KODEKS DYPLOMATYCZNY WIELKOPOLSKI
TOM IX


SOCIETAS LITTERARUM POSNANIENSIS FONTES COLLEGII HISTORICI
TOMUS XXI
CODEX DIPLOMATICUS MAIORIS POLONIAE
TOMUS IX
comprehendit: diplomata nr 1075 - 1380 ex annis 1426 - 1434
recensuerunt ANTONIUS GĄSIOROWSKI et THOMAS JASIŃSKI
adnotavit ANTONIUS GĄSIOROWSKI
VARSOVIAE - POSNANIAE MCMXC


POZNAŃSKIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK WYDAWNICTWA ŹRÓDŁOWE KOMISJI HISTORYCZNEJ
TOM XXI
KODEKS DYPLOMATYCZNY WIELKOPOLSKI
TOM IX
zawiera dokumenty nr 1075 - 1380 z lat 1426 - 1434
wydali i opracowali ANTONI GĄSIOROWSKI i TOMASZ JASIŃSKI
komentarzem opatrzył ANTONI GĄSIOROWSKI
WARSZAWA - POZNAN 1990
PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE


WYDAWNICTWA POZNAŃSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK
Główny Redaktor: WOJCIECH R. RZEPKA
KOMITET REDAKCYJNY Helena Chłopocka, Brygida Kürbis, Czesław Łuczak, Witold Maisel, Ryszard Walczak
T. VII, VIII i IX Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski do nabycia w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk 61-725 Poznań, ul. Mielżyńskiego 27/29
Wydano z pomocą finansową Polskiej Akademii Nauk
Printed in Poland
ISBN 83-01-10088-5 ISSN 0208-9033
PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE - ODDZIAŁ W POZNANIU
Nakład 385+90 egz. Ark. wyd. 37. Ark. druk. 29,375 ark. Papier druk. sat. kl. V, 70 g, 70 x 100. Oddano do składania 17 I 1990 r. Podpisano do druku 2 X 1990 r. Druk ukończono w październiku 1990 r. Zam, nr 114/134.
DRUKARNIA UNIWERSYTETU IM. ADAMA MICKIEWICZA - POZNAŃ, UL. FREDRY 10


Wstęp

Tom IX Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski jest kontynuacją wydanych wcześniej, w latach 1982, 1985 i 1989, tomów VI - VIII, a przede wszystkim tomów I - V, opublikowanych w latach 1877 - 1881 przez Ignacego Zakrzewskiego i w 1908 r. przez Franciszka Piekosińskiego. Zawiera 305 dokumentów z lat 1426 - 1434, dotąd w Kodeksie nie ogłoszonych. Z nich 40 wydanych już zostało wcześniej na łamach różnych wydawnictw, przede wszystkim przez Bolesława Ulanowskiego w jego aktach kapituł i sądów duchownych (21), w starym, dziś praktycznie niedostępnym wydawnictwie kaliskich wiadomości gubernialnych (7) i w innych, pomniejszych zbiorach (Kodeks wielkopolski Raczyńskiego, Stadtbuch von Posen Warschauera itd.). Dalsze 32 dokumenty znane były dotąd z regestów publikowanych m. in. w Matriculariach Teodora Wierzbowskiego (11) czy w regestach krzyżackich Ericha Joachima i Waltera Hubatscha (8). Kilka z nich ogłosił także Piekosiński w V tomie Kodeksu; powtarzamy je tutaj w pełnym tekście, zgodnie z przyjętą wcześniej zasadą publikowania w Kodeksie pełnych tekstów oryginałów, dokumentów monarszych, dyplomów wydanych przez Piekosińskiego w streszczeniu pod mylną datą, wreszcie dokumentów wychodzących z kancelarii o mało dotąd znanej produkcji.
Zasady wydawnicze wyłożone zostały w tomie VI Kodeksu. Pozostają one bez zmian. Staramy się więc publikować inedita i dokumenty ogłoszone wcześniej poza Kodeksem wielkopolskim. Od tej zasady poczyniono w niniejszym tomie jedno odstępstwo: nie przedrukowywano mianowicie tych bardzo licznych dokumentów i listów związanych z kandydaturami do poznańskiego tronu biskupiego Mirosława Brudzewskiego i Stanisława Ciołka, które zostały już wydane w kodeksie listów stulecia XV i w Liber cancellariae Stanisława Ciołka.
Niniejszy tom Kodeksu czerpie z tej samej bazy archiwalnej, co tomy poprzednie - głównie z archiwów państwowych w Poznaniu, Bydgoszczy i Warszawie (AGAD), diecezjalnych w Poznaniu, Gnieźnie i Włocławku, z archiwum krzyżackiego w Berlinie-Dahlem i miejskiego w Kolonii (dokumenty klasztoru lędzkiego) oraz z bibliotek - Kórnickiej, Czartoryskich, Jagiellońskiej i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Z zasobów tej ostatniej nie zdołaliśmy już włączyć do niniejszego tomu dużego zbioru kopii dokumentów wielkopolskich, odkrytych ostatnio w rękopisach nr 9175 i 9176; zasilą one dopiero suplement Kodeksu.
Jak poprzednio, tak i tom IX Kodeksu jest dziełem zbiorowym. Dokumenty skopiowali w ramach prac przygotowawczych przede wszystkim Antoni Gąsiorowski, śp. Henryk Kowalewicz, Jerzy Luciński i Janina Wejchertowa, sporadycznie również dr dr Alina Brzóstkowska, Kazimiera Chojnacka, Tomasz Jasiński, Tomasz Jurek i Franciszek Sikora. Ostateczną wersję tekstów przygotował Tomasz Jasiński, zaś Antoni Gąsiorowski opracował komentarz. Mgr Danuta Pędzińska przepisała całość na maszynie, uczestniczyła w kolacjonowaniu maszynopisu i go adiustowała. W korektach pomagali dr dr Grażyna Rutkowska i Tomasz Jurek. Docent Stefan K. Kuczyński wspomógł wydawców opisami kilkudziesięciu pieczęci wiszących przy dokumencie nr 1289. Dr Krystyna Górska-Gołaska spieszyła zawsze z pomocą przy identyfikacji osób, a przede wszystkim miejscowości wielkopolskich. Nieocenioną pomoc przy tych identyfikacjach stanowiły kartoteki poznańskiej pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Ziem Polskich w Średniowieczu Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.
Prace nad przygotowaniem IX tomu Kodeksu prowadzone były w ramach Pracowni Edytorskiej Źródeł do Dziejów Wielkopolski, działającej od 1975 r. przy Komisji Historycznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Towarzystwo wspierało zasiłkami kopiowanie dokumentów i prace redakcyjne, umieściło także Kodeks w swoim planie wydawniczym; finansowanym przez Polską Akademię Nauk. W tych samych ramach organizacyjnych przygotowywany jest obecnie X tom Kodeksu (lata 1435 - 1444) oraz indeksy, które mają zostać wydane wraz z suplementem jako odrębny tom.
Pochodzenie dokumentów publikowanych w KDW IX
Lp.
Archiwum, biblioteka
Or.
Kop.
Odpis
Reg.
Razem
1
Berlin-Dahlem, GStAPK
8
8
2
Bydgoszcz, WAP
2
-
-
3
5
3
Gniezno, AAG
12
31
-
-
43
4
Kolonia, Historisches Archiv
-
3
-
-
3
5
Kórnik, Bibl. Kórn.
-
8
-
-
8
6
Kraków, Bibl. Czart.
2
-
1
-
3
7
Kraków, Bibl. Jag.
-
1
-
2
3
8
Kraków, Biblioteka PAN
2
-
-
-
2
9
Poznań, AAP
3
58
-
27
88
10
Poznań, WAP
21
80
1
-
102
11
Warszawa, AGAD
17
16
-
-
33
12
Włocławek, Archiwum Diecezjalne
-
1
-
1
2
13
Zielona Góra (Stary Kisielin), WAP
-
2
-
-
2
14
Inne, różne, wydane wg publikacji
-
-
3
-
3
Ogółem
67
200
5
33
305
Wykaz skrótów Literatura, źródła, instytucje
AAG - Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej.
AAP - Archiwum Archidiecezji Poznańskiej.
Acta capitulorum - Acta capitulorum nec non iudiciorum ecclesiasticorum selecta, wyd. B. Ulanowski, t. I. - III, Kraków 1894- 1918.
AGAD - Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie.
AKH - Archiwum Komisji Historycznej (Polskiej) Akademii Umiejętności.
ARP - Akta radzieckie poznańskie, wyd. K. Kaczmarczyk, t. I - III, Poznań 1925 - 1948.
Bibl. Czart. - Muzeum Narodowe w Krakowie. Biblioteka Czartoryskich.
Bibl. Jag. - Biblioteka Jagiellońska w Krakowie.
Bibl. Kórn. - Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk.
Bibl. Racz. - Miejska Biblioteka Publiczna im. Edwarda Raczyńskiego w Poznaniu.
Boniecki - A. Boniecki, Herbarz polski, t. I - XVI, Warszawa 1899 - 1913.
Caro, Liber cancellariae - J. Caro, Liber cancellariae Stanislai Ciołek. Ein Formelbuch der polnischen Königskanzlei aus der Zeit der hussitischen Bewegung, Archiv für österreichische Geschichte, t. 45, 1871, s. 319 - 545, t. 52, 1874, s. 1 - 273.
Cat. Bibl. Jag. - Catalogus codicum manuscriptorum medii aevi latinorum, qui in Bibliotheca Jagellonica Cracoviae asservantur, vol. I, Wrocław 1980, vol. II, Wrocław 1982.
Cod. Vit. - Codex epistolaris Vitoldi magni ducis Lithuaniae, Kraków 1882. Długosz, Opera omnia - Joannis Długosz Senioris... Opera omnia, t. I n., Kraków 1887 n.
Epist. - Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. I - III, Kraków 1876, 1891, 1894.
Eubel, Hierarchia - C. Eubel, Hierarchia catholica medii et recentioris aevi, t. I, Monasterii 1913.
Fijałek, Polonia - J. Fijałek, Polonia apud Italos scholastica saeculum XV, Cracoviae 1900.
GKal. - A. Gąsiorowski, Członkowie władz Kalisza w pierwszej połowie XV wieku, Rocznik Kaliski, 18, 1985, s. 27 - 56.
GStAPK - Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz.
GStar. - A. Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa 1981.
Gumowski, Najst. pieczęcie miast - M. Gumowski, Najstarsze pieczęcie miast polskich XIII - XIV wieku, Toruń 1960.
Gumowski, Pieczęcie - M. Gumowski, Pieczęcie królów polskich, Kraków 1920. GUrz. - A. Gąsiorowski, Urzędnicy wielkopolscy 1385 1500- Spisy, Poznań 1968.
Index act. - Index actorum saeculi XV ad res publicas Poloniae spectantium, Kraków 1888.
Inventarium - Inventarium omnium et singulorum privilegiorum, litterarum, diplomatum, scripturarum et monumentorum, quaecunque in archivo regni in arce Cracoviensi continentur, Lutetiae Parisiorum 1862.
Jaskulski - J. Jaskulski, Skład osobowy kapituły katedralnej poznańskiej w I połowie XV wieku. Maszynopis pracy magisterskiej w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
KDKK - Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej Ś. Wacława, wyd. F. Piekosiński, t. I - II , Kraków 1883.
KDM - Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński, t. I - IV, Kraków 1876 - 1905.
KDW - Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I - VIII, Poznań-Warszawa 1877 - 1989, t. X - XI w posiadaniu wydawców (maszynopisy); seria nowa, t. I, Warszawa-Poznań 1975.
KGV - Kališskie Gubernskie Vědomosti, Kalisz 1869 - 1871 i odbitka: Dokumenty i akty otnosjaščesja k istorii gorodov kališskoj gubernii, Kalisz 1869.
Kor. - J. Korytkowski, Prałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 do dni naszych, t. I - IV, Gniezno 1883.
Koz. - S. Kozierowski, [Badania nazw topograficznych starej Wielkopolski], t. 1: Badania... dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej, Poznań 1914; t. 2 - 3: Badania... dzisiejszej archidiecezji poznańskiej, Poznań 1916; t. 4 - 5: Badania... na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, Poznań 1920 - 1921; t. 6 - 7: Badania... na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, Poznań 1926 - 1928; t. 8: [Uzupełnienia], Poznań 1939.
Kozierowski, Obce ryc. - S. Kozierowski, Obce rycerstwo w Wielkopolsce w XIII - XVI wieku, Poznań 1929.
KPol. - Kodeks dyplomatyczny Polski, t. I - IV, Warszawa 1847 - 1887.
Krzyżaniakowa - J. Krzyżaniakowa, Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, t. I - II, Poznań 1972 - 1979.
Lasocki, Dostojnicy - Z. Lasocki, Dostojnicy i urzędnicy ziemi dobrzyńskiej w XIV i XV wieku, Warszawa 1934 (odbitka z Miesięcznika Heraldycznego, t. XIII).
Lekszycki II - Die ältesten grosspolnischen Grodbücher, t. II, wyd. J. Lekszycki, Leipzig 1889.
Łaski, Liber beneficiorum - J. Łaski, Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, t. I - II, Gniezno 1880 - 1881.
MPH - Monumenta Poloniae Historica, t. I - VI, oraz series nova, t. I n. MRPS - Matricularum Regni Poloniae summaria, t. I - V, Warszawa 1905 n.
Nakielski, Miechovia - S. Nakielski, Miechovia, sive promptuarium antiquitatum monasterii Miechoviensis, Kraków 1634.
Now. - J. Nowacki, Dzieje archidiecezji poznańskiej, t. I - II, Poznań 1959 - 1964.
Poz. II - Księga ziemska poznańska 1400 - 1407, Poznań 1960.
PSB - Polski słownik biograficzny, t. I - XXX, Kraków 1935 n.
Raczyński, Kodex - E. Raczyński, Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski, Poznań 1840.
Reg. Teut. - Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198 - 1525, t: I -II, Göttingen 1948 - 1950.
Rep. Germ. - Repertorium Germanicum, t. III - IV, Berlin 1935, 1958.
Rosin, Słownik - R. Rosin, Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu, Warszawa 1963.
Roty- Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, wyd. H. Kowalewicz, W. Kuraszkiewicz, Poznań 1959 - Wrocław 1981.
Senkowski - Sułkowska - J. Senkowski, I. Sułkowska, Archiwum dokumentowe miasta Kalisza, w: Osiemnaście wieków Kalisza, t. I, Kalisz 1960, s. 293 - 361.
SHGPoz. I - II - Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. 1 - 2, Wrocław 1982 n.
SHGWlkp. - Kartoteki Pracowni Słownika historyczno-geograficznego Wielkopolski średniowiecznej w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu.
Spisy - Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII- XVIII wieku. Spisy. Tom I/1, Wrocław 1985 (Spisy wlkp.); Tom II/1, Wrocław 1985 (Spisy łęcz., sier., wiel.); Tom IV/1, Wrocław 1990 (Spisy młp.).
SPPP - Starodawne Prawa Polskiego Pomniki, t. I n.
Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty - I. Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty królewskie i ich funkcje w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370 - 1444, Warszawa 1977.
WAP - (Wojewódzkie) Archiwum Państwowe. WSB - Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa 1981.
WSvP - A. Warschauer, Stadtbuch von Posen, Posen 1892.
Wuttke - H. Wuttke, Städtebuch des Landes Posen, Leipzig 1864.
Zajączkowscy, Materiały - S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. I - II, Łódź 1966 - 1970.
ZDKDK - Zbiór dokumentów katedry i diecezji krakowskiej, wyd. S. Kuraś, t. I - II, Lublin 1965 - 1973.
ZDM - Zbiór dokumentów małopolskich, wyd. S. Kuraś, I. Sułkowska-Kurasiowa, t. I - VIII, Wrocław 1965 - 1975.
Skróty językowe
dok. - dokument
gnieźn. - gnieźnieński
ib. - ibidem
ident. - identyczny
I. N. - instrument notarialny
kal. - kaliski
kop. - kopia
krak. - krakowski
łęcz. - łęczycki
nast. - następuje
ods. - odsyłacz
or. - oryginał
par. - parafia, parafialny
pd. - południe, południowy
pn. - północ, północny
por. - porównaj
pozn. - poznański
reg. - regest
sandom. - sandomierski
streszcz. - streszczenie
tłum. - tłumaczenie
UJ - Uniwersytet Jagielloński
uw. - uwaga
wg - według
wlkp. - wielkopolski
wsch. - wschód, wschodni
wyd. - wydanie
wyst. - występuje, występujący
zach. - zachód, zachodni
zm. - zmarł
Z.N. - znak notarialny
zob. - zobacz
Wykaz dokumentów

1075
Śmigiel, 2 stycznia 1426 Andrzej z Bojanowa, Janusz Kąkolewski z Rąbinia, Piotr wójt kościański z Ponina i Mikołaj ze Śmigla poręczają, że Henryk z Niałka spłaci dług Janinie z Chrząstowa i braciom Dziersławowi, Wojciechowi i Mikołajowi

1076
Poznań, 3 stycznia 1426 Maciej Korczbok oficjał poznański jako sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy plebanem kościoła Św. Piotra pod Przemętem a braćmi Wyszemirem z Bucza, Sędziwojem z Barchlina i Andrzejem

1077
Powidz, 14 stycznia 1426 Mroczek z Łopuchowa tenutariusz powidzki w miejsce pastwisk włączonych w obręb folwarku wyznacza nowe pastwiska mieszczanom powidzkim

1078
Piotrków, 24 stycznia 1426 Podkanclerzy Stanisław Ciołek kustosz gnieźnieński nakazuje swemu prokuratorowi Janowi Jedleckiemu, aby przekazał należne mu dziesięciny Andrzejowi Kukli

1079
[Poznań], 15 lutego 1426 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Wojciech Bair mieszczanin poznański zapisał czynsz Mikołajowi Długiemu

1080
Ciążeń, 21 lutego 1426 I. N. Adam pleban z Młodujewa ustanawia swymi prokuratorami kanonika poznańskiego Mikołaja Ciotczanego i Marcina plebana ze Stawu

1081
Warta, 27 lutego 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zawiadamia sądy w Poznaniu i Gnieźnie, że wysłany na Litwę Mroczek z Łopuchowa nie może stanąć na rokach sądowych

1082
Grzymiszew, 2 marca 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobiesław z Kaszewa sprzedał swoje części wsi Chylin i Krzymów braciom przyrodnim Piotrowi i Jarosławowi z Chylina

1083
[Gniezno], 13 marca 1426 (Reg.) Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński wydaje wyrok w sprawie o dziesięcinę ze Strzelc, przynależną miejscowemu kościołowi

1084
Poznań, 12 kwietnia 1426 Maciej Korczbok kanonik i oficjał poznański rozsądza spór o dziesięciny z folwarku Piąszyce pomiędzy proboszczem kościoła w Starym Gostyniu a Bartoszem Wezenborgiem właścicielem Gostynia i plebanem gostyńskim Ziemiętą

1085
Gniezno, 24 kwietnia 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jakusz Pomian zamienił połowę Lubonia na sołectwo w Grabowie należące do Mikołaja Grabowskiego

1086
Gniezno, 24 kwietnia 1426 Wacław prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich odnawia przywilej na sołectwo we wsi Piaseczno sołtysowi Mikołajowi Kędzierce

1087
Gniezno, 25 kwietnia 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zamienia role koło Gniezna z bożogrobcami gnieźnieńskimi

1088
Inowrocław, 10 maja 1426 Król Władysław Jagiełło nakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu], aby sprawę przeciwko Chebdzie ze Święc odesłał na najbliższy zjazd do Łęczycy

1089
Łęczyca, 22 maja 1426 Wojciech, Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński nakazuje oficjałowi gnieźnieńskiemu odroczenie rozprawy przeciwko Mroczkowi z Łopuchowa

1090
Łęczyca, 23 maja 1426 Król Władysław Jagiełło ustanawia jarmarki i targ tygodniowy w mieście Kazimierzu należącym do opactwa wąchockiego

1091
Łęczyca, 24 maja 1426 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe cysterek z Ołoboku do czasu powrotu z poselstwa na Litwę kasztelana sieradzkiego Marcina z Kalinowy, opiekuna klasztoru

1092
Gniezno, 31 maja 1426 Wymieniem sędziowie polubowni rozstrzygają spór pomiędzy klasztorem kanoników regularnych z Trzemeszna a Stachną córką Sługotki o łan w Ostrowitem

1093
Gniezno, 22 czerwca 1426 Benedykt z Modły wikariusz generalny gnieźnieński potwierdza przywilej arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego dla klasztoru cystersów w Łeknie z 20 lipca 1222

1094
Poznań, 25 czerwca 1426 Wymienieni sędziowie rozsądzają spór o dziesięciny pomiędzy plebanami z Tulc a kmieciami z Płowiec

1095
Kościan, 25 czerwca 1426 Pozew sądu królewskiego dla Hermana Wolkow z Trzemeszna Lubuskiego

1096
Kalisz, 26 czerwca 1426 I. N. Ugoda rajców miasta Kalisza z Szymonem plebanem w Chełmcach w sprawie cła w Ołoboku

1097
Brześć Kujawski, 1426; przed 1 lipca Andrzej z Lubrańca sędzia kujawski przekazuje sprawę pomiędzy Piotrem z Zakrzewa a Katarzyną z Sycewa przed sąd ziemski w Koninie

1098
Paradyż, 3 lipca 1426 Król Władysław Jagiełło potwierdza dokument księcia Przemysła I dla klasztoru cystersów w Paradyżu z 1247 r.

