibus [....b] omnibus et singulis utilitatibus [....c] obvencionibus universis [.....b] suis ia[.] ortul[.....d] aut suis legittimis successoribus [.....e] voluntatis sue libitum convertendum [....b] ville supradicte ac sui legittimi successores debent servire ad [....c] de [....c] censibus tu[.....b] unum equum valentem [....b] datarum [.....b] quoties nos consules civitatis Costen vel successores nostri ad dominum regem Regni Polonie in causa civitatis transire contigerit vel [....c] fuerit ex parte civitatis ad prefata [....b] Regni Polonie vel ad civitates et seorsim quater [....c] pro sagittariis seu predon[.....c] necnon ad expedicionem omnib[.....c] publice pro [.....c]tam ex parte domini regis et tocius Regni Polonie [.....c] equum de predicta scultecia sine quavis contradictione tenetur dare et accomodare [.....c] et specialiter consules nostri successores ad expedicionem generalem [.....b] ex parte domini regis et Regni Polonie [.....c] et mittere seu expedire con[...f]t. Eciam ipse Petrus Herman scultetus supradictus5 aut sui legittimi successores equum predictum cum sagittario expedire et accomodare debet et tenetur contradicto quovis [.....c] ita quod nobis sufficiat circa expensas seu sumptus nostre civitatis predicte, isto [....c] adiecto, quod si prefatus equus in predictis nostris serviciis, videlicet ad dominum regem Regni Polonie ad civitatis vel pro [.....c] sen sagitta, ut premissum est, quomodocumque modo annichilaretur vel destrueretur, extunc ipse Petrus Herman aut sui legittimi successores nobis consulibus aut nostris successoribus predicte civitatis Costen nostra servicia facere tenebitur neque debet, quousque sibi vel suis successoribus legittimis pro dicto destructo equo condignam faciemus satisfaccionem, sed nihilominus si prefatus equus in expedicione generali publice proclamata ex parte domini regis et tocius Regni Polonie quocumque modo, quod absit, destrueretur, amitteretur vel anichilaretur, pro eodem equo nulla responsa ipsi Petro Herman nec ipsius legittimis heredibus dare teneremur nec aliquam facere solucionem. Ut autem hec vendicio necnon resignacio robur habeat perpetue firmitatis, de nostra certa sciencia litteras presentes sigillo nostre civitatis maioris iusimus communire. Datum in Costen feria quarta proxima post festum Pasce sub anno a Nativitate Domini millesimo quadrigentesimo trecesimo sexto, presentibus ibidem testibus quibus supra et cetera.
anastępują zatarte imię i nazwisko rajcy oraz imię kolejnego rajcy noszącego nazwisko Herman. Nie można ustalić, czy w tym ostatnim przypadku chodzi o znanego rajcę kościańskiego Piotra Hermana, czy też o innego przedstawiciela tej rodziny
bkilka wyrazów zatartych Kop.
cjeden wyraz zatarty Kop.
dkilkanaście wyrazów zatartych Kop.
edwa wiersze zatarte Kop.
fkilka liter zatartych Kop.
1Mikołaj Czewschler, Czewscheler, wieloletni rajca i burmistrz Kościana 1432-70 (SHGPoz. II s. 370).
2Zob. wyżej, przypis a.
3Być może chodzi tu o rajcę Piotra Lamberga, wyst. ponadto (jako burmistrz) w l. 1432 i 1433 (SHGPoz. II s. 370).
4Nacław, wieś na pd. od Kościana (Koz. 2 s. 494). Piotr Chalb...(?) nie zidentyfikowany, był zapewne sołtysem w N.
5Piotr Herman, zob. wyżej, przypis a; on to najpewniej kupił owo sołectwo.


Dokument Nr 1401
Gniezno, 27 kwietnia 1436
Oficjał gnieźnieński przysądza dziesięciny z Czarnotula kościołowi parafialnemu w Mogilnie.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 19. Pergamin 498 x 349 + 25 mm, dziury i plamy rdzy na złożeniach. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Z. N. jak Not. nr 403. Na odwrocie sygnatury: W 12, S 3 (XVIII w.), liczne streszczenia.

//aIn nomine Domini amen. Nos// Benedictus de Modla canonicus et vicarius in spiritualibus reverendissimi in Cristo patris et domini, domini Alberti Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et primatis ac officialis / generalis1 universis et singulis, ad quos presentes nostre littere sentencie diffinitive pervenerint, volumus fore notum, quomodo pridem venerabilis vir, dominus Petrus abbas monasterii Moghilnensis ordinis (sancti Benedictib)2 honorabilisque et religiosus dominus Stephanus / monasterii eiusdem rector parrochialis ecclesie ibidem in Moghilno Gneznensis diocesis3 citato coram nobis nobili domino Theodorico herede in Czarnothil dicte Gneznensis diocesis4 per nostras citacionis literas ad terminum peremptorium et competentem per circumspectum magistrum / Albertum Romanum de Gnezna5 procuratorem ipsorum legittimum, prout de ipsius procuracionis mandato ex actis presentis cause nobis est facta plena fides legitimis documentis, suum convencionalem in eodem termino veniente produxerunt libellum, petentes per dictum magistrum Albertum Romanum suum procuratorem ipsum admitti sibique responderi ac litem contestari super eodem. Cuius libelli tenor sequitur et est talis:
Coram vobis venerabili viro, domino Benedicto de Modla canonico et officiali Gneznensi procurator et nomine procuratorio venerabilis viri, domini Petri abbatis Moghilnensis contra et adversus nobilem Theodoricum heredem in Czarnothil et contra quamqumque aliam personam, pro ipso in iudicio legittime intervenientem, gravi cum querela proponit et dicit, quod licet decima manipularis et campestris omnium et singulorum frumentorum diversi grani seu seminis post omnes et singulos agros et araturas omnium et singulorum kmethonum de villa Czarnothil pertinuisset et spectasset ad ecclesiam Sancti Jacobi parrochialem in Moghilno a temporibus legitime prescriptis racione erecionis, dotacionis et fundi, et ex prescripcione legitima prescripta, prout et nunc pertinet et spectat ad prefatum dominum abbatem et eius conventum ex vi incorporacionis dicte ecclesie Sancti Jacobi eidem monasterio Moghilnensi facte fruuntque nonnulli predecessores moderni rectoris nomine dicte ecclesie Sancti Jacobi in possesione dicte decime actuali et reali vel quasi, colligendo, levando et in usus proprios convertendo, prout et nunc sunt, salvo impedimento, de quo infra. Tamen nobilis Stanislaus pater dicti Theodorici, condam heres in Czarnothil6, deposito Blasio scolteto7 de tribus mansis et uno kmethone de quarto manso, eosdem agros pro se et suis usibus excolebat, adhuc agens in humanis, a decem citra vel ultra annis decimam de eisdem quatuor mansis, de quibus prius solvebatur, plebano in Moghilno minime dabat predictusque dominus Theodoricus succedens in vicium et bona dicti Stanislai sui patris, deposito Martino Dubal7 de uno manso quinto, excolendo eosdem quinque mansos decimam valoris quolibet anno quinque marcarum a decem citra vel ultra annis plebano dicte ecclesie Sancti Jacobi parrochialis solvere recusavit et contradixit, et hucusque recusat et contradicit ipsi domino abbati et suo conventui ex vi incorporacionis dicte ecclesie Sancti Jacobi dicto monasterio Moghilnensi anime sue in detrimentum ipsiusque domini abbatis et sui conventus preiudicium et dispendium nonmodicum gravamen et scandalum plurimorum. Petit igitur dictus procurator nomine, quo supra, procuratorio per vos venerabilem virum, dominum Benedictum [canonicum et] officialem Gneznensem vestram sentenciam diffinitivam pronunciari, decerni et declarari decimam manipularem et campestrem diversi grani seu seminis omnium et singulorum frumentorum post omnes et singulos agros et araturas omnium et singulorum kmethonum et scolteti in villa Czarnothil Gneznensis diocesis a temporibus legittime prescriptis ad ecclesiam parochialem Sancti Jacobi in Moghilno et ad rectores ipsius racione ereccionis, dotacionis et fundacionis et ex prescripcione legitime prescripta pertinuisse et spectasse et ad prefatum dominum Stephanum plebanum modernum pertinere et spectare ac ad ipsum dominum abbatem et suum conventum ex vi incorporacionis dicte ecclesie Sancti Jacobi cum fructibus ipsius monasterio suo in Moghilno ipso iure predecessoresque nonnulli prefati domini Stephani dicte ecclesie Sancti Jacobi, in quasi possessione iuris percipiendi pacifica et quieta, actuali et reali eiusdem decime tollendo, levando et in usus proprios convertendo extitisse ac ipsum dominum Stephanum modernum a tempore institucionis dicte ecclesie fuisse et nunc esse simul cum ipso domino abbate et suo conventu ex vi incorporacionis monasterio ecclesie predicte Sancti Jacobi, salvo impedimento, quinque mansorum, prout supra, dictumque nobilem Theodoricum, nescitur qua intencione aut quo spiritu ductum, animo, ut presumitur, iniuriandi et dampnificandi prefatum dominum Stephanumc et suam ecclesiam ac ipsum dominum abbatem cum suo conventu, succedentem in bona paterna et in vicium sui patris excolendo et exarando dictos quinque mansos a decem citra vel ultra annis, de quibus prius decima solvebatur plebanis dicte ecclesie, eandem decimam a tempore deposicionis dictorum scolteti et kmethonum, valoris quolibet anno quinque marcarum, dicte ecclesie Sancti Jacobi et suo rectori ac ipsi domino abbati cum suo conventu ex vi incorporacionis dicte ecclesie, anime sue in detrimentum ipsorumque dominorum Stephani plebani et sue ecclesie et abbatis cum suo conventu ex vi incorporacionis preiudicium ac dispendium, et gravamen et scandalum plurimorum dare et solvere contra Deum et iusticiam recusasse et contradixisse et hucusque contradicere et recusare indebite et iniuste sibique talia facere non licuisse. Et ob hoc eundem nobilem Theodoricum ad dandam et solvendam decetero dictam decimam manipularem de dictis quinque mansis unacum perceptis a decem annis cum expensis in cansa legitime factis, prefatis dominis Stephano plebano nomine sue ecclesie et Petro abbati cum suo conventu ex vi incorporacionis predicte condempnandum fore et condempnari et ad solucionem cogi et compelli, et super ulterioribus occupacionibus et impedimentis eidem imponendum fore perpetuam silencium et imponi iusticia mediante vestrum benignum officium ad hoc humiliter implorando.
Ad quem tandem libellum circumspectus magister Paulus Apostolus de Lubanye8 procurator prefati nobilis domini Theodorici et nomine procuratorio eiusdem, prout eciam de sue procuracionis mandato nobis extitit facta plena fides legitimis documentis, in certo termino sibi ad id per nos statuto respondit, negando narrata, prout narrantur, petens petita fieri nonc debere animo litem contestandi, per prefatumque magistrum Albertum Romanum procuratorem prefatorum dominorum Petri abbatis et Stephani plebani in termino sibi per nos prefixo, articulis convencionalibus nomine partis sue datis iudicialiter et productis, per nosque admissis ad probandum nonnullisque testibus super eisdem inductis, coram nos receptis et examinatis ac aliis iuribus et munimentis coram nos productis et oblatis, necessariis dilacionibus observatis, prefato tandem nobili Theodorico per Paulum Pozar nostri consistorii Gneznensis iuratum nuncium9 coram nobis citato ad terminum competentem et relacione facta, in contumaciam ipsius nobilis non comparentis, ad prefati magistri Alberti Romani procuratoris predicti peticionem instantem in causa conclusimus, ad nostramque sentenciam diffinitivam ferendam processimus, quam ibidem tulimus et pronunciavimus ferimusque et pronunciamus huiusmodi sub tenore:
Cristi nomine invocato pro tribunali sedentes et solum Deum pre oculis habentes, per hanc nostram sentenciam diffinitivam, quam ferimus in hiis scriptis, pronunciamus, dicimus, decernimus et declaramus ecclesiam parrochialem et ipsius pro tempore rectores in Moghilno in possessione decime manipularis et campestris post tres mansos scoltecie in Czarnothil ac post unum mansum kmethonum per nobilem Stanislaum olim in Czarnothil, patrem nobilis Theodorici moderni heredis ibidem in Czarnothil et similiter post unum alium mansum kmethonum per ipsum nobilem Theodoricum depositos et suo allodio adiunctos fuisse et esse a temporibus legittime prescriptis ac eandem decimam ad ecclesiam parrochialem in Moghilno et ipsius rectores pro tempore pertinuisse et spectasse, et nunc pertinere et spectare prefatumque nobilem Stanislaum patrem ipsius Theodorici ac ipsum Theodoricum in vicium sui patris succedentem, ecclesiam predictam in Moghilno et ipsius rectores pro tempore dicta decima manipulari post tres scoltecie et duos kmethonum mansos spoliasse ac ipsam decimam solvere eidem contradixisse et recusasse ipsamque decimam pro se levasse et in usus proprios convertisse et convertere ipsisque talia facere non licuisse nec licere. Et ob hoc discretum et religiosum fratrem Stephanum plebanum modernum in Moghilno et ipsius ecclesiam ad possessionem dicte decime manipularis post tres scoltecie et duos kmethonum mansos in Czarnothil depositos restituendam fore et restituimus ac eandem et ipsius possessionem prefato domino Stephano plebano et sue ecclesie in Moghilno adiudicandam fore et adiudicamus ipsumque nobilem Theodoricum modernum heredem in Czarnothil in perceptis dicte decime manipularis post dictos quinque mansos a tempore occupacionis, videlicet a decem annis, prefato domino Stephano plebano condempnandum fore et condempnavimus ac ad solucionem cogi et compelli cogimusque et compellimus per presentes, silencium perpetuum dicto nobili Theodorico super occupacionibus ulterioribus et impedimentis imponentes, condempnantes nichilominus prefatum nobilem Theodoricum ipsi domino Stephano plebano in expensis in lite coram nos legitime factis, quarum taxacionem nobis imposterum reservamus.
Tandem ex post circumspectus Albertus Romanus nomine, quo supra, procuratorio coram nobis iudicialiter comparens, citato nobili Theodorico productaque citacione debite executa, peciit expensas taxari. Nos vero recepta declaracione in scriptis earundem moderacione, qua cum Deo potuimus, leviori previa, easdem expensas ad tres marcas taxavimus et taxamus per presentes. Demumque idem magister Albertus Romanus prefatorum Petri abbatis et Stephani plebani procurator legittimus et nomine procuratorio eorundem coram nobis iudicialiter comparens, predicta citacione debite executa, alias per nos contra prefatum dominum Theodoricum data et decreta, accusata contumacia ipsius non comparentis peciit percepta dicte decime per nos in contumaciam partis citate non comparentis taxare. Nos vero dictorum perceptorum per ipsorum domini Petri abbatis et Stephani plebani tunc ibidem coram nobis personaliter comparencium iuramentum per ipsos ad sacrosanctas scripturas ipsorum manibus tactas prestitum corporale declar[acione] habita et receptu a decem annis [ad] duas marcas moderacione previa, qua cum Deo potuimus, leviori, taxamus et [imponi]mus in Dei nomine in hiis scriptis.
Lecta, lata et in scriptis pronunciata est hec nostra sentencia diffinitiva per nos Benedictum canonicum [et] officialem prenominatum Gnezne in domo habitacionis nostre, Mercurii die oct[ava] mensis Aprilis anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo quinto, indicione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, dom[ini Euge]nii divina providencia pape quarti anno quinto, hora terciarum et consistorii nostri, presentibus honorabilibus et circumspectis viris Mathia Coributhi vicario perpetuo ecclesie Gneznensis10, Alberto plebano in Gerwarthowo11, Peregrino de Pampicze12, Petro de Bnyn13 et Stanislao Gosdz procuratoribus causarum consistorii Gneznensis14, testibus circa premissa. Sed expense taxate anno, hora et loco prescriptis, Lune die quarta mensis Iulii, presentibus discretis Nicolao Passor plebano in Plomikowo Wladislaviensis diocesis15, Jacobo de Grandi presbitero graciali de Gnezna16 et Petro de Janczewo notario consistorii Gneznensis17, testibus circa premissa. Percepta vero taxata anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quarta decima, pontificatus prefati domini Eugenii pape anno sexto, Veneris die vicesima septima mensis Aprilis, hora et loco prescriptorum, presentibus Nicolao Zemsky plebano in Lekna18, Nicolao Koth19, Andrea Wineczsky notariis20 et Andrea Cuclad procuratore causarum consistorii Gneznensis21, testibus circa premissa. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras sentencie diffinitive literas seu presens publicum instrumentum per Michaelem Andree de Domaslaw notarium nostrum et causarum coram nobis scribam22 infrascriptum scribi et publicari nostrique officialatus appensione sigilli iussimus communiri.
[Z. N.] e-f
Et ego Michael Andree de Domaslaw clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius et causarum consistorii Gneznensis scriba, predictis sentencie diffinitive pronunciacioni, expensarum et perceptorum taxacioni allisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens fui eaque sic omnia fieri vidi et audivi, presentes sentencie diffinitive literas per alium fideliter scriptas in hanc formam publicam redegi, me manu propria subscripsi signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum officialatus appensione sigilli consignavi, in fidem et testimonium premissorum.
ainicjał wysokości całego dokumentu Or.
bbrak Or.
cpoprawiane Or.
dtekst uszkodzony Or., odczyt niepewny
e-finną ręką Or.
1Benedykt syn Macieja z Modły (na pd.-zach. od Goliny) notariusz publiczny, archidiakon łęcz. 1413, kanonik gnieźn. 1413, oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1413-22, 1423-37, zm. 15 października 1437 (KDW VI nr 365/8; Kor. I/2 s. 42, III s. 35-38; Acta capitulorum II nr 325).
2Piotr opat klasztoru benedyktynów w Mogilnie wyst. 1436 (tutaj) - 1459 (Acta capitulorum I nr 1856, 1903, II nr 364, 452), zm. najpewniej 1460 (J. Płocha, Najdawniejsze dzieje opactwa benedyktynów w Mogilnie, Wrocław 1969, s. 49).
3Benedyktyn mogileński Szczepan (Stefan) otrzymał probostwo Św. Jakuba w Mogilnie 1429 (KDW IX nr 1202, 1203).
4Czarnotul par. Kwieciszewo, na wsch. od Mogilna (Koz. 1 s. 50, 4 s. 136). Teodoryk wyst. także (jako syn Stanisława) 1414 (Roty V, nr Gniezno 209), 1430 (ib. nr 323), 1440 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 330; Acta capitulorum II nr 364), por. z Teodorykiem jeńcem pod Chojnicami 1454 (M. Biskup w Przeglądzie Hist. 56, 1965, s. 99), wyst. jeszcze 1473 (SHGWlkp.).
5Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 1399/9.
6Zob. wyżej, przypis 4.
7Nie zidentyfikowany.
8Paweł zwany Apostoł, syn Piotra ze wsi Lubanie (na pn. od Brześcia Kujawskiego - Koz. 4 s. 466-467) należącej do kapituły włocławskiej, notariusz publiczny 1434, adwokat w konsystorzu gnieźn. do 1462 (Acta capitulorum II nr 379-583; KDW IX nr 1377/11).
9Paweł Pozar nie zidentyfikowany
10Maciej Korybutowic, bliżej nie znany, 1441 był plebanem kościoła Św. Piotra w Gnieźnie (niżej, nr 1549/11), jako wikariusz w katedrze gnieźn. wyst. jeszcze 1446 (mat. KDW).
11Giewartów, wieś par. na pn.-wsch. od Słupcy (Koz. 4 s. 224). Pleban Wojciech zapewne ident. z wyst. 1426 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 301).
12Pępice, dziś Działyń, pomiędzy Gnieznem a Kłeckiem (Koz. 1 s. 217, 5 s. 142). Peregryn syn Klemensa, notariusz publiczny w Gnieźnie przed 1421, prokurator w konsystorzu gnieźn. 1402-50 (Acta capitulorum II, passim; Not. nr 529).
13Piotr syn Wawrzyńca z Bnina, zob. wyżej, nr 1399/10.
14Stanisław Goźdź prokurator w konsystorzu gnieźn. 1434-52 (KDW IX nr 1377/9; Acta capitulorum II nr 296-491).
15Płomykowo (Płonkowo) na Kujawach. Pleban Mikołaj nie zidentyfikowany
16Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
17Juncewo w powiecie kcyńskim. Współcześnie wywodziło się stąd dwu notariuszy Piotrów: syn Jana i syn Mikołaja, zob. o nich niżej, nr 1433.
18Łekno, miasto na pn.-wsch. od Wągrowca. Pleban Mikołaj Ziemski skądinąd nie znany.
19Mikołaj Kot pisarz konsystorza gnieźn. zapewne ident. z Mikołajem Kotem synem Mikołaja ze Świekotek notariuszem publicznym, plebanem w Spławiu pod Poznaniem tego imienia 1436 (Now. I s. 246-247) i 1443 (Acta capitulorum II nr 1149, 1167), 1444 i 1450 (SHGWlkp.)
20Andrzej syn Przybysława z Wieńca (par. Niestronno koło Mogilna) od 1434 notariusz publiczny w konsystorzu gnieźn. (Not. nr 72; KDW IX nr 1347/17).
21Andrzej Kukla syn Wojciecha z Pakości, notariusz publiczny już 1414, prokurator w konsystorzu gnieźn. 1414 n. (KDW VIII nr 808; Not. nr 44: tu pomylony z Wojciechem Kuklą).
22Domasław par. Juncewo (por. wyżej, przypis 17), dziś część miasta Damasławek w powiecie kcyńskim. Michał syn Andrzeja, notariusz publiczny w diecezji gnieźn, od 1429 (Not. nr 403), altarysta w katedrze pozn. 1436 (KDW V nr 571) i wikariusz w katedrze gnieźn. (ib.), pleban w Sokolnikach 1437, w Słupcy 1440-46 (niżej, nr 1416/7 i 1524/3; Now. I s. 331; KDW V nr 592, 607; mat. KDW: 25 maja 1446).


Dokument Nr 1402
[Gostyń], 4 maja 1436
Bartosz Wezenborg z Gostynia kasztelan nakielski wraz z bratem swym niedzielnym Januszem nadają jatki i ustalają obowiązki rzeźników gostyńskich.
Or.: Kórnik, Bibl. Kórn., dyplom nr 180. Pergamin 215 x 130 + 15 mm. Pismo miejscami wyblakłe, dziury na złożeniach. Na paskach pergaminowych dwie miski pieczętne z drobnymi fragmentami pieczęci o średnicy około 23 mm w ciemnym wosku.

In nomine Domini amen. Omnia, que fiunt in tempore, ne simul cum tempore evanescant, / necessarium est, ut literarum munimine ratificentur. Nos ergo Barthossius Wyzemborg castellanus Naklensis / et heres in Gostin1 unacum fratre meo Janussio, fratres indivisi2, notum facimus omnibus et singulis, presentibus / quam futuris, quibus expedit universis, quia de mera et spontanea nostra voluntate et ad peticionem carnificum civitatis nostre Gostin pro maiorique melioracione ac confirmacione fraternitatis carnificum eiusdem civitatis nostria Gostin dedimus ac contulimus confirmandum et presentibus confirmamus perpetualiter et in eternum possidere et habere prefatis carnificibus civitatis nostria Gostin triginta maccella carnium, ita tamen nec ecclesiastica nec nostra plura nec pauciora fieri debent nec debebunt perpetualiter. De quibus vero triginta macellis carnium novem pertinebunt ad nos et ad nostros successores legittimos eviterne. Et magistri carnium cum suis sociis debent et tenentur de istis triginta macellis carnium de quolibet macello seorsum dare et solvere singulis annis de anno ad annum perpetuis temporibus quinque lapides sepi concussos alias tluczone ad festum sancti Martini Confessoris [11 XI] gloriosi. Sed istos lapides sepi concussos alias natloczone mundos a novem maccellis a quolibet maccello quinque lapides seorsum tales, ut dictum est, que ad nos et ad nostros decenter pertinent, nos et nostri successores debemus ac tenemur super fraternitate carnificum civitatis nostria respicere et ipsi nobis tenentur solvere. Item reservamus pro nobis benivole forum carnium in civitate nostra Gostin die sabbati et non alio die taliter, quod nullus audeat altero die vendere preter quam sabbato in domo sive extra domum quascunque carnes nec eciam pernas carnium non salsatas die fori vel alio die, excepto lardo. Sin autem receptus fuerit predictas vendendo carnes, hoc est quartalia seu porciones, altero die quam in foro benivoli, videlicet die sabbati, vel pernas non salsatas die fori, extunc damus et contulimus eisdem carnificibus omnimodam potestatem recipiendi prefatas carnes cum consensu nostro velut habetur consuetudo in Kalisch vel aliis civitatibus regalibus. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Actum et datum feria sexta in crastino Invencionis Sancte Crucis anno Domini Mo quadringentesimo trecesimo sexto.
atak Or. zamiast nostre
1Bartosz Wezenborg z Gostynia i Ponieca wyst. od 1404, kasztelan nakielski 1432, zm. 1441/42 (Spisy wlkp.; SHGPoz. I s. 576-578).
2Janusz Wezenborg, brat poprzedniego, wyst. w Gostyniu 1404-44, potem w Nowym Mieście nad Wartą 1444-48 (ib.).


Dokument Nr 1403
Kraków, 5 maja 1436
Oficjał krakowski wzywa wszystkich zainteresowanych do zapoznania się z dokumentami klasztoru Św. Ducha w Kaliszu.
Kop.: Zob. pozycję następną. Dok. wydajemy wg Kop. 1; pozostałe różnią się tylko pisownią i niewielkimi odmiankami stylistycznymi.
Wyd.: ZDKDK II, nr 347.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 695.

Joannes de Elgot decretorum doctor, canonicus et officialis Cracouiensis1 discretis viris vicariis et ebdomadariis ad catedralem, ad Omnes Sanctos, ad Sanctam Mariam in Cracouia et qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. In nostra personaliter constitutus presencia honorabilis et religiosus vir, frater Paulus procurator et nomine procuratorio Joannis magistri fratrumque tocius conventus domus hospitalis ordinis Sancti Spiritus in Cracovia2 exposuit, quomodo nonnullae personae, tam spirituales, quam etiam seculares diversorum [k. 101] statuum, dignitatum et preeminenciarum monasterium ac domum pauperum hospitalis Sancti Spiritus extra muros Calissienses eiusdem ordinis Sancti Spiritus per illustres principes felicis recordacionis atque duces Regni Polonie dudum fundatum, errectum et dotatum, molestant ac impugnant et impugnare intendunt de privilegiorum fundacione huiusmodi pro eadem domo ipsis ignorantiam pretendentes. Quia tamen sic, ut allegavit, littere, privilegia et munimenta huiusmodi fundacionis propter viarum discrimina et infelices eventus de Cracovia versus Calisch originaliter ferri non possunt, ne in portatura lesuram susciperent aliqualem, ex qua predicti fratres ac domus eadem grave damnum suscipere posset, propter quod pera predictum fratrem Paulum procuratorem prefatum debita cum instancia fuimus requisiti, ut sibi super hoc de remedio opportuno providere cittacionisque litteras in vim publici edicti contra et adversus omnes et singulas personas, tam spirituales, quam eciam seculares diversorum statuum, graduum, dignitatum, condicionum et preeminentiarum sua communiter et divisim interesse putantes ad videndum et audiendum huiusmodi litteras, privilegia et munimenta [k. 101v] per nos transsumi dare et decernere dignaremur. Nos igitur Joannes de Elgoth officialis memoratus, predicti fratris Pauli procuratoris requisicionem fore et esse iustam ac racioni consonam attendentes, vobis supradictis dominis executoribus et vestrum cuilibet sub excomunicacionis pena mandamus, quattenus omnes et singulos, tam suppremi, quam infimi status, spirituales et seculares, aliosque sua et communiter et divisim interesse putantes in eorum propriis personis, si ipsorum copias habere poteritis, alioquin in ecclesia predicta catedrali aliisque ecclesiis et locis publicis infra missarum solennia ex parte nostra publice alta et intelligibili voce, aut per affixionem valvarum, ne aliqualem ignoranciam habere pretendant, uno edicto pro tribus et peremptorie ad instanciam prefatorum Joannis magistri et fratrum ac tocius conventus monasterii Sancti Spiritus in Cracovia predicti cittetis, quos nos etiam tenore presentium sic cittamus, quattenus feria secunda proxima post festum sancti Floriani, que erit dies septima Maii mensis presentis, hora terciarum, compareant ad videndum [k. 102] et audiendum huiusmodi litteras, privilegia et munimenta pro parte dictorum fratrum transsumi et in publicam formam redigi, alias cur et quare id fieri non debeat, causas racionabiles allegari, certificantes nichilominus prefatos, quod sive in dicto termino comparuerint, sive non, nos cum parte presente ad ea, que iuris fuerint, in presenti causa, dante Domino, procedemus. Datum Cracouie quinta die mensis Maii anno millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, nostro sub sigillo. Execucione facta litteram reddite sigillatam die annotata.
abrak Kop. 1
1Jan syn Dobka z Lgoty, student UJ 1416, mistrz 1420, dr 1424, rektor UJ, kanonik krak. 1430, scholastyk 1438, oficjał i wikariusz generalny krak. 1433-52, zm. 1452 (PSB VI s. 227-228; ZDKDK II nr 326).
2Mistrz Jan prepozyt duchaków krak. wyst. także 1439-44 (ib. nr 347). Paweł nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1404
Kraków, 7 maja 1436
Oficjał krakowski widymuje cztery dokumenty klasztoru Św. Ducha w Kaliszu.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 59, k. 98-107. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Kraków, 1 września 1539; 2. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (księga formularzowa j. w., nr 1381), s. 426-432; 3. tamże, rkps 9176, s. 175-181 (wpisy w drugiej połowie XV w.). Kop. 2 i 3 niedokończone.
Wyd.: ZDKDK II, nr 348 (wg Kop. 1). Tu też wykaz pozostałych kopii.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 696 (wg Kop. 1).
Uw.:Dok. wydajemy wg Kop. 1; pozostałe różnią się tylko pisownią i odmiankami stylistycznymi.

In nomine Domini amen. Nos Joannes de Elgoth decretorum doctor, canonicus et officialis Cracouiensis generalis1 significamus tenore presentium, quibus expedit universis, presens transsumptum sive exemplar inspecturis, quomodo coram nobis honorabilis ac religiosus frater Paulus ordinis Sancti Spiritus domus hospitalis in Cracouia honorabilium et religiosorum dominorum Joannis magistri tociusque conventus fratrum ordinis Sancti Spiritus domus hospitalis eiusdem in Cracouia2 procurator, prout [k. 98v] de sue procuracionis mandato per instrumentum publicum manu et signo providi Stanislai Pauli de Oppol clerici Wratislauiensis diocesis, publici imperiali authoritate notarii3 subscriptum et consignatum facta est plena fides, personaliter comparens nobis ad iura reddenda, causas audiendas in loco nostro solito et consueto pro tribunali sedentibus, reproducta citacione tenoris infrascripti contra et adversus nonnullas personas, tam spirituales, quam eciam seculares, cuiuscunque gradus, status, dignitatis preeminencieque fuerint omnesque et singulos sua interesse putantes communiter et divisim, ab auditorio nostro ad instanciam prefati Joannis magistri tociusque conventus fratrum ordinis Sancti Spiritus domus hospitalis in Cracouia legittime emanata debiteque execucioni de mandato et voluntate nostris per nonnullos certos executores iuxta morem patrie demandata ad videndum et audiendum certa privilegia fundacionis, dotacionis et confirmacionis domus hospitalis Sancti Spiritus in Calisch per nos in publicam iustam formam redigi et transsumi, decerni aliaque in premissis necessaria [k. 99] disponi et ordinari, tenens et habens suis in manibus quasdam patentes litteras sive privilegia in pergameno scriptas, non rasas, non cancellatas, non abolitas nec in aliqua parte sui suspectas, sed omni prorsus vicio et suspicione carentes, unam videlicet assignacionis loci pro fundacione domus hospitalis Sancti Spiritus et pauperum recepcione extra portam civitatis Calissiensis serenissimi principis, domini Premizl Secundi Dei gracia ducis Polonie, eius sigillo rotunde figure, intra et extra de communi cera, in cordula sericea rubei coloris dependenti sigillatam, in cuius sigilli medio imago humana ad instar viri armati, hastam cum vexillo in dextra clipeumque triangularem pro armis, in cuius superficie leo ad rugiendum aptus, in sinistra manibus baiulans, ab eiusque dextra et sinistra manibus alia turres, in quarum cuiuslibet summitate ymago humana cum tuba admodum custodis sculpte apparebant, littere vero circumferenciales capitulares in hunc modum legi videbantur: "Sigillum Premislonis Dei gracia ducis Polonie"4, secundam videlicet confirmacionis privilegiorum donationis dicte [k. 99v] domus hospitalis Sancti Spiritus in Calisch serenissimi principis, domini Wladislai Dei gracia ducis maioris Regni Polonie, eius sigillo rotunde figure, intra et extra de comuni cera, in cordula sericea rubei coloris dependenti sigillatam, in cuius sigilli medio leo coronatus in dextra, aquila vero sine corona una ala extensa pedibusque et cauda ad volandum protensis in sinistra partibus, se dorsis invicem collidentes sculpte apparebant, littere vero circumferencialiter capitulares in hunc modum legi videbantur: "S(igillum)a Wladislai Dei gracia ducis Cuyawie et Siradie etc."5, terciam vero confirmationis certi articuli inter libertates dicte domus hospitalis Sancti Spiritus in Calisch datas de piscatore apparentis serenissimi principis, domini Casimiri Dei gracia regis Polonie, sigillo ipsius vero rotunde figure, intra et extra de comuni cera, in cordula sericea rubei coloris subdependenti sigillatam, in cuius sigilli medio aquila coronata alis extensis, cauda et pedibus protensis sculpta apparebat, littere vero circumferentiales capitulares legi videbantur in hunc modum: "S(igillum)a Casimiri [k. 100] Dei gratia regis Polonie"6, ipsas nobis in contumaciam cittatorum non comparentium nec aliquid racionabili allegantium facto, et realiter exhibuit et presentavit exponens, quomodo nonnulle persone nedum suppremi, immo et infimi gradus, sexus utriusque, spirituales et seculares, monasterium ac domum pauperum hospitalis Sancti Spiritus extra muros Calissienses eiusdem ordinis libertatesque ac iura eidem monasterio per prefatos illustres principes appropriatos impugnare, violare et infringere nituntur et intendunt. Unde, quia sic, ut allegavit, ad obviandum insultibus huiusmodi monasterium Sancti Spiritus domus hospitalis in Calisch infringere, perturbare et molestare volentibus, eedem littere et privilegiorum ad longinqua loca propter viarum discrimina et infelices eventus earundem originaliter de civitate Cracouiensi, ubi nunc tanquam in loco securo extant reposite, ferri et portari non possunt, ne in se ipsis ex frequenti motu itineris lesuram susciperent aliqualem, ex qua dictum monasterium et domus pauperum Sancti Spiritus in Calisch incommoda et inantea suscipere posset, propter quod per prefatum fratrem Paulum procuratorem [k. 100v] inb predictum debita cum instancia sumus requisiti, quattenus easdem litteras, privilegia et earum quamlibet transsumi et in publicam instrumenti formam redigi cum apposicione decreti et nostri appensione sigilli et alias talibus modo et forma, quod eis in iudicio et extra, ubi opus foret, tanquam veris originalibus plena et integra indubitataque fides adhibere posset et valeat, disponeremus et disponi mandaremus et decerneremus. Quarumquidem litterarum tenor de verbo ad verbum et primo cittacionis, de qua supra fit mentio, sequitur et est talis:
[następuje mandat z 5 maja 1436 - zob. pozycje poprzednią].
[k. 102] Sequitur tenor privilegii ducis Secundi Premisles:
[następuje dok. księcia Przemysła II z daty: Kalisz, 31 grudnia 1283 - KDW I nr 530].
[k. 102v] Sequitur tenor privilegii Wladislai regis Polonie:
[następuje dok. księcia Władysława Łokietka z daty: Kalisz, 30 grudnia 1299 - KDW II nr 828].
[k. 104v] Sequitur tenor privilegii regis Casimiri:
[następuje dok. króla Kazimierza Wielkiego z daty: Kalisz, 29 marca 1350 - KDW III nr 1294].
[k. 105v] Nos igitur Joannes de Elgoth decretorum doctor, canonicus et officialis memoratus, peticioni dicti fratris Pauli ordinis Sancti Spiritus, procuratoris predicti, utpote iuri et racioni consone annuentes attendentesque, quod iusta petentibus non est denegandus assensus, dictis litteris nobis sic, ut premittitur, exhibitis et presentatis ac se receptis ipsisque visis et diligenter inspectis, ipsas in nomine Domini presentibus scriptis transsumpsimus et transsumimus ac per notarium imperiali auctoritate publicum infrascriptum transsumi et in presentis instrumenti publici formam de verbo ad verbum, nihil ad[k. 106]dendo vel minnendo, quod facti mutaret substanciam aut variaret intellectum, redigi et exemplari et alias talibus modo et forma disponere, quod eis in iudicio et extra, ubi opus foret, ac si originales apparerent et ostenderentur, plena et indubia fides adhiberi posset et valeret, decretum nostrum et auctoritatem eisdem apponendo disponere decrevimus et mandavimus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras sive presens publicum instrumentum huiusmodi transsumptum, in se continentes sive continens, exinde fieri et per notarium imperiali auctoritate publicum nostrumque et facti huiusmodi coram nobis scribam infrascriptum scribi, publicari et exemplari mandavimus nostrique appensione sigilli iussimus communiri. Actum et datum in domo habitacionis nostre in civitate Cracouiensi sitta, sub anno nativitatis Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quarta decima, pontificatus sanctissimi in Cristo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providentia pape quarti anno ipsius sexto, die vero Lune septima mensis Maii, presentibus ibidem venerabili et circumspec[k. 106v]tisc viris, dominis Petro Schustowski preposito Sancti Floriani extra muros Cracouienses7, Laurencio de Rosprza8, Henrico Petri de Strebcze9, Stanislao Pauli de Opol3, clericis Gnesnensis, Cracouiensis et Wratislauiensis diocesium, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Nicolaus Stanislai de Kielkobiczed clericus Cracouiensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius necnon coram prefato venerabili viro, domino Joanne de Elgoth decretorum doctore, canonico et officiali Cracouiensi causarum et facti huiusmodi scriba10, quia dictorum privilegiorum exhibicioni, recepcioni, eventuum allegacioni, transsumpti presentis peticioni et eius decreto aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenotatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, ideo presentes litteras sive presens publicum instrumentum huiusmodi transsumptum in se continentes sive continens per alium fideliter ingrossatum procuravi meque hinc manu propria subscribens exinde confeci et in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis [k. 107] unacum appensione sigilli prenarrati domini Joannis officialis et de ipsius mandato speciali consignando communivi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
awg Kop. 2; Kop. 1 ma tu Serenissimi[!]
bbrak Kop. 1
ctu urywa się Kop. 2
dtak Kop. 1
1Zob. dok. poprzedni.
2Zob. dok. poprzedni.
3Notariusz Stanisław syn Pawła z Opola (z Ochodzy pod Opolem), student UJ 1420, wicekomes 1427, prokurator w konsystorzu krak. do 1465 (ZDKDK II nr 279).
4Pieczęć Przemysła II jak KDW IV tabl. XXV.
5Pieczęć Władysława Łokietka reprodukowana w: Sfragistyka, Warszawa 1960, tabl. XXXVII nr 94.
6Pieczęć Kazimierza Wielkiego jak Piekosiński, Pieczęcie, nr 440.
7Piotr syn Imrama z Chrząstowa (w powiecie pilzneńskim), student UJ 1402, kanonik krak. od 1429, prepozyt Św. Floriana na Kleparzu pod Krakowem od 1433, biskup przemyski 1435, zm. 1452 (PSB III s. 473-474; inf. dra Franciszka Sikory).
8Wawrzyniec syn Żuka z Rozprzy (w Sieradzkiem) notariusz publiczny 1390-1437, prokurator w konsystorzu krak. 1419-37 (ZDKDK II nr 213).
9Henryk syn Piotra Brzozy ze Strzelc na Śląsku, student UJ 1414, 1415, bakałarz dekretów, pisarz w konsystorzu wrocławskim 1425-27, prokurator w konsystorzu krak. do 1447 (Luschek s. 176; ZDKDK II nr 252).
10Mikołaj syn Stanisława z Kiełkowic (w Lelowskiem), student UJ 1425, bakałarz dekretów, notariusz publiczny i pisarz konsystorza krak. 1430, kanonik łęcz. 1443, kanclerz arcybiskupów gnieźn. Wincentego Kota z Dębna, Władysława Oporowskiego i Jana ze Sprowy od 1440, dziekan NMPanny w Łowiczu 1446, potem prepozyt łowicki 1456 i oficjał tamże 1475 (ZDKDK II nr 302; Acta capitulorum II nr 896, 902, 907, 911; Dok. Paul. s. 299-300).


Dokument Nr 1405
Poznań, 18 czerwca 1436
Oficjał poznański rozstrzyga spór o czynsz z Więckowic pomiędzy klasztorem dominikanów w Poznaniu a Wielborią wdową po Wojciechu z Więckowic i publikuje dokument tego ostatniego.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 28 (dawniej: Poznań - Dominikanie A 1). Pergamin 495 x 277 + 66 mm. Na pasku pergaminowym resztki pieczęci wystawcy w czerwonym wosku, w skórzanym woreczku. Z. N. jak Not. nr 158. Na odwrocie streszczenia z XV-XVIII w.

In nomine Domini amen. Nos Jacobus de Grandi canonicus ac vicarius in spiritualibus et officialis reverendi in Christo patris et domini, domini Stanislai Dei gracia episcopi Poznaniensis generalis1 notum facimus, quibus expedit universis, presentes / nostras literas sive presens publicum instrumentum inspecturis, tam presentibus, quam futuris, quomodo orta inter religiosos viros, fratres Dobeslaum priorem et suum conventum monasterii Sancti Dominici fratrum predicatorum in Poznania2 ex / una et nobilem dominam Weliboriam relictam bone memorie Alberti heredis in villa Magna Wanczkowicze Poznaniensis diocesis3 de et super duabus marcis annui census latorum grossorum numeri Polonicalis, quadraginta / octo grossos in quamlibet marcam computando, singulis annis in festo beati Martini Confessoris [11 XI] de duobus mansis agrorum de dicta villa Wanczkowicze, dictis priori et conventui prefati monasterii Sancti Dominici per possessores sive heredes dicte ville persolvendis ab altera partibus et mota fuisset materia questionis, tandem in certo termino per nos assignato, circumspectus magister Albertus de Brest procurator legittimus dictorum prioris et conventus4, de cuius procuracionis mandato nobis apud acta causarum consistorii nostri extitit plena facta fides, oblato citatorio ab auditorio nostro emanato et debite execucioni demandato, presente prefata domina Weliboria verbali proposicione facta super dictis duabus marcis annui census per bone memorie Albertum maritum suum heredem in dicta villa Magna Vanczkowicze ipsis priori et conventui testamentaliter donatis et legatis per ipsum dominum Albertum. Cuiusquidem litere donacionis et legacionis tenor sequitur de verbo ad verbum et est talis:
[następuje dok. Wojciecha z Więckowic z daty: Poznań, 12 czerwca 1431 - KDW IX nr 1267].
Cuiusquidem litere magister Stanislaus Stadnik procurator legittimus prefate domine Weliborie5, de cuius procuracionis mandato similiter per acta cause presentis nobis extitit plena facta fides, peciit copiam et terminum ad excipiendum et impungnandum ipsam literam sibia petivit assignari, quem nos assignavimus iuxta petita. Quoquidem termino sic per nos assignato adveniente, prefatus magister Stanislaus nomine procuratorio dicte domine Weliborie produxit excepciones et causas in scriptis et literam dotalicii sibi pro dote occasione nupciarum per dictum Albertum heredem in dicta villa Magna Wanczkowicze donatam sigilloque strennui militis domini Sandiuogii de Ostrorog palatini Poznaniensis et tunc capitanei Maioris Polonie generalis6 sigillatam, petens dictas excepciones et causas admitti ac literam dotalicii in suo robore conservari. Ex adverso prefatus magister Albertus Brest procurator prioris et conventus peciit tam dictarum excepcionum, quam litere dotalicii copias et terminum ad replicandum contra dictas replicaciones et causas, et ad excipiendum contra dictam literam dotalicii assignari, quem sibi assignavimus iuxta petita. Adveniente quoque dicto termino sic, ut premittitur, per nos assignato et dictis procuratoribus hincinde duplicantibus et diversas questiones facientibus, in uno termino inferius annotato, visis et diligenter inspectis ac equa lance libratis dictarum parcium iuribus, allegacionibus, munimentis et productis dictis procuratoribus citatis comparentibus et petentibus ad nostre sentencie diffinitive conclusionem prius premissa, quam tunc tulimus in scriptis, processimus et pronuncciavimus in hunc modum: interloquendo pronuncciamus, dicimus et declaramus literam donacionis super censu duarum marcarum annui census per bone memorie nobilem Albertum maritum nobilis domine Welborie relictamb prefati nobilis in hereditate Wanczkowo priori et conventui monasterii Sancti Dominici ordinis predicatorum in Poznania factas et donatas testamentaliter, prefatam dominam Welboriam ad tempus vite sue vel quousque ad vota secunda nupcii convolaverit, in suo dotalicio absque census solucione dictarum duarum marcarum conservantes, reservantes nichilominus prefatis priori et conventui omnimodam potestatem possessionis dictarum duarum marcarum annui census super dicta hereditate Wanczkowicze, super heredibus iure hereditario succedentibus, presenti nostra interlocutoria mediante, salvo iure addendi, minuendi, corrigendi etc. Lecta, lata et in scriptis pronuncciata est hec nostra sentencia die Lune XVIII mensis Iunii, hora audiencie consueta. Super quibus omnibus et singulis premissis prefatus magister Albertus Brest procurator religiosorum prioris tociusque conventus Sancti Dominici fratrum predicatorum in civitate Poznaniensi regraciatus est de iusticia et petivit parti sue desuper fieri publica instrumenta, magister vero Stanislaus Stadnik procurator nobilis Wyeliborie similiter regraciatus est de iusticia. Quequidem nostra diffinitiva sentencia nulla appellacione suspensa in rem transivit iudicatam. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas diffinitive sentencie per notarium nostrum et causarum scribam coram nobis infrascriptum scribi et publicari nostrique officialatus sigilli appensione fecimus communiri. Acta sunt hec sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quartadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno ipsius sexto et in domo habitacionis nostre penes ipsam ecclesiam cathedralem Poznaniensem sita, presentibus ibidem honorabilibus et discretis viris, dominis Bartholomeo in Obyezerze7, Paulo in Crziwin8, Paulo in Zayanczkowo9, Nicolao in Tharnowo plebanis10, Stanislao Ranczka presbitero graciali in Poznania11, Johanne in Brodnicza12 et Michaele de Crobya vicariis Poznaniensis diocesis13, testibus circa premissa.
[Z. N.]c-d
Et ego Jacobus Stanislai de Cowalewicze clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius14 et coram prefato venerabili viro, domino Jacobo de Grandi canonico necnon vicario in spiritualibus et officiali Poznaniensi causarum et cause presentis scriba, quia predictis sentencie interlocutorie pronuncciacioni et leccioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, sed aliis occupatus negociis per alium fideliter scribi procuravi, me quoque hic manu propria subscribens in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et conswetis unacum appensione sigilli officiolatus prenominati domini Jacobi vicarii in spiritualibus et officialis, de sciencia ipsius speciali et mandato consignavi, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum
.
anastępuje skreślone terminum Or.
btak Or., zamiast relicte
c-dinną ręką Or.
1Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
2Przeor dominikanów pozn. Dobiesław skądinąd nie znany.
3Więckowice (W. Nowe, Wielkie) par. Niepruszewo, na pn.-wsch. od Buku (Koz. 3 s. 387). Wojciech wyst. 1411-31, zm. 1433/34, jego żona Wielboria 1431-36 (KDW IX nr 1267, 1350, tutaj).
4Wojciech Brest bliżej nie znany (z Brześcia?) był prokuratorem w konsystorzu pozn. jeszcze 1460 (Acta capitulorum II nr 575).
5Stanisław Stadnik jako prokurator w konsystorzu pozn. wyst. od 1428 (Acta capitulorum II nr 1002).
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1381/2. Jego dok. skądinąd nie znany.
7Objezierze, wieś par. na pd.-zach. od Obornik (Koz. 2 s. 527). Pleban w l. 1420-50, Bartłomiej Kiełbasa z Tymieńca (w Kaliskiem), nie żył już 1452 (KDW VIII nr 889/12).
8Krzywiń, miasto w powiecie kościańskim. Pleban Paweł wyst. także 1425, 1435, 1436, 1438 (SHGPoz. II s. 510).
9Zajączkowo, wieś par. na pn.-wsch. od Pniew (Koz. 3 s. 440). Pleban Paweł skądinąd nie znany; w 1446 r. plebanem był już Wojciech (Now. II s. 464).
10Tarnowo Podgórne, wieś par. na pn.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 317, 5 s. 405; Now. II s. 372). Pleban Mikołaj skądinąd nie znany.
11Ksiądz Stanisław Rączka wyst. w Poznaniu także 1433 (KDW IX nr 1313/6).
12Brodnica, wieś par. na pn.-zach. od Śremu (SHGPoz. I). Wikariusz Jan skądinąd nie znany.
13Krobia, miasto biskupów pozn. w powiecie kościańskim. Wikariusz Michał nie zidentyfikowany.
14Kowalewice par. Chociszew w Łęczyckiem. Jakub syn Stanisława, student UJ 1434 (z "Kowalewa"), notariusz publiczny admitowany w diecezji pozn. 1434, pisarz przy arcybiskupach gnieźn. do 1491, dziekan łęcz. 1455, kanonik uniejowski 1459, oficjał łowicki (Not. nr 158).


Dokument Nr 1406
Kraków, 21 czerwca 1436
Król Władysław III poleca staroście generalnemu Wielkopolski uwolnić wszystkie zajęte dobra i rzeczy synów Andrzeja Ciołka.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania I/1 (Księga radziecka pozn. z lat 1398-1444), k. 95 (s. 188). Wpis 6 października 1438 (wg Or.).
Wyd.: ARP I nr 131 (z błędnie odczytaną datą roczną: 1433, co dało rozwiązanie: 18 czerwca 1433).
Uw.:W tej samej sprawie zob. list tegoż z 6 października 1436, niżej, nr 1411.

a-b
Spectabili et nobili Raphaeli de Goluchowo subccamerario Calissiensi et capitaneo Maioris Polonie generali dilecto
1.
Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Magnifice, sincere nobis sincere dilecte! Dum alias cum tua sinceritate cete(ri)sque potioribus Regni consiliariis circa festum sancti Stanislai [8 V] proxime p(r)eteriti pro convencione servata fuissemus congregati2, adeant et filius spectabilis viri et militis nostri Andree Czolek de Zelechowo olim capitanei Maioris Polonie generalis3 exponendo, quomodo certe res sibi et suis fratribus per ipsorum progenitorem derelicte per creditores arrestate fuissent. Visum fuit eatenus omnibus sic congregatis, quatenus pro ipsorum rerum exarresto, ut hoc ipsum ius terrestre petit et requirit, per expressum fuisset per nos attemptatum et commissum per literas speciales, quas tua nobilitas licet habuit, ut audivimus, execucionem minime demandat. Ne eatenus preiudicium predictis pueris fieri videatur, qui et ipsis iuribus incorporati reputantur, requirimus ipsam tuam nobilitatem, quatenus efficias, ut bona ipsorum et res, quecumque sic per quascumque personas arrestate exarrestantur iuxta literas in eadem convencione emanatas, etsi qui creditores pretendant iniuriam, ab eisdem iusticiam in eorum districtibus requirant et habebunt expeditam. Datum Cracouie feria quinta ante festum sancti Johannis Baptiste anno Domini Mo CCCCXXX VIo4.
Ad relacionem magnifici Nicolai de Michalowo castellani Crac(ouiensis)5.
a-bna końcu listu Kop.
1Rafał z Gołuchowa (koło Kalisza) i z Obiechowa, podstoli pozn. 1426, podkomorzy kal. 1436, starosta generalny Wlkp. 1436-39, starosta odolanowski, zm. 1442/43 (Spisy wlkp.; WSB s. 615).
2Majowy zjazd 1436 r. (gdzie?) skądinąd nie znany?
3Andrzej Ciołek, zob. wyżej, nr 1381/1. Niniejszy list stanowi pierwszą wzmiankę o jego śmierci; data w Spisach wlkp. nr 624 pomylona, powinna brzmieć 21, nie 7 czerwca 1436.
4Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Mikołaj z Michałowa i Kurozwęk, zw. Białuchą, kasztelan wojnicki 1399, wojewoda sandom. 1410, kasztelan krak. 1430, starosta sier., krak., zm. 1438 (PSB XXI s. 123-126; Spisy młp.).


Dokument Nr 1407
Trzemeszno, 19 lipca 1436
Arcybiskup gnieźnieński zatwierdza statuty klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 75. Pergamin 717 x 468 mm, zakładka obcięta, poprzecierany i przedarty na złożeniu. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie obszerna inskrypcja o potwierdzeniu postanowień dokumentu, dokonanym podczas wizytacji klasztoru przez arcybiskupa gnieźn. Zbigniewa Oleśnickiego dnia 2 marca 1483. Z. N.: Na jednym stopniu litera P. Sygnatura: Scrinio 3 R (XVIII w.).

//aIn nomine Domini amen. A//d perpetuam rei memoriam. Et si gesta humana pro comodo temporali cum tempore perituro tanto solicitudinis studio ordinantur, ut in futurum illibata perseverent, / quanto magis ea necesse est, posterorum noticie comendare, per que animabus in eternum victuris fructus speratur salubrior provenire. Proinde nos Albertus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas, ad universorum, tam presencium, quam futurorum, quorum interest, noticiam / deducimus per hec scripta, quomodo, cum ad monasterium Tremeschnensem canonicorum regularium ordinis beati Augustini nostre diocesis causa visitacionis exercende descendissemus et ibidem officium visitacionis huiusmodi, prout ad nos pertinuit, exequentes, de statu monasterii et observancia regulari, / tam in capite, quam in membris, diligentem inquisicionem faceremus, venerabilis et religiosi fratres Peregrinus prepositus1, Martinus prior2 ceterique fratres de conventu predicti monasterii Tremeschnensis, certas literas tenoris infrascripti, quasdam constituciones et ordinaciones per ipsos capitulariter congregatos pro statu dicti monasterii et reformacione personarum ipsius conclusas et conceptas in se continentes coram nobis exhibuerunt, petentes ipsas per nos ratificari, aprobari et confirmari in omnibus suis clausulis, articulis atque punctis. Quarumquidem constitucionum tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. prepozyta trzemeszeńskiego Peregryna z daty: Trzemeszno, 21 stycznia 1436 - wyżej, nr 1395].
Nos igitur Albertus archiepiscopus et primas prefatus, visis et intellectis omnibus et singulis constitucionibus et ordinacionibus predictis in suprascriptis literis contentis et descriptis ipsisque per nos unacum nonnullis venerabilibus fratribus nostris de capitulo Gneznensi ac certis doctoribus et magistris aliisque iurisperitis, nobiscum in huiusmodi visitacionis officio agentibus, diligenter recensitis, constituciones suprascriptas tamquam racionabiles et pro statu regulari dicti monasterii utiles caritatisque et pacis, dulcedinis nutritivas in omnibus suis articulis, punctis, clausulis et sentenciis auctoritate nostra ordinaria approbavimus, ratificavimus et confirmavimus ac ex certa nostra sciencia approbamus, ratificamus et confirmamus in Dei nomine per presentes, decernentes eas robur obtinere perpetue firmitatis. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras ratificacionis et confirmacionis literas scribi et per notarium publicum infrascriptum subscribi et publicari nostrique maioris sigilli appensione mandavimus communiri. Actum et datum in choro ecclesie monasterii Tremeschnensis predicti, die Iovis decima nona mensis Iulii anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto, indicione quartadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno sexto, hora quasi vesperorum, presentibus reverendo in Christo patre, fratre Johanne episcopo Naturiensi, suffraganeo nostro3 necnon venerabilibus et honorabilibus fratribus nostris Johanne decano4, Johanne cantore5, Johanne cancellario6, magistro Thoma de Strzampino decretorum doctore, canonico Gneznensibus7, Philipo decretorum doctore, custode Curzelowiensi8, Bodzantha canonico Lanciciensi9, magistro Hermanno in Chelm10 et Derslao de Graboschow parrochialium rectoribus ecclesiarum11 nostre diocesis Gneznensis, testibus circa premissa.
[Z. N.] Et ego Petrus Jacobi de Radzimino clericus Plocensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius12 et facti huiusmodi coram prefato reverendissimo in Christo patre et domino, domino Alberto sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primate scriba, quia predictarum literarum exhibicioni, confirmacionis peticioni, confirmacioni et ratificacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum dictas constituciones ipsarumque confirmacionem et ratificacionem in se continens, manu mea propria scriptum et subscriptum exinde conficiens, in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli maioris memorati reverendissimi in Christo patris, domini Alberti archiepiscopi et primatis consignavi, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał wysokości połowy tekstu Or.
1Zob. wyżej, nr 1395/1, 2.
2Zob. wyżej, nr 1395/1, 2.
3Jan syn Jana, franciszkanin, biskup tytularny Natury (Athyra) w Tracji od 1434, sufragan gnieźn. 1436-41, 1447-68, włocławski 1444, zm. 1468/69 (P. Czaplewski, Tytularny episkopat w Polsce średniowiecznej, Roczniki PTPN 40, 1914, s. 149-152).
4Jan z Czechla, zob. wyżej, nr 1389/8.
5Jan syn Arkembolda z Brzostkowa (wieś par. na pn. od Żerkowa) kanonik gnieźn. 1411, kantor 1415, wikariusz kapitulny gnieźn. 1436, oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1440, zm. 1460 (Kor. I/2 s. 102-103, 245-250).
6Jan syn Pawła z Kozichbród (koło Raciąża na Mazowszu), sekretarz biskupa krak., potem arcybiskupa gnieźn. Wojciecha Jastrzębca, kanonik krak. 1424-43, kanclerz kapituły gnieźn. 1428, zm. 1451 (Kor. II s. 321; Cracovia artificum, Supplementa 1433-1440, Kraków 1988, s. 30-31).
7Tomasz Strzępiński, zob. wyżej, nr 1388/9.
8Dr Filip kustosz kurzelowski wyst. także 1437 (niżej, nr 1427/8), 1439 (KDW V s. 629) i 1441 (Acta capitulorum II nr 1112).
9Bodzęta może ident. z B. z Jankowa kanonikiem gnieźn. 1434, wyst. jako kanonik łęcz. również 1440 (Acta capitulorum II nr 365; KDW V nr 547), zob. też niżej, nr 1483/6.
10Chełm, zapewne Chełmno, wieś par. arcybiskupów gnieźn. w powiecie łęcz. (Zajączkowscy, Materiały, I s. 42). Pleban Herman skądinąd nie znany.
11Graboszewo, wieś par. na pd.-zach. od Słupcy (Koz. 3 s. 598, 4 s. 262). Ksiądz Dziersław (wg Kozierowskiego syn Michała Bardzkiego z G., pleban w G. 1433) wyst. także 1436 (Roty II nr 1239); 1439 wyst. jako pleban w Krobi i zarządca arcybiskupiego Opatówka (niżej, nr 1480/4).
12Piotr zapewne z Radzimina w powiecie sąchockim na Mazowszu, notariusz publiczny skądinąd nie znany, może ident. z Piotrem Lubą z R. kanonikiem płockim 1443-67, kanclerzem biskupa płockiego 1464 (Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka, wyd. S. M. Szacherska, t. I, Warszawa 1975, s. 210).