1099
Międzyrzecz, 5 lipca 1426 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Mroczka z Łopuchowa

1100
Poznań, 2 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło nadaje Wschowie prawa, jakimi cieszą się inne miasta w Wielkopolsce

1101
Poznań, 3 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło zatwierdza wyrok swoich komisarzy w sporach o wieś Przyczynę

1102
Gniezno, 8 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło zawiadamia starostę generalnego Wielkopolski i władze miasta Poznania, że bierze pod swą opiekę Jakuba młynarza z młyna królewskiego za murami Poznania

1103
Gniezno, 9 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło nadaje mieszkańcom miasta Nowy Ostrów (Ryczywół) i wsi Krężoły prawo wypasu bydła na pastwiskach królewskiej wsi Tłukawy

1104
Konin, 12 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło zatwierdza dokument Mroczka z Łopuchowa dla Powidza z 14 stycznia 1426

1105
Przedbórz, 23 sierpnia 1426 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Wincentego z Nowego Dworu

1106
Poznań, 28 sierpnia 1426 Wymienieni uczestnicy roczku sądowego w Poznaniu zawiadamiają sędziego i podsędka poznańskich, że Mikołaj z Grabowa przedstawił roczkowi dokument nabycia części wsi Luboń, do której nikt nie zgłosił pretensji z tytułu prawa bliższości

1107
Sandomierz, 8 września 1426 (interpolowany) Król Władysław Jagiełło nadaje arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi prawo pobierania kar, które przysługują sądowi królewskiemu i jego asesorom, zasądzanych w sprawach o granice dóbr arcybiskupich

1108
Sandomierz, 11 września 1426 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego z powodu wakansu na stolcu biskupim

1109
Sandomierz, 13 września 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zawiadamia, że król Władysław Jagiełło potwierdził prawo arcybiskupa gnieźnieńskiego do stawiania zastępców sądowych i nakazuje respektowanie tego prawa.

1110
Rzym, 22 października 1426 Mirosław z Brudzewa biskup-elekt poznański mianuje Mikołaja z Kik swoim wikariuszem generalnym

1111
Rzym, 4 listopada 1426 Marcialis kapelan i audytor papieski poleca prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie przeprowadzić postępowanie sądowe w sporze o prawo prezenty kościoła parafialnego w Mogilnie

1112
Bonikowo, 13 listopada 1426 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i tenutariusz kościański zaświadcza, że jako arbiter przeprowadził ugodę pomiędzy braćmi Dobiesławem i Mikołajem ze Skoraczewa a Jaśkiem z Księginek

1113
Kobylin, 25 listopada 1426 Andrzej, Wincenty i Mikołaj dziedzice Kobylina publikują dokument lokacyjny miasta Kobylina z roku 1303 (interpolowany?), zaświadczają, że Andrzej zw. Halgunta kupił wójtostwo w Kobylinie, i ustalają nowe obowiązki wójta

1114
Bardo, 27 grudnia 1426 I. N. Ustanowienie prokuratorów wymienionych kmieci i zagrodników w sporach o opłaty meszne pomiędzy wymienionymi zagrodnikami z Łagiewnik a plebanem z Biechowa

1115
[Poznań], 1426 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że Jan Kinderman zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1116
[Poznań], 1426 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Wincenty Kotka zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1117
Wilno, 6 stycznia 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki powoływać tylko przed sądy wiecowe

1118
Osieczna, 7 stycznia 1427 I. N. Ustanowienie księdza Jana, pisarza Stefana z Rydzyny, pełnomocnikiem Pawła sołtysa z Pawłowic i tamtejszych kmieci w sporze z plebanem pawłowickim Wawrzyńcem

1119
Kościan, 13 stycznia 1427 Andrzej Bojanowski i Mikołaj Ramsz ze Śmigla poręczają Wyszakowi Żegrowskiemu za Piotra wójta kościańskiego z Ponina

1120
Rzym, 7 lutego 1427 I. N. Testament biskupa-elekta poznańskiego Mirosława z Brudzewa

1121
Boruja, 10 lutego 1427 Wymienieni sędziowie polubowni rozgraniczają posiadłości Abrahama Zbąskiego i Jana z Tuchorzy nad rzeką Dojcą

1122
Poznań, 12 lutego 1427 Mikołaj z Sepna sędzia poznański zatwierdza list roczku poznańskiego dotyczący wsi Luboń z 28 sierpnia 1426

1123
[Poznań], 13 lutego 1427 Wymienieni rozjemcy zaświadczają, że rozsądzili spory pomiędzy kanonikiem poznańskim Januszem Wszołowskim a Piotrem Słapem z Dąbrówki

1124
Nowy Korczyn, 26 marca 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego z powodu wakansu na stolicy biskupiej

1125
Pyzdry, 18 kwietnia 1427 Władze miasta Pyzdr zaświadczają, że Mikołaj prepozyt Św. Ducha pod Pyzdrami sprzedał jatkę mięsną w Pyzdrach Mikołajowi Sługockiemu

1126
Jarosław, 24 kwietnia 1427 Król Władysław Jagiełło poleca oficjałowi poznańskiemu, aby wstrzymał egzekucję wyroku wydanego w interesie poznańskich wikariuszy katedralnych przeciw kanonikom kolegiaty NMPanny w Środzie

1127
Medyka, 28 kwietnia 1427 Wawrzyniec Zaremba z Kalinowy marszałek Królestwa Polskiego zaświadcza, że stawali przed jego sądem Andrzej syn niegdyś wójta ze Środy i Materna z Kręska

1128
Medyka, 1 maja 1427 Król Władysław Jagiełło nadaje prawo magdeburskie miastu Rogoźno

1129
Gniezno, 2 maja 1427 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński publikuje i zatwierdza ugodę dotyczącą cła w Ołoboku pomiędzy Szymonem Macieja ze Stawu proboszczem w Chełmcach a radą miasta Kalisza

1130
Medyka, 3 maja 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Koninie rozpatrzenie sprawy pomiędzy Andrzejem z Łykowa i Pomianem z Wrzącej

1131
Gródek, 8 maja 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Machnie, wdowie po Mojku ze Śliwnik

1132
Kalisz, 17 czerwca 1427 Rajcy miasta Kalisza zobowiązują się do przestrzegania ugody z Szymonem Macieja ze Stawu proboszczem w Chełmcach w sprawie cła w Ołoboku i publikują tekst ugody wraz z jej zatwierdzeniem przez Wojciecha Jastrzębca arcybiskupa gnieźnieńskiego

1133
Opatówek, 19 lipca 1427 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński instytuuje Świętosława syna Jaśka z Parzynowa na rektora kościoła we wsi Dobrzec

1134
Wiślica, 17 sierpnia 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi

1135
Kościan, 6 września 1427 Tomasz z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Stefan z Rydzyny zapisał czynsz Pawłowi Długiemu z Osiecznej

1136
Poznań, 12 września 1427 Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Hanek Herbrartowic mieszczanin pyzdrski zobowiązał się składać ze swojej jatki mięsnej w Pyzdrach cztery kamienie łoju rocznie Mikołajowi prepozytowi szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami

1137
Gniezno, 19 września 1427 Benedykt z Modły kanonik i oficjał gnieźnieński rozsądza spór o obsadę plebanii w Kozarzewie

1138
Gniezno, 30 września 1427 Świętosław Kępa zobowiązuje się wydzielić część swych dóbr synowi Janowi

1139
Brześć Litewski, 7 października 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje odłożyć sprawę sądową Dominika z Jeżewa do czasu swego przybycia do Poznania

1140
Kalisz, 8 października 1427 Mikołaj syn Gotarda sołtys we wsi Dobrzec i mieszczanin kaliski sprzedaje młyn pod Dobrcem Maciejowi z Królikowa

1141
Pakość, 10 października 1427 Tomasz z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Piotra Russdorfa o udzielenie pomocy prawnej Hekhardowi z Kawieczyna

1142
Poznań, 18 listopada 1427 Kapituła poznańska sprzedaje wójtostwo w Chwaliszewie

1143
Rzym, 24 listopada 1427 Jan de Palena kapelan i audytor papieski poleca dziekanowi kruszwickiemu przeprowadzić postępowanie sądowe w sporze o prawo prezenty kościoła parafialnego w Mogilnie

1144
Nowogródek, 30 listopada 1427 Król Władysław Jagiełło nakazuje odłożyć sprawy sądowe kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki i jego bratanka Łukasza do czasu swego przybycia do Poznania

1145
[1423 - 1427] Król Władysław Jagiełło prosi [arcybiskupa gnieźnieńskiego], aby udzielił zgody na przekazanie przez Mikołaja Dividę z Walewic probostwa w Kcyni swemu bratu Piotrowi

1146
1427 (Reg.) Tomek z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [kanonik poznański Piotr z Nowca] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1147
1427 (Reg.) Sędziowie polubowni rozsądzają spór o czynsze między Wincentym z Dzwonowa a poznańskimi wikariuszami katedralnymi

1148
1427 (Reg.) Tomek z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski potwierdza zapis czynszu na wójtostwie pyzdrskim na rzecz altarii w katedrze poznańskiej

1149
[Poznań], 1427 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaśwadcza, że Sędziwój i Żegota z Kołacina zapisali czynsz Wojciechowi Polnemu altaryście w katedrze poznańskiej

1150
[Poznań], 1427 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Sędziwój i Żegota z Kołacina przenieśli czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej na wsie Złotkowo i Morasko

1151
1427 (Reg.) Tomek z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Sędziwój i Żegota z Kołacina przenieśli czynsz zapisany altarii w katedrze poznańskiej na wsie Złotkowo i Morasko

1152
Poznań, 26 stycznia 1428 Maciej Korczbok oficjał poznański nakazuje wymienionym plebanom napomnieć Jana Krugarza, aby dopełnił umów małżeńskich

1153
Brześć Kujawski, 27 stycznia 1428 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta brzeski kujawski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa aby zmusił niewymienionych panów nowomarchijskich do zapłaty należności kasztelanowi kaliskiemu Marcinowi Sławskiemu i jego żonie

1154
Jedlnia, 18 lutego 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić postępowanie egzekucyjne przeciw Jakuszowi z Mieczewa do czasu swego przybycia do Poznania

1155
Opatów, 26 lutego 1428 Król Władysław Jagiełło potwierdza otrzymanie od poznańskiej kapituły pewnej sumy pieniędzy na wydatki związane z prowizją na biskupstwo poznańskie

1156
Słupia, 28 (29?) lutego 1428 I. N Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Wawrzyńcem plebanem ze Słupi a jego wikariuszem Piotrem

1157
Kalisz, 2 marca 1428 Uczestnicy roczku sądowego w Kaliszu zawiadamiają sąd starościński w Sieradzu, że Janusz z Wroniaw stawał na roczku kaliskim przeciw Stanisławowi z Sulinowa

1158
Poznań, 18 marca 1428 I. N. Mikołaj prepozyt szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami zgłasza apelację do Stolicy Apostolskiej od wyroku administratora biskupstwa poznańskiego w sprawie z Jakubem Walczkiem o łąkę pod Pyzdrami

1159
Poznań, 18 marca 1428 I. N. Mikołaj prepozyt szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami stwierdza, że Mikołaj z Kik administrator biskupstwa poznańskiego odłożył wydanie mu dokumentu apelacji do Stolicy Apostolskiej

1160
Brodnia, 30 marca 1428 Król Władysław Jagiełło [nakazuje ochraniać dobra biskupstwa poznańskiego]

1161
Kalisz, 2 kwietnia 1428 Król Władysław Jagiełło przenosi miasto (Miejską) Górkę na prawo niemieckie

1162
Kalisz, 9 kwietnia 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Poznaniu, aby egzekwował wyrok wydany przeciw Jakuszowi z Mieczewa

1163
Stawiszyn, 10 kwietnia 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu rozpatrzenie spraw podczaszego kaliskiego Stanisława Obermuta z Chrostowa

1164
Konin, 12 kwietnia 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Jana Goliasza z Brodnicy

1165
Kazimierz, 1 maja 1428 Mikołaj opat klasztoru cystersów w Wąchocku ustala obowiązki mieszczan kazimierskich

1166
Kruszwica, 27 maja 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Andrzeja ze Słomowa

1167
Gębice, 28 maja 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu, aby anulował wyznaczony Stanisławowi Obermutowi termin, ponieważ miał on termin "o większe" w Dobrzyniu

1168
Gniezno, 11 czerwca 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Jastrzębca

1169
Gniezno, 12 czerwca 1428 Król Władysław Jagiełło nadaje [pewne prawa] Jakubowi opatowi klasztoru [benedyktynów w Mogilnie?]

1170
Gniezno, 28 czerwca 1428 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński zatwierdza wyrok oficjała poznańskiego Mikołaja Korczboka w sporze między Ziemiętą plebanem z Gostynia a Mikołajem prepozytem ze Starego Gostynia o dziesięciny z Piąszyc

1171
Poznań, 30 czerwca 1428 Król Władysław Jagiełło nadaje klasztorowi karmelitów w Poznaniu dwa łany w Obrzycach pod Poznaniem

1172
Kościan, 4 lipca 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby nie pociągać przed sąd dłużników Magdaleny, wdowy po mieszczaninie poznańskim Stanisławie Borzejowskim

1173
Śrem, 12 lipca 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby sprawy poznańskiego domu joannitów były sądzone tylko na sądach wiecowych lub nadwornych

1174
Poznań, 12 lipca 1428 Maciej Korczbok oficjał poznański nakazuje rektorowi kościoła we Wronczynie, aby napomniał Adama z Kowalskiego za niepłacenie czynszu poznańskim wikariuszom katedralnym

1175
[25 października 1426 - 1 sierpnia 1428] Tomasz z Pakości kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarosław z Ruchocina sprzedał (?) swoje części we wsiach Wysznowo i Biela

1176
Łęczyca, 2 sierpnia 1428 Przybysław z Gryżyny stolnik poznański wraz ze swymi rękojmiami zobowiązuje się zwrócić królowi Władysławowi Jagielle 500 grzywien w określonych ratach i terminach

1177
Pabianice, 3 sierpnia 1428 Król Władysław Jagiełło zakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu] sądzenia sprawy Borka z Osiecznej

1178
Poznań, 13 sierpnia 1428 Maciej Korczbok oficjał poznański zawiadamia rektora kościoła we Wronczynie o ekskomunice ciążącej na Adamie z Kowalskiego

1179
Poznań, 27 sierpnia 1428 Wymienieni rozjemcy rozsądzają spór pomiędzy klasztorem cysterek w Owińskach a tamtejszym plebanem

1180
Nowy Korczyn, 31 sierpnia 1423 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe biskupstwa poznańskiego

1181
Nowy Korczyn, 2 września 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje bronić kościół poznański od wszelkich gwałtów i napaści

1182
Sandomierz, 7 września 1428 Król Władysław Jagiełło czasowo zakazuje pociągać przed sądy Stanisława Ciołka biskupa poznańskiego i jego podwładnych

1183
Sandomierz, 10 września 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi

1184
Rzym, 12 września 1428 1. Audytor papieski nakazuje wszystkim przechowującym dokumenty dotyczące sporu o łąkę pod Pyzdrami między Mikołajem prepozytem szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami a mieszczaninem pyzdrskim Janem Walczkiem, aby przedłożyli je do rozpatrzenia apelacji 2. Tenże nakazuje pozwać Jana Walczka w tejże sprawie

1185
Drohobycz, 25 października 1428 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Stanisławowi Miruckiemu byłemu burgrabiemu kaliskiemu do czasu swego przybycia do Wielkopolski

1186
Poznań, 11 grudnia 1428 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Paweł niegdyś wójt śremski sprzedał swoją część wójtostwa w Śremie radzie i pospólstwu miasta

1187
[Poznań], 1428 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Maciej Chłapowski zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1188
[Poznań], 1428 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Chwalęta z Lubicza zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1189
[Poznań], 1428 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że mieszczanin poznański Dominik zapisał czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej

1190
[Poznań], 1428 (Reg,) Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Jadwiga Kuszonowa zapisała czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1191
1428 (Reg.) Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński rozsądza spór pomiędzy Janem mansjonarzem kolegiaty NMPanny w Kaliszu i Katarzyną wdową po Mikołaju Kranchu w sprawie czynszu na rzecz altarii w tejże kolegiacie

1192
Poznań, 6 stycznia 1429 Podkomorzy poznański Piotr Korczbok prosi Jerzego Jarogniewskiego o dokonanie rozgraniczenia dóbr Parzęczewo i Reńsko

1193
Kościan, 13 lutego 1429 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan z Błociszewa sprzedał swoją połowę wsi Luboń Mikołajowi Grabowskiemu

1194
Kościan, 14 lutego 1429 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Maciej ze Szczodrowa, Andrzej z Brodnicy i Jan niegdyś z Brodnicy zrzekli się swego prawa bliższości do połowy Lubonia

1195
Radziejów, 2 (9?) kwietnia 1429 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi ziemskiemu w Kościanie, aby nie sądził mieszczan z Pyzdr, szczególnie zaś Michała Kukli, który podlega jurysdykcji wójta pyzdrskiego

1196
Gniezno, 13 kwietnia 1429 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński zaświadcza, że Jan pleban z Wilkowa z bratem i siostrą (?) zapisał czynsz Maciejowi plebanowi ze Sławoszewa

1197
Brześć Kujawski, 15 kwietnia 1429 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka i jego kościoła

1198
Ciążeń, 21 kwietnia 1429 Stanisław Ciołek biskup poznański kwituje Floriana z Poklatek z dochodów biskupiego klucza Dolsk

1199
Inowrocław, 21 maja 1429 Król Władysław Jagiełło zawiesza terminy sądowe Heleny wdowy po Boguchwale z Sarnowa

1200
Żnin, 27 maja 1429 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom wielkopolskim, aby nie sądziły spraw mieszczan śremskich, pozywanych przez niektórych ze szlachty

1201
Gniezno, 11 czerwca 1429 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby nie pobierać opłat celnych i targowych od poddanych arcybiskupa gnieźnieńskiego

1202
20 czerwca 1429 (Reg.) Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński potwierdza inkorporację kościoła Św. Jakuba w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów

1203
20 czerwca 1429 (Reg.) Nadanie probostwa kościoła Św. Jakuba w Mogilnie Stefanowi benedyktynowi w Mogilnie

1204
Kościan, 24 czerwca 1429 Janusz z Luboni i jego wymienieni rękojmie zobowiązują się spłacić dług sędziemu poznańskiemu Mikołajowi z Sepna i uwolnić od obciążeń czynszowych jego wieś Łęg

1205
Poznań, 28 czerwca 1429 Wymienieni sędziowie polubowni zaświadczają, że rozsądzili spór pomiędzy Marcinem plebanem z Soboty a Bogusławem prepozytem szpitala Św. Ducha w Poznaniu

1206
Koło, 30 czerwca 1429 (falsyfikat) Król Władysław Jagiełło nadaje wojewodzie inowrocławskiemu Jarandowi z Grabi prawo pobierania cła mostowego na mostach i groblach koło Brudzewa

1207
Poznań, 1 lipca 1429 Król Władysław Jagiełło nadaje wieś i las Trzuskołoń klasztorowi kanoników regularnych w Trzemesznie

1208
Poznań, 2 lipca 1429 Król Władysław Jagiełło ustanawia w Mosinie dwa jarmarki i targ tygodniowy oraz nadaje miastu prawo magdeburskie

1209
Gronowo, 4 lipca 1429 I. N. Ugoda Wojciecha plebana w Goniębicach z Zygmuntem z Gronówka w sprawie czynszu z łąki w Gronowie

1210
Poznań, 6 lipca 1429 Stanisław Ciołek biskup poznański nadaje wsie biskupie Leśniewo i Brączyn w użytkowanie prepozytowi gnieźnieńskiemu Przedwojowi z Grądów

1211
[6 lipca] 1429 (Reg.) Stanisław Ciołek biskup poznański przenosi fundację altaryjną z Osiecznej do katedry poznańskiej

1212
Rogoźno, 14 lipca 1429 Wierzbięta z Przysieki tenutariusz rogoziński zleca Jakubowi Runo mieszczaninowi rogozińskiemu lokację wsi Owcze Głowy na prawie magdeburskim

1213
Zakrzewo, 29 sierpnia 1429 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy dziedzicami Zakrzewa

1214
Poznań, 30 sierpnia 1429 Wincenty Kot z Dębna poznański wikariusz generalny eryguje ołtarz w kościele p.w. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, ufundowany przez mieszczan poznańskich Jana i Michała Bergerów i Henryka Lindnera

1215
Sieradz, 19 grudnia 1429 Otto z Krzepczowa sędzia grodu sieradzkiego zawiadamia sąd koniński, że Barbara żona Mikołaja ze Święci nie mogła stanąć na rokach w Koninie, bowiem tegoż dnia miała rozprawę "o większe" w grodzie sieradzkim

1216
Poznań, 28 grudnia 1429 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj z Grabowa zamienił swoją wieś Luboń na Rożdżały Barbary żony Mikołaja Strosberga

1217
[Poznań], 1429 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że mieszczka poznańska Elżbieta Kęplewa sprzedała czynsz z jatki mięsnej w Poznaniu altaryście katedry poznańskiej Michałowi z Kuczkowa

1218
[Poznań], 1429 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Dzierżnicy?) zapisał czynsz [poznańskim wikariuszom katedralnym]

1219
1429 (Reg.) Wincenty Kot z Dębna poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Jakusz Pomian przeniósł czynsz [zapisany poznańskim wikariuszom katedralnym] na wieś Otorowo

1220
Kalisz, 4 stycznia 1430 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wojciech z Karmina zapisał posag i wiano swej żonie Jadwidze

1221
[Poznań, przed 4 lutego 1430] Strzeszek z Ułanowa i Piotr z Nowca kanonicy poznańscy składają królowi Władysławowi Jagielle zobowiązanie w sprawie prebendy dziekana kapituły katedralnej w Poznaniu

1222
Rogoźno, 1 marca 1430 Wierzbięta z Przysieki tenutariusz rogoziński zaświadcza, że szewcy rogozińscy kupili od miasta ziemię pod budowę kramów szewskich

1223
Jedlnia, [6 (7?) marca 1430] Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom odroczenie do czasu swego przyjazdu do Wielkopolski wszelkich spraw Małgorzaty wojewodziny z Łabiszyna i jej dzieci

1224
Jedlnia, 7 marca 1430 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić postępowanie sądowe w sprawie zmarłego Boguchwała z Sarnowa

1225
Gniezno, 11 marca 1430 Benedykt z Modły wikariusz generalny gnieźnieński potwierdza dokumenty uposażenia szkoły gnieźnieńskiej przez kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki z 28 kwietnia 1429 i 19 marca 1426

1226
Kraków, 26 marca 1430 Król Władysław Jagiełło nadaje Wojciechowi z Daronich Górek wieś Chodorowice

1227
Oborniki, 27 marca 1430 Wierzbięta dziedziczny wójt Obornik zaświadcza, że zapisał czynsz mieszczaninowi obornickiemu Stanisławowi Rincowi

1228
Kościan, 29 marca 1430 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że bracia Mikołaj, Adam, Michał i Jakub mieszczanie kościańscy sprzedali swoją jatkę mięsną w Kościanie Pawłowi Długiemu

1229
Oborniki, 7 kwietnia 1430 Władze miasta Obornik zaświadczają, że mieszczanin obornicki Stanisław Rinc uposażył ołtarz w kościele parafialnym w Obornikach

1230
Sławsk, 30 kwietnia 1430 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj z Sokołowa sprzedał swoją połowę Sokołowa Mikołajowi z Korzecznika

1231
Sławsk, 1 maja 1430 Marcin ze Sławska kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Bodzęta niegdyś z Goranina sprzedał swoją część Goranina Sędziwojowi z Goranina

1232
Koźminek, 18 maja 1430 I. N. Pełnomocnictwo Witochny żony Wojciecha z Pakości dla Grzegorza z Bydgoszczy

1233
Gniezno, 8 czerwca 1430 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński nadaje probostwo w Tarnowie Adolfowi, cystersowi z Łekna (Wągrowca)

1234
[Poznań], 23 czerwca 1430 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Michał Szostak mieszczanin poznański zapisał czynsz altaryście nowego szpitala w Poznaniu

1235
Gniezno, 27 czerwca 1430 Król Władysław Jagiełło nadaje opłaty targowe w Gnieźnie tamtejszemu klasztorowi klarysek

1236
Poznań, 3 lipca 1430 Stanisław Ciołek biskup poznański nadaje wieś biskupią Biskupice w użytkowanie prepozytowi gnieźnieńskiemu Przedwojowi z Grądów

1237
Poznań, 6 lipca 1430 Król Władysław Jagiełło nadaje miastu Ciołkowice, założonemu przez biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka, prawa, jakimi cieszą się inne miasta Wielkopolski

1238
Poznań, 8 lipca 1430 Wincenty Kot z Dębna wikariusz generalny poznański eryguje altarię fundacji Macieja Krowiny w kościele parafialnym w Gostyniu

1239
Śrem, 19 lipca 1430 Król Władysław Jagiełło zawiadamia mieszczan poznańskich o pełnomocnictwach udzielonych Mikołajowi Dividzie z Walewic [poborcy poradlnego w Wielkopolsce]

1240
Ląd, 24 lipca 1430 Król Władysław Jagiełło nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby nie dopuszczał do prowadzenia handlu na grobli między miastem Poznaniem a Ostrowem kapitulnym, tj. na Chwaliszewie

1241
Łęczyca, 28 lipca 1430 Król Władysław Jagiełło przywraca wieś Wieszki kościołowi w Szubinie

1242
Łęczyca, 28 lipca 1430 (falsyfikat) Król Władysław Jagiełło przywraca wieś Golcz z przyległościami Janowi Czarnkowskiemu i Jakubowi Knyszyńskiemu

1243
Łęczyca, 5 sierpnia 1430 Król Władysław Jagiełło nadaje prawo magdeburskie oraz prawo odbywania targów tygodniowych i dwu jarmarków miastu Kobylinowi

1244
Rypułtowice, 8 sierpnia 1430 Król Władysław Jagiełło zawiadamia sąd ziemski w Kaliszu, że uwolnił Świętomira z Koźlątkowa od długu u Sary Żydówki z Brześcia

1245
Turza Góra, 3 września 1430 Dobrogost z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta brzeski założył i uposażył szpital w mieście Lwówku

1246
Turza Góra, 8 września 1430 Wymienieni rozjemcy rozsądzają spór pomiędzy Januszem z Czerwonego Kościoła a Janem Robaczyńskim

1247
Koło Turzej Góry, 17 września 1430 Dobrogost z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zapytuje Mikołaja wójta Nowej Marchii, czy wymienieni panowie są jego posłami

1248
Drawsko, 18 września 1430 Mikołaj von Nieckieritz wójt Nowej Marchii zawiadamia Dobrogosta [z Szamotuł podkomorzego kaliskiego i starostę generalnego Wielkopolski], że wymienieni posłowie są jego posłami

1249
Lublin, 22 września 1430 Król Władysław Jagiełło nakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu], aby sprawę przeciw synom [Janusza] Brzozogłogłowego odłożył do chwili przyjazdu króla do Gniezna

1250
Gniezno, 1430 Klemens mieszczanin i burgrabia gnieźnieński, sędzia polubowny, rozsądza spór pomiędzy klasztorami bożogrobców w Gnieźnie i kanoników regularnych w Trzemesznie o korzystanie z jeziora Jeziorzany

1251
[Poznań], 1430 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Maciej Polski zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1252
[Poznań], 1430 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że NN przeniósł czynsz zapisany poznańskim wikariuszom katedralnym na wieś Olszyce

1253
Rynarzewo, 6 stycznia 1431 Jakub z Rynarzewa kasztelan rogoziński prosi oficjała gnieźnieńskiego o odroczenie terminu egzekucji wyroku wydanego na niego w sprawie przeciw Janowi z Topoli

1254
Opatówek, 7 stycznia 1431 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński przenosi czynsze zapisane altarii Św. Trójcy w kościele Św. Mikołaja w Kaliszu przez mieszczanina kaliskiego Jakusza Bolecha na uposażenie kolegiaty NMPanny w Kaliszu

1255
Środa, 14 stycznia 1431 Uczestnicy sejmiku w Środzie proszą wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa, aby nie pociągać przed sądy krzyżackie lenników króla polskiego, panów Wedelskich

1256
Poznań, 19 stycznia 1431 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Wawrzyniec Cleynsmeth (?) zapisał czynsz Michałowi Jarogniewskiemu

1257
Szydłów, 26 lutego 1431 Król Władysław Jagiełło prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa, aby nie pociągać przed podległe mu sądy Jana Wedelskiego i jego braci

1258
Środa, 16 kwietnia 1431 Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dziersław z Murzynowa zapisał czynsz na rzecz kościoła parafialnego w Miłosławiu

1259
Kamieniec, 7 maja 1431 Wincenty Korczbok nadaje karczmę kościołowi parafialnemu w Kamieńcu

1260
Ląd, 9 maja 1431 Jan opat klasztoru cystersów w Lądzie odnawia przywilej lokacyjny sołectwa we wsi Jaroszyn miejscowemu sołtysowi Mikołajowi i jego bratankowi Janowi

1261
Oborniki, 11 maja 1431 Wierzbięta dziedziczny wójt Obornik zaświadcza, że zapisał czynsz szpitalowi w Obornikach

1262
Przemyśl, 22 maja 1431 Król Władysław Jagiełło wzywa oficjała gnieźnieńskiego do zdjęcia ekskomuniki z Warszki, wdowy po Chwale [ze Strzelc?]

1263
Ciążeń, 22 maja 1431 Stanisław Ciołek biskup poznański sprzedaje prawo wyrębu lasu w Grzybowie Albertowi Chorążemu z Kościana

1264
Gródek, 26 maja 1431 Król Władysław Jagiełło nakazuje arcybiskupowi gnieźnieńskiemu i staroście generalnemu Wielkopolski rozsądzenie sporu pomiędzy mieszczką stawiszyńską Dorotą Kolosówną z NN mieszczaninem stawiszyńskim

1265
Poznań, 28 maja 1431 Dobrogost z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski nakazuje wymienionym burgrabiom i celnikom wielkopolskim, aby nie pobierali ceł od mieszczan z Brzeźnicy

1266
Środa, 29 maja 1431 Dobrogost z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan z Jedlczy oprawił posag swej żony Doroty

1267
Poznań, 12 czerwca 1431 Wojciech dziedzic Więckowic zapisuje czynsz konwentowi dominikanów w Poznaniu

1268
Poznań, 29 czerwca 1431 (?) Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje kościół parafialny w Mieścisku

1269
Oborniki, 17 (16?) sierpnia 1431 Wierzbięta dziedziczny wójt Obornik zaświadcza, że zapisał czynsz szpitalowi w Obornikach

1270
Lublin, 18 września 1431 Król Władysław Jagiełło potwierdza oprawę na Kcyni 150 grzywien posagu Klarze, wdowie po Chwale ze Strzelc i zapisuje tamże dalszych 150 grzywien jej dzieciom

1271
Gniezno, 8 listopada 1431 Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wojewoda brzeski Jan z Lichenia sprzedał czynsz zapisany na jego wsi Radwanczewo Jaśkowi dziekanowi gnieźnieńskiemu, egzekutorowi testamentu Mikołaja Kickiego i mansjonarzom kościoła gnieźnieńskiego

1272
Poznań, 30 grudnia 1431 (?) Stanisław Ciołek biskup poznański zaświadcza, że mieszczanin kościański Jakub Rorman zapisał czynsz altaryście kościoła parafialnego w Kościanie

1273
[Poznań], 1431? (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że Marcin Gedernicht zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1274
1431 (Reg.) Stanisław Ciołek biskup poznański uposaża poznańskich wikariuszy katedralnych dochodami z młyna szklanego pod Poznaniem

1275
1431 (Reg.) Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że NN [z Kołacina?] zapisał czynsz Wojciechowi Polnemu altaryście w katedrze poznańskiej

1276
1431? (Reg.) Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór o patronat ołtarza w katedrze poznańskiej pomiędzy Wyskotą [Wyszotą?] kantorem poznańskim a poznańskimi wikariuszami katedralnymi

1277
Ląd, 12 stycznia 1432 Jan opat klasztoru cystersów w Lądzie zawiadamia miasto Kolonię, że brat Jan z Lądu jedzie do Kolonii w sprawach swego majątku rodowego tamże

1278
Poznań, 14 stycznia 1432 Przedwój z Grądów oficjał poznański zaświadcza, że Mikołaj ze Słupi zapisał na swej wsi Żabikowo czynsz Stanisławowi ze Środy plebanowi w Iwnie

1279
Poznań, 21 stycznia 1432 Przedwój z Grądów oficjał i wikariusz generalny poznański wzywa kapitułę poznańską do wyboru delegatów na sobór bazylejski

1280
Poznań, 2 lutego 1432 Przedwój z Grądów oficjał i wikariusz generalny poznański zaświadcza, że Piotr i Jakub bracia z Wyganowa zobowiązali się zwrócić dług Boguchnie Wysławskiej z Poznania

1281
Miłosław, 9 marca 1432 Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Tomisław z Miłosławia zapisał czynsz na rzecz kościoła parafialnego w Miłosławiu

1282
[13 marca] 1432 (Reg.) Przedwój z Grądów oficjał poznański eryguje altarię fundacji mieszczki poznańskiej Anny Lindner w katedrze poznańskiej

1283
Kościan, 25 marca 1432 Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że chorąży poznański Teodoryk z Międzychodu zapisał posag i wiano na swym Siekówku swej żonie Katarzynie

1284
Poznań, 22 kwietnia 1432 Stanisław Ciołek biskup poznański nadaje wieś biskupią Biskupice w użytkowanie prepozytowi gnieźnieńskiemu Przedwojowi z Grądów

1285
Sieradz, 1 maja 1432 Król Władysław Jagiełło zaświadcza, że klasztor kanoników regularnych w Trzemesznie dokonał zamiany wymienionych dóbr z klasztorem cystersów w Wąchocku

1286
Sieradz, 5 maja 1432 I. N. Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie i Mikołaj opat klasztoru cystersów w Wąchocku ustalają zasady sprzętu zbóż i poboru czynszów w zamienionych przez siebie dobrach Kazimierz i Waśniów

1287
Ostrzeszów, 5 maja 1432 Abraham Głowacz ze Zbąszynia, sędzia deputowany przez króla, zaświadcza, że Piotr Falkenhain zaakceptował wyznaczenie mu terminu sądowego z Wieruszem sędzią wieluńskim i że zobowiązał się w sporze z mieszczanami krakowskimi przestrzegać wyroku króla

1288
Gniezno, 7 czerwca 1432 Wymienieni uczestnicy sądu królewskiego w Gnieźnie informują sędziego i podsędka kaliskich, że Małgorzata żona Iflanda z Kalisk uzyskała drogą sądową trzy łany

1289
Poznań, 16 czerwca 1432 Rycerstwo i miasta królewskie województwa poznańskiego przyrzekają wybrać po śmierci Władysława Jagiełły jednego z jego synów na tron polski

1290
Konin, 27 czerwca 1432 Trojan z Łekna sędzia i Bogusz z Kruchowa podsędek ziemscy kaliscy potwierdzają wyrok sądu królewskiego w Gnieźnie dotyczący Kalisk z 30 maja 1432

1291
Poznań, 30 czerwca 1432 Stanisław Ciołek biskup poznański nadaje młyn w Solcu młynarzowi Janowi z Gostynia

1292
Koło, 1 lipca 1432 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom, aby nie obciążać poręczycieli Wincentego z Pietrzykowa jego długami u Żydów kaliskich i pyzdrskich

1293
Kalisz, 16 lipca 1432 Dobrogost Świdwa z Szamotuł podkomorzy kaliski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Stanisław ze Złotnik Małych zapisał czynsz Małgorzacie z Wielunia, zakonnicy w Ołoboku

1294
Poznań, 9 września 1432 Pozew sądu ziemskiego w Poznaniu dla kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki

1295
[Kalisz, wrzesień, przed 15, 1432] Pozew sądu grodzkiego w Kaliszu dla rajców kaliskich

1296
Wierzbno, 22 września 1432 Wymienieni dziedzice Wierzbna proszą biskupa poznańskiego o ponowne powołanie parafii w Wierzbnie

1297
Lublin, 24 września 1432 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe wojewody brzeskiego Jana z Lichenia

1298
Kościan, 3 października 1432 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Proces z Piotrkowic zapisał czynsz Marcinowi altaryście w kościele parafialnym w Kościanie

1299
Kcynia, 18 października 1432 Pozew sądu ziemskiego w Kcyni dla Mikołaja z Żernik

1300
Poznań, 24 października 1432 Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje altarię fundacji mieszczanina kościańskiego Paska Długiego w kościele parafialnym w Kościanie

1301
Wągrowiec, 16 listopada 1432 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że dokonał rozgraniczenia posiadłości klasztoru cystersów z Wągrowca w rejonie wsi Bobrowniki i Rudniki

1302
Gniezno, 22 listopada 1432 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński nakazuje plebanom kościołów w Wąwelnie i Mroczy, aby nakazali kmieciom ze wsi Drzewianowo i Skoraczewo zapłacenie zaległej daniny zw. stołowym