Dokument Nr 1408
Kalisz, 11 sierpnia 1436?
I. N. Testament mieszczanina kaliskiego Mikołaja Gałki.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 54-55.
Uw.:Elementy datacyjne dok. nie przystają do siebie. Z 1436 r. zgadza się tylko 6 rok pontyfikatu papieża Eugeniusza IV, indykcja 3 wypadała w tym pontyfikacie tylko na rok 1440, 11 sierpnia przypadało w 1436 r. na sobotę, nie na niedzielę.

In nomine Domini amen. Sub anno a nativitate eiusdem MoCCCCoXXXVIo, indicione tercia, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Ewgenii divina providencia pape quarti anno sexto, die vero Solis Augusti XI mensis, in domo habitacionis circumspecti et providi Nicolai Galca civis in Calis, Gneznensis diocesis1, in circulo et ex opposito institarum alias bankorum mercatorum sita, constitutus personaliter idem Nicolaus Galca, licet langwens corpore, mente tamen per omnia sanus et compos existens racionis, attendensque, nil prestancius censeatur, quam desideriorum celestium construere fundamenta et eternarum contemplacionum eaque sibi credita sive dispensanda in pios effundere usus, non seductus neque aliquo colore doli aut fraude nota circumventus, sed de sui animi bona deliberacione, LX marcas monete et numeri Regni Polonie, XLVIII grossos marcam in quamlibet computando, videlicet XV pro collegiata Sancte Marie, XV Sancti Nicolai et XV ad Sanctum Stanislaum in Kalis et XV Sancti Spiritus hospitale ante Kalis predictam, dedit et donacione [s. 55] irrevocabili inter vivos fieri consweta donavit super domus sue sorte predicta integra, plena et totali, dictas Sancte Marie ecclesiam et vicar(ios) in XV, Sancti Nicolai XV, Sancti Stanislai XV in Kalis et XV Sancti Spiritus ante Kalis, ecclesias in veros dominos exnu(n)c ponens et heredes. Cuiusquidem testamenti et sue predicte voluntatis ultime executores honorabiles dominos Albertum Galca2, Johannem Kyndo3 et Petrum Bekel vicarios canonicales4 et altaristas in ipsa Sancte Marie collegiata ecclesia, absentes tanquam presentes, deputavit, posuit et nominavit, predictis Sancti Nicolai in Kalis et Sancti Spiritus ante Calis prepositis et eorum fratribus universitatique dictorum vicariorum Sanctiquoque Stanislai ac divis sancti Francisci minoribus fratribus se comittens et, ut pro eo in divinis agerent, memoriam salutarem attente supplicans et devote volensque ac dictos prepositos cum suis fratribus pro tempore existentibus et universitatem vicariorum fratresque conventuales Sancti Stanislai sepenom(in)atos obligans, ut post diem sui obitus pro sua suorumque progenitorum ac aliorum sui generis amicorum salute animarum, annis singulis aniversarium, puta vigilie cum missa pro defunctis cum solempnitate et vociferacione in qualibet ecclesiarum predictarum peragatur temporibus eviternis. Super quibus omnis et singulis premisssis dictus Nicolaus Galca a me notario publico infrascripto sibi necessaria instrumenta fieri et confici peciit et supplicavit. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, mense, die, hora, loco, quibus supra.
1Mikołaj Gałka zapewne ident. z rajcą kal. wyst. 1423-25 i 1435 (KDW VIII nr 976; GKal.).
2Wikariusz Wojciech Gałka, może syn Mikołaja (j. w.), wspomniany jako altarysta u NMPanny w Kaliszu także 1433 (KDW IX nr 1378/7) oraz 1439 (niżej, nr 1474/7).
3Obydwaj wikariusze wyst. także 1439 (KDW V nr 633).
4Obydwaj wikariusze wyst. także 1439 (KDW V nr 633).


Dokument Nr 1409
Trzemeszno, 15 sierpnia 1436
Prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie nadaje rolę nad jeziorem wsi Lubiń Maciejowi z Wylatowa.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. nr 76. Pergamin gruby, 356 x 198 mm, zakładka odcięta, plamy rdzy i drobne dziurki. Nacięcia po dwu paskach do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 6 + N i informacje o treści (XV-XVIII w.).

//aIn nomine Domini amen.// Quoniam mundus diversis casibus cottidie variatur, ideo cuncta agencia, ne simul labantur cum / perituro tempore, necesse est testimonio litterarum comprobari atque posterorum noticie transmitti. Quapropter nos Peregrinus / divina providencia prepositus monasterii Trzemeschnensis1 notum facimus universis presentibus et futuris, istorum noticiam habituris, / quomodo capitulariter de unanimi et expresso consensu concanonicorum nostrorum, deliberantes cupientesque nostros perpetuos census augeri, partem agri nostri, qui sistit et iacet inter limites et wlgariter copcze ville monasterii Mogilnensis dicte Chelpscho2 et inter nostrumb lacum ville Lubyen3 in latitudinem, in longitudinem autem sumit inicium a lapidibus Szale4 et a luto, wlgariter male blothco, non recte ex opposito, sed tenendo per viam ad dextram manum versus lacum sicque protenditur usque ad torrentem Szydowka5 dividentem alterum agrum nostrum, cuius eciam medietatem torrentis, et nos alteram, habebit unacum pratis in finibus suorum agrorum sitis, vel in futurum parandis. Ita tamen, ut nullam iurisdicionem habeat lacus nostri et alte arundinis pro feno seccari non consweto. Hanc igitur partem agri nostri iam nominati et limitati vendidimus et vendimus pro duodecim marcis comunis monete circumspecto viro Mathie nostro civi fideli in Welathow, cognominato Szestrzenecz6 et suis posteris seu liberis, perpetuo possidendum cum nostra ac capituli nostri voluntate et consensu, alteri nostro homini de eodem nostro opido vel villa vendendum, aligenandum, donandum, comutandum, non tamen in eodem licebit sibi kmethonem vel ortulanos locare, sed per se vel per posteros colere. Ita tamen, quod quolibet anno ad festum sancti Martini [11 XI] de eodem agro et prato, vel pratis, pro censu et decima tenebitur solvere viginti grossos comunis monete. Iura autem, que nunc sunt et in posterum oriri poterint, pro dominio nostro reservamus. Et ut hec vendicio et nostre protestacionis recognicio rata et firma permanea(n)t, presens privilegium nostro appenso sigillo fecimus roborari. Datum et actum in Trzemeschna feria quarta in die Assumpcionis Marie sub anno Domini millesimo quadricentesimo tricesimo sexto, presentibus hiis testibus: domino et fratre Simone concanonico regulari7, fratre Nicolao converso, magistro coquine8, Nicolao de Pyąthek notario9, nobili Jacobo heredi de Czena10 et aliis quampluribus fidedignis etc.
ainicjał wysokości 8 wierszy Or.
btu słowo agrum, podkropkowane na znak kasacji Or.
1Peregryn prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 1395/1.
2Chabsko (Chełbsko) par. Mogilno, na pd.-zach. od Mogilna (Koz. 1 s. 36).
3Lubiń (Lubień) par. Trzemeszno, na pn.-wsch. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 147, 4 s. 471-472). Wieś leżała nad Jez. Popielewskim, które swym pn. krańcem sięgało zapewne gruntów Chabska.
4Żałe (Żale?), obiekt wspomniany także 1423 i 1565 (Koz. 1 s. 388, 5 s. 566).
5Strumień Żydówka potwierdzony także 1423 (Koz. 5 s. 566-567), zapewne jeden z dziś bezimiennych cieków w tej okolicy.
6Wylatowo (Wielatowo) miasteczko należące do klasztoru trzemeszeńskiego, na pd. od Mogilna (Koz. 1 s. 352), koło Chabska. Maciej Siestrzeniec skądinąd nie znany.
7Kanonik Szymon z Trzemeszna może ident. z nie żyjącym już 1440 Szymonem prepozytem z Góry (MPH V s. 827).
8Konwers Mikołaj nie zidentyfikowany.
9Notariusz Mikołaj z Piątku (którego?) nie zidentyfikowany, por. z bakałarzem Mikołajem Piątkiem wyst. 1425 (KDW VIII nr 1017/5).
10Cienia, zapewne Cienia Wielka par. Gruszczyce w Sieradzkiem. Dziedzic Jakub wyst. także przy prepozycie trzemeszeńskim 1439 (niżej, nr 1482/5).


Dokument Nr 1410
Oborniki, 29 września 1436
Wierzbięta wójt obornicki nadaje grunty pod Obornikami kościołowi Św. Ducha tamże.
Kop.: Poznań, AAP, CP 15 (Liber beneficiorum dioec. Posn. z. XVI w.), k. 161v-162v.
Wyd.: Księga uposażenia diecezji poznańskiej z roku 1510, Poznań 1950, s. 250-251 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam sempiternam. Nam dum vivit litera, vivit ratio literae commissae, cuius assertio nutrit memoriam et labiles eius perpetuas mansiones. Proinde nos Wirzdianthaa advocatus hereditarius Oborniczensis1 significamus tenore praesentium, quibus expedit universis praesentibus et futuris, noticiam praesentium habituris, quomodo cupientes capellae nostrae Sancti Spiritus ante Oborniki fructus, redditus, census et adventionesa universas amplificare et usus uberiores eiusdem capellae dilatare visaque diligentia et congrue regimine animarum necnon vita laudabili honestaque fama honorabilis viri, domini Andreae rectoris parochialis capellae2 eiusdem damus, donamus, dotamus, resignamus et conscribimus eidem nostrae capellae, ut redditus amplificarentur domini Andreae iam dicti et eius successorum perpetue et aeviterne, agrum circa viam iacentem, quae via ducit in Gołaszyno3 in parte dextra, incipiens a paludineto, alias od smuga, quod paludinetum iacet non remote et quasi retro molendinum, quod Klonek nuncupatur4, usque ad granicies sive metas Goła[k. 162]szynenses, in alia autem parte ab eadem via, qua in Golaszyno tenditur, usque ad viam, quae ducit, seu qua tenditur in Maniewo5. In quoquidem agro, ut praemittitur, idem dominus Andreas rector iam dictae capellae Sancti Spiritus et sui successores potest et possunt hortos aedificare sibi, quot placuerit, et hominibus, qui sibi census solverent et darent annuatim, potest ipse et eius successores aeviternarea et perpetue resignare munimine mei sigilli ac proprii concessiones ac literas super eosdem hortos roborare. Praesertim idem dominus praenominatus Andreas (pro seb) et pro suis successoribus saltim ecclesiae iam dictae rectoribus potest hortum eligere sibi, qui placuerit, conservare et aedificare. Damus etiam et conscribimus ac resignamus eidem nostrae capellae et rectoribus eiusdem, quicunque fuerit, ad suorum censuum applicationem agrum iacentem circa Starawiesz6, in Golaszyno eundo, in parte dextra iuxta viam areis hortulanorum pro aedificandis, si quos ipsum et suos successores habere contingat, incipiens a villa iam dicta usque ad paludinetum, a quo horti habent ceptum, ad aliam vero partem in longitudine ad monticulum arenosum fere per duo stadia aut per tertium dimidium, similiter perpetue et aeviterne. Damus etiam eidem capellae nostrae ac rectoribus eiusdem margulam agri iacentem inter agros hospitalis ex una et Joannis Otharski7 ac aliorum vicinorum agrorum, partibus ex altera, reddituum similiter pro augmento eiusdem capellae rectorum perpetue et aeviterne. Haec enim data, commissa, elargita, resignata et conscripta, ut robur perpetuum obtineant et a nobis ac successoribus atque posteris nostris praesentibus et futuris rate et grate ac pacifice et firmiter serventur et teneantur, sigillum nostrum praesentibus iussimus subappendi [k. 162v] atque praesentem literam munimine nostri sigilli mandavimus roborare. Actum et datum in Oborniki die sabbato ipso die sancti Michaelis Archangeli sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto etc.
atak Kop.
bbrak Kop.
1Wierzbięta z Tuczęp (par. Kamionna, na pd.-wsch. od Międzychodu) wyst. od 1418, od 1430 wójt dziedziczny w Obornikach, mieście królewskim w powiecie pozn. (mąż dziedziczki wójtostwa, Anny), wyst. jeszcze 1443 (SHGWlkp.; KDW IX nr 1227/1, 6).
2O kaplicy i szpitalu Św. Ducha w Obornikach zob. Now. II s. 657-658. Prepozyt (pleban) Andrzej wyst. także 1435, 1445, 1452, 1454 (SHGWlkp.).
3Gołaszyn par. Oborniki, na pd.-wsch. od Obornik (SHGPoz. I).
4Młyn Klonek zapewne w Starej Wsi koło Obornik (Koz. 3 s. 243, 8 s. 114).
5Maniewo par. Radzim, na pd.-wsch. od Obornik i Gołaszyna (Koz. 2 s. 443).
6Stara Wieś, osada dziś nie istniejąca koło Obornik (Koz. 3 s. 243), na gruntach której powstał szpital (Now. II s. 657). Por. też KDW IX nr 1321/7.
7Jan Otarski (Ocharski?) nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1411
Łęczyca, 6 października 1436
Król Władysław III nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski uwolnić zajęte dobra i rzeczy synów Andrzeja Ciołka.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania I/1 (Księga radziecka pozn. 1398-1448), k. 95 (s. 188). Wpis 6 października 1438 (wg Or.?).
Uw.:W tejże sprawie zob. też wyżej, nr 1406.

a-b
Magnifico Raphaeli de Goluch(o)wo subcamerario Calissiensi et capitaneo Maioris Polonie, sincere nobis dilecto
1.
Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Magnifice, sincere nobis dilecte! Iam iteratis vicibus de consilio nostrorum consiliariorum tibi commisimus, ut res et bona magnifici Andree Czolek olim capitanei Maioris Polonie nobis dilecti in civitate Poznaniensi arrestata exarrestare et pueris dicti magnifici Andree Czolek2 restituere deberes tamquam orphanis, ex quo non subiacent arrestacioni, cum nullus possessionatus arrestacioni subiaceat, sed de bonis suis unicuique creditori respondere tenetur, tu autem, nescimus qua intencione, dictas res hucusque permisisti teneri in arrestuc mandatorum nostrorum in derisum. Et ecce iterum ad querelas et ad proposicionem dictorum puerorum lamentabiles, de consilio prelatorum et baronum nostrorum nobiscum hic existencium conclusimus, ut dicta bona et res taliter arrestata dictis pueris, contradictione quavis non obstante, restitui debeant et exarrestari. Mandamus tibi igitur vicibus iteratis finaliter habere volentes, quatenus dicta bona et res exarrestare et libere dictis pueris restituere debeas. Quam primum tum presentibus fueris requisitus, excusacione quavis non obstante, alias oporteret nos providere de remedio tali, quod in posterum nostra mandata in maiori quam nunc pondere per te observentur. Datum Lancicie feria tercia proxima ante festum sancti Laurencii anno Domini millesimo CCCCo XXXVIo3. Ad relacionem magnifici Johannis de Coniczpole R(egni) P(olonie) c(ancellarii)4.
a-bna końcu listu Kop.
cO tej nietypowej formie ablativus singularis zob. Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce, t. I. s. 773
1Zob. wyżej, nr 1406. O wykonaniu mandatu królewskiego zob. ARP I nr 131.
2Zob. wyżej, nr 1406. O wykonaniu mandatu królewskiego zob. ARP I nr 131.
3Data zgodna z itinerarium królewskim.
4Jan Koniecpolski, zob. wyżej, nr 1394/5.


Dokument Nr 1412
Ciążeń, 22 października 1436
Biskup poznański zatwierdza i publikuje statuty kolegiaty w Środzie.
Kop.: 1. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa j. w., nr 1381), s. 332-334; 2. Tamże rkps 9176 (Księga j. w.), s. 267-270.

Nos Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram accedentes presenciam honorabiles domini decanus et canonici ecclesie Sancte Marie collegiate Sredensis, nostre diocesis Poznaniensis2, exposuerunt, qualiter dudum quedam statuta fraterna racionabilia collegii sui de unanimi consensu ipsorum pro regulacione vite, morum et status ipsorum, vestigiis aliarum ecclesiarum collegiatarum inherentes, nulli persone spirituali et seculari directe vel indirecte contraveniencia, fecerunt, ordinaverunt, laudaverunta et votis singulis approbaverunt approbataque et laudata per multorumb decursus annorum inconccusec et inviolabiliter tenuerunt, habuerunt et observaverunt, qued tunc coram nobis produxerunt, petentes nos cum debita instancia, quatenus auctoritate nostra ordinaria, prout ad officium nostrum pertinet pastorale, dicta statuta ipsorum racionabilia et nulli derogancia confirmari, auctorisarie et approbari dignaremur. Nos itaque eorum peticionibus tamquamf iustis iuri et racioni consonis favorabiliter annuentes, prius visis dictis statutis et constitucionibus predictorum canonicorum Sredensium et diligenter awscultatisg et comperientes non nisi solam ex ipsis regularitatemh fraternam et consuetudinemi laudabilem emergeri nullique persone in omnibus punctis ipsorum derogare, tamquamf bene et racionabiliter confecta, approbamus, confirmamus et ratificamus approbataque per nos et confirmata, universis et singulis prelatis et canonicis dicte ecclesie collegiate Sredensis nuncciamusj, ne aliquis in premissis ignoranciam pretendere valeat quomodolibet in futurum aliqualem, sed ne forte quispiam dictorum canonicorum datus in sensum reprobum fortasse temeritate propria statutisk et constitucionibus premissis nostra confirmacione non attenta velit contravenire vel ipsa impugnare seu in malum communitatis predicte machinari, addicimus penam auctoritate predicta ordinaria, videlicet quod quocienscumquel et quandocumque aliquis ex dictis fratribus prelatus aut canonicus dicti collegii Sredensis temeritate propria et non ex levitate humana aliquo statuto predicto per nos sic, ut prefertur, confirmato contravenerit [s. 268] aut ipsum seu ipsa in toto vel in parte contempserit seu villipenderitł et de eo sufficienter coram capitulo probatum fuerit, tociens a voce capituli et loco ac refeccionibus cottidianism segregetur et omnino alieneturn tamdiu, quousqueo condignam per capitulum sibi impositam penitenciam egerit. Quod si, quod absit, tam pertinax fuerit, quod nolueritp se subicereq correcioni et penitencie capituli predicti, extunc licitum sit dictis prelatis et canonicis dictum pertinacem fratrem per unius anni spacium a dictis quottidianis distribucionibus et voce in [s. 333] capitulo dicta nostra auctoritate suspendi. Et si in dicta pertinencia per unum annum permanserit, eo facto ipsum declaramus tenore presentium fuisse et esse per unum. Et ut ipsa nostra statutorum predictorum confirmacio semper robur perpetue firmitatis obtineat et nunquamr valeat commutaris quoquomodo, ipsa statuta presenti nostre confirmacioni fecimus inseri, quorum tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
In primis statuimus et laudamus, quod secreta in capitulo nostro fieri consuetat quispiamu frater nostre comunitatis non audeat revelare alicui persone amicabili vel hostili sub pena periurii. Item statuimus, quod quilibet frater nostre comunitatis ad quamcumque deveneritv dignitatem ecclesiasticam, iuxta posse suum teneatur promovere dictam nostre comunitatis fraternitatem. Item statuimus et hoc statutum strictissime servare volumus, quod nullus canonicus fraternitatis nostre audeat aliquem de fratribus nostris vel aliquos coniunctim autw divisim aliquo iure vexare seu quovismodo molestari pro suis iniuriis, nisi prius proposicione facta coram fratribus sibi de iusticia prestanda. Item statuimus donaciones in comune fratrum porrectasx in omnibus punctis salvas, ratas atque gratas per omnia per quemlibet fratrem absque omni contradiccione plene et irrevocabiliter permaneriy atque servari. Item volumus et statuimus, quod ordinacionibus et statutis in privilegio [s. 269] nostre comunitatis contentis in nullo aliquis fratrum z-audeat contravenire-aa verbo vel facto per se vel quempiamab, sed pro rato et grato eas sit astrictus servare sub pena principali. Item statuimus, quod quilibet fratrum pro bono comunitatis requisitus ac deputatus tenetur omni occasione proculmota esse promptusac et paratus ad equitandumad stante sua sanitate et possibilitate ad hoc negocium. Item statuimus, ut nullus ab ecclesia se absentatus nec aliquis in minoribus constitutus ordinibus requirat cottidianasae distribuciones a fratribus presentibus, nisi favore speciali ad hoc eorum accedente. Item statuimus, ut quilibet canonicus non nisi infra divina superpiliciatus in ecclesiam introeat sub pena quatuor grossorum. Item statuimus, ne aliquis fratrum presumat se efferre in locacione et locucioneaf in capitulo consiliorum, nisi secundum voces et quod singuli fratres iuxta senitum ipsorum in ecclesia, in stallo et in capitulo sedeant et stent nec alter [s. 334] alterius locum usurpare presumat. Item statuimus iuxta statuta provincialia, quod quilibet canonicus de novo recipiendus, antequam ei stallum et vox in capitulo assignetur, corporaliter prestet iuramentum, quod consilia capituli et secreta non audeat revelare ad eorum dampnum et preiudicium ac gravamen, et ipsa iura et consuetudines racionabiles ac constituciones per fratres approbatas bona fide servabit, et antequam ab eodem et quolibet recipiendo canonico prestitum fuerit huiusmodi iuramentum necnon stallum in choroag et vox in capitulo sibi assignetur, in fructibus prebende sue et in refectionibus quitquid percipere minime teneatur.
Quequidem statuta premissa per nos sic, ut premittitur, approbata et confirmata in suis omnibus punctis et clausulis, nichilominus ad maiorisah ecclesie predicte Sredensisai utilitatis incrementum addicionem ipsorum statutorum nobis in [s. 270] posterum reservamus. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras confirmacionis et approbacionis litteras scribi nostrique appensione sigilli iussimus comuniri. Actum et datum in Czanszynaj3 feria secunda ipso die sancti Seueri Episcopi anno Domini ak-Mo CCCC XXXVIo-a1, presentibus venerabili et discretis viris, dominis Nicolao Czotczaniam canonico Poznaniensi et curie nostre cancellario4, Nicolao Nicolaian de Swetothyao5 et Stanislao Viti de Cleczssko notariis6, testibus circa premissa etcan.
alaudarunt, forma ściągnięta Kop. 1
bmultos Kop. 2
cinconcusse Kop. 2
dqui Kop. 2 auctorizari Kop. 2
ftanquam Kop. 2
gauscultatis Kop. 2
hreglaritatem Kop. 2
iconswetudinem Kop. 1
jnunciamus Kop. 2
kstatus Kop. 2
lquociencumque Kop. 2
łvilipendat Kop. 2
mquottidianis Kop. 1
nalenetur Kop. 2
oquociens Kop. 2
pvoluerit Kop. 2
qsubiccere Kop. 2
runquam Kop. 2
simmutari Kop. 2
tconsweta Kop. 2
uquispyam Kop. 2
vrevenerit Kop. 2
wvel Kop. 2
xporectas Kop. 2
ypermanere Kop. 1
z-aacontravenire audeat Kop. 2
abquempyam Kop. 2
acpromtus Kop. 2
adequendum Kop. 2
aequottidianas Kop. 1
afloqucione Kop. 2
agcoro Kop. 2
ahnastępuje dicti Kop. 2
aiSrzedensis Kop. 2
ajCzamszim Kop. 1
ak-almillesimo CCCC tricesimo VIIo Kop. 1
veneralibus Kop. 2
amCzothczani Kop. 2
anbrak Kop. 2
aoSwetothky Kop. 2
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1388/6.
2O fundacji kolegiaty w Środzie Wlkp. zob. KDW VIII nr 939 i 978 oraz KDW V nr 491.
3Ciążeń, miasto biskupów pozn. na pn.-wsch. od Pyzdr.
4Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
5Zapewne Mikołaj Kot ze Świekotek, zob. wyżej, nr 1401/19.
6Stanisław syn Wita mieszczanina z Kłecka (w powiecie gnieźn.) student UJ 1430, admitowany jako notariusz publiczny w diecezji pozn. 1438, pisarz konsystorza pozn. 1444-64, pisarz kapituły pozn. od 1460, kanonik kolegiaty NMPanny w Poznaniu 1448 (Not. nr 650).


Dokument Nr 1413
Kalisz, 16 listopada 1436
Władze miasta Kalisza zaświadczają, że sprzedały czynsz mansjonarzowi w kolegiacie NMPanny w Kaliszu, bakałarzowi Piotrowi Bąkowi, zgodnie z testamentem Piechny wdowy po mieszczaninie kaliskim Pieczu.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 136-137, w transumpcie arcybiskupa gnieźn. Wincentego Kota z Dębna z daty: Opatówek, 3 lutego 1440 - zob. niżej, nr 1494.

Nos consules civitatis Calisiensis Henricus Kothlinsky prothoconsul1, Mathias Maczuda2, Janussius Keseling rasor3, Albertus pellifex4, Paulus Erasmi5 et Sandziuogius Golczewsky6, recognoscimus vigore presencium, quibus expedit universis, harum noticiam habituris, quomodo ex consensu et voluntate unanimi dominorum seniorum consilii, N. advocati7, N. scabinorum magistrorumque omnium iuratorum arcitum quarumlibet machanicarum tociusque communitatis civitatis nostre predicte Calisiensis utilitate swadente, vendidimus tenoreque presencium vendimus octo marcas annui census, monete communis, insto vendicionis et empcionis titulo, precedente modo reempcionis, dum tante fuerimus facultatis, in et super cameris institarum in circulo nostre civitatis sitis et locatis, solvendas atque dandas annis singulis ad quelibet Quatuor Tempora anni tres fertones scientifico domino Petro Bank arcium liberalium baccalario, mansionario ecclesie collegiate Sancte Marie Virginis in Calisch8 et unam sexagenam dominis, communitati vicariorum ecclesie predicte similiter ad quelibet Quatuor Tempora anni singulis annis testamenti honeste domine Pyechne consortis Pyeczonis vicini nostri9, pro fundacione et errecc(i)one vicarie in eclesia Beate Virginis predicta, ipsi domino Petro Bank predicto et suis successoribus vicariis vicarie predicte de anno in annum tamdiu, quousque reemende ipsius octo marcas census predicti consimilibus centum marcis, videlicet quinquaginta marcis latorum grossorum et quinquaginta marcis monete communis in Regno currentis habuerimus [s. 137] facultatem. Racione cuius eciam sexagene per dominos vicarios de eodem testamento recipiende ad singula Quatuor Tempora, ut prefertur, dominisa Petrus Bank vicarius novellus nomine sue vicarie tali modo fundate cum comunitate dominorum vicariorum prescriptorum de omnibus censibus, redditibus, testamentis, oblacionibus attributis et attribuendis, quibuscumque censeantur nominibus, capax et particeps erit cum suis eiusdem vicarie successoribus eviterne. In casu eciam, si dicte octo marce census predicti de iam dictis institarum cameris suppleri et solvi non poterint, saltim de mensa aliorum fructu(u)m et proventuum nostri consulatus suppleri et solvi tenebuntur. Si eciam non solverimus aut solvere neglexerimus, extunc domini vicarii predicti poterint nos licite censuris ecclesiasticis conpellere ad solvendum, ad que facienda nos submisimus libera voluntate. Que tamen centum marce monete et numeri premissorum, tali modo recepte, honestis viris Allexio Bank, Johanni Heide et Clementi Dwobisdorff civibus Wrati(slaui)ensibus10 redimendo decem marcas census latorum grossorum sunt solute, tali eciam condicione inter nos unito interiecta, ut dum ipsum censum VIII marcarum predictarum reemere voluerimus, extunc in spacio medii anni ipsis communitati dominorum vicariorum voluntatem nostram ad perquirendum alium censum equivalentem tenebimur significare. In cuius rei testimonium sigillum nostre civitatis maius ex certa nostra sciencia presentibus est appensum. Actum et datum in Calisch feria sexta post diem beati Martini proxima anno Domini Mo CCCCo XXXo sexto.
atak Kop., zamiast dominus
1Henryk Kotliński, z Kotlina, zob. KDW IX nr 1340/5; GKal. s. 35.
2Maciej Maczuda, zob. KDW IX nr 1140/12; GKal. s. 36.
3Jan Keseling, zob. KDW VIII nr 976/13; GKal. s. 35-36.
4Wojciech kuśnierz, zob. KDW IX nr 1340/4.
5Paweł syn Erazma Margreff wyst. ponadto jako wójt kal. kadencji 1448/49 (GKal. s. 37).
6Sędziwój Golczewski, z Gulczewa par. Margonin na pn. od Wrześni, nie znany w GKal., w 1431 i 1433 urzędnik grodu kal. (KDW IX nr 1332/11), może ident. z ławnikiem kal. Sędziwojem kramarzem 1442/43 (niżej, nr 1609/13) i 1443/44 (GKal. s. 38).
7Najpewniej wójtem był wtedy N(icolaus), Mikołaj Winczig, zob. o nim GKal. s. 37.
8Mansjonarz Piotr Bąk nie zidentyfikowany, może krewny wyst. niżej mieszczanina wrocławskiego Aleksego Bąka, żył jeszcze 1440 (niżej, nr 1495/1).
9Piotr Piecz (Piec?) rajca kal. 1420 (KDW V nr 327), wyst. także 1425 i 1427 (ib. VIII nr 1021/12 i IX nr 1140/6) oraz 1436 (ib. V nr 565). Jego żona Piechna skądinąd nie znana; oboje wspomniani też jeszcze 1440 (niżej, nr 1495).
10Mieszczanie wrocławscy nie zidentyfikowani.


Dokument Nr 1414
Kraków, 21 listopada 1436
Król Władysław III transumuje dokument sądu polubownego dla klasztoru cystersów w Obrze.
Kop.: Poznań, WAP, Klasztor Obra B 3, k. 214-216. Tytuł: Innovatio et approbatio concordiae ratione duorum tractuum in lacu Novo Cramscensi et aggeris.

In nomine Domini amen. Wladislaus Dei gratia rex Poloniae Lithwaniaeque princeps supremus et haeres Russiae etc. significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quomodo oblata nobis petitio pro parte religiosi Hermani abbatis de Obra1 continebat, quatenus sibi litteras concordiae infrascriptas innovare et approbare dignaremur, quarum tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Teodoryka opata klasztoru w Obrze, z daty: (Obra), 31 marca 1388 - KDW III nr 1874].
[s. 216] Cuius precibus inclinati ipsas innovamus, approbamus, decernentes robur obtinere suaea firmitatis. Harum tenoreb litterarum quibus sigillum nostrum est appensum. Datum Cracouiae feria quarta ante sanctae Katharinae anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto2.
atak Kop., zamiast perpetuae
btak Kop., zamiast testimonio
1Herman opat klasztoru cystersów w Obrze wyst. 1416-50 (SHGWlkp.); nie można wykluczyć, że są to dwie różne osoby.
2Data zgodna z itinerarium wystawcy.


Dokument Nr 1415
Kraków, 21 grudnia 1436
Król Władysław III przekazuje miastu Poznaniowi cegielnię zamkową.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania I 1897 (Kopiariusz miejski z XVI w.), k. 19v-20. Tytuł: Castrensis latericinii posessio civitati conceditur, quocies tamen vel regie maiestati vel castro necessitas postulaverit, libertas operandi reservatur. Eius originales literas vide signatas signo Y, numero 1.
Reg.: KDW V nr 590 (wg Kop.).

Wladislaus Dei gratia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo in nostro et nostrorum consiliariorum constituti conspectu consules nostri Posnanienses humiliter suplicarunt, quatenus ipsis nostri eiusdem castri latriciniuma, quod nisi ipsi reformassent, per inadvertenciam nostrorum capitaneorum ruptum fuisset et destructum, demus pro possessione gratiose reformandum. Quorum peticionibus benigniter acclinati, ipsum latriciniuma dedimus, donavimus eisdem damusque et largimur praesentibus in posessionem graciose, ita quod ipsum restaurabunt, reparabunt et quocies nobis ac castro nostro expediat, libera erit laterum operacio pro ipsius nostri castri et aliorum aedificiorum necessitate. Harum quibus sigillum nostrum subappensum est testimonio literarum. Datum Cracouie feria sexta in die sancti Thome anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto1. Ad relacionem magnifici Joannis de Conyeczpolye Regni Polonie cancellarii2.
atak Kop.,
1Data zgodna z itinerarium królewskim.
2Jan Koniecpolski, zob. wyżej, nr 1394/5.


Dokument Nr 1416
Gniezno, 28 grudnia 1436?
Oficjał gnieźnieński zaświadcza, że kanclerz poznański Mikołaj z Górki zapisał czynsz Michałowi altaryście w katedrze poznańskiej.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 61, k. 72-72v. Wpis 7 lutego 1483.
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis 6.

In nomine Domini amen. Nos Benedictus de Modla canonicus et officialis per venerabilem virum, dominum Johannem de Brzostkowo cantorem et administratorem in spiritualibus et temporalibus sede vacante sancte eclesie Gneznensi specialiter constitutus1, universis et singulis, quibus expedit, presenciam noticiam habituris, quomodo in nostra notariique subscripti ac testium infrascriptorum presencia constitutus personaliter venerabilis vir, dominus Nicolaus de Gorka cancellarius Poznaniensis et canonicus Gneznensis eclesiarum2 sanus corpore et compos racionis, sua mera spontanea et libera voluntate, quatuor marcas annui census in villa Minori Jemyelno3 apud nobilem Stanislaum et suos filios, heredes ibidem alias emptas et coram magnifico viro, domino Sandiuogio de Ostrorog tunc capitaneo Maioris Polonie generali resignatas, prout in literis ipsius domini Sandiuogii capitanei desuper confectis lacius continetur et est expressum4, honorabili domino Michaeli altariste in eclesia cathedrali Poznaniensi5 et suis successoribus pro tempore dedit, legavit et ad tempora perpetua donavit, per ipsum dominum Michaelem altaristam et suos successores pro tempore habendas, levandas et possidendas iuxta literas prefati domini Sandiuogii de Ostrorog, ut premittitur, desuper confectas, transferens et transfundens ipse dominus Nicolaus cancellarius in prefatum dominum Michaelem altaristam et suos pro tempore successores omne ius, dominium et proprietatem, quod sibi, videlicet predicto domino cancellario et suis nepotibus in dictis quatuor marcis ex vi predicte resignacionis coram capitaneo et foro de eisdem factis competebat, nolens ipse dominus Nicolaus cancellarius decetero sibi aut suis nepotibus aliquid iuris, dominii et proprietatis preterquam prefato domino Michaeli altariste et suis successoribus quoquomodo reservari, petens attencius ipsas de quatuor marcis predictis per eum donacionem, dacionem et legacionem factas per nostrarum literarum munimina roborari. Cum autem votis racionabilibus, et precipue que salutem respiciunt animarum et per que cultus divinus adaugetur, semper sit intendendum, nos Benedictus canonicus et officialis memoratus huiusmodi donacionem, dacionem et legacionem predictas ratas, gratas habendas et eas tanquam racioni consonas admittendas, ipsas donacionem, dacionem et legacionem predictas approbamus et ratificamus presencium per tenorem, decernentes eas robur perpetue firmitatis obtinere. Actum et datum Gnezne in domo habitacionis nostre anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, indicione quindecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno sexto, Veneris die vicesima octava mensis Decembris6, hora quasi vesperorum, presentibus discretis et nobilibus viris Michaele de Domaslaw plebano in Szokolnyky, viccario perpetuo eclesie metropoliatne Gneznensis7, Johanne de Chorzepyno notario consistorii Gneznensis8, Alberto clerico advocati de Thalyschkowo9, Nicolao Sulinsky10, Alberto Worowsky11, Johanne Schetlewsky12 et Stanislao Swynka de Gruschczino13, testibus circa premissa. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes per Petrum notarium nostrum infrascriptum scribi et publicari nostrique officiolatus appensione sigilli mandavimus communiri.
[k. 72v] Et ego Petrus Nicolai de Janczewo clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius14 et coram prefato venerabili viro, domino Benedicto canonico et officiali Gneznensi facti huiusmodi scriba, predictis donacioni, legacioni, dacioni, admissioni, ratificacioni et confirmacioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens fui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, presentes manu propria scriptis exinde conficiens, in hanc publicam redegi formam, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum officiolatus appensione sigilli consignavi, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1401/1. Tutaj występuje tylko jako zastępca wikariusza kapitulnego, mianowany przez Jana z Brzostkowa (zob. wyżej, nr 1407/5), który był wikariuszem kapitulnym w Gnieźnie po śmierci arcybiskupa Wojciecha Jastrzębca.
2Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1391/5.
3Imielenko (Imielno Małe) par. Imielno, na wsch. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 91).
4Dok. starosty generalnego Wlkp. Sędziwoja z Ostroroga nosi datę: Poznań, 19 listopada 1414, wyd. KDW VII nr 739, tam też objaśniono Stanisława z Imielenka i jego synów; zob. też ib., nr 741.
5Altarysta Michał chyba nie ident. z Michałem z Damasławia (o nim wyżej, nr 1401/22), który wyst. jako świadek niniejszego dok.
6W 1437 28 grudnia przypadał w sobotę, nie w piątek (dies Veneris), trwał też już od marca 1437 siódmy rok pontyfikatu Eugeniusza IV. Obydwa te elementy pasują zgodnie do 28 grudnia 1436, stąd poprawiona data niniejszego dok. W grudniu 1436, nie 1437, trwał wakans na stolicy gnieźn. (por. wyżej, przypis 1), wreszcie, co najważniejsze, wystawca niniejszego dok., Benedykt z Modły zm. 15 października 1437. Nie potrafimy powiedzieć, czy to błąd kopisty (częste myłki typu sexto - septimo), czy też raczej ślad datowania a nativitate.
7Sokolniki, wieś par. na wsch. od Kłecka (Koz. 1 s. 297, 5 s. 330; Now. II s. 364). O Michale z Damasławia zob. wyżej, przypis 5.
8Chorzępin par. Świnice nad Nerem w Sieradzkiem. Notariusz Jan wyst. także 1437 (niżej, nr 1435/13).
9Tuliszków, miasto prywatne w powiecie konińskim. Wojciech syn wójta skądinąd nie znany.
10Sulin par. Dębnica, na pd. od Kłecka (Koz. 1 s. 313, 5 s. 370). Mikołaj wyst. przy staroście generalnym Wlkp. także 1437 (SHGWlkp.).
11Worowo par. Głęboczek, na pn.-wsch. od Murowanej Gośliny (Koz. 3 s. 410). Wojciech wyst. 1434-46 (SHGWlkp.).
12Szetlew par. Rzgów, w Konińskiem, na pd.-wsch, od Zagórowa (Koz. 5 s. 394-395, 7 s. 395). Jan, z drobnych posiadaczy Sz. wyst. także 1445-61 (SHGWlkp.).
13Gruszczyn par. Swarzędz, na pn. od Swarzędza, należał do Górków. Stanisław Świnka pisał się z G. i był zaufanym Górków, potem burgrabią w ich tenucie pobiedziskiej i w Gnieźnie 1447-48, 1452-53 oraz wicewojewodą z ramienia Łukasza Górki w Poznaniu 1442 i 1447 (SHGPoz. I; GUrz. s. 171; GStar. s. 56).
14Piotr syn Mikołaja z Juncewa (zob. wyżej, nr 1401/17), notariusz publiczny w Gnieźnie od 1435, pisarz przy oficjale gnieźn. 1437, kanonik płocki i pleban w Płońsku 1466 (Not. nr 561).


Dokument Nr 1417
[1423-1436]
Oficjał kamieński zaświadcza, że Niemierza z Sośna zobowiązał się opłacać czynsz na rzecz plebana w Sępólnie.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 32, k. 131v-132. Wpis (bez zakończenia, bez daty) 6 listopada 1452 w ekstrakcie z księgi konsystorza kamieńskiego wpisu dokonanego tam 10 marca 1447 do akt Wojciecha z Ujścia plebana w Cerkwicy Dużej, wikariusza arcybiskupa Wincentego Kota z Dębna i oficjała kamieńskiego.
Streszcz.: Kraków, Bibl. Jag., rkps 8057, k. 230 (wg Kop., w błędnym regeście, opatrzonym datą 10 marca 1447).
Uw.:Datę wystawienia dok. wyznaczają rządy Wojciecha Jastrzębca (którego oficjałem był wystawca) na arcybiskupstwie gnieźn.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Symon parrochialis ecclesie in Chelmcze [rector et vicarius in spiritualibus et domini Alberti Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et primatis in Naklensi et Pomeranie districtibus ac officialis Camenensisa1] etc. petivitque sibi per nobilem Petrum de Wloszcziborze2 censum pro legendis quatuor missis singulis septimanis, videlicet octo marcas quolibet anno perpetuis temporibus in dicta villa Wloszczyborze et in quolibet possessore eiusdem ville assignatum unacum aliis censibus a duobus annis sese immediate sequentibus retentis dari in effectu et solvi3. Et ibidem mox et incontinenti nobilis Nyemyerza heres de Soschno4 satisfaciendo predicto domino plebano pro censu ex vi privilegii seu instrumenti predicti sibi singulis annis absolvendi debiti et aliis censibus a duobus annis retentis, ut prefertur, presentavit domino plebano sedecem marcas Polonicalesb monete, numeri et pro soluto habuit. Post quarumquidem pecuniarum recepcionem et solucionem, ut premittitur, in effectu facta, constitutus personaliter ibidem nobilis Petrus de Wloszcziborze, tam suo, quam fratris sui germani Nicolai5 nominibus, petivit ex certis causis [k. 132] dictum censum octo marcarum in predicta villa Wloscziborze, ut prefertur, assignatum, in nobilem Nyemyerzam et in villam suam predictam Soschno wlgariter nuncupatam et in quemlibet possessorem eiusdem ville transponi transferrique totaliter et transfundi, et se fratremque suum Nicolaum ac eandem villam Wloszczyborze a solucione predicti census octo marcarum liberum dimitti et in effectu absolvi. Et ibidem prefatus nobilis Nyemyerza predictum censum octo marcarum in predicto privilegio seu instrumento publico contentum sponte in se et in dictam villam suam Soschno assumpsit promisitque bona et simplici fide prefato domino plebano et suis successoribus legittimis dictum censum octo marcarum singulis annis in festo sancti Martini [11 XI] solvere sub censuris ecclesiasticis, quibus se ibidem submisit et insuper petivit ipsos nobiles Petrum et Nicolaum et villam ipsorum Wlosczyborze a solucione dicti census absolvi, quos dominos et ipsorum villam eviterne absolvit, prefato domino Andrea plebano de Sampelborg consentiente6, presentibus discretis viris, dominis Petro plebano de Sypnewo7 et Laurencio rectore scole de Sampolburg8, testibus circa premissa [...c]
[tu następowała nota Mikołaja syna Jana z Łobżenicy, kleryka diecezji gnieźn., notariusza publicznego cesarskiego autorytetua9].
awg tekstu wyciągu z akt oficjalatu kamieńskiego
btak Kop., zamiast Polonicalis
cdalszego ciągu brak Kop.
1Chełmce, wieś par. na zach. od Opatówka w Kaliskiem. Pleban Szymon syn Macieja ze Stawu jako oficjał kamieński wyst. już 1426 i 1428, kanonik kal. 1425-44, pleban w Popowie 1450? (KDW IX nr 1096/7). Nie wiadomo do kiedy był oficjałem kamieńskim.
2Włościborz na pn.-wsch. od Sępólna (Koz. 5 s. 482). Piotr skądinąd nie znany; w 1453 wyst. wdowa po nim, Elżbieta (SHGWlkp.).
3Jak wynika ze sporu toczonego w konsystorzu gnieźn. 6 listopada 1452 (AAG, ACons. A 32, k. 131v), czynsz ten należał się plebanowi w Sępólnie (zob. niżej, przypis 6).
4Sośno par. Wielowicz, na pd.-wsch. od Sępólna (Koz. 1 s. 298). Niemierza wyst. także 1441 i 1453-54 (ib. 5 s. 334; SHGWlkp.).
5Mikołaj z Włościborza wyst. tylko tutaj.
6Sępólno Krajeńskie (Sempelbork), miasto na Krajnie (w powiecie nakielskim). Pleban Andrzej skądinąd nie znany. Parafia należała do bożogrobców gnieźn.; w 1439 r. ustępował z niej zakonnik Stanisław, osadzany był pleban Andrzej (KDW V nr 630).
7Sypniewo, wieś par. na zach. od Więcborka (Koz. 3 s. 291, 5 s. 383). Pleban Piotr skądinąd nie znany.
8Rektor szkoły sempoleńskiej skądinąd nie znany.
9Łobżenica, miasto w powiecie nakielskim (Koz. 4 s. 492). Notariusz Mikołaj skądinąd nie znany, por. jednak z akolitą Mikołajem z Ł. 1455 (Acta capitulorum II nr 521).


Dokument Nr 1418
[Poznań], 1436
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Krzyżan zapisał czynsz Michałowi altaryście w kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 615 (wg Kopiariusza pozn. wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 155, zaginionego w 1945 r.).

1436. Coram officio consulari Posnaniensi Krzyżan civis Posnaniensis1 mediam marcam annui census cum summa capitali6 marcarum discreto Michaeli altaristae in ecclesia divae Mariae Magdalenae2 in et super domo sua in platea Vratislaviensi sita assecuravit.
1Krzyżan, por. z Krzyżanem starszym cechu krawców 1455, 1457, wyst. jeszcze 1465, 1470 (ARP III s. 181) lub ze słodownikiem Michałem K. 1468 (ib.).
2Michał nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1419
[Poznań], 1436
Oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Sędzina) zapisał czynsz altaryście katedry poznańskiej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 629 (wg Kopiariusza pozn. wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 329, zaginionego w 1945 r.).

1436. Inscriptio census 3 fertonum pro summa 7 1/2 marcarum super bonis Sędzino1 altaristae altaris immediate suprascripti [sanctae Dorotheae2] coram Jacobo de Grandi canonico et officiali Posnaniensi3.
1Sędziny (Sędzino), wieś szlachecka par. Buk, na pn. od Buku (Koz. 3 s. 183).
2O altarii pisze Now. I s. 394-395.
3Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1. Oficjałem pozn. był 1435-37.


Dokument Nr 1420
Kalisz, 23 stycznia 1437
Wymienieni sędziowie sądu wojewodzińskiego dla Żydów w Kaliszu zawiadamiają wojewodę kaliskiego Marcina ze Sławska o ugodzie pomiędzy Żydami Chadzinim i Kawianem.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Gr. 19, k. 22. Wpis 12 kwietnia 1437.

Magnifico ac generoso viro, domino Martino de Slawsko pallatino Kalisiensi et tutori Maioris Polonie1, Petrus Deszczynsky protunc vicepallatinus Kalisiensis2, Abraham Rosusth de Psary protunc iudex ibidem3, Pallhoa4, Mychal Iudei de Kalis5, fidele servicium cum incrementis omnis boni. Recognoscimus tenore presencium, quomodo feria quarta proxima post festum beate Agnetis Virginis gloriose de anno Domini mi(llesim)o quadringentesimo XXX septimo, dum in Kalis apud Iudeos iudicantes presidebamus, ibi veniens Chadzyni alias Jordan filius Dauidi Iudei de Kalis6 non compulsus, non coactus nec aliquo modo devio seductus, quinymmo sanus mente pariter et corpore existens, et matura deliberacione prehabita, recognovit in facie iudicii, quia misit liberum Cauian Iudeum de Kalis fratrem suum consangvineum7 et suos proximiores de omni patrimonio et matrimonio ipsorum, de omnibus literis et munimentis, quecumque super pecunias inter se per terram Maioris Polonie mutuo habuntur in debitis et in aliis omnibus bonis, quocumque censeantur seu nominanturb (nominec), de thezauro ac omnibus ipsorum bonis, quecumque inter se mutuo habuntur, ab hiis omnibus dictus Chadzyni alias Jordan filius Danidi Iudei abcessit imperpetuum et recessit. Nos vero audita prefati Chadzyni alias Jordan recognicione, eidem Cauie Iudeo sentenciamus et adiudicamus omniaprefata et prescripta eviterne possidere et imperpetuum retinere, ipsi vero dicto Chadzyni alias Jordan Iudeo silencium perpetuum impponetis de prefatis, super quo Cauian Iudeus iudicatum solvit. Actum et datum anno, die et loco, quibus supra, sigillo m(agnificencie) v(estre) subappenso8.
atak Kop.
btak Kop., zamiast nominentur
cbrak Kop.
1Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1393/1.
2Piotr Deszczyński (z Deszna par. Turek - Koz. 4 s. 164) wicewojewoda w Kaliszu z ramienia Marcina ze Sławska 1437-53 (GUrz. nr C 165) i z tego tytułu przewodniczący wojewodzińskiego sądu żydowskiego w Kaliszu.
3Psary par. Rososzyca, na pn.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 5 s. 215, 7 s. 378). Abraham Roszust wyst. 1411-37, często jako asesor w sądzie grodzkim w Kaliszu (SHGWlkp.).
4Żyd Palto mąż Goldy wyst. w Kaliszu 1419-38 (inf. dra Tomasza Jurka).
5Rabin Michał, mąż Słoty, ojciec Salomona-Słomy i Jordana, wyst. w Kaliszu od 1419, pisał się też z Poznania (inf. j. w.).
6Chadzyń - Jordan, syn Dawida wyst. w Kaliszu od 1421, potem w Poznaniu 1446-49 (inf. j. w.).
7Kawian mąż Sławy (z Krakowa - WSvP s. 138-139) wyst. w Kaliszu 1419-52; zob. też niżej, dok. nr 1687/2.
8Z informacji tej zdaje się wynikać że wicewojewoda dysponował w Kaliszu pieczecią swego mocodawcy, zapewne nie jedyną. Czy było tak w każdym powiecie, gdzie rezydował wicewojewoda?


Dokument Nr 1421
Siedlimowo, 13 marca [1437]
Wymienieni plebani, sędziowie polubowni, zawiadamiają gnieźnieńskiego wikariusza kapitulnego Jana Brzostkowskiego, że rozsądzili spór pomiędzy panem Stanisławem a Maciejem klerykiem z Lisewa.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 18, k. 43. Wpis 18 marca 1437. Data wpisu określa też najbardziej prawdopodobną datę wystawienia dok. Tytuł: Lyssowo super oculo.

Venerabili in Christo patri, domino Johanni cantori et administratori sede vaccante eclesie Gneznensis, domino eracioso1, Paulus de Skulsko2, Marcus de Varzimowo3 et Gromislaus de Sedlimowo plebani4, vestre paternitatis oratores. Wenerabilis in Christo pater et domine, domine fautor graciose! Scire dignetur v(enerabilitas) vestra, quod inter dominum Stanislaum, presencium ostensorem5 et Mathiam de Listhowo6 talem fecimus concordiam, videlicet quod dominus Stanislaus predictus sub expensis et impensis ipsi Mathie clerico dispensacionem obtinere debet in Curia pape et expedire super oculi carencia, ut possit ad gradus sacerdocii promoveri. Et quando, dante Domino, de Curia venerit, idem dominus Stanislaus debet eidem Mathie solvere unam sexagenam pro expensis infra duos annos, videlicet medietatem sexagene infra unum et aliam medietatem sexagene infra alium annum. Et istam concordiam debet in actis consistorii officii reponere Gneznensis, et hoc sub penis excomunicacionis et viginti marcarum parti tenenti soluturas per partem non tenentem. Sed quia iam veniam coram nobis idem dominus Stanislaus fecit Mathie met septimus, ideo si necesse est, hoc inscribere comittimus voluntati vestre, hoc tamen ante omnia pronuncciamus, quod omnes rancores, disensiones, inimicicias, terminos iudiciales et quaslibet occasiones iniuriosas, que possent odia et displicencias generare, sopivimus, abolevimus et detersimus sentencia arbitrali. Et ad id tenendum se sponte submiserunt et stipulacione solemni unanimi firmaverunt. Datum in Schedlimowo4 feria quarta post dominicam Letare.
1Jan z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1407/5.
2Skulsk na Kujawach, nad granicą wlkp. (Koz. 5 s. 304). Pleban Paweł skądinąd nie znany.
3Warzymowo, wieś par. w powiecie kruszwickim, na pn.-wsch. od Ślesina, nad granicą wlkp. Pleban Marek nie zidentyfikowany.
4Siedlimowo, wieś par. na pn.-wsch. od Kleczewa w Gnieźnieńskiem (Koz. 1 s. 275, 5 s. 285). Pleban Gromisław zapewne ident. z wyst. 1415 i 1416 (Acta capitulorum II nr 33; Łaski, Liber beneficiorum I s. 205-206).
5Z tekstu zapiski w księdze konsystorza gnieźn. wynika, że chodzi tu o skądinąd nieznanego księdza (prezbiter) Stanisława z Wilczyna.
6Może Lisewo, wieś par. na pn.-wsch. od Ślesina (Koz. 4 s. 461). Maciej skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1422
Wschowa, 15 marca 1437
Władze miasta Wschowy zaświadczają, że kuśnierz Hanusz sprzedał cechowi rzeźników grunt z szopą we Wschowie.
Or. niegdyś we Wschowie w zbiorach Verein für Erforschung und Pflege der Heimat, dziś nie znany. Pergamin ok. 190 x 100 mm, z dwoma nacięciami po pasku do przywieszenia pieczęci (wg Wyd.).
Wyd.: Grenzmärkische Heimatblätter, 5, 1929, z. 1, s. 180 (wg Or.), tam też wiadomości o wcześniejszych wydaniach.

Nickel Erler foit czur Frawenstad1 ym namen Hannos Eckels2 unnd wir nocheeschrebin scheppin doselbist, mit namen Niclos Crossen3, Niclos Kittel4, Jacobus Unrw, Nicolaus Steube, Petir Bedirman, Mertin Nail unnd Hannos Wayner, bekennen offintlich yn desem brife allen, dy yn sehen adir hören lesen, das vor uns yn gehegetin dinge gestandin hot der vorsichtige Hannos pellifex unnd hot ofgegebin, vorreicht unnd vorlanget eynen freyen houf mit eyner schewne, gelegin czwischen Petir Schirmers unnd Schultis des melczers hafen keigen der czigelschewne obir, dem handwerge unnd der gantczen samelunge der fleysscher yn unser stad Frawenstad, unnd gloubit sy den obgeschrebin houf czugewen also recht ist, der ym unnd seynem vorfarn och also vorreicht unnd vorlangit ist en den czuhabin, czubehalden, czuvorsetczen, czuvorkauwfen, unnd czuvorwandeln unnd an eren beqwemsten notcz czu wenden, unschedelich unser stad rechte. Czu bekentnis habin wir unser stad ingesegil an desen brif lossen hengen. Der gegebin ist am freitage noch methefaste noch Cristi gebort virczenhundirtiar dornoch yn dem sebinunnddreisigisten jare.
1Nikel Erler skądinąd nie znany.
2Hannos Ekel wyst. jako ławnik już 1425 (KDW VIII nr 1039); wg Wyd. był wójtem dziedzicznym we Wschowie. Jako wójt wyst. jeszcze 1457 (Grenzmärkische Heimatsblätter, o. c., s. 181).
3Nikel Krossin jako ławnik wyst. także 1457 (ib.).
4Pozostali ławnicy i mieszczanie wschowscy skądinąd nie znani; z nich tylko Hanusz kuśnierz (pellifex; czy to zawód, czy nazwisko?) być może ident. z wyst. także 1425 (KDW VIII nr 1039).


Dokument Nr 1423
Poznań, 18 kwietnia 1437
Wymienieni uczestnicy poznańskiego sądu ziemskiego rozsądzają spór pomiędzy Ozjaszem z Głęboczka a kapitułą poznańską.
Or. nieznany. Spisany był na papierze, pieczętowany pieczęcią do pozwów.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, dok. nr 602, w or. potwierdzeniu sędziego pozn. Abrahama ze Zbąszynia z daty: Poznań, 11 marca 1438 - por. niżej, nr 1449.
Reg.: K. Dziwik, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, cz. III, Wrocław 1970, nr 506 (wg Kop.).