1303
Poznań, 1432 Jakub z Wyganowa kanonik poznański zapisuje czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej

1304
[Poznań], 1432 (Reg.) Przedwój z Grądów oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Turwi?) zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1305
Poznań, 2 stycznia 1433 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj ze Śliwna zamienił wymienione dobra z wojewodą kaliskim Andrzejem z Danaborza

1306
Kraków, 5 stycznia 1433 Król Władysław Jagiełło potwierdza zapisy 200 grzywien na Babimoście i na Łagiewnikach dla podkomorzego poznańskiego Piotra Korczboka

1307
Kcynia, 12 stycznia 1433 Pozew sądu ziemskiego w Kcyni dla Mikołaja z Żernik

1308
Niepołomice, 20-stycznia 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić postępowanie sądowe przeciw Dziersławowi Babińskiemu i jego rękojmiom

1309
Ląd, 25 stycznia 1433 Jan opat klasztoru cystersów w Lądzie sprzedaje folwark w Kowalewie Michałowi Hynkowiczowi

1310
Poznań, 26 stycznia 1433 Przedwój z Grądów oficjał poznański cofa ekskomunikę nałożoną na kmieci z Mieściska i przyległych wsi

1311
Nakło, 29 stycznia 1433 Andrzej z Danaborza wojewoda kaliski i starosta nakielski protestuje przeciw gwałtom dokonywanym przez poddanych zakonu krzyżackiego w Polsce i wzywa wielkiego mistrza krzyżackiego do zachowania pokoju

1312
Poznań, 1 lutego 1433 Jan Gądkowski i Wojciech Jasieński poręczają Żydom poznańskim za Wojciecha ze Spławia

1313
Poznań, 11 lutego 1433 Przedwój z Grądów poznański wikariusz generalny eryguje altarię fundacji Jakuba z Wyganowa w katedrze poznańskiej

1314
Poznań, 15 lutego 1433 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że bracia Maciej i Wojciech z Wąsoszy sprzedali z prawem odkupu Pierzchno, pół Kromolic i część Skrzynek braciom Wyszocie i Łukaszowi z Górki

1315
Pyzdry, 21 lutego 1433 Jan z Oleśnicy marszałek koronny nakazuje sędziemu kaliskiemu Trojanowi z Łekna, aby rozpatrzył sprawę Macieja ongiś sołtysa z Bunina przeciw Budkowi z Bunina

1316
Poznań, 2 marca 1433 Przedwój z Grądów oficjał i wikariusz generalny poznański rozsądza spór o jatkę mięsną w Obornikach pomiędzy klasztorem cystersów w Wągrowcu a wójtem obornickim

1317
Poznań, 2 marca 1433 Piotr i Stefan z Ponina wójtowie kościańscy zobowiązują się płacić czynsz zapisany na wójtostwie kościańskim Wojciechowi z Szamotuł prepozytowi kaplicy Św. Ducha pod Grodziskiem

1318
Grzegorzew, 15 marca 1433 Wymienieni dziedzice Wrzącej uposażają kościół parafialny we Wrzącej

1319
Sieradz, 7 kwietnia 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby prepozyta gnieźnieńskiego Przedwoja z Grądów powoływać tylko przed sądy wiecowe

1320
Kalisz, 16 kwietnia 1433 Król Władysław Jagiełło zakazuje pobierania ceł od mieszkańców Pyzdr

1321
Oborniki, 19 kwietnia 1433 Władze miasta Obornik zaświadczają, że mieszczanin obornicki Piotr Łyczek zapisał czynsz szpitalowi Św. Trójcy w Obornikach

1322
Kościan, 27 kwietnia 1433 Wymienieni uczestnicy sądu króla w Kościanie proszą sędziego i podsędka poznańskich, aby wystawili list przysądny Dorocie, córce Janusza Szajbla, w związku z jej ugodą z Mikołajem Dobczyńskim

1323
Gniezno, 7 maja 1433 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Zofia wdowa po Niemście mieszczaninie gnieźnieńskim zapisała czynsz na rzecz altarii w kościele Św. Trójcy w Gnieźnie

1324
Poznań, 8 maja 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje oficjałowi gnieźnieńskiemu, aby sprawę przeciw kmieciom z Międzychodu odłożył do chwili przyjazdu króla do Gniezna

1325
Krzywiń, 10 maja 1433 Rajcy miasta Krzywinia proszą Stanisława Ciołka biskupa poznańskiego o erekcję ołtarza ufundowanego przez mieszczan krzywińskich w kościele parafialnym w Krzywiniu

1326
Poznań, 11 (12?) maja 1433 I. N. Jan Pacierz dziekan średzki zapisuje swój dom w Środzie Stanisławowi plebanowi z Iwna, kanonikowi średzkiemu

1327
Poznań, 20 maja 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje oficjałowi gnieźnieńskiemu oddalić pretensje proboszcza z Dziekanowic do wsi Góra

1328
Poznań, 22 maja 1433 Król Władysław Jagiełło potwierdza dokument królowej Elżbiety Łokietkówny dla klasztoru klarysek w Gnieźnie z 15 czerwca 1372

1329
Poznań, 26 maja 1433 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Zygmunt Korczbok z Zielęcina zapisał posag i wiano żonie Katarzynie

1330
Poznań, 11 czerwca 1433 Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje ufundowany przez mieszczan krzywińskich ołtarz w kościele parafialnym w Krzywiniu, publikując jednocześnie list rajców krzywińskich proszących o erekcję tego ołtarza z 10 maja 1433

1331
Koło Landsbergu, 12 czerwca 1433 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski wzywa rycerstwo nowomarchijskie do przyłączenia się do wojsk czeskich i polskich

1332
Konin, 28 czerwca 1433 Król Władysław Jagiełło uwalnia wymienionych rycerzy podkaliskich od obowiązku uczestniczenia w wyprawie wojennej w zamian za obowiązek strzeżenia przez nich grodu kaliskiego

1333
Konin, 21 lipca 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje Przemiłowi burgrabiemu i rajcom miasta Kłecka, aby interweniowali w sprawie zaboru łąk przez kanonika gnieźnieńskiego Pawła Giżyckiego

1334
Konin, 26 lipca 1433 Król Władysław Jagiełło zatwierdza fundację i uposażenie kościoła Św. Ducha szpitala dla ubogich pod Koninem

1335
Opatówek, 1 września 1433 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński zdejmuje ekskomunikę nałożoną za niepłacenie dziesięcin na wymienionych kmieci z Rychnowa

1336
Sieradz, 1 września 1433 Mikołaj z Brzezia marszałek nadworny zaświadcza, że sąd w obecności króla skazał Mikołaja z Górki na zapłacenie kar burgrabiemu kościańskiemu Piotrowi z Dąbrowy

1337
Kościan, 8 (7?) września 1433 Jan z Błociszewa ceduje część patronatu kościoła w Błociszewie na rzecz Macieja ze Szczodrowa

1338
Kalisz, 28 (29?) października 1433 I. N. Jan z Czarncy archidiakon kurzelowski i oficjał kaliski zaświadcza, że prezbiter Trojan dziedzic z Plewni kupił grunt w Kaliszu od Michała Sobiemądrego (?) i Piotra Piotraszka mieszczan kaliskich

1339
Poznań, 30 października 1433 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Jan Zyt mieszczanin poznański sprzedał swój ogród Hankowi Radebergowi

1340
Kalisz, 27 listopada 1433 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Jakub Koszyk zapisał czynsz klerykowi Tomaszowi pomocniczemu nauczycielowi szkoły kaliskiej

1341
Łęczyca, 9 grudnia 1433 Król Władysław Jagiełło nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby przeprowadził dochodzenie w sprawie absencji na wyprawie wojennej zastawnika z Witaszyc

1342
Wiskitki, 19 grudnia 1433 Król Władysław Jagiełło zezwala Andrzejowi Nielatajowi z Wiśniewa lokować we wsi Czeszewo miasto na prawie średzkim

1343
Wrocław, 22 grudnia [1433] Konrad Biały książe oleśnicki i kozielski pisze do starosty generalnego Wielkopolski o zamierzonym najeździe Szafrańca na pogranicze śląskie

1344
[Poznań], 25 stycznia 1434 Przeorysza i zakonnice klasztoru dominikanek w Poznaniu zaświadczają, że właścicielem stawu przy ich młynie w Poznaniu jest klasztor dominikanów w Poznaniu

1345
Poznań, 31 stycznia (1 lutego?) 1434 I. N. Testament Anny, wdowy po mieszczaninie poznańskim Mikołaju Idziku

1346
Wągrowiec, 2 lutego 1434 Adolf opat klasztoru cystersów w Wągrowcu (Łeknie) prosi arcybiskupa Wojciecha Jastrzębca o nadanie probostwa w Tarnowie Maciejowi cystersowi z Wągrowca

1347
Gniezno, 19 lutego 1434 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński rozsądza spór o dziesięciny pomiędzy biskupem poznańskim Stanisławem Ciołkiem a Przybysławem plebanem ze Świerczyny

1348
Gniezno, 21 lutego 1434 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Budek, Jan i Mikołaj z Budzisławia zapisali czynsz kanonikom gnieźnieńskim

1349
Poznań, 23 lutego 1434 Jerzy z Ostrowa kanonik kaliski uposaża nowo erygowany kościół parafialny w Ostrowie

1350
Nowy Korczyn, 27 lutego 1434 Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać do sądów Wielborię wdowę po Wojciechu z Więckowic

1351
Nowy Korczyn, 3 marca 1434 Król Władysław Jagiełło zezwala sędziemu kaliskiemu Trojanowi z Łekna na lokację miasta we wsi Chodzież

1352
Nowy Korczyn, 4 marca 1434 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Jana Lutkowica z Brzezia i jego matki Doroty do czasu swego przyjazdu do Wielkopolski

1353
Nowy Korczyn, 8 marca 1434 Król Władysław Jagiełło potwierdza mieszczaninowi kościańskiemu Jakubowi Rormanowi dokument burgrabiego kościańskiego Tomisława z 31 marca 1387

1354
Ciążeń, 8 marca 1434 Stanisław Ciołek biskup poznański eryguje kościół w Ostrowie fundacji kanonika kaliskiego Jerzego z Ostrowa

1355
Poznań, 11 marca 1434 Klemens z Drzewicy oficjał poznański zaświadcza, że poznański młynarz Stanisław zapisał czynsz poznańskiemu altaryście Janowi Janikowi

1356
Gniezno, 11 marca 1434 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Marcin z Wyrzyska i Jan Rogala z Kołodziejewa wraz z ich siostrą Szczepanką przekazali wymienione posiadłości swej siostrze Ofce

1357
Poznań, 12 marca 1434 Jan z Drzewicy wikariusz generalny poznański zaświadcza, że Paweł Drzeński altarysta poznański zapisał czynsz na rzecz szpitala Św. Ducha w Grodzisku

1358
Gniezno, 13 marca 1434 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że rozsądził spór pomiędzy wójtem Gniezna i rajcami

1359
Gniezno, 13 marca 1434 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Piotr z Kębłowa zapisał pieniądze swej żonie Katarzynie

1360
1434 [przed 14 marca] (Reg.) Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że podsędek poznański Piotr Skóra z Gaju zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1361
Bazylea, 14 marca 1434 Marcin arcybiskup Korfu, komisarz soboru bazylejskiego, poleca oficjałowi gnieźnieńskiemu, aby uwolnił plebana wschowskiego Bogusława Młyńskiego od kar kościelnych, gdy spłaca dług kantorowi poznańskiemu Mikołajowi Chebdzie z Niewiesza

1362
[przed 17 marca 1434] Jan z Pniew i Chwalęta z Lubicza poręczają Mikołajowi niegdyś sołtysowi w Łagiewnikach za kasztelana kamieńskiego Dobrogosta Kolońskiego.

1363
Kraków, 3 kwietnia 1434 Król Władysław Jagiełło usprawiedliwia nieobecność Przedpełka Mościca z Koźmina na sądach

1364
Pyzdry, 6 kwietnia 1434 Sąd ziemski kaliski potwierdza prawa Małgorzaty wdowy po Janie z Pigłowic do jej posagu opisanego na Pigłowicach

1365
Kraków, 9 kwietnia 1434 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić wszystkie terminy sądowe przeciw biskupstwu poznańskiemu z powodu wyjazdu biskupa Stanisława Ciołka na sobór do Bazylei

1366
Kraków, 10 kwietnia 1434 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom wielkopolskim, aby oddalały pozwy szlachty wielkopolskiej przeciw urzędnikom wojewody poznańskiego Sędziwoja z Ostroroga, którzy nie zezwalają na wywóz zboża z Wielkopolski na Śląsk

1367
Medyka, 28 kwietnia 1434 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi ziemskiemu kościańskiemu, aby przekazywał skargi przeciw mieszczanom śremskim, sądowi miejskiemu w Śremie

1368
Gniezno, 30 kwietnia 1434 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński nadaje probostwo w Tarnowie Maciejowi cystersowi z Wągrowca

1369
Przemyśl, 7 maja 1434 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić wszelkie terminy sądowe tenutariusza średzkiego Wojciecha Suczki

1370
Koło, 11 maja 1434 I. N. Testament Stanisława młynarza z Koła

1371
Poznań, 30 czerwca 1434 Jan z Drzewicy poznański wikariusz generalny zatwierdza akt odnowienia kościoła parafialnego w Wierzbnie i nadaje probostwo księdzu Wojciechowi z Międzychodu

1372
Poznań, 30 czerwca 1434 Poznański wikariusz generalny eryguje kościół parafialny w Noskowie

1373
Kraków, 18 sierpnia 1434 Król Władysław III zakazuje pozywać do sądów biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka i jego poddanych w czasie, gdy biskup przebywa w Bazylei

1374
Miłosław, 23 sierpnia 1434 Przedpełk Mościc z Koźmina zobowiązuje się dokonać rezygnacji wsi Golina Rafałowi z Gołuchowa podstolemu poznańskiemu

1375
Kalisz, 22 września 1434 Jan Goły z Goliszewa podczaszy poznański zobowiązuje się, że jego dom w Kaliszu podlegać będzie prawu miejskiemu

1376
Gniezno, 23 września 1434 Trojan z Łekna sędzia i Bogusław z Budzisławia podsędek kaliscy zaświadczają, że sędziowie polubowni rozsądzili spór pomiędzy klasztorem cystersów w Lądzie a Maciejem zw. Profeta, sołtysem z Wylatkowa

1377
Poznań, 15 listopada 1434 Andrzej Ciołek z Żelechowa podkomorzy sandomierski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że podkomorzy kaliski Dobrogost Świdwa z Szamotuł zapisał czynsz dziekanowi gnieźnieńskiemu Jaśkowi z Czechla, egzekutorowi testamentu Mikołaja Kickiego

1378
Gniezno, 29 listopada 1434 I. N. Apelacja od wyroku w sporze o dziesięciny pomiędzy biskupem poznańskim a plebanem kościoła w Bninie

1379
[Poznań], 1434 (Reg.) Klemens z Drzewicy oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Szołdr?) zapisał czynsz [poznańskim wikariuszom katedralnym]

1380
[Poznań], 1434 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że wrotny miejski Mikołaj zapisał czynsz [poznańskim wikariuszom katedralnym]
Dokumenty


Dokument Nr 1075
Śmigiel, 2 stycznia 1426
Andrzej z Bojanowa, Janusz Kąkolewski z Rąbinia, Piotr wójt kościański z Ponina i Mikołaj ze Śmigla poręczają, że Henryk z Niałka spłaci dług Janinie z Chrząstowa i braciom Dziersławowi, Wojciechowi i Mikołajowi.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 345v - 346. Wpis 5 czerwca 1427 (wg Or.?).

Notum sit presentibus et futuris universis, quibus expedit, quod ego Andreas heres in Boyanowo1, Janussius Ka(n)kolewsky heres in Rambyno2, Petrus advocatus (dea) Punyno3 necnon Nicolaus heres in Smygel4 uti fideiussores publice recognoscimus, quod fideiubuimus et fideiubemus presentibus pro nobili Henrico heredi in Nyalko5 pro centum et decem marcis capitalis pecunie et octo marcasb ann(u)i census latorum grossorum monete Pragensis, numeri Polonicalis, XLta et octo grossos in quamlibet marcam computando, nobilisb dominicelle Johanne filie Paskonis de Krzanstowo pye memorie necnon Derslao, Albartho et Nicolao fratribus germanis6 manus ad fideles dare et persolvere sine dolo ac fraude manu coniuncta et indivisa paratis cum pecuniis in uno comulo super festum Nativitatis Domini [25 XII] proximo venturum. Quodsi non persolverimus in termino nobis ascripto, Deus aufer(a)th, extunc [k. 346] promittimus et tenemur post ipsorum literalem prevencionem inequitare in civitatem Costen ad hospicium honestum quilibet nostrum fideiussorum cum uno famulo et duobus equis, ad quod hospicium moniti fuerimus, verum et consuetum ob tagium subintrare et ibi tenere obstagium, prout ius obstagii requirit. Et de obstagio non recedere die noctuque nec aliquo sinistro modo, quousque pecunias prescriptas in uno comulo positas et numeratas totaliter persolveremus. Quodsi aliquis nostrum post ipsorum monicionem in obstagium non intraret seu neglieret, extunc quodcumque dampnum prefata dominicella Johanna aut cui presens litera scripta est ad fideles manus, perceperint aut fecerint magnum vel parwm, inter Cristianos vel Judeos, hoc dampnum debet fore nostrum et non ipsorum. Quod dampnum promittimus et tenemur eis persolvere et refundere paratis cum pecuniis cum pecunia principali suprascripta ab que omni merito. Super ipsorum simplicem relacionem, nullo i[urec] spirituali aut seculari neque annis, neque mandatis regalibus aut capitanei generalis, neque expedicione vel posicione terrestri evadendo, in nullo articulo contradicendo, sed omnia suprascripta promittimus adimplere fideliter. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Datum in Smigel feria quarta proxima post Circumcisionis Domini anno Domini millesimo quadringentesimo XXVI etc.
abrak Kop.
btak Kop.
cbok karty wystrzępiony Kop.
1Bojanowo (Bojanowo Stare), wieś par. na pd.-wsch. od Śmigla (SHGPoz. I s. 84). Andrzej wyst. 1398 - 1440, wicepodsędek w Kościanie 1423 - 1424, wicewojewoda 1432 - 1438, burgrabia kościański 1439 - 1440 (GUrz. nr C 819, 766, 743; SHGPoz. I s. 84 - 85).
2Rąbiń, wieś par. na pn.-wsch. od Kościana (Koz. 3 s. 130). Janusz Krakwicz (i z Kąkolewa - wieś par. na pd. od Osiecznej - gdzie wyst. 1413 1432 - SHGPoz. II), wyst. w Rąbiniu do 1430 (SHGWlkp.).
3Ponin (Punin) par. Kościan, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 112 - 113). Piotr był wójtem dziedzicznym w Kościanie, gdzie wyst. jeszcze 1433 (niżej, nr 1317/1).
4Śmigiel, miasto w powiecie kościańskim (Koz. 3 s. 221). Mikołaj Ramsz wyst. 1419 - 1434 (Z. Cieplucha, Z przeszłości ziemi kościańskiej, Kościan 1929, s. 131 - 132; Kozierowski, Obce ryc. s. 77).
5Niałek (Niałek Wielki), wieś par. na pd.-zach. od Wolsztyna (Koz. 2 s. 504 - 505). Henryk Kotwicz wyst. 1424 - 1446 (SHGWlkp.).
6Chrząstowo par. Wieszczyczyn, na zach. od Książa. Paszek Wyskota łowczy kal. od 1413, wyst. 1393 - 1418. Z jego synów Dziersław (także z Rusocina, Dobczyna, Zdzieża) i Wojciech (także z Dobczyna) wyst. 1419 - 1428, zaś Mikołaj (także z Dobczyna) wyst. 1419 - 1435 (SHGPoz. I s. 224 - 227). Ich siostra Joanna (Jachna), żona Kaspra z Prochów, wyst. 1423 - 1428 (ib. s. 363).


Dokument Nr 1076
Poznań, 3 stycznia 1426
Oficjał poznański jako sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy Wojciechem plebanem kościoła Św. Piotra pod Przemętem a braćmi Wyszemirem z Bucza, Sędziwojem z Barchlina i Andrzejem.
Kop.: Protokół rozprawy przed sądem oficjała w dok. oficjała poznańskiego Mikołaja z Głęboczka z daty: Poznań, 13 czerwca 1440 (KDW X) zachowanym w Kop. z początku XIX w. w kościele parafialnym w Przemęcie: Najstarsze akta, teczka nr 7: Notitia seu compendium gestuum circa prebendam Sanctorum Petri et Pauli Apostolorum extra Przement alias in Białogóra ab anno 1411; odpis maszynowy (ok.1940?) w WAP, Poznań, Kl. Przemęt 10a. Protokół również w AAP, Poznań, Acta consistorii 9, k. 2 - 3 (wpis w 1426 r.).
Uw.:Nie ma pewności, czy niniejszy wyrok uzyskał w 1426 r. formę pełnego dok. O wyroku por. Now. II, s. 436. Drukujemy tekst ze względu na rzadkość przetrwania piętnastowiecznych ekstraktów z ksiąg konsystorskich. Przy ustalaniu tekstu pisownię wzięto z księgi konsystorskiej z 1426 r., układ tekstu - z dok. z 1440 r.

Anno Domini m(illesim)o quadringentesimo vicesimo sexto, hora vesperorum vel quasi, in stuba domus habitacionis wenerabilis viri, domini Mathie Cordebog canonici et officialis Poznaniensis1, a-b
die Jovis tercia mensis Januarii
, prefato domino M(athia) officiali pro tribunali sedente, constituti personaliter religiosi viri, domini Nicolaus prepositus in Wyelen2 et Mathias magister curie in Przessyeka3 produxerunt quoddam mandatum sub manu publica cuiusdam Nicolai Jacobi de Pleschewo clerici Gneznensis diocesis, publici imperiali auctoritate notarii4, subscriptum et signatum ac sigillis ipsiusc, uno domini abbatis et altero tocius monasterii, petentes ferrid sentenciam arbitralem per ipsum dominum M(athiam) canonicum et officialem, iudicem arbitralem, iuxta compromissum olim per abbatem et totum conventum Sancte Marie in Wilyn, ordinis Cisterciensis, Poznaniensis diocesis, die Martis e-f
vicesima septima
mensis Novembris de anno proxime preterito [27 XI 1425] in personam ipsius domini M(athie) officialis factum. Ibidem constituti personaliter nobiles Wischomirus de Bodecz5 suo necnon Sandzyviogius de Barklyno6 suo et Andree fratris sui germani6 nominibus ratificaverunt compromissum per discretum virum, dominum Albertum plebanum Sancti Petri anteg Przemanth7 nominibus eorum factum, petentes similiter ferrid sentenciam arbitralem per dictum dominum Mathiam canonicum et officialem tamquam arbitrum, arbitratorem et amicabilem compositorem. Quiquidem dominus Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis, arbiter, arbitrator et amicabilis compositor, tulit suam sentenciam arbitralem partibus presentibus et eam ferrid petentibus in hunc modum: Primo et principaliter pronuncciavit, quod ipse partes predicte debent esse amici mutuo et nulla pars aliam supra infrascripta per se vel alium, publice vel oculte, directe vel indirecte aut quovis quesito colore impetereh debebit. Item quod predicte partes debent cedere litibus et causis ac controversiis super infrascriptis quomodolibet motis et suscitatis et renuncciare debent eisdem. Item pronuncciavit, quod expense per utrasque partes in huiusmodi causa et causis compensentur, et eas compensavit per suam sentenciam arbitralem presentem. Item ius patronatus et presentandi ad ecclesiam Sancti Petri ante Prz[emanthi] nobilibus Vischemiro de Bodecz et Sandzyvogio, [eti] Andree, heredibus de Berklyno, adiudicavit [et successoribusi] eorum per suam huiusmodi sentenciam arbitralem. [k. 3] Item pronuncciavit, quod ortulani omnes plebani ecclesie Sancti Petri debent subesse iudicio advocati in opido Przemanth, sed omnes pene, si quas dicti [hortulani vel aliquis eorum in iudicio advocatii] inciderint, ille ipsi [plebano debi]ebuntur et ad ipsum sp[ectabunti] tamquam domino eorum, preter ius advocati seu partem ipsum advocatum iudicialiter concernentem et quod unusquisque ortulanus ab alio iniuriam paciens ipsum coram advocato impetereh debebit. Item pronuncciavit, quod plebanus ecclesie Sancti Petri ante Przemanth pro tempore existens potest habere et habebit potestatem omnimodam recipiendi robora pro edificiis tantum curie sue et j-k
necessariis aliis
in omnibus sylvis et borris ipsorum dominorum abbatis et conventus, ubi ipsi dominus abbas et conventus pro suis edificiis capiunt et excidunt, capere et excidere habebit libere preter requisicionem ipsorum dominorum abbatis et conventus. Item pronuncciavit, quod plebanus pro tempore existens habebit potestatem libere recipere ligna arida et sicca et alia pro fomento ignis in sylvis et borris abbatis et conventus excidere et recipere, ubi ipsi abbas et conventus currus suos mittunt et dirigunt pro lignis pro monasterii necessariis, pro fomento ignis dicti monasterii. Item pronuncciavit, quod omnes ortulani predicti omnia ligna pro fomento ignis ibi, ubi obidanil in Przemanth communiter capiunt in sylvis conventus, pro necessitatibus eorum capere debebunt. Robora vero, que habere pro edificiis volunt, non alias quam de voluntate abbatis et conventus, ubi ipse abbas vell conventus indicaverit. Si in quantumm dare nolueritn ipse abbas vell conventus, alias emant et secundum omnimodam voluntatem abbatis et conventus eorundem excidant, expresso specialiter si abbas aut conventus dabit. Item pronuncciavit, quod quomodocunqueo communiter laborabitur in ponte, in aggeribus vel in alio communi transitu, tunc dicti ortulani sub propriis expensis debebunt laborare, nisi si dominus abbas aliis in huiusmodi laboribus expensas dabit, tunc eciam et illis dare debebit. Item pronuncciavit, quod ipsi ortulani predicti uno tantum die falcabuntp fenum singulis annis per abbatem vel conventum requisiti, illo vel alio die sibi competenti aut si hoc facere aliquis ipsorum renuerit, extunc abbas vel conventus conducet precio alium loco suo, quod precium ille, qui non laboraverit, solvere teneatur sub expensis ipsorum abbatis vel conventus, q-r
si in quantum in comuni laborabit
. Item si ibidem inter dictoss ortulanos aliqua vidua vel infirmus, vel aliquis impotens fuerit q-r
vel infirmus
, extunc vidua non teneatur ad huiusmodi laborem. Infirmus vero, postquam convalebit, alio die dictum laborem compleat sibi competenti. Item pronuncciat, quod quilibet ortulanorum tenebitur mittere alio die unum iuvenem ad cumulandum fenum per eosdem ortulanos falcatum. Item pronuncciat, quod plebani et ortulanorum t-u
peccora et pecudes
in comunibus pascuis cum opidanis in Przemanth pascantur, ipsi vero ortulani simul cum dictis opidanis precium pastoris solvere iuxta exigenciam cuiuslibetv ipsorum teneantur. Item dominus ibidem sibi interpretacionem, exposicionem et declaracionem dicte sue sentencie reservavit tociens, quocies faciendum ac supplecionemw omnium defectuum in eadem sua suspensionex ducentarum marcarum latorum grossorum pery partem non tenentem parti tenenti, centum pro fabrica ecclesie cathedralis Poznaniensis, quinquaginta et residuarum quinquagintaz pro ecclesia Sancti Petri ante Przemanth solvendarum ac sub censuris ecclesiasticis in partem non tenentem promulgandis. Quamquidem pronuncciacionem partes ibidem presentibus emologaveruntaa et in suis punctis omnibus approbaverunt, presentibus ibidem wenerabili, religioso et discretis viris, dominis magistro N(icolao) Cozlowsky doctore sacre theologie, canonico Poznaniensi8, Henrico abbate monasterii Sancte Marie in Zagano ordinis sancti Augustini canonicorum regularium9, Mathia fratre conventuali de ibidem10, Alberto de Sampolno vicario perpetuo in ecclesia Poznaniensi11, Nicolao Raczanz12 et Petro de Camblowo notario publico13, testibus circaab premissa.
a-bna samym początku tekstu, przed Anno - Księga
cpropriis Odpis
afieri Odpis
e-fXXVII Księga
gin Odpis
himpedire Odpis
ikarta wystrzępiona Księga, tekst na podstawie Odpisu
f-knon alias Księga
loppidani Odpis
łet Odpis
minterdum Odpis
nvoluerit Księga
oquicunque Odpis
pdefalcabunt Odpis
q-rbrak Odpis
seos Odpis
t-upecudes et pecora Odpis
vuniuscuiusque Odpis
wsupplendum Odpis
xsub presta! Odpis
ybrak Odpis
zL Księga
aaaeterno longaverunt Odpis
abad Odpis
1Maciej Korczbok, adwokat konsystorza wrocławskiego 1421, altarysta w katedrze pozn. 1423, oficjał pozn. 1423 - 1431, kanonik pozn. 1424, zm. 1431 (Now. I s. 109, 426, 720, II s. 229, 250, 478, 489).
2Wieleń Zaobrzański, opactwo cysterskie w pd. Wielkopolsce, w pierwszej ćwierci XV w. stopniowo przenoszone do niedalekiego Przemętu. Mikołaj prepozyt (o prepozyturze zob. Now. II s. 759) skądinąd nie znany.
3Przesieka (P. Niemiecka, P. Stara) par. Wonieść, na pn.-wsch. od Śmigla (Koz. 3 s. 106 - 107), własność cystersów przemęckich (wieleńskich). Maciej skądinąd nie znany.
4Mikołaj syn Jakuba z Pleszewa notariusz publiczny w Gnieźnie przed 1421 (AAG, ACons. G II/1 k. 8), wyst. 1422 - 1426 (KDW VIII nr 968/9, tutaj, Acta capitulorum I nr 1585), zapewne ident. z późniejszym altarystą w katedrze pozn. 1434 (ARP I nr 16).
5Bucz (Bodecz) par. Grobia, na zach. od Śmigla. Wyszemir wyst. 1391 - 1427 (SHGPoz. I s. 134).
6Barchlin, Barklin, par. Wilkowo Polskie, na zach. od Śmigla. Sędziwój wyst. 1420 - 1449, jego brat Andrzej 1423 - 1449 (ib. s. 15 - 16).
7Wojciech pleban na Przedmieściu św. Piotra tuż pod Przemętem (kościół par. inkorporowany potem do opactwa cystersów w Przemęcie), skądinąd nie znany.
8Najpewniej Mikołaj Kozłowski, syn Mszczuja z Kozłowa w Miechowskiem, h. Lis, mgr praski 1402, profesor teologii UJ, rektor UJ 1410/11, kanonik pozn. 1423, krak. 1423, pleban w Zagości, zm. 1443 (PSB XV s. 26-28).
9Żagań na Śląsku. Opat Henryk zw. Stislaw, Stysselow, wyst. 1423 - 1448 (Codex diplomaticus Silesiae XXIV s. 3 nr 6a, s. 114 nr 3). Jego poprzednik wyst. jeszcze 1422, następca - już 1449 (inf. dra Tomasza Jurka). Maciej nie zidentyfikowany.
10Żagań na Śląsku. Opat Henryk zw. Stislaw, Stysselow, wyst. 1423 - 1448 (Codex diplomaticus Silesiae XXIV s. 3 nr 6a, s. 114 nr 3). Jego poprzednik wyst. jeszcze 1422, następca - już 1449 (inf. dra Tomasza Jurka). Maciej nie zidentyfikowany.
11Wojciech z Sępolna (Sempelborga) na Krajnie (w Nakielskiem) skądinąd nie znany.
12Zapewne Mikołaj syn Piotra z Raciążka, notariusz publiczny 1419 (KDW VIII nr 862/7), 1424 - 1429 także adwokat w konsystorzu pozn. (Acta capitulorum II nr 983, 989, 1002, niżej nr 1084/10).
13Piotr z Kębłowa parMiłosław (Koz. 2 s. 290 - 291, 8 s. 180) wyst. jako notariusz publiczny również 1424. - 1425 (KDW V nr 389; SHGWlkp.), zapewne ident. ze studentem UJ 1419, bakałarzem 1421, zob. też niżej, nr 1359/2.


Dokument Nr 1077
Powidz, 14 stycznia 1426
Mroczek z Łopuchowa tenutariusz powidzki w miejsce pastwisk włączonych w obręb folwarku wyznacza nowe pastwiska mieszczanom powidzkim.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 172, k. 45 - 45v (z lat 1624 - 1625), w transumpcie króla Władysława Jagiełły z daty: Konin, 12 sierpnia 1426, potwierdzonym przez króla Zygmunta Starego w Warszawie, 31 grudnia 1524 - zob. niżej, nr 1104. Tytuł: Confirmatio certarum literarum serenissimi olim Vladislai regis Poloniae pro parte civium Povidzensium.

In nomine Sanctae Trinitatis ad individuae unitatis amen. Quia tunc prudenter errorum et dubiorum incommodis occurrimus, dum gesta aetatis nostrae literarum apicibus cum testium annotatione perhennamus. Proinde nos Mruczkoa haeres in Łopuchow, tenutarius Powidzensis1 recognoscimus, quibus expedit universis, praesentibus et futuris praesentium notitiam habituris, quomodo restaurationem bonorum regalium sub regimine nostro existentium invenire cupientes, ad campos eiusdem tenutae Powidzensis exivimus, ubi locum pascuorum dictum bielawy civium Powidzensium invenimus, quem hunc conspicientes et in eo meliorem utilitatem habere pervenire affectantes, ipsum regali allodio in Charbino2 adiunximus, eisdem civibus alium locum pascuorum deputare permitten(tes) seu cum ipsis commutationem facere et quia quodam rubum dictum olszyna, in excrescentiis agrorum Pouidzensium iacentem, de quo nulla proveniebat utilitas, circumspeximus, quem praenominatis civibus pro pascuis ipsorum loco pristinorum pascuorum [k. 45v] dictum olszyny ipsi cives Pouidzenses unacum ipsorum posteritate tenebunt, habebunt, utifruentur et pacifice perpetuis temporibus possidebunt. Harum quibus sigillum nostrum praesentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Powidz, in domo regali alias etiam habitationis nostrae, feria secunda in crastino octavae Epiphaniae Domini nostri Jesu Christi anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, praesentibus testibus: venerabili viro, domino Borzislao plebano ibidem in Pouidz3, Stanislao et Boguslao vicariis in ibidem4 et nobili Nicolao in Miecownice fratre nostro5 ac etiam Nicolao Stawski6 et aliis quampluribus fidedignis.
atak Kop.
1Łopuchowo, pomiędzy Murowaną Gośliną a Skokami. Mroczek, Grunwaldczyk, starosta powidzki 1416 - 1426, zm. 1427 - 1429 (PSB XXII s. 180; GStar. s. 77). Powidz, miasto królewskie w powiecie gnieźnieńskim.
2Charbin par. Powidz, na pn.-zach. od Powidza (Koz. 4 s. 98).
3Pleban Borzysław zapewne ident. z wyst. jeszcze 1434 Borzkiem.
4Wikariusze skądinąd nie znani.
5Mieczownica (Mieczewnica) par. Giewartów, na pn.-wsch. od Słupcy (Koz. 5 s. 23, 8 s. 196). Mikołaj wyst. tylko tutaj; może nie chodzi tu o rodzonego brata Mroczka z Łopuchowa, ale o współrodowca - okolice Mieczownicy zamieszkiwali Leszczyce, z których wywodził się i Mroczek.
6Mikołaj zapewne ze Stawu (wieś par. koło Słupcy - Koz. 5 s. 345), gdzie wyst. 1420 - 1427 (Roty II nr 692 - 858), trudny do odróżnienia od innych licznych panów ze Stawu.


Dokument Nr 1078
Piotrków, 24 stycznia 1426
Podkanclerzy Stanisław Ciołek kustosz gnieźnieński nakazuje swemu prokuratorowi Janowi Jedleckiemu, aby przekazał Andrzejowi Kukli należne mu dziesięciny.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 11, k. 21v. Wpis 8 lutego 1426.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 191 (wg Kop.).

a-b
Fideli nostro Johanni Jedleczsky procuratori villarum nostrarum
1
Fidelis noster dilecte! Licet decimas, quas magistro Andree Cukle procuratori consistorii Gneznensis2 vendideramus pro triginta marcis, prout eciam tibi bene notum existit, tu vero predictum magistrum Andream ad tritulandum admittere noluisti, scias, quod idem magister Andreas nobis multa servicia exhibet, quod non pro triginta, sed eciam pro viginti marcis predictas decimas prefato magistro Andree possemus dare. Quare tibi precipientes mandamus, quatenus prenominatum magistrum Andream ad prefatas decimas admittas, recepta ab ipso caucione fideiussoria bonorum virorum pro triginta marcis, mox, dum presentibus fueris requisitus, secus non facturus. Datum in Pyotrkowo3 feria quinta in vigilia Conversionis sancti Pauli anno Domini M° CCCC° XXVI.
Stanislaus Czolek custos Gneznensis, Regni Polonie vicecancelarius4.
a-bna końcu tekstu Kop.
1Jan Jedlecki, zapewne z Jedlczy par. Tczyca w Krakowskiem (powiat Książ), wyst. 1424 - 1436 (Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. II, s.v.), ale może z Jedlczy w Kaliskiem, zob. niżej, nr 1266/2. W tej samej sprawie zob. też Acta capitulorum II nr 192, 204.
2Andrzej Kukla adwokat w konsystorzu gnieźn., wyst. już 1414 i 1415 (Acta capitulorum II nr 31, 49), najpewniej ident. z Andrzejem synem Wojciecha z Pakości (mieszczanina?), notariuszem publicznym 1420, mgr 1426, zaufanym Stanisława Ciołka, wyst. do 1432 (Z. Kowalska, Stanisław Ciołek, podkanclerzy Królestwa..., maszynopis pracy doktorskiej, Kraków, UJ, 1986, s. 125).
3Najpewniej Piotrków w Sieradzkiem.
4Stanisław Ciołek z Żelechowa, poeta, notariusz królewski 1402, podkanclerzy koronny 1423 - 1428, biskup pozn. 1428, zm. 1437 (WSB s. 117 - 118; Z. Kowalska, o. c.).


Dokument Nr 1079
[Poznań], 15 lutego 1426
Władze miasta Poznania zaświadczają, że Wojciech Bair mieszczanin poznański zapisał czynsz Michałowi Długiemu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 73, k. 70v. Wpis 16 maja 1496.