Magnificis dominis Abrahe de Dzbanschyn iudici1, Petro Scora de Gay subiudici Poznaniensibus2, Dobrogostius de Schamothuli Poznaniensis3, Petrus de Bnyn Gneznensis castelani4, Nicolaus de Sadowe burgrabius Poznaniensis5, Zacharias de Comorowo pallatini6, Franciscus de Vyasd iudicis7, Vincencius de Sborowo subiudicis8, Jaroslaus de Zaparczyno succamerarii9, Nicolaus de Sady vexilliferi locatenentes10, amiciciam cum desiderio omnis boni. Magnifici domini! Significamus vobis tenore presencium, quod cum feria quinta proxima post festum sancti Bartholomei Apostoli in terminis particularibus in claustro fratrum predicatorum ordinis sancti Dominici Poznanie sedentes iudicio regali presidebamus, ubi et vos domine iudex nobiscum presidebatis iudicantes anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo sexto [30 VIII 1436]11, ibi veniens nobilis Ozyas de Glamboczecz12 astitit terminum peremptorium super wenerabiles dominos Strzeszconem canonicum cum toto capitulo Poznaniensi13 de Lussowo14 et Cocoszczyno15 pro viginti marcis et alias, prout litera inscriptoria olim domini Mathie Chlapowsky canonici Poznaniensis dicit16, attingens se ad illum, qui sibi terminum assignavit. Et veniens Johannes ministerialis Poznaniensis17 coram iudicio recognovit, quod ipsos tribus et ultra ius quarta vicibus ad iudicium clamavit, ut venirent et nullus illorum venit et super hoc adiudicatum solvit et dedimus sibi ministerialem ad avizandum ipsos. Ceterum post hoc in terminis particularibus feria sexta proxima post festum sancti Michaelis Archangeli in claustro fratrum predicatorum ordinis sancti Dominici Poznanie celebratis anno Domini, pront supra etc. [5 X 1436]18, ibi veniens Johannes ministerialis coram iudicio recognovit, quia avizavit totum capitulum Poznaniense de Lussowo et Cocosczyno ex parte nobilis Ozye de Glamboczecz, ut venirent et contradicerent termino astito, qu[ia] super se terminum astare promiserunt pro viginti marcis. Qui venientes coram iudicio steterunt et domini ipsis stantibus primo, secundo, tercio et quarto ultra ius quinta vicibus ipsis respondere mandaverunt, si quid ad terminum astitum dicere haberent et ipsi tacendo nolentes respondere a iudicio recesserunt. Et domini, audita ministerialis recognicione, dederunt sibi iustam astacionem termini et decreverunt sibi solucionem facere in octo septimanis sub penis magnis et super hoc adiudicatum solvit. Insuper post hoc in terminis particularibus feria quinta proxima post dominicam Invocavit Poznanie celebratis anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo [1 III 1437]18 ibi venerabiles viri, domini Strzeszco canonicus cum toto capitulo ecclesie Poznaniensis de Lussowo et Cocoszczyno @I@uerunt penis trium marcarum nobili Ozye de Glamboczecz et iudicio trium marcarum eo, quia sibi non solverunt viginti marcas, prout solvere debuerunt, prout liber terrestris dicit. Quas penas solvere debent in octo septimanis sub pignoracione et super hoc adiudicatum solvit et dedimus sibi ministerialem ad avizandum ipsos. Ceterum post hoc in terminis particularibus feria quarta proxima post Conductum Pasche Poznanie celebratis anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo [I8 IV 1437]18, ibi veniens Johannes ministerialis coram iudicio recognovit, quia avisavit wenerabiles dominos, totum capitulum ecclesie Poznaniensis ex parte Ozye de Glambokb, ut venirent et solverent sibi pecuniam principalem singulis diebus pariter cum penis, et non venirent neque solverent. Ideo domini iudicio presidentes decreverunt super ipsos pignoracionem, prout in libro terrestri de verbo ad verbum est inventum et presentibus consignatum. Idcirco magnificenciam vestram petimus studiose, quatinus literam adiudicatoriam super premissa dare dignemini, vestris sigillis confirmantes, prout aliis dare conswevistis, prout eciam est iuris moris et terrestris consuetudo. Actum et datum anno, die, loco et testibus, quibus supra, citatorio sub sigillo.
adziurka Or.
btak Or.
1Abraham Głowacz ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/3.
2Piotr Skóra z Gaju, zob. wyżej, nr 1381/10.
3Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 1393/2.
4Piotr z Bnina kaszlelan gnieźn. 1428, tenutariusz mosiński, zm. 1448 (PSB XXVI s. 385-386).
5Sadowie par. Łódź, osada dziś nie istniejąca koło Górki, na pn.-zach. od Mosiny (Koz. 3 s. 171, 8 s. 105; SHGWlkp.). Mikołaj (czy z tego S.?) wyst. już 1412 (Roty IV nr 418, 447), burgrabia w Poznaniu 1436-38 (GUrz. nr C 924), jednocześnie komandor pozn. domu joannitów.
6Komorowo par. Kaźmierz, na pd.-zach. od Szamotuł (SHGPoz. II). Zachariasz, także z Piaskowa, zob. wyżej, nr 1381/14.
7Ujazd par. Kamieniec, na pd.-wsch. od Grodziska Wlkp. (Koz. 3 s. 348). Franciszek Szkapa wyst. od 1399, wicesędzia w Kościanie 1433-36 i w Poznaniu 1434-36 (GUrz. nr C798, 988; SHGWlkp.).
8Zborowo par. Dopiewo, na wsch. od Buku (Koz. 3 s. 464). Wincenty wyst. jako zastępca Piotra Skóry z Gaju: wicepodsędek w Poznaniu 1434-40 i Kościanie 1432-40, potem wicesędzia w Poznaniu 1442 i w Kościanie 1442-50 (GUrz. s. 189).
9Zaparcin (dziś część Wronczyna), par. Modrze, na pd.-zach. od Stęszewa (Koz. 3 s. 450). Jarosław był wicepodkomorzym w Poznaniu 1432-38 (GUrz. nr C 1038).
10Sady par. Lusowo, na zach. od Poznania (Koz. 3 s. 172). Mikołaj wyst. od 1427 - zastępował niekiedy wicechorążego w sądach pozn. i kościańskim (SHGWlkp.).
11Skład sądu potwierdzony w księdze ziemskiej pozn. (WAP Poznań, Poznań Z. 13, k. 167v).
12Głęboczek wieś par. na wsch. od Murowanej Gośliny. Ozjasz wyst. także 1412 (SHGPoz. I s. 486).
13Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 1389/11.
14Lusowo, wieś par. na zach. od Poznania (SHGPoz. II).
15Kokoszczyn par. Tarnowo Podgórne, na pn.-zach. od Poznania (SHGPoz. II).
16Maciej Chłapowski, z Chłapowa (na pn.-wsch. od Środy) kanonik pozn. 1419, gnieźn. 1429, zm. 1435 (KDW IX nr 1187/2).
17Woźny Jan nie zidentyfikowany.
18Ksiąg ziemskich pozn. z tego posiedzenia brak.


Dokument Nr 1424
Kalisz, 10 maja 1437?
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że chorąży kaliski Mikołaj z Pleszewa zapisał czynsz na Potarzycy Mikołajowi kanclerzowi kapituły poznańskiej, Wyszocie prepozytowi tejże kapituły oraz Łukaszowi, panom z Górki.
Kop.: 1. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9176 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 125-126; 2. Tamże, rkps 9175 (j. w.), s. 498-499 (tu z datą: 18 maja 1436), obydwa w transumpcie biskupa pozn. Stanisława Ciołka z daty: Kórnik, 4 sierpnia 1437 - zob. niżej, nr 1432.

Nos Raphael de Goluchowoa succamerarius Calisiensis et capitaneus Maioris Polonieb generalisc1 significamus d-e
tenore presencium
universis presentibus et futuris, quibus expedit, quomodo ad nostram necnon aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam strennuusf et generosus dominus Nicolaus de Pleschewog vexi[s. 499]lliferh Calisiensis2, non compulsus nec coactus nec aliquo devioi seductus errore, sed sanus mente existens pariter et corpore, usus suorum consilioj amicorumk et matura deliberacione prehabita, in et super tota sua hereditate Potarszyczel in districtu Calisiensi sita3 ac super omnibus censibus, fructibus, redditibus, obvencionibus et appendiis universis ad dictam hereditatem Potarsiczał quomodolibet pertinentibus, octo marcas currentis monethem et numeri Polonicalis consueti, XLVIIIn grossos o-p
marcam in
quamlibet computando, census annuiq super quodlibet festum Nativitatis Domini [25 XII] solvendas, venerabili viro, domino Nicolao cancellario4, Vyschothec preposito r-s
eclesie Poznaniensi
5 et Luce heredibus det Gorka6, nepotibus suis pro centumu marcis minus duabus marcis monethem et numeri suprascriptorum emptasv pro rectore eclesie sivew plebano in Curnik7 et successoribus eius sub spe et titulo reempcionisx alias na wederkoffy vendidit, asscripsitz et coram nobis more consueto et iuxta terreaa consuetudinem rite et racionabiliterc super reempcionem in perpetuum resignavit. Quasquidem octo marcas census annuiab monethem et numeri prescriptorum prefatus dominus Nicolaus et posteritasac ipsius super quodlibetc festum Natalisad, ut descriptum est, [s. 126] singulis annisae d-e
nominato plebano sive rectori eclesie parrochialis in Curnik et successoribus ipsius solvere debet et obligatur per ipsum dominum plebanum in Curnik et successores ipsius habendum
, tenendum, levandum et inaf usus beneplacitos, quosag noverit meliores libere convertendum. Harum quibus sigilla nostra sunt appensa testimonio literarum. Datum et actum in Calisah feria sexta in crastino Asscensionis Domini anno eiusdem millesimoai quadrigentesimoaj tricesimo septimoak, presentibus ibidem nobilibusal dominis Nicolao Gyszyczsky8, Johanne de Jedlczaam9, Philipo de Droschewo10, Jaszcone de Gloszkyan11, Santhomiroao de Scudla12, d-e
Strzesczcone de Bodzathy
13 heredibus et aliis multis fidedignis vocatis et rogatis in testiminio premissorum14.
aGluthowo Kop. 2
bPolonye Kop. 2
cbrak Kop. 2
d-ebrak Kop. 2
fstrenuus Kop. 2
gPlechowo Kop. 2
hvexilipher Kop. 2
idevia Kop. 2
jconsillis Kop. 2
kannorum Kop. 2
lPatheosicze Kop. 2
łPotarsicze kop. 2
mmonete Kop. 2
nquadraginta octo Kop. 2
o-pin marcam Kop. 2
qdomini Kop. 2
r-sPoznaniensis eclesie Kop. 2
tin Kop. 2
uocto Kop. 2
vemtas Kop. 2
wsue Kop. 2
xrempcionis Kop. 2
yvavercow Kop. 2
zascripsit Kop. 2
aabrak Kop. 1
abanni Kop. 2
acposteruta Kop. 2
adNatilis Kop. 2
aeannus Kop. 2
afbrak Kop. 1
agquas Kop. 2
ahKalis Kop. 2
aiMo Kop. 1
ajCCCC Kop. 2
aksexto Kop. 2
alnobilis Kop. 2
Nicolaus Kop. 2
amJedlicza Kop. 2
anGlosky Kop. 2
aoSwantoslao Kop. 2
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Pleszew, miasto w powiecie kal. Mikołaj z P. i z Cielczy podczaszy pozn. 1427, chorąży kal. 1429, potem kasztelan kal. 1445-47, chorąży kal. 1447-65, zm. 1465 (PSB XXI s. 132).
3Potarzyca, wieś par. na pd.-zach. od Jarocina (Koz. 3 s. 76).
4Mikołaj z Górki zob. wyżej, nr 1391/5.
5Wyszota z Górki, zob. wyżej, nr 1396/6.
6Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1393/7.
7Kórnik, miasteczko Górków na pd. od Poznania.
8Giżyce, wieś par. w powiecie kal., na pn.-wsch. od Grabowa w ziemi wieluńskiej (Koz. 4 s. 225). Mikołaj może ident. z M. Giżyckim z Koryt wyst. 1444 (SHGWlkp.).
9Jedlcza, dziś Jedlec-Stara Wieś, wieś par. na pn.-zach. od Kalisza (Koz. 4 s. 309, 7 s. 338). Jan trudny do odróżnienia od innych licznych właścicieli J. (SHGWlkp.).
10Droszew, wieś par. na zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 63). Filip wyst. 1436-40 w otoczeniu Ciołków - starosty generalnego Wlkp. i biskupa pozn. (KDW V nr 589, 609, 627; Acta capitulorum II nr 1107; niżej, nr 1504/10.
11Głuski (Głoski) par. Kościelna Wieś, na zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 75, 4 s. 231, 7 s. 330). Jan, z drobnej szlachty podkaliskiej, wyst. także 1428 (KDW IX nr 1163/4).
12Szkudła par. Kucharki, na pn.-zach. od Kalisza (Koz. 5 s. 396). Świętomir, zapewne z drobnej szlachty podkaliskiej, skądinąd nie znany.
13Bożatki par. Kościelec Kaliski, na pd.-wsch. od Stawiszyna, osada dziś nie istniejąca. Strzeszek wyst. także 1441 (niżej, nr 1572/9).
14W tejże sprawie por. też niżej, dok. nr 1431 i 1432 oraz KDW V nr 614.


Dokument Nr 1425
Wschowa, 20 maja 1437
Starosta wschowski zaświadcza, że Marcin Chwalęta z Osowej Sieni zapisał czynsz Henrykowi Melcerowi altaryście w kościele parafialnym w Poznaniu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 41, k. 83v. Wpis 23 września 1461.
Reg.: KDW V nr 598 (wg Kop.).
Uw.:Dok. wydajemy w całości, ponieważ dokumenty starostów wschowskich zachowały się w niewielkiej liczbie.

Nos Mathias Borek de Osszyeczna capitaneus Wschowensis1 significamus tenore presencium presentibus et futuris, presencium noticiam habituris, quibus expedit universis, quomodo ad nostram necnon aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis vir Martinus Chwalantha heres in Osszowaszyen2 non compulsus, non coactus nec aliquo errore devio seductus, sed sanus mente pariter et corpore existens, usus suorum consilio amicorum spontaneaque et matura desuper deliberacione prehabita, in et super medietate ville et hereditate Osszowaszyen2 et sorte sua, quam habet in hereditate Dambowalanka in districtu Wschowiensi sitis3, super scultetiis, allodiis et singulis aliis kmethonibus censualibus ipsum concernentibus, decem marcas annui census latorum grossorum et non parwos denarios, quamlibet marcam censualem pro decem marcis latorum grossorum Pragensium de bona moneta, numeri Polonicalis consweti, quadraginta octo grossos marcam in quamlibet computando, pro altari in et super honore beate Marie Magdalene Poznaniensis ecclesie parrochialis eiusque Sancte Crucis Exaltacionis dedicato et errecto, discreto viro Henrico Melczer altariste et rectori eiusdem ecclesie Poznaniensis parrochialis4, precipue nomine et titulo reempcionis, vendidit et coram nobis more solito et consweto racionabiliter resignavit. Quosquidem census sic sub proprietate et censuris ecclesiasticis donatos ac iure et iudicio spirituali peramplius habendos, prefatus Martinus Chwalantha aut sui legittimi successores solvere se obligarunt, tenentur et debent singulis annis super quelibet Quatuor Tempora continue annuatim se sequencia, a proximis nunc venturis incipiendo, duas sexagenas latorum grossorum et non parwos denarios vel saltem de medientibus grossis Poznaniam apportare sub nostra et aliorum capitaneorum futurorum in Wschowa pigneracione. Ibidem coram nobis veniens generosa domina Agneta uxor nobilis Martini Chwalantha prefati2 obligavit se coram nobis cum consensu suorum amicorum non compulsa, non coacta, sed animo deliberato, nunquam velle dote et dotalicio impedire predictas decem marcas census, quamdiu reempcio duraret et in nullo articulo contradicere nec aliquo iure spirituali aut seculari ewadere nec aliqua nowa adinvencione, sed illud, quod desinat in bonis hereditariis nobilis Martini Chwalantha prius nominati mariti sui legittimi, prefata domina Agneta supplere tenetur suo dote et dotalicio, et ad hec consensit non contradicere, sed libere ac benivole cedere prefato domino Henrico Melczer aut suorum propinquiorum ad hoc altare successivorum. Quamquidem empcionem et resignacionem sic rite et racionabiliter factam grate et rate habentes, nominato domino Henrico Melczer suisque ad hoc altare legittimis successoribus prefatas decem marcas annui census, ut prefertur, in omnibus punctis, clausulis et articulis contribuimus, ratificamus auctoritate et vigore nostro confirmamus, tali condicione interiecta, quod quandocunque prescriptus Martinus Chwalantha aut sui legittimi successores predictas decent marcas annui census reemere potuerint in toto et non in parte, ut extunc quamlibet marcam censualem pro decem marcis latorum grossorum bone Pragensis monete, ut easdem vendiderunt. In quorum omnium fidem et testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Wschowa feria secunda Pentecostes anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, presentibus strenuis ac nobilibus dominis Johanne Suchorzewsky5, Boguslao Mlynsky plebano Wschowiensi6, Johanne Kothwycz de Szyedlecz7, Stanislao Jaroszewsky8, Nicolao Krzekothowsky9, Sigismundo Sokolowsky10 et aliis quampluribus fidedignis specialiter vocatis et rogatis in testimonium premissorum.
1Maciej Borek z Osiecznej starosta wschowski 1432-43, potem kasztelan nakielski 1442-52 (Spisy wlkp.; PSB XIX s. 33).
2Osowa Sień, wieś par. na pn.-wsch. od Wschowy (Koz. 2 s. 559). Marcin Chwalęta wyst. także 1444 i 20 kwietnia 1447 (niżej, nr 1680; mat. KDW).
3Dębowa Łęka, wieś par. na pn.-wsch. od Wschowy (SHGPoz. I s. 352, gdzie też korektury błędnych informacji zawartych w reg. niniejszego dok. w KDW V).
4Henryk Melcer jako altarysta w kościele par. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu wyst. jeszcze 1461 z okazji transumowania niniejszego dok. (AAP, AC 41, k. 83v). Nie był nigdy rektorem (plebanem) tego kościoła.
5Jan Suchorzewski (ze wsi Suchorzew par. Kowalew, na pn.-zach. od Pleszewa - Koz. 1 s. 312), syn Olbrachta z Cielczy i Pleszewa, wyst. od 1424, łowczy gnieźn. 1453, tenutariusz pyzdrski 1445, zm. po 1455 (GStar. s. 81).
6Bogusław z Młynów (Trzykolne Młyny par. Radzewo, na pd.-zach. od Kórnika) wyst. w Młynach 1420-26 (KDW V nr 445), pleban we Wschowie 1437 (tutaj) - 1440 (KDW V nr 629; AAP, AC 23 k. 118), nie był plebanem już 1442 (KDW V nr 695).
7Siedlec to najpewniej Siedlnica (Zedlitz, Sedlicz), wieś par. na pd. od Wschowy, własność Kotwiczów (Koz. 3 s. 187). Jan zapewne ident. z Hanczlem Kotwiczem wyst. także 1444 (ib.).
8Stanisław Jaroszewski nie zidentyfikowany, nie znany ani w Jaroszewie par. Popowo Kościelne (na pn.-zach. od Kłecka), ani w Jaroszewie par. Sieraków (SHGWlkp.).
9Krzekotowice par. Pępowo, na pd.-wsch. od Krobi. Mikołaj wyst. także 1405-47? (SHGPoz. II s. 472).
10Sokołowice (Sokołowo) par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla (Koz. 3 s. 231). Zygmunt, także z Chomęcic (SHGPoz. I s. 209) wyst. tutaj oraz 1443, 1446, 1452, 1454 (ib.; SHGWlkp.), nie żył już 1463 (ib.).


Dokument Nr 1426
Obra, 21 czerwca 1437
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Michał Jarogniewski z Jaromierza zapisał czynsz klasztorowi cystersów w Obrze.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 30 (Obra - klasztor A 21). Pergamin 269 x 160 + 34 mm, pozalewany, wyblakły, podarty. Dziura po sznurze do przywieszenia jednej pieczęci. Na odwrocie streszczenia i informacje o oblatach (XVI-XVIII w.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Raphael de Goluchowo succamerarius Kalisiensis et capitaneus Maio/ris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, quod ad nostram aliorumque eiusdem / terre nobilium presenciam veniens nobilis dominus Michael Jarognyewsky de Jaromirz2 non compulsus, non coactus neque / aliquo sinistro modo seductus, quinimo sanus mente pariter et corpore existens, usus amicorum suorum consiliis et matura deliberacione prehabita, super tota sua villa seu hereditate dicta Jaromirz in terra Maioris Polonie et districtu Costanensi sitta2, unam marcam peccuniarum annui census currentis monete et numeri Polonicalis, in ipsam marcam quadraginta et octo grossos computando, venerabili et religiosis viris, dominis Hermanno abbati necnon fratribus tocius conventus monasterii Obra3 et ipsorum posteritatibus spe et foro perpetualis vendicionis imperpetuum vendidit et coram nobis more solito et consueto ritte ac racionabiliter imperpetuum resignavit. Quamquidem marcam census annui solvere et dare debet et sit astrictus singulis annis perpetualiter dictis dominis abbati et fratribus eiusdem conventus super festum Pasche continue se sequens sub vallato et vadio penarum magnarum per memoratos dominos abbatem et fratres ipsius monasterii habendam, tenendam, levandam et ad usus suos beneplacitos libere et quiete convertendam, prout ipsis aut ipsorum posteritati melius et utilius videbitur expedire, hoc tamen specialiter adiecto et expresso, quod dum nominatus dominus Michael Jarognewsky aut ipsius posteri dictam marcam census annui alicubi alias super hereditate, alias na dzedzythwye, posessionata in districtu Costanensi a monasterio antedicto Obra in quinque aut in sex miliarium distancia emeret aut compararet et secundum modum et consuetudinem reformaret et resignaret imperpetuum dominis abbati et fratribus conventus memorati, quem ipsi domini abbas et totus conventus dicti monasterii Obra dictum censum unius marce ibidem, ubi emeret et resignaret, iuxta ritum et consuetudinem terrestrem imperpetuum recipere et assumere debent irrecuse peramplius dictam villam Jaromirz a solucione census antedicti unius marce liberam mittendo et solutam. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa testimonio literarum. Datum et actum in monasterio Obra feria sexta proxima ante festum beati Johannis Baptiste anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, presentibus ibidem nobilibus et generosis viris Nicolao de Pyaskow4, Thoma de Slawno5, Nicolao de Scoraczewo6, Junoch de Jaroslawyecz7, Alberto de Drachowo8, Johanne de Pywonicze9 et aliis quampluribus fidedignis testibus circa premissa vocatis specialiter et rogatis in fidem et testimonium premissorum.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Jaromierz par. Kopanica, na pn.-wsch. od Kargowej (SHGPoz. II). Michał Jarogniewski (z Jarogniewic par. Głuchowo) i Jaromierza wyst. 1417-37, burgrabia w Kościanie 1432-34 (ib. s. 32, 40).
3Herman opat klasztoru cystersów w Obrze, zob. wyżej, nr 1414/1.
4Piaskowo par. Ostroróg, tuż na pd.-wsch. od Ostroroga (Koz. 3 s. 22). Tu jednak Mikołaj nie wyst., świadkuje natomiast również na dok. z 23 lipca 1437 i z 13 grudnia 1439 (niżej, nr 1430/4 i 1484/7).
5Sławno par. Lubasz na pd. od Czarnkowa (Koz. 3 s. 212). Czy stąd Tomasz wyst. 1433-38 (KDW IX nr 1329/10)?
6Skoraczewo par. Białcz Stary, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 200). Mikołaj wyst. 1435-40 (KDW V nr 561, 589, 601, 612, 647; Acta capitulorum II nr 1097, 1100, 1107), może ident. z wyst. już wcześniej Niklem ze Skoraczewa (SHGWlkp.).
7Jarosławiec par. Trzebaw, na wsch. od Stęszewa. Junoch wyst. także 1436 (KDW V nr 589), może i 1421 (SHGPoz. II s. 43).
8Drachowo par. Gurowo, na pd. od Gniezna (Koz. 1 s. 62, 4 s. 185). Wojciech zapewne z drobnej szlachty licznie zamieszkującej D., może ident. z Wojciechem wyst. 1425 (KDW VIII nr 1066/5).
9Piwonice par. Dobrzec?, tuż na pd. od Kalisza (Koz. 5 s. 159-160). Jan wyst. od 1423 (Roty IV nr 865), potem uczestnik wyprawy węgierskiej Władysława III 1440 i 1442, wicechorąży w Kaliszu 1445 i wicepodkomorzy tamże 1453 (GUrz. nr C 255, 244), wyst. jeszcze 1463 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1427
Poznań, 30 czerwca 1437
Stanisław Ciołek biskup poznański potwierdza dokument biskupa poznańskiego Mikołaja Kurowskiego dotyczący ołtarza w katedrze poznańskiej.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 49, k. 36-37. Wpis 3 lipca 1469.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Proinde nos Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus tenore presencium universis tam presentibus, quam futuris presencium noticiam habituris, quomodo ad nostram nostrique capituli Poznaniensis accedens presenciam honorabilis vir Nicolaus vicecustos, vicarius perpetuus et altarista ecclesie nostre Poznaniensis2, quoddam privilegium reverendi in Christo patris, domini Nicolai de Curow dive memorie episcopi olim Poznaniensis suo et capituli sui tunc sigillis roboratum per inundacionem aque et diluvium tunc in Poznania existens inaudibile madefactum et infectum nobis exhibuit huiusmodi sub tenore:
[następuje dok. biskupa poznańskiego Mikołaja z Kurowa z daty: Poznań, 3 kwietnia 1399 - KDW VI nr 371].
[k. 36v] Post cuiusquidem privilegii exhibicionem memoratus Nicolaus vicecustos etc. ecclesie nostre Poznaniensis nobis humiliter supplicavit, quatenus prescriptum privilegium taliter per diluvium et aque inundacionem, ut prefertur, destructum, renovare et confirmare dignaremur iuxta continenciam ipsius pariter et tenorem. Nos vero peticionem dicti Nicolai racioni et iuri consonam attendentes, predictum privilegium cum quorundam verborum ipsius digna et iusta mutacione duximus renovandum renovamusque et confirmamus, census quoque [k. 37] redditus et proventus in co contentos ascribimus, apropriamus et incorporamus per presentes perpetuis eviternisque temporibus duraturis. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentem nostram renovacionis et confirmacionis literam nostro et capituli nostri Poznaniensis sigillis maioribus iussimus communiri. Actum et datum Poznanie die dominico in crastino sanctorum Petri et Pauli Apostolorum anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, presentibus ibidem venerabili et honorabilibus dominis Philippo decretorum doctore, canonico Poznaniensi et custode Curzelouiensi3, Jacobo de Prazmowo in Dolsko4, Martino Szykora in Krirowo plebanis5 et vicariis perpetuis dicte ecclesie Poznaniensis, Myklasch de Malczewo6, Alberto Kukla scriba eiusdem reverendi in Christo patris, domini Stanislai episcopi Poznaniensis7 et familiaribus ceterisque fidedignis.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1388/6.
2Chodzi tu o altarię Św. Doroty w katedrze pozn., zob. o niej Now. I s. 394-395, który twierdzi, że wyst. tutaj wikariusz Mikołaj jest ident. z Mikołajem z Lusowa, wyst. od 1399 (KDW VI nr 371/3) aż do 1446.
3Kanonik Filip, zob. wyżej, nr 1407/8.
4Jakub Prażmowski z Prażmowa koło Grójca na Mazowszu, pleban w Sobikowie na Mazowszu 1419 i kapelan Andrzeja Łaskarza, pleban w Prażmowie 1425, Dolsku 1432, wikariusz wieczysty w katedrze pozn. 1426, archidiakon śremski 1440-55, zm. 1455/56. (Now. I s. 722, II passim).
5Krerowo (Kryrowo), wieś par. na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 359), posiadłość biskupów pozn. Pleban Marcin Sikora skądinąd nie znany.
6Malczewo par. Jarząbkowo, na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 160-161, 5 s. 7). Miklasz, Mikołaj, wyst. 1437-61, wicepodsędek w Kcyni 1442 (GUrz. nr C 325), dworzanin i wicemarszałek biskupa pozn. Andrzeja Bnińskiego, rezydent w Lubiniu 1461 (SHGWlkp.; KDW n. s. I nr 239; MPH V s. 650; niżej, nr 1673/6).
7Wojciech Kukla (Kukła) syn Andrzeja z Gniezna, jako notariusz publiczny wyst. także 1441 (niżej, nr 1569/4) oraz 9 maja 1446 (mat. KDW). Wg Haina s. 139, jest ident. z Wojciechem Kuklą pisarzem arcybiskupa Wincentego Kota aż do jego śmierci, plebanem w Kwieciszewie, wreszcie w Słupcy 1449 (Acta capitulorum II nr 450-453).


Dokument Nr 1428
Toruń, 1 lipca 1437
Wymienieni przedstawiciele króla polskiego i wielkiego mistrza krzyżackiego ustalają porozumienie w sprawie zbiegostwa ludności zależnej.
Kop. współczesna or.: Berlin-Dahlem, GStAPK XX, HA OBA 7336.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 7336 (wg Kop.).

Nos Jarandus de Breudzewoa pallatinus Wladislauiensis1, Abraham de Banschino iudex Posznaniensis2, Conradus de Erlichszhawszen commendator in Antiquo Castro3, Johannes de Baysen iudices iurati4 per serenissimum principem et dominum, dominum Wladislaum Dei gracia regem Polonie parte ab una et magistrum generalem terre Prussie5 parte ab altera, specialiter deputati notum facimus, quibus expedit universis, tam presentibus, quam futuris presenciam noticiam habituris, quomodo super articulis profugum kmethonum sive hominum a propriis dominis illibere recedencium, ex unanimi nostris arbitrio, voluntate et consensu statuimus et declaravimus ac declaramus per presentes super eisdem articulis perpetue pacis super hoc edicto speciali et expresso, quod rustici, coloni, thabernatores, schulteti, ortulani et alie similes persone Regni Polonie terrarum et ducatuum predictorum, qui dominis suis obligantur et sine satisfaccione condigna iuxta conswetudinem earundem terrarum recesserunt et ad terras nostras, videlicet Prussiam, Liuoniam et Nouam Marchiam publice seu occulte fugieruntb, commendatores, officiales, terrigene et subditi ordinis nostri iurisdicionem pro parte exercentes, qui fuerint requisiti, ad restitucionem eorum cum rebus suis et bonis omnibus eisdem dominis sine mora, difficultate et contradiccione teneantur. Idem ordo per omnia in rusticis, colonis, tabernatoribus, scultetis, ortulanis et aliis similibus personis terrarum nostrarum predictarum ad regnum et ducatosa predictos fugientes observetur nec decetero taliter acceptantur aut servantur fugientes6, hoc adiecto, si dicti rustici, coloni, tabernatores, sculteti, ortulani et alie similes persone utriusque sexus, quocumque parte indebito a dominis suis propriis illibere recesserint sine ordine et condigna satisfaccione, iuxta vim, modum et formam inferius scriptisa restitui tenebuntur, videlicet, ut prefertur, qui sine debito tempore recesserint, ad hereditates dominorum extraneorum aut terrigenarum terrarum Prussie et aliorum etc. venientes, fruges et alia victualia, pecuraa et pecudes aut quevis suppellectilia domus acquirerent et haberent segetes, quea iam in agris haberent seminatosa, semina heredi ville remanebunt ex integro, fruges autem, quas haberent in allodiis, acervis trituratosa, sive non trituratosa, levabunt ex integro cum aliis bonis ibidem acquisitis, soluto censu domino heredi ville. Casu vero, si dicti kmethones agros, ad quos recesserant, non haberent seminatos, tunc dimidietatem frugum omnium, tam in allodiis, quam acervis, eciam contrituratis, ipsi domino et heredi ville remanebunt et reliquent. Si autem dominus ville ipsum kmethonem aut aliam similem personam racione censsus anni presentis vellet arrestare, dicens ipsum libertatem non habere, tunc scultetus sive advocatus ville cum suis scabinis periurabunt aut prestabunt iuramentum, quod kmetho aut kmethones non haberent libertatem et post iuramentum prestitum kmetho vel kmethones censum persolvent. Si vero ipse dominus ville ipsum vel ipsos kmethones asserit debitorie obligatos, sed dicens eis aliqua mutuasse, idem heres et dominus ville suum debitum periurabit et post factum iuramentum kmetho vel kmethones debita persolvent per bona sua ibidem acquisita. Sed si contingeret, quod ipsi kmethones, sculteti, tabernatores ortulani, rustici et alii bona sua perderent et nullas haberent possessiones, tunc a dominis et heredibus suprascriptis absoluti libere ad dominos, a quibus recesserant, et ad propria debent restitui et reverti. Tempore vero messis, si talia contingerent, tunc kmethones omnia bona eorum et fruges metere debent et post messem domino heredi medietatem dare tenebuntur omnium frugum. Si autem in casu contingat aliquem masculum de Regno Polonie in terra Prussia uxorem, virginem vel viduam accipere, talis uxorem accipiens, pari modo priorum kmethonum sit cum uxore et omnibus bonis, agris et possessionibus restituendus. Sed uxor de villa exiens septem marcas exiles numeri et monete Prutenicalis relinquat, si se eadem bona ad maiorem summam extendant, si minora bona ipsius uxoris fuerint quam septem marce, omnia bona uxor preter vestimenta sua relinquat, maritus vero omnia bona sua libere accipiat. Si vero dominus ville utrarum parcium Regni Polonie et terrarum Prussie pro restimendo uno vel pluribus kmethonibus requisitus per aliquam parcium fuerit et requisitus habere se kmethonem negaverit, non tamen negacione facta kmetho vel kmethones obmittantur. Si negans iuramentum prestabit corporale, quod talis vel tales kmethones non de mandato nec de consilio ipsius nec eciam scit, quomodo recessit vel recesserunt. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum sigilla nostra presentibus sunt appensa. Actum et datum in Torun, in pretorio, loco superiori consolatus Thoronensis, anno nativitatea Domini Mo quadringentesimo tricesimo septimo, feria secunda in octava sancti Johannis Baptiste etc.
atak Kop.
bo formie zob. Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce, t. 4, s. 419
1Jarand z Brudzewa, Grabi, podczaszy brzeski 1402, stolnik 1403, chorąży inowrocławski 1408, Grunwaldczyk, starosta inowrocławski 1417, wojewoda tamże 1426/27, potem wojewoda sier. 1439, zm. 1452 (PSB III s. 6-8; ib. X s. 612; Spisy sier.).
2Abraham Głowacz ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/3.
3Konrad von Erlichshausen komtur Starogardu Chełmińskiego, potem 1441-49 wielki mistrz, zm. 1449.
4Jan Bażyński, von Baysen, późniejszy przywódca Związku Pruskiego, gubernator Prus z ramienia Kazimierza Jagiellończyka 1454, zm. 1459 (M. Biskup, w: Ludzie pomorskiego średniowiecza, Toruń 1981, s. 13-22).
5Wielkim mistrzem był 1422-41 Paweł von Russdorf (zm. 1441).
6Fragment tekstu od rustici do fugientes stanowi prawie dokładny przejątek z tekstu pokoju brzeskiego z 31 grudnia 1435, por. E. Weise, Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert, Bd. I, Königsberg (1938), s. 205, par. 15. Paragrafu tego nie ma w wydaniu polskim: Volumina legum I, s. 61 (col. 135). Tekst z 1435 r. stanowi zresztą tylko nieznaczne przetworzenie odpowiedniego paragrafu traktatu pokoju melneńskiego z 1422 (E. Weise, o. c., s. 161, par. 10). Ani traktat melneński, ani brzeski wśród kategorii ludności chłopskiej nie wspominają jednak tu wymienionych sołtysów.


Dokument Nr 1429
Poznań, 5 lipca 1437
Biskup poznański nadaje biskupią wieś Orkowo w dożywocie kanonikowi Jakubowi z Grądów.
Kop.: Poznań, AAP, CP 28 (Acta capituli Posn.), k. 183-183v. Wpis w 1437 r.

Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod requirentibus fidelium serviciorum meritis nobis et ecclesie nostre Poznaniensis predicte per honorabilem virum Jacobum de Grandi canonicum necnon vicarium in spiritualibus et officialem ecclesie nostre Poznaniensis generalem2 multipliciter et utiliter impensis et imposterum Deo propicio propensius impendendis, horum intuitu volentes eidem Jacobo recompensam facere specialem, sibi tamquam bene merito de consilio et consensu venerabilium fratrum nostrorum, dominorum capituli dicte ecclesie nostre Poznaniensis in capitulo generali die date presencium capitulariter congregatorum, villam Orkowo nostre mense episcopalis3 cum omnibus et singulis ipsius ville utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, proventibus, pertinenciis et obvencionibus universis ad ipsam villam Orkowo quomodolibet spectantibus, quibuscumque nominibus censeantur, cum omni iure et dominio, nichil pro nobis in eadem villa iuris vel dominii penitus reservantes, eciam cum piscaturis, pratis, molendinis, borris, fluminibus, lacubus, silvis et nemoribus in limitibus dicte ville consistentibus graciose donamus, damus, contulimus et assignamus cum effectu per presentes liberaliter et expresse, per ipsum Jacobum canonicum nostrum premissa omnia et singula tenenda, habenda, possidenda, tollenda, utifruenda, pro usu beneplacito convertenda annis singulis tamdiu, quamdiu perseverenciam seu vitam duxerit in humanis, ita quod ipso exuto corpore ad mensam nostram vel successorum nostrorum prefata omnia et singula revertentur et nobis viventibus licebit pro edificiis et omni alio usu ligna cuiuslibet generis et speciey ad voluntatem excidere et educere, pisces aliquando pro nostra tantummodo necessitate piscari. Harum quibus nostrum et dicti capituli nostri sigilla sunt appensa testimonio literarum. Actum et datum Poznanie feria sexta infra octavas beatorum Petri et Pauli Appostolorum, presentibus et consencientibus venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Mathia Drya decano4, Nicolao de Glamboczecz Poznaniensi5, Johanne Srzemensi6, Johanne Drzewiczski Warschouiensi archidiaconis7, Nicolao Gorka cancellario8, prelatis, necnon Johanne de Czechel9, Jaroslao Cancolewski10, Nicolao Slupkone11, Thoma12, Hectore13, magistro [k. 183v] Strzeschkone14, Mathia Wronczinski15, Jacobo Wyganowski16, Nicolao Czotczany17 et Nicolao Cocoschka canonicis18 ecclesie prefate Poznaniensis in loco capitulari in dicta ecclesia Poznaniensi sito anno nativitatis Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo.
1Stanisław Ciołek zob. wyżej, nr 1388/6.
2Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
3Orkowo par. Radzewo, na pn. od Śremu (Koz. 2 s. 550).
4Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1391/3, 14.
5Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1391/3, 14.
6Jan syn Bogusława z Twardowa (w Kaliskiem) archidiakon śremski 1435-39, kanonik pozn. i pleban w Dolsku 1440-67, oficjał pozn. 1446-47, zm. 1467 (Now. I s. 719, II s. 238, 411 n.).
7Jan syn Bogusława z Drzewicy kanonik pozn. 1431, wikariusz generalny pozn. 1433-35 archidiakon warszawski 1434-52, prepozyt kolegiaty warszawskiej 1452, zm. 1469 (Now. II s. 210, 229, 237 n.).
8Mikołaj z Górki, Jan z Czechla i Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/5, 8, 16.
9Mikołaj z Górki, Jan z Czechla i Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/5, 8, 16.
10Mikołaj z Górki, Jan z Czechla i Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/5, 8, 16.
11Mikołaj syn Jana Słupka ze Studzieńca, zwany też Słupkiem, student prawa w Pradze 1408, kanonik pozn. 1418, gnieźn. 1426, pleban w Biezdrowie i w Szamotułach, zm. 1442/43 (Now. I s. 735; Kor. III s. 546-547; MPHV s. 956; Bullarium Poloniae III nr 1303).
12Tomasz Strzępiński albo Tomasz z Kościoła, zob. o nich wyżej, nr 1391/23 lub 1388/9.
13Hektor z Koźmina i Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 1389/15, 11.
14Hektor z Koźmina i Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 1389/15, 11.
15Maciej Wronczyński kanonik pozn. 1428-37 (KDW V nr 489; Acta capitulorum II nr 1022), zapewne ident. z plebanem we Wronczynie (na pn.-zach. od Pobiedzisk - Koz. 1 s. 365, 5 s. 495), wyst. tam 1413-26 (KDW IX nr 1236/23).
16Jakub Wyganowski i Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/18, 14.
17Jakub Wyganowski i Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/18, 14.
18Mikołaj Kokoszka syn Mikołaja z Dobieszewa (na zach. od Kcyni) student UJ 1404, pleban Św. Marii Magdaleny w Poznaniu 1413-15, pisarz starościński w Poznaniu 1412-14, pleban w Śremie 1419-44, kanonik pozn. 1429, zm. 1444 (KDW IX nr 1170/11).


Dokument Nr 1430
Gniezno, 23 lipca 1437
Stanisław z Mierucina sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy bożogrobcami gnieźnieńskimi a Janem Czechowskim o korzystanie z jeziora Jezierzany.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Gniezna I/155 (kopiariusz bożogrobców gnieźn. z XVI w.), k. 16-17. Tytuł: Literae concordie super magno lacu Jezierzani inter venerabilem dominum Nicolaum ecclesiae Sancti Joannis ante Gneznam praepositum et nobilem dominum Joannem Czechowsky.

Nos Stanislaus de Myruczyno castellanus Kxiaznensis et burgrabius Gneznensis1, iudex per magnificum dominum Raphaelem de Goluchowo succamerarium Kalisiensem et capitaneum Maioris Poloniae generalem2 specialiter locatus et deputatus, causae infrascriptae ac etiam aliarum causarum, praesidentes dicto iuditioa dicti domini capitanei, circa ipsum dominum capitaneum met necnon aliorum praesentiam ibidem existentium considentes, videlicet strennuorum et nobilium dominorum b-c
Bogusio de Budzyslaw subiudice Calisiensi3, Nicolao Piaskowsky4, Mathia Rogalynsky
5 et aliorum quamplurimorum fidedignorum, componentes amicabiliter ac etiam iuditialiter sententiantes, composuimus, amicabiliter sententiavimus et adiudicavimus tanquam veri, iusti et amicabiles compositores et arbitri hanc concordiam et compositionem firmiter, inviolabiliter et in perpetuum duraturas inter venerabilem ac religiosum dominum Nicolaum praepositum Sancti Joannis ante Gneznam6 necnon fratres totius conventus ibidem ordinis Sancti Sepulchri Dominici ex una et nobilem dominum Joannem Czechowsky7 et suos successores partibus ab altera, pro differentiis, litibus, gverris, displicentiis et controversiis inter ipsos de utraque parte suscitatis et exortis in hunc, qui sequitur, modum: primo, quod praefato domino praeposito et suo conventui duas literas, unam adiudicatoriam, aliam vero arbitralem et domini capitanei super lacum dictum Jezierzani8 canentes, circa robur ipsarum et vigorem in perpetuum remansimus ipsis robur perpetuae firmitatis decernentes, ita tamen, quod in nullo iure debent tangi aut violari, tam late, longe et profunde, prout praedictae literae canunt et demonstrant. Praefato autem domino Joanni Czechowsky et ipsius posteritati adiudicavimus et sententiavimus, quod debet piscare [k. 16v] pisces cum rethi dicto vulgariter zaiastka cum una cimba navigando alias zaiezdzacz per octo annos seu per decursum octo annorum et ibi non debent fieri stramina nec alia instrumenta dicta kliepi, solum prout spectat ad dictum rethe zaiazdka et hoc debet trahere ad suum littus pro sua duntaxat mensa vel ad suum adventum. Elapsis autem praedictis octo annis peramplius piscare non debet sub pena vallata centum marcarum. Si autem contigerit, quod praefatus dominus Joannes Czechowsky aut sui posteri dicta bona hereditaria venderet aut alienaret infra dictos octo annos, tunc ammodo nullus penitus suus successor mox venditione aut emptione facta vigorem piscandi ibidem in dicto lacu habebit, sed super dictum dominum praepositum et suum conventum debet redire et devolvi pleno iure. Insuper omnes cittationesd, quibuscumque fuerant cittatie de utraque parte ac etiam homines ipsorum, videlicet vulnera, iurgia, gverras et alias omnes discordias inter ipsos cassamus, annullamus in perpetuum et mortificamus in nihilum redigentes tenore presentium mediante, et hoc specialiter debet tenere sub poena vallata predicta centum marcarum. Adiudicavimus insuper et sententiavimus ipsi domino Joanni Czechowsky et ipsius successoribus legittimis piscaturam cum rethe, vulgariter przewloka, quodquidem rethe debet habere triginta passus, vulgariter sanzonow, in longitudine et non minus, et in profunditate debet habere dictum rethe, prout consuetum est fieri in aliis lacubus circa Powydz9 et hoc a limitibus villae Velmycza10 usque ad sepem Alberti Piotrowsky11, ubi iam ministerialis de consensu parcium supradictarum et iudicis palum pro signo posuit, infixit et limitavit loco granitierum. Quam vero piscaturam cum dicto rethe przewloka exercebunt a festo Paschae usque ad festum sanctae Heduigis [15 X] ad partem ipsius cum manibus duntaxat trahendo, quod solum duo homines trahere possunt, quilibet in propria cimba, et non instrumento, quod dicitur colowrot. Item predicto Joanni Czechowsky et ipsius successoribus adiudicavimus piscaturam cum gulgustris,vulgariter vienczierzmy, in dicta parte ipsius, non excedendo ultra arundines pro mensa ipsius et cum hamis parvis in rippa stando, cancros vero cum vatha alias zabrodnią et cum lucerna seu facibus in dicta rippa potest et debet piscare a dictis limitibus Velmicza usque ad fluvium, qui ducit ad vadum, vulgariter do brodv, qui lacus mediat inter dictum lacum Jezierzani et inter Lawyczno12. Item adiudicavimus, quod predictus dominus Joannes Czechowsky racione medie partis narth vulgariter dicti tribus diebus in septimana debet piscare cum tribus retibus, vulgariter slapyczamy, videlicet feria quarta cum tribus, feria sexta cum tribus et sabbato cum tribus pro mensa dicti domini Czechowsky et ipsius successoribus in parte eius circa hereditatem Piotrowo11 [k. 17]. Item predicto domino Joanni Czechowsky adiudicavimus medietatem fluvii ex parte ipsius et medietatem domino praeposito et suo conventui ad aliam partem Jezierzani, ita tamen, quod nulla partium debet sepire fluvium et impedire transitum aquae et piscium, sed quod via in dicto fluvio remaneat sic, ut possent se duae cimbae preterire. Nos itaque attentis ipsorum controversiis ex utraque parte et differentiis, cupientes iurgia huiusmodi inter ipsos exorta suffocarre, quae ex convicinitate hereditatum confinantium solebant mutuo plerumque evenire, huiusmodi contractum sententiavimus, mediavimus et amicabiliter composuimus et presentibus arbitramus et mediamus sub vadio supradicto robur perpetue firmitatis obtinere, super quod ambae partes adiudicatum solverunt. Actum et datum Gneznae feria tercia in crastino beatae Mariae Magdalenae anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, sigillo nostro presentibus in fidem, testimonium et evidentiam pleniorem subappenso, per manus nobilis Thome de Slawno notarii etc.13
atak Kop.
b-ctak Kop. (abl. zamiast gen.)
dtak Kop., zapewne zamiast certationes Or.
etak Kop., zapewne zamiast certati Or.
1Mierucin par. Parlin, na pn. od Mogilna (Koz. 1 s. 173). Stanisław z M. i Czołnochowa burgrabia nakielski ok. 1425, kal. 1426-28, 1430-32, 1437-39, gnieźn. 1437 (tutaj), kasztelan ksiąski 1436-39, zm. 1439/40 (GUrz. s. 177).
2Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
3Budzisław Kościelny, wieś par. na pn.-zach. od Kleczewa (Koz. 4 s. 84). Bogusław z B. i Kruchowa (na pn. od Trzemeszna) wyst. już 1414 (KDW VII nr 741/5), podsędek kal. 1431, zm. 1440-42 (Spisy wlkp.).
4Mikołaj z Piaskowa, zob. wyżej, nr 1426/4.
5Rogalin par. Rogalinek, pomiędzy Kórnikiem a Mosiną (Koz. 3 s. 134). Maciej wyst. od 1419 (SHGWlkp.).
6Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźn., zob. wyżej, nr 1399/1.
7Czechowo par. Jarząbkowo, na pn.-zach. od Gniezna (Koz. 4 s. 139). Jan (i z Jarząbkowa) wyst. także 1426 (KDW V nr 435) oraz 1439 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 37), nie wiemy czy ident. z Janem wyst. 1456-73 (SHGWlkp.).
8Jezioro Jezierzany (koło wsi tejże nazwy, dziś nie istniejącej, par. Strzyżewo Kościelne, zob. KDW VIII nr 787/3, 925/7), na pn.-wsch. od Gniezna, koło Piotrowa, może dziś Jez. Wełnickie (ib. IX nr 1250/8).
9Powidz, miasto królewskie w powiecie gnieźn.
10Wełnica par. Jankowo Dolne, na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 343-344).
11Piotrowo par. Św. Michała w Gnieźnie, wieś dziś nie istniejąca, na pn.-wsch. od Gniezna. Wojciech wyst. 1421-43 (SHGWlkp.; KDW VIII nr 925).
12Ławiczno par. Św. Michała w Gnieźnie, wieś dziś nie istniejąca, w obrębie lasu wsi Dębowiec, na pn.-wsch. od Gniezna (KDW VIII nr 925/11).
13Tomasz (zapewne ze Sławna par. Lubasz, na pd. od Czarnkowa), zapewne ident. z Tomaszem wyst. 1433-38, zob. wyżej, nr 1426/5.


Dokument Nr 1431
Poznań, 26 lipca 1437
Wymienieni panowie z Górki proszą biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka o erygowanie ufundowanego przez nich kościoła parafialnego w Kórniku.
Kop.: 1. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9176, s. 126-128. 2. Tamże, rkps 9175, s. 500-501, obydwa w transumpcie jak dok. nr 1424.

Reverendissimo in Christo patri et domino, domino Stanislao a-b
Dei gracia
episcopo Poznaniensic1, Nicolaus cancellarius, Vyschotad prepositus eclesie Poznaniensis et Lucas heredes in Gorka nepotes sui debitam reverenciam cum promptae in cunctis beneplacita servitute. Reverendissime in Christo pater et domine, dominef gracioseg. Consideravimus et in animish nostris sepea revolvimus, quam sit honestum et i-j
saluti animarum
proficuum divinum cultum adaugere et ministros eidem cultui deputare dotatos, ea consideracione deliberavimus et decrevimus eclesiam parrochialem in opido nostro Curnik, nuper per nos de nowa radicek erectol, ad honorem omnipotentis Dei et gloriosissime Virginis Matris eius Omniumque Sanctorum et Beati Bartholomei Apostoli gloriosi facere, dotare et cum adiutorio omnipotentis Dei edificare. Pro rectoreque sive plebano eiusdem eclesie in Curnik erigendeł et successoribus eius ac pro eorum sustentacione de bonis nostris a Deo nobism collatis, bona infrascripta de certa nostra sciencia et bona deliberacione dedimus eta con[s. 127]tulimusn, assignamus et donamus ac presentibus damuso, conferimus, assignamus et donamusp perpetuo irrevocabiliter et in ewm per ipsos rectores sive plebanos in Curnikq habendum, tenendum et possidendum pacifice et quiete. Primo et principaliter octo marcas grossorum communis monether, in quamlibet marcam XLs octo grossos computando, per nos apud strenuum militem, dominum Nicolaum de Pleschewot vexilliferumu Calisiensem, in et super totaa hereditate sua Potarsiczev, pro centum minus duabus marcis in reempcionem sive titulo reempcionisw emptas et comparatas et ad x-y
id pyum
opus per nos deputatas. Item unum mansumz agri iacentem interź agros opidanorum [s. 501] ibidem in Curnik cum prato ad ipsum mansum pertinenteaa. Licebitab autem plebano in Curnik et successoribus eius habere unum propriuma piscatorem in lacu, qui consistit circa opidum Curnik, qui pro necessitate et usu plebani pisces inac eodem lacu libere cum omni genere rethiumad piscari libere poterit. Item similiter damus aream pro dote sive domo proa plebano, pro vicario et scola penes eclesiam predictam cum uno orto competenti retro aream plebani. Insuper licebitae plebano pro tempore existenti in Curnik pro edificiis domus sue et focoaf ligna ag-in borris-ah nostris, in quibus opidani nostri predicti consueveruntai, pro usibus eorum ligna excidereaj, tollere, deducere et excidereak. Quare vestreal reverendissimea paternitati humiliter et devote supplicamus, quatenus vestra reverendissima paternitas auctoritate vestra ordinaria eclesiam predictam in Curnik attenta ipsius opportunitateam in opido dicto Curnik erigerean et fundare ac census predictos etao alia bona sic, ut premittitur, per nos eidem eclesiea donata, data et assignata, pro rectoribus sive plebanis eiusdem eclesie et eorum sustentacione [s. 128] confirmare, incorporare, unire et annectere dignemini misericorditer et benigne, prout ad officium vestrum pastorale spectat et pertinet premiumap ab Altissimo recepturi. Datum Poznanie feria sexta in crastino beatiaq Jacobi Apostoli gloriosi anno Domini millesimoar quadringentesimo tricesimo septimo, nostris sigillis communibus subappensisas.
a-bbrak Kop. 2
cPoznaniensem Kop. 2
dVischota Kop. 2
epromta Kop. 2
fbrak Kop. 1
ggreciose Kop. 2
hetc. Kop. 2
i-janimatum saluti Kop. 2
kdicze Kop. 2
lerrecto Kop. 2
łer(i)gendi Kop. 2
mvobis Kop. 2
nintullimus et Kop. 2
odonamus Kop. 1
pdamus Kop. 1
qKurnik Kop. 2
rmonet Kop. 2
squadraginta Kop. 2
tPleschovo Kop. 2
uvexiliferem Kop. 2
vPotarszycza Kop. 1
wirempcionis Kop. 2
x-yillud primum Kop. 2
zmensum Kop. 2
źante Kop. 2
aapertinentes Kop. 2
ablicebat Kop. 2
acde Kop. 2
adretum Kop. 2
aeliceat Kop. 2
affoce Kop. 2
ag-ahei nominis Kop. 2
aiconsuerant Kop. 2
ajexcedere Kop. 2
aktak Kop. 1 i 2
alvestra Kop. 2
humilliter Kop. 1
amoportunitate Kop. 2
anerrigere Kop. 2
aoac Kop. 1
appienium Kop. 2
aqsancti Kop. 2
armillessimo Kop. 2
assub ipsa Kop. 2
1Por. wyżej, dok. nr 1424, tam też objaśniono wszystkie osoby i miejscowości. Por. też niżej w tej sprawie dok. nr 1432.


Dokument Nr 1432
Kórnik, 4 sierpnia 1437
Biskup poznański eryguje kościół parafialny w Kórniku.
Kop.: 1. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9176, s. 121-129. Tytuł: Curnik. 2. Tamże, rkps 9175, s. 494-502. Tytuł: Erreccio ecclesie parochialis in Curnik dotata per Gorka cancellarium Poznaniensem. Obydwie kop. w księgach formularzowych, j. w. nr 1381.
Uw.:Wyd. opieramy na Kop. 1, uwzględniając tylko istotne odmianki Kop. 2.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Stanislaus Dei et Apostolice Sedis gracia episcopus Poznaniensis1 ad ea, que cultus divini incrementum et personarum eidem cultui deputatarum augmentum respiciunt, ferventi desiderio intendimus illisque, ut illibata existanta robur perpetueb firmitatis impertimur. Sane cum c-d
venerabiles viri
, dominus Nicolaus cancellarius1, Vyschothae prepositus eclesie nostre Poznaniensis1 et Lucas heredes de Gorka nepotes ipsius domini cancellarii1, rebus nolentes incumbere perituris, sed ea operari in terris, quorum fructus perseverat in celis [s. 495] ac cibum, qui non poterit, sed permanet in eternum facere. Salutique suarum et parentum suorum volentes occurrere, utf iugis divag memoria eos semper in conspectu comendet divine maiestatih, eclesiam parrochialem in opido Curnik1 nostre diocesis ad honorem i-j
Dei omnipotentis
et specialiter sub titulo et vocabulo gloriosissime Virginik Matris Marie necnon Omnium Sanctorum et Beati Bartholomei Apostoli gloriosi, quem specialem patronum illi eclesie ipsis elegerunt pyo affectu ducti etb zelo devocionis accensi, erigi et fundari intensis desideriis desiderabant, pro rectoreque sive plebano eiusdem eclesie in Curnik, qui pro tempore fuerit ac ipsius sustentacione de bonis ipsis a Deo collatis, in primis octo marcas communis monethe, in quamlibet marcam XL octo grossos computando, in etb super tota villa Potarszycze11 pro centum marcis minus duabus aput strennuum militem, dominum Nicolaum vexilliferum Calisiensem, [s. 122] heredem de ibidem per ipsos in reempcionem emptas et comparatas, prout in privillegio seu literab obligatoria ł-inferius descripta-m hec lacius continentur, et alia bona hereditaria, prout in privillegio donacionis ipsorum plenius sunt descripta, quod similiter hic inseri et de verbo ad verbum inscribi fecimus et decrevimus, in dotem et titulum eiusdem eclesie in Curnik dederunt, donaverunt, assignaverunt et pyo desiderio contulerunt, per ipsos rectores sive plebanos n-o
in Curnik
perpetuis temporibus tenendum, habendum et possidendum ac tenenda, habenda et possidenda, nichil iuris et proprietatis in eisdem pro se et successoribus ipsorumb reservantes, supplicantes nobis humilliter et devote, quatenus ex causis predictis dictam eclesiam in Curnik erigere et fundare ac dotacioni supprascripte tamquam [s. 496] pyo et animarum saluti operi proficuo, consensum et assensum nostros prebere auctoritateque nostra ordinaria auctorizare dignaremur. Nos itaque Stanislaus episcopus suppradictus divinum cultum nostris temporibus et ex post cupientes et volentes adaugeri, prout ex debito officii nobis commissi tenemur in nostra diocesi et sumus astricti, quantum cum Deo possumus, attentis multis differenciis inter ipsos nepotes domini Nicolai cancellarii et nobiles heredes de Bnyn2 diu satorep zyzanie procurante suscitatis et occasione dicti opidi motis, propter quas opidani in Curnik in percipiendis eclesiasticis sacramentis multa passi [s. 123] sunt incomoda et maxime cum opidum predictum Curnik de nowa radice sit erectum et constructum, in quo necesariaq eclesia parrochialis tamquam in loco insigni, poni et edificari debent, ad quod videndum et loci competenciam conspiciendumb honorabiles fratres nostros dominosr Jacobum de Grandi vicarium et officialem3 et Nicolaum Szrzemskys4 canonicos Poznanienses miseramus, qui conspectis eisdem differenciis et possibilitate loci nobis fidelem fecerunt relacionem, huiusmodi eclesiam parrochialem in Curnik fundavimus, ereximus et tenore presencium auctoritate nostra ordinaria fundamus [s. 497] et erigimus donacionemque et dotacionem sic, ut premittitur, per ipsos dominum Nicolaum cancellarium et suos nepotes factam et factas, approbamus, ratificamus et confirmamus et tenore presencium approbamus, ratificamus et confirmamus ac ratas et gratas habemus. Et dicte eclesie eiusdemque rectoribus, qui pro tempore fuerint, census et bona in privillegiis descripta incorporavimus, univimus et n-o
annexuimus ac tenore presencium incorporamus, unimus et
annectimus iure perpetuo, hoc tamen addito, quod eclesia parrochialis in Bnyn in suo iure non fraudetur, ut missalia et decimas allodiales, que proveniebant et pertinebant ante distribucionem agrorum allodii heredum in Curnik eisdem opidanis ad eclesiam parrochialem in Bnyn ex anthiqua consuetudine, modo et futuris temporibus pertineat et proveniat ad dictam eclesiam in Bnyn et ad eius rectores, demptis iuribus parrochialibus in dicto opido Curnik et villa Candzeminot5, ut puta baptismo et sepultura christiana, que propter causas premissas ad eclesiam in Curnik ascribimus perpetuo et in ewm, aliis tamen iuribus eclesie in Bnyn in nullo derogantes [s. 124] iure patronatus eclesie parrochialis predicte in Curnik predicto domino Nicolao cancellario, nepotibus suis predictis et suis successoribus legittimis in posterum et in ewm reservantes, quodque eclesia predicta vacante in Curnik u-v
non alii sive alius nisi possessores sive possessor et heredes in Curnik
debet et debebit rectorem huiusmodi presentare, volentes et tenore presencium decernentes, quatenus huiusmodi census, proventus et obvenciones ac alia bona sic, ut premittitur, per ipsos dominos fundatores sive dotatores [s. 498] eidem eclesie et eius rectoribus pro tempore constitutis dati, donati et assignati et per nos modo premisso incorporati iuribus, privillegiis et immunitati eclesiasticis subiaceant et gaudeant quociens, tociens necesse fuerit, et quod ad forum eclesiasticum pro exigendis eisdem censibus, obvencionibus sive aliis quibusvis bonis specialis habeatur recursus. Verum quidem si in futurum contingat predictum dominum Nicolaum vexilliferum Calisiensem censumw octo marcarum iam dictum secundum consuetudinem terre redimere, extunc volumus et tenore presencium decernimus, quod prefati domini Nicolaus cancellarius et nepotes sui seu eorum successores et heredes in Curnik cum consensu plebani et plebanus cum consensu heredum alium censum similem pro eisdem centum minus duabus marcis pro usu plebani in Curnik ement, comparent et disponant et pro aliis usibus eclesie predicte sive plebano pro tempore existenti in toto comittant. Alias autem omnes et singulas donaciones, quas ipsi domini Nicolaus cancellarius et sui nepotes inspirante Domino ipsix eclesie in Curnik seub alie quevis persone seculares seu spirituales fecerint, ratas et gratas habemus et habere volumus [s. 125] ac ipsas ac si facta fuissent, confirmamus et ratificamus. Tenores vero privillegiorum superius expressorum secuntur et sunt tales. Et primo privillegii octo marcarum:
[następuje dok. Rafała z Gołuchowa z daty: Kalisz, 10 maja 1437 - wyżej, nr 1424].
[s. 126] Tenor vero privillegii dotacionis sequitur et est talis: [s. 500]
[następuje dok. panów z Górki z daty: Poznań, 26 lipca 1437 - wyżej, nr 1431].
[s. 128, s. 501] In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas sive presens publicum instrumentum huiusmodi nostram ereccionem et confirmacionem in se continentes seu continencia exinde fieri et per notarios publicos infrascriptos huiusmodi cause n-o
coram nobis
scribas scribi et subscribi mandavimus nostrique appensione sigilli iussimus communiri. Actum et datum in Curnik anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, indicione quintadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno septimo, die verob Solis quarta mensis Augusti, presentibus [s. 502] venerabilibus et honorabilibus ac nobilibus viris, dominis Jacobo de Grandi canonico et vicario in spiritualibus nostro3, Philipo decretorum doctore, custode Curzelouiensiy6, Sbilutoz de Vrbanowo canonico Vnyeowyensiaa7, Jacobo Przaszmowskyab plebano in Dolsko8, Bogussio de Rochuthib9, Czolkone filio Vigandi10 et Alberto Vorowskyac11, testibus ad premissa vocatis et rogatis.
Etx ego Johannes Albertib de Iuni Wladislauia clericus Wladislauiensis diocesis, imperiali auctoritate notarius12, quia predictis eclesie dotacioni ac ipsius ereccioni, confirmacioni et consecracioni aliisque omnibus et singulis premissis, dumb sic fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus ac collega meo infrascripto presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi ac in hanc formam n-o
presens instrumentum ereccionis publicam
redegiad, aliis tamen occupatus arduis negociis presentes scribere per alium fidelem procuravi, signo et nomine meis solitis et consuetis me consignando, in fidem et testimonium omnium premissorum unacum appensione sigilli reverendi in Christo patris, domini Stanislai Poznanienis episcopi prefati et de mandato suo speciali.
[s. 129] Etx ego Miroslaus Benedicti de Bythyn clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius13, quia predictis eclesie dotacioni ac ipsius erreccioni, confirmacioni et consecracioni aliisque omnibus premissis, dum sic fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus ac collega meo supprascripto presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi ac in hanc publicam formam presens instrumentum erreccionis redegi allisque occupatus arduis negociis presentes scribere per alium fidelem procuravi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, in fidem et testimonium omnium premissorum unacum appensione sigilli reverendi in Christo patris, domini Stanislai Poznaniensis episcopi prefati et de mandato suo speciali14.
apersistant Kop. 2
bbrak Kop. 2
c-dvenerabilis vir Kop. 1
eWysschotha Kop. 2
fet Kop. 2
gdivini Kop. 2
hmaiestatis Kop. 1
i-jomnipotentis Dei Kop. 2
ktak Kop. 1 i 2
lPotarsicze Kop. 2
ł-minfrascripta Kop. 2
n-obrak Kop. 2
pdatore Kop. 2
qnecnon Kop. 2
rw Kop. 2 następuje fragment nie pochodzący najprawdopodobniej z tego dokumentu, ale będący wypisem z jakiś akt diecezjalnych: canonici hic nominati non potuerunt facere totum capitulum, cum ad hoc mandatum vero habuerunt et sic episcopus fecit sub consensu capituli, plebano eciam de Bnyn cond......... et eciam appellacione plebani pendente interposita et inde secuta a tali errectione et nowa fundacione nec ita in signis locus Curnik sicut narratur et per consequens omnia hic per episcopum facta approbata, erecta, confirmata, grata, habita ... fuerint facta et inde secuta sub consensu capituli contradicente plebano in Bnyn.
srzemiky Kop. 2
tKandzemino Kop. 2
u-vbrak Kop. 1
wcentum Kop. 1
xbrak Kop. 1
yCiryclouiensi Kop. 2
zSbilutho Kop. 2
aaVyeyenensi Kop. 2
abParsnowasky Kop. 2
acWarawsky Kop. 2
adnastępuje etc. Kop. 2 i brak dalszego tekstu
1Por. wyżej, dok. nr 1424 i niżej, nr 1433, gdzie objaśniono osoby i miejscowości tu występujące.
2Bnin, miasto tuż na pd. od Kórnika (dziś część Kórnika). Kórnik leżał dotąd na terenie parafii bnińskiej.
3Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
4Mikołaj Dobieszewski pleban śremski, zob. wyżej, nr 1429/18.
5Kędziemino (?) osada dziś nie istniejąca pod Bninem i Kórnikiem (Koz. 2 s. 275, 8 s. 42; KDW II nr 718; Roty I nr 913; Acta capitulorum II nr 1262).
6Filip, zob. wyżej, nr 1407/8.
7Zbylut syn Piotra z Urbanowa (na pd. od Opalenicy) pleban w Brodach 1421-58, kanonik uniejowski 1437 (tutaj), pozn. 1441, zm. 1458 (Now. I s. 461, 462; KDW VIII nr 775/5).
8Jakub Prażmowski, zob. wyżej, nr 1427/4.
9Bogusz z Koszut, Pierzchna i Górki wyst. 1413-50 (KDW IX nr 1186/6).
10Wigand z Powsina był bratem biskupa Stanisława Ciołka; nie wiemy o którego z licznych bratanków biskupich tu chodzi, por. O. Jardetzky, The Ciolek of Poland, Graz 1992, s. 208-209.
11Zapewne z Worowa, wsi par. na Mazowszu, w Grójeckiem.
12Jan syn Wojciecha z Inowrocławia notariusz publiczny w Gnieźnie od 1432 (Not. nr 170), pisarz przy Stanisławie Ciołku już 1436 (KDW V nr 588), także potem 1438-39 (ib. nr 629; Acta capitulorum II nr 1071, niżej, nr 1563/8, potem 1446 przy kardynale Zbigniewie Oleśnickim (KDM IV s. 452).
13Bytyń, wieś par. na zach. od Poznania. Mirosław syn Benedykta, student UJ 1425, wikariusz w katedrze pozn. 1429, pleban w Radzimiu 1431, kanonik pozn. 1437-52, zm. 1452/53 (Now. I s. 726, II s. 375; SHGPoz. I s. 166). Jako notariusz publiczny wyst. tylko tutaj i w dok. następnym.
14Now. II s. 84 podaje (za aktami kapituły pozn.), że dok. niniejszy został umocniony pieczęcią biskupią 14 listopada 1437, już po śmierci Stanisława Ciołka, który zm. 10 listopada 1437.


Dokument Nr 1433
Kórnik, 5 sierpnia 1437
I. N. Połączenie kościoła parafialnego w Pierzchnie z kościołem w Kórniku.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9176 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 129-133. Tytuł: Sequitur aliud privillegium incorporacionis eclesie Pyrzchno ad eclesiam parrochialem in Curnik.

In nomine Domini amen. Anno a nativitate eiusdem millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, indicione quintadecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii pape quarti anno septimo, die vero Lune quinta mensis Augusti, hora terciarum vel quasi, in castro Curnik Poznaniensis diocesis1, in reverendi in Christo patris et domini, domini Stanislai Dei gracia episcopi Poznaniensis1 nostrorumque notariorum publicorum infrascriptorum specialiter vocatorum et requisitorum ac testium inferius annotatorum presencia, personaliter constitutus venerabilis vir, dominus Nicolaus cancellarius eclesie maioris Poznaniensis1 et magnificus dominus Lucas, heredes de Gorka, nepos ipsius domini Nicolai cancellarii1, coram prefato reverendissimo patre, domino Stanislao episcopo Poznaniensi exposuerunt, qualiter eclesia parrochialis in Pyrzchno2 de collacione ipsorum in diocesi Poznaniensi consistens adiaceret et confinaret cum ecclesia [s. 130] parrochiali in Curnik, nuper per ipsum dominum Stanislaum episcopum Poznaniensem erecta, fere in spacio unius medii miliarum, que in suis proventibus et facultatibus, ut asseruerunt, sufficienter habundaret et ut divinus cultus per ipsas augeretur anhelantes, considerantes, quod rector sive plebanus in opido Curnik nowe ereccionis hiis bonis et facultatibus per ipsos eidem eclesie competenter sustentari non posset, ideo prefato reverendissimo patri, domino Stanislao episcopo humiliter et devote intensis desideriis supplicarunt, et quilibet eorum supplicavit, quatenus attentis hiis et aliis racionabilibus causis per ipsos tunc allegatis auctoritate ordinaria dignaremur ad cultus divini augmentum pro sustentacione plebani in Curnik fructus et proventus eiusdem eclesie in Pyrzchno eclesie predicte in Curnik et eius pro tempore rectoribus incorporare, unire, annectere et inscribere perpetue et in ewm. Quiquidem reverendus pater, dominus Stanislaus episcopus Poznaniensis, peticiones prefatorum Nicolai cancellarii et Luce nepotis sui attendens fore iustas iuri et racioni consonas, habitis super huiusmodi negocio cum nonnullis f(rat)ribus suis, dominis prelatis et canonicis eclesie sue tunc secum presentibus aliquibus tractatibus, discretum Stanislaum plebanum in Pyrzchno2 ad presenciam suam legittime vocavit et recepto primitus ab eodem corporali ad sancta Dei ewangelia iuramento, quod in huiusmodi incorporacione [s. 131] seu unione eclesie sue in Pyrzchno nulla fraus seu simoniaca pravitas intervenerit, coram nobis notariis infrascriptis ipsum requisivit, an huiusmodi unioni et fructuum eclesie sue in Pyrzchno pro eclesia in Curnik et eius rectoribus incorporacioni vellet stare et consentire. Quiquidem Stanislaus plebanus in omnibus et per omnia predicte unioni consensit, quare idem reverendus pater, dominus Stanislaus episcopus Poznaniensis auctoritate ordinaria predictos fructus, proventus sive obvenciones eclesie parrochialis in Pyrzchno eclesie parrochiali in Curnik univit, annexuit, incorporavit et perpetuis temporibus inscripsit per rectores sive plebanos pro tempore existentes in Curnik tenendos, habendos et pacifice possidendos, decernentes, ut decetero in Pyrzchno eclesia mater et in Curnik filia nuncupentur, et plebanus deinceps in Pyrzchno non nominetur, sed ipsum in Curnik cum dictis proventibus et obvencionibus idem dominus episcopus transtulit, transposuit et ordinavit decreto auctoritatis sue interposito. Preterea, ne cura animarum parrochianorum utriusque sexus eclesie predicte in Pyrzchno racione huiusmodi unionis, transposicionis et ordinacionis defraudetur ac in percipiendis ecclesiasticis sacramentis negligatur, idem reverendus pater, dominus Stanislaus episcopus statuit et per hoc presens instrumentum decrevit, quatenus rector parrochialis in Curnik pro tempore existens tenetur et tenebitur tenere, habere et ordinare semper absque negligencia unum presbiterum ydoneum sub nomine et vocabulo vicarii sui, qui onera ipsius eclesie in Pyrzchno rectoribus inposita fideliter [s. 132] et studiose supplebit, ut puta sacramentis ecclesiasticis omnibus homines utriusque sexus eidem eclesie annexos procurabit et eisdem verbum Dei ipse vicarius in Pyrzchno sive plebanus in Curnik pro tempore constitutus pronuncciabit singulis diebus dominicis et festivis, racione cuius ipsum vicarium plebanus in Curnik salariabit competenter. Sepulturam quoque christianam non alibi nisi in dicta eclesia in Pyrzchno idem populus habebit ac pro b(e)n(e)diccione caceia, panis et oworum tempore paschcalia ad eundem vicarium in Pyrzchno confugient, prout ab anthiquo consuetum est, aliis consuetudinibus consuetis et approbatis semper salvis. Hec autem omnia et singula superius descripta ipse dominus episcopus Poznaniensis confirmavit, ratificavit et approbavit. Super quibus omnibus et singulis prefati dominus Nicolaus cancellarius et Lucas nepos suus a nobis notariis publicis infrascriptis petiverunt ipsis unum vel plura publicum seu publica instrumentum seu instrumenta fieri et confici. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, die et mense, hora et loco, quibus supra, presentibus venerabilibus et honorabilibus ac nobilibus viris, dominis3 Jacobo de Grandi canonico et vicario in spiritualibus nostro, Philipo decretorum doctore, custode Curzelouiensi, Sbilutho de Vrbanowo canonico Vnyeouiensi, Jacobo Praszmowsky plebano in Dolszco, Bogussio de Koschuthy, Czolcone filio Vigandi et Alberto Vorowsky, testibus ad premissa vocatis et rogatis [s. 133].
Et ego Johannes Alberti de Iuni Wlad(islaui)a clericus Wlad(islauiensis) diocesis, imperiali auctoritate notarius, quia predictis eclesie incorporacioni, annexioni, unioni, inscripcioni, iunccioni aliisque omnibus et singulis, dum sic fierent et agerentur, unacum collega meo et testibus infrascriptis presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo occupatus aliis arduis negociis presens publicum instrumentum per alium scribam fidelem scribere procuravi, signo et nomine meis solitis et consuetis in fidem et testimonium consignando.
Et ego Miroslaus B(e)n(e)dicti de Bythin clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notacius, quia predictis eclesie incorporacioni, annexioni, unioni, inscripcioni, iunccioni aliisque omnibus et singulis, dum sic fierent et agerentur, unacum collega meo et suprascriptis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo occupatus aliis arduis negociis presens publicum instrumentum per alium scribam fidelem scribere procuravi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando in fidem et testimonium omnium premissorum.
atak Kop.
1Por. wyżej, dok. nr 1424, gdzie objaśniono tu występujące osoby oraz dok. poprzedni.
2Pierzchno, wieś par. na pn.-wsch. od Kórnika (Koz. 3 s. 29-30), nabyta na wyderkaf przez Wyszotę i Łukasza Górków w 1433 r. (KDW IX nr 1314). O połączeniu z Kórnikiem zob. Now. II s. 359. Pleban Stanisław był potem (1447) plebanem w Czestramiu, gdzie w tymże roku był oskarżany o przywłaszczenie sobie w Pierzchnie i sprzedaż kielicha oraz pateny (SHGWlkp.); w Czestramiu wspomniany został jeszcze 1450 (SHGPoz. I s. 315). Z Pierzchna odszedł przed 1441 r. (Acta capitulorum II nr 1089).
3Wszystkie poniższe osoby wyst. również w poprzednim dok.


Dokument Nr 1434
Gniezno, 4 września 1437
Starosta generalny Wielkopolski nakazuje burgrabiemu kaliskiemu rozsądzić sprawę Stanisława z Włoszczowy(?).
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Gr. 19, k. 36v-37. Wpis 9 września 1437. Bok karty wystrzępiony, powodujący ubytki tekstu.

Litera domini capitanei1 ad dominum Iwonem de Czirmino burgrabium Kalisiensem2 missaa.
Nobilis domine, frater noster dilecte! Scire damus fraternitati vestre, quia nobilem Stanislaum de Wlosczewa3 presencium ostensorem cum nobili Marco burgrabio seu procuratore Siradiensi4 et Johannem Sczotrkowsky5 ad presenciam vestri iudicandos remisimus et remittimus per presentes, qui hic coram nobis terminum pro quodam equo tercia die post primum felicem nostrum in Kalis ingressum habuerunt. Ideo comittimus vobis per presentes, quatenus, assumpto vobis nobili Byechowsky6, dictas partes pro eodem equo, auditis ipsorum hincinde proponibus et responsionibus diiudicatis, quod factum vobis iudicandi comittimus, tanquam nos metipsi iudicaremus, preterea captato tempore prefatum nobilem Marcum cum Johanne predicto scriptis vestris avisetis, terminum ipsis coram vobis competentem asignantes eo celerius, quia idem Stanislaus non [k. 37] est de presentibus nostris, sed de terra Sandomiriensib. Igitur sibi tanquam hospiti seu advene iusticiam prompcio[rius], quam poteritis, ministretis. Datum Gnezne feria quarta proxima post festum beati Egidii Confessoris Domini anno Domini etc. XXXVIImo.
abyć może jest to tylko tytuł, nadany listowi przez pisarza księgi, ale może adres sporządzony przez wystawcę
bnadpisane nad skreślonym przez kopistę Siradiensi Kop.
1Starostą generalnym był wówczas Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Czermin (Czyrmin), wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 52-53, 4 s. 148-149). Iwan wyst. do 1441, był burgrabią w Kaliszu z ramienia swego krewnego, Rafała z Gołuchowa 1436-37 (SHGWlkp.; GUrz. nr C 126).
3Stanisław zapewne z Włoszczowy w Sandomierskiem (zob. niżej, na końcu niniejszego dok.).
4Marek burgrabia sier. nie zidentyfikowany.
5Jan może ze Szczodrkowic (Szczotkowic) par. Działoszyce w Pinczowskiem (Słownik geograficzny Królestwa Polskiego..., t. XI, s. 861).
6Biechowski to Stanisław ze Skarszewa (par. Borków, na pn.-wsch. od Kalisza, Koz. 5 s. 296), wyst. od 1405, kasztelan ksiąski 1425-33, biechowski 1433-49 (Spisy wlkp.), częsty w tym czasie sędzia sądu grodzkiego w Kaliszu. Dnia 9 września 1437 Skarszewski wraz z burgrabią Iwanem tworzył rzeczywiście zespół rozsądzający powyższą sprawę w grodzie kal. (Poznań, WAP, Kalisz Gr. 19 k. 37).


Dokument Nr 1435
Bolonia, 16 września 1437
I. N. Ugoda w sprawie dochodów z prepozytury katedralnej gnieźnieńskiej pomiędzy gnieźnieńskim prepozytem katedralnym Przedwojem z Grądów a dziekanem włocławskim Janem z Niewiesza.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 19, k. 113-114v. Wpis w 1438 r., zapewne wg Or., który na zakładce lub na odwrociu miał inskrypcję oficjała gnieźn. Stanisława z Uścia (jej tekst na końcu niniejszego dok.).

In nomine Domini amen. Per hoc presens publicum instrumentum cunctis pateat evidenter et sit notum, quod anno a nativitate eiusdem Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, indiccione quintadecima, die Lune sextadecima mensis Septembris, pontificatus vero sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno septimo, in mei notarii publici testiumque subscriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum presencia personaliter constituti venerabiles et circumspecti viri, domini Predwogius de Grandi prepositus ecclesie Gneznensis1 ex una et Johannes de Nyewesch decanus Wladislauiensis ecclesie2 partibus ab altera, idem dominus Predwogius prepositus et Johannes decanus unum capitulum ex capitulis in quodam instrumento concordie super lite et questione, que erant inter dictos dominos Predwogium prepositum et Johannem de Nyewyesch super preposituram dicte ecclesie Gneznensis die vicesima sexta mensis Augusti anni, indiccione et pontificatu predictorum, per discretum virum magistrum Matheum Ambron clericum Morinensis diocesis3, notarium publicum et reverendi in Christo patris et domini, domini Johannis Dei gracia episcopi Morinensis4 secratariuma conscito et publicato positis transferre et alterare, ut asseruerunt, volentes concordarunt in modum infrascriptum: Cum enim in uno capitulo dicte concordie in effectu continent, quod ipse dominus Predwogius debebat facere conferri predicto domino Johanni archidiaconatum dicte ecclesie Gneznensi2 liberum et sine omne alicuius pensionis infra sex menses a data dicti instrumenti, sed quia reverendissimus pater, dominus cardinalis Placentinus5 super fructibus eiusdem archidiaconatus ac quorundem canonicatus et prebende eiusdem ecclesie Gneznensis, quos possidet dominus Johannes Phalonis nepos dicti domini Predwogii6, pensionem annuam centum quinquaginta florenorum de Camera, quorum solucionem terminus instat in festo sancti Johannis Baptiste [24 VI] proximum futuro, ad complacendum dicto domino Predwogio prefatus dominus Johannes est contentus et consentit, quod sibi conferratur dictus archidiaconatus infra temporea predictum. Et quod idem dominus Predwogius debeat sibi in partibus intra dictum temporea semestre dare quatuor fideiussores, videlicet Johannem Phalonis archidiaconum et canonicum Gneznensem, Jacobum de Grandi canonicum Poznaniensem7 et nobiles viros Nicolaum et Phalonem heredes de Grandi fratres germanos dicti domini Predwogii, armigeros Gneznensis diocesis8. Quorum quilibet et eciam ipse dominus Predwogius unacum eis sese et eorum bona presencia et futura necnon beneficiorum presencium et futurorum fructus, redditus heredesque et successores suos principaliter in solidum et sub penis ac censuris Camere Apostolice obligande debeant eidem domino Johanni decano solempniter promittere et obligare se curaturos et effecturos effectualiter et realiter. Et quod idem dominus Predwogius super durante pensione huiusmodi suique successores et heredes dictam integram pensionem solvant seu solvi faciant, ita et taliter, quod idem dominus Johannes vel quicumque alius, qui forsan habebit eundem archidiaconatum per ipsius domini Johannis resignacionem ex causa permutacionis sive simpliciter de dicta pensione nullam tenebit et habebit facere solucionem neque in toto neque in parte nec dampnum aliquod dicte pensionis occasione incurret (et) pacietur. Et si contingeret, quod dicta pensio in termino statuto sic, ut predicitur, non solveretur per ipsum dominum Predwogium vel alium ipsius ordinacionis vel voluntatis seu ipsius heredes et successores, et dictus dominus Johannes vel surrogandus, ut premittitur, per eius resignacionem in dicto archidiaconatu ex huiusmodi non solucione haberet dampnum vel molestiam ac occasione predicta excommunicaret, extunc dicti domini Predwogius et fideiussores incurrant penam tricentorum ducatorum de Camera pro qualibet vice seu qualibet, quibus cessatum fuerit. Et nichilominus omnia et singula dampna aut interesse, que dicta occasione dictus dominus Johannes pateretur, eidem domino Johanni resarciant et que predictus omnibus et singulis observandis, ut predicitur, debeant ipsi Predwogius et fideiussores se obligare submittere iurisdiccionem domini archiepiscopi Gneznensis et eius officialis necnon domini auditoris Camere Appostolice et ipsius locumtenentis in premissis. Item debent dicti fideiussores renunciare omnibus privilegiis fideiussorie. Item quod pena predicta, quociens incurratur, tociens fuerit contraventum ratis semper monentibus supradictis aliis contentis in instrumento concordie predicte. Item quod si dicti Predwogius et fideiussores principaliter eciam et in solidum obligabunt et promittent eciam sub pena predicta, et ut supra. Quod si contingat ante dicte pension(is) liberacionisa aliquem mori ex eis, quod illi, qui supererunt, loco morientis alium eque idoneum canonicum infra sex menses post ipsius obitum cum eis substituent et ponent in omnibus et per omnia obligandum, ut supra, quousque pensio dicta duraverit et hoc sub pena predicta. Item fideiussione et obligacione predictis factis et illis intimatis reverendissimo patri, domino Johanni episcopo Morinensi una[k. 113v]cum aliis contentis in dicto instrumento concordie, quod tunc proinde habeatur in omnibus et per omnia ac si dictus archidiaconatus esset liberatus a dicta pensione, qua ad hoc ut ipse dominus Johannes episcopus Morinensis resignare posset iuxta contenta in dicto instrumento concordie ac si dictus archidiaconatus esset exoneratus a dicta pensione, reliquis omnibus aliis in dicto instrumento contentis convencionibus, promissionibus, obligacionibus, penis et clausulis in suo robore duraturis. Item quilibet predictorum dominorum Predwogii et fideiussorum iurabunt se promissa servaturos et quod nichil incontenter impetrabunt neque utentur impetratis. Eciam propriis motu concessu neque petant ob salvacionem aliquam a iuramentis huiusmodi. Item quod dicti Predwogius et fideiussores et eorum quilibet in solidum, exnunc omnes et singulos procuratores similiter in solidum in Curia Romana presentes et futuros constituent ad comparandum coram dictis iudicibus, sub quibus est facta submissio supradicta et ad confitendum debita et penas tricentorum ducatorum supradictas et quascumque censuras et sentencias huiusmodi in dictis casibus sponte in se dicto nomine recipientes et iurabunt eos nunquam revocare in forma solempni et a iuramento huiusmodi absolucionem nunquam petere, ut supra et renunciabunt quibuscumque privilegiis in forma Camere cum clausulis consuetis in meliori forma, qua posset. Item protestantur dicti ambo domini Predwogius et Johannes de Nyewyesch, quod casu, quo presens convencio a iure valida non esset seu fieri non posset, quod perinde debeat ac si facta non esset, sed in omnibus et singulis suis partibus prima concordia per reverendum dominum Morinensem facta et eius secretarium et notarium magistrum Matheum sigilla, valida et firma maneat, pro quibus omnibus et singulis firmiter observandis, complendis et adimplendis obligaverunt unus alteri et alter alteri eorum et cuiuslibet eorum heredum successorum bona presencia et futura mobilia et immobilia ecclesiastica et mundana, ubilibet constituta necnon iurisdicioni, compulsioni, cohercioni, viribus et censuris ac mero examini curie causarum apostolice ipsius generalis auditoris locumtenentis et comissarii necnon per partim expressum solempni stipulacione vallatam omnium aliarum curiarum ecclesiasticarum ubilibet constitutarum, in qua se quibus hoc presens publicum instrumentum exhiberi contingerit seu produci, se ipsos supposuerunt et submiserunt et quilibet eorum supposuit et submisit, per quasquidam curias quamlibet earum unus eorum ad instanciam alterius voluntatis sine requisicione voluit posse cogi, compelli, constringi et coartari necnon realiter et pariter conveni, coepi, detineri usque ad integram satisfaccionem et observacionem omnium et singulorum premissorum, renunciantes dicte partes et quelibet earum in premissis omnibus et singulis suprascriptis et infrascriptis accepcionibus doli, mali, vis, metus, fraudis in facti accionem, condicionem indebid sive eam vel ob causam aut ex iusta causa non sic celebrati contractus aliter fuisse scriptum quam dictum et e converso peticione et obligacione libelli et simplicis peticionis, provocacionis et appellacionis remedio feriis mensium vindemiarum et recursum ad arbitrium boni viri et utriusque iuris auxilio et quibuscumque aliis constitucionibus, graciis, privilegiis, indultis et statutis ac stabilimentis necnon ordinacionibus principalibus vel regalibus a iure vel ab homine editis vel edendis, datis seu dandis, concessis vel concedendis in quem vel in spem omnibusque aliis et singulis iuribus, excepcionibus, defensionibus et remediis quibus medientibusa contra premissa et infrascripta aut aliorum dicere, facere, venire possent seu aliquis eorum posset aut se in aliquo opponere, defendere vel tueri de iure vel de facto et presertim iura dicenti generalem renunciacionem non valere, nisi precesserit specialis. Et ibidem incontinenti ad maiorem cautelam pro maiori securitate partis et contrafacientis prefati Predwogius et Johannes et quilibet eorum in solidum omni meliori modo, via, iure, causa et forma, quibus melius, validius et efficacius potuerunt et debuerunt, fecerunt et constituerunt, creaverunt et solempniter ordinaverunt suos veros certos legittimos indubitatos procuratores, actores, factores, negociorum suorum gestores et nuncios speciales et generales, ita tamen, quod specialitas generalitati non deroget nec econtra, videlicet providos et discretos viros, magistros Johannem de Prato, Venturam de Castello et Johannem Colnar in Romana Curia causarum procuratores necnon Johannem Barney, Johannem Valiar, Petrum de Sancto Geminiano, Franciscum de Piscia et Philippum de Piscia curie causarum Camere Apostolice notariis9 omnesque alios et singulos, tam dictarum curiarum, quam quarumcumque aliarum curiarum ecclesiasticarum secularium procuratores et notarios presentes et futuros, [s. 114] absentes tamquam presentes et quemlibet eorum in solidum. Ita tamen, quod non sit melior condicio occupantis, sed quod unus eorum incepit, alter eorum prosequi valeat et finire, et ad comparandum coram prefatis dominis auditore, viceauditore, locumtenenti et commissariis et eorum quolibet dictaque omnia in hoc presenti publico instrumento contenta semel vel plures tociens, quociens opus fuerit, prout alteri dictarum parcium non contrafacienti, prout melius videbitur expediri, confitendum et recognoscendum ac petendum, audiendum et recipiendum omne preceptum, monicionem, condempnacionem, sentenciam et mandatum. Quod ad quam prefati auditor, viceauditor, locumtenens et comm(i)ssarii ferre et facere voluerint contra aliquem eorum, qui contra premissa facere vel venire vellet quoquomodo suosque heredes et successores ac bona predictas et predicta eisque sponte aquiescendum ac submittendum et resubmittendum quemqumque ipsorum contrahencium premissis contrafacere volentem heredesque suos, successores ac bona predicta iurisdiccionis Camere Curie Apostolice et dominorum predictorum et cuiuslibet ipsorum volendum quoque et consentiendum, quod ipsi domini supradicti et eorum quilibet in eundem contrafacere volentem in scriptis excomunicacionis sentenciam ferant et promulgent aliosque processus quoscumque faciant contra ipsum volentem premissis contrafacere suosque heredes successores et bona predicta, quos voluerint et partim contra non facientes ac aliis prout visum fuerit expediri. Et omnia generaliter et singula facientes dicendum, gerendum, exercendum et procurandum, que in premissis et circa premissa necessaria fuerint et que ipsimet constituentes facere possent, si presentes interessent, promittentes ipsi constituentes unus alteri et alter alteri adinvicem solempnibus stipulacionibus hincinde intervenientibus ac mihi notario publico infrascripto stipulacione et recepcione vice et nomine omnium et singulorum, quorum interest aut intererit vel interesse poterit quemlibet in futurum inter ipsos et quemlibet eorum in solidum et per se ratum, gratum atque firmum perpetuo habituros totum id et quidque predictos eorum procuratores et quemlibet eorum actum, gestum, factum dictumve fuerint in premissis seu quemlibet premissorum sub ippoteca et obligacione ipsorum, et cuiuslibet eorum omnium et singulorum bonorum mobilium et immobilium presentum et futurorum. Insuper vero prefati domini contrahentes et constituentes iuraverunt et quilibet eorum iuravit ad sanctam Dei ewangeliam, tactis corporaliter scripturis sacrosanctis, dictos suos procuratores seu alterum eorum in aliquo revocari facere neque contra in presenti instrumento contenta seu aliquod eorundem dicte facere vel venire in iudicio vel extra, dirrecte vel indirrecte, tacite vel expresse, sed ea firma, rata tenere et observare donec et quousque huic contractui satisfactum fuerint iuxta ipsius vim, formam atque tenorem. Super quibus omnibus et singulis et prefati domini Predwogius prepositus, Johannes decanus contrahentes et quilibet eorum sibi a me notario publico infrascripto unum vel plura publicum seu publica fieri peciit instrumentum seu instrumenta. Acta fuerunt hec Bononie in domo habitacionis egregii viri, domini Anthonii de Caffarellis advocati consistorialis9, sub anno, indiccione, die, mense et pontificatu, quibus supra, presentibus ibidem venerabilibus viris, dominis Nicolao de Monsorinib preposito, Valentino domino, Anthonio de Caffarellis advocato predicto et Johanne de Leuonia in Romana Curia causarum procuratoribus9, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Jordanus Johannis de Nulteris publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius necnon Apostolice Camere et ipsius Curie causarum notarius et scriba9, quia predictis omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, per supradictas partes agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, idcirco hoc publicum instrumentum concordie per alium me aliis occupato negociis fideliter scriptum exinde confeci et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis signavi, subscripsi et publicavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
c-Quod coram venerabili viro, domino Stanislao de Vscze decretorum doctore, vicario in spiritualibus et officiali Gneznensi10 et in mei notarii publici infrascripti et testium infrascriptorum presencia personaliter constitutus nobilis vir Nicolaus [k. 114v] Phalonis de Grandi11 ut fideiussor loco sui prenominati defuncti iuravitet obligavit se et successores suos et eorum bona et constituit procuratores Johannem Tolnar et Matheum Humberti et alios procuratores et notarios Romane Curie9 ad facienda omnia contenta in instrumento, cuius copia premittitur ipseque omnia et singula similiter promittit, iurat, fecit et facit, que in dicta copia continentur, promittens habere ratum et gratum quidquid per dictos procuratores actum, factum et ordinatum fuerit in premissis. Acta fuerunt hec Gnezne in domo prefati venerabilis viri, domini Stanislai vicarii in spiritualibus et officialis predicti anno Domini millesimo CCCC tricesimo octavo, indiccione prima, pontificatus vero sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno octavo, die Mercurii XXIIII mensis Iulii, hora terciarum vel quasi, presentibus ibidem discretis viris Nicolao Dobyeslai de Thokari12, Johanne Chorzepinski13 et Petro Johannis de Janczewo notariis consistorii Gneznensis14.
Et ego Johannes Gosthconis de Jablcowo clericus Gneznensis diocesis, notarius publicus auctoritate imperiali15, premissis omnibus unacum testibus suprascriptis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi ideoque hoc publicum instrumentum manu propria etc. scripsi, subscripsi et in hanc publicam formam redegi, signo quoque et nomine meis consuetis unacum appensione sigilli officiolatus prefati venerabilis viri, domini Stanislai de Vscze decretorum doctoris, vicarii et officialis in fidem et testimonium omnium [et] singulorum premissorum.-d
atak Kop.
bodczyt niepewny Kop.
c-dw Or. zapewne na odwrociu
1Przedwój syn Dziersława z Grądów (w Sieradzkiem) bakałarz sztuk 1408 (Bullarium Poloniae III nr 1187), kanonik pozn. 1412, kantor włocławski 1413, kustosz gnieźn. 1427, kanonik pozn. 1429, postulat Jagiełły na prepozyturę gnieźn. 1429 (spór o tę prepozyturę w niniejszym dok.), potem wikariusz generalny i oficjał pozn. 1431-33, wikariusz generalny gnieźn. 1442-43, wikariusz kapitulny gnieźn. 1448-49, zm. 1455 (PSB XXVIII s. 717-718). O jego sporze z Janem z Niewiesza zob. także Kor. II s. 124.
2Jan syn Chebdy z Niewiesza (w Sieradzkiem), dr praw, dziekan włocławski po 1417, kanonik uniejowski i kruszwicki, prepozyt gnieźn. 1427 (por. niniejszy dok. i poprzedni przypis), kanonik gnieźn. 1433, pozn. 1434, archidiakon gnieźn. (od chwili niniejszej ugody), wikariusz kapitulny pozn. 1437-39, protonotariusz Stolicy Apostolskiej 1448, zm. 1454 (PSB III s. 268-269; Now. I s. 733, II s. 199; Fijałek, Polonia, s. 94).
3Nie identyfikowany.
4Jan biskup Morinnen (Terouanne) we Francji 1436-51 (Eubel, Hierarchia I, s. 331, II s. 86, 196).
5Branda de Castillione biskup Placencii 1404-11, kardynał 1411, zm. 1443 (ib. I, s. 33).
6Jan syn Chwała z Grądów archidiakon gnieźn. 1435-37, potem tylko kanonik gnieźn., pleban w Charłupi, zm. 1466 (Kor. II s. 129).
7Jakub z Grądów, brat Przedwoja, stryj Jana, zob. wyżej, nr 1389/1.
8Mikołaj z Grądów (brat Przedwoja) był 1427-35 pisarzem ziemskim sier. (Spisy sier. s. 112), zm. 1438 (zob. też niżej). Jego brat Chwał, bliżej nie znany, ojciec kanonika Jana (wyżej, przypis 6). Obydwaj wyst. już 1424 (Acta capitutorum II nr 980).
9Kurialiści rzymscy nie identyfikowani.
10Stanisław syn Pawła z Uścia Solnego, student UJ 1400, dr, pleban w Dzierążni 1434, częsty surogator oficjała krak. Jana Elgota (Cracovia artificum, supplementa 1433-1440, Kraków 1988, s. 33), oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1438, zm. 1440 (Hain, s. 138; KDW V nr 655; Kor. IV s. 197-198).
11Mikołaj syn Chwała z Grądów, bratanek Przedwoja, bliżej nie znany.
12Mikołaj syn Dobiesława z Tokar w 1438 r. wyst. jako notariusz publiczny w Gnieźnie (niżej, nr 1450/16).
13Jan z Chorzepina wyst. także 1436, zob. wyżej, nr 1416/8.
14Piotr syn Jana z Juncewa, Janczewa (wieś par. w powiecie kcyńskim, własność arcybiskupów gnieźn.) skądinąd nie znany, por. z Piotrem synem Mikołaja z tegoż J. wyst. współcześnie w Gnieźnie (wyżej, nr 1416/14).
15Jabłków par. Kramsk (na pn.-wsch. od Konina). Jan syn Gostka notariusz publiczny w Gnieźnie 1420 (Not. nr 193) i 1421 (KDW VIII nr 928/22) oraz tutaj.


Dokument Nr 1436
Kraków, 2 listopada 1437 (1436?)
I. N. A. z C. oświadcza, że zrzeka się kanonii w kolegiacie Św. Jerzego na zamku gnieźnieńskim i ustanawia w tej sprawie swoich prokuratorów.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 476. Tytuł: Instrumentum ad resignandum canonicatum et prebendam cum constitucione procuratoris.
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis 1.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo etc. XXXo septimo, indicione quinta decima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Ewgenii divina providencia pape quarti anno septimo, die vero Veneris secunda mensis Novembris1, hora terciarum vel quasi, in ecclesia kathedrali Crac(ouiensi) et ante tumbam gloriosi martiris et pontificis, sancti Stanislai, in meique notarii subscripti et testium infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia constitutus personaliter venerabilis vir, dominus A. de C.2, non vi, dolo, fraude aut aliqua sinistra machinacione convinctus, ut asseruit, sed pure et simpliciter, sponte et libere confessus est resignasse publice et resignavit canonicatum sive prebendam, quam de collacione serenissimi principis etc. in ecclesia Sancti Georgii in castro Gneznensi obtinet seu obtinebat, in personam honorabilis domini talis etc. Idemque dominus Franciscus3 iuramento corporali prestito in huiusmodi cessione et resignacione predictorum canonicatus et prebende in dicta ecclesia Sancti Georgii dixit et affirmabat nullam paccionem illicitam, simoniacam pravitatem, convencionem sive corruptelam intervenisse vel intervenire. Demumque prenominatus Franciscus omni meliori modo, via, iure, causa et forma, quibus melius et efficacius potuit et debuit, constituit et sollenniter ordinavit discretos dominos A., B., C. etc. suos veros et legittimos procuratores negociorumque suorum gestores et nu(n)ctios speciales et generales, generalitati per specialitatem non derogando nec econverso, omnes in solidum ad resignandum nomine suo, pure, libere et simpliciter, canonicatum sive prebendam in ecclesia Sancti Georgii supradicta in manibus venerabilis viri, domini Jo(hannis) administratoris ecclesie Gneznensis sede vaccante4 pro parte et in personam prefati domini Jo(hannis) etc. ipsamque resignacionem admitti petendum necnon iuramentum de simoniaca prawitate, paccione illicita et corruptela aliquali non interveniente in huiusmodi resignacione, et aliud quodcumque sacramentum licitum et honestum in animam ipsius domini constituentis prestari, et generaliter omnia et singula ad id necessaria et correquisita faciendi et exercendi, que ipsemet faceret et facere posset, si premissis et premissorum aliquo interesset, personaliter promittens idem dominus constituens mihi notario subscripto manu sollemniter stipulanti ratum et firmum perpetue habere et tenere omne id, quicumquea factum ordinatumve fuerit in premissis seu aliquo premissorum per procuratores premissos, et super quibus omnibus et singulis prenominatus dominus constituens a me notario subscripto peciit sibi fieri et confici presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, indicione etc.
atak Kop., zamiast quodcumque lub quidcumque
1W 1437 r., do którego odnoszą się wszystkie elementy datacyjne (indykcja i pontyfikat), piątek przypadał 1, nie 2 listopada. Może jednak chodzi tu o rok 1436, kiedy to rzeczywiście piątek wypadał 2 listopada, a przede wszystkim wakowała wówczas stolica gnieźn. (por. niżej, przypis 4). Indykcja byłaby wówczas 14, rok pontyfikatu szósty - pomyłki kopisty byłyby możliwe i łatwe do wytłumaczenia.
2Nie zidentyfikowany; zapewne chodzi o Franciszka z Orzka, zob. przypis następny.
3Zapewne Franciszek z Orzka, który był także altarystą gnieźn., zob. o nim KDW VIII nr 834/2.
4Jan z Brzostkowa wikariusz kapitulny w Gnieźnie po śmierci arcybiskupa Wojciecha Jastrzębca, zob. wyżej, nr 1407/5.


Dokument Nr 1437
[Poznań], 1437 [przed 18 listopada]
Oficjał poznański zaświadcza, że Józef z Markowic zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 618 (wg Kopiariusza pozn. wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 180, zaginionego w 1945 r.).

1437. Coram Jacobo de Grandi canonico et officiali Posnaniensi1 nobilis vir Joseph alias Osep super bonis suis Markowice2 summam 10 marcarum ex censu unius marcae minus 6 grossis vicariis inscribit.
1Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1. Oficjałem był do 17 listopada 1437, co wyznacza datę niniejszego dok.
2Markowice par. Krerowo, na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 445). Józef (Ożep) wyst. już 1400 (Roty I nr 478, 631; Kozierowski w Roczniku Pol. Tow. Heraldycznego 5, 1920, s. 26), tutaj ostatnia wzmianka.


Dokument Nr 1438
Wschowa, 20 listopada 1437
Starosta wschowski zaświadcza, że sędzia wschowski Andrzej z Lasocic zapisał czynsz na rzecz altarii w kościele w Lasocicach.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 79, k. 44. Wpis 5 października 1500.
Reg.: KDW V nr 608 (wg Kop.).
Uw.:Dok. wydajemy w całości, ponieważ dok. starostów wschowskich są stosunkowo rzadkie.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Mathias Borek heres in Ossyeczna et capitaneus Wschowensis1 significamus tenore presentium presentibus et futuris, presentium noticiam habituris, quibus expedit universis, quomodo ad nostram necnon aliorum eiusdem terre nobilium veniens presentiam magnificus vir, dominus Andreas heres in Laszoczicze et iudex Wschowensis2 non compulsus, non coactus nec aliquo errore devio seductus, sed sanus mente pariter et corpore existens, usus suorum consilio amicorum spontaneaque et matura desuper deliberatione prehabita, decem marcas annui census perpetui in una sorte seu parte sua in Laszoczicze, hereditate in districtu Wschowenis sitis2, que pars eiusdem hereditatis tendit versus hereditatem Dlugye3, quadraginta octo grossos marcam in quamlibet computando vel saltem eandem monetam, quam prefatus dominus Andreas aut sui successores tunc temporis a kmetonibus suis recipiat et exigat, eundem censum, videlicet decem marcas, ut prefertur, dedit, donavit, deputavit et nomine veri testamenti pro altari in prefata hereditate Laszoczicze de novo erigendo, fundando, dotando, pure propter Deum pro primo discreto viro, domino Nicolao plebano in Nyechlod4, sibi et suis successoribus prefatas decem marcas singulis annis super quotlibet festum beati Martini Episcopi [11 XI] a proxime venturo incipiendo, dare et persolvere a-b
prefata pars hereditatis
tenetur et debet, omni dolo et fraude semotis, et coram nobis more solito et consueto iuxta terre consuetudinem ritte et racionabiliter in perpetuum resignavit. Subyciens se etiam dominus Andreas prefatus et sui successores omnibus ecclesiasticis censuris subiacere, nihilominus enim ius patronatus, omnia iura, dominia, proventus et obventiones universas, prefatam partem hereditatis concernentes, quibus nunc dominus Andreas iam dictus utitur vel que sibi competere dinoscuntur in futuro, salva pro se et suis successoribus in perpetuum reservavit. In quorum omnium fidem et testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Wschowa feria quarta in crastino beate Helizabet anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, presentibus ibidem nobilibus viris et dominis Jacobo Crosznyczski burgrabio protunc castri Wschowensis5, Woyslao Janischewski6, Andrea Krosniczki7, Stephano Vnyeczski8, Nicolao de Podrzecze9, Jacobo Wyerzusch de Sczeszanczyna10 et aliis quampluribus fidedignis in presentia tunc existentibus, vocatis specialiter et rogatis in testimonium premissorum.
a-bsłowa powtórzone Kop.
1Maciej Borek z Osiecznej, zob. wyżej, nr 1425/1.
2Lasocice, wieś par. na pd.-zach. od Leszna (SHGPoz. II). Andrzej Kotwicz (i z Siedlnicy) jako sędzia wschowski wyst. 1424-38 (Spisy wlkp.).
3Długie Stare i D. Nowe, wieś par. na wsch. od Wschowy (SHGPoz. I), na zach. od Lasocic.
4Niechłód wieś par. na pn.-wsch. od Wschowy (Koz. 2 s. 505-506). Pleban Mikołaj skądinąd nie znany.
5Jakub Krośnicki (w reg. w KDW V błędnie: Czornyczky) skądinąd nie znany, zapewne ze Śląska, por. z Krościną (dziś Chruścina) w księstwie głogowskim lub Krośnicami w Milickiem.
6Janiszewo par. Poniec, na zach. od Ponieca. Wojsław, także z Górzna, wyst. 1423-37 (SHGPoz. II s. 21, I, s. 648).
7Andrzej Krośnicki, zob. wyżej, przypis 5.
8Zapewne Unięcice, Uniątki, dziś Chumiętki par. Krobia, na pn.-zach. od Krobi (Koz. 3 s. 350-351), gdzie Stefan wyst. od 1424 (Roty III nr 1071).
9Podrzecze par. Strzelce Wielkie, na pd.-wsch. od Gostynia, częściowo (?) dziedzictwo Borków (Koz. 3 s. 54). Mikołaj wyst. od 1415 (Roty I nr 862), tu ostatnia wzmianka o nim.
10Zapewne Cieszęcin ("z Cieszęcina"), wieś par. na pn. od Wieruszowa w ziemi wieluńskiej (Rosin, Słownik s. 69). Jakub Wierusz skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1439
Rogoźno, 1 grudnia 1437?
Starosta wałecki nadaje młyn w Wałczu młynarzowi Klemensowi.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 79, k. 284v-285. Wpis w transumpcie króla Zygmunta Augusta z daty: Kraków, 23 grudnia 1550, z mylną datą: 4 grudnia 1457.
Reg.: MRPS V, nr 5061 (wg Kop., z błędną datą, j. w.).

Nos (Petrus dea) Wilffin tenutarius in Walcz1 significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentem paginam inspecturis, lecturis vel legendum audituris ac nostris successoribus, qui protunc in ibidem existerint, quia bona deliberatione ac de bona voluntate circumspecto Clementi molendinatori in Walcz2 perseveranti, considerantes eius fidele famulamen et assiduos labores, quos in aedificiis regiae maiestatis fortalicii ac tenutae nostrae percepit, habens diligentiam famulaminis pro defensione praemissi fortalicii constantem volentesque eundem promovere pro continuatione perseverationis circa praetactum fortalicium, sibi molendinum circa praefixum fortalicium contulimus et damus et assignamus perpetuo tempore et suis successoribus legitimis habendum, tenendum, vendendum et ad suos usus beneplacitos convertendum et utifruendum. Quiquidem supradictus Clemens metreta tercia in praenominato molendino omnium frumentorum et emolimentorum uti debet, pro no[k. 285]bis vero duas reservare. Insuper praefato Clementi ob eius magnas impensas, quas ad subsidium praetacti molendini peregit, praelibatum molendinum, quod de novo pro supportacione praenominatae regiae maiestatis fortalitii construxit, sibi et suis successoribus legitimis triginta marcas Polonicalis monetae, in quamlibet marcam quadraginta octo grossos computando, monetae vero in terra currentis consuetae in praedicto molendino inscribimus et assignamus, et quicunque praenarratum molendinum successorum nostrorum habere voluerint, sibi aut suis legitimis successoribus dando praetin(c)tas triginta marcas, eundem molendinum obtinebit. Ipsum quoque Clementem alias quovis coacto servitio nobis aut nostris successoribus exceptum liberum permittimus ac pro reformatione praetacti molendini nos aut nostri successores duos denarios et ipse tercium obligamur dare etc.b, nostro sigillo praesentibus subappenso. Actum et datum in Rogozno3 dominico proximo post festum sancti Andreae Apostoli gloriosi anno Domini millesimo quadringentesimo quinquagesimoc septimo.
abrak Kop., uzupełniono wg tekstu dok. transumującego
bzapewne opustka celowa w dok. transumowanym
ctak Kop. zamiast tricesimo, zapewne wskutek mechanicznej pomyłki pisarza kopii, piszącego w roku 1550
1Piotr Polak z Lichwina (Wilfina) w powiecie bieckim, husyta w Czechach, starosta drahimski, rogoziński, śremski, wałecki, podolski, podkomorzy krak. 1441, zm. 1442 (PSB XXVI s. 378-380; GStar. s. 79; Spisy młp.).
2Wałcz, miasto królewskie w powiecie pozn. (ziemi wałeckiej). Młynarz Klemens skądinąd nie znany.
3Rogoźno, miasto królewskie w powiecie pozn.; Piotr Polak był wówczas również starostą rogozińskim.


Dokument Nr 1440
Gniezno, 5 grudnia 1437
Sędzia i podsędek kaliscy zaświadczają, że wymienieni sędziowie polubowni przeprowadzili rozgraniczenie i podział wsi Goranin.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 28, k. 67-67v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Poznań, 19 kwietnia 1513. Tytuł: Confirmacio privilegiorum super Gorinino in terra Calisiensi et districtu Gnesnensi sitta per Martinum de eadem Gorinino obtenta.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 713 (wg Kop.).

Nos Troianus de Lekna iudex1 et Bogussius de Budzislaw subiudex Calisienses generales2 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod de anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo, in terminis particularibus, feria quinta in vigilia sancti Nicolai Gnezne celebratis, in quibus nobiles domini Joannes de Strzalkow palatinusa3, Stanislaus Miruczki castellanus Posnaniensisa et burgrabius Gneznensis4, Wirzbiantha de Grzibowo iudexa5, Andrziczka de Oblaczkowo succamerariusa6, Nicolaus de Trampczino vexilifera7, Petrus de Zirniky castellanus8 et Joannes Skierka (gladiferb) Calisien(ses)9 ceterique domini et officiales iudicio in regali tunc una nobiscum presidebant iudicantes ibique venientes nobiles Hector de Gambarzewo10 tanquam iudex et arbiter et Mathias de Czirnyewo11 tanquam subiudex, amicabiles compositores, recognoverunt in facie iudicii, quomodo diviserunt amicabiliterque composuerunt perpetue nobiles Michaelem et Martinum fratres germanos, heredes de Gorinino12. Primo Martino cessit sors ista, quam Michael emerat apud Nicolaum fratrem suum13, qui Michael ipsum Martinum admisit ad eandem sortem racione solucionis, quam sibi pro eadem fecit, ita prout littera resignacionis eiusdem sortis canit14. Item supradicti compositores diviserunt dictos fratres Michaelem et Martinum in silvis ipsorum: primo Martino cessit silva Wirabyenyecz, penes viam, que ducit penes silvam Dambrowa15, cessit Michaeli cum omnibus aliis quercetis ibi adyacentibus. Item idem fratres Michael et Martinus tenebuntur stare in eadem divisione, eciam non obstante hoc, si alicui magis vel minus ipsorum, quam alteri cesserit. Item quod idem nobiles habebunt libera unus in alterius silvis communia pascua pro peccoribus et pecudibus ipsorum, salvis tamen damnis aliquibus. Item ex pacto eorumdem nobilium homines, qui voluerint in eisdem [k. 67v] silvis emere glandines ab ipsis nobilibus, homines, qui resident in ipsorum villis propriis Gorinino, prout sors alias losz cuilibet ipsorum cessit et Martino area in Slywie16, ita multum sicut Michael habet. Audientes nos recognicionem dictorum dominorum sentenciavimus perpetualem hoc teneri et inviolabiliter observari. Et adiudicatum solverunt. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Actum et datum anno, die et loco, quibus supra.
atak Kop.
bbrak Kop.
1Trojan z Łekna, zob. wyżej, nr 1393/5.
2Bogusz z Budzisławia, zob. wyżej, nr 1430/3.
3Strzałkowo, wieś par. na pn.-zach. od Słupcy (Koz. 5 s. 358-359). Jan wyst. od 1416? (Roty II nr 447), był oczywiście wicewojewodą, nie wojewodą, w Gnieźnie (GUrz. nr C 8, 545, 578).
4Stanisław z Mierucina, zob. wyżej, nr 1430/1.
5Wierzbięta Piętka z Grzybowa Pięcinego (koło Skoków) i z Przysieki (par. Lechlin) wyst. od 1415, tenutariusz Rogoźna do 1434, zm. po 1442 (GStar. s. 79; SHGWlkp.).
6Obłaczkowo par. Września, na pn.-zach. od Wrześni (Koz. 1 s. 196). Andrzej, Andriczka, także z Nadarzyc, wieloletni żupca w sądach gnieźn. i pyzdrskim, tu oczywiście wicepodkomorzy.
7Trąbczyn, wieś par. na pn.-wsch. od Zagórowa (Koz. 5 s. 414). Mikołaj wyst. od 1402 (SHGWlkp.), wicechorąży w Gnieźnie 1434-40 (GUrz. nr C 95).
8Piotr z Żernik (miasteczko na pn.-wsch. od Janowca Wlkp.) chorąży kal. 1411, kasztelan kal. 1428-45, zm. 1445 (PSB XXVI s. 440).
9Jan Skierka z Sarbinowa (par. Kołdrąb, na zach. od Żnina - Koz. 5 s. 277-278), miecznik kal. 1433-50, zm. 1450/51 (Spisy wlkp.).
10Gębarzewo par. Pawłowo, na pn.-wsch. od Czerniejewa (Koz. 1 s. 73, 4 s. 222). Hektor wyst. 1430-45 (Acta capitulorum I nr 1617, 1735; KDW V nr 612, 613).
11Czerniejewo (Czerniewo), miasto i wieś w powiecie gnieźn., na pn.-zach. od Wrześni. Maciej, właściciel połowy dóbr czerniejewskich, zapewne ident. z występującym 1444 Maciejem z Cz. i Opieczyc, zwanym Pieczygroch (SHGWlkp.), w Opieczycach znanym już 1433 (Acta capitulorum II nr 290), por. też Koz. 5 s. 100.
12Goranin (Gorynino) par. Pawłowo, na pn. od Czerniejewa (Koz. 1 s. 80, 4 s. 251). Bracia Michał (wyst. od 1430) i Maciej, wyst. od 1437 (SHGWlkp.).
13Mikołaj z Goranina wyst. w 1437 r. w akcie rezygnacji części G. Michałowi z G. (Poznań, WAP, Poznań Gr. 1 k. 134v).
14Dok. nie zachował się, por. jednak przypis poprzedni (akt rezygnacji).
15Nazwy lasów nie przetrwały?
16Śliwie nie zidentyfikowane; może to nazwa polna?


Dokument Nr 1441
Ujście, 13 grudnia 1437
Tenutariusz ujski sprzedaje sołectwo w nowo zakładanej wsi Brodna Pawłowi sołtysowi z Zelgniewa.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 1099. Pergamin 405 x 167 x + 40 mm. Plamy i dziurki w tekście. Na zielonym sznurze pieczęć wystawcy w zielonym wosku, o średnicy ok. 24 mm z h. Zaremba, napis nieczytelny. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVI-XVIII w.).

aIn nomine Domini amen. Qnoniam ea, que geruntur in tempore, simul labuntur cum tempore, nisi fuerint literarum testimonio cum annotacione testium postremorum / noticie commendata. Proinde nos Martinus de Slawsko palatinus Calisiensis et tenutarius Wscziensis1 notum facimus universis, ad quorum noticiam devenerit / scriptum presens, quomodo attendentes mentis intuitu perpendentesque grate fidelitatis studiosa obsequia et multiplicium meritorum constanciam, quibus laboriosus Paulus scoltetus de / Zelignewo2 fidelis noster complacuit et imposterum aucto fidelitatis studio poterit prestancius complacere, horum intuitu volentes ipsum specialis nostre gracie prerogativa prevenire et ad obsequia regalia et nostra reddere prompciorem, sibi de consensu domini regis et consilio sapientum, scolteciam in et super hereditate Brodna in nowa radice sitam3 pro quadam summa peccunie vendidimus presentibusque et suis successoribus perpetuo tenendam, habendam, possidendam, commutandam et ad usus beneplacitos, prout sibi suisque successoribus legittimis videbitur, convertendam. Cui scolteto ac suis successoribus damus presentibus et assignamus quatuor mansos agri, ubi sibi elegerit, tam late et longe, uti kmethonibus eiusdem ville dimensurantur. Eciam dicto scolteto et ipsius successoribus adiungimus lacum Czarna Brodna4 sic nunccupatum, de ipso frui quibuscumque rethibus aut instrumentis piscandi valuerit. Eciam pretacto scolteto et incolis seu kmethonibus in dicta hereditate collocandis a data presencium duodecim annos concedimus libertatem libere sedere et sine quovis impedimento ipsismet laborare, quibus elapsis idem kmethones nobis et nostris successoribus de quolibet manso per mediam marcam monete et numeri Polonicalis ad festum sancti Martini [11 XI] presentabunt sicuti kmethones in Zelignewo solvunt.
Eciam dicti kmethones cum ipsorum scolteto tria iudic(i)a alias vyecza in villa habere tenebuntur, unum iudicium scoltetus propriis expensis expediat, kmethones vero duo, et hoc quolibet anno. Item eciam infrascripto scolteto suisque liberis successoribus in eadem hereditate centum arbores pro mellificiis fiendis sive faciendis damus absque inpedimento nostri dominii et kmethonum. Eciam sepedicto scolteto et ipsius successoribus damus et assignamus unum pratum penes fluvium Gwda5, ubi sibi elegerit, kmethones vero eiusdem ville prata sua penes hocque fluvium habebunt pro ipsorum utilitate et possidebunt absque periculo nostri dominii et kmethonum aliarum villarum. Eciam iam dictus scoltetus suique successores habebit insulam hereditate in eadem, quam sibi elegerit, absque nocumento dominii nostri et kmethonum nostrorum. Eciam adiungimus sepedicto scolteto et eius successoribus tercium denarium de omnibus culpis, parvis sive magnis, que iudicabunt dicta in hereditate infrascripta. Eciam sibi damus venacionem cum omnibus rethibus ferarum. Eciam sibi ac suis posteris damus et assignamus terciam thabernam in dicta hereditate. Eciam causa huius scoltecie dictus scoltetus et sui successores nobis ac nostris successoribus in equo valente quatuor marcas servire tenetur, kmethones vero eiusdem ville Brodna tenentur quolibet anno servicia exhybere, uti kmethones in Zelignew serviuntur et tenentur servire. Eciam idem kmethones pullos et ova iuxta ritum in Zelignew [.........b] presentabunt, uti in certis villis regalibus habentur et observantur. In cuius rei testimonium [..........c] scribi fecimus nostri sigilli appensione roborare. Datum in Wscze1 in die sancte Lucie anno Domini millesimo quadringentesimo trecesimo septimo, presentibus hiis testibus, nobili Stephano Radostowski burgrabii tunc temporis in Wscze6, Petrassio advocato Wscziensi7, Johanne Drosth Golczewsky8 et aliis quamplurimis fidedignis.
ainicjał wysokości 4 wierszy Or.
bsłowo zatarte Or.
cdziura Or.
1Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1393/1. Starostą królewskiego Ujścia nad Notecią był 1430-53 (GStar. s. 66).
2Zelgniewo (Zeligniewo) par. Śmiłowo w ziemi nakielskiej, na pd.-zach. od Łobżenicy (Koz. 1 s. 381) w starostwie ujskim (KDW V nr 515). Paweł skądinąd nie znany.
3Brodna par. Śmiłowo, na pd.-zach. od Zelgniewa (Koz. 1 s. 404).
4Jezioro Czarna Brodna to bądź maleńkie oczko w samej wsi Brodna, bądź jeziorko bez nazwy na zach. od Brodnej (koło leśniczówki B.).
5Rzeka Gwda przepływa w odległości ok. 10 km od Brodnej.
6Szczepan (Stefan) Radostowski (z Radostowa pod Żninem?, zob. Koz. 5 s. 227) skądinąd nie znany, podobnie jak i wójt ujski. W pół roku później (niżej, nr 1456) wyst. już inni burgrabia i wójt ujscy.
7Szczepan (Stefan) Radostowski (z Radostowa pod Żninem?, zob. Koz. 5 s. 227) skądinąd nie znany, podobnie jak i wójt ujski. W pół roku później (niżej, nr 1456) wyst. już inni burgrabia i wójt ujscy.
8Zapewne z Gulczewa (Golczewa) par. Marzenin, na pn. od Wrześni (SHGWlkp.). Jan Drozd może ident. z Janem wyst. już 1419 (ib.).