Nos infrascripti Lucas preconsul1, Petrus Goldyn2, Jacussius Crol3, Cunradus Ottindorff4, Johannes Cleise5, Niclos Gocze6, Wyrzbyantha7, Sigismundus8 consules civitatis Poznaniensis notum facimus, quibus expedit universis, quod in nostra nostrorumque scabinorum presencia, videlicet Henrici Buchwald9, Jandralii10, Nicolai Strosberg11, Swanskonis carnificis12, Petri Heilisch13, Georgii Hoffman14, Johannis Czeppyl15 et Johannis Thycze16 in bannito iudicio, cui Folkerus nostre civitatis advocatus17 iuridice presidebat, personaliter constitutus honestus vir Albertus Bair noster concivis18 rite et racionabiliter iusto vendicionis titulo vendidit mediam marcam annui census pro sex marcis currentis monete et numeri Polonicalis singulis annis, de anno in annum, in festo sancti Michaelis Archangeli [29 IX] dare et solvere sine mora in et super domo sua in platea Textorum sita, inter Hannos Kyndyrnana19 et Bernardini pistorum20 domibusb iacentem, quam dinoscebatur habere provido Michaeli Longo alias Dlugy21 et post mortem suam suis legittimis successoribus. Eo tamen salwo specialiter expresso, quod dum prefatus Albertus vel sui successores dictam domum a dicto Michaele vel post mortem suam a suis successoribus mediam marcam annui census cum sex marcis monete currentis ac numeri antedicti reemere voluerint, reemendi habebunt omnimodam potestatem, censu tamen persesso iuxta exigenciam ipsis primitus persoluto, quo facto tunc predicta domus a solucione census erit libera et soluta. In fidem premissorum sigillum nostre civitatis presentibus est appensum, feria sexta ante dominicam Invocavit anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto.
atak Kop. ale jeszcze dodatkowo ze znakiem skrócenia
btak Kop.
1Łukasz miedziownik, Kupferschmidt, kramarz, rajca pozn. 1422, 1423/24, burmistrz 1424 - 1426, 1428, ławnik 1430 (WSvP s. 444).
2Piotr Goldener, Goldner, wielokrotny ławnik, rajca i burmistrz pozn.1401 - 1435 (ib. s. 442).
3Jakusz, Jakub, Król, wielokrotny rajca i ławnik pozn. 1403 - 1430 (ib. s. 444, 468).
4Konrad Ottendorf, wielokrotny rajca i ławnik pozn. 1409 - 1429 (ib. s. 446, 475).
5Jan Kliza, Kłyza (Cleise), pisarz miasta Poznania 1412, potem wielokrotny rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1418 - 1449 (ib. s. 440).
6Mikołaj, Niklos, Gocz, Gocze, ławnik pozn. 1407, 1409, 1410, 1415, rajca 1420 - 1425/26 (ib. s. 442).
7Wierzbięta kramarz, wieloletni ławnik, rajca i wójt pozn. 1409 - 1439, wyst. do 1444 (ib. s. 449; ARP I nr 277).
8Zygmunt Kaltwasser, wielokrotny rajca, ławnik i burmistrz pozn. 1424 - 1439/40 (WSvP s. 443).
9Henryk Buchwald, wielokrotny rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1407 - 1429/30 (ib. s. 440).
10Andral, Jędral, wielokrotny rajca i ławnik pozn. 1411 - 1429/30 (ib. s. 439).
11Mikołaj Strosberg zw. Seniorem, mgr, wielokrotny rajca i ławnik pozn. 1420 - 1450 (ib. s. 448; WSB s. 706).
12Święszek rzeźnik i krojownik sukna, rajca pozn. 1424, 1426 - 1427, 1434 - 1435, ławnik 1425/26, 1428/29 (WSvP s. 442, 458).
13Piotr Helisz ławnik pozn. 1425/26, wyst. jeszcze 1433 (ib. s. 462).
14Jerzy, Jurge, Hoffman ławnik pozn. 1425 - 1428 (ib. s. 443).
15Jan Czepel, wielokrotny rajca, wójt i ławnik pozn. 1425 - 1445 (ib. s. 441).
16Jan Tycze, Tyc, ławnik pozn. 1425 - 1426/27, rajca 1430, 1434 (WSvP s. 448).
17Folker Stowen, Stowbe, wielokrotny burmistrz, rajca, ławnik i wójt pozn. 1405 - 1433 (ib. s. 448).
18Wojciech Bair mieszczanin pozn., ident. z Wojciechem Bar (Niedźwiedziem) z ul. Żydowskiej, wyst. 1430 (ib. s. 235) i 1442 (KDW X).
19Jan Kinderman, piekarz mieszkający na ul. Żydowskiej (Tkackiej), wyst. ponadto w tymże roku (niżej, nr 1115/1), jego dom wspomniany również 1430 (WSvP s. 235).
20Bernard piekarz pozn., zapewne ident. z B. mieszkającym na ul. Żydowskiej w l. 1412 - 1433 (WSvP s. 79, 235, 259, 279; Acta capitulorum II nr 1020).
21Michał Długi, Lang, mieszczanin pozn. z ul. Szewskiej, zapewne ident. z wyst. 1433 (WSvP s. 219, 278), zm. przed 1457 (ARP I nr 665, 669).


Dokument Nr 1080
Ciążeń, 21 lutego 1426
I. N. Adam pleban z Młodujewa ustanawia swymi prokuratorami kanonika poznańskiego Mikołaja Ciotczanego i Marcina plebana ze Stawu.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 11, k. 35v. Wpis 1 marca 1426.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo CCCC° XX sexto, indicione quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno nono, die Jovis XX prima mensis Februarii, hora quasi terciarum, in villa Czanszim Poznaniensis diocesis1 et ibidem in curia domus habitacionis reverendi in Christo patris et domini, domini Andree Dei gracia episcopi Poznaniensis2, in presenciaque eiusdem domini Andree episcopi et mei notarii publici testiumque infrasscriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum personaliter constitutus discretus dominus Adam rector eclesie parrochialis in Mloduyewo Gneznensis diocesis3, non compulsus, non coactus, sed bona, ut asseruit, animi (d)eliberacione prehabita, omnibus via, modo et forma, quibus melioribus potuit et debuit, fecit, constituit et solempniter ordinavit suos veros et legittimos procuratores, actores, factores negociorumque suorum gestores et nunccios speciales, honorabiles viros, dominos Nicolaum Czothczani canonicum Poznaniensem4 presentem et Martinum rectorem eclesie parrochialis in Staw et prothonotarium consistorii Gneznensis5 absentem tamquam presentem, ambos in solidum ita, quod non sit melior condicio occupantis, sed quod unus inceperit, alter ipsorum prosequi valeat, mediare et finire, dans et concedens dictis suis procuratoribus plenum mandatum, liberam et omnimodam potestatem ad renuncciendum eidem sue eclesie in Mloduyewo iurique, quod in ea sibi competebat, cedendum simpliciter et sine omni condicione in manibus reverendissimi in Christo patris et domini, domini Alberti Dei gracia sancte Gneznensis eclesie archiepiscopi et primatis6, aut alterius ad it potestatem habentis, iuramentum quoque, quod in huiusmodi renuncciacione et cessione fraus, dolus seu simoniaca pravitas vel aliqua illicita paccio non intervenit, in omnia ipsius domini constituentis prestand(um) et generaliter omnia et singula faciend(um) gerend(um)ve, procurand(um), que circa premissa et quodlibet premissorum neccessaria fuerint seu quomodolibet opportuna. Et que ipsemet dominus constituens faceret et facere posset, si premissis personaliter interesset, eciam si exigat mandatum speciale, promittens michi notario publico solempniter stipulanti tenere et inviolabiliter observare rata contra quecumque per dictos suos procuratores in premissis fuerint facta et ordinata, iudicio sisti iudicatumque solvi sub omnium bonorum suorum obligacione ac ypoteka. Super quibus omnibus idem dominus Adam peciit sibi fieri a me notario publico hoc presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, die, indicione, loco et hora, quibus supra, presentibus venerabili, strenuo et nobilibus viris, dominis magistro Nicolao Coslowsky sacre theologie professore, canonico Poznaniensi7, Thomislao in Miloslaw8, Petro in Strzalkowo9 et Lascza in Byeganowo heredibus 10, testibus circa premissa.
Et ego Andreas Bogussii de Crossino clericus Wlad(islaviensis) diocesis, publicus auctoritate [.........b] notarius11, quia predicte procuratoris constitucioni etc.b
anastępuje po skreślonym Laska Kop.
bpisarz opuścił dalszy ciąg inskrypcji notarialnej Kop.
1Ciążeń, ośrodek klucza biskupiego nad Wartą, na pn.-wsch. od Pyzdr.
2Andrzej Łaskarz z Gosławic (na pn. od Konina), Godziemba, dr dekretów, biskup pozn. 1414, zm. 1426 (WSB s. 430 - 431).
3Młodojewo (Młodujewo), wieś par. na pn.-wsch. od Słupcy (Koz. 5 s. 37). Pleban Adam skądinąd nie znany.
4Mikołaj Ciotczany z Niesłusza pod Koninem, student UJ 1404?, kanonik pozn. 1407 - 1443, pleban w Kajewie, Pyzdrach, Słupcy, kanonik kolegiaty w Głuszynie koło Poznania, oficjał pozn. 1437 - 1438, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1441 - 1443, zm. 1443 (Studia źródłoznawcze III s. 155; Now. I s. 735, II s. 211, 229, 253).
5Staw, zapewne wieś par. na pn.-zach. od Słupcy (Koz. 5 s. 345), albo też miasteczko w Sieradzkiem, nad granicą kaliską. Marcin nie zidentyfikowany; w tym czasie w konsystorzu gnieźn. wyst. kilku pisarzy tego imienia.
6Arcybiskup Wojciech Jastrzębiec.
7Mikołaj z Kozłowa, zob. wyżej, nr 1076/8.
8Miłosław, miasto w powiecie pyzdrskim. Dziedzic Tomisław, syn kasztelana radzimskiego Markusza, wyst. 1392 - 1432 (SHGWlkp.; niżej, nr 1281/2).
9Strzałkowo, wieś par. na pn.-zach. od Słupcy (Koz. 5 s. 358). Piotr, Pietrasz, wyst. 1406, 1417 - 1436 (Roty II nr 487, 688, 1103; SHGWlkp.).
10Bieganowo, wieś par. na pd.-wsch. od Wrześni (Koz. 2 s. 18). Łaszcz h. Laska wyst. 1397 - 1429, burgrabia w Koninie 1412 (SHGWlkp.; GUrz. nr C 359).
11Andrzej syn Boguszy z Kruszyna (na Kujawach - koło BrześciaKujawskiego czy koło Bydgoszczy?), student UJ 1402, notariusz kapituły gnieźn. 1412, wikariusz i altarysta w katedrze gnieźn. 1412, notariusz publiczny w Gnieźnie od 1425, pleban w Słupcy 1425, podkanclerzy dworu arcybiskupa gnieźn. 1429, wyst. jeszcze 1432 (KDW VIII nr 852/7; AAG, ACons. G II/1 k. 15v).


Dokument Nr 1081
Warta, 27 lutego 1426
Starosta generalny Wielkopolski zawiadamia sądy w Poznaniu i Gnieźnie, że wysłany na Litwę Mroczek z Łopuchowa nie może stanąć na rokach sądowych.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 8, k. 91. Wpis 7 marca 1426.

Sandiuogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 universis et singulis burgrabiis, iudicibus, subiudicibus ceterisque officialibus regalibus Pozn(anie) et Gnezne presidentibus, amicis nostris sincere dilectis, sincere amicicie incrementum. Amici sicnere nobis dilecti! Significamus vobis per presentes, quomodo prelati et barones in convencione Warthensi2 existentes in quibusdam legacionibus arduis strennuum dominum Mroczkonem de Lopuchowo versus Lithuaniam ad dominum ducem magnum direxerunt3. Quare mandamus vobis, quatenus, si idem dominus Mroczko aliquos terminos iudiciales cum quibuscumque personis habuerit, ipsum iudicare non debeatis nec iudicari permittatis, sed omnes causas suas et terminos stare faciatis usque ad terminos particulares post festum sancti Johannis Baptiste [24 VI] proxime celebrandos. Aliter non facturi. Datum in convencione Warthensi feria quarta proxima post dominicam Reminiscere anno Domini etc. XXVI° etc., sigillo nostro presentibus subimpresso etc.
1Sędziwój z Ostroroga chorąży pozn. 1400, wojewoda pozn. 1406 - 1441, starosta generalny Wlkp. 1411 - 1415, 1419 - 1426, 1432 - 1434, starosta brzeski kujawski 1426 - 1432, międzyrzecki, kościański, zm. 1441 (PSB XXIV s. 519 - 523).
2Sejm w Warcie (w Sieradzkiem) odbyty pod nieobecność króla "w połowie wielkiego postu" wspomina Długosz (Opera omnia XIII s. 337).
3Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 1077/1.


Dokument Nr 1082
Grzymiszew, 2 marca 1426
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobiesław z Kaszewa sprzedał swoje części wsi Chylin i Krzymów braciom przyrodnim Piotrowi i Jarosławowi z Chylina.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 233v - 234. Wpis 6 maja 1426.

In nomine Domini amen. Dum vivit littera, vivit [k. 234] et accio comissa littere, cuius assercio nutrit memoriam et labiles eius semper perpetuat acciones. Proinde nos Sandiwogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens (presenciama) nobilis Dobeslaus heres in Caschewo2, non compulsus, non coactus nec aliquo errore devio seductus, quinymo sanus mente et corpore, usus suorum amicorum consilio et matura deliberacione prehabita, totas duas sortes hereditarias, quas habuit in hereditatibus, videlicet Chilino3 et Krzymowo in districtu Coninensi4 situatis, cum omni iure, dominyo et proprietate, prout solus tenuit et habuit, et cum omnibus usibus, censibus, fructibus, proventibus, redditibus, campis, agris, pratis, silvis, borris, gaiis, rubetis, quercetis, pynetis, mericis, mellificiis, emfractibus, virgultis, fluviis, fluminibus, lacubus, piscinis, piscaturis, riwlis, stangnis, paludibus necnon aquis et earum decursibus, molendinis et eorum emolimentis, et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quocumque alio nomine sive vocabulo censeantur et quomodolibet ad predictas sortes spectantibus, prout hereditates in suis metis et limittibus circumferencialiter sunt distincte, nichil iuris, proprietatis seu dominii pro se aut suis legittimis posteris ibidem penitus reservando, pro ducentis et viginti marcis latorum grossorum Pragensium, numeri Polonicalis consweti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, nobilibus viris Petro et Jaroslao fratribus uterinis5 et ipsorum legittimis posteris perpetue vendidit et coram nobis more solito in perpetuum resignavit, per eosdem vero fratres et ipsorum legittimos posteros habend(as), tendend(as), possidend(as), utifruend(as), vendend(as), obligand(as), comittand(as)b et ad usus proprios quiethe et libere convertend(as), prout ipsis aut ipsorum legittimis posteris melius et utilius videbitur expedire. Harum quibus sigilla nostra sunt appensa testimonio litterarum. Actum et datum in villa Grz(i)mischewo6 sabbato proximo ante dominicam Oculi anno Domini M° CCCC vicessimo sexto, presentibus nobilibus viris Johanne de Ostrorog7, Johanne Radlicza de Pyanczniowo8, Johanne de Camona9, Derslao de Rochoschewo10, Henrico Scappa de Vgaszd11 et Johanne Syekirka de Syekirky12 heredibus et testibus fidedignis ad premissa etc.
abrak Kop.
btak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
2Zapewne Kaszew par. Goszczanów w ziemi sieradzkiej, w pobliżu granicy Konińskiego i niedaleko Chylina (Koz. 6 s. 167 - 168). Dobiesław skądinąd nie znany.
3Chylin par. Rusocice, na pn.-wsch. od Tuliszkowa w Konińskiem (Koz. 4 s. 118 - 119).
4Krzymów, wieś par. na wsch. od Konina (Koz. 4 s. 425).
5Jarosław pisał się z Chylina, w którym wyst. 1423 - 1426, także 1459 - 1466 (SHGWlkp.); jego brat przyrodni Piotr może ident. z Piotrem wyst. (wraz z bratem Jarosławem) 1459 (Acta capitulorum II nr 553).
6Grzymiszew, wieś par. (potem miasto) na pd.-wsch. od Tuliszkowa w Konińskiem. Ostroróg przebywał tam w drodze powrotnej z sejmu w Warcie.
7Jan z Ostroroga, syn Sędziwoja, student UJ 1419, świadkujący 1425 - 1426 przy ojcu, zm. 1427 (A. Gąsiorowski, Urzędnicy zarządu lokalnego w późnośredniowiecznej Wielkopolsce, Poznań 1970, s. 105).
8Pęczniew (Pięczniew), wieś par. w Sieradzkiem, na pd. od Uniejowa (Zajączkowscy, Materiały II s. 30; Koz. 7 s. 17). Jan Radlica, rycerz (strenuus) wyst. także 1422 (ib.).
9Kamionna, miasteczko w powiecie pozn., na pd.-wsch. od Międzychodu (SHGPoz. II). Jan wyst. 1426 - 1437 (ib.).
10Rokosowo par. Poniec, na zach. od Krobi (Koz. 3 s. 139, 5 s. 245). Dziersław wyst. 1418 - 1446 (Roty III nr 649; SHGWlkp.).
11Ujazd par. Kamieniec, na pd.-wsch. od Grodziska Wlkp. (Koz. 3 s. 348). Henryk (Hinczka) Szkapa wyst. 1400 - 1426 (SHGWlkp.; Kozierowski, Obce ryc. s. 104). Zob. też niżej, nr 1121/16.
12Siekierki Wielkie, wieś par. i Siekierki Małe, na pd.-zach. od Kostrzyna (Koz. 3 s. 188). Jan zwany Siekierka wyst. 1421 - 1426 (SHGWlkp).


Dokument Nr 1083
[Gniezno], 13 marca 1426
Oficjał gnieźnieński wydaje wyrok w sprawie o dziesięcinę ze Strzelc, przynależną miejscowemu kościołowi.
Reg.: Bydgoszcz, WAP; Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 81, nr U 13.

1426. Sententia definitiva reverendissimi Benedicti de Modła officialis Gnesnensis1 super decimam manipularem de Strzelze ad ecclesiam in ibidem parochialem spectantem2 sub Clemente abbate3 et Martino Tyczka parocho2 die 13 Martii edita.
1Benedykt syn Macieja z Modły (na pd.-zach. od Goliny), notariusz publiczny, archidiakon łęcz. 1413, kanonik gnieźn. 1413, oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1413 - 1420, 1422, 1423 - 1437, zm. 1437 (KDW VI nr 365/8; Kor. I/2 s. 42, III s. 35 - 38).
2Strzelce, wieś par. na pn.-wsch. od Mogilna (Koz 1 s. 307). Pleban Marcin Tyczka wyst. już 1415 (Acta capitulorum II nr 47, 48), zapewne ident. z plebanem Marcinem wyst. 1430 (ib. nr 237, 238).
3Klemens opat mogileński wyst. 1413 - 1422 (KDW VII nr 707/11, VIII nr 941/1), mógł jednak najpewniej być opatem jeszcze w początkach 1426 r.


Dokument Nr 1084
Poznań, 12 kwietnia 1426
Oficjał poznański rozsądza spór o dziesięciny z folwarku Piąszyce pomiędzy prepozytem kościoła w Starym Gostyniu a Bartoszem Wezenborgiem właścicielem Gostynia i plebanem gostyńskim Ziemiętą.
Or.: Poznań, WAP, Kl. Lubiń XVIII/1. Pergamin 454 × 473 + 49 mm. Na górze dziurka ze śladami cerowania. Pismo miejscami wyblakłe. Z. N.: krzyż w rozecie na trzech gradusach, na podstawie opaska z napisem: iohan, identyczny jak KDW t. V, nr 377. Na odwrocie późne streszczenia.
Kop.: tamże, w odpisie z XVIII w.
Uw.:zob. następny dok. w tej sprawie z 28 czerwca 1428 r. - niżej, nr 1170.