Dokument Nr 1442
Kraków, 16 grudnia 1437
Król Władysław III zakazuje pozywać przed sądy poddanych biskupstwa poznańskiego podczas wakansu na stolicy biskupiej.
Kop.: Poznań, WAP, Pyzdry Z. 8, k. 154. Wpis 14 czerwca 1440?

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Pallatinis, castellanis, capitaneis, iudicibus, subiudicibus, dignitariis et officialibus iudiciis nostris ubilibet in Regno nostro Polonie constitutis eorumque camerariis, presentibus requirendis, fidelibus nostris sincere dilectis, graciam nostram et omne bonum. Magnifici, nobiles et strenui sincere dilecti! Constat vobis ecclesiam Poznaniensem ad presens sui pastoris solacio viduatam1 admodum neglectam et in bonis suis mense episcopalis non mediocriter dampnificatam ac oppressam. Propter quod volentes, ut ipsa ecclesia achephala nostra accedente gracia condicione gaudere queat pociori pontificem suum futurum prestolando, talem sibi graciam bonisque ipsius mense episcopalis universis more circa alias ecclesias kathedrales, dum et quociens per vacacionis occurrit casus antiquitus, a-b
servato nostrorum nostrorum consiliorum adlatus
nostrum presencium ad instantes preces venerabilis capituli eiusdem ecclesie Poznaniensemc damus et presentibus concedimus specialem, quod eadem ecclesia bona mense sue episcopalis universa ac tenutarii, procuratores, factores et kmethones eorundem bonorum, omnes et singuli, non debeant iudicari pro omnibus et quibuscumque causis, tam magnis, quam parvis, mensam episcopalem prenotatam et bona sua tangentibus ad instanciam quarumcumque et quarumlibet personarum, usque ad futuri eiusdem ecclesie pontificis consecracionem et presenciam. Quocirca vobis et cuilibet vestrum de consilio pretactorum consiliariorum nostrorum discrecius precipimus et mandamus, quatenus bona dicte ecclesie mense episcopalis ac tenutarios et procuratores, factores, kmethones et quaslibet personas eorundem bonorum occasione cuiuslibet rei sive cause quomodolibet ad instanciam cuiuslibet persone masculine aut feminine intentate aut forsitan intentande usque ad consecracionem et presenciumc futuri pontificis prefate ecclesie, ut premissum est, iudicare nulla presumatis racione, alioquin si quid interim per vos aut vestrum aliquem in premissis foret factum aut cassum irritumque presentibus decrevimus et inane. Datum Cracouie feria secunda proxima post festum sancte Lucie anno Mo etc. tricesimo septimo2. Quoniam et nomine capituli hic apud nos constituti dixerunt ad premissa vestram fore voluntatem.
Relacio magnifici Nicolai de Michalowo castellani Cracouiensis3.
a-btekst zepsuty Kop.
ctak Kop.
1W związku ze śmiercią biskupa pozn. Stanisława Ciołka: zm. 10 listopada 1437 w Poznaniu (Now. II s. 84).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Mikołaj z Michałowa, Kurozwęk, zw. Białucha, zob. wyżej, nr 1406/5.


Dokument Nr 1443
Kalisz, 30 grudnia 1437
I. N. Świemma z Rososzycy z synami1 sprzedaje mansjonarzom kolegiaty kaliskiej2 roczny czynsz z Sieroszewic3 i Rososzycy.
Or.: do 1944 r. w Warszawie, w Bibliotece Ordynacji Krasińskich, spalony.
Reg.: A. Wolff, Zniszczone dokumenty Biblioteki Ordynacji Krasińskich, w: Straty bibliotek i archiwów warszawskich..., III, Warszawa 1955, s. 272, nr 683.
1Rososzyca, wieś par. na pn.-wsch. od Mikstatu w Kaliskiem (Koz. 1 s. 258, 5 s. 248, 7 s. 380). Świema wyst. 1403-38. Zapis tegoż (?) czynszu dokonany 8 marca 1438 przed starostą generalnym Wlkp. (KDW V nr 611 = Gniezno, AAG, ACons. A 21 k. 130v-131), por. też KDW V nr 668, wymienia trzech synów Świemy: Mikołaja, drugiego Mikołaja i Świemę (zob. też o nich niżej, nr 1448 i 1492).
2Chodzi tu o kolegiatę NMPanny w Kaliszu (KDW V nr 611, 668).
3Sieroszewice par. Rososzyca, na zach. od Rososzycy (Koz. 5 s. 292).


Dokument Nr 1444
Kościan, 31 grudnia 1437
Pozew sądu ziemskiego kościańskiego dla Jana Wilkowskiego.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 12, k. 45. Wpis 11 marca 1438 (wg Or.?).

Raphael de Goluchowo succamerarius Kalisiensis et capitaneus M(aioris) P(olonie) generalis1 nobili Johanni Wylkowsky de Smyczina2 et de omnibus bonis tuis, que habes in districtu Costenensi mobilibus et immobilibus, auro et argento, de frumentis, pecudibus et pecoribus, ovibus, iumentis mandamus, quatenus in terminis particularibus in Costen proxime celebrandis iudicio in regali compareas nobilibus Nicolao et Andree fratribus germanis, heredibus in Schelewo3 pro eo, quia tu fideiussisti pro exbrigacione et verendacione alias o wyczslyenye pro hereditate Schelyewo, sicut tua litera fideiussoria canit et pro totidem dampnis, sicut eciam litera tua canit, pro quibus te citant de iusticia iudicialiter responsurum. Datum in Costen feria tercia in die sancti Siluestri anno Domini Mo CCCCo XXXVIIo.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Smyczyna par. Radomicko, na pd. od Śmigla (Koz. 3 s. 226). Jan Wilkowski (z Wilkowa Niemieckiego w ziemi wschowskiej) zapewne ident. z późniejszym podkomorzym wschowskim 1448-66 (GUrz. nr A 376).
3Szelejewo par. Strzelce Wielkie, na pd.-zach. od Borku Wlkp. (Koz. 3 s. 302). Mikołaj wyst. 1435 (Roty I nr 1653) i 1450-59 (SHGWlkp.). Andrzej skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1445
Zbąszyń, 1 stycznia 1438
Abraham Głowacz ze Zbąszynia sędzia ziemski poznański publikuje ugodę pomiędzy wdową po Ramfoldzie Treplinie z Gulszyna i opatem klasztoru w Obrze o prawie połowu ryb na Jeziorze Kramskim.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 31 (Obra - klasztor A 22). Pergamin 340 x 137 + 25 mm, pozalewany, dziurki w tekście. Pasek pergaminowy do przywieszenia jednej pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVII-XVIII w.).

In nomine Domini amen. Ich Abraham Glowacz herre zu Bencze vnnd richter czu Poznan1 bekenne offintlichin in deszem / offin briffe allin, den dy en zehen, horina adir lesz[inb], daz ich sulche tedinge, dy do czwusschen dem einwirdigin hern apte des / closters Obra2 an eyme teyle vnnde Ramfoldynne von Treppelyn czu Gulsin3 gesessin, in herczuge Heinrichs lande4, vnnd iren erbin / am andern teyle habe, vnndin nemlich von der czogea wegin czweyr off dem Crampczky zehe5, dy gelegin seyn czwuschin vnszern landen vnnd herczuge Heinrichs lande, nemlich Gulsin vnnd Crampczk des closters gutis5 czu dem Obra also, das der obegenante apt vnnd co(n)vent des selbigin closters Obra dy czoge czyen sullin also, wy vnsers gnedigin hern des koniges vnnd auch der aldec dewcze briff6 ynne haldin vnnd ansagin, nemlich wen der obegenante apt vnnd der co(n)vent, ire nochkomlinge dy czoge lossin czyen werden, zo sol der apt vnnd der co(n)vent, ire nochkomlinge der vorgenantin frawin czu Gulsin vnnd erin erbin adir nochkomlinge essed fische gebin in ire kuche noch redlichkeyt, vnnd sullin dy obgenante frowe, ire geerbin eynen freyin fischer habin vnnd ire nochkomlinge czu ir kuchin uf dem obegenanten zehe vngehindert von deme obegenanten apte vnnd irn nochkomlinge, auch sal dy frowe von Gulsin ere erbin daz do in dem furstim gelegin ist nochkamlingee czu Gulsin sulche freyet in vnsern heydn vnnd hortin habin czu Crampczke vnnd czu Kaszko7 frey holcz hawin czu irin hoffe vnnd dy vorgenante frawe vnnd ire nochkomlinge vnnd lewtin. Des czu eynem bekentnisse habe ich obegenanter Abraham herre czu Bencze meyn ingesigel an deszin brif gehangin, der gegeben ist in die Circumcisionis Domini noch Gotis Geburt tausint virhundert ior dornoch in dem achtindreysigistin jore.
anad literą o przegłos w postaci małej literki e Or.
bdziura Or.
cnastępuje skreślone briff Or.
dnad pierwszą literą e przegłos w postaci małej literki a Or.
enad literą a przegłos w postaci małej literki e Or.
1Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/3.
2Opatem w klasztorze cystersów w Obrze był wówczas Herman (zob. wyżej, nr 1414/1).
3Gulszyn (?) (niem. Goltzen), dziś Kolesin, na pd.-zach. od Babimostu, obok Nowego Kramska, już w księstwie głogowskim, władztwie Henryka IX Starszego głogowskiego (zm. 1467). O rodzinie Treplinów pisze Kozierowski, Obce ryc., s. 108-109.
4Gulszyn (?) (niem. Goltzen), dziś Kolesin, na pd.-zach. od Babimostu, obok Nowego Kramska, już w księstwie głogowskim, władztwie Henryka IX Starszego głogowskiego (zm. 1467). O rodzinie Treplinów pisze Kozierowski, Obce ryc., s. 108-109.
5Kramsko Stare i Nowe (Krąpsko), wieś par. na pd.-zach. od Babimostu (Koz. 2 s. 349). Jez. Kramskie (jez. Tuchola, dziś Jez. Wojnowskie), dzieli Nowe Kramsko od Kolesina.
6Może chodzi tu o ugodę opactwa oberskiego z Treplinami z Gulszyna z 1388 r. (KDWIII nr 1874), znaną jednak w łacińskim, nie niemieckim tekście.
7Kaszko (Kasztolko), las w pobliżu Kramska (SHGPoz. II).


Dokument Nr 1446
Poznań, 21 stycznia 143[8]
Poznański wikariusz kapitulny udziela inwestytury ołtarza w kaplicy Św. Krzyża w Poznaniu Pawłowi Peszlowi.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 414, w or. potwierdzeniu Stefana opata lubińskiego z daty: Lubiń, 3 lipca 1448.

Johannes de Nyewiesch archidiaconus Gneznensis necnon canonicus et administrator in spiritualibus et temporalibus sede vacante Poznaniensis ecclesiarum1, discretis viris, rectoribus ecclesie ad Sanctum Martinum ante Poznaniam et aliis, qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. Quia ad altare Sancte Crucis in capella eiusdem Sancte Crucis ante civitatem Poznaniensem, vacans per obitum discreti Nicolai, ultimi et immediati possessoris altaris memorati2, discretum Paulum Peschlonis presbiterum de Poznania3 ad presenciam honeste Gertrudis relicte olim Peschlonis civis Poznaniensis, patrone eiusdem altaris3 per nostre manus suo capiti imposicionem investivimus et tenore presencium investimus, curam et administracionem spiritualium et temporalium ac regimen animarum sibi committentes ai eodem. Quare vobis presentibus committimus et sub excomunicacionis pena mandamus, quatenus eundem Paulum inducatis ad eundem ac in realem et in corporalem posessionem ponatis, facientes a reddituariis et censitis dicti altaris, de omnibus et singulis censibus, redditibus, fructibus, proventibus et obvencionibus universis integre responderi. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est subappensum. Datum Poznanie die vicesima prima mensis Ianuarii anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo (octavoa).
abrak Kop.
1Jan z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1435/2. Był administratorem diecezji poznańskiej, wybranym przez kapitułę pozn. po śmierci Stanisława Ciołka. Jego funkcja wyznacza jednocześnie datę niniejszego dok., która jest popsuta w Kop. (zob. niżej).
2Mikołaj (Peszel) zapewne ident. z plebanem kościoła szpitalnego Świętego Krzyża w Poznaniu (fundacji i patronatu Peszlów) wyst. 1421-33 (Now. II s. 652).
3Paweł Peszel, syn rajcy pozn. Mikołaja Peszla (zm. ok. 1419) i Gertrudy (zm. po 1450) z Ditmarów (o niej PSB XXV s. 665), student UJ 1421, potem kanonik i prepozyt kolegiaty w Środzie, zm. ok. 1465? (M. J. Mika, Studia nad patrycjatem poznańskim w wiekach średnich, Poznań 1937, s. 66 n.; Now. II s. 652).


Dokument Nr 1447
Poznań, 7 marca 1438
Wymienieni delegaci kapituły poznańskiej zaświadczają, że prawo patronatu kościoła w Konarzewie należy do właściciela Konarzewa, Tomasza Owieczki.
Or.: Poznań, WAP, Zbiór dokumentów kościelnych XI/23. Pergamin 413 x 385 + 51 mm, pismo nieco wyblakłe. Na pasku pergaminowym miska pieczętna z resztką pieczęci w czerwonym wosku. Nacięcia po drugim pasku. Z. N.: na gradusach ośmiopłatkowa rozeta.

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Johannes de Nyewyesch decanus Wladislauiensis, archidiaconus Gneznensis / necnon canonicus et administrator in spiritualibus et temporalibus ecclesie Poznaniensis sede vaccante1, Hector de Coszemyno2 et Johannes Furman custos / Gneznensis3 et Nicolaus Czothczani canonici Poznanienses4, per venerabile capitulum Poznaniense ad infrascripta nominati et deputati, significamus / tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, presenciam noticiam habituris, quomodo orta inter venerabiles et honorabiles viros, dominos prelatos et canonicos dicti capituli ex una et nobilem Thomam Owyeczka heredem in Conarzewo5 pro et super iure patronatus et presentandi ecclesie parrochialis in ibidem et eius occasione ex alia partibus materia questionis, super qua ecclesia et eiusdem iure patronatus inter ipsas partes et earum parcium presentatos, coram venerabili viro, domino Nicolao de Kiki decretorum doctore, vicario olim in spiritualibus Poznaniensis generali6 auctoritate ordinaria lis vertebatur, qui dominus Nicolaus Kiczka vicarius in spiritualibus in causa huiusmodi servatis, servandis et usque ad calculum diffinitive sentencie procedens, cognito de merito cause huiusmodi per suam diffinitivam sentenciam dictum capitulum in eodem iure patronatus et presentandi dicte ecclesie pro media parte conservavit dictasque partes in vocibus hincinde pacificavit, prout hoc ex prolacione dicte sentencie diffinitive clarius continetur. Tamen ex post die date presencium venerabiles et honorabiles viri, domini Andreas de Bnyn ecclesie Poznaniensis ellectus7, magister Vischota de Gorka prepositus8, Nicolaus de Gorka cancellarius9, Nicolaus de Nyewesch cantor10, Petrus custos11, Predwogius de Grandi prepositus Gneznensis12, magister Strzeschko scolasticus Lanciciensis13, Nicolaus Lanthman14, Jaroslaus de Cankolewo15, Jacobus de Grandi16, Nicolaus Srzemski17, Philippus Czeczierad18, Thomas de Strzampyno decretorum doctor19, Paulus de Gyszycze scolasticus Cracouiensis20, Jacobus de Vigonowo21, Petrus de Pnyewi22, Andreas de Lychin23 et Johannes Rakuicz24 prelati et canonici dicte ecclesie Poznaniensis ad sonum campane ad actum presentem una nobiscum capitulariter congregati, informacione plenaria et sufficienti recepta et prehabita, quomodo ius patronatus et presentandi dicte ecclesie in Conarzewo eidem capitulo non compeciit neque competere videbatur. Igitur ius patronatus sive presentandi predictum eiusdem ecclesie pro se contra conscienciam vendicare nolentes ex hiis et aliis causis, quas tunc inter se revoluebant, peticione dicti nobilis Thome Oweczka super restitucione dicti iuris patronatus ipsis humiliter facta, nobis Johanni administratori, Hectori, Johanni et Nicolao canonicis prescriptis comiserunt consencientes, quatenus dictum ius patronatus in personam dicti nobilis Thome Oweczka et ipsius successores transferre et transfundere eique iuri in parte sua totaliter cedere et abrenuncciare debeamus in effectu. Nos igitur Johannes administrator, Hector, Johannes et Nicolaus canonici voluntate, consensu simul et assensu dictorum dominorum prelatorum et canonicorum super hiis prehabitis, dictum ius patronatus et presentandi dicte ecclesie in prefatum nobilem Thomam Oweczka in Conarzewo heredem ac ipsius successores legittimos duximus transferendum et transfundendum eidemque iuri venerabilium et honorabilium virorum prelatorum et canonicorum prescriptorum nostroque ac tocius dicti capituli Poznaniensis nominibus cessimus et renuncciamus cedimusque et renuncciamus perpetualiter et in ewm per presentes, ita tamen, quod prefatus nobilis Thomas Oweczka posessionem corporalem, realem et actualem dicte ecclesie in Conarzewo domino Johanni de Szyroslauice25 dicti capituli presentato cum omni iure et dominio dumptaxat ista vice assignare literasque presentacionum suo sub sigillo eidem dare teneatur. Quam ecclesiam idem dominus Johannes eiusdem capituli presentatus ad tempora vite sue debeat pacifice possidere. Ut autem hec cessio et renuncciacio robur sue obtinere valeant perpetue firmitatis, presentes literas per Johannem notarium publicum infrascriptum coram ipsis gestorum omnium capitularium scribam scribi ipsasque per nos Johannem de Nyewesch administratorem dandas ac nostro necnon dicti capituli Poznaniensi sigillo fecerunt roborari. Actum et datum in ecclesia Poznaniensi in loco capitulari anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, indiccione prima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno septimo, die Veneris septima mensis Marcii, hora terciarum vel quasi, presentibus venerabilibus et honorabilibus viris, dominis prelatis et canonicis ad sonum campane capitulariter congregatis et ad premissa omnia et singula consencientibus suprascriptis.
[Z. N.] b-c
Et ego Johannes Pauli olim de Sziroslawice clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius25 et coram venerabilibus et honorabilibus viris, dominis prelatis et canonicis capituli Poznaniensis facti presentis et gestorum omnium capitularium scriba, quia dictis iuris patronatus cessioni et renuncciacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, cum prenominatis testibus presens interfui et ea omnia ac singula sic fieri vidi et audivi, sed tamen aliis officii mei occupatus negociis presentes literas per alium fideliter scribi procuravi, me manu propria hic subscribens, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigillorum dicti domini Johannis administratoris ac prefati capituli Poznaniensis de scitu et voluntate eorum specialibus consignando, in fidem et testimonium omnium premissorum rogatus
.
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
b-cinną ręką Or.
1Jan z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1446/1.
2Hektor z Koźmina, Jan Furman i Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1391/15, 20, 14.
3Hektor z Koźmina, Jan Furman i Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1391/15, 20, 14.
4Hektor z Koźmina, Jan Furman i Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1391/15, 20, 14.
5Konarzewo, wieś par. na pn. od Stęszewa (SHGPoz. II). Tomasz Owieczka wyst. od 1423, nie żył już 1446 (ib.).
6Mikołaj Kicki był wikariuszem generalnym w Poznaniu 1423-28, zm. 1429 (KDW VIII nr 1110/2).
7Andrzej z Bnina biskup pozn. 1438, zm. 1479 (PSB II s. 143-145; WSB s. 60-61; Now. II s. 84-86).
8Wyszota z Górki i Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1396/6, 5.
9Wyszota z Górki i Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1396/6, 5.
10Mikołaj z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1391/9.
11Piotr Wysz, syn Macieja z Lubstowa (na pn. od Konina), student w Padwie 1411, kanonik krak., kustosz pozn. 1426?, zm. 1440 (ZDKDK II nr 454; Now. I s. 732).
12Przedwój z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/1.
13Strzeszek z Ułanowa, Mikołaj Lantman, Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/11, 12, 16.
14Strzeszek z Ułanowa, Mikołaj Lantman, Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/11, 12, 16.
15Strzeszek z Ułanowa, Mikołaj Lantman, Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1391/11, 12, 16.
16Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
17Mikołaj z Dobieszewa pleban śremski, zob. wyżej, nr 1429/15.
18Filip Ciecierad z Chwałkowa, zob. wyżej, nr 1387/25.
19Tomasz ze Strzępinia, zob. wyżej, nr 1388/9.
20Paweł z Giżyc (w Sochaczewskiem), student w Pradze, bakałarz 1419, kanonik, potem scholastyk płocki, kanonik, potem scholastyk krak., kanonik gnieźn. 1427, pozn. 1432, biskup płocki 1439, zm. 1463 (PSB VIII s. 23-25).
21Jakub z Wyganowa i Piotr Pniewski, zob. wyżej, nr 1391/18, 24.
22Jakub z Wyganowa i Piotr Pniewski, zob. wyżej, nr 1391/18, 24.
23Andrzej Łaskarz z Lichenia i Gosławic (na pn. od Konina) bratanek biskupa Andrzeja Łaskarza, student UJ 1433, kanonik pozn. 1437, gnieźn. 1438, dziekan łęcz., zm. 1454? (Kor. II s. 445).
24Jan Rakwicz wikariusz w katedrze pozn. 1430, kanonik pozn. 1437, wrocławski, zm. 1450/51 (KDW IX nr 1280/6).
25Notariusz Jan, zob. wyżej, nr 1391/2.


Dokument Nr 1448
Kraków, 10 marca 1438
Król Władysław III nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby pozostawił wdowę po Janie Kurskim w posiadaniu folwarku Kurza z młynem.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 7, k. 298v-299. Wpis w 1438 r.

a-c
Strennuo ac generoso Raphaeli deb Goluchowo succamerario Kalisiensi, capitaneo Maioris Polonie1 sincere dilecto, in sui absencia burgrabio suo Kalisiensi
.
Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Generose ac strennue sincere dilecte. Veniens hec pauperima relicta Johannis Cursky2 per tam longam distanciam ad presenciam nostri, exposuit [k. 299] in effectu, quomodo Nicolaus Swemma3 quasdam literas nostras regales aput nos impetratas tibi attulit, vigore quarum intenderemus eidem relicte cuiusdam predii Curza4 et molendini ad ipsam spectentis aufferre possessionem, et dicto Swemme eandem assignare, supplicans celsitudini nostre humiliter, quatenus propter servicia eiusdem mariti sui, in quibus aput genitorem nostrum carissimum a tempore sui regiminis usque ad mortem eiusdem persistit in suorum custodia thezaurorum, ipsam in possessionem dicti predii et molendini conservare dignaremur. Moti igitur misericordia ad eandem et pueros suos committimus tue nobilitati mandantes, quatenus non precipites de dando dicto Swemme dicti predii et molendini possessione, sed volumus et ita ma(n)damus consibis baronum nostrorum, quatenus sepedictam relictam in possessione pacifica dicti predii et molendini serves interim, quod de proximo Christo duce ibi in Maiori Polonia constituemur5 et de hac aliter disponemus. Datum Crac(ouie) feria secunda post Reminiscere anno Domini etc. XXXVIIIo6.
Relacio magnifici Nicolai de M(ichalow) castellani Crac(ouiensis)7.
a-cna końcu dok. Kop.
bsłowo powtórzone Kop.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Kurza nad Prosną, par. Rychnów, na pd.-zach. od Stawiszyna (Koz. 4 s. 438). Jan wyst. 1420 (Roty IV nr 774).
3Mikołaj Świema, najpewniej z Rososzycy (zob. wyżej, nr 1443/1), syn Świemy, potem kasztelan kruszwicki, zwany Portugał, nie żył już 1451 (S. Kozierowski, Studia nad pierwotnym rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego: XII. Ród Korabitów, Łomża 1933, s. 26; KDW V nr 611; Now. II s. 494; Acta capitulorum II nr 502).
4Zob. wyżej, przypis 2.
5Władysław III nigdy nie przyjechał do Wielkopolski.
6Zgodne z itinerarium królewskim.
7Mikołaj z Michałowa, zob. wyżej, nr 1406/5.


Dokument Nr 1449
Poznań, 11 marca 1438
Sędzia poznański publikuje wyrok poznańskiego roczku w sporze Ozjasza z Głęboczka z kapitułą poznańską.
Or.: Kraków, Bibl. PAN, dok. nr 602. Pergamin 315 x 160 + 33 mm, podarty, pismo miejscami zatarte. Nacięcie po pasku do przywieszenia 1 pieczęci, wyrwany fragment zakładki w miejscu przywieszenia drugiej pieczęci. Na odwrocie streszczenie z XVII w.
Reg.: Jak wyżej, dok. nr 1423.

Nos Abraham Glowacz heres in Dzbanschyn necnon iudex Poznaniensis generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod dum sub anno Domini / millesimo quadringentesimo tricesimo octavo feria tercia post dominicam Reminiscere in claustro fratrum predicatorum ordinis sancti Dominici Poznanie2 cum strennuis dominis Dobro/gostio de Colno castellano Camenensi3, Luca de Gorka subpincerna Poznaniensi4 et Johanne de Czarnkow heredibus5 sedebamus, ibi presentata est nobis litera / papirea aperta sub sigillo citatorio ex parte iudicii regalis Poznaniensis, cuius litere tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. poznańskiego roczku ziemskiego z daty: Poznań, 18 kwietnia 1437 - wyżej nr 1423].
Nos igitur iudex prefatus visa sufficienti attestacione d[ominorum in presenti literaa] conscriptorum tenoremque presentis litere conspicientes et plenarie intelligentes solumque Deum et iusticiam pre oculis habentes, presentem literam ex info[rmacione et peticione dominoruma] tunc nobiscum sedencium duximus confirmandam et eam presentibus confirmamus, decernentes ipsam exnunc et imperpetuum robur optinere perpetue firmitatis. In cuius rei testimonium sigillum nostrum et domini Petri de Gay subiudicis6 presentibus est appensum. Actum et datum anno, die, loco et testibus, quibus supra, ad premissa.
atekst zatarty Or.
1Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/3.
2Data dok. budzi wątpliwości. 11 marca 1438 potwierdzony jest pobyt Abrahama Zbąskiego na rokach w Kościanie (WAP Poznań, Kościan Z. 12 s. 40) i zasiadał tam w innym, niż tu podano, towarzystwie. Nie można wykluczyć, że pisarz pomylił miejsce wystawienia. Księga ziemska poznańska (ib., Poznań Z. 14 k. 27v-39v) nie notuje posiedzenia sądu w Poznaniu 11 marca 1438; nie można jednak wykluczyć, że dok. wystawiono poza sądem.
3Dobrogost z Kolna i Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1393/4, 7.
4Dobrogost z Kolna i Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1393/4, 7.
5Jan Czarnkowski, z Czarnkowa, potem podkomorzy pozn. 1438, kasztelan gnieźn. 1454, zm. 1466/67 (WSB s. 127; SHGPoz. I s. 291-292).
6Piotr Skóra z Gaju, zob. wyżej, nr 1381/10.


Dokument Nr 1450
Gniezno, 17 marca 1438
Oficjał gnieźnieński rozsądza spór o dziesięcinę z Chlebowa.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 769-773. Tytuł: Instrumentum concordie Johannis Gosdzalka vicarii Gneznensis cum plebano in Cleczko occasione decime in villa Chlebowo.

In nomine Domini amen. Nos Stanislaus de Vscze decretorum doctor necnon reverendissimi in Christo patris et domini, domini Vincencii Dei gracia sancte eclesie Gneznensis archiepiscopi et primatis vicarius in spiritualibus et officialis Gneznensis generalis1, cunctis, quibus expedit, notum facimus presencium noticiam habituris, quomodo mota alias coram venerabilibus viro, domino Benedicto de Modla canonico2 et dehinc domino Johanne de Brzostkowo cantore, officialibus3 et tandem coram nobis inter discretos Johannem Gusdzalka vicarium perpetuum concanonicalem prefate eclesie Gneznensis4, actorem ex una, et Swanthoslaum rectorem parrochialis eclesie in Cleczsko Gneznensis dyocesis5, de et super decima manipulari campestri omnis grani et seminis in villa Chlebowo eiusdem dyocesis6, de agris et laboribus omnium et singulorum kmethonum dictam villam Chlebowo inhabitancium et eius occasione parte ab altera reum, materia questionis et controversie, prefato Johanne Gusdzalka vicario instante et petente, prefatum Swanthoslaum ad resumendam causam huiusmodi nostris patentibus citacionum litteris ad nostri presenciam evocare legittime fecimus ad certum terminum peremptorium competentem. Quoquidem termino adveniente nobis ad iura reddenda causasque audiendas, iudicio pro tribunali sedentibus, idem Johannes Gusdzalka principalis reproductis huiusmodi nostris citacionum litteris, iuxta morem et conswetudinem patrie debite executis, resumpta quoque per nos causa huiusmodi quendam libellum articulatum coram prelibato domino Benedicto de Modla antecessore nostro mediato alias per ipsum productum verbo repeciit et reproduxit petens, in quantum sub forma libelli extitit, producto litem contestari, in quantum vero articuli partem sibi adversam per verbum credit vel non credit cogi et compelli [s. 770] ad respondendum eidem sibique iusticie ministrari complementum. Cuiusquidem libelli artic(u)lati tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
Coram vobis venerabili viro, domino Benedicto, canonico et officiali sancte eclesie Gneznensis, ego Johannes Gusdzalka vicarius Gneznensis contra et adversus discretum virum, dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko et contra quamlibet aliam personam pro eo vestro in iudicio legittime intervenientem, propono et dico posicionesque et articulos infrascriptos, do, facio, exhibeo et produco, quibus peto singulariter singulis, tam coniunctim, quam divisim, medio iuramento responderi non astringens me ad superfluam probacionem, sed ad ea dunptaxat, que pro intencione mea sufficiunt, de quo solempniter protestor. In primis itaque pono, propono et si negatum fuerit, probare intendo, quod ab anno Domini millesimo quadri(n)gentesimo quadra(g)esimo secundo7 et usque ad annum Domini millesimum quadri(n)gentesimum tricesimum septimum ego Johannes fui, eram et nunc sum vicarius sancte eclesie Gneznensis et in eiusdem vicarie possessione usque ad presentem annum extiti, et sic fuit et est verum. Item pono et probare intendo, quod ego prefatus Johannes Gusdzalka vicarius racione dicte mee vicarie habui et habere conswevi decimam manipularem in Chlebowo post araturas omnium et singulorum kmethonum in dicta villa Chlebowo ipsamque decimam a septem annis citra vel ultra percepi, et sic fuit (et) est verum. Item pono, ut supra, quod discretus vir, dominus Swanthoslaus plebanus in Cleczsko, nescitur quo ductus spiritu, me prefatum Johannem Gusdzalkam vicarium eclesie Gneznensis decimam manipularem ibidem in Chlebowo de quinque mansis, quos olim Mathias Dlugi, Johannes Czorzek, Johannes Crawyecz, Paulus Parczewsky, Albertus Zablothni, Petrus Carboska, Wyath Glambek, Nicolaus Cruczwal8 colebant et quos agros Mathias, Symon modo colunt heredes in Chlebowo9, tribus annis continue sese sequentibus spoliavit, ipsam decimam dictis nobilibus vendendo pro libito sue voluntatis, valoris quolibet anno duarum marcarum, et sic fuit et est verum. Item pono et probare intendo, quod de omnibus et singulis fuit et est publica vox et comunis fama. Peto igitur per vos venerabilem virum, dominum Benedictum canonicum et officialem Gneznensem vestram sentenciam [s. 771] diffinitivam pronunciari, decerni et declarari decimam manipularem post agros kmethonum predictorum, quos nunc colunt Mathias et Symon heredes in Chlebowo9, ad me Johannem vicarium et dictam meam vicariam pertinuisse et spectasse, et nunc pertinere et spectare predictumque dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko me memoratum Johannem vicarium eadem decima tribus annis continue sese sequentibus spoliasse sibique talia facere non licuisse neque licere, et ob hoc me prefatum Johannem vicarium et dictam meam vicariam ad possessionem dicte decime fore restituendum et restitui debere predictumque dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko racione spoliacionis dicte decime trium annorum in sex marcas mihi prefato Johanni condempnandum fore et condempnari debere prefatoque Swanthoslao super ulterioribus impedimentis predicte decime perpetuum silencium inponendum vestra sentencia diffinitiva iusta mediante, salvo iure addendi, minuendi, corri(g)endi et aliis iuris beneficiis sibi in omnibus semper salvis. Item peto expensas in lite factas et protestor de faciendis.
Ad quemquidem libellum prescriptum primo per partem adversam in uno alio certo termino litte legittime contestato ac demum responsionibus negativis, in quantum posiciones et articuli ad eosdem subsecuti nonnullisque deposicionibusa testium pro parte prefati Johannis Gusdzalka vicarii inductorum receptis et per nos admissis visisque eorundem testium deposicionibus omnibusque et singulis propositis et responsis iuribusque et munimentis hincinde productis ac equa lance iusticie discussis, matura deliberacione intra nos prehabita, ad nostram sentenciam diffinitivam processimus ac ipsam de iurisperitorum consilio pro parte dicti Johannis Gusdzalka vicarii et sue vicarie predicte et contra prefatum dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko tulimus et pronunciamus huiusmodi sub tenore:
Christi nomine invocato, pro tribunali sedentes, ipsum solum pre oculis habentes, iurisperitorum comunicatis consiliis in causa et causis inter honorabiles Johannem Gusdzalka vicarium eclesie Gneznensis actorem ab una et Swanthoslaum in Cleczsko plebanum, reum, partibus ex altera, de et super manipulari decima cuiuslibet [s. 772] seminis in villa Chlebowo, post araturas omnium et singulorum kmethonum proveniente, que causa coram venerabilibus viris Benedicto de Modla canonico et dehinc domino Johanne de Brostkowo cantore, officialibus Gneznensibus et tandem successive coram nobis vertebatur, visis actis acticatis et diligenter masticatis, per hanc nostram sentenciam diffinitivam, quam ferimus in hiis scriptis, pronunciamus, decernibusb, diffinimus et declaramus decimam manipularem in villa predicta Chlebowo de agris et de laboribus Stanislai Scharschycza, Jacobi Chwasth, Nicolai Candzerza, Ja(co)bi fratris Candzerza, Mathie Dlugy, Nicolai Mixa, Johannis Costrzewa, Petrumc Carboska necnon Petrumc Golambek, Nicolai Czuthwal, Woyslai, Mathie Wrobl et Stanislai filii Alberti Zablothni, Johannis Coschel, Pauli Parczewsky ac omnium et singulorum kmethonum dictam villam Chle(bo)wo inhabitancium8, provenientem, ad dictum dominum Johannem vicarium et dictam vicariam suam ex donacione venerabilis viri, domini Mathie Drya canonici Gneznensis10 pertinuisse et spectasse et nunc pertinere et spectare. Ipsumque dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko prefatum dominum Johannem vicarium tribus annis continuis spoliasse eadem decima et de possessione eiusdem decime eiecisse sibique talia facere non licuisse neque licere, propter quod prefatum Johannem vicarium ad possessionem dicte decime in Chlebowo restituendum fore et restitui debere, ipsum dominum Swanthoslaum plebanum in Cleczsko racione spoliacionis dicte decime trium annorum in tribus marcis occasione perceptoris, que medio suo iuramento declaravit prefato Johanni vicario, condempnandum fore et condempnari debere ac super ulterioribus vexacionibus et inpedimentis eidem Swanthoslao perpetuum silencium inponendum fore et imponimus. Nichilominus in expensis in huiusmodi causa legittime factis ipsum condempnamusd et condempnamus per presentes, taxacionem ipsarum nobis in posterum reservantes. Lecta et in scriptis pronunciata est hec nostra sentencia diffinitiva per nos Stanislaum de Wscze decretorum doctorem vicariumque in spiritualibus [s. 773] et officialem Gneznensem generalem predicta Gynezne, in domo habitacionis nostre, die decima septima mensis Marcii anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octawo, indiccione prima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno ipsius octawo, hora quasi terciarum, nobis ad iura reddenda causa(s)que audienda(s) iudicio pro tribunali presidentibus, presentibus ibidem scientificis et circumspectis Peregrino Petri de Pampicze11, Alberto Romano12, Thoma dea Kzansch13, Paulo Appostolo procuratoribus14, Michaele Petri de Domaslaw15, Nicolao Dobyeslaoc de Thocari16 et Johanne etc. publicis imperiali auctoritate notariis17 et causarum coram nobis scribis, presbiteris et clericis Gneznensis dyocesis, testibus circa premissa, in quorum omnium fidem et testimonium premissorum per unum notarium ex notariis et scribis, Petrum Nicolai de Srzeschewoc tabellionem scribamque nostrum18 infrasubscriptum hoc presens publicum instrumentum nostram sentenciam diffinitivam in se continens scribi et publicari nostrique officialatus appensione sigilli mandavimus et fecimus comuniri. Actum et datum Gnezne, anno, indicione, pontificatus, die, mense, hora et loco, quibus supra.
Et ego Petrus Nicolai de Strzesche(wo) clericus Gneznensis dyocesis, publicus etc. causarumque et facti huiusmodi coram prelibato venerabili et egregio viro, domino Stanislao vicario in spiritualibus et officiali Gneznensi scriba, quia predicte prolacioni sentencie unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa apud consistorium Gneznense acta acticata comperi vidi ac fideliter extraxi, ideo hoc presens publicum instrumentum manu mea propria scripsi, subscripsi et in hanc publicam formam redegi, quodc signo et nomine meis propriis solitis et conswetis unacum appensione sigilli officialatus Gneznensis memorati venerabilisa viri, domini Stanislai de Vscze decretorum doctoris, vicarii et officialis de mandato, scitu et voluntate specialibus consignavi et roboravi in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum, rogatus specialiter et requisitus etc.
asłowo powtórzone Kop.
btak Kop., zamiast decernimus
ctak Kop.
dtak Kop., zamiast condempnandum fore
1Stanisław syn Pawła z Uścia Solnego, zob. wyżej, nr 1435/10.
2Benedykt z Modły był oficjałem gnieźn. do śmierci w 1437 r. (wyżej, nr 1401/1).
3Jan z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1407/5.
4Jan Guzdziałka (Guzdrałka?) jako wikariusz wieczysty w katedrze gnieźn. wyst. już 1425 (KDW VIII nr 1065/6) i jeszcze 1444 (niżej, nr 1656/3).
5Kłecko, miasto w powiecie gnieźn. Pleban Świętosław wyst. także 1433 (KDW IX nr 1333/2).
6Chlebowo par. Kłecko, na pn.-zach. od Kłecka, dziś część wsi Michalcza (Koz. 1 s. 38, 4 s. 101; SHGWlkp.).
7Zapewne chodzi tu o rok 1432.
8Kmiecie skądinąd nie znani.
9Maciej i Szymon dziedzice Chlebowa skądinąd nie znani, por. jednak z Janem synem Szymona 1463 i Maciejem synem zm. Jana 1471 (SHGWlkp.).
10Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/3.
11Peregryn z Pępic, zob. wyżej, nr 1401/12.
12Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 1399/9.
13Tomasz z Książa, zob. wyżej, nr 1385/1.
14Paweł Apostoł z Lubania, zob. wyżej, nr 1401/8.
15Domasław par. Juncewo w powiecie kcyńskim. Michał syn Piotra skądinąd nie znany, ale por. z Michałem synem Andrzeja z D., wyżej, nr 1401/22.
16Mikołaj syn Dobiesława z Tokar wyst. także 1437, wyżej, nr 1435/12.
17Jan nie zidentyfikowany.
18Strzyżewo (Strzeżewo) wieś par. pod Gnieznem. Piotr syn Mikołaja, zapewne student UJ 1437 (de Strzeszowo?), w tymże roku admitowany w Gnieźnie jako notariusz publiczny (Not. nr 567), jako taki wyst. pod Olkuszem 1437 (ZDKDK II s. 267), potem wyst. w Gnieźnie w otoczeniu Stanisława z Uścia oraz - już po śmierci oficjała - 1441 (niżej, nr 1483/3, 1493/12, 1500/9, 1565/12).


Dokument Nr 1451
Międzyrzecz, 25 marca [1438?]
Stanisław z Ostroroga podstoli kaliski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa o zadośćuczynienie za szkody, wyrządzone przez poddanych Zakonu w Trzebiszewie i w Sępólnie.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX HA OBA 7825. List papierowy 247 x 304 mm, wcześniej złożony i zamknięty okrągłą pieczęcią, której ślady widoczne na odwrociu.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 4829 (wg Or.).

a-b
Magnifico et venerabili viro, domino Paulo de Russdorff ordinis Beate Marie domus Theutunicorum de Prussia magistro generali1, domino dilecto
.
Venerabilis et magnifice domine dilecte! Quemadmodum serenis/simus dominus noster graciosissimus rex ad dominacionem vestram strennuum dominum / Dobrogostium de Ostrorog2 in legacione dirrexerat idemque dominus Dobrogostius / inter cetera magnificencie vestre perorabat graviter conquerendo de violenciis s(erenissimo) domino regi et Corone et michi in tenuta mea pendente termino perpetue pacis illatis per advocatum Noue Marchie in villa Trzebyeschowo3. Que violencia est multum gravis ad tollerandum. Nam spero in Deum, si firmamenta et incramentac consideracionis perpetue pacis ita graviter perpetue pacis pre oculis non haberem, similem recompensa(cione)m aut maiorem facere potuissem. Sed quia, tunc temporis, cum hec violencia fiebat, aput serenissimum dominum regem fui et a serenitate sua habui in comissis, ut de eadem violencia pacienciam haberem usque serenitas sua dominacioni vestre eadem significaret. Sed quia post legacionem prefati domini Dobrogostii pro eadem violencia nulla est facta serenissimo domino regi et michi satisfaccio, nam usque hunc familiares nostri graviter vinculati sedebant et villa usque huc deserta permanet, peto igitur dominacionem vestram, velit gracia donacionis vestre idem advocato comittere, ut se de hiis non intromitteret et sic ordinarie eadem gracia vestra dignaretur, ut pro eadem violencia fieret satisfaccio. Reduco etenim dominacioni vestre in memoriam, quomodo comendator de Slochow4 opidum magnifici patris et domini michi carissimi5 et meum Samperworg6 unacum villis spohavit, devastavit, licet pluries dominacioni vestre de hiis est conquestum, actamen eciam procedere nulla facta est satisfaccio. Considerat igitur dominacio vestra, quod talia sunt graviter sustinenda eaque serenissimus dominus rex et Corona cum dominacione vestra et ordinem in tam laudabilem confirmacionem pacis perpetue devenistis parte ex utraque, invitus vellem peramplius dominacioni vestre et ordini in aliquo displicere, sed pocius complacere et servire, si et in quantum talia gravamina a vestris michi non evenierent. Datum in Medzirzecz7 in festo Beate Marie Virginis Anunciacionis.
Stanislaus de Ostrorog subdapifer Calissiensis8.
a-bna odwrocie Or.
ctak Or.
1Paweł Russdorf wielki mistrz krzyżacki 1422-41.
2Dobrogost z Ostroroga, syn Sędziwoja wojewody poznańskiego, brat Stanisława, wystawcy niniejszego, potem kasztelan kamieński 1443, gnieźn. 1468-78, zm. 1478 (PSB XXIV s. 497).
3Trzebiszewo (Trzebieszewo) par. Skwierzyna, na pn.-zach. od Skwierzyny (Koz. 5 s. 421), najpewniej należące do starostwa (tenuty) skwierzyńskiej, której tenutariuszami byli Ostrorogowie.
4Człuchów na Pomorzu krzyżackim.
5Tj. Sędziwoja z Ostroroga wojewody poznańskiego.
6Sempelbork czyli Sępólno Krajeńskie w powiecie nakielskim (Koz. 5 s. 280).
7Międzyrzecz, miasto w zach. Wielkopolsce.
8Stanisław z Ostroroga, syn Sędziwoja wojewody pozn., podstoli kal. 1432, potem kolejno kasztelan międzyrzecki 1445, gnieźn. 1450, wojewoda kal. 1453, pozn. 1475, starosta generalny Wlkp. 1439-40, 1448-51, zm. 1476/77 (PSB XXIV s. 524-527).


Dokument Nr 1452
Ferrara, 26 marca 1438
Papież Eugeniusz IV nakazuje opatowi klasztoru w Paradyżu inkorporację kościoła Św. Andrzeja pod Przemętem do klasztoru cystersów w Wieleniu (Przemęcie).
Or. przechowywany był zapewne jeszcze podczas ostatniej wojny w kościele par. w Przemęcie. O jego istnieniu informował listownie wydawców jeszcze w 1976 r. ówczesny proboszcz przemęcki. Poszukiwania w Przemęcie przeprowadzone 5 czerwca 1982 przez A. Gąsiorowskiego i dra Ryszarda Walczaka nie dały rezultatu - w aktach par. znaleźliśmy jedynie kilka późnych odpisów bulli, z których kilka lekcji zostało uwzględnionych w niniejszym wyd.
Odpis z XX w.: Poznań, WAP, Kl. Przemęt 52, dawniej A 11a (wg Or.).
Reg.: Bullarium Poloniae t. V, ed. I. Sułkowska-Kuraś i Stanisław Kuraś, nr 796, w druku.

Eugenius episcopus, servus servorum Dei1 dilecto filio .. abbati monasterii in Paradiso Poznaniensis diocesis2 salutem et apostolicam benedictionem. Pastoralis officii nobis licet immeritis commissi debitum coadiuvante Domino exequi, utiliter cupientes ecclesiasticas personas, presertim illas, que mundanis abiectis vanitatibus voto se Domino sub regulari habitu manciparunt, apostolicis favoribus libenter prosequamur et eis, ne premantur indigencie sarcina, de provisionis accomode subsidio providemus. Dudum siquidem pro parte clare memorie Wladislai regis Polonie ac dilectorum filiorum .. abbatis et conventus monasterii Velin alias Lacus Sancte Marie cisterciensis ordinis Poznaniensis diocesis3 bone memorie Baldassari episcopo Tusculano in sua obedientia, de qua partes ille erant, tunc Joanni XXIII nuncupato4, exposito, quod olim idem rex pie considerans, quod dictum monasterium, in quo decem et octo fuerunt monachi continue residentes ac quotidie divinis obsequiis insistentes, et quod olim in primeva fundatione sua sufficienter dotatum fuerat, temporum causante malitia et propter predonum discursus ac guerras, que in illis partibus viguerant, in suis facultatibus adeo diminutum extiterat, quod dicti abbas et conventus ex eis comode sustenteria, solitam hospitalitatem tenere et alia ipsis incumbentia onera supportare non valebant, ius patronatus parrochialis ecclesie Sancti Andree opidi Przemanth dicte diocesis5 ad ipsum regem pleno iure tunc pertinens ad finem, ut ipsa ecclesia cum omnibus usibus et pertinentiis suis eidem monasterio in subventionem, sustentationem et hospi[tationemb] ac supportationem onerum huiusmodi perpetuo incorporaretur, prefatis abbati et conventui pure et libere concesserat et donaverat, ipse episcopus tunc Johannes XXIII nominatus per suas litteras6 certo iudicii dedit in mandatis, ut si esset ita, dictam ecclesiam cum omnibus iuribus et pertinentiis prefatis eidem monasterio imperpetuum incorporaret, uniret et annecteret, prout in ipsis litteris plenius continetur. Subsequenter vero, sicut exhibita nobis nuper pro parte dictorum abbatis et conventus petitio continebat, postquam incorporatio, unio et annexio huiusmodi vigore dictarum litterarum facte fuerant ac felicis recordationis Martinus papa V predecessor omnes actiones quavis auctoritate factas et que tunc effectum sortite non extiterant, revocarat, cassarat et annullarat7 eoque, sicut Domino placuit, ab hac luce subtracto, nos divina favente clementia ad apicem summi apostolatus assumpti fueramus, ipsa ecclesia per obitum quondam Nicolai Wantzkonis illius rectoris, qui extra Romanam Curiam decessit8, vacante, abbas et conventus predicti litterarum necnon incorporationis, unionis et annexionis earundem pretextu possessionem ipsius ecclesie apprehendentes, illam per triennium vel circiter detinuerunt, prout detinent in usus, eorundem fructus ex illa percipientes licet de facto. Cum autem dilectus filius Laurentius Grabic clericus eiusdem diocesis9 asserens, sibi de dicta ecclesia sic vacante fuisse auctoritate ordinaria provisum, illam necnon omne ius sibi in ea vel ad ipsam quomodolibet competens per dilectum filium magistrum Henricum Senftleben, litterarum apostolicarum scriptorem et abbreviatorem, archidiaconum ecclesie Beate Marie Maioris Glogovie Wratislaviensis diocesis10, procuratorem suum ad hoc ab eo specialiter constitutum, in manibus nostris sponte et libere resignaverat nosque resignationem huiusmodi decernimus admittendam et sicut eadem petitio subiungebat, ipsi abbas et conventus occasione litterarum necnon incorporationis, unionis et annexionis predictarum gravia pertulerunt onera expensarum et nisi dicta ecclesia, cuius octo, prefato monasterio, cuius triginta marcharum argenti puri fructus, redditus et proventus secundum communem extimationem valorem annuum non excedunt, denuo incorporetur, non modica predicto monasterio iacture et dispendia provenirent, pro parte carissimi in Christo filii nostri Wladislai regis Polonie illustris ac eorundem abbatis et conventus nobis fuit humiliter supplicatum, ut monasterio necnon abbati et conventui prefatis super hiis oportune providere de benignitate apostolica dignaremur.
Nos itaque, qui de premissis expositis certam notitiam non habemus, huiusmodi supplicationibus inclinati necnon omnem inhabilitatis et infamie maculam sive notam per abbatem predictum et singulares ex ipsius conventu personas occasione detentionis huiusmodi contractam auctoritate apostolica penitus abolentes, discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus super huiusmodi expositis auctoritate nostra te diligenter informes et si ea repereris veritati subniti, super quo tuam conscientiam oneramus, ipsam ecclesiam cum omnibus iuribus et pertinentiis supradictis eidem monasterio auctoritate nostra prefata imperpetuum incorpores, unias et annectes, ita quod, si dicta ecclesia vacat ad presens, exnunc alioquin, quam primum illam per cessum vel decessum aut alias quovismodo vacare contigerit, liceat ipsis abbati et conventui per se vel alium seu alios corporalem ecclesie iuriumque et pertinentiarum predictorum possessionem auctoritate propria de novo libere apprehendere ac huiusmodi illius fructus, redditus ac proventus, reservata tamen super illis pro perpetuo vicario in dicta ecclesia instituendo pro tempore congrua, de qua ipse decenter sustentari, episcopalia iura solvere et alia sibi ratione prefate ecclesie incumbentia onera comode supportare possit, portione, in suos ac eorundem monasterii et ecclesie usus convertere perpetuo pariter retinere, diocesani loci et cuiusvis alterius super hoc licentia minime requisita, non obstantibus constitutionibus et ordinationibus apostolicis ac monasterii et ordinis predictorum iuramento, confirmatione apostolica vel quavis alia firmitate, roboratis statutis et consuetudinibus ceterisque contrariis quibuscunque. Aut si aliqui super provisionibus sibi faciendis de huiusmodi vel aliis beneficiis ecclesiasticis in illis partibus speciales vel generales Apostolice Sedis vel legatorum eius litteras impetrarint, eciam si per eas ad inhibitionem, reservationem et decretum vel alias quomodolibet sit processum, quasquidem litteras et processus habitos per easdem ad ecclesiam predictam volumus non extendi, sed nullum per hoc eis, quo ad assecutionem beneficiorum aliorum preiudicium generari, et quibuslibet privilegiis, indulgentiis et litteris apostolicis generalibus vel specialibus quorumcunque tenorum existant, per que presentibus non expressa vel totaliter non inserta effectus eorum impediri valeat quomodolibet vel differri et de quibus quorumqumque tolisc tenoribus de verbo ad verbum habenda sit in nostris litteris mentio specialis. Nos enim exnunc irritum decernimus et inane, si secus super hiis a quoquam quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit attemptari. Datum Ferrarie anno incarnationis Dominice millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, septimo Kalendas Aprilis, pontificatus nostri anno octavo11.
atak Odpis, zamiast sustentari
bwedług kopisty dziura w pergaminie Or.
ctak Odpis
1Eugeniusz IV papież 1431-39, usunięty przez sobór bazylejski 1439, uznawany przez większość środowisk kościelnych w Polsce i po 1439, zm. 1447.
2Paradyż-Gościkowo, opactwo cystersów w zach. Wielkopolsce. Opatem był wówczas Konrad Zoellner.
3Opactwo cystersów w Wieleniu (Przemęcie) nad Obrą.
4Baltazar Cossa biskup Tusculum, (anty)papież pizański 1410-15.
5Kościół Św. Andrzeja w Przemęcie, zob. Now. II s. 436-437.
6Najpewniej chodzi tu o bullę (anty)papieża Jana XXIII z 6 maja 1412 (Bullarium Poloniae III nr 1370).
7Bullarium Poloniae IV nie notuje żadnego dok. Marcina V w tej sprawie.
8Mikołaj Waniek (Wanconis, syn Wańka), wyst. 1422-33 (Now. II s. 436).
9Wawrzyniec skądinąd nie znany.
10Henryk Senftleben z Głogowa archidiakon głogowski 1429, kanonik wrocławski 1441, archidiakon legnicki 1441, dziekan wrocławski 1451-66, kurialista rzymski (Dola, Prałaci, s. 285-286).
11Por. w tejże sprawie postanowienie biskupa pozn. Andrzeja z Bnina, KDW V nr 629.


Dokument Nr 1453
Ostroróg, 25 kwietnia [1438?]
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański skarży się wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu Pawłowi Russdorfowi na wójta Nowej Marchii.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX, HA OBA 7826. Papier 306 x 251 mm, złożony, na odwrocie ślady po odciśniętej pieczęci w zielonym wosku.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 7826 (wg Or.).

a-b
Magnifico et venerabili domino Paulo de Rusdorff magistro generali ordinis Beate Marie Virginis domus Theutunicorum1, domino et amico prestantissimo etc.

Venerabilis et magnifice domine amiceque nosterque prestantissime! Quemadmodum per serenissimum dominum nostrum regem et / graciosissimum et conciliarios sue serene graciositatis querulose dominacioni vestre per venerabilem et strenuum / dominos, comendatorem de Radzin2 et iudicem Gniewensem3 contra advocatum Noue Marchie extitit deductum / racione violenciarum domino nostro regi gracioso in villis, videlicet Trzeboschewo4 et Cchoczyme5 et Corona sue serenitatis illatarum, quinymmo et nobis in familia nostra, quam in una prescriptarum villarum habuimus, factarum eademque vestra dominacio nobis filioque nostro, strenuo Stanislao6 per literas uniformesc rescripsera quomodo magnificencia vestra eidem advocato Noue Marchie strictissime comisisset, ut idem advocatus amplius de villis prescriptis non deberet audere se intromittere receptaque per ipsum villanis et nostre familie deberet restituere, predictos villanos in ipsorum sessionibus et hereditacionibus quovismodo non inpediendo. Nos vero pro maiori testimonio, ut idem advocatus nullam haberet excusacionem erga nos, unam ex literisd per vestram magnificenciam nobis missis sibi transmisimus ad conspiciendum, volentes, ut fieret per ipsum satisfaccio mandatis vestre dominacionis. Quas literas eiusdem vestre magnificencie coram consilio domini nostri regis legi fecimus copiasque ipsarum serenitati domini regis transmisimus. Nam in mandatis optinemus a sue serenitatis gracia, ut predictas villas in nostra gubernacione et aspeccione sine quavis negligencia habeamus. Nam serenissimus dominus noster rex cum consilio sue serenitatis hac satis ponderant, qualiter hoc sit, ex quo cupientes concordiam et amicabilem mansionem Corone cum Ordine ad tempora perpetua, multas possessiones et alia sine quavis contrarietate obmiserunt et quod illud, quod est parve aut nullius reputacionise et iam Coronam concernens respectu prescriptorum, circa Coronam sine tali contrarietate permanere non valetis. Nam dictus advocatus vestre dominacionis mandata non advertens, nichil dictis villanis restituere wlt nec ipsos absque impedimento in ipsorum hereditariis fructibus et usibus et earum villarum sessione sedere permittit. Eapropter petimus vestram dominacionem, velitis taliter cum dicto advocato efficere, ut literis et mandatis vestre magnificencie obedieret aut dominacio vestra nobis non dignetur inputare, ut nos erga ipsius talem inobedienciam homines domini nostri regis et nostras violencias defendamus, quod tamen faceremus inviti hoc, quod esset contra articulum aliquem perpetue pacis, sed mallemus complacere in omnibus vestre dominacioni et Ordini quam displicere, si talis oppressio prefati advocati nos ad alia non coartari. Petimus a vestra magnificencia responsum, ut sciremus, quid in eo finaliter sumus acturi. Datum in Ostrorog feria sexta post festum beati Adalberti.
Sandiuogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis7.
a-bna odwrocie listu Or.
cnastępuje skreślone scripserat Or.
dnastępuje skreślone vr Or.
enastępuje skreślone respectu Or.
1Por. z listem do tegoż z 25 marca [1438?], wyżej, nr 1451.
2Radzyń Chełmiński i Gniew, komturie krzyżackie w ziemi chełmińskiej i na Pomorzu.
3Radzyń Chełmiński i Gniew, komturie krzyżackie w ziemi chełmińskiej i na Pomorzu.
4Trzebiszewo, zob. wyżej, nr 1451/2.
5Chocimie, Chocim, dziś Gościm nad Notecią, na pd.-zach. od Drezdenka (por. SHGPoz. I s. 199).
6Stanisław z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1451/8.
7Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1381/2.


Dokument Nr 1454
Dobrzec, 29 kwietnia 1438
Piotr z Iwanek sędzia we wsi Dobrzec rozsądza spór o grunty w tejże wsi pomiędzy miejscowym sołtysem a miastem Kaliszem.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3486. Pergamin 305 x 171 + 63 mm. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVI-XVII w.).
Wyd.: KGV 1870, 1, s. 8.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 50.

aPetrus de Iwanky iudex locatus1 in villa Dobrcza2 in causa parcium, videlicet honestorum virorum .. prothoconsulis et consulum civitatis / Kalisiensis parte ab una et honesti Nicolai Gothard vicini ipsorum sculteti in Dobrcza3 parte ab altera, recognosco tenore presencium mediante, / quibus expedit universis, quod in mea presencia parentes personaliter honesti viri .. prothoconsul et consules nomine tocius communitatis / civitatis predicte Kalissiensis iusto iudicio iudicialiter acquisiverunt super Nicolao Gothard sculteto ipsorum predicto Dobrczensi duos ortos, unum in fine ville eiusdem Dobrczensis a parte civitatis Kalissiensis et alium in fine ville a parte ville Zacouicze4 et fines agrorum et pratorum ex opposito viginti laneorum in fine ville a parte civitatis et hoc per meam requisicionem dominorum capitanei, palatini, castellani, iudicis, subiudicis et aliorum dignitariorum in terminis maioribus in Kalis assedencium, ex quorum informacione premissa sentenciavi, videlicet quod domini predicti cognito eo, quod Nicolaus Gothard predictus eosdem ortos neque fines agrorum laneorum predictorum in suo non habuit privilegio, michi eosdem ortos et fines agrorum civitati adiudicare informaverunt et mandaverunt, unde ego cognita dominorum predictorum informacione racionabili ipsos ortos et agrorum fines viginti laneorum, ut prefertur, ipsis prothoconsuli, consulibus et civitati predicte Kalissiensi adiudicavi perpetuis temporibus quiete possidere. Et super hoc ipsi prothoconsul et consules nomine civitatis predicte adiudicatum persolverunt. In cuius rei testimonium sigillum meum presenti littere est appensum. Actum et datum in villa Dobrcza feria tercia post festum beati Adalberti proxima anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo in fidem premissorum.
ainicjał wysokości połowy tekstu Or.
1Iwanki par. Kucharki, osada dziś nie istniejąca na pn.-zach. od Kalisza, koło Kucharek (SHGWlkp.). Piotr wyst. 1424-46, m. in. jako wicepodkomorzy w Kaliszu z ramienia Rafała z Gołuchowa (GUrz. nr C 238; SHGWlkp.), przez tegoż delegowany do niniejszego sądu.
2Dobrzec Wielki i D. Mały, wsie miejskie na zach. od Kalisza.
3Mikołaj syn Gotarda mieszczanin kal. wyst. od 1405, rajca 1423 n., sołtys w Dobrcu i w Tłokini, zm. przed 1445 (KDW VIII nr 927/3).
4Żakowice par. Kościelna Wieś, na zach. od Kalisza (Koz. 5 s. 555, 7 s. 412).


Dokument Nr 1455
Gniezno, 30 kwietnia 1438
Arcybiskup gnieźnieński włącza nowo lokowaną wieś Włoszczanowo do parafii w Janowcu.
Kop.: Gniezno, AAG, ACap. B 5 (Liber privilegiorum capituli Gnesn.), k. 22, wpis w XV w. w transumpcie arcybiskupa Jakuba z Sienna z daty: Gniezno, 23 kwietnia 1479. Tytuł: Innovacio privilegii Janowmlyn super villa Vloschonowo.

In nomine Domini amen. Nos Vincencius Dei gracia sancte ecclesie Gneznensis archiepiscopus et primas significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod nobiles Nicolaus et Albertus heredes in Janowmlin1 ad nostram accedentes presenciam nobis exposuerunt, quomodo decima post araturas allodii nuncupati Wloschonouuo2 ad ius et proprietatem dictorum nobilium Nicolai et Alberti pertinentis dudum iure parrochiali ad ecclesiam parrochialem in opido Janowmlyn legittime pertinebat, sicut et pertinet. Ipsique nobiles prefati Nicolaus et Albertus volentes fructus et redditus suos et parrochie in Janowmlyn ad presentacionem eorum pertinentis augere, in eodem allodio dicto Wloschonowo de nowo locaverunt villam, que per homines utriusque sexus in futurum inhabitari agerque eiusdem allodii excoli deberet, nobis supplicarunt, quatenus eandem villam Wloschinowo sic, ut predicitur, per eos de novo locatam ad predictam ecclesiam in Janowmlyn parrochialem perpetuo annecteremus et asscriberemus. Cuiusquidem peticioni tanquam iuste et racionabili nostrum prebentes assensum, de fratrum nostrorum prelatorum et capituli Gnezn(ensis) consilio et assensu, dictam villam Wloschonowo sic, ut prefertur, de nowo locatam, prefate ecclesie in Janowmlyn perpetuo annectimus et asscribimus eandemque villam Wloschonowo ad prefatam parrochiam in Janowmlyn iure parrochiali pertinere volumus in perpetuum cum decima ex agris eiusdem ville Wloschonowo iam extirpatis et in futurum extirpandis proveniente vel que in futurum provenire poterit infra limites eiusdem ville, volentes, quod homines utriusque sexus prefate ville sacerdoti parrochiali in Janowmlyn subsint iure parrochiali et ab eo ecclesiastica percipiant sacramenta, ad omnia iura parrochialia danda sint astricti iuxta consuetudinem aliarum ecclesiarum nostre diocesis et obsevanciam earumdem, iura nostra et ecclesie nostre ac archidiaconi Gneznensis ibidem nobis et nostris successoribus ac archidiacono Gneznensi integraliter reservantes. In cuius rei testimonium sigillum nostrum et capituli nostri Gneznensis presentibus sunt appensa. Actum et datum Gnezne in octava natalis sancti Adalberti anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, presentibus ibidem venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Predvogio de Grandi preposito3, Johanne decano4, Johanne archidiacono5, Johanne cantore6, Johanne Furman custode7, Nicolao de Gorka8, Adam de Bandkowo9, Jaroslao de Kankoleuo10, Mathia Dria11, Johanne de Rudzicza12, Nicolao Glamboczky13, Andrea Jaczkowsky14, Petro Pnyewsky15, Andrea Laskary16, Thoma de Strampyno17, Nicolao de Nyewyesch18, Johanne de Brzostkowo19, Johanne de Grandi20 et Stanislao de Byelawi21 prelatis et canonicis ecclesie Gneznensis ad capitulum generale congregatis.
1Janowiec Wlkp. (Janów Młyn), miasto nad Wełną w powiecie gnieźn. Mikołaj syn Jana, student UJ 1429, potem burgrabia kcyński 1447-48, 1452-54, gnieźn. 1452-53, kasztelan śremski 1461-87 (GUrz. s. 172; Spisy wlkp.). Wojciech brat (?) Mikołaja skądinąd nie znany.
2Włoszczanowo par. Janowiec, na pn. od Janowca (Koz. 1 s. 359, 5 s. 484).
3Przedwój z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/1.
4Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 1389/8.
5Jan syn Chebdy z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1435/2.
6Jan z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1407/5.
7Jan Furman, Mikołaj z Górki, Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa i Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/20, 5, 7, 16, 3.
8Jan Furman, Mikołaj z Górki, Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa i Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/20, 5, 7, 16, 3.
9Jan Furman, Mikołaj z Górki, Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa i Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/20, 5, 7, 16, 3.
10Jan Furman, Mikołaj z Górki, Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa i Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/20, 5, 7, 16, 3.
11Jan Furman, Mikołaj z Górki, Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa i Maciej Dryja, zob. wyżej, nr 1391/20, 5, 7, 16, 3.
12Jan syn Prędoty z Rudzicy (R. par. Morzysław, na pn.-wsch. od Konina - Koz. 5 s. 259), pleban w Lisewie, kanonik gnieźn. instalowany 9 sierpnia 1422 (AAG, ACap. B 14 k. 95v), kanonik krak. 1411-29, zarządca klucza Opatówek, zm. po 1447? (Bullarium Poloniae III; ZDKDK II s. 8; Kor. III s. 419-420).
13Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1391/4.
14Andrzej syn Dziersława z Jackowa (Jacków w Łęczyckiem) kanonik gnieźn. 1423, pleban w Juncewie, zm. 1451 (Kor. II s. 175).
15Piotr Pniewski, zob. wyżej, nr 1389/24.
16Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 1447/19.
17Tomasz Strzępiński, zob. wyżej, nr 1388/9.
18Mikołaj z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1389/9.
19Jan z Brzostkowa młodszy, zw. nepos, bratanek Jana starszego, kanonik gnieźn. 1435, zm. ok. 1463 (Koz. I/2 s. 103-104).
20Jan z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/6.
21Stanisław z Bielaw (w Łęczyckiem) kanonik gnieźn. 1438, archidiakon łęcz. 1457, zm. 1479 (Kor. I/2 s. 44-45).


Dokument Nr 1456
Wałcz, 1 maja 1438
Starosta wałecki nadaje sołectwo w Skrzatuszu Stanisławowi Ćwikliczowi i Marcinowi Oszczepnikowiczowi.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 47, k. 321v-322v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Kraków, 21 lutego 1537. Tytuł: Confirmacio et innovacio privilegii scultetorum ville Srathusch ad castrum Walcz pertinentis.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 716 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Quoniam ea, que geruntur in tempore, simul labuntur cum tempore, nisi fuerint literarum testimonio cum annotacione testium postremorum noticie commendata. Proinde nos Petrus de Wolffin, Walcz et Drahym castrorum tenutarius1, notum facimus, quibus expedit universis et singulis, tam modernis quam posteris, presentem literam inspecturis sive audituris, quod volentes pro [....a] regie maiestatis et eiusdem castri Walcz in meliores ac utiliores fructus convertere, villam nomine et vocabulo Srzathuss2 de nova radice exposuimus ad locandum, dantes et donantes in eadem villa Stanislao Czwyklycz et Martino Osczepnykowycz2 quatuor mansos agri scultecie et suis legittimis successoribus iure hereditario pacifice et quiete perpetuis annis et secure habendam, possidendam, tenendam, commutandam et ad usus suos beneplacitos convertendam, prout ipsis et eorum successoribus legittimis utilius videbitur expedire. Quibus eciam scultetis et ipsorum scultetorumb damus et concedimus ducenta arborum pro mellificiis frendis sive faciendis. Etiam ipsis scultetis et eorum successoribus adiungimus duos hortulanos et unam tabernam, etiam lacum Okunko3 sic nuncupatum, ipsis libere conferimus et in lacu Strzathusch3 pro eorum mensa et omnibus hominibus in predicta hereditate colocandis liberam concedimus piscaturam omnibus retibus ceterisque piscandi instrumentis, sagena excepta. Gregem ovium et equiream iumentorum pascere libere, pacifice et quietea. Etiam iam dictis [k. 322] scultetis ac ipsorum successoribus assignamus duas insulas, ubi eradicare et extirpare poterint absque cmethonum nocumento et duo prata super eqwm, in quo nobis et successoribus nostris servire tenebuntur. Adiungentes prefatis scultetis et suis successoribus tercium denarium de omnibus culpis parvis sive magnis, que iudicabunt dicta in hereditate suprascripta. Etiam sepenominati sculteti et successores eorum cum hominibus in eadem hereditate collocandis quamcumque venacionem ferrarum exercere voluerint sic retibus subterreis aut quibusvis aliis retibus, nobis, nostris successoribus quartam partem dare tenebuntur, laqueis et powyc demptis, quod ipsis libere concedimus utifrui. Etiam cuilibet tabernatori duo stadia alias morgy insule assignavimus. Etiam ius, quod hoc oppidum Walcz, ipsi cmethones habebunt. Etiam causa huius scultecie iam notati sculteti cum suis successoribus nobis et nostris successoribus in equo valente duas sexagenas servicia tenebuntur. Nos vero pro emendacione et reformacione ville ac locacione predicte Strzathusch a data presencium damus et concedimus istis hominibus ac incolis in dicta hereditate collocandis benivole et graciose quindecim annorum libertatem ab omni solucione et labore sive dolo proculmoto, quibus elapsis sepedicti cmethones nobis et nostris successoribus de quolibet manso per octo scotos monete Crac(oviensis) et numeri Polonicalis annuatim in festo sancti Martini [11 XI] presentabunt, in festo Pasche viginti ovorum, ad festum Nativitatis Marie Gloriose [8 IX] per duos pulos dare tenebuntur. Etiam hiidem cmethones nobis et nostris successoribus debent ter arare, unam diem fenum falcare, secundam rastrare [k. 322v], terciam cumulare. In cuius (reic) testimonium presentem literam scribi iussimus et eam nostri sigilli munimine roborari. Actum et datum in Walcz feria quinta in die beatorum Philipi et Jacobi anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, presentibus nobili Joanne burgrabio tunc temporis in Walcz4, Nicolao advocato de Wscze5 ceterisque plurimis fidedignis testibus.
az kontekstu wynika, że brak tu jednego lub kilku słów Kop.
btak Kop., zamiast successoribus
cbrakKop.
1Piotr Polak z Lichwina, zob. wyżej, nr 1439/1.
2Skrzatusz, wieś par. na pd.-wsch. od Wałcza (Koz. 3 s. 204). Sołtysi skądinąd nie znani.
3Wokół Skrzatusza leżą liczne drobne oczka jezierne, dziś bez nazw?
4Jan burgrabia wałecki z ramienia Piotra Polaka, skądinąd nie znany.
5Ujście nad Notecią; pół roku wcześniej wyst. tutaj wójt Pietrasz (wyżej, nr 1441/7).


Dokument Nr 1457
Gniezno, 3 (4?) maja 1438?
Wikariusz kapitulny gnieźnieński eryguje altarię fundacji Zofii wdowy po mieszczaninie gnieźnieńskim Niemście w kościele Św. Trójcy w Gnieźnie.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Gn. nr 1281. Pergamin 430 x 417 + 62 mm, dziury na złożeniach, pismo miejscami zatarte. Na zielono-różowym sznurze pieczęć średnicy 30 mm w żółtym wosku, nieczytelna, sznur niebiesko-różowy po drugiej pieczęci. Z. N. jak Not. nr 5. Na odwrocie noty z XVI w.
Uw.:Data dok. budzi wątpliwości. W maju 1438 r. Jan z Brzostkowa nie był już wikariuszem kapitulnym w Gnieźnie, którą to funkcję sprawował po śmierci arcybiskupa Wojciecha Jastrzębca (1436), a przed objęciem stolicy prymasowskiej przez Wincentego Kota z Dębna - ten ostatni już 14 lutego 1438 mianował swym oficjałem w Gnieźnie Stanisława z Uścia (KDW V nr 610). W datacji dok. dzień tygodnia nie zgadza się z datą miesięczną: w 1438 r. 4 maja przypadało w niedzielę, nie w sobotę; sobota wypadała 4 maja w 1437 r. i ta data koresponduje z tytułem Brzostkowskiego, z kolei jednak pierwsza indykcja odpowiada rokowi 1438, nie 1437. Za 1437 r. zdają się znów przemawiać osoby świadków (zob. niżej, przypisy 7 i 11). Pozostaje sprawą otwartą, czy data jest błędem ingrosatora, czy też wynikiem rozbieżności pomiędzy actum i datum.

//aIn nomine Domini// amen. Ad perpetuam rei memoriam. Johannes de Brzostkowo cantor, / in spiritualibusque et temporalibus sancte ecclesie Gneznensis sede vacante administrator1 ad ea, que cultus Domini incrementum et personarum eidem cultui deputatarum augmentum / respiciunt, ferventi desiderio intendimus illisque, ut illibata existant, robur perpetue firmitatis impertimur. Sane quia nobilis et honesta olim domina Zophia relicta olim Nyemste / civis Gneznensis2 rebus nolens intendere perituris, sed ea operari in terris, quorum fructus perseverat in celis ac cibum, qui non poterit, sed permanet in eternum facere salutique sue et suorum parentum cupiens providere, ut iugis divaque memoria eos semper in conspectu commendet divine maiestatis, altare ad gloriam et honorem omnipotentis Dei et nativitatis gloriosissime Virginis Marie, sancti Bartholomei Apostoli et beate Katherine Virginis et Martiris in ecclesia Sancte Trinitatis Gneznensi pyo affectu ducta et zelo devocionis accensa, intensis desideriis fundavit et erexit ipsumque quatuor marcis currentis monete numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, annui census dotavit ac easdem pro ipsius altaris ministro et rectore pro tempore irrevocabiliter temporibus perpetuis assignavit et deputavit. Quasquidem quatuor marcas dicta domina Zophia super villa et hereditate Gurowo in districtu Gneznensi sita apud nobiles Albertum, Stanislaum et Derslaum fratres germanos necnon Nicolaum filium Alberti, heredes de Gurowo3, sub titulo reempcionis alias na wederkoff emit et comparavit, dicto ministro pro tempore ipsius altaris per ipsos nobiles et ipsorum legitimos successores ad festum sancti Martini Confessoris [11 XI] singulis annis persolvendas, prout hec et alia in literis magnifici domini Sandiwogii de Ostrorog palatini Poznaniensis et capitanei Maioris Polonie generalis, ipsius veris sigillis de comuni cera in cordula sericea flavei coloris impendentibus comunitis, plenius habentur et continentur. Quarum tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. Sędziwoja Ostroroga starosty generalnego Wlkp. z daty: Gniezno, 7 maja 1433 - KDW IX nr 1323].
Verum quia antequam huiusmodi erectio et fundacio ac donacio aliaque omnia et singula in prescriptis literis contenta, ratificata, approbata, confirmata ac de nowo erecta, fundata, incorporata, ascripta, unita atque annexa fuissent, dicta domina Zophia, sicut Altissimo placuit, viam universe carnis fuit ingressa, propter quod honesta domina Anna filia legittima dicte olim Zophie4 tamquam legittime succedens in antescriptis literis nominata, coram nobis Johanne administratore memorato ac venerabili capitulo Gneznensi capitulariter congregato, personaliter constituta nobis debita cum instancia supplicavit, quatinus huiusmodi erectionem et fundacionem dicti altaris ac donacionem census omniaque et singula in dictis literis contenta ratificare, approbare, confirmare ac censum huiusmodi quatuor marcarum eidem altari ascribere, unire et annectere ac ministro deputare dignaremur. Nos igitur Johannes de Brzostkowo cantor et administrator memoratus divinum cultum adaugere cupientes, prout ex debito officii nobis pro hac vice crediti et commissi tenemur et sumus astricti, attenta ipsius fundatricis et donatricis ferventi devocione et pya intencione, quantum cum Deo possumus, de dicti venerabilis capituli Gneznensis consensu huiusmodi erectionem et fundacionem ipsius altaris ac donacionem census quatuor marcarum omniaque et singula in prescriptis et aliis quibuscu(n)que literis ad ipsum altare spectantibus ratificamus, approbamus et confirmamus ac rata et grata habuimus et habemus idemque altare de novo ereximus et fundavimus ac censum predictum ipsis altari et ministro pro tempore incorporavimus, ascripsimus, anneximus et univimus erigimusque fundamus, incorporamus, ascribimus, unimus temporibus perpetuisb, presencium sub tenore. Iusque patronatus et presentandi dicti altaris prefate domine Anne filie dicte olim Zophie et ipsius successoribus legitimis reservamus. Volumus autem et auctoritate nobis in hac parte concessa decernimus, quod huiusmodi census per dictam olim Zophiam fundatricem et donatricem factus et alia bona imposterum eidem altari donanda iuribus, privilegiis et immunitatibus ecclesiasticis subiaceant et gaudeant tociens, quociens necesse fuerit et quod ad forum eclesiasticum pro exigendis eisdem censibus et aliis quibuscunque bonis eidem altari applicandis recursus habeatur. Quodque minister sive altarista eiusdem altaris tenebitur et sit astrictus temporibus sempiternis qualibet septimana duas missas legere, unam feria secunda et aliam die sabbato de Beata Virgine, super quo ipsius ministri conscienciam oneramus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes literas exinde fieri et per notarium publicum dictique venerabilis capituli scribam infrascriptum subscribi et publicari nostrique Johannis administratoris et capituli prefatorum sigillorum appensione iussimus communiri. Datum et actum Gnezne in loco capitulari infra ecclesiam Gneznensem sito, anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, indictione prima, die vero sabbati quarta mensis Maii5, hora terciarum vel quasi, presentibus ibidem venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Johanne decano6, Johanne de Grandi archidiacono7, Andrea scolastico8, Johanne cancellario9, Nicolao Gorka10, Benedicto de Modla11, Adam de Bandkowo12, Jaroslao Kankolowsky13, Mathia Drya14, Nicolao Glamboczsky15, Paulo Gigisky16, Andrea Jaczskowsky17, Sandkone de Czechel18, Petro Pnyewsky19, Johanne de Brzostkowo20, Lascario21, Stanislao de Byelawy22 et Niklino de Nyewyesch23 canonicis dicte ecclesie Gneznensis, testibus circa premissa.
[Z. N.] c-d
Et ego Adam Zauissii de Smolicze, clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius24 ac coram prefatis dominis Johanne administratore et capitulo Gneznensi actorum et conclusionum factique huiusmodi scriba, quia predictis donacioni, ratificacioni, errectioni et confirmacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum, occupatus officii mei negociis, per alium fidelem scribi procuravi meoque hinc manu mea subscripsi et in hanc formam publicam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis, unacum appensione sigillorum memoratorum dominorum administratoris et capituli consignavi in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum
.
ainicjał wysokości połowy tekstu Or.
bsłowo powtórzone Or.
c-dinną ręką Or.
1Jan z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1407/5 oraz uwagę na wstępie niniejszego dok.
2Zofia i Anna z Gniezna oraz panowie Gurowscy objaśnieni w KDW IX nr 1323, gdzie o fundacji niniejszej altarii.
3Zofia i Anna z Gniezna oraz panowie Gurowscy objaśnieni w KDW IX nr 1323, gdzie o fundacji niniejszej altarii.
4Zofia i Anna z Gniezna oraz panowie Gurowscy objaśnieni w KDW IX nr 1323, gdzie o fundacji niniejszej altarii.
5O dacie zob. uwagę na wstępie.
6Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 1389/8.
7Jan z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/6. Archidiakonem gnieźn. był tylko w l. 1435-37.
8Andrzej Myszka syn Prędoty z Nieprześni (w Krakowskiem) archidiakon krak. 1413, scholastyk gnieźn. 1427, zm. 1446 (PSB XXII s. 364-366).
9Jan z Kozichbród, zob. wyżej, nr 1407/6.
10Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1391/5.
11Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1401/1. Zmarł 15 października 1437 (Acta capitulorum II nr 325).
12Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa, Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1389/7, 16, 3, 4.
13Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa, Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1389/7, 16, 3, 4.
14Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa, Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1389/7, 16, 3, 4.
15Adam z Będkowa, Jarosław z Kąkolewa, Maciej Dryja i Mikołaj z Głęboczka, zob. wyżej, nr 1389/7, 16, 3, 4.
16Paweł z Giżyc, zob. wyżej, nr 1447/20.
17Andrzej z Jackowa, zob. wyżej, nr 1455/14.
18Sędziwój z Czechla, zob. wyżej, nr 1399/8.
19Piotr Pniewski, zob. wyżej, nr 1389/24.
20Jan młodszy z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1455/19.
21Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 1447/19.
22Stanisław z Bielaw, zob. wyżej, nr 1455/21.
23Mikołaj z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1389/9.
24Adam syn Zawiszy ze Smolic (w Łęczyckiem) wyst. 1426-49 (Not. nr 5).


Dokument Nr 1458
Kraków, 9 czerwca 1438
Król Władysław III nakazuje zawiesić postępowanie sądowe przeciw Marcinowi Zajączkowskiemu i zabezpiecza Żydom poznańskim jego długi.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 14, k. 133-133v. Wpis 5 lutego 1443.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Palatino, castellano, capitaneo, iudici, subiudici ceterisque dignitariis et officialibus iudiciorum nostrorum Poznanie presentibus requirendis, sincere nobis dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strennui et nobiles sincere nobis dilecti! Ex quo instante nobis necessitate presenti nobilis Marti(n)us Zayanczkowsky1 se nobis obtulit serviturum versus Bohemiam cum aliis armigeris in XXti equis et personis armatis2 in propriis sumptibus, dampnis et inpensis, racione cuius servicii sui nobis taliter faciendi sibi Martino de omnium baronum nostrorum consilio hic presencium centum XXti marcas, quas tenetur ipse Iudeis nostris Helie, Manlin, Czwlkoni, Pyessak et Hes in Poznania3, per omnes communiter Iudeos ibidem intercedere pro eo mandavimus ad racionem pecunie nostre, quas ipsis Poznaniensibus sicut et aliorum omnium civitatum Regni nostri Iudeis solvendas pro huiusmodi neccessitate nostra inposuimus ipsumque Martinum pro totali usura, que crevit ex predictis CXX marcis et generaliter pro omnibus debitis et condempnatis absolvimus, per eum quomodolibet aput eosdem Iudeos contractis eumque finaliter pro absoluto habere, dictis Iudeis per patentes literas nostras mandavimus, ut amplius eundem Martinum et suos fideiussores tam pro capitali debito, quam eciam pro omni usura non insedeant neque vexent. In casu enim, quo communitas Iudeorum non sufficeret nobis contribuere ex integro CXX marcas, tunc eisdem Iudeis Helie, Manlin, Pyessak et Hess residuitatem solucionis huiusmodi eorum debiti CXX marcarum et ultra si quid esset debitum capitale, in aliis exaccionibus nostris volumus demonstrare et solucionem facere efficaciter. Iuxta igitur premissa vobis omnibus prescriptis firmius precipientes mandamus de consilio baronum nostrorum hic presencium, quatenus prefatum Martinum et suos fideiussores generaliter pro omnibus debitis et usuris aput eosdem Iudeos quomodolibet [k. 133v] contractis ad instanciam iam dictorum Iudeorum amplius ne iudicetis quo comodo omniaque condempnata et penas in causa predicta contra dictum Martinum et suos fideiussores quomodolibet facta et lata in nichilum redigentes omnesque inscripciones, tam in libris terrestribus contentas, quam eciam inter dictum Martinum et suos huiusmodi fideiussores ex una et eosdem Iudeos parte ex altera quibuscumque modis factas, mortificetis destruatisque, anichiletis destruique ac de libris cum omnibus bonis deleri faciatis, quas et presentibus cassamus, mortificamus et annulamus decernentes eas nullius roboris esse et momenti. Aliud in premissis non facturi. Datum Crac(ouie) feria secunda post diem Sancte Trinitatis anno Domini Mmo CCCCmo XXXVIIIo4.
Relacio magnifici domini Johannis de Czyszow palatini Crac(ouiensis)5.
1Zajączkowo, wieś par. na pn.-wsch. od Pniew (Koz. 3 s. 440). Marcin wyst. 1430-40 (Roty I nr 1362, 1364; Acta capitulorum II nr 1097).
2Chodzi o wyprawę związaną z wyborem Kazimierza Jagiellończyka na tron czeski, por. R. Heck, Tabor a kandydatura jagiellońska w Czechach, Wrocław 1964.
3Żydzi pozn. nie zidentyfikowani.
4Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Jan z Czyżowa, Bogumiłowic, wojewoda krak. 1437-38, kasztelan krak. 1438-58, namiestnik (locumtenens) królewski w Małopolsce i na Rusi 1440-47, zm. 1457 (Spisy młp.).


Dokument Nr 1459
[Gniezno], 9 czerwca 1438
Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich, sędzia z ramienia soboru bazylejskiego, wydaje wyrok w sprawie uposażenia prebend obsadzanych przez magistra teologii i doktora praw w kapitule gnieźnieńskiej.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Gn. nr 423. Pergamin 603-570 x 420-435 + 43 mm, dobrze zachowany, cerowany na zakładce. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Z. N.: jak Not. nr 561. Na odwrocie późne informacje o treści.
Ekscerpt: KDW V nr 620 (wg Or.).

//aIn nomine Domini amen.// Nos Nicolaus prepositus domus Sancti Johannis ante Gneznam ordinis Sacri Sepulcri Dominici Jerosolimitani sub regula sancti Augustini, / iudex commissarius ad infrascripta a sacrosancta sinodo Basiliensi, in Spiritu Sancto legitime congregata, specialiter deputatus1, ad omnium et singulorum, quorum interest, noticiam deducimus per presentes, iam dudum literas commissionis et mandati eiusdem sacrosancte sinodi Basiliensis, / eius vera bulla plumbea in cordula canapea more Romane Curie bullatas, sanas et integras omnique prorsus vicio et suspicione carentes, pro parte reverendissimi in Christo patris et domini, domini Alberti olim archiepiscopi et primatis2 suique capituli ecclesie Gneznensis coram notario / et testibus wenerabili ac religioso viro, domino Stanislao predecessori nostro immediato3, dum adhuc in humanis ageret presentatas et coram nobis consequenter nutu divino per mortem eiusdem immediate succedentibus reproductas et receptas, noveritis huiusmodi, ut sequitur sub tenore:
[następuje mandat soboru bazylejskiego z daty: Bazyleja, 7 marca 1436 - zob. wyżej, nr 1399].
Post quarumquidem literarum presentacionem et recepcionem fuit pro parte prefati reverendissimi in Christo patris, domini Alberti archiepiscopi et primatis suique capituli ecclesie Gneznensis cum instancia supplicatum, quatenus ad execucionem literarum ipsarum et in eis contentorum procederetur. Ipseque dominus Stanislaus predecessor noster immediatus, iudex et commissarius prefatus, mandatum huiusmodi exequi, ut tenebatur, ac in negocio commisso, rite et legitime procedere volens, in ecclesia Gneznensi, ubi huiusmodi statuta Sede Apostolica confirmata declaracionis indigencia affixa pendebant, uno pro tribus publico proposito per patentes citacionum literas, omnes et singulos, si qui forent sua interesse putantes, citari fecit ac certum terminum peremptorium et competentem ad dicendum et opponendum, quicquid dicere vel opponere vellent, verbo vel in scriptis, tam contra predictam commissionem, quam eciam contra iurisdicionem suam necnon ad procedendum et procedi videndum ad omnes et singulos actus in huiusmodi causa et negocio declaracionis necessarios gradatim et successive et usque ad sentenciam diffinitivam inclusive. Quoquidem termino adveniente comparuit in iudicio magister Thomas de Xansch clericcus Cracouiensis diocesis et prefatorum reverendissimi in Christo patris, domini Alberti archiepiscopi et sui capituli ecclesie Gneznensis procurator4, docto de sue procuracionis sufficienti mandato ac huiusmodi citacione sic, ut premissum est, per edictum publicum debite executa et iudicialiter reproducta, citatorum in eadem contentorum non comparencium contumaciam accusavit, et in eorum contumaciam nonnullos articulos et posiciones ex dictis literis sacri concilii ac aliis ad causam pro verificacione expositorum pro parte dominorum archiepiscopi et capituli Gneznensis in literis pro parte eorum obtentorum in scriptis obtulit, petens cum instancia sibi contra sua interesse putantes, si qui forent, ad dicendum et opponendum, si quid dicere et opponere vellent, verbo vel in scriptis, contra huiusmodi posiciones et articulos citacionem aliam decerni, que tunc fuit dictis contumacibus reputatis iudicialiter decreta. Tandem prefato reverendissimo in Christo patre, domino Alberto archiepiscopo et primate ecclesie Gneznensis de hac luce sublato et consequenter eodem fere anno predicto domino Stanislao predecessore nostro defuncto, nobis in preposituram et regimen domus Sancti Johannis canonice succedentibus fuit per circumspectum magistrum Thomam supradictum reverendissimi in Christo patris et domini, domini Wincencii archiepiscopi et primatis suique capituli Gneznensis suppliccatum, quatenus sibi nostras citacionis literas ad resumendam causam huiusmodi a punctis, in quibus mansit indecisa necnon ad respondendum posicionibus et articulis alias oblatis et iudicialiter productis ac ad videndum illos admitti ad probandum. Quam citacionem reassumpta commissione concessimus ad diem certum, quem pro termino statuimus competenti. Quo termino adveniente idem magister Thomas procurator et procuratorio nomine partis sue suprascripte iudicialiter coram nobis comparens, huiusmodi citacione nostra legitime executa, in iudicium producta, citatorum in ea contentorum non comparencium nec termino eis prefixo satisfacere curancium, contumaciam accusavit et in eorum contumaciam dictos posiciones et articulos suos, et se ad probandum per nos admitti debita cum instancia postulavit, quos prout admittendi fuerant, iuxta petita admisimus ad probandum, dictis citatis contumacibus merito reputatis. Et tandem fuit pro parte dicti domini archiepiscopi et sui capituli coram nobis expositum, quomodo nonnulle ecclesiastice persone haberent et aput se retinerent privilegia, iura et munimenta ad causam pro verificacione in literis sacri concilii contentorum faciencia, sine quibus veritas liquescere non poterat, propter quod fuit instancius supplicatum, quatenus de remedio iuris providere dignaremur et literas compulsorias decernere et dare curaremus. Nos via iuris suadente, ipsas dedimus et dare decrevimus, quibus iuribus, instrumentis et munimentis ac nonnullis probacionibus receptis et fideliter conscriptis, fuit per prefatum magistrum Thomam petitum, quatenus primo ad videndum et audiendum per nos publicari huiusmodi probacionum genera, alias ad dicendum et opponendum, quicquid dicere et opponere voluit contra huiusmodi privilegia et munimenta et alias probaciones, nostras citacionis literas in dicta ecclesia Gneznensi contra omnes sua interesse putantes dedimus ac citari eosdem fecimus ad certos terminos successive peremptorios et competentes, in quibus terminis nobis pro tribunali sedentibus prefato magistro Thoma iudicialiter comparente et huiusmodi nostris citacionibus singulis debite executis, et in iudicium per eum exhibitis et contumacia dictorum citatorum non comparencium nec terminis ipsis satisfacere curancium accusata, nos ad petita eiusdem magistri Thome procuratoris predictis citatis contumacibus, quo ad actus eosdem singulos reputatis, postremo instante eodem magistro Thoma procuratore, omnes et singulos supradictos sua interesse putantes per alias nostras citacionum literas in dicta ecclesia Gneznensi lectas et walvis affixas citari peremptorie
iussimus ad videndum et audiendum per nos ferri in dicta causa et negocio huiusmodi nostram sentenciam diffinitivam ad diem et horam infrascriptam. Quibusquidem die et hora venientibus comparuit coram nobis pro tribunali sedentibus prefatus magister Thomas procurator et procuratorio nomine partis sue et dicta citacione ab auditorio nostro emissa, debite executa, in iudicio representata, contumaciam dictorum citatorum non comparencium accusavit et in eorum contumaciam sentenciam nostram per nos ferri cum instancia postulavit. Nos itaque prefatos citatos, prout merito fuerat, reputavimus contumaces. Visis igitur et per nos diligenter inspectis omnibus et singulis actis coram nobis acticatis necnon instrumentis, literis, privilegiis et munimentis exhibitis et productis, et eis cum debita diligencia recensitis et discussis, deliberacione matura cum iurisperitis, quibus de merito cause eiusdem relacionem fecimus plenariam et fidelem, instante et petente dicto magistro Thoma procuratore, ad nostram duximus procedendam et processimus ferendam diffinitivam sentenciam ipsamque in scriptis tulimus contentaque in literis et privilegiis ac statutis Sede Apostolica roboratis approbavimus et confirmavimus ac dubia declaravimus et per presentes approbamus, confirmamus et declaramus perpetuo valitura. Cuius tenor sentencie sequitur et est talis:
Cristi nomine invocato, pro tribunali sedentes et soltum Deum pre oculis habentes, matura nobiscum et cum iurisperitis deliberacione prehabita, quia per ea, que in presenti causa et negocio declaracionis nobis commissa, in processu et ex probacionibus pro parte reverendissimi in Christo patris, domini Wincencii archiepiscopi et primatis suique capituli ecclesie Gneznensis coram nobis habitis et factis, vidimus et cognovimus, constitit atque constat nobis legitime, quod omnia et singula in literis sacri concilii Basiliensis exposita et contenta nitantur et fulciantur veritate quodque plena literis ipsis fides sit adhibenda. Idcirco per hanc nostram sentenciam, quam ferimus in hiis scriptis auctoritate nobis commissa pronunciamus, decernimus et declaramus, quod magister in theologia et doctor in iure canonico in ecclesia Gneznensi pro erudicione cleri deputati vel in futurum deputandi valeant et possint canonicatum et prebendam eiusdem ecclesie unacum alia prebenda ipsis racione lecture assignata et deputata licite insimul tenere et dummodo fuerintb eis canonice collate iuxta statutum huiusmodi libere possidere omniaque et singula in statutis dicti domini archiepiscopi et primatis suique capituli Gneznensis auctoritate Sedis Apostolice roborata contenta, auctoritate nobis desuper concessa, approbanda et confirmanda fore ac approbamus et presentibus confirmamus imperpetuum valitura, non obstantibus quibuscunque contrariis, supplendo eadem auctoritate omnes defectus, si qui forsan intervenerint in eisdem. Omnibusque sua interesse putantibus perpetuum silencium imponendum fore et imponimus per presentes. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras declaracionis literas seu presens publicum instrumentum huiusmodi nostram declaracionem in se continens, per notarium publicum infrascriptum et cause huiusmodi coram nobis scribam scribi et publicari ac sigillo nostro maiori mandavimus sigillari. Lecta, lata et in scriptis pronunciata atque facta est hec nostra sentencia diffinitiva et declaracio per nos Nicolaum prepositum domus Sancti Johannis ante Gneznam, iudicem commissarium predictum, in curia habitacionis nostre, Lune die nona mensis Iunii anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo, indicione prima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno actavo, hora terciarum, presentibus ibidem nobilibus viris Michaele scolteto in Iwno5, Petro Brzozogaysky6 et Petro Dzeczmarowsky7, testibus circa premissa.
[Z. N.] Ego Petrus Nicolai de Janczewo clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius et coram prefato venerabili ac religioso viro, domino Nicolao preposito domus Sancti Johannis ante Gneznam, iudice commissario facti huius scriba8, predicto processui coram eo habito necnon probacionum recepcioni, sentencie promulgacioni, confirmacioni et declaracioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens fui eaque sic fieri vidi et audivi presentesque sentencie diffinitive seu confirmacionis et declaracionis literas sive presens publicum instrumentum manu mea propria scriptum exinde conficiens, in hanc publicam redegi formam, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli maioris dicti domini Nicolai prepositi et iudicis commissarii et de mandato eiusdem consignando, in fidem et testimonium omnium et singulorum requisitus.
ainicjał wysokości 2/3 tekstu Or.
bpoprawiane Or.
1Prepozyt Mikołaj, zob. wyżej, nr 1399/1.
2Tj. Wojciecha Jastrzębca, arcybiskupa w l. 1423-36.
3Stanisław prepozyt bożogrobców gnieźn. wg Nakielskiego, Miechovia, s. 438, w l. 1430-35, zob. też KDW IX nr 1250/2.
4Tomasz z Książa, zob. wyżej, nr 1385/1.
5Iwno par. Kcynia, na pn.-zach. od Kcyni (Koz. 1 s. 92, 4 s. 289), choć nie można wykluczyć i Iwna na zach. od Kostrzyna. Sołtys Michał skądinąd nie znany.
6Brzozogaj par. Dębnica, na pd.-wsch. od Kłecka (Koz. 4 s. 79). Piotr skądinąd nie znany.
7Dziećmiarki (Dziećmiarowice) par. Waliszewo, na pd.-zach. od Kłecka (Koz. 1 s. 66, 4 s. 198). Piotr skądinąd nie znany.
8Piotr z Juncewa, zob. wyżej, nr 1416/14.


Dokument Nr 1460
Krzywiń, 29 (27?) lipca 1438
Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy opatem klasztoru benedyktynów w Lubiniu i radą miasta Krzywinia a plebanem krzywińskim.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Krzywinia I/5. Pergamin 403 x 314 + 43 mm. Na pasku pergaminowym ułamki pieczęci w mandorlę w zielonym wosku. Pasek po drugiej pieczęci. Z. N.: Na dwu gradusach cztery skrzyżowane pręty (strzały?) z rozetką na skrzyżowaniu. Na odwrocie późne sygnatury i notatki o treści.

aIn nomine Domini amen. Nos Nicolaus Czothczani officialis1 necnon Nicolaus Dobyeschowsky canonici Poznaniensis ecclesie cathedralis2, / arbitri, arbitratores et amicabiles compositores per partes infrascriptas, videlicet venerabilem in Christo patrem dominum Nicolaum divina paciencia abbatem / et suum conventum monasterii in Lubin3, proconsulem et consules totamque communitatem opidi Crzywyn ac discretum virum, dominum Paulum rectorem par/rochialis ecclesie ibidem in Crzywyn Poznaniensis diocesis4 unanimiter et concorditer nominati, electi et assumpti ex potestate nobis per ipsos ex compromisso in nos facto et per nos assumpto in causis, quas inter se dicte partes a multis annis habebant coram nonnullis iudicibus et officialibus ipsius ecclesie Poznaniensis et signanter coram honorabilibus viris, dominis Clemente de Drzewicza5 ac Jacobib de Grandi6 pro et super duobus mansis agrorum ad ipsam ecclesiam in Crzywyn spectancium necnon pro orreis alias wlgariter stodoli et eorum locacione ac certis areis et fossione argille ante dictum opidum Crzywyn sitis inter vias eundo de ipso opido in dextra parte ad villam Wyschkowo7 et sinistra in Lubyn necnon pro celebracione missarum et decantacione vesperorum singulis diebus necnon matutinarum omnibus diebus festivis ac eciam destruccione, anichilacione et alienacione librorum aliarumque rerum ipsius ecclesie ac aliis omnibus et singulis controversiis, quas ipse partes inter se habebant, huiusmodi compromisso in nos sponte facto et per nos assumpto, petiverunt hincinde per nos fieri nostram arbitratoriam sentenciam, quam nos matura deliberacione per nos facta et convocato consilio fidedignorum ac ex subieccione nostris oculis facta, que est rerum magistra, et decidentes lites et controversias inter ipsas partes ad huiusmodi nostre arbitratorie prolacionem sentencie processimus, quam tunc in scriptis tulimus in hunc modum. In primis itaque per hanc nostram arbitrariam sentenciam, quam in nomine Domini in hiis scriptis ferimus, pronuncciamus, dicimus, decernimus et declaramus, duos mansos agrorum ac omnia et singula, que in ambitu dictorum agrorum seu mansorum continentur, usui dicte ecclesie in Crzywin etrectoribus ipsius addicimus et incorporamus, prout in privilegio ecclesie predicte in Crzywin continentur, et per limitacionem cumulorum et eorum grenicciem et distinccionem ab aliis agris sunt distincti ac ipsi domino Paulo plebano et sue ecclesie eiusque successoribus adiudicandos fore et adiudicamus perpetuis temporibus tenendos, habendos, possidendos, utifruendos etc collendos per se vel per aliam quamcumque personam. Item per eandem sentenciam areas et fossionem argille, quam ipse dominus Paulus plebanus allegaverat suas esse et ecclesie sue abiudicamus, salvo tamen, dum et quando neccesitatem argille habuerit, pro edificiis suis ibidem in Crzywin seu ante predictum opidum nowis elevandis seu veteribus reficiendis ipse [.....d] pro tempore existens liberam habebit fodiendi facultatem. Item sentenciamus et arbitramur, prout supra, quod idem dominus Paulus plebanus et sui successores liberum habebunt usum librorum quorumcumque in dicta ecclesia Crzywin, salva notabili destruccione et anichilacione ac alienacione eorundem et aliarum rerum utensilium in eadem. Item pronuncciamus, quod predictus dominus Paulus et sui successores diebus dominicis dupplicibus et solempnibus vesperas primas et secundas, et missam summam ac vesperas feriis sextis, dum et quam officium tenebitur, de Beata Virgine Maria gloriosa decantabunt seu decantari procurabunt, decernentes eciam hoc ipsum singulis diebus adventus Domini et Quadragesime missis vesperis diligenter observari, matutinalia vero officia non ad plura intelligimus nisi ad unum nocturnum cum Te Deum laudamus et conclusione colecte presonorie. Item sentenciamus omnes controversias, lites et displicencias inter ipsas partes quomodolibet exortas et suscitatas anichilandas fore et esse, quas extinguimus et anichilamus per presentes. Item arbitramur, quod ipse dominus Paulus plebanus, prout grave periculum videtur ecclesie et curie dicti domini Pauli plebani ac omnium et singulorum ibidem in Crzywyn habitancium propter orreum, quod ipse dominus Paulus plebanus habet in curia sua, dictum orreum destruat et transferat seu nowum construat in suis agris extra opidum, ubi sibi melius videbitur, prout alii eciam opidani sua construxerunt. Item quocienscumque ipse dominus Paulus plebanus aut sui successores negligentes fuerint in premissis per nos arbitratis, extunc execuccionem presentis nostre arbitrarie sentencie pro officiali, qui pro tempore fuerit, ecclesie Poznaniensis reservamus. Item wallamus penam ducentorum florenorum, qua partem contravenientem dicte nostre sentencie seu suis capitulis declaramus puniendam hoc modo videlicet, quod centum florenos Vngaricales pro ecclesia cathedrali Poznaniensi, quinquaginta vero monasterio Lubinensi pro fabrica, reliquas vero quinquaginta parti tenenti det, solvat omni excusacione proculmota. Et ibidem mox et incontinenti post prolacionem et pronuncciacionem huiusmodi, partes supradicte eandem sentenciam nostram arbitratoriam approbarunt et emologarunt ac penam predictam duocentorum florenorum assumpserunt et eidem se sponte submiserunt. Super quibus omnibus et singulis premissis predicte partes pecierunt ipsis hincinde confici publica instrumenta sentenciamque arbitrariam nostram sigillis nostris subappendentibus sigillari. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras sentencie arbitrarie per notarium infrascriptum scribi, publicari ac nostrorum sigillorum appenssione et signanter sigillo officiolatus iussimus comuniri. Acta sunt hec sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octawo, indicione prima, pontificatu sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno octavo, die Martis vicesima septima mensis Iulii, hora terciarum vel quasi ante hostium in porticu ecclesie ibidem in Crzywin, presentibus ibidem discretis et nobilibus viris, dominis Jacobo altarista, Nicolao Glupczicz vicario in Crzywin8, Crzywoszando herede in Salasszowo9, Martino de Czyrequicza10, Johanne Czarni11, Michaele de Goslina Templi12 et Nicolao notario domini Nicolai abbatis monasterii in Lubin13, testibus circa premissa.
[Z. N.] f-g
Et ego Boguslaus Laurencii de Lekna clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius14, quia predictis compromissioni ac potestatis dacioni ac ipsius assumpcioni, sentencie arbitrarie prolacioni ac per partes emologacioni, pene vallacioni et eius assumpcioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, per prefatos dominos arbitros agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et per alium fideliter ingrossari procuravi meque hinc subscribens in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigillorum et signanter officiolatus sigilli consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum
.
ainicjał wysokości połowy tekstu Or.
btak Or.
cpoprawiane Or.
dwyraz zatarty Or.
etak Or., zamiast presonari
f-ginną ręką Or.
1Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
2Mikołaj z Dobieszewa, zob. wyżej, nr 1429/15.
3Mikołaj opat benedyktynów lubińskich wyst. 1431-39, zm. 1440 (MPH n. s. IX/2 s. XLIII).
4Krzywiń, miasteczko w powiecie kościańskim należące do opactwa lubińskiego. Pleban Paweł wyst. 1425-38 (SHGPoz. II s. 510).
5Klemens syn Bogusława z Drzewicy student UJ 1420, bakałarz praw, notariusz publiczny 1421, kanonik pozn. 1433, oficjał pozn. 1433-35, scholastyk pozn. 1435 i potem 1454?, zm. 1469 (Now. II s. 210, 229, 316; MPH n. s. V s. 156).
6Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
7Wieszkowo par. Krzywiń, na pd.-zach. od Krzywinia (Koz. 3 s. 386).
8Wikariusz Mikołaj skądinąd nie znany.
9Zalasewo (Zalasowo) par. Swarzędz, na pd. od Swarzędza (Koz. 3 s. 444). Krzywosąd z Wławy, mąż Katarzyny z Z., wyst. 1433, nie żył już 1446 (SHGWlkp. s. v. Wława, Zalasewo).
10Cerekwica, wieś par. na pn.-wsch. od Borku Wlkp. (Koz. 2 s. 69). Marcin wyst. 1438 (tutaj) - 1444 (SHGWlkp.), chyba różny od wyst. 1401-06 (ib.).
11Jan Czarny nie zidentyfikowany.
12Goślina Murowana (Kościelna), miasto w powiecie pozn. (SHGPoz. I). Michał skądinąd nie znany, może chodzi tu o plebana?
13Por. z Mikołajem z Ponieca pisarzem opackim 1424 (KDW V nr 397).
14Bogusław z Łekna, zob. wyżej, nr 1389/4 - czy jednak nie chodzi tu o dwie różne osoby, jest bowiem mało prawdopodobne, aby prepozyt funkcjonował nadal jako notariusz publiczny.


Dokument Nr 1461
Kraków, 6 sierpnia 1438
Król Władysław III potwierdza zapis 120 grzywien na wsi Rogoziniec sędziemu poznańskiemu Abrahamowi ze Zbąszynia.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 329. Pergamin 254 x 100 + 33 mm, skasowany. Na pasku pergaminowym pieczęć wystawcy w czerwonym wosku, dobrze zachowana (jak Gumowski, Pieczęcie, nr 23). Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XV-XVIII w.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie etc. significamus tenore presencium universis, / quomodo consideratis multis serviciis strennui et nobilis Abrahe de Dzbanschin iudicis Poznaniensis1, dilecti nobis fidelis, que / nobis et dive memorie carissimo genitori nostro exhibuit et in futurum offert se studiosius exhibiturum, horum intuitu sibi centum / et viginti marcas numeri et monete Polonicalis, quas ab eodem genitore nostro super quittacione habuit, in et super villa nostra Rogoszinecz in terra Maioris Polonie et districtu Costensi sita2, de consilio consiliariorum nostrorum inscribimus et inscripsimus tenore presencium mediante. Quamquidem villam Rogoszinecz ipse Abraham iudex cum omnibus ipsius ville redditibus, fructibus, censibus, campis, pratis, silvis, borris, gaiis, molendinis, emolimentis, lacubus, fluviis, rivis, aquis et earum decursibus ac utilitatibus universis tenebit, utifruetur et pacifice possidebit, quousque dicte centum et viginti marce sibi aut suis successoribus plene per nos aut nostros successores fuerint persolute. Quibus persolutis, possessio eiusdem ville ad nos et nostros successores revertetur pleno iure. Stacionibus nostris pro nobis reservatis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Cracouie feria quarta ipso die sancti Sixti anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octawo3.
Ad relacionem magnifici Johannis de Coneczpole Regni Polonie cancellarii4.
1Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/3.
2Rogoziniec par. Chociszewo, na pd.-zach. od Trzciela (Koz. 3 s. 136). Zapisy na R. dla Zbąskiego i Piotra Oganki (od 1425), por. SHGWlkp., s. v. Rogoziniec, zob. też niżej, nr 1510.
3Z kilku możliwych świąt św. Sykstusa tylko 6 sierpnia przypadało w 1438 r. w środę. Data zgodna z itinerarium królewskim.
4Jan Koniecpolski, zob. wyżej, nr 1394/5.


Dokument Nr 1462
Kraków, 8 sierpnia 1438
Król Władysław III zezwala podkomorzemu kaliskiemu, staroście generalnemu Wielkopolski Rafałowi z Gołuchowa na lokację nowego miasta Światłowo w jego dobrach przygodzickich.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 7277. Pergamin 625 x 330 + 150 mm, miejscami wyblakły, dziurki na złożeniach. Dziurki po sznurze do przywieszenia pieczęci.
Wyd.: KPol. I nr 178 (wg Or. z archiwum nieborowskiego).

//aIn nomine Domini amen.// Ad perpetuam rei memoriam. Cum inter humana comoda nichil dignius memoria habeatur, oportunum existit, ut actus hominum literarum apicibus et testium annota/cione perhennentur, ne lapsu temporis evanescant. Proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Syradie, Lancicie, Cuyauie, Lithwanie princeps supremus, Pomeranie Russieque / dominus et heres etc. significamus tenore [presencium], quibus expedit universis, tam presentibus, quam futuris noticiam presencium habituris, quomodo attentis plurimis fidelium serviciorum comoditatibus, quibus nobis magnificus Raphael / de Goluchow subcamerarius Calisiensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 nobis sincere dilectus gratum se iugiter reddidit et acceptum, horum gracia ac ad humilem precum suarum instanciam, sibi de consilio consiliariorum nostrorum civitatem seu opidum in bonis suis Przigodzicze2 et in desertis Rczyelini in terra Maioris Polonie et districtu Calisiensi sitis3, de benignitate nostra speciali, de nowa radice erigere atque locare indulsimus et indulgemus tenore presencium mediante, iure tamen Theutunico Maidburgensi. Quodquidem opidum sive civitatem taliter de nowo locandam, Szwyathlowo hoc nomine decernimus et volumus appellari4, dantes ipsi Raphaeli plenam ac totalem potestatem homines cuiuscumque lingwaii de partibus extraneis Regno nostro contiguis ad dictam civitatem sive opidum convocandi et eam frequencia hominum collocandi, sine tamen preiudicio nostrarum regalium civitatum et, ut ipsa civitas sive opidum tanto celerius condicionem possit recipere meliorem ac hominum pluralitate collocari, in ea forum annuale sive nundinas in festo Assumpcionis Beatissime Virginis Marie [15 VIII] annis singulis, forum vero septimanale feriis quintis in qualibet septimana anni cuiuslibet statuimus et ponimus temporibus perpetuis celebrandum, dantes et concedentes plenam libertatem omnibus et singulis mercatoribus et quibusvis hominibus sexus utriusque ad predictam civitatem sive opidum et ad dicta fora annualia et septimanalia cum ipsorum rebus et mercanciis universis, cuiuscumque generis, ponderis vel speciei fuerint, veniendi, emendi, comutandi ac secundum beneplacitum ipsorum disponendi ac ad propria dispositis vel non dispositis redeundi, decementes ipsos in accedendo et recedendo nostra potiri securitate, nisi tales sint, quos iura non permittunt et quibus merito fidedignorum consorcia denegantur, mandamus eapropter omnibus et singulis capitaneis, castellanis, burgrabiis, procuratoribus et aliis officialibus Regni nostri quibuscumque et presertim Maioris Polonie, quatenus ipsos mercatores et homines sexus utriusque ad pretactam civitatem sive opidum Szwyathlowo ac ad predicta fora annualia et septimanalia cum eorum bonis mercanciis et rebus, libere et sine quovis impedimento ire, venire et redire, stare ac morari, prout ipsis eorum necessitas persuaserit, permittatis et faciatis permitti gracie nostre sub obtentu. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum Cracouie feria sexta proxima ante festum sancti Laurencii Martiris anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octawo5, presentibus ibidem magnificis nobilibus et strennuis Johanne de Czyszow Cracouiensi6 et Johanne de Lichin Brestensi palatinis7, Paulo de Byscupicze Malogostiensi8 et Dobrogostio de Colno Camenensi castellanis9, Abraham de Dzbanschyn Poznaniensi10 et Johanne Rey Cracouiensi iudicibus11 ac aliis pluribus fidedignis. Datum per manus magnifici ac generosi virorum Johannis de Coneczpole cancellarii12 et Petri Wode de Schczekoczyny vicecancellarii Regni Polonie13 nobis sincere dilectorum.
Ad relacionem magnifici Johannis de Coneczpole Regni Polonie cancellarii predicti.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Przygodzice par. Wysocko Wielkie, na pd. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 3 s. 102, 5 s. 211).
3Trzcieliny, tuż na pd.-zach. od Przygodzic (Koz. 3 s. 330).
4Lokacja Przygodzic nie doszła zapewne do skutku i występują one nadal jako wieś. Nie przyjęła się też nazwa Światłowo.
5Data zgodna z itinerarium królewskim.
6Jan z Czyżowa, zob. wyżej, nr 1458/5.
7Jan z Lichenia Starego (na pn. od Konina) wojewoda brzeski 1430, starosta tamże 1434-38, zm. 1448/49 (PSB XVII s. 294-295; WSB s. 422).
8Paweł, Paszek, Złodziej z Biskupic i Pilchowic kasztelan małogojski 1426-38, zawichojski 1439-45 (PSB XXV s. 372-374; Spisy młp.).
9Dobrogost z Kolna i Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/4, 3.
10Dobrogost z Kolna i Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1393/4, 3.
11Jan Rej z Szumska sędzia ziemski krak. 1436-40, potem łowczy krak. 1440-66 (PSB XXXI s. 187-189; Spisy młp.).
12Jan Koniecpolski, zob. wyżej, nr 1394/5.
13Piotr Woda ze Szczekocin podkanclerzy koronny 1438-54, starosta łukowski, chełmski, zm. 1454 (PSB XXVI s. 434-436).


Dokument Nr 1463
Słupca, 13 sierpnia 1438
Władze miasta Słupcy zaświadczają, że mieszczanin słupecki Wojciech Strzeszych sprzedał jatkę mięsną w mieście burmistrzowi Burchardowi.
Or.: Kraków, Bibl. Czart., perg. nr 1210 (vol. X/45). Pergamin 292 x 138 + 18 mm, plamy wilgoci. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści.
Reg.: W. Szelińska, J. Tomaszkiewicz, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Czartoryskich w Krakowie, cz. I, Kraków 1975, nr 471 (wg Or.).

In nomine Domini amen. Ea, que tractantur per opera, ne ab eorum memoria avenescanta, consonum est, ut litterarum munimine cautissime / solidentur. Nos vero consules Slupczenses Philippus thabernator, Johannes Paczoldi, Swench Godzamba, Jacobus Col, Johannes / Chudi1 significamus tenore presencium, tam presentibus, quam futuris, presencium noticiam habituris publice protestantes universis et singulis, / quomodo nobis pleno consulatui presidentes in nostro pretorio ad nostram presenciam venientes providi et honesti viri, videlicet Johannes Walteri advocatus unacum scabinis civitatis Slupczensis, videlicet Petrus Czirmi, Andreas Czirmy, Johannes Luciani, Nicolaus sutor, Swench textor, Petrus Dobek, Jacobus Curz1, librum ipsorum scabinorum nobis offerentes, in quo libro continetur, qualiter veniens providus vir Albertus dictus Strzeszich civis Slupczensis1 suum maccellum carnium resignavit viva voce expressa de anno Domini Mo CCCCo XXX octavo in bannito iudicio magno predicti advocati in stuba ipsius habitacionis feria quinta ante dominicam Circumdederunt [6 II], sanus mente pariterque et corpore existens, non compulsus nec coactus neque per aliquem dolorem dolosum sinistre seductus, sed deliberato animo suorumque amicorum et voluntate prehabita, salubri consilio coram nobis predictis advocato et scabinis rite et racionabiliter sibique domino Burchardo proconsuli civitatis Slupczensis2 unum maccellum carnium emptum et comparatum pro arge(n)teo cingulo in valore sedecim marcarum monete currentis et cum addito duas marcas similiter monete predicte, quod maccellum carnium est sextum a fine seu in ordine maccellorum carnium in manu dextra, uti quis pertranssieta maccella carnium a meridie ad septemtrionem, dictus Albertus Strzeszich publice viva voce expressa resignavit predicto domino Burchardo cum omni iure et dominio ita late et longe, prout in suis differenciis est distinctum, prout ipse solus tenuit et possedit et nichil pro se aut suis legittimis posteris dominii vel utilitatis in eodem retinendo. Nos vero consules prenominati civitatis Slupczensis ex sufficienti protestacione iuratorum predictorum visa et recognicione eorundem dicti resignacionis, eciam confirmamus, ratificamus predictam resignacionem et quodquidem maccellum carnium ipsum prenominatum Burchardum ad perpetua tempora possidendum, tenendum, vendendum, habendum, utifruendum, donandum, comutandum, prout sibi melius et utilius videbitur expediri. Ut autem hec resignacio robur habeat, nostre munimine (sigillib) civitatis Slupczensis ad maiorem evidenciam iussimus subappendi. Actum et datum in Slupczensi pretorio feria quarta ante Assumpcion(em) Marie gloriose Virginis illibate anno, prout supra.
atak Or.
bbrak Or.
1Mieszczanie ze Słupcy (miasto biskupów pozn. pomiędzy Wrześnią a Koninem) skądinąd nie znani, jedynie rajca Jan syn Paczołda (Petzolda) może ident. z wyst. 1415 i 1421 (KDW VII nr 761/2 i VIII nr 928/5).
2Burmistrz Burchard wyst. również w tej funkcji 24 kwietnia 1449 (mat. KDW).