In nomine Domini amen. Nos Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis generalis1 per hoc presens instrumentum publicum sentenciam nostram diffinitivam in se continens omnibus et singulis, | quibus expedit, volumus fore notum, quomodo pridem ad honorabilis et religiosi fratris Nicolai ordinis sancti Benedicti, prepositi ecclesie in Antiqua Gostina Poznaniensis diocesis2 | instanciam per patentes citacionis litteras reverendi in Christo patris, domini Andree Dei gracia episcopi Poznaniensis3, citato coram nobis strenuo milite nobilique domino Barthossio Wezinburg herede in | Gostina opido dicte Poznaniensis diocesis4 ad unum certum peremptorium terminum competentem, idem dominusa Nicolaus prepositus nomine ecclesie sue in Antiqua Gostina coram nobis pro tribunali sedentibus iudicialiter comparens, reproducta dicta citacione debite executa, per modum poste verbo proposuit contra nobilem predictum super decima in allodio suo Duschina alias Panszicze wlgariter dicto5 ad ecclesiam suam predictam ab antiquo spectanti, offerens se lacius dare in scriptis terminumque ad hoc faciendum sibi petens assignari, quem sibi in presencia procuratoris partis adverse assignavimus competentem. Quoquidem termino adveniente circumspectus magister Petrus de Radzewo procurator6 et procuratorio nomine predicti domini Nicolai prepositi et ecclesie sue in Antiqua Gostina, prout de ipsius procuracionis mandato constabat atque constat, ex actis huius cause iudicialiter comparens obtulit libellum convencionalem in contumaciam partis adverse tenoris, prout ecce:
Coram vobis honorabili viro, domino Mathia Cordebog altarista et officiali Poznaniensi procurator procuratorio nomine religiosi viri, domini Nicolai prepositi in Antiqua Gostina ordinis sancti Benedicti Poznaniensis diocesis contra et adversus nobilem ac validum virum, dominum Barthossium heredem in Gostina Poznaniensis diocesis antedicte et contra quamlibet personam pro eo et eius in iudicio legittime intervenientem in iure cum querela proponit et dicit: quod licet decima predialis post araturas predicti domini Barthossii in villa Duschina wlgariter nuncupata de iure communi spectavit et pertinuit, spectat et pertinet, spectare et pertinere consuevit et ad ipsam ecclesiam in Antiqua Gostina et ad ipsius rectores pro tempore existentes fueruntque predecessores dicti domini Nicolai nomine ipsius ecclesie dictam decimam predialem in predicta villa Duschina in possessione iuris vel quasi tollendi, levandi et percipiendi ac in usus proprios convertendi pacifica et quieta. Tamen prenominatus dominus Barthossius, nescitur quo spiritu ductus, prefatum dominum Nicolaum prepositum modernum per tres annos continuos sese immediate sequentes dicta sua decima ac ipsius valor quolibet annorum predictorum ad decem marcas spoliavit et iam pro se recipit et in usus proprios convertit. Quare petit procurator nomine procuratorio, quo supra, per vos honorandum dominum iudicem pronunciari, decerni et declarari dictam decimam predialem in predicta villa Duschina post araturas prefati domini Barthossii spectasse et pertinuisse, spectare et pertinere ad dictam ecclesiam in Antiqua Gostina et ipsius rectorem pro tempore existentem, predecessores quoque domini Nicolai in possessione dicte decime pacifice usque ad tempus spolii fuisse et esse prefatumque dominum Barthossium rectorem modernum dominum Nicolaum per tres annos continuos eadem spoliasse ac eam per se recepisse et in usus proprios convertisse sibi, que talia fieri non licuisse et ob hoc prefatum dominum Barthossium dicto domino Nicolao preposito moderno et rectori eiusdem ecclesie in dicta decima trium annorum, ut ipsius valor decem marcarum de quolibet anno condempnand(um) fore et condempnari debere condempnatumque, cogendum et compellendum cogi et compelli unacum expensis in lite factis ad premissorum plenariam satisfaccionem salvo iure addendi, minuendi, corrigendi et alium libellum, si opus fuerit de novo dandi, ut est moris.
Tandem nos recepto dicto libello in contumaciam partis adverse, prout terminus requirebat, terminum, ad quod iure faciendi ipsis partibus prefiximus competentem, copia dicti libelli convencionalis, si fuerit petita, per partem adversam primitus decreta. Postea vero circumspectus magister Thomas de Opiczicze procurator7 et procuratorio nomine discreti domini Pauli plebani in Gostina opido8 ponens se dominum litis pro strenuo milite, domino Barthossio Wezinburg predicto et ad causam principalem produxit libellum reconvencionalem, tali sub tenore:
Coram vobis venerabili viro, domino Mathia Cordebog altarista et officiali Poznaniensi procurator et nomine procuratorio discreti Pauli plebani in Gostina contra et adversus religiosum fratrem Nicolaum prepositum ecclesie in Antiqua Gostina, seu contra quamvis aliam personam vestro in iudicio pro eo legittime intervenientem, ponens ipsum dominum Paulum evictorem pro strenuo milite Barthossio Wezinburg herede ibidem in Gostina cum querela reconveniendo proponit et dicit, quod licet allodium wlgariter nuncupatum Panszicze spectans et pertinens ad castrum in Gostina, sit distinctum et limitatum limitibus, graniciis et gadibus a villa Duschina de predictisque agris predialibus Panszicze a decem, XX, XXX, XL, Lta, LXta, LXXta, LXXXta citra et ultra annis et a tanto tempore et per tantum tempus cuius rey memoria hominum non existit, decima manipularis omnium frugum et singulorum granorum spectavit et pertinuit, spectat et pertinet iure comuni ad ecclesiam in Gostina et eius rectores pro tempore existentes predecessoresque ipsius domini Pauli fuerunt, prout et ipse dominus Paulus est in pacifica possessione et quieta, predictam decimam manipularem de agris predialibus Pandzicze tollendi, levandi, percipiendi et in usus proprios convertendi, nichilominus tamen prefatus dominus Nicolaus prepositus in Antiqua Gostina falso asserens predictum allodium Pandzicze pertinere ad villam Duschina petivit et petit decimam manipularem de predictis agris predialibus in Pandzicze a predicto Barthossio Wezinburg ipsum evocando in iudicium vestrum, reverende domine officialis, in preiudicium non modicum et gravamen predicte ecclesie in Gostina ac ipsius domini Pauli rectoris eiusdem. Quare procurator, quo supra nomine procuratorio, petit per vestram sentenciam diffinitivam pronunciari, decerni et declarari predictam decimam manipularem post agros prediales in Panszicze pertinere et spectare ad predictam ecclesiam in Gostina ipsumque dominum Nicolaum prepositum in Antiqua Gostina minus iuste predictum dominum Barthossium Wezinburg ad iudicium vestrum traxisse prefatumque Paulum plebanum in Gostina in percepcione dicte decime manipularis de agris predialibus in Panszicze perturbasse et molestasse sibique talia non licuisse nec licere. Et ob hoc predicto domino Nicolao preposito in Antiqua Gostina super predicta decima manipulari de agris predialibus in Panszicze perpetuum silencium imponendum fore et imponi debere ac in expensis in lite factis, ob indebitam fatigam condempnandi fore et condempnari debere vestram benignitatem officium humiliter implorando in premissis.
Item procurator, quo supra nomine procuratorio, protestatur de expensis in lite factis et imposterum faciendis, cuius libelli reconvencionalis copia magistro Petro de Radzewo procuratori domini Nicolai prepositi et ecclesie sue in Antiqua Gostina petenti et termino ad dicendum eundem libellum reconvencionalem assignato competenti, procuratores predicti parcium prescriptarum ad dictos ipsorum libellos magister Petrus ad reconvencionalem, magister vero Thomas de Opiczicze ad convencionalem respondendo hincinde narrarunt, narrata, prout narrantur, petentes petita fieri non debere animo litem contestandi. Et mox ibidem prefati procuratores iuramenta calumpnie tactis per eos sacris scripturis in manibus nostris corporalia prestantes, terminum ad ponendum et articulandum hincinde pecierunt, quem ipsis statuimus competentem. Post hoc vero eisdem articulis et responsionibus ad eosdem articulos per procuratores parcium predictarum successive hincinde in scriptis productis, procuratores prenominati prescriptarum parcium pecierunt et quilibet ipsorum peciit se admitti ad probandum articulos partis sue per alterum ipsorum negatos, quos admisimus certum ipsis ad hoc terminum statuentes. Testibus quoque in eodem termino et in aliis terminis successive hincinde inductis ipsisque per nos in forma iuris receptis et examinatis ac ipsorum deposicionibus in scriptis redactis et in uno certo termino ad hoc specialiter conservato publicatis, dicti procuratores renunciantes ulterioribus allegacionibus et dilatoribus concluserunt in causa et per nos concludi ac ad sentenciam diffinitivam procedi pecierunt. Nos igitur Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis prescriptus visis et diligenter masticatis et digestis ac equa lance iusticie discussis omnibus et singulis actis acticatis coram nobis et productis ac deposicionibus testium in hac causa hincinde inductorum aliisque merito videndis citato presens coram nobis discreto domino Zemantha ad predictam ecclesiam in Gostin post decessum memorati Pauli eiusdem ecclesie ultimi et immediati rectoris promoto9 ad videndum et audiendum causam ipsam resumi et in ea ad ulteriora procedi ad nostram in ipsa causa proferendam diffinitivam processimus sentenciam, quam circumspectis magistris Nicolao de Raczansch10 procuratore dicti domini Zemanthe nomine dicte sue ecclesie in Gostin, prout de ipsius procuracionis onere aput acta nostri consistorii et cause presentis constat evidenter, et Petro de Radzewo domini Nicolai prepositi in Antiqua Gostina parcium principalium procuratoribus presentibus et eam ferri petentibus in scriptis tulimus et pronunciavimus, huiusmodi sub tenore:
Cristi nomine invocato pro tribunali sedentes et solum Deum pre oculis habentes per hanc nostram sentenciam diffinitivam, quam ferimus in hiis scriptis, pronunciavimus, decernimus et declaramus, decimas manipulares post araturas nobilis Barthossii heredis in Gostin in villa Duschina ad prepositos pro tempore existentes in Antiqua Gostina nomine ecclesie ibidem spectasse et pertinuisse, spectare et pertinere nonnullosque prepositos de predicta Antiqua Gostina in possessione vel quasi iure percipiendi decimas de predicto allodio in Duschina pacifica et quieta fuisse dictumque nobilem Barthossium per tres annos continuos de decima dicti allodii in Duschina dictum prepositum spoliasse et spoliatum detinere. Et ob hoc decimam manipularem preposito in Antiqua Gostina nomine dicte ecclesie in Antiqua Gostina adiudicandum fore et adiudicari debere, quam decimam et nos propter nomine ecclesie in Antiqua Gostina adiudicamus et dictum nobilem Barthossium, quatenus decimas per tres annos per ipsum receptas dicto domino preposito restituat cum effectu. Eciam condempnamus sentencialiter et diffinitive per presentes, impeticiones vero, per bone memorie dominum Paulum olim plebanum et nunc per dominum Zemantham rectorem ecclesie modernum in Gostina coram nobis iudicialiter super predicta decima dicto preposito in Antiqua Gostina motas et intentatas, irritas, inanas, nullas et de facto presumptas fore fuisse et esse. Et ob hoc memoratum dominum prepositum et ipsius ecclesiam in Antiqua Gostina absolvendum fore et absolvi debere, quem et nos ab impeticionibus premissis absolvimus sentencialiter et diffinitive per presentes. Condempnandum eciam dominum Zemantham rectorem ecclesie in Gostina in litis expensis, quarum taxacionem nobis in posterum reservamus. Lecta, lata et in scriptis pronunciata est hec nostra diffinitiva sentencia in stuba domus habitacionis nostre in Summo Poznaniensi site, anno Domini M° CCCC° XXVI° indiccione tercia, pontificatus sanctissimi in Cristo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno nono, die XII mensis Aprilis, hora terciarum et consistorii, presentibus discretis viris, dominis Andrea perpetuo vicario in ecclesia Poznaniensi11 et Martino vicario aput Sanctum Martinum ante Poznaniam11 ac circumspecto magistro Clemente de Wilczina causarum consistorii Poznaniensis advocato12, testibus ad premissa. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras seu presens publicum instrumentum per Johannem notarium13, coram nobis causarum et cause presentis scribam subscriptum, subscribi et publicari ac sigilli nostri officiolatus appensione iussimus communiri.
Z. N. Et [egob] Johannes Petri de Lupstowo Maiori clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius13 et coram prefato domino Mathia officiali causarum et cause presentis scriba, predicte sentencie diffinitive pronunciacioni aliisque omnibus et singulis, que dum [c-d
ut solent premi
)tti ante ipsam prolacionem agerentur et fierent, unacum testibus prescriptis presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, sed aliis occupatus officii mei negociis per alium fideliter scribi procuravi, me quoque hic manu propria subscribens, in hanc publicam formam redegi, signo ac nomine meis solitis et consuetis, unacum appensione sigilli officiolatus prenominati domini Mathie officialis consignando, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum. Constat eciam mihi notario de rasuris in illis dictionibus idem et dominus quasi in medio quarte rige a capite rigas computando non ex vicio, sed ex errore ingrossantis factis.
anastępuje luka długości kilku liter wypełniona przez ingrosatora graficznym ornamentem - zob. jego uwagę na końcu noty notarialnej Or.
bzatarte Or.
c-dzatarte Or., tekst na podstawie Kop.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Stary Gostyń, wieś par., prepozytura opactwa benedyktyńskiego w Lubiniu, na pn.-zach. od Gostynia. Prepozyt Mikołaj wyst. tylko tutaj (SHGPoz. I s. 582), już w 1428 r. wyst. jego następca Jerzy (niżej, nr 1170).
3Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 1080/2.
4Bartosz Wezenborg z Gostynia i Ponieca wyst. od 1404, potem kasztelan nakielski 1432, zm. 1441/42 (SHGPoz. I s. 576 - 578; Spisy wlkp.).
5Dusina par. Gostyń, na pn. od Gostynia (SHGPoz. I, s. 429). O przynależności folwarku Piąszyce do Dusiny zob. niżej w niniejszym dok.
6Piotr z Radzewa (wieś par. na pd.-wsch. od Kórnika - Koz. 3 s. 123) adwokat w konsystorzu pozn., skądinąd nie znany.
7Opieczyce (Opieczki) par. Dębnica, wieś dziś nie istniejąca, na pn.-zach. od Gniezna (Koz. 1 s. 202, 8 s. 81). Tomasz syn Mikołaja, notariusz publiczny 1412, adwokat w konsystorzu pozn. 1408 - 1426, zapewne ident. z Tomaszem altarystą i wikariuszem w katedrze pozn. już 1401 (KDW VIII nr 878/9).
8Pleban gostyński Paweł wyst. w l. 1407 - 1423 (SHGPoz. I s. 573).
9Ziemięta, przedtem pleban w Strzelcach Wielkich (na wsch. od Gostynia) i dziekan gostyński 1416 (KDW VIII nr 786/5), altarysta w katedrze pozn. 1424 (Acta capitulorum II nr 978), był plebanem w Gostyniu jeszcze 1428 (niżej, nr 1170), może ident. z późniejszym (do 1434) plebanem w Nieparcie tego imienia (AAP, AC 17 k. 110, 120, AC 18 k. 18v, 27, 28, 244).
10Mikołaj z Raciążka, zob. wyżej, nr 1076/12.
11Nie zidentyfikowany.
12Klemens z Wilczyna prokurator konsystorza pozn., zapewne ident. z Klemensem wyst. tamże 1425 (Acta capitulorum II nr 984) i 1433 (niżej, nr 1316/10).
13Lubstów, wieś par. na pd.-wsch. od Ślesina w Konińskiem (Koz. 4 s. 475). Jan syn Piotra (zmarłego przed 1400 - Koz., l. c.), notariusz publiczny 1419 - 1426 (KDW VIII nr 849/8, V nr 351, 359, 377 - tu jego Z. N. ident. jak w niniejszym dok.).


Dokument Nr 1085
Gniezno, 24 kwietnia 1426
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jakusz Pomian zamienił połowę Lubonia na sołectwo w Grabowie należące do Mikołaja Grabowskiego.
Or.: Poznań, WAP, Dokumenty wiejskie 202. Pergamin dobrze zachowany, 240 × 188 + + 40 mm. Zielono-różowy sznur od przywieszonej pieczęci. Na odwrocie późne sygnatury, litera "L".

(Ia)n nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiwogius de Ostrorog | pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore | presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium | veniens presenciam nobilis Jacussius Pomyan de Lubomye2, non compulsus, non coactus nec aliquo sinistro modo seductus, quinymo sanus mente pariterque existens et corpore, usus suorum amicorum consilio et matura deliberacione prehabita, totam suam medi(e)tatem ville et hereditatis Lubomye in districtu Poznaniensi site, cum omni iure, dominyo et proprietate, prout solus tenuit et habuit, et cum omnibus usibus, censibus, fructibus, proventibus, reddittibus, agris, campis, pratis, silvis, borris, gaiis, rubetis, quercetis, pynetis, mericis, mellificiis, virgultis, sareptis, fluviis, fluminibus, lacubus, piscinis, pisscaturis, riwlis, stangnis, paludibus necnon aquis et earum decursibus, molendinis et eorum emolimentis, et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quocumque alio nomine sive vocabulo censeantur et quomodolibet ad predictam medietatem predicte hereditatis spectantibus, prout eadem in suis metis et limittibus circumferencialiter est distincta et limitata, nichil iuris, proprietatis seu dominii pro se aut suis legittimis successoribus ibidem penitus reservando, pro tota scoltecia in hereditate Grabowo, videlicet quatuor mansis agri, thaberna et ortulano, nobili domino Nicolao de Grabowo3 et pro addicione sexaginta marcarum latorum grossorum in perpetuum resignavit et ad ipsa condescendit perpetuis temporibus et in ewum. Ibique astans personaliter nobilis domina Katherina consors dicti Jacussii Pomyan4, a iure sue donacionis, quod ibi habuerat sibi inscribtum racione dotis et dotalicii, predicto domino Nicolao condescendit. Et si quas in futurum predicta domina super predictam medietatem predicte hereditatis litteras habuerit, tales littere nullum robur debent obtinere. Harum quibus sigilla nostra sunt appenssa testimonio litterarum. Actum et datum Gnezne feria quarta in crastino sancti Adalberti anno Domini M° CCCC° vicesimo sexto, presentibus nobilibus viris et dominis Nyemyerza de Lubosch5, Nyemyerza de Kyschewo6, Johanne de Ostrorog7, Schamborio de Malochowo venatore Calisiensi8, Johanne de Pleschewo9 et Vincencio Czuridlo de Byelawi10 heredibus et testibus fidedignis ad premissa.
ana duże inicjalne I zostawiono miejsce Or.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
2Luboń (Lubom) par. Wiry, na pd. od Poznania (Koz. 2 s. 403). Jakub, Jakusz, Pomian wyst. od 1399, wicepodkomorzy w Poznaniu 1425, olim Luboński 1428 (SHGWlkp.; GUrz. nr C 1034; niżej, nr 1219/2).
3Najpewniej Grabowo (Grabowo Królewskie), wieś par. (królewska) na pd.-wsch. od Wrześni (Koz. 2 s. 217). Mikołaj sołtys w Grabowie wyst. także często później (niżej), już jako właściciel Lubonia, por. także KDW V nr 531, 545 (1432, 1434).
4Katarzyna żona Jakusza Pomiana wyst. także 1426, niżej, nr 1106.
5Lubosz, wieś par. na pn.-zach. od Pniew (Koz. 2 s. 404 - 405). Niemierza, także z Grodziska Wlkp., wyst. już 1400, zm. ok. 1435 (Poz. II nr 246; SHGWlkp.).
6Kiszewo, wieś par. na pn.-zach. od Szamotuł (SHGPoz. II). Niemierza, bratanek Wincentego Grocholi, prepozyta kapituły katedralnej pozn., wyst. 1392 (najpierw w Bliżycach) - 1435 (ib.).
7Jan z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1082/7.
8Małachowo par. Witkowo, na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 161- 162). Sambor, także z Rosnowa, kasztelan zbąszyński 1411 - 1419, łowczy kal. 1420 - 1436 (PSB XIX s. 412 - 413).
9W or. wyraźnie Pleschewo, jednakże w Pleszewie pod Kaliszem nie wyst. żaden Jan wśród właścicieli (Zarembów), por. z Janem z Pleszowa w Krakowskiem, poległym pod Warną 1444 (MPH n. s. V. s. 184).
10 Bielawy par. Chojnica, wieś dziś zaginiona na pn. od Poznania w okolicy Biedruska (SHGPoz. I s. 42 - 44). Wincenty Czuryło, Czurydło, syn Jury, także ze Złotnik, Tworkowa, Biezdrowa, wyst. 1419 - 1464, trudny do rozróżnienia z synem, także Wincentym (ib. s. 42 - 43).