Dokument Nr 1464
Kraków, 19 sierpnia 1438
Król Władysław III zapisuje 200 grzywien na Babimoście kasztelanowi kamieńskiemu Dobrogostowi Koleńskiemu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 366. Pergamin 338 x 175 + 45-50 mm, podarty na złożeniu, plamy i miejsca wyblakłe, 1 dziura. Pasek pergaminowy do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVI-XVII w.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracowye, Sandomirie, Syradie, / Lancicie, Cwyawye Littwanieque princeps supremus, Pomerawyea Rusieque dominus et heres / significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo habito respectu constantis / fidelitatis grata obsequia et pure fidei merita, quibus celsitudini nostre magnificus Dobrogostius Colensky castellanus Cameniensis1 nobis sincere dilectus meruit et poterit aucta fide in futurum complacere, horum intuitu volentes ipsum gracie nostre favore prosequi et ad obsequia nostra plus reddere prompciorem et obligatinusb, sibi in et super castro nostro et opido Babymosth2 ac villis duplici Grodcze3, duplici Podmocle4 nostris in districtu Costinensi sitis, ducentas marcas monethe et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos marcam in quamlibet computando, damus, donamus, inscribimus presentibus et largimur per ipsum in dictis ducentis marcis cum omnibus utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, proventibus, agris, pratis, campis, silvis, nemoribus, indaginibus, borris, mericis, mellificiis, pinetis, quercetis, venacionibus, pascuis, lacubus, paludibus, aquis, fluviis, fluminibus, piscinis et omnium aquarum decursibus, molendinis et eorum emolimentis ac proventibus universis habendum, tenendum, utifruendum, possidendum pacifice et quiete tamdiu, quousque sibi et ipsius successoribus legittimis prefate pecunie integraliter fuerint persolute. Quibus exsolutis dictorum castri et opidi ac villarum possessio ad nos et ad nostros successores pleno iure diwolveturc. Stacionibus tamen et iuribus nostris regalibus semper salwis. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Datum Cracowye feria tercia proxima post festum Assumpcionis Beate Marie semper Virginis gloriose anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo octavo5.
Ad relacionem magnifici Petri Voda de Sczekoczyn R(egni) P(olonie) vicecancellarii6.
atak Or.
btak Or., zamiast obligatiorem
ctak Kop., zamiast devolvetur
1Dobrogost z Kolna, zob. wyżej, nr 1393/4.
2Babimost, miasto królewskie w powiecie kościańskim. O zapisach sum na B. zob. GStar. s. 37-38.
3Grójce Stare i G. Nowe (obecnie Grójec Wielki i G. Mały) na pn.-wsch. oraz Podmokle Małe i P. Wielkie na pn. od Babimostu (SHGPoz. I; Koz. 3 s. 53-54).
4Grójce Stare i G. Nowe (obecnie Grójec Wielki i G. Mały) na pn.-wsch. oraz Podmokle Małe i P. Wielkie na pn. od Babimostu (SHGPoz. I; Koz. 3 s. 53-54).
5Data zgodna z itinerarium królewskim.
6Piotr Woda ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1462/13.


Dokument Nr 1465
1438
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Piotr z Głęboczka zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 620 (wg Kopiariusza pozn. wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 197, zaginionego w 1945 r.).

1438. Coram Raphaele de Gołuchowo succamerario Calisiensi et Maioris Poloniae capitaneo1, Petrus de Głęboczek2 summam 36 marcarum ex censu annuo 3 marcarum super bonis Gać3 et Sliwniki4 vicariis inscribit.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Głęboczek, wieś par. na wsch. od Murowanej Gośliny. Piotr, Pietrasz, wyst. od 1415, potem kasztelan rogoziński 1453 (SHGPoz. I s. 486; Spisy wlkp.).
3Gać, wieś par. na pd.-zach. od Skoków (SHGPoz. I).
4Wg SHGPoz. I s. 486, chodzi tu o wieś Sławica par. Goślina, na pd. od Skoków (Koz. 3 s. 211).


Dokument Nr 1466
[Poznań], 1438
Oficjał poznański zaświadcza, że Wierzbięta z Sierakowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 622 (wg Kopiariusza, j. w., nr 1465, k. 217).

1438. Coram Nicolao Czotczani officiali etc.1 nobilis Wierzbientha de Sierakowo2 summam 24 marcarum ex censu annuo super bonis Rozbitek3 iisdem [vicariis cathedralibus Posnaniensibus] inscribit.
1Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
2Sieraków, miasto w powiecie pozn., nad Wartą. Wierzbięta, także z Rozbitka (zob. niżej), wyst. 1403-38 (SHGWlkp.; Mies. Heraldyczny 6, 1913, s. 52).
3Rozbitek par. Kwilcz, na pd. od Sierakowa (Koz. 3 s. 146).


Dokument Nr 1467
1438
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wierzbięta z Sierakowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 624 (wg Kopiariusza, j. w., nr 1465, k. 246).

1438. Recognitio inscriptae vicariis summae 24 marcarum [per nobilem Wierzbientham de Sierakowo1] super bonis Rozbitek1 coram Raphaele de Gołuchowo succamerario Calisiensi et Maioris Poloniae capitaneo2.
1Objaśniono w poprzednim dok.
2Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.


Dokument Nr 1468
[Poznań], 1438
Oficjał poznański zaświadcza, że Jan i Grzymka z Jagodna zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 617 (wg Kopiariusza, j. w., nr 1465, k. 165).

1438. Coram Nicolao Czotczani canonico et officiali Posnaniensi1 nobilis Joannes cum Grzymka uxore sua censum 9 fertonum cum summa capitali 27 marcarum vicariis super Jagodno2 inscribit.
1Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
2Jagodno par. Kostrzyn, na pn. od Kostrzyna (Koz. 2 s. 243-244). Jan wyst. 1418-45, jego żona Grzymka tylko tutaj i w następnym dok. (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1469
1438
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [Jan i Grzymka] z Jagodna zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 625 (wg Kopiariusza, j. w., nr 1465, k. 255).

1438. Coram eodem [Raphaele de Gołuchowo Maioris Poloniae] capitaneo1 inscriptio iisdem vicariis [cathedralibus Posnaniensibus] census 9 fertonum a summa capitali 27 marcarum super bonis Jagodno2.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Zob. dok. poprzedni.


Dokument Nr 1470
1438
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że NN [z Milesznej Górki?] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 625 (wg Kopiariusza, j. w. nr 1465, k. 254 i 259).

1438. Coram Raphaele de Gołuchowo Maioris Poloniae capitaneo1 inscriptio vicariis census annui trium marcarum monetae parvorum denariorum super bonis Milesna Gorka2 et Mała Wieś3.
1Rafał z Gołuchowa, zob. wyżej, nr 1406/1.
2Mileszna Górka, dziś Targowa Górka, na pd.-zach. od Wrześni (Koz. 2 s. 465; Now. II s. 365). Właścicielem Górki był wówczas bliżej nie znany Andrzej z G., Górecki (Rocznik Polskiego Tow. Heraldycznego 9, 1928/29, s. 123).
3Mała Wieś par. Targowa Górka, osada dziś nie istniejąca (Koz. 2 s. 441, 8 s. 64).


Dokument Nr 1471
[Poznań], 1438
Oficjał poznański zaświadcza, że NN [z Kamieniewic?] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 627 (wg Kopiariusza j. w., nr 1465, k. 282).

1438. Coram Nicolao Czotczani officiali1 inscriptio vicariis census unius marcae pro 12 marcis monetae currentis super Kamieniewice2.
1Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
2Kamieniewice, dziś Kamionki, par. Głuszyna, na pn.-zach. od Kórnika (SHGPoz. II). Ok. 1438 r. wyst. tu kilku właścicieli (ib.).


Dokument Nr 1472
Gniezno, 11 stycznia 1439
I. N. Mikołaj syn Witosława ze Stępocina ustanawia swoich prokuratorów.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa j. w., nr 1381), s. 918-920, z błędami gramatycznymi. Tytuł: Instrumentum procuracionis seu mandatum ad acceptacionem beneficium [sic].

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo tricesimo nono, indicione secunda, pontificatus sanctissimi in Cristo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno ipsius octavo, die vero undecima mensis Ianuarii, hora terciarum vel quasi, in stuba domus habitacionis venerabilis viri, domini Jaroslai de Kancolewo canonici Gneznensis et Poznaniensis ecclesiarum in Summo Gneznensi sita1, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia, constitutus personaliter honorabilis vir, dominus Nicolaus Vithoslai de Stampoczyn rector parrochialis eclesie in Kyczino Poznaniensis diocesis2, omnibus melioribus modo, via, iure, stilo, causa, forma et ordine, quibus melius et efficacius potuit et debuit, creavit, fecit, constituit et sollempniter ordinavit suos veros, certos ac indubitatos procuratores, factores, actores ac negociorum suorum gestores et nunccios speciales et generales, honorabiles, nobiles et circumspectos viros, dominos Johannem prepositum Srzedensem et canonicum Gneznensem3, Stanislaum de Rudzicza rectorem parrochialis ecclesie in Strzezewo Gneznensis diocesis4, Johannem heredem de Strzesewo armigerum eiusdem diocesis5, Dobeslaum vicedecanum ecclesie maioris Poznaniensis6, Petrum Bnin procuratorem causarum consistorii Gneznensis7, absentes tamquam presentes, omnes et quemlibet eorum in solidum, cum potestate substituendi, ita quod non sit condicio melior occupantis, sed quod unus eorum inceperit, alter eorum prosequi mediare valeat et finieria, ut supradictum est generales et speciales gener(alitat)i per specialitatem non derogando, nec econtra, ad acceptandum nominis ipsius domini constituentisb beneficium seu beneficia ecclesiasticum vel ecclesiastica, eciam si unum cum cura aut officium et in metropolitana vel alia cathedrali, sed quodlibet eorum canonicatum et prebendam in aliaque huiusmodi metropolitana vel cathedrali ecclesia existat, ad reverendissimum reverendumque patrum et dominorum archiepiscopi Gneznensis et episcopi Poznaniensis ac venerabilium virorum presbiterorum, decanorum, archidiaconorum, scolasticorum, canonicorum, custodum, thezaurariorum et capitulorum singulorumque canonicorum et personarum Gneznensis et Poznaniensis [s. 919] ecclesiarum, eciam racione dignitatum, personarum et officiorum, que in illis obtinent, collacionem, provisionem, presentacionem seu quamvis aliam disposicionem communiter vel divisim pertinens seu pertinentes, si quod vel si qua vacat seu vacant ad presens vel cum vacaverit aut similiter vel successive vacaveint, vigore gracie per prefatum dominum nostrum, dominum papam eademc domino constituenti graciose facte et concesse ac processus inde sec(u)ti ex speciali mandato et decreto eiusdem domini nostri papac datec et fulminiantod sibi de dictis beneficio seu beneficiis provideri ac ad huiusmodi beneficium seu beneficia investiri et institui petendum, postulandum et obtinendum, de observandisque statutis et consuetudinibus ecclesie, sub qua iurisdicione seu in qua huiusmodi beneficium vacari contingerit, in animam ipsius constituentis et aliud quodcumque licitum et honestum sacramentum prestandum cum protestacionibus circa talia fieri consueta, videlicet si ius sibi in dicto beneficio non competenti, quod dicta gracia et ius suum salva et illesa remanerent ad aliud beneficium sibi debitum acceptandum possessionemque seu possessiones huiusmodi beneficii sen beneficiorum recipiendum et apprehendum actualem, realem et corporalem, fructus, redditus, proventus universasque obvenciones percipiendum, tollendum, levandum ac de levatis et perceptis finem et quittacionem ac pactum de ulterius non petendo faciendum et ordinandum, copias quarumcunque literarum seu processuum petendum et recipiendum et ab eis, si necesse fuerit, appellandum appellacionemque huiusmodi insinuandum intimandum et prosequendum et generaliter omnia et singula faciendum, exercendum, procurandumve, ordinandum, que veri et legitimi procuratores circa talia facere possent et deberent, et que ipsemet dominus constituens faceret, si talibus personaliter interesset, promittens michi notario solemniter stipulanti gratum, ratum atque firmum perpetuo habiturum et tenere quitquid per dictos huiusmodi ipsius procuratores seu alterum ipsorum et substitutos ab eis vel ab eorum [s. 920] alterum actum, factum, gestum et ordinatum seu procuratum fuerit in prenussis sub omnium suorum mobilium et immobilium obligacione et ypotheca, super quibus omnibus et singulis premissis prenominatus dominus constituens peciit sibi fieri et confici unum vel plura publicum seu publica instrumentum seu instrumenta necessaria a me notario infrascripto. Actum et datum anno, indicione, pontificatus, die, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem etc. [...e]
atak Kop. zamiast finire
bwyraz poprawiany z błędnej lekcji constituendis Kop.
ctak Kop.
dtak Kop., zamiast fulminato
edalszego ciągu brak Kop.
1Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1389/16. Summum tu w znaczeniu wzgórza katedralnego w Gnieźnie.
2Kicin, wieś par. kapituły, pozn. na pn.-wsch. od Poznania. Pleban Mikołaj ze Stępocina (wieś biskupów pozn. na zach. od Wrześni), wyst. 1434-43 (SHGPoz. II).
3Jan z Rudzicy, zob. wyżej, nr 1455/12.
4Stanisław z Rudzicy (jak w przypisie poprzednim) wikariusz wieczysty w katedrze gnieźn. 1425, altarysta w Pyzdrach 1425, pleban w Strzyżewie Kościelnym (zob. niżej), zm. 1439 (niżej, nr 1483 i 1487; KDW VIII nr 1056/2).
5Strzyżewo Kościelne, wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 310). Jan nie zidentyfikowany, z S. K. lub S. Paczkowego (Paskowego), por. też niżej, nr 1487 i 1488.
6Wicedziekan Dobiesław skądinąd nie znany, może ident. z wikariuszem wieczystym D. z Koszut wyst. 1425-33 (KDW VIII nr 1017/9, IX nr 1179/11).
7Piotr z Bnina, zob. wyżej, nr 1399/10.


Dokument Nr 1473
Poznań, 8 czerwca 1439
Oficjał poznański w związku z procesem apelacyjnym o prawo patronatu kościoła parafialnego w Siedlcu przesyła oficjałowi gnieźnieńskiemu Stanisławowi z Uścia dokument ustanawiający surogatora poprzedniego oficjała poznańskiego.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 204-206. Tytuł: Instrumentum surrogationis.
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis 11.

Venerabili viro, domino Stanislao de Vscze decretorum doctori vicarioque in spiritualibus et officiali sancte Gneznensis ecclesie generalis1, iudici appellacionis in causa iuris patronatus ecclesie parrochialis in Syedlecz Poznaniensis diocesis2, Nicolaus Czothczany canonicus et officialis ecclesie Poznaniensis generalis3 requisitus ad infrascripta oraciones devotas cum promptitudine famulandi. Venerabilis domine! Scire dignemini, quod constitutus coram nobis personaliter discretus vir, dominus Mathias vicarius perpetuus et tunc ebdomadarius cori ecclesie Poznaniensis4, executor, ut dicebat, ad infrascripta, per vestras literas compulsoriales in pargameno scriptas, sigillo oblonge (figurea) de cera rubea, albe cere impressa, pendenti sigillatas, medientibus ipsis literis ac per preces, monita et requisicionem discreti viri, domini Mathie plebani in Syedlecz5 nos monit et requisivit, quatinus fidem de potestate audiendas causas et causam supradictam iuris patronatus ecclesie in Syedlecz honorabili viro, domino Boguslao Sancti Spiritus ante Poznaniam preposito6 traditam, vobis fateremus. Et quia, quo errore ducti, notarii consistorii nostri Poznaniensis eundem actum surrogacionis in personam prefati domini prepositi surrogati factum, scribentes omnia et singula in causa predicti iuris patronatus ecclesie in Syedlecz acta producta, scripturas et munimenta, quibus se partes collitigant, videlicet nobilis Janussius et Albertus heredes7 cum prefato Mathia, ipsorum presentato ad ecclesiam in Syedlecz ex una, et nobilis Mroczko cum Swenthoslao8 ipsius ad dictam ecclesiam finaliter presentato, coram prefato domino Jacobo de Grandi canonico vicarioque in spiritualibus et officiali Poznaniensi generali9 in prima instancia iuvare valebant, aufere obmiserunt et non alter credimus, quin ducti oblivione. Ne autem propter huiusmodi surrogacionis defectum ipsa causa in secunda instancia coram venerabilitate vestra wlneracionem pati videatur, iuxta ipsius seriem et ut in actis coram prefato domino Jacobo officiali acticatis comperimus, fecimus notariis nostri(s) scribendum vestreque venerabilitati pro elidendo dubio dirigend(um) comisimus in hunc, qui sequitur, modum:
[następuje dok. oficjała pozn. Jakuba z Grądów z daty: Poznań, 10 września 1435 - wyżej, nr 1389].
[s. 205] In cuius rei testimonium presentes literas sive presens surrogacionis publicum instrumentum per Nicolaum Nicolai de Swecothky clericum Poznaniensis diocesis, publicum imperiali auctoritate notarium10 [s. 206] ac coram nobis causarum scribam scribi nostrique officialatus appensione sigilli iussimus communiri, anno Domini millesimo quadringentesimo XXX, indicione secunda, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini, domini Ewgenii divina providencia pape quarti anno nono, die Lune octava mensis Iunii11, hora terciarum vel quasi, in portico ecclesie kathedralis Poznaniensis, presentibus ibidem honorabili et discretis viris, dominis Jacobo de Viganowo canonico vicarioque in spiritualibus reverendissimi in Christo patris et domini, domini Andree Dei gracia episcopi Poznaniensis12, Nicolao Cordos vicario perpetuo13 et Petro Alberti de Pleschewo notario consistorii Poznaniensis14, testibus circa premissa vocatis et rogatis.
Et ego Nicolaus de Swekotkhy clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate necnon venerabilis viri, domini Nicolai Czothczani canonici et officialis Poznaniensis notarius ac coram eo causarum scriba, quia omnia et singula subscripta, dum modo et forma prescriptis, in actis coram prefato venerabili viro, domino Jacobo de Grandi canonico vicarioque in spiritualibus reveren(dissimi) in Christo patris et domini, domini felicis recordacionis Stanislai Dei gracia episcopi Poznaniensis15 acticatas et per eundem fierent et agerentur, testes, locum et actum surrogacionis aliaque omnia et singula, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens fuit eaque sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum etc. [...b]
abrak Kop.
bdalszego ciągu brak Kop.
1Stanisław z Uścia, zob. wyżej, nr 1435/10.
2Siedlec, wieś par. na pd.-wsch. od Kostrzyna (Koz. 3 s. 184).
3Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1389/14.
4Maciej trudny do identyfikacji.
5Siedlec, wieś par. na pd.-wsch. od Kostrzyna (Koz. 3 s. 184). Pleban Maciej może ident. z wyst. także 1425 (KDW VIII nr 1066/22).
6Prepozyt Bogusław, zob. wyżej, nr 1384/4 i 1460/14.
7Siedlec (jak wyżej, przypis 2). Janusz wyst. od 1413, Wojciech od 1429, Mroczek od 1417, Świętosław skądinąd nie znany (SHGWlkp.).
8Siedlec (jak wyżej, przypis 2). Janusz wyst. od 1413, Wojciech od 1429, Mroczek od 1417, Świętosław skądinąd nie znany (SHGWlkp.).
9Jakub z Grądów, zob. wyżej, nr 1389/1.
10Mikołaj ze Świekotek, zob. wyżej, nr 1401/19.
11Wszystkie elementy daty zgadzają się z rokiem 1439 i tylko z nim, nie zaś 1430, zapewne kopista opuścił końcowe nono.
12Jakub z Wyganowa, zob. wyżej, nr 1389/18.
13Mikołaj Kordos wyst. także 1440; pisał się wówczas z Miłosławia (inf. mgr Izabeli Skierskiej).
14Piotr syn Wojciecha z Pleszewa (miasto w powiecie kal.); por. też z Not. nr 557.
15Stanisław Ciołek biskup pozn. zm. 10 listopada 1437.


Dokument Nr 1474
Opatówek, 26 czerwca 1439
I. N. (?) Maciej z Koła profesor teologii i Andrzej Renis precentor mansjonarzy kaliskich oraz burmistrz i rajcy kaliscy zdają się w swych sporach na rozjemstwo arcybiskupa gnieźnieńskiego.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 606-607. Tytuł: Mansionariorum Calisiensium.
Uw.:Nie mamy pewności, czy jest to niekompletny instrument notarialny, czy raczej tylko zapiska.

Anno Domini Mo CCCCo XXX IX, indicione secunda, die Veneris XXVI mensis Iunii in Oppathowo1, coram reverensissimo in Christo patre, domino Vincencio Dei gracia sancte ecclesie Gneznensis archiepiscopo et primate constituti personaliter honorabilis et providi viri, domini Mathias de Colo decretorum doctor, sacre theologie professor2 ac Andreas precentor mansionariorum ecclesie collegiate Calisiensis3 ab una ac preconsul et consules civitatis Calisiensis partibus ex altera, de omnibus et singulis litibus, odiis, controversiis et displicenciis, materiarum questionibus inter eos occasione mansionarie Calisiensis exortis, in prenominatum reverendissimum in Christo patrem, dominum Vincencium sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopum et primatem, de alto et basso, tanquam in loci ordinarium arbitrumque, amicabilem compositorem compromiserunt et procubuerunta, dantes et concedentes eidem plenum mandatum et omnimodam potestatem arbitrandi et amicabiliter eosdem componendi ac penam inter eos de servanda concordia apponendi et vallandi. Quiquidem reverendissimus in Christo pater, dominus V(incencius) archiepiscopus ereccionem et confirmacionem huiusmodi mansionarie ac omnes et singulas clausulas et sentencias in ipsa contentas reverendissimi in Christo patris, domini Alberti archiepiscopi Gneznensis, sui predecessoris4, compromisso huiusmodi in se assumpto penam mille florenorum per partem concordiam non tenentem, medietatem ecclesie Calisiensi Sancte Marie et pro altera medietatemb parti concordiam seu arbitrium tenenti solvendam interposita, quam dicte partes in se susceperunt per ipsius sentenciam arbitralem pronuncciatam, quod ab hac parte et a die presencium ipsius pronuncciacionis mansionarii predicti licite poterint habere alia beneficia usque ad XII annorum decursum, interim quod fructus, redditus et proventus eorum usque ad XII marcas annuatim succrescent [s. 607] et augerentur, et se extendent. Si autem infra XII annos in proventibus et redditibus dicte mansionarie ad XII annos non capiant incrementa, extunc dictis XII annis evolutis, prenominatus reverendissimus in Christo pater, dominus V(incencius) archiepiscopus Gneznensis et primas sibi et suis successoribus interpretacionem et declaracionem super eo reservavit pronunnciarec, insuper quod quomodocumque et quotiescumque aliquem mansionariorum predictorum absentare a dicta mansionaria aut eciam visitare aliud beneficium contigerit, quod ille loco sui substituat personam ydoneam actu presbiterum, qui ipsius onus portabit seu eciam officium, que concernunt, supplebit, licenciam nichilominus a precentori accipiat, cui mansionarii in licitis omnibus et honestis intendere debebunt, obedient et parebunt, ipse vero precentor archidiacono Calisiensi obedire sit astrictus iuxta ordinacionem in privilegia erreccionis predicte contentam. Presentibus ibidem honorabilibus viris, dominis Thoma de Strzempino decretorum doctore5 et Symone Calisiensi canonico6, et Alberto Galca vicario et altarista Calisiensi7.
aodczyt niepewny
btak Kop.
cpronunciavit Kop.
1Opatówek, miasto arcybiskupów gnieźn. w powiecie kal.
2Maciej z Koła bakałarz praski 1395, mgr sztuk, profesor UJ 1403, rektor 1423/24, dr (praw czy teologii?) 1426, kanonik pozn. 1434, zm. 1441 (PSB XIX s. 20-21).
3Andrzej syn Jana Renis mieszczanina kal. (o nim niżej, nr 1609) brat Jana i Stanisława, student UJ 1424, bakałarz sztuk, pleban w Iwnie 1440, precentor w kolegiacie NMPanny w Kaliszu i mansjonarz tamże, kanonik wieluński (Acta capitulorum II nr 1938; KDW V nr 665), zm. po 17 stycznia 1468 (testament: Bibl. PAN w Krakowie, rkps 9176 s. 333-338).
4Tj. Wojciecha Jastrzębca, zm. 1436.
5Tomasz Strzępiński, zob. wyżej, nr 1388/9.
6Szymon syn Macieja ze Stawu kanonik kolegiaty NMPanny w Kaliszu, oficjał kamieński 1426-28, kal. 1439, pleban w Chełmcach 1425, potem w Popowie 1450? (KDW VIII nr 1063/2).
7Wojciech Gałka, zob. wyżej, nr 1408/2.


Dokument Nr 1475
Środa, 19 (18?) lipca [1439]
Starosta generalny Wielkopolski poleca burgrabiemu kaliskiemu, aby wezwał Marcina Piątkowskiego dla dania poręki w związku z jego sporem z Przedpełkiem Kopydłowskim.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Gr. 19, k. 134v. Wpis 27 lipca 1439.
Uw.:O dacie i odbiorcy listu zob. niżej, przypisy 5 i 6.

Nobilis, sincere nobis dilecte! Quod hic strinximus caucione fideiussoriali generosum dominum Pelka Copidlowsky castellanum Landensem1, quod stare debet in pace cum nobili Martino Pyanthkowsky2, pro quo fideiusserunt nobiles Thomas Babinsky3 et Johannes Jaroslawsky4 sub tricentis marcis. Mandamus eatenus tibi, quatenus tu nomine nostro vocato ad se nobili Martino Pyanthkowski predicto similiter eum stringas caucione fideiussoriali sub eadem pena et amborum in libro castri inscribe nomina cum fideiussoribus. Et si coram te stare noluerit et de se facere caucionem, scis, quid in hac re spectat ad capitaneale officium, hoc facias nostra potestate, quam tibi in hoc concedimus negocio. Secus ne facias. Datum in Srzoda ipso die dominico sancti Arnolfi5.
Stanislaus de Ostrorog subdapifer Kalisiensis et capitaneus Maioris Polonie generalis6.
1Kopydłowo par. Wilczyn w Konińskiem (Koz. 4 s. 385-386). Przedpełk kasztelan łędzki 1426, zm. 1451-53 (PSB XXVIII s. 703-704; Spisy wlkp.).
2Marcin Piątkowski nie zidentyfikowany.
3Babin par. Środa, na pn. od Środy (Koz. 2 s. 3, ib. 4 s. 5). Tomasz, Tomisław, wyst. od 1418?, potem burgrabia w Pyzdrach 1440-43, marszałek dworu biskupa pozn. Andrzeja z Bnina 1443 i 1446 (inf. mgr Izabeli Skierskiej), jeniec pod Chojnicami 1454, zm. przed 1462 (SHGWlkp.; GUrz. nr C 549).
4Jan ze wsi Jarosławiec par. Środa, na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 249). Jan wyst. tu od 1413 (Roty II nr 369, 390), tutaj ostatnia wzmianka.
5List nie ma daty rocznej. Osoba wystawcy (starosta generalny w l. 1439-40) oraz data wpisu listu do księgi pozwalają na przyjęcie tylko roku 1439. W tym roku św. Arnulfa Biskupa (18 lipca) przypadało jednak na sobotę, nie niedzielę.
6Stanisław z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1451/8. Adresatem listu, jak wynika z tekstu zapiski poprzedzającej wpis w księdze, był burgrabia kal. Chwalęta z Lubicza.


Dokument Nr 1476
Kalisz, 21 lipca 1439
Oficjał kaliski publikuje i potwierdza dokumenty fundacyjne altarii w kościele NMPanny w Kaliszu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3491. Pergamin 380 x 478 + 75 mm, dziura w tekście i na zakładce. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Z. N.: jak Not. nr 554. Na odwrocie informacje o treści (XVI-XVII w.).
Wyd.: KGV, 1869, 47, s. 767-769.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 52.

aIn nomine Domini amen. Nos Simon canonicus et officialis Kalisiensis1, comissarius ad infrascripta per reverendissimum in Christo patrem et dominum no/strum, dominum Vincencium sancte Gneznensis archiepiscopum et primatem specialiter deputatus, significamus tenore presencium, quibus expedit universis, / quomodo in nostra notariique publici et testium infrascriptorum presencia constitutus discretus vir, dominus Mathias vicarius perpetuus ecclesie collegiate Sancte Marie Kalisiensis2 / tanquam executor testamenti per bone memorie dominum Nicolaum presbiterum vicariumque perpetuum ac altaristam in eadem ecclesia Sancte Marie Kalisiensis, Gneznensis diocesis3 conditi, quasdam duas litteras seu privilegia in pargameno, unam sub tytulo et sigillo bone memorie domini Johannis olim archiepiscopi Gneznensis, aliam vero sub titulo et sigillo maiori civitatis Kalisiensis, sanas, salvas et integras, non viciatas, non cancellatas nec in aliqua sui parte suspectas, sed omni prorsus vicio et suspicione carentes, nobis exhibuitb et produxit, quarum unius tenor sequitur in hec verba:
[następuje dok. arcybiskupa gnieźn. Jana Suchywilka, z daty: Królikowo, 19 grudnia 1379, wyd. (wg or.) w KDW III nr 1769].
Unde tenor alterius littere seu privilegii sequitur et est talis:
[następuje dok. rady miejskiej Kalisza z daty: (Kalisz), 10 marca 1379, wyd. (wg kopii niniejszego transumptu) w KDW III nr 1760].
Cui prime littere quoddam sigillum oblonge figure de alba cera in zona sericea glauci coloris subappendebat. In cuius sigilli medio quedam ymago magna hominis, qui pontificalibus induta sedens in sedili, unam dextram manum quasi ad benedicendum erectam sursum habens et alia manu sinistra crucem sursum eciam erectam tene(n)s subtilissimis ab utrisque lateribus et supra caput circumornata ciboriis fore videbatur. Sub cuius ymaginis et ciboriis quasi pedibus alia minor ymago similiter pontificalibus induta tenens, ambabus manibus ante se crucem sursum erectam in quadam speciali circumferencia flexis genibus apparebat, penes quam ymaginem retro unum et ante unum quedam clenodia figura(m) trium turrium cum meniis, fenestris et hostiis inferioribus in se continencia similiter visa sunt. In circumferencia vero dicti sigilli circulariter hec littere gramaticaliter legi videbantur: "S. Johannis Dei gracia archiepiscopi Gneznensis"4. Secunde vero littere civium Kalisiensium, eciam quoddam rotundum sigillum de alba cera in appensula pargameni subappendebat. In cuius sigilli medio quasi quidam murus cum meniis, bostium in medio, de infra habens in extremitatibus sui, videlicet a dextra, ut a sinistra partibus, duas turres quasi lateribus tectas et globos supra se continentes eminentes fore videbatur, de quo muro inter dictas turres quasi quedam imago hominis stantis, sinistra manu quasi tubam in ore et alia dextra manu quasi lapidem ad latus dextrum tenentis apparebatur, et supra predictam tubam, precise ante caput eiusdem ymaginis, stella sculpta continebatur. In circumferencia vero dicti sigilli circulariter hec littere in gramatica legi videbantur: "Sigillum civitatis Kalis"5.
Post quarumquidem litterarum seu privilegiorum exhibicionem et presentacionem providus vir, dominus Mathias Maczuda consul civitatis Kalisiensis6 tanquam procurator et procuratorio providorum virorum, dominorum proconsulis et consulum Kalisiensium suoque nominibus, de cuius procuracionis mandato nobis constabat atque constat, ne dicte littere seu privilegia vetustate earum corrumpantur, aut aliquo casu infortuito deperdantur, nobis cum instancia debita suplicavit, quatinus ipsas litteras seu privilegia exemplari, transumi et in publicam formam redigi mandaremus, interpositis ad hac nostris ordinaria auctoritate et decreto. Nos itaque prescriptis litteris visis et sigillis ipsis subappendentibus diligenter conspectis ac eisdem sigillis, cuius esse dicuntur compertis, peticionem predicti domini Mathie Maczuda consulis, iuri utpote et racioni consonam attendentes quodque iusta petentibus non est denegandus assensus, predictas litteras seu privilegia per Petrum notarium publicum nostrumque et causarum coram nobis scribam infrascriptum11 exemplari, transumi ac in formam publicam redigi, nichil addendo, nichil minuendo, quod sensum mutaret vel variaret intellectum, mandavimus sicque transsumptis nostram auctoritatem ordinariam interposuimus et interponimus ac decretum, volentes et per scripta decernentes, quod eisdem litteris transsumptis in iudicio de et extra stetur, credetur fidesque plenaria adhybeatur ac se littere originales apparerent. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras seu presens transsumptum scribi et publicari nostrique officialatus sigilli, quo ad causas utimur, appensione iussimus communiri. Actum et datum in Kalis in curia archiepiscopali die vicesima prima mensis Iulii anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo nono, indicione secunda, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno nono, hora quasi terciarum, presentibus honorabili et discretis ac providis viris, dominis Mathia canonico Poznaniensi et plebano in Tlokina ecclesiarum7, Alberto de Wydawa notario publico8, Alberto de Modla campanatore ad Sanctam Mariam9, Mathia Corczak10 et Petro familiaribus proconsulis et consulum Kalisiensium10, testibus ad premissa.
[Z. N.] Et ego Petrus Martini de Michalowo clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius11 et causarum coram prefato honorabili viro, domino Simone canonico et officiali Kalisiensi scriba, quia predictarum litterarum exhibicioni, presentacioni et earundem in hanc publicam formam redigi peticioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo predictarum litterarum seu privilegiorum transsumptum de verbo ad verbum, nichil addendo, nichil minuendo aut mutando, quod facti mutaret substanciam aut variaret intellectum fideliter manu propria scripsi, subscripsi et publicavi et signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli officialatus eiusdem domini Simonis officialis Kalisiensis de suo speciali mandato comuniri in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał wysokości 15 wierszy Or.
bpoprawiane Or.
1Szymon ze Stawu, zob. wyżej, nr 1474/6.
2Wikariusz Maciej nie zidentyfikowany; może ident. z wyst. 1439 (KDW V nr 633).
3Wikariusz Mikołaj nie zidentyfikowany.
4Pieczęć arcybiskupa Jana Suchywilka opisana także w innej kopii dok. z 1379 r. (KDW III nr 1769, wstęp), najpewniej ident. jak opisana przez wydawcę KDW III nr 1787 oryginalna pieczęć zachowana przy innym dok. tegoż wystawcy.
5Pieczęć miasta Kalisza jak KDW IV tabl. LVIII.
6Maciej Maczuda, zob. wyżej, nr 1413/2.
7Tłokinia, wieś par. tuż na wsch. od Kalisza. Maciej, w 1436 r. kanonik kruszwicki (KDW V nr 574), jako kanonik pozn. i pleban w T. wyst. jeszcze 1443 (Łaski, Liber beneficiorum II s. 66), zapewne ident. z którymś z kilku wyst. wówczas kanoników pozn. (z Koła?, z Modliszewa?, z Tarnowa?).
8Wojciech syn Bartłomieja z Widawy (w Sieradzkiem) student UJ 1433, dopuszczony do notariatu publicznego w Gnieźnie 1438 (Not. nr 10).
9Modła, zapewne M. par. Chlewo w Kaliskiem (Koz. 5 s. 42), siedziba drobnej szlachty podkaliskiej. Dzwonnik Wojciech nie zidentyfikowany.
10Maciej Korczak jako służebnik miasta wyst. także 1442 (niżej, nr 1592/3). Piotr nie zidentyfikowany.
11Piotr syn Marcina z Michałowa (par. Opatówek) dopuszczony do notariatu publicznego w Gnieźnie 1437 (Not. nr 554), wyst. także 1439 (KDW V nr 609, 611) i 1446 (mat. KDW).


Dokument Nr 1477
Biecz, 9 września 1439
Król Władysław III nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Poznań Z. 14, k. 43v. Wpis 8 marca 1440; 2. Tamże, Kościan Z. 12, k. 126. Wpis 15 marca 1440.

Wladislausa Dei gracia rex Polonie etc. Palatinis, castellanis, capitaneis, iudicibus, subiudicibus ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris Poznanie et in Costen presidentibus eorumque camerariis, fidelibus nostris dilectisb, graciam nostramc et omne bonum. Magnifici, nobiles et strennui, fideles dilecti! Ex verbis reverendi patris, domini Andree episcopi Poznaniensis1 sincere dilecti, didicimus, quomodo antecessor suus2 adeo in rebus et causis negligens fuit, quod bona mense sue episcopalis per negligenciam suam plurima receperunt dampna, et nonnulli termini, tam per nobiles, quam eciam cives, et signanter super advocacia in Dolsko3, et debitis sunt attemptati, qui ecclesiam Poznaniensem, episcopum suum Andream modernum et bona mense sue gravare videntur supra modum. Expedit igitur, ut de meritis harum causarum soli expergiscamur et pro tanto vobis presentibus stricte precipimus, quatenus d-e
omnes has
causas iudicare nulla debeatis racione, sed eas cum earum toto effectu usque ad nostrum proximum Poznaniam adventum4 suspendatis. Alioquin, si quid contra ipsum per vos fuerit in premissis attemptatum, id cassum irritumquef presentibus decernimus et inane. Datum in Byecz feria quarta proxima post festum Nativitatis Sancte Marie anno Domini Mmo etc. XXX nono5.
g-h
Relacio magnifici Petri Woda de Schczekoczini R(egni) P(olonie) vicecancellarii
6.
aVladislaus Kop. 1
bbrak Kop. 1
cregiam Kop. 1
d-ehas omnes Kop. 1
fnastępuje et Kop. 2
g-hbrak Kop. 1
1Andrzej z Bnina, zob. wyżej, nr 1447/7.
2Chodzi tu o biskupa Stanisława Ciołka, zm. 1437.
3Dolsk miasto biskupa pozn. w powiecie kościańskim.
4Władysław III nigdy nie zdołał przyjechać do Wielkopolski.
5Pobyt w podkarpackim Bieczu potwierdzony itinerarium królewskim.
6Piotr Woda, zob. wyżej, nr 1462/13.


Dokument Nr 1478
Nowy Korczyn, 17 września 1439
Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Mosinie z przyległościami kasztelanowi gnieźnieńskiemu Piotrowi Bnińskiemu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. nr 382. Pergamin 328 x 179-190 + 60-66 mm, dobrze zachowany, skasowany. Na pasku pergaminowym pieczęć wystawcy w czerwonym wosku dobrze zachowana (jak Gumowski, Pieczęcie, nr 24), brzegi poobłamywane. Na odwrocie: Posnaniensi et Costensi (XV/XVI w.), sygnatury i informacje o treści (XVI i XVII w.).
Wyd.: KPol. I, nr 179 (wg Or.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps suppremus et heres Russie etc., significamus tenore presencium, / quibus expedit universis, quomodo attendentes grate fidelitatis studiosa obsequia, quibus magnificus Petrus / de Bnin castellanus Gneznensis1 magestati nostre complacuit et in futurum aucto fidelitatis studio prestancius poterit / complacere, horum intuitu cupientes ipsum graciarum nostrarum prosequi favoribus et ad obsequia nostra continuo reddere promciorem, sibi ina et super opido Mossina2 villisque Pozegowo3, Schovynyecz4, Crosno5 Zabnoque6 in districtibus Poznaniensi et Costensi sitis, centum marcas monethe et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos marcam in quamlibet computando, dedimus, donavimus et tenore presencium damus et donamus, inscribimus et largimur per ipsum Petrum et ipsius legittimos successores tenendas, habendas, utifruendas et pacifice ac quiete in predictis centum marcis possidendas, cum omnibus et singulis fructibus, censibus, redditibus, proventibus et utilitatibus, agris, pratis, campis, pascuis, silvis, borris, nemoribus, gaiis, mericis, rubis, rubetis, fluviis, rivis, lacubus, piscinis, aquis, molendinis, emolimentis, appendiis ac obvencionibus universis tamdiu, quousque sibi aut successoribus suis legittimis per nos aut successores nostros predicte centum marce fuerint persolute integraliter et ex toto, quibus exolutis possesio opidi et villarum predictarum ad nos et ad successores nostros reddibit et devolvetur. Stacionibus tamen et iuribus nostris regalibus in omnibus semper salvis. Harum testimonio literarum, quibus sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum in Noua Ciuitate alias Corczyn feria quinta in die sancti Lamperti anno Domini millesimo CCCCo tricesimo nono7.
Ad relacionem magnifici Petri de Sczekocin Regni Polonie vicecancellarii8.
anadpisane innym atramentem Or.
1Piotr z Bnina, zob. wyżej, nr 1423/4.
2Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania i należące do tenuty mosińskiej wsie Pożegowo, Sowiniec, Krosna, Żabno. O innych zapisach dla Bnińskich zob. GStar. s. 51.
3Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania i należące do tenuty mosińskiej wsie Pożegowo, Sowiniec, Krosna, Żabno. O innych zapisach dla Bnińskich zob. GStar. s. 51.
4Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania i należące do tenuty mosińskiej wsie Pożegowo, Sowiniec, Krosna, Żabno. O innych zapisach dla Bnińskich zob. GStar. s. 51.
5Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania i należące do tenuty mosińskiej wsie Pożegowo, Sowiniec, Krosna, Żabno. O innych zapisach dla Bnińskich zob. GStar. s. 51.
6Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania i należące do tenuty mosińskiej wsie Pożegowo, Sowiniec, Krosna, Żabno. O innych zapisach dla Bnińskich zob. GStar. s. 51.
7Pobyt w Nowym Mieście Korczynie potwierdzony itinerarium królewskim.
8Piotr Woda ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1462/13.


Dokument Nr 1479
Wąchock, 21 września 1439
Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na wsiach Tuleja i Pietrzyków Stanisławowi Czarnemu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 374. Pergamin 315 x 125 + 47 mm, skasowany. Pasek pergaminowy do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XV-XVII w.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lythwanieque princeps supremus et heres Russie etc., significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo / nobili Stanislao dicto Czarni1 pro serviciis suis Bohemicalibus, que anno preterito pro nostro et germani nostri, domini Kazimiri honore et / profectu fecit2, centum marcas monete et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, remansimus / obligati, de quibusquidem centum marcis prefatum Stanislaum volentes reddere cerciorem, sibi prefatas centum marcas monete et numeri premissorum in et super Petrzikow3 et Tuleya in Maiori Polonia et districtu Pysdrzensi sitis, villis nostris4, demonstramus, assignamus et inscribimus, per ipsum Stanislaum et ipsius legittimos successores tenendas, habendas, utifruendas et pacifice ac quiete in predictis centum marcis possidendas, cum omnibus et singulis utilitatibus, fructibus, redditibus, censibus, agris, pratis, campis, pascuis, silwis, mericis, gaiis, borris, nemoribus, rubis, rubetis, fluviis, rivis, aquis, lacubus, piscinis, piscaturis, molendinis, emolimentis, coherenciis, appendiis ac obvencionibus universis, tamdiu, quousque per nos aut successores nostros sibi aut suis successoribus legittimis prefate centum marce fuerint persolute integraliter et ex toto, quibus exsolutis possessio villarum predictarum ad nos et successores nostros reddibit et revertetur pleno iure. Iuribus tamen et stacionibus nostris regalibus in omnibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum in Wachoczsko feria secunda ipso die sancti Mathei Ewangeliste anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo nono5.
Dominus rex per Johannem Sprowsky notarium6.
1Stanisław Czarny, bliżej nie znany, zapisy na Pietrzykowie i Tulei musiał mieć już wcześniej, bowiem pisał się z P. już jako uczestnik konfederacji Spytka z Melsztyna, której akt podpisał jako ostatni, tuż obok Piotra Polaka z Lichwina (Epist. II, s. 390). Dalsze zapisy otrzymał w 1440 r. (niżej, nr 1520, 1521, 1532). Być może był zarządcą tenuty pyzdrskiej z ramienia podskarbiego Andrzeja z Lubina; wyst. tu jeszcze 1444 r. (Acta capitulorum II nr 1184).
2Kazimierz Jagiellończyk, młodszy syn Władysława Jagiełły, wyprawiał się na czeski Śląsk jesienią 1438, po wybraniu go na tron czeski. Może tu jednak chodzić o odbyte już latem ekspedycje polskich oddziałów, por. o nich R. Heck, Tabor a kandydatura jagiellońska w Czechach, Wrocław 1964, s. 122 n.
3Pietrzyków i Tuleja (wieś dziś nie istniejąca), wsie królewskie par. Szamarzewo, na pn.-wsch. od Pyzdr (Koz. 5 s. 151, 3 s. 341), zastawiane przeważnie łącznie.
4Pietrzyków i Tuleja (wieś dziś nie istniejąca), wsie królewskie par. Szamarzewo, na pn.-wsch. od Pyzdr (Koz. 5 s. 151, 3 s. 341), zastawiane przeważnie łącznie.
5Pobyt króla w opactwie cysterskim w Wąchocku (Radomskie) zgodny z jego itinerarium.
6Jan Odrowąż, syn Jana ze Sprowy (w Krakowskiem) notariusz i sekretarz królewski 1423-44, potem arcybiskup gnieźnieński 1453, zm. 1464 (PSB X s. 479; KDW IX nr 1365/4).


Dokument Nr 1480
Opatówek, 9 października 1439
Arcybiskup gnieźnieński odnawia Wawrzyńcowi sołtysowi w Godzieszach Małych dokument dotyczący tamtejszego sołectwa.
Kop.: Gniezno, AAG, ACap. B 6 (Liber privilegiorum capituli Gnesn. z XVI w.), k. 83v-84v.
Wzmianka: Wizytacje, s. 414.

In nomine Domini amen. Ne gestarum rerum memoria processu temporis deducatur in oblivionis abissum sapientum, decrevit auctoritas facta hominum scripture testimonio cum annotacione testium posterorum noticie commendata. Proinde nos Vincencius Dei gracia sancte eclesie Gneznensis archiepiscopus et primas notificamus, quibus expedit universis, tam presentibus, quam futuris, presencium noticiam habituris, quod in nostri presencia personaliter constitutus providus Laurencius scultetus de [k. 84] Gosdzyeszew1 exposuit suum privilegium, quod habuit super dictam suam sculteciam in Gosdzyeszew casu fortuito perdidisse, cuius copiam allegabat in nostris regestris advocatorum haberi, supplicans debita cum instancia, quatinus iuxta prioris privilegii tenorem aliud sibi dare dignaremur. Cuiusquidem privilegii rescriptum in nostris regestris comperimus huiusmodi sub tenore:
[następuje dok. Stefana i Janusza dziedziców Sośnicy z daty: Kalisz, 6 lutego 1346 - KDW VI nr 140].
Nos igitur Vincencius archiepiscopus Gneznensis et primas prefatus, attendentes predicti Laurencii sculteti in Gosdzieschew fidelia, quibus nobis et predecessori ac eclesie nostris placere meruit, servicia et in futurum aucto fidelitatis studio prestancius poterit complacere, dictum suum privilegium super advocacia in Gosdzyeschewo de consensu venerabilium fratrum nostrorum capituli Gneznensis innovavimus, confirmavimus, gratificavimus et approbavimus ac presentis scripti patrocinio cum omnibus punctis et clausulis in dicto suo privilegio descriptis innovamus, confirmamus, ratificamus [k. 84v] et approbamus perpetuo duraturum. In cuius rei testimonium sigillum nostrum et capituli nostri Gneznensis predicti presentibus sunt subappensa. Actum et datum in Opatow2 feria sexta proxima post festum sancti Francisci Confessoris gloriosi anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo nono, presentibus venerabili et honorabilibus viris, dominis magistro Thoma de Strzampino decretorum doctore, canonico Gneznensi3, Derslao de Graboszevo in Crobya, tenutario Opathoviensi4, Bronyssio de Laskownycza in Ludomye5 et Martino de Tharnow in Parzno rectoribus eclesiarum parrochialium6, testibus circa premissa. Transivit per manus Jo(hannis) cancellarii etc.7
1Godziesze Małe, wieś par. na pd. od Kalisza (Koz. 4 s. 237). Sołtys Wawrzyniec skądinąd nie znany. O sołectwie zob. też Wizytacje, s. 413.
2Opatówek, miasto arcybisskupa gnieźn. w Kaliskiem.
3Tomasz Strzępiński, zob. wyżej, nr 1388/9.
4Dziersław z Graboszewa, zob. wyżej, nr 1407/11.
5Ludomy (Ludomie), wieś par. na pn. od Obornik (Koz. 2 s. 407). Pleban Bronisz z Laskownicy (par. Grylewo, na pd.-zach. od Gołańczy) wyst. już 1429 (Poznań, AAP, CP 14 s. 617), w otoczeniu arcybiskupa także 1440 (niżej, nr 1495/11, 1507/6), pleban w Górze koło Żnina 1443 (KDW V nr 698), w Ryczywole 1445 (KDW mat.: 22 kwietnia 1445, 13 października 1446), zapewne ident. z plebanem w Chełmcach 1441 (niżej, nr 1563/7).
6Parzno, wieś par. arcybiskupów gnieźn. w powiecie piotrkowskim. Marcin z Tarnowa (którego?) zapewne ident. ze studentem UJ 1418, wikariuszem w katedrze pozn. 1430, kanonikiem wieluńskim 1440, nazwanym 1447 wikariuszem wieluńskim i łęcz. (KDW IX nr 1238/9), w otoczeniu arcybiskupa przebywał w Opatówku również 1440 (niżej, nr 1495/10).
7Jan z Kozichbród, zob. wyżej, nr 1407/6.


Dokument Nr 1481
Ląd, 9 października 1439
Opat klasztoru cystersów w Lądzie przyjmuje precentora mansjonarzy kaliskich Andrzeja Renis do swej wspólnoty mszalnej.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 908. Tytuł: Litera fraternitatis domini precentoris.

Universis sancte matris ecclesie katholice filiis, quorum dileccionibus presentium tenor fuerit presentatus, frater Richardus abbas monasterii Landensis1 totusque conventus ordinis Cisterciensis Gneznensis diocesis cum subscriptorum noticia orationes in Domino salutares, quamvis caritatis stimulus, quo universos christifideles zelo pye affeccionis intuemur exigit, ut opera religionis, que per nos divina bonitas dignatur perficere, omnibus communicemus, specialius tamen hii, qui singulari devocionis affectu erga nos nostrosque amplioris caritatis gestant incrementum, nostrorum operum participacionem se reddunt dignos provide devocionis ardore honesti magneque discrecionis viri, domini Andree Renis arcium baccalarii, precentoris mansionarie collegiate ecclesie Sancte Marie in Calis et altariste excitati2, quem erganos dinoscitur habere, ipsum in nostram, veram recepimus et tenore presencium recipimus fraternitatem omnium missarum, vigiliarum, ieiuniorum, oracionum ceterarumque religiosarum accionum, quarum unus in nostro cenobio habetur oculte vel manifeste, diebus et noctibus ipsum participem facientes, tam in vita, quam in morte. Et postquam divina vocante clemencia predictum dominum Andream ab hac vita migrare seu decedere contigerit, in amplioris remedii emolimentum anime sue speciales quedam oraciones erunt faciende, absolvendus insuper a capitulo nostro ad instar unius fratris domus nostre professi. Harum quibus sigilla nostri cenobii, abbacialis videlicet et conventus, in literarum roboracionem sunt appensa. Datum in nostro predicto Landensi monasterio anno Domini Mo CCCCo XXXIX ipso die beatorum Dionisii Sociorumque eius.
1Opat lędzki Ryszard być może ident. z plebanem i klucznikiem tamże 1435 (wyżej, nr 1383/7). Opatem mógł być pomiędzy 1437 a 1441 r. (MPH V s. 471).
2Andrzej Renis, zob. wyżej, nr 1474/3. Nie notują go obituarze lędzkie (MPH V).


Dokument Nr 1482
Kościan, 5 listopada 1439
Pozew sądu ziemskiego kościańskiego dla Andrzeja i Wojsława Gryżyńskich.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 12, s. 322. Wpis 26 marca 1443 (wg Or.?).

Stanislaus de Ostrorog subdapifer Kalisiensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 nobilibus Andree et Voyslao de Grizyna2 et de omnibus bonis vestris, que habetis in districtu Costinensi, mandamus, quatenus in terminis particularibus in Costen proxime celebrandis iudicio in regali compareatis nobili Andree Jaschcowsky3 pro equali divisione villarum, videlicet Wloschacowicze4, Cola5, Wirzchoye6, Brenno utrumque Maius et Minus7, Grothnyky8, Charbyelino9, Bukowecz utrumque Maius et Minus10, Lipno11 Dluszyna12, Machczino13, Crzemyenewo14, Drobnyno15, Boyanicza16, medietate Gorzicze Maioris17 et medietate Minoris Borowo18 et pro molendinis et lacubus, piscinis, riwlis et pro omnibus bonis ad easdem hereditates spectantibus, ut vos secum eadem bona hereditaria et omnia suprascripta divideretis equali divisione, quia ipse ad predictas hereditates et ad bona ita bonum ius habet, sicut et vos post patruum germanum ipsius et vestrum, dominum Przybislaum Grizinsky19, et in ista bona vos iniecistis se existentes tutores sui et quando ipse etatem non habuit et ipse omnia facere opportuit, que vos sibi fecistis tamquam tutores ipsius et vos tenetis bona, ad que bona ipse ita bonum ius habet, sicut et vos. Et ex quo iam exivit de manibus vestris, tunc citat vos, ut sibi suam partem divisionis daretis, quam tenetis post patruum suum, ad que ipse ita bonum ius habet, sicut et vos. De iusticia iudicialiter responsuri. Datum Costen feria quinta proxima post festum Omnium Sanctorum anno Domini Mo CCCCo XXXo nono.
1Stanisław z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1451/8. Pozwy sądów ziemskich w Wielkopolsce wychodziły w tym czasie pod tytułem starosty generalnego.
2Gryżyna, wieś par. na pd.-zach. od Kościana. Andrzej syn Jana wyst. 1428-50, jego brat Wojsław - 1428-59 (SHGPoz. I).
3Jaszkowo, wieś par. nad Wartą, na pn.-zach. od Śremu. Andrzej Borek, syn Wyszaka z J. i Gryżyny, wyst. 1430-66 (SHGPoz. II).
4Włoszakowice, wieś par. na pd.-zach. od Śmigla (Koz. 3 s. 402).
5Koła par. Włoszakowice, na pd.-zach. od Śmigla (SHGPoz. II).
6Wierzchuje, osada dziś nie znana koło Brenna (Koz. 8 s. 131).
7Brenno Wielkie i Małe to najpewniej wieś par. Brenno na pn.-zach. od Przemętu oraz tuż obok położone Miastko czyli miasto Brenno. O nich SHGPoz. I. Zob. też przypis następny.
8Grotniki na pn.-wsch. od Brenna (SHGPoz. I s. 696 - tu wskutek mylnie położonego przecinka w niniejszym dok. powstało mylne pojęcie Grotnik Wielkich i Małych, zamiast Wielkiego i małego Brenna - zob. przypis poprzedni).
9Charbielin oraz Bukowiec Wielki i Mały, wsie na pd.-wsch. od Przemętu (SHGPoz. I).
10Charbielin oraz Bukowiec Wielki i Mały, wsie na pd.-wsch. od Przemętu (SHGPoz. I).
11Lipno, wieś par. na pn. od Leszna (SHGPoz. II).
12Dłużyna, wieś par. na pd.-zach. od Śmigla (SHGPoz. I).
13Machcin par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla (SHGPoz. III s. 71-72).
14Krzemieniewo par. Oporowo, na pn.-wsch. od Ponieca (SHGPoz. II)
15Drobnin par. Świerczyna, na pn. od Ponieca (SHGPoz. I).
16Bojanice, wieś par. na wsch. od Osiecznej (ib.).
17Gorzyce par. Czempiń, na pn. od Czempinia (ib.).
18Borówko, wieś par. na pd.-wsch. od Czempinia (ib.).
19Przybysław z Gryżyny (jak wyżej, przypis 2), stolnik pozn. 1416-32, zm. 1432-34 (SHGPoz. I s. 705-708).


Dokument Nr 1483
Nidom, 8 grudnia 1439
Wymienieni dziedzice Strzyżewa prezentują Bodzętę z Jankowa na plebana w Strzyżewie.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 348. Tytuł: Tenor alterius presentacionis.
Uw.:W tej samej sprawie zob. niżej, dok. nr 1487 i 1488.

Reverendissimo in Christo patri et domino, domino Vincencio etc.1 Johannes Pauli de Strzezewo2, Barthosius de Galompky3, Mathias et Dobeslaus de altera Strzezewo4 subi(e)ctam obedienciam, reverencia cum totali. Reverendissime pater et domine graciosissime! Quia vaccante ecclesia parrochiali in Strzezewo per mortem et obitum olim domini Stanislai de Rudzicza ipsius ecclesie ultimi et inmediati rectoris5, cuius ius patronatus ad nos dinoscitur pertinere et spectare, vestre igitur r(everendissime) p(aternitati) honorabilem dominum Bodzetam Dobeslai de Nankowo presbiterum vestre Gneznensis diocesis6 duximus presentandum ad eandem et presentamus per presentes cum affectu. Pro eo et cum eo v(estre) r(everendissime) p(aternitati) humiliter supplicando, quatenus ipsum ad eandem ecclesiam instituere et investire dignemini graciose, curam animarum ac regimen temporalium sibi in eadem comittentes premium ab Altissimo recepturi. Datum in Nydom7 ipso die Concepcionis gloriose Virginis Marie anno Domini Mo CCCCo XXXIX. In cuius rei testimonium sigill(a) [...a].
adalszego ciągu brak Kop.
1Wincenty Kot z Dębna arcybiskup gnieźn.
2Strzyżewo Kościelne (Strzeżewo), wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 5 s. 361) i położone obok niego S. Paczkowe (Paskowe). Patronimicum Jana może wskazywać, że pochodził on ze S. Paskowego.
3Gołąbki par. Strzyżewo Kościelne, na pn. od S. Paczkowego (Koz. 4 s. 242). Bartosz skądinąd nie znany.
4Maciej i Dobiesław być może ze Strzyżewa Smykowego, leżącego pomiędzy S. Kościelnym a Paczkowym.
5Stanisław z Rudzicy, zob. wyżej, nr 1472/4.
6Jankowo Dolne (Ninkowo, Niankowo), wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 5 s. 62). Bodzęta syn podsędka kal. Dobiesława z J., także z Nidomia, zob. wyżej, nr 1407/9.
7Nidom par. Pawłowo, na pn.-wsch. od Czerniejewa (Koz. I s. 190, 5 s. 66, 7 s. 364); należał wtedy do brata postulata, Piotra (zob. niżej, nr 1538/1).


Dokument Nr 1484
Kazimierz, 13 grudnia 1439
Prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie ustala obowiązki Macieja młynarza młyna koło Kazimierza.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. nr 77. Pergamin 283 x 193 mm, zakładka obcięta. Dziury po dwu sznurach do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 8, 31; informacje o treści (XV-XVIII w.).

aIn nomine Domini amen. Quia cunctorum perit memoria, nisi litterarum testimonio roborentur, proinde nos / Peregrinus providencia divina prepositus monasterii Trzemeschnensis1 cum suo conventu canonicorum regularium notum / facimus universis, presentibus et futuris, quomodo molandinum in fluvio nostro Lupczina2 construentes, vocavimus labo/riosum virum Mathiam2, cui dicti molendini terciam partem donavimus et suis legittimis successoribus hereditarie possidendam, vendendam, donandam, commutandam et ad suos usus convertendam, ex eo, quia receptis tribus marcis minus fertone, recessit perpetualiter a iure molendini novi in fluvio Nir iuxta opidum nostrum Kazimirzs3 per nos constructi, ita tamen, ut de nominato nostro molendino Lupczina ex omni frumento nos duas, ipse terciam habeat mensuram, item ipse unum denarium, nos duos ad lapides molares tenebitur reponere et eosdem cum nostris kmethonibus propriis inpensisque ad se conducere. Similiter ferramenta acuere et aptare nos duabus partibus excedendo. Item nos duos, ipse unum porcos saginare. Item terciam partem aggeris et omnia pauca inpedimenta tenebitur reformare. Violenciam autem aquarum aggerem destruencium omnes nostri homines, tam civitatis, quam villarum tenebuntur reformare. Item more aliorum molendinatorum in terra Lanciciensi sitorum sine voluntate nostra et scitu, non alteri vendat, nisi utili et fideli, quem inter tres eligere possumus pociorem. Item nominatus Mathias et sui successores tenebuntur in curia nostra labores breves, ut reformaciones tectorum stillancium, hostiorum, mensarum, scampnorum, quociens fuerint requisiti, ad magnos autem et longos non tenebuntur. In quorum fidem et testimonium sigilla nostrum et capituli nostri presentibus sunt appensa. Datum et actum in curia nostra nominati Kazimirzs3 die dominica in festo sancte Lucie sub anno nativitatis Domini millesimo quadringentesimo tricesimo nono, presentibus honorabilibus et religiosis viris, dominis Andrea et Nicolao Trzemesnensibus canonicis4, item nobilibus et generosis Jacobo de Czyenya5, Nicolao de Rosdzicze6 et Nicolao deb Pyaskow7, item providis civibus Michaele proconsule, Nicolao Szivocha, Albertoc Sekman8 et aliis fidedignis, testibus circa premissa sollempniter acta in curia nominati nostri opidi Kazimirzs.
ainicjał wysokości 10 wierszy Or.
bnastępuje Pa, podkropkowane na znak skreślenia Or.
cnastępuje Sekl, podkropkowane, j. w., Or.
1Pielgrzym z Łaska prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 1395/1.
2Lubzina, prawy dopływ Neru (Zajączkowscy, Materiały I, s. 169). Młynarz nie zidentyfikowany, podobnie nazwa młyna, który leżał w pobliżu Kazimierza.
3Ner, prawy dopływ Warty i położone nad nim miasto Kazimierz, własność klasztoru trzemeszeńskiego, por. KDW IX nr 1285, 1286.
4Kanonicy trzemeszeńscy Andrzej i Mikołaj trudni do identyfikacji.
5Jakub z Cieni, zob. wyżej, nr 1409/10, gdzie występuje również w otoczeniu prepozyta trzemeszeńskiego.
6Rozdzice (Różyce) par. Leźnica Wielka, na pd. od Łęczycy (Koz. 7 s. 77-78; Zajączkowscy, Materiały II, s. 76-77). Mikołaj skądinąd nie znany.
7Mikołaj z Piaskowa zob. wyżej, nr 1426/4.
8Mieszczanie Kazimierza nie zidentyfikowani.


Dokument Nr 1485
Kościan, 13 grudnia 1439
Władze miasta Kościana zaświadczają, że mieszczanin kościański Jan Adam zapisał czynsz na rzecz altarii w kościele parafialnym w Kościanie.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 32 (Kościan - kościół parafialny A 2). Pergamin 275 x 160 + 17 mm, zetlały, podarty, pismo miejscami nieczytelne. Nacięcie po pasku do przywieszenia jednej pieczęci.

Nos iurati infrascripti [civitatis Costena] Nicolaus Czewszeler preconsul1, Nicolaus Adam, Johannes Bawsmanb, Albertus, / Nicolaus, Petrus Herman, Math[ias Zygandaa] Paulus Welker et Nicolaus Gernegros consules2, significamus tenore presencium, / universis et singulis, presentem li[teram inspecc]turis vel lecturis, quia coram nobis pleno in consulatu residentibus, constitutus / personaliter providus Johannes [Adamc] concivis3 libero arbitrio et animo bene deliberato recognovit, quod ipse in et super sua domo in Textorum pla[tea...ex oppd]osito Grasim et circa Michaelem Scholcz, ut itur ad Nowam Valvam sita4, et in et super omnibus suis bonis [.....e] que habet et adhuc est habiturus. Alteram dimidiam marcam latorum grossorum annui census pro de[.....e] grossorum Pragensium monete et numeri Polonicalis consweti, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam [computando, in vim reempcionia]s rite et racionabiliter vendidit scientifico ac illuminato viro, magistro Nicolao Heschen5 p[...grd]ossorum. Quod altare providus Petrus Szenker noster concivis6 sibi fundavit et easdem decem et [....ale]tari imperpetuum condonavit. Quemquidem censum debet annuatim solvere et dare super festum [...singud]lis annis improtracte absque omni impedimento, interdicto et aresto cuiuslibet persone, tam spiritualis iudicii, qua[m secularis, ita tama]en, quod istius census reempcio et liberacio pro totidem expressis pecuniis monete, numeri et ponderis super suprad[....e] ad prefati duntaxat Johannis Adam et suorum successorum voluntatem prestabit. Eciam si predictus Johan[nes Adam eta] sui legitimi successores dictos census ad predictam diem in tempore non daret, extunc nos consules aut nostri [successores...f] ad id facere debemus iuxta, quantum statutum nostre civitatis edicit. Ibidem steterunt providi et honesti Nicolaus [....g]ctus, censuratus Michael Adam noster concivis7 et Johannes Adam deh Poczlaw8 et fideiusserunt [manuc] coniuncta et indivisa pro dictis principalibus pecuniis et pro censibus circa ipsorum bona hereditaria et omnia bona mobilia et immobilia, que habent vel habituri fuerint in civitate aut extra civitatem, sic quod si aliquod in bonis dicti Johannis et Adam deficeret, hoc ipsi suis propriis bonis debent adimplere, isto nichilominus adiuncto, quod dum prenominatus Johannes Adam aut sui successores predictum censum redimere vel liberare voluerit, hoc fieri debet duobus mensibus a[ntec] diem census, omnibus iuribus nostre civitatis semper salvis. In cuius rei testimonium sigillum nostre civitatis presenti litere iussimus subappendi. Actum et datum in Costen die dominica ipsa die sancte Lucie Virginis gloriose sub anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo nono.
adziura Or.; tekst na podstawie formularza dokumentu rady Kościana z 28 czerwca 1441, zob. niżej, nr 1551
btekst zatarty Or.; odczyt niepewny
cdziura Or.
ddziura długości dwóch wyrazów Or.
edziura długości kilku wyrazów Or.
fdziura długości kilku wyrazów Or.; por. niżej formularz dokumentu nr 1551
gdziura długości kilku wyrazów, a następnie jeden wyraz zatarty Or.
hwyraz powtórzony Or.
1Mikołaj Czewscheler, zob. wyżej, nr 1400/1.
2Rajcy kościańscy Mikołaj Adam wyst. 1439-51, Jan Bawsman, Wojciech i Mikołaj nie zidentyfikowani, Piotr Herman znany w latach 1427-70, Maciej Zyganda - 1439-63, Paweł Welker skądinąd nie znany, wreszcie Mikołaj Gernegros, może ident. z Mikołajem Berngrab, był rajcą także 1447 (SHGPoz. II s. 352 n.).
3Jan Adam, ze znanej rodziny kościańskiej, wyst. także 1455 (tamże, s. 354).
4O lokalizacji domu SHGPoz. II s. 354.
5Mikołaj Hesken syn Pawła mieszczanina z Kościana, student UJ 1434, mgr 1439, pisarz konsystorza pozn. 1444, altarysta kościański (tutaj, niewiadomej altarii) i pozn., potem wikariusz generalny i oficjał pozn. 1449-50, kanonik kapituły NMPanny w Poznaniu 1452, kanonik i dziekan kapituły średzkiej, kanonik katedralny pozn. 1454, dr praw 1455, zm. 1485 (WSB s. 252-253).
6Piotr i jego altaria nie zidentyfikowane.
7Michał Adam wyst. 1430-51 (SHGPoz. II s. 353-354).
8Jan Adam chyba różny od poprzedniego, Poczlaw nie zidentyfikowany, chyba nie chodzi tu o Nacław pod Kościanem; por. też z tajemniczym Pęcławiem pod Poznaniem, wymienionym tylko w dokumencie lokacyjnym Poznania (KDW I nr 321).


Dokument Nr 1486
Poznań, 26 grudnia 1439
I. N. Mieszczka poznańska Elżbieta Białowąsowa ustanawia swoim spadkobiercą poznańskiego altarystę Jana (Janika).
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 38, k. 115-115v. Wpis 30 grudnia 1457.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo tricesimo nono, indiccione secunda, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Eugenii divina providencia pape quarti anno ipsius nono, die Saturni vicesima sexta mensis Decembris, hora vesperorum vel quasi, in stuba domus habitacionis honeste domine Elizabeth Byolowanschowa in platea Aquatica civitatis Poznaniensis site1, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum et rogatorum presencia, constituta personaliter predicta domina Elizabeth Byalowanschowa civis Poznaniensis, sana mente pariter et corpore, non compulsa, non coacta neque aliquo errore devio seducta et circumventa, sed sponte et voluntarie deliberacione matura intra se prehabita, ne post mortem suam aliqua iurgia, contenciones et rixe inter amicos, fratres, sorores, consangwineos, nepotes et neptes et quoscumque alios propinquos ipsius super bonis per ipsam de(re)linquendis in anime ipsius detrimentum oriantur et fiant, omnia bona sua, tam mobilia, quam immobilia, videlicet pecunias, census et quascumque alias res parafarnales in auro et argento, quibusqumque nominibus censeantur, necnon domum in platea Aquatica in civitate Poznaniensi et alibi consistentem post mortem dive recordacionis Stephani mariti sui1 et ipsius Elizabeth relinquendas et relictas, honorabili viro, domino Johanni Alberti alias Janik altariste in ecclesia Poznaniensi2 mota zelo animarum [k. 115v], quem erga prefatum dominum Johannem gerebat et gerit, pye et pure propter Deum donavit donacione inter vivos irrevocabiliter fieri solita et consweta promittens fide bona irrefragabiliter, quod numquam dictam donacionem quoquomodo revocabit, sed pocius ipsam firmam tenebit et servabit. Et primo, siquidem ipsi domino Johanni aput Johannem Roszyntal balistarium3 unam marcam currentis monete emptam pro decem marcis latorum grossorum pro altari in ecclesia Omnium Sanctorum extra muros Poznanienses, quod obtinet ipse dominus Johannes, donavit et assignavit. Item aliam marcam aput eundem Johannem Roszyntal eidem domino Johanni, de qua anniversarium pro anima Stephani et ipsius Elizabeth uxoris post mortem disponet et ordinabit. Item eadem domina Elizabeth quadraginta marcas mediorum grossorum eidem domino Johanni, quas Stanislaus molendinator et Margaretha uxor sua de Bogdanka4 mutuo sibi obligabantur et in testamento per dictam Margaretham facto publice se fatebatur obligari et teneri, donavit repetendas et exigandas. Item aput dominam Srzenyawska contoralem olim Johannis Grabischa civem Poznaniensem5 unam marcam census currentema ipsa domina Elizabeth ipsi domino Johanni similiter donavit ad tempora vite sue, post mortem vero ipsius Elizabeth pro altari domini Theodrici, quod obtinet in ecclesia parrochiali Poznaniensi6, eadem marca convertatur. Item sex marcas currentis monete annui census singulis Quatuor Temporibus, unam marcam cum media in pretorio civitatis Poznaniensis eidem domino Johanni donavit levandas. Item aput Annam Mandra civem Poznaniensem7 unam marcam census currentis monete eidem domino Johanni donavit tollendam. Item aput Stanislaum Byalek penes Nicolaum Curzanthko in platea Wronicensi8 similiter unam marcam eidem domino Johanni donavit. Item aput Michaelem kmethonem in Vinari9 unam sexagenam currentis monete pro quindecim marcis comparatam ipsi domino Johanni ipsa domina Elizabeth donavit, post mortem vero ipsius Elizabeth ille, cui ius quesitum fuerit, levabit et percipiet dictam sexagenam. Item aput Andream lanificem penes murum in platea Wronicensi10 mediam marcam currentis monete singulis Quatuor Temporibus per sex grossos solvib conswetos prefato domino Johanni ipsa domina Elizabeth donavit ad tempora vite ipsius domine Elizabeth percipiendam, ipsa vero decedente is, qui de iure debebit, dictam mediam marcam tollet et levabit. Preterea dicta domina Elizabeth, videns se confectam senio predictam donacionem ratificandam et gratificandam constituit, et ordinavit rite et legittime ac irrevocabiliter, ut prefertur, prefatum dominum Johannem alias Janik altaristam, ut dicitur, suorum omnium bonorum, que nunc possidet, tutorem, gubernatorem et iconomum, tam ipsa vivente, quam de medio sublata, dans et concedens ipsi omnimodam potestatem eadem bona gubernandi, regendi et disponendi, prout sibi melius et utilius videbitur expedire, necnon dicta bona, quibuscumque nominibus censeantur, petendi, exigendi et levandi, postulandi ac recipiendi, de levatisque et perceptis omnes et singulas personas sive quoscumque creditores quittandi, transfundens ipsa domina Elizabeth omne ius et dominium sibi in omnibus bonis quoquomodo compelendo in prefatum dominum Johannem, deinceps omnia et singula non revocatura, que per ipsum dominum Johannem actuve ordinata fuerint in premissis, promittens nichilominus prefata domina Elizabeth michi notario sollemniter stipulanti omnia et singula tenere, rata, grata perpetue et premissa ullo modo contravenire. Super quibus omnibus et singulis premissis prefatus dominus Johannes peciit sibi a me notario publico infrascripto confici et fieri presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, indiccione, pontificatu, die, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem discretis et providis viris Nicolao Przeczslai bacc(alaureo) arcium de Pozn(ania)11, Stanislao de Lekna notario publico12, clericis Gneznensis et Poznaniensis diocesis, Paulo antiquo campanatore13 et Nicolao filio Crczon civibus Poznaniensibus14, testibus circa premissa.
Et ego Johannes Stanislai de Szroda clericus Poznaniensis diocesis, sacra imperiali auctoritate notarius [...c]15
atak Kop., zamiast currentis monete
btak Kop., zapewne zamiast solutam
cdalszego ciągu brak Kop.
1Elżbieta, wdowa po mieszczaninie pozn. Stefanie Białowąsie (wyst. od 1419, KDW VIII nr 865/2) znana już 1419 (ib.), także 1434 (ib. IX nr 1355/4).
2O altaryście pozn. Janie (Janiku) wyst. 1434-42, zob. KDW IX nr 1355/3. Pochodził z pozn. rodziny mieszczańskiej Kurzątków (niżej, przypis 8).
3Jan Rozental kusznik pozn., rajca 1433/34, ławnik 1442/43 (WSvP s. 446), żył jeszcze 1446 (ARP I nr 328).
4Młyn na Bogdance w Poznaniu. Młynarz Stanisław wyst. od 1418 (WSvP s. 105). Żona Małgorzata skądinąd nie znana.
5Mieszczanin pozn. Jan Grabisza nie zidentyfikowany; jego żona z podpoznańskiej Szreniawy?
6Teodor, altarysta w kościele par. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu wyst. od 1436, w 1459 r. nazwany jeszcze najstarszym z tutejszych altarystów (ARP I nr 82, 220, 761, 796, 807).
7Anna Mądra wyst. także 1442 (ib. nr 278).
8Stanisław Białek zapewne ident. ze Stanisławem wyst. 1432 (WSvP s. 277). Mikołaj Kurzątko nie żył już 1449 (KDW mat.: 27 grudzień). Posiadłość Kurzątki (brata Jana, Janika, altarysty, j. w., przypis 2) na ul. Wronieckiej wspomniana jeszcze 1460 (ARP I nr 883).
9Winiary, wieś miejska na pn. od Poznania. Kmieć Michał może ident. ze zmarłym przed 1460 (ARP I nr 790, 791).
10Andrzej, zapewne rzeźnik z ul. Wronieckiej, nie zidentyfikowany.
11Bakałarz Mikołaj z Poznania nie zidentyfikowany; nie wymienia go chyba krakowska Liber promotionum wydziału sztuk.
12Stanisław z Łekna był 1434 pisarzem w konsystorzu pozn. (ARP I nr 1).
13Dzwonnik Paweł i Mikołaj syn Krystyna nie zidentyfikowani.
14Dzwonnik Paweł i Mikołaj syn Krystyna nie zidentyfikowani.
15Jan syn Stanisława ze Środy (Wlkp.), student UJ 1426, notariusz publiczny w Poznaniu 1426 (Not. nr 268), altarysta w katedrze pozn. 1436 (KDW V nr 582).


Dokument Nr 1487
Gniezno, 8 stycznia 1440
Opatka i konwent klarysek gnieźnieńskich prezentują kanonika Jarosława z Kąkolewa na plebana w Strzyżewie.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 348. Tytuł: Presentacio sanctimonialium.

Reverendissimo in Christo patri et domino, domino Vincencio Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primati aut ipsius in spiritualibus vicario generali, dominis graciosissimis, Margaretha abbatissa, Elizabet, Dorothea vicaria, Machulka celaria, Schechna, Katherina portarie, Thomislawa, Elizabet magistra scole, Heduigis, Clara, Schanthochna et Dorothea sorores seniores totusque conventus sanctimonialium ordinis sancte Clare monasterii Gneznensis1, oraciones in Christo devotas cum reverencia paternali. V(estra) r(everendissima) p(atemitas)! Ad ecclesiam parrochialem in villa nostra Strzezewo vestre diocesis2, vacantem per mortem et obitum felicis recordacionis domini Stanislai de Rudzycza, ipsius ultimi et inmediati rectoris3, cuius ius patronatus et presentandi ad nos de iure dinoscitur pertinere et spectare, venerabilem virum, dominum Jaroslaum de Kankolowo canonicum Gneznensis et Poznaniensis ecclesiarum4 duximus concorditer presentandum et ea, qua decuit reverencia e(minentissime) v(estre) p(aternitati) presentamus in hiis scriptis, supplicantes, quatenus ipsum pure propter Deum ad ecclesiam eandem in Strzezewo modo premisso vaccantem dignemini instituere et investire, curam animarum et regimen spiritualium et temporalium sibi in eadem committentes, premium ab Altissimo recepturi. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt subappensa. Actum et datum Gnezne die Veneris octava mensis Ianuarii anno Domini Mo CCCCo XLo.
1Klaryski gnieźn. trudne do identyfikacji.
2Zob. wyżej, nr 1483/2, 5.
3Zob. wyżej, nr 1483/2, 5.
4Jarosław z Kąkolewa, zob. wyżej, nr 1389/16. W tejże sprawie zob. też wyżej, dok. nr 1483 i niżej, dok. następny.


Dokument Nr 1488
Gniezno, 8 stycznia 1440
I. N. Jarosław z Kąkolewa kanonik gnieźnieński i poznański ustanawia swoim prokuratorem mieszczanina gnieźnieńskiego Wojciecha Romanusa.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa j. w., nr 1381), s. 345-347. Tytuł: Instrumentum constitucionis procuratoris optimum apud acta.

In nomine Domini. Sub anno nativitatis eiusdem Mo CCCCo XLo, indicione tercia, pontificatus sanctissimi in Christo patris, domini et domini nostri Ewgenii divina providencia pape quarti anno ipsius nono1, die vero Veneris octava mensis Ianuarii, in domo habitacionis venerabilis et egregii viri, magistri Stanislai de Vscze decretorum doctoris vicariique in spiritualibus et officialis Gneznensis generalis2, ipso ad iura reddenda et causas audiendas iudicio pro tribunali presidente, in circumspecti Petri Nicolai de Strzezewo clerici Gneznensis diocesis, publici imperiali auctoritate notarii causarumque et facti huiusmodi coram eo scriba3 ac testium infrascriptorum presencia, constitutus personaliter venerabilis vir, dominus Jaroslaus de Kankolewo canonicus Gneznensis et Poznaniensis ecclesiarum4, fecit, creavit et constituit ac solemniter ordinavit omnibus melioribus modo, iure, via, stilo, causa, forma et ordine, quibus melius et efficacius potuit et debuit, in suum verum, legittimum, certum ac indubitatum procuratorem negociorumque suorum gestorem et nu(n)ccium specialem et generalem, ita tamen, quod specialitas generalitati non deroget nec econtra, circumspectum magistrum Albertum Romanum civem Gneznensem advocatumque et procuratorem causarum consistorii Gneznensis5, absentem tanquam presentem, in omnibus suis causis, quam et quas habet vel habiturus est coram quocumque iudice vel iudicibus ordinariis, extraordinariis, comissariis delegatis vel subdelegatis, datis vel dandis ac ipsorum surrogatis vel surrogandis aut eorum locatenentibus quarumcumque condicionum [s. 346] vel auctoritatum cum quibuscumque personis spiritualibus vel secularibus et specialiter in causa iuris patronatus ecclesie in Strzezewo Gneznensis diocesis6 et eius occasione movet et movere intendit quibusdam nobilibus, videlicet Johanni Pascowicz, Jo(hanni) Smyczcowicz7 et ipsorum litisconsortibus pro dicta ecclesia in Strzezewo, dans et concedens dicto suo procuratori plenum mandatum, liberam et omnimodam potestatem ad agendum, defendendum, libellum seu libellos et quascumque peticiones sumarias dandum et offerendum et oblata ex adverso recipiendum, litem seu lites contestandum, iuramentum de calumpnia vitanda et veritate dicenda ac quodlibet aliud licitum et honestum sacramentum in animam ipsius domini constituentis prestandum et, ex adverso, prestari videndum, ponendum et articulandum ponique et articulari videndum, posicionibus et articulis voce vel in scriptis, simul aut singulariter singulis respondendum et responderi petendum, in arbitros quoscumque arbitratores seu amicabiles compositores et amicos comunes ac super arbitrium in forma, que melior potest excogitari et alias secundum quantitatem negocii et cause, de alto et basso, simpliciter et de plano paciscendum, emolgandum et transfigendum, pene compromissi se summittendo, testes, instrumenta, privilegia, literas et scripturas ac quecumque alia iura et munimenta producendum et ex adverso producta impugnandum, crimina et defectus ac excommunicacionis sentencias hominis sive iuris opponendum seu obiciendum, excipiendum, replicandum, duplicandum, triplicandum et cum solennitate iuris quadruplicandum, allegandum, concludendum et concludi petendum, conclusionemque revocandum, sentencias, tam interlocutorias, quam diffinitivas et quaslibet alias pronu(n)cciac(i)ones et decreta fieri et pronu(n)cciari petendum et audiendum, et ab eis seu altera ipsarum et quocumque alio grawamine illato vel inferendo, cominato vel cominando, in iudicio et extra appellandum, provocandum, appellacionem huiusmodi insinuandum, intimandum, publicandum et notificandum, apelaciones petendum et recipiendum ac causa appellacionis prosequ(e)ndum, beneficium absolucionis a quacumque sentencia excomunicacionis ab homine vel a iure inflicta simpliciter vel ad cautelam et restitucionem in integrum ac quodlibet aliud auxilium opportunum implorandum et obtinendum, ui iudices et loca conveniendum, suspectos et suspecta refutendaa et refutandos, terminos, dilaciones petendum et optinendum, caucionem fideiussoriam et ydoneam dandum et ponendum ac per partem adversam dari atque poni videndum et recipiendum, expensas in lite factas taxari petendum et super eis iurandum ac percipiendum, quittandum, quittacionem de perceptis dandum et de ulterius non petendum, protestaciones quomodolibet neccessarias faciendum et copias quarumcumque scripturarum, tam in iudicio, quam extra postulandum et recipiendum, unum vel plures procuratorem seu procuratores tociens, quociens opus fuerit, prout sibi videbitur utilius expedire, loco sui substituendum ac eosdem revocandum, et omnes procuratores huiusmodi in se vice versa assumendum, presenti nichilominus mandato in suo robore duraturo literas quascumque et cuiuscumque tenoris quorumcumque iudicum publicandum, intimandum, infirmandum et notificandum, et ipsorum execucionem fieri petendum ac super huiusmodi execucionibus instrumenta [s. 347] necessaria sibi fieri et confici petendum, et generaliter omnia et singula faciendum, agendum exercendumve, procurandum, que in premisis et circa premissa ac eorum quo(d)libet necessaria fuerint seu quomodolibet oportuna, et que ipsemet dominus constituens faceret seu facere posset, si premissis personaliter interesset. Eciam si talia sint, que mandatum exigant magis speciale, promisit insuper dictus dominus constituens mihi notario publico infrascripto vice et nomine omnium et singulorum, quorum interest, intererit seu interesse poterit quomodolibet in futurum, omnia et singula, quecumque per dictum ipsius procuratorem sive substitutum aut substitutos ab eo in premissis et quomodolibet premissorum actum factum ve, procuratum fuerit, gratum, rata atque firma perpetue tenere et habere ac unquam contravenire verbo, facto vel in scriptis dictumque procuratorem et (procuratoresb) ab eo substitutos vel substitutum et ipsorum quemlibet ab omni onere satisfaciendi necnon iudicio sisti et iudicatum solvi sub omnium suorum presencium et futurorum mobilium et ymobilium obligacione, pariter ypotheca. Super quibus omnibus memoratus dominus constituens peciit a me notario publico infrascripto sibi fieri et confici unum (velb) plura publicum seu publica instrumentum vel instrumenta necessaria. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatu, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus etc. [...d].
Et ego Petrus Nicolai de Strzezewo clericus Gn(eznensis) diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius3 causarumque et facti huiusmodi coram venerabili viro, domino Sta(nislao) de Vscze decretorum doctore, vicario in spiritualibus et officiali Gneznensi generali scriba, quia predictis constitucioni procuratoris, rathihabicioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur [...c]
atak Kop.
bbrak Kop.
cdalszego ciągu brak Kop.
1Wystawca nie uznawał destytucji Eugeniusza IV.
2Stanisław z Uścia, zob. wyżej, nr 1435/10.
3Piotr ze Strzyżewa, zob. wyżej, nr 1450/18.
4Zob. dok. poprzedni.
5Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 1399/9.
6Zob. wyżej. nr 1483.
7Zob. wyżej. nr 1483.


Dokument Nr 1489
Kraków, 10 stycznia 1440
Król Władysław III zapisuje 100 grzywien na Babimoście kasztelanowi kamieńskiemu Dobrogostowi Koleńskiemu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 379. Pergamin 291 x 197 + 60-70mm, skasowany, dziurki w tekście. Pasek pergaminowy po przywieszeniu pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVI-XVIII w.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie etc. significamus tenore / presencium, quibus expedit universis, quomodo habito respectu ad constantis fidelitatis grata obsequiaa / et pure fidei merita, quibus celsitudini nostre magnificus Dobrogostius de Colno castellanus / Camenensis1, sincere dilectus, meruit et poterit aucta fide complacere in futurum, horum intuitu volentes ipsum gracie nostre favore prosequi et ad nostra obsequia plus reddere obligatum atque prompciorem, sibi in et super castro et opido Babimosth2 ac villis duplici Grodcze3 et duplici Podmoclye nostris in districtu Costhinensi4 centum marcas monete et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, damus, donamus, inscribimus presentibus et largimur, per ipsum in dictis centum marcis, cum omnibus utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, agris, pratis, campis, silvis, nemoribus, indaginibus, rubetis, borris, mericis, mellificiis, venacionibus, pascuis, lacubus, paludibus, aquis, fluminibus, piscinis, molendinis, emolimentis ac proventibus universis, habendum, tenendum, utifruendum et possidendum pacifice et quiete tamdiu, quousque sibi et suis successoribus legittimis predicte centum marce integraliter fuerint persolute. Quibus exsolutis dictorum castri, oppidi ac villarum possessio ad nos et successores nostros devolvetur pleno iure. Stacionibus tamen et iuribus nostris regalibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Cracouie die dominico infra octavas Epiphanie Domini anno Domini millesimo quadringentesimo quadragesimo5.
Ad relacionem magnifici Petri Woda de Sczekoczini R(egni) P(olonie) vicecancellarii6.
aostatnia litera poprawiana Or.
1Dobrogost z Kolna, zob. wyżej, nr 1393/4.
2Babimost, miasto królewskie w powiecie kościańskim (SHGPoz. I).
3Grójce Stare i Grójce Nowe par. Babimost, na wsch. i pn.-wsch. od Babimostu (SHGPoz. I).
4Podmokle Małe i Podmokle Wielkie par. Babimost, na pn. od Babimostu (Koz. 3 s. 53-54).
5Data zgodna z itinerarium królewskim.
6Piotr Woda ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1462/13.


Dokument Nr 1490
Kraków, 20 stycznia 1440
Król Władysław III zapisuje 352,5 grzywny na Rosochach podstolemu inowrocławskiemu Janowi z Kołudy.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 368. Pergamin 288 x 186 + 50 mm, małe dziurki w tekście. Pasek pergaminowy do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XV-XVIII w.).

Wladislaus Tercius Dei gracia rex Polonie Lythwanieque princeps suppremus [eta] heres Russie etc. / significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo generoso Johanni de Coluthi subdapifero / Wladislauiensi1 pro dampnis suis ac aliorum, quos pro nobis in solucione dampnorum huiusmodi effectualiter reddidit / contentos, que in Bohemia pro nostro et germani nostri, domini Kazimiri2 honore et profectu sustulerunt et passi sunt, tricentas quinquaginta duas cum media marcas, monete et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, remansimus obligati. De quibusquidem tricentis quinquaginta duabus cum media marcis prefatum Johannem Coluczsky volentes reddere cerciorem, sibi easdem tricentas quinquaginta duas cum media marcas monete et numeri premissorum in et super villa nostra Roschochi in terra Maioris Polonie et districtu Conynensi sita3, demonstramus, assignamus et inscribimus, per ipsum tenendam, habendam et pacifice ac quiete in predictis pecuniis possidendam, cum omnibus et singulis utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, agris, pratis, campis, pascuis, silwis, borris, mericis, gaiis, rubetis, fluviis, riwis, lacubus, piscinis, molendinis, emolimentis et obvencionibus universis tamdiu, quousque sibi aut suis successoribus legittimis per nos aut successores nostros predicte tricente quinquaginteb due cum media marce fuerint persolute integraliter et ex toto. Quibus exsolutis, posessio ville predicte ad nos et successores nostros revertetur pleno iure. Iuribus tamen et stacionibus nostris regalibus in omnibus semper salwis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Cracouie feria quarta ipso die beatorum Fabiani et Sebestiani Martirum anno Domini millesimo quadringentesimo quadragesimo4.
Ad relacionem magnifici Petri de Sczekoczini R(egni) P(olonie) vicecancellarii5.
aplama Or.
btak Kop., zamiast quinquaginta Or.
1Kołuda w pow. inowrocławskim. Jan, czy ident. z Januszem wyst. 1426 (KDW IX nr 1110/6)?, podstoli inowrocławski jeszcze 6 kwietnia 1448 (mat. KDW), potem chorąży inowrocławski, zaciężny Związku Pruskiego 1454, wyst. jeszcze 1457 (M. Biskup, Trzynastoletnia wojna..., Warszawa 1967, passim).
2O wyprawie czeskiej królewicza Kazimierza Jagiellończyka, zob. wyżej, nr 1479/2.
3Rosocha par. Osiek Wielki, wieś królewska na pn. od Koła (Koz. 5 s. 247).
4Zob. dok. poprzedni, przypisy 5-6.
5Zob. dok. poprzedni, przypisy 5-6.


Dokument Nr 1491
23 stycznia 1440
Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy chorążym kaliskim Mikołajem z Pleszewa i Marcinem z Cielczy.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 9, k. 235v. Wpis zapewne w 1446 r., wg or.: litere in pergameno scripte cum sigillis appensis.

Nos Lucas heres in Gorka suppincerna Poznaniensis1 et Johannes heres in Suchorzewo2 tamquam veri et leittimi arbitri cause infrascripte, para partes ambas specialiter deputati, notum facimus omnibus et singulis, quibus expedit universis, quod de anno Domini millesimo quadricentesimo quadragesimo, die sabbatho proximo ante festum Conversionis beati Pauli Apostoli, Deum pre oculis habentes, arbitravimus, concordavimus ac perpetue univimus amicabiliter et fraterne magnificum virum, dominum Nicolaum heredem in Pleschewo vexilliferum Kalisiensem3 ab una et strenuum militem Martinum heredem in Czyelcza unacum generosa Przechna matre uxoris predicti domini Martini4 partibus ab altera, taliter, quod literas citatorias, qwytatorias ac obligatorias, quascumque haberet vel habiturus esset predictus dominus Martinus et literas fideiussoriales predicti Martini unacum predicta Przechna, et hac super sortem suam olim in Pleschewo et Mathie fratris sui germani, heredis in Czelcza5 et super alia omnia bona, que ad Pleschewo pertinent, has omnes et singulas literas suffocamus, mortificamus necnon facimus non valituras, puta citatorias, qwitatorias, quecumque esset inter partes predictas sub sigillis propriis sive fideiussorum, demptis literis capitanei generalis, literis adiudicatoriis et libris terrestribus. Eciam e converso, si et in quantum predictus dominus Nicolaus aliquas literas haberet vel habiturus esset, suffocamus et facimus non valituras, puta eciam citatorias, qwitatorias et obligatorias sub sigillis propriis sive fideiussorum contra predictum dominum Martinum fratrem suum germanum, dempta sola litera predicti domini Martini, prout induxit predictus dominus Martinus in caucionem fideiussorialem dictum dominum Nicolaum erga Olbracht pye memorie Brzostkowski6 et eciam citatorio pro eadem litera dempto, quibus vigorem relinquimus, quia idem Martinus tenetur predictum Nicolaum, prout eadem litera ac citatorium canit, exbrigere. Quam nostram arbitracionem partes ambe consenserunt ac tenere compromisserunt sub pena vallata quadringentarum marcarum, pro quibus ambabus partibus nobilis Vincencius heres in Gosticzina7 fideiussit. Si enim peramplius partes predicte aliquid inter se agere habueri(n)t, extunc non suis literis propriis neque fideiussorum, sed literis capitanei generalis, literis adiudicatoriis et libris terrestribus roborent et ratificent sub pena predicta. Eciam omnia et singula suprascripta [...b]
atak Kop.
bkoniec karty, dalszego ciągu brak Kop.
1Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1393/7.
2Jan Suchorzewski, zob. wyżej, nr 1425/5, Mikołaj z Pleszewa - nr 1424/2, Marcin z Cielczy (wieś par. na pn.-zach. od Jarocina, zob. Koz. 2 s. 96) i z Magnuszewa wyst. jeszcze 1459; jego teściowa Przechna w 1441 r. pisała się z Ostrowa (inf. dra Tomasza Jurka), Maciej z Cielczy, brat trzech poprzednich, wyst. 1426-65 (Roty V, nr Konin 465; SHGWlkp.).
3Jan Suchorzewski, zob. wyżej, nr 1425/5, Mikołaj z Pleszewa - nr 1424/2, Marcin z Cielczy (wieś par. na pn.-zach. od Jarocina, zob. Koz. 2 s. 96) i z Magnuszewa wyst. jeszcze 1459; jego teściowa Przechna w 1441 r. pisała się z Ostrowa (inf. dra Tomasza Jurka), Maciej z Cielczy, brat trzech poprzednich, wyst. 1426-65 (Roty V, nr Konin 465; SHGWlkp.).
4Jan Suchorzewski, zob. wyżej, nr 1425/5, Mikołaj z Pleszewa - nr 1424/2, Marcin z Cielczy (wieś par. na pn.-zach. od Jarocina, zob. Koz. 2 s. 96) i z Magnuszewa wyst. jeszcze 1459; jego teściowa Przechna w 1441 r. pisała się z Ostrowa (inf. dra Tomasza Jurka), Maciej z Cielczy, brat trzech poprzednich, wyst. 1426-65 (Roty V, nr Konin 465; SHGWlkp.).
5Jan Suchorzewski, zob. wyżej, nr 1425/5, Mikołaj z Pleszewa - nr 1424/2, Marcin z Cielczy (wieś par. na pn.-zach. od Jarocina, zob. Koz. 2 s. 96) i z Magnuszewa wyst. jeszcze 1459; jego teściowa Przechna w 1441 r. pisała się z Ostrowa (inf. dra Tomasza Jurka), Maciej z Cielczy, brat trzech poprzednich, wyst. 1426-65 (Roty V, nr Konin 465; SHGWlkp.).
6Brzostkowo, wieś par. na pn. od Żerkowa. Olbracht wyst. także 1417 (Roty II nr 500) i 1435 (SHGWlkp.; inf. dra Tomasza Jurka).
7Gostyczyna, wieś par. na pd. od Kalisza (Koz. 1 s. 420, 4 s. 256). Wincenty, także z Korzkw i zapewne z Szadka, wyst. od 1417, zm. 1442 (inf. j. w.; KDW VIII nr 888/8, 1293/9).


Dokument Nr 1492
Gniezno, 28 stycznia 1440
Pozew oficjała gnieźnieńskiego dla Pawła plebana z Drzążna.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 21, k. 49a: luźna karta wszyta do księgi wśród spraw z marca 1440 r.

Johannes de Nyewysch decanus W(ladislauiensis), archidiaconus Gneznensis et canonicus etc.1, discretis viris, rectoribus ecclesiarum parrochialium in Lobsz(en)icza2, in Luchowo3, in Gliszno4 et qui presentibus fuerint requisiti, aut eorum, quis requisitus, salutem in Domino. Mandamus vobis in virtute sancte obediencie et sub excomunicacionis pena et sub penis synodalibus, quatinus personaliter accedentes si comode alias in ecclesiis vestris publice proponentes, moneatis discretum Paulum plebanum in Drzyszno5, quem presentibus nos monemus, ut (in)fra sex dies vestram monicionem inmediate sequentes, re(s)pondeat Gnezne de penis synodalibus nobis aut nostro vicearchidiacho(no) et specialiter de concordia facta inter honorabilem virum, dominum Jacobum de Scoky6 et plebanum de Smogvlecz7 fratrem nostrum dilectum et pena valata decem marcis. Alioquin si secus faceret, extunc ipsum excomunicamus Christi nomine invocato in hiis scriptis, quem vos in ecclesiis vestris publice proponentes sic excomunicatum denunccietis singulis diebus dominicis et festivis tamdiu, donec vobis aliud habuistis in mandatis. Datum Gnezne XX octava die mensis Ianuarii anno Domini Mo quadringentesimo XXXXo.
1Jan syn Chebdy z Niewiesza, zob. wyżej, nr 1435/2.
2Łobżenica, miasto oraz Luchowo i Glisno, wsie par. w ziemi nakielskiej. Plebani skądinąd nie znani.
3Łobżenica, miasto oraz Luchowo i Glisno, wsie par. w ziemi nakielskiej. Plebani skądinąd nie znani.
4Łobżenica, miasto oraz Luchowo i Glisno, wsie par. w ziemi nakielskiej. Plebani skądinąd nie znani.
5Drzążno na pd.-wsch. od Mroczy w ziemi nakielskiej (Koz. 1 s. 62, 4 s. 186) przynależało potem do par. Drzewianowo, wreszcie Mrocza. Pleban Paweł skądinąd nie znany.
6Smogulec, zob. wyżej, nr 1381/6. Pleban Jakub ze Skoków (miasto na pn. od Poznania) zapewne z tamtejszych Nowinów Skockich, ident. z wikariuszem wieczystym w katedrze pozn. 1425, plebanem w Lechlinie od 1425? (Bullarium Poloniae IV nr 1519), późniejszym kanonikiem pozn. 1444-53 (Now. I s. 718, 721).


Dokument Nr 1493
Gniezno, 1 lutego 1440
Oficjał gnieźnieński wydaje wyrok w sprawie prawa patronatu prebendy św. Wojciecha w kolegiacie NMPanny w Kaliszu.
Kop.: 1. Kraków, Bibl. PAN, rkps 9176 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 162-165: z obszernego dokumentu oficjała zapisano tu tylko końcową część, zawierającą wyrok; 2. Tamże, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w.), s. 1004-1007, fragment tekstu jak w Kop. 1. Tytuł: Sententia iuris patronatus canonicatus Calysch(i)ensis.

Christi nomine invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum pre oculis habentes, matura intra nos deliberacione prehabita et de consilio iurisperitorum, quibus relacionem fecimus plenariam ac per ea, que in hac causa vidimus et cognovimus, per hanc nostram sentenciam diffinitivam, quam ferimus in his scriptis, dicimus, pronunciamus, decernimus et declaramus prefatos nobiles Martinum de Radliczyczea et Corzuchib1 necnon Jacussium, Janussium, Gregorium, Nicolaum, Byenyakc, Stephanum, Michaelem, Laurencium, Mathiam, Thomam et Joannem Cozlikd de Cothoyeczkoe2 ac Adamum, Nicolaum et Peregrinum in Zakowyczef3 g-h
ac Joannem in Grodzyelecz
dominos et heredes fuisse veros et indubitatos patronos racione earundem villarum canonicatus et prebende, tituli Sancti Adalberti in ecclesia collegiata Calissiensi Sancte Marie, Gneznensis diocesis, seu ius presentandi canonicum pro tempore ad eosdem canonicatum et prebendam pertinuisse et pertinere. Verum quia prefati Jacussius, Nicolaus, [s. 163] Byenyakc, Stephanusi, Michael, Laurencius, Thomas, Michael et Joannes Cozlikj de Cothoyeczkoe ac Peregrinus de Zakovyczef rapinam comisisse post mortem olim domini Gregorii Derslay de Oczaschk ultimo defuncti canonici4 in bonis per eum derelictis sufficienter probati sunt contra canonicas et provincialium statutorum [s. 1005] sanctiones, ideo ipsos fuisse et esse vigore earundem sanctionum suspensos duntaxat pro hac vice a presentacione facienda et nichilominus prefatuml dominum Derslaum Buthkonis de Czyechelł5 ad presentacionem dictorum Martini in Radlicziczea et in Corzuchim, Janussii et Gregorii in Cothoyeczkon et Ade et Nicolai in Zakovyczef o-p
et Joannis de Grodzyelecz
heredum, per eos de persona sua ad eosdem canonicatum et prebendam Calissiensem canonice factam instituendum fore et esse ac investiri et institui debere dictasque opposiciones, perturbaciones, molestaciones, inquietaciones et impedimenta per prefatosq nobiles Swiemamr militem de Rossoschyczas6, Adam de Psarit7, Albertum etu Joannem de Byelczewov8, Peregrinum de Zakowiczef3, Petrum et Swyemam de Russoszchyczew9, Mathiam de Sadovyex10, petrum, Nicolaum et Joannem de Tramblyczey11, Syedzyvoumz, Swyemam, Janussium et Mathiam de Schethlewoaa12 ac Swyethoslaum ab-ac
de Minori Sobotka
heredes necnon Martinum Swieme13 per eos ex adverso presentatum, prestitas et prestita fuisse et esse illicitas, temerarias et iniustas, illicita, temeraria et iniusta ac de facto presumptas et presumpta et ob hoc eisdem super huiusmodi opposicionibus, molestacionibus, inquietacionibus ac super iuris patronatus et presentandi canonicum ad dictos canonicatum et prebendam silentium perpetuum imponendum fore et imponimus, condemnantes eosdem in expensis coram nobis in huiusmodi causa legittime factis, quarum taxacionem nobis imposterum reservamus [s. 1006]. Item pari nostra sentencia dicimus, decernimus et declaramus prefatos [s. 164] Joannem Radlyczaad militem ac Martinum de Raysko14 fratres germanos fuisse dominos in solidum et indivisos villarum Radlyczea et Corzuchiae, ius quoqueaf patronatus et presentandi canonicum Sancti Adalberti in ecclesia Sancte Marie Calissiensi racione earundem villarum ad eos ambos ex paterna et progenitorum suorum successione coniunctim et in solidum pertinuisse et spectasse ad dictos Joannem et Aaron eidem Joanni patri suo in huiusmodi iure patronatus successisse et ob hoc ipsos Joannem et Aaron dictis compatronis canonicatus et prebende prescriptorum, videlicet Martinum de Raysko patruo eorum necnon Janussio, Jacussio, Georgio, Nicolao, Byenyakc, Stephanoag, Michaeli, Laurencio, Mathie, Thome, Joanni de Cothoyeczkoah, Ade et Nicolao ac Peregrino de Zakovyczef ai-aj
ac Joanni de Grodzyelecz
annumerandos fore et annumeramus in patronos in hac eadem sentencia, similiter dicimus, decernimus et declaramus nobiles Joannem Laszkiak vexilliferum Siradiensem15 ex successione paterna et fraterna in dominio ville Crowyczaal16, Albertum et Jeronimum Buthkonis ex successione paterna in dominio Sobothka Maiori17 am-an
et Czechel
fuisse et esse compatronos dictorum canonicatus et prebende Sancti Adalberti in ecclesia collegiata Sancte Marie Calissiensi ipsosque eciam annumerandos fore et annumeramus dictis compatronis et dominis dictarum villarum Radlyczyczea, Corzuchiae, Cothoyeczkoah, Zakovyczef et [s. 1007] Grodzyeleczao de domo Corabap ac prefatum dominum Derslaum Buthkonis ad eosdem canonicatum et prebendam Calissiensem sicut ad prenominatorum compatronorum. Ita eciam ad dictorum Joannis Laszkiak, Alberti et Jeronimiaq Buthkonis ac Joannis et Aron [s. 165] natorum Joannis Radlyczaad presentacionem instituendam et investinendam fore ac institui et investiri, expensas per partes hincinde coram nobis factas ex causis animum nostrum moventibus compensamus. Lecta, lata et in scriptis pronunciata fuit et est hec nostra sentencia diffinitiva per nos Przedvogiumar de Gra(n)dias prepositum et iudicem18 at-au
prefatum de ipsius domini Joannis cantoris coniudicis nostri19 voluntate et assensu
, Gnezne, in domo habitacionis nostre, sub anno at-a nativitate-au Domini 1440, indicione tercia, die Lune prima mensis Februarii, presentibus ibidem honorabilibus viris, dominis Joanne Chwadonis1 Gneznensis20, Bodzethaav de Nyankovoaw Lanciciensis ecclesiarum canonicis21, Jacobo Joannis de Borowskyeax22 et Petro de Gra(n)di at-au
nepote dicti prepositi et iudicis prefati
23, clericis Gneznensis diocesis circa premissa testibus et me Joanne Alberti Romani clerico Gneznensis diocesis publico notario at-au
et huius facti scriba
24.
aRadliczicze Kop. 2
bCorzuchy Kop. 2
cBieniak Kop. 2
dKozlik Kop. 2
eKothowieczko Kop. 2
fZakowicze Kop. 2
g-hac Joannem in Grodzielecz skreślone Kop. 2
iSthephanus Kop. 2
jKoslik Kop. 2
kOcziasz Kop. 2
ltak Kop. 1 i 2
łDziechel Kop. 2
mKorzuch Kop. 2
nKothoieczko Kop. 2
o-pet Joannis in Grodzielecz skreślone Kop. 2
qskreślone Kop. 2
rSwyemam Kop. 2
sRossosicze Kop. 2
tPsary Kop. 2
ubrak Kop. 1
vBielczewo Kop. 2
wRussoczicze Kop. 2
xSzadowie Kop. 2
yTrablicze Kop. 2
zSediwogium Kop. 2
aaSethlyewo Kop. 2
ab-acskreślone Kop. 2
adRadlicza Kop. 2
aeKorzuchy Kop. 2
afque Kop. 1
agSthephano Kop. 2
ahKothoyeczko Kop. 2
ai-ajet Joanni de Grodzielecz skreślone Kop. 2
akLaski Kop. 2
alCrowiczą Kop. 2
Geronimum Kop. 2
am-anet Cziechel skreślone Kop. 2
aoGrodzielecz skreślone Kop. 2
apKorab Kop. 2
aqJeronimi Kop. 2
arPrzedwoyium Kop. 2
asGra(n)dy Kop. 2
at-aubrak Kop. 1
avBodzientha Kop. 2
awNiankowo Kop. 2
axBorowskie Kop. 2
1Radliczyce par. Rajsko, na pd.-wsch. od Opatówka (Koz. 5 s. 224, 7 s. 378-379). Marcin wyst. od 1415, pisał się także z Rajska (KDW VIII nr 812/2, 904/1). Gorzuchy (Kożuchy) par. Staw, na pn.-zach. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 4 s. 253).
2Kotowiecko (Kotojedzko) par. Droszew, na zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 126, 4 s. 399), wieś drobnoszlachecka; z tu wyst. Janusz, Stefan i Michał może ident. z wyst. 1433 (KDW IX nr 1332/7-9).
3Żakowice par. Kościelna Wieś, na zach. od Kalisza (Koz. 3 s. 762, 5 s. 555), wieś drobnoszlachecka; Peregryn (Pielgrzym) wyst. także 1434 (SHGWlkp.), Adam i Mikołaj skądinąd nie znani.
4Ociąż, wieś par. na pn.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 1 s. 198, 5 s. 87). Ks. Grzegorz syn Dziersława (kasztelana biechowskiego 1423-32) wyst. także 1418 (KPol. II s. 360).
5Czechel par. Kucharki, na pd.-zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 51, 4 s. 139). Dziersław syn Butka, brat Sędziwoja i dziekana Jaśka z Czechla, student UJ 1420, altarysta gnieźn. 1432, kanonik kal. 1440, kanonik gnieźn., pleban w Sobótce Wielkiej, zm. 1462 (Kor. I/2 s. 122, 180; SHGWlkp.; J. Wiesiołowski, Sędziwój z Czechla, Studia Źródłoznawcze 9, 1964, s. 78).
6Świema z Rososzycy, zob. wyżej, nr 1443/1.
7Psary par. Rososzyca, na pn.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 5 s. 215). Adam skądinąd nie znany.
8Zapewne Bielczewo (dziś Bilczewo) par. Kramsk, na pn.-wsch. od Konina (Koz. 4 s. 33). Wojciech i Jan skądinąd nie znani.
9Zapewne chodzi o Rososzyce (jak przypis 6), gdzie Piotr wraz ze Świemą wyst. także 1428 (KDW V nr 482), choć nie można wykluczyć wsi par. Rusocice na pn.-zach. od Turku, gdzie Piotr, późniejszy wojski kal. 1457-79, wyst. od 1426 (SHGWlkp.).
10Sadowie par. Wysocko Wielkie na pd.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 3 s. 171, 5 s. 273, 7 s. 383). Maciej skądinąd nie znany.
11Nie zidentyfikowani.
12Szetlew par. Rzgów, na pd.-wsch. od Zagórowa (Koz. 5 s. 394-395), siedziba licznych Korabitów trudnych do identyfikacji.
13Marcin syn Świemy z Rososzycy (jak wyżej, przypis 6), najpewniej ident. ze studentem UJ 1429 i 1433, potem kanonikiem włocławskim 1443, pisarzem kancelarii królewskiej 1444, altarystą w katedrze gnieźn. 1447, kustoszem włocławskim 1453, kanonikiem kal. 1460 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, s. 260; niżej, nr 1687/1, mat. KDW).
14Rajsko, wieś par. na pn.-wsch. od Opatówka (Koz. 5 s. 232-233, 7 s. 379). Marcin Radlica wyst. 1431(?)-76 (SHGWlkp.), jego brat Jan skądinąd nie znany.
15Jan Łaski, z Łaska, syn Wojciecha, chorąży mniejszy sier. 1433, zm. 1451 (Spisy sier.; MPH III s. 265).
16Krowica par. Rajsko (par. Chlewo?), na pd.-wsch. od Opatówka (Koz. 7 s. 349).
17Sobótka Wielka, wieś par. na zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 296, 5 s. 329), posiadłość rozrodzonych tu Korabitów, wśród których Wojciech i Hieronim syn Butka skądinąd nie znani.
18Przedwój z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/1.
19Jan z Brzostkowa, zob. wyżej, nr 1407/5.
20Jan syn Chwała z Grądów, zob. wyżej, nr 1435/6.
21Bodzęta z Jankowa, zob. wyżej, nr 1407/9.
22Borowskie, dziś Zborowskie, wieś szlachecka par. Męka w powiecie sier. (Koz. 7 s. 31). Jakub syn Jana nie zidentyfikowany, zapewne był dworzaninem Przedwoja z niedalekich Grądów.
23Piotr z Grądów, bratanek Przedwoja (syn Chwała?, Mikołaja?) bliżej nie znany.
24Jan syn Wojciecha Romanusa, uprawniony do wykonywania funkcji notarialnych w Gnieźnie 1434 (Not. nr 169), notariusz publiczny jeszcze 1449 (KDW mat.; Acta capitulorum I nr 1783), wikariusz wieczysty w katedrze gnieźn. i wicedziekan tamże 1447-48 (ib.).


Dokument Nr 1494
Kraków, 3 lutego 1440
Król Władysław III zapisuje 80 grzywien na Podstolicach staroście nakielskiemu Włodkowi z Danaborza.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 365. Pergamin 296 x 160 + 42-47 mm, skasowany, dwie dziurki w tekście. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie sygnatury i informacje o treści (XVI-XVIII w.).

Wladislaus Tercius Dei gracia rex Polonie Lythwanieque princeps supremus et heres Russie etc. significamus / tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo habito respectu ad constantis fidelitatis grata obsequia et / pure fidei merita, quibus maiestati nostre generosus Wlodek de Domaborz capitaneus Nakelensis1, nobis sincere / dilectus, meruit et poterit aucta fide prestancius complacere in futurum, horum intuitu volentes ipsum gracie nostre prosequi et ad nostra obsequia plus reddere obligatum atque prompciorem, sibi in et super villa nostra Podstholicze nu(n)cupata in terra Maioris Polonie et districtu Kczinensi2 octuaginta marcas, quas habuit in quittacionibus monete et numeri Polonicalium, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, damus, donamus, inscribimus presentibus et obligamur, per ipsum Wlodkonem in dictis octuaginta marcis, cum omnibus et singulis utilitatibus, fructibus, censibus necnon agris, pratis, campis, silvis, borris, mericis, mellificiis, venacionibus, pascuis, lacubus, aquis, fluminibus, vadis, piscinis, molendinis, redditibus, proventibus et obvencionibus universis habendam, tenendam, utifruendam et possidendam pacifice et quiete tamdiu, quousque sibi et suis successoribus legittimis predicte octuaginta marce integre et ex toto fuerint persolute. Quibus exsolutis, dicte ville possessio ad nos et successores nostros devolvetur pleno iure. Stacionibus tamen et iuribus nostris regalibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Cracouie feria quarta in crastino Purificacionis Beate Marie Virginis gloriose anno Domini millesimo quadringentesimo quadragesimo3.
Ad mandatum domini regis Johannes Sprowsky canonicus Gneznensis4.
1Danabórz par. Łekno na Pałukach, na pn.-wsch. od Wągrowca (Koz. 1 s. 62, 4 s. 183). Włodek, Władysław, starosta nakielski 1436-67, potem i kasztelan nakielski 1453-67, zm. 1467 (Spisy wlkp.).
2Podstolice par. Chodzież, na pd.-wsch. od Chodzieży (Koz. 3 s. 55).
3Data zgodna z itinerarium królewskim.
4Jan ze Sprowy, zob. wyżej, nr 1479/6.


Dokument Nr 1495
Opatówek, 3 lutego 1440
Arcybiskup gnieźnieński eryguje wikariat wieczysty w kolegiacie NMPanny w Kaliszu fundacji Piechny, wdowy po mieszczaninie kaliskim Pieczu.
Kop.: Kraków, Bibl. PAN, rkps 9175 (Księga formularzowa, j. w., nr 1381), s. 136-138. Tytuł: Erectio vicariatus Johannis de Sobothka ecclesie Sancte Marie Calisiensis. Drugi wpis (Kop. 2), z błędną datą 3 lutego 1446, tamże, s. 811-814. Tytuł: Instrumentum transsumpti ereccionis vicariatus Bank de collacione dominorum vicariorum Kalisiensium.
Uw.:1. Identyczny formularz ma przywilej tegoż wystawcy z tejże daty, dotyczący innej fundacji w tejże kolegiacie, wydany (wg odpisu z oryginału) w KDW V nr 650. 2. Dok. wydajemy wg Kop. 1.

In nomine Domini amen. Nos Vincencius Dei gracia sancte ecclesie Gneznensis archiepiscopus et primas ad rei memoriam sempiternam. Cum inter solicitudines officii nobis crediti nostra precipua cura esse debeat, cultum divini nominis per multiplicacionem personarum adaugere et animarum saluti posse tenus providere profecto grato animo, nostram talibus studiis auctoritatem impartimur, quibus huiusmodi cultus crescere cernitur et salus animarum exinde procuratur. Proinde noverint, tam presentes, quam futuri, quomodo discretus Petrus Bank, arcium liberalium baccalaureus, mansionarius ecclesie collegiate sancte Marie Kalisiensis nostre diocesis1, in nostra constitutus presencia, nobis humiliter et devote supplicavit, quatinus in eadem ecclesia collegiata sancte Marie Kalisiensi vicariam perpetuam, quam honesta Pyechna, coniuxa providi Pyeczonis de Calis2 zelo devocionis ducta, de facultatibus suis ac certis censibus annuis apud sagaces dominos consules et totam comunitatem civitatis Calisch pro certa summa peccunie emptis et comparatis, donavit, erigere, confirmare, fundare, privillegium quoque largicionis et empcionis huiusmodi censum sigillo prefate civitatis Calisch, de communi cera intus et extra, in pensula pargameni subappendente sigillatum, sanum et integrum, et quod tunc idem Petrus Bank coram nobis in evidenciam prefate dotacionis exhibuit et obtulit, ratificare et approbare dignaremur. Cuiusquidem privilegii tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. władz miasta Kalisza z daty: Kalisz, 16 listopada 1436 - wyżej, nr 1416].
[s. 137, s. 813] Nos vero Vincencius archiepiscopus et primas memoratus peticionibus huiusmodi tanquam iustis inclinati, volentes ecclesiam prefatam in Calisch amplioribus per personarum auctionem insignire honoribus dicteque Pyechne Pyeczonis dotatricis pyam et devotam in perfectam deducere voluntatem et signanter propter Domini cultus et glorie Dei, quam celi enarrant incessanter, augmentum et honorem, predictam vicariam perpetuam in ecclesia collegiata sancte Marie Calisiensi erigimus et fundamus, dictumque privilegium et singula in eo contenta recipimus, admittimus, ratificamus, approbamus et incorporamus ac in robur perpetue firmitatis confirmamus, decernentes census huiusmodi deinceps ecclesiastice subiacere libertati necnon prefatum Petrum Bank tanquam benemeritum eiusdem vicarie taliter per nos erecte, perpetuum creamus vicarium ipsumque collegio et consorcio dominorum vicariorum tam canonicalium, quam aliorum ecclesie prefate Calisiensis adiungimus et aggeramus in Dei nomine per presentes, volentes, quatinus ipse Petrus et sui successores eiusdem vicarie vicarii cure animarum et divinis officiis, tam diurnis, quam eciam nocturnis, cum aliis dicte ecclesie vicariis intendant ac omnibus et singulis proventibus, oblacionibus, redditibus, testamentis et quibusvis distribucionibus ac universis ad universitatem ipsorum dominorum vicariorum undecumque obvenientibus, fructibus sicut ceteri vicarii canonicale