Dokument Nr 1086
Gniezno, 24 kwietnia 1426
Prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich odnawia przywilej na sołectwo we wsi Piaseczno sołtysowi Mikołajowi Kędzierce.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Gniezna I/155 (Kopiariusz bożogrobców gnieźn.), k. 30v - 31. Wpis z XVI/XVII w. Tytuł: Privilegium sculteti in Piaseczno districtu Naklensi.

In nomine Domini amen. Cum ea, quae fiunt in tempore, labuntur cum tempore, expedit, in scripta publica redigantur. Proinde nos frater Venceslaus prepositus Sancti Joannis ante Gnesnam ordinis Sepulchri Dominici Jerozolimitani1 notum facimus, quibus expedit universis, quia veniens ad nostram praesentiam Nicolaus Kedzierka scultetus in Piaseczno villa nostri monasterii Sancti Joannis praedicti2 exposuit, quomodo in gwernisa istis privilegium scultetiae suae est igne consumptum, petens, ut aliud eidem privilegium daremus, super quo etiam testes induxit, quod ad dictam scultetiam suam sex mansi pertinebant; qui testes coram religioso viro, fratre Stanislao plebano in Sempelborg3 et consulibus medio suo iuramento deposuerunt, quod sex mansi ad eandem scultetiam in Piaseczno pertinebant. Nos vero videntes et audientes suam petitionem fore iustam et racioni consonam, de consilio fratrum nostrorum eidem Nicolao privilegium damus iuxta privilegium villae nostrae Zdziechowa4. Et primo damus eidem sex mansos sic, ut ab antiquo fuerant liberos, tercium denarium de penis iudicii, reliquos nobis et fratribus nostris praesentabunt, medium iuger pro orto in fine villae eidem damus ac etiam piscationem cum parvis retibus in lacu nostro et aliis aquis pro mensa sua dumtaxat necessariis. Denique, ut eo cellerius in dicta villa posset locari, donavimus incolis villae praedictae a data praesentium sex annos libertatis, quibus finitis et elapsis dicti incole nobis et successoribus nostris pro censu et decima undecim scotos bone monetae et numeri singulis annis in festo sancti Martini Confessoris gloriosi [11 XI] dare tenebuntur. Item duos pullos in festo Nativitatis Sanctae Mariae [8 IX] de quolibet manso dare debent, adiungentes nihilominus, quod praedicti incolae omni anno duos dies cum suis aratris, unum ad estivalia et alium hiemalia iuxta communem cursum terrae nobis et successoribus nostris arare et laborare tenebuntur. Volumus etiam, ut praefatus noster scultetus et eius legittimi successores ratione nostrae donationis praedictae eidem factae nobis et successoribus nostris in uno equo in expensis suis tamen honeste et fideliter servire teneatur; qui tamen sculteti terminos et gades villae praedictae tenentur tueri. In cuius rei testimonium et [k. 31] evidentiam pleniorem sigillum nostrum praesentibus est appensum. Actum et datum Gnesne feria quarta in crastino sancti Adalberti Martiris et Pontificis gloriosi anno Domini millessimo quadringentessimo vicessimo sexto, praesentibus ibidem nobilibus et religiosis ac providis viris: domino Joanne Sobieiucha et Nicolao filio eius heredibus in Modliszewo5, fratre Gregorio preposito in Grodzisko6 et fratre Gregorio in Gnesna morante7, Martino wlodario in Zdziechowa8 ac aliis quampluribus testibus fidedignis circa praemissa.
atak Kop.
1Wacław Grzybowski prepozyt bożogrobców gnieźn. 1425 - 1430 (Nakielski, Miechovia s. 432, 437), wyst. także w dok. następnym (nr 1087).
2Piaseczno par. Sępólno Krajeńskie, na pn. od Sępólna (Koz. 5 s. 143). Sołtys Mikołaj Kędziorka skądinąd nie znany.
3Sępólno Krajeńskie (Sempelbork), miasto w powiecie nakielskim (Koz. 5 s. 280). Pleban Stanisław zapewne ident. z bożogrobcem Stanisławem, który rezygnował z prepozytury 1439 (KDW V nr 630).
4Zdziechowa par. Św. Trójcy w Gnieźnie, na pn. od Gniezna (Koz. 1 s. 380 - 381, 5 s. 539). Przywilej lokacyjny otrzymała 1311 (KDW II nr 950). Raczej jednak chodzi tu o należącą również do bożogrobców gnieźn. wieś Dziechowo, leżącą tuż na zach. od Piaseczna (par. Sępólno Krajeńskie), która otrzymała prawo niemieckie 1359 (KDW VI nr 184).
5Modliszewo par. Modliszewko, na pn. od Gniezna (Koz. 1 s. 181, 5 s. 42). Jan Sobiejucha, także z Wełnicy, wicechorąży w Gnieźnie 1411 - 1427 (GUrz. nr C 93), jego syn Mikołaj skądinąd nie znany.
6Grodzisk par. Blizanów, na pd.-zach. od Stawiszyna (Koz. 4 s. 273 - 274), gdzie mieściła się prepozytura bożogrobców gnieźn. (KDW VI nr 10, 11). Grzegorz skądinąd nie znany.
7Brat Grzegorz skądinąd nie znany, może ident. z wyst. w Gnieźnie 1423 (KDW VIII nr 980/1).
8Włodarz Marcin ze Zdziechowej (zob. wyżej, przypis 4), wyst. także 1416 (KDW VIII nr 787/7).


Dokument Nr 1087
Gniezno, 25 kwietnia 1426
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zamienia role koło Gniezna z bożogrobcami gnieźnieńskimi.
Or. nieznany. W 1447 r. opatrzony był pieczęcią wystawcy z herbem Nałęcz, z napisem: S. Sandivogii de Ostrorog palatini Posnaniensis, z kontrasigillum z napisem: + Sandivogii palatini (wg Kop. 2).
Kop.: 1. Poznań, WAP, Akta m. Gniezna I/155 (Kopiariusz bożogrobców gnieźn.), k. 8 - 8v, Wpis z XVI/XVII w. (wg Or.). Tytuł: Copiae litterarum super commutatione areae, quae sita est in dextra parte eundo ad Summum templum, in qua area edificata est ante aliquot annos domus mansionariorum s(ancti) Stanislai in agro domini; 2. Tamże, k. 9v, wpis j.w. w transumpcie oficjała gnieźnieńskiego Mikołaja z Kalisza, z daty: Gniezno, 21 sierpnia 1447 (KDW XI); 3. Kraków, Bibl. Jag., rkps 56 (papiery klasztoru Św. Jadwigi na Stradomiu), k. 3, wg transumptu jak Kop. 2; 4. Kraków, WAP, Relationes Castr. Crac. 199, s. 322 - 323, wg transumptu jak Kop. 2.
Uw.:Wobec bardzo małych, banalnych odmianek pomiędzy Kop. 1 - 4 wyd. niniejsze oparto tylko na Kop. 1.

In nomine Domini amen. Dum vivit litera, vivit et actio literae commissa, cuius assertio nutrit memoriam et labiles eius semper perpetuat actiones. Proinde nos Sandivogius de Ostrorog palatinus Posnaniensis necnon capitaneus Maioris Poloniae generalis1 significamus tenore presentium, quibus expedit universis, quomodo consilio amicorum nostrorum coassumpto cum venerabili viro, domino Venceslao praeposito Sancti Joannis domus Dominici Sepulchri Hierosolymitani ante Gneznam2 talem fecimus commutationem dedimusque et perpetuo assignavimus sibi et successoribus suis aream nostram circa hortum monasterii Sancti Joannis praedicti iacentem ex una et inter latericium capituli Gneznensi partibus ex altera, pro parte terrae inter agros Sancti Joannis monasterii praedicti iacente in monte circa viam, quae vadit in Vinari3 de civitate ex una parte et aliam viam, quae vadit ab ecclesia Sancti Michaelis4 transverso per primam viam ad ecclesiam Sancte Crucis4 usque ad hortum Stanislai argillatoris et ab eodem monte transeundo in Vinari usque ad primam fossam, quae per decursum aquae vadit a prima via descripta ad Vinari, prout iam est per predictas vias [k. 8v] fossatum et limitatum. In quaquidem parte terrae et monte predictis molendinum ventile fundavimus, construximus et edificavimus et in ea usus ampliores fatiemusa. Aream vero praedictam praedictus dominus Venceslaus praepositus et successores sui tenebunt, possidebunt perpetuis temporibus et in evum. Harum quibus sigilla nostra sunt appensa testimonio literarum. Actum et datum Gnezne feria quinta proxima post festum sancti Adalberti anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, presentibus nobilibus viris Derslao de Orzeskowo5, Michaele Lvnak de Vrbanowo6, Sendivogio de Skurky7, Joanne de Camiona8, Stephano de Chibi9 et Joanne Sobieivcha de Modlyschewo10 heredibus et testibus fidedignis ad premissa vocatis et rogatis in fidem et testimonium premissorum.
atak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
2Wacław prepozyt bożogrobców gnieźn. wyst. także w poprzednim dok. (nr 1086).
3Winiary w par. Św. Michała w Gnieźnie, dziś w granicach miasta Gniezna, nad jez. Winiary (Koz. 1 s. 354 - 355).
4Obydwa kościoły w obrębie dzisiejszego miasta Gniezna.
5Orzeszkowo par. Kwilcz, na pd. od Sierakowa (Koz. 2 s. 553). Dziersław wyst. 1413 - 1445, burgrabia pozn. 1420 - 1426, 1432 - 1434, 1439 - 1440 i w Kościanie 1427 (GUrz. nr C 915, 922, 925, 736), nie żył już 1447 (SHGWlkp.).
6Urbanowo (i Urbanowo Stare) par. Opalenica, na pd. od Opalenicy (Koz. 3 s. 352, 5 s. 436). Michał Lunak (Łuniak?), także z Kiekrza (koło Poznania) wyst. 1421 - 1435 (SHGWlkp.).
7Skórki (Skurki), wieś par. na wsch. od Janowca Wlkp. (Koz. 1 s. 282, 7 s. 385). Sędziwój wyst. 1396 - 1432 (SHGWlkp.).
8Jan z Kamionny, zob. wyżej, nr 1082/9.
9Chyby par. Kiekrz, na pn.-zach. od Poznania (SHGPoz. 1 s. 250). Stefan, także z Gołaszyna i Ocieszyna, wyst. 1416 - 1463? (ib. s. 251).
10Jan Sobiejucha, zob. wyżej, nr 1086/5.


Dokument Nr 1088
Inowrocław, 10 maja 1426
Król Władysław Jagiełło nakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu], aby sprawę przeciwko Chebdzie ze Święc odesłał na najbliższy zjazd do Łęczycy.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 11, k. 70v. Wpis 13 maja 1426.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 201.
Reg.: KDW V, nr 436; dok. dotyczy terytorium sieradzkiego; z Wielkopolską łączy się m.in. osobą adresata.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Honorabilis, devote noster dilecte! Pro parte nobilis Chebde de Swencze1 expositum est coram nostra maiestate, qualiter quidam Janussius et Swanthoslaus fratres germani olim heredes in Pyasky2 laici, ut dicitur, existentes, ipsum pro quibusdam causis hereditariis ad forum secularis iudicii iuxta statuta terrestria iam dudum tenta, laudatataa et observata spectantibus, ad iudicia tua traxerunt ac ipsum pro causis huiusmodi inquietare non cessant. Ideo devocionem tuam requirimus et hortamur per presentes, quatenus causas huiusmodi inter partes predictas exortas et vertentes ad convencionem proximam in Lancicia celebrandam per nos, prelatos et barones nostros cognoscendas remittere debeas, terminum ipsis coram nobis ibidem Lancicie assignando. Et si easdem causas in convencione predicta ad iurisdicionem tuam spectantes cum eisdem dominis nostris invenerimus, ipsas coram te iudicandas remittere et remitti faciemus. Datum in Iuveni Wlad(islavia) feria sexta in crastino Ascensionis anno Domini M° etc. XX sexto3.
Relacio venerabilis Wladislai doctoris, scolastici Wlad(islaviensis)4.
atak Kop.
1Święce, dziś Świnice, wieś par. w powiecie szadkowskim w Sieradzkiem. Chebda wyst. 1386 - 1426 (Koz. 7 s. 158).
2Piaski, najpewniej w par. Świnice (Koz. 7 s. 11 - 12). Jan i Świętosław byli już w 1428 mieszczanami w Słupcy (Acta capitulorum II nr 230).
3Pobyt króla w Inowrocławiu zgodny z jego itinerarium. Ciąg dalszy sprawy zob. w Acta capitulorum II nr 230 (1428).
4Władysław Oporowski, Sulimczyk, wyst. od 1411 (AAG, ACons. A 2 k. 79), dr dekretów, kanonik gnieźn., scholastyk włocławski, wikariusz generalny i oficjał gnieźn. 1420, potem podkanclerzy koronny 1428, biskup włocławski 1434, arcybiskup gnieźn. 1448 (1449), zm. 1453 (PSB XXIV s. 142 - 144).


Dokument Nr 1089
Łęczyca, 22 maja 1426
Arcybiskup gnieźnieński nakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu] odroczenie rozprawy przeciwko Mroczkowi z Łopuchowa.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 11, k. 78. Wpis 27 maja 1426.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 203.
Reg.: KDW V, nr 438.

Albertus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus. Quia strenuus Mroczko tenutarius in Powicz1 de hac convencione Lanciciensi2 ex parte domini regis et tocius Corone vadit ad dominum magnum ducem Lithwanie, qui eciam Mroczko exposuit coram nobis, qualiter habeat causam coram nobis cum quodam presbitero de Giwanouicze3 et propter hanc viam non poterit eandem causam attemptare, idcirco ipsam causam inter partes usque ad festum sancti Michaelis [29 IX] suspendatis, promittit enim ipse Mroczko firmiter tenere, quidquid nos inter ipsum et dictum presbiterum invenerimus. Volumus ergo interim modum concordie querere inter partes. Datum Lancicie feria quarta post Penthecostes anno Domini M° etc. XXVI°.
1Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 1077/1.
2Sejm (przy królu) w Łęczycy wspomniany przez Długosza, Opera omnia XIII s. 338, pod datą 19 maja; tenże nie wymienia Mroczka w składzie poselstwa do wielkiego księcia Witolda, podobnie nie wymienia go list Witolda z czerwca 1426 (Cod. Vit. nr 1230).
3Iwanowice, wieś par. na zach. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 4 s. 288 - 289).


Dokument Nr 1090
Łęczyca, 23 maja 1426
Król Władysław Jagiełło ustanawia jarmarki i targ tygodniowy w mieście Kazimierzu należącym do opactwa wąchockiego.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 64. Pergamin 420 × 194 mm, zakładka obcięta. Na odwrocie: Super forum in Kazymirz (XV w.); Scrinio 8 F.
Uw.:Dobra kazimierskie leżące w ziemi łęczyckiej nabył w 1432 r. (zob. niżej, nr 1285) od cystersów wąchockich klasztor w Trzemesznie, do którego przeszły też wcześniejsze dok. dotyczące Kazimierza. Przechowywane w archiwum trzemeszeńskim, pozostały nie znane badaczom Sandomierszczyzny (Wąchock) i ziemi łęczyckiej (Kazimierz), stąd decyzja o ich publikacji tutaj.

||aIn nomine Domini amen.|| Ad perpetuam rei memoriam. Cum inter humane nature comoda nichil dignius memoria habeatur, opportunum | existit, ut actus hominum literarum apicibus et testium annotacione perhennentur, ne lapsu temporis evanescant. Proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum | Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuyauie, Lithwanie princeps supremus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presencium, quibusb | expedit universis, presentibus et futuris, noticiam presencium habituris, quomodo ad instantes peticiones et humiles religiosi fratris Micossii abbatis monasterii in Wanchoczsko ordinis sancti Berenardic1, devoti nostri dilecti, in opido Kazimirz monasterii sui predicti in terra Lanciciensi situmd2, fora annualia bis in anno, videlicet in die Philippi et Jacobi Apostolorum [1 V] et aliud in die Nativitatis Marie Virginis [8 IX], una die tantum, septimanalia vero diebus sabbativis singulis septimanis instituimus, ponimus et celebrari decernimus tenore presencium mediante perpetuis temporibus, dantes potestatem et plenam libertatem omnibus et singulis mercatoribus et hominibus utriusque sexus ad dictum opidum Kazimirz cum ipsorum rebus et mercanciis veniendi, res et mercancias ipsorum, cuiuscumque generis vel speciei fuerint, vendendi, emendi, comutandi ac secundum beneplacitum ipsorum disponendi et ad propria dispositis vel non dispositis redeundi, decernentes ipsos in accedendo et recedendo nostra securitate potiri, nisi tales sint, quos iura non permittunt et quibus merito fidedignorum consorcia denegantur, mandantes omnibus et singulis castellanis, capitaneis, burgrabiis, procuratoribus et aliis officialibus quibuscumque Regni nostri et presertim terre Lanciciensis, quatenus ipsos mercatores et homines utriusque sexus ad dictum opidum Kazimirz et ad dicta fora annualia et septimanalia venientes cum ipsorum rebus et mercanciis libere et sine aliquo impedimento ire et redire, stare et morari, prout ipsis eorum necessitas perswaserit, permittant et permitti faciant, nostre gracie sub obtentu. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum in Lancicia feria quinta proxima post festum Pentecostes anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto3, presentibus ibidem reverendis in Christo patribus, dominis Alberto sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primate, Sbigneo Cracouiensi4, Johanne Wladislauiensi episcopis5 necnon magnificis et strennuis Cristino de Ostrow castellano Cracouien i6, Sandiwogio de Ostro(ro)g Poznaniensi7, Johanne de Tharnow Cracouiensi palatinis8 et aliis quampluribus fidedignis. Datum per manus venerabilium virorum Johannis Schaffranecz decani Cracouiensis, cancellarii9 et Stanislai Czolek custodis Gneznensis, cantoris Cracouiensis ecclesiarum, Regni Polonie vicecancellarii10, sincere nobis dilectorum.
Ad relacionem eiusdem venerabilis Stanislai Czolek Regni Polonie vicecancellarii.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
bomyłkowo powtórzono quibus Or.
cpierwsza część słowa na razurze Or.
dtak Or.
1Mikołaj, Mikosz, Mikost, opat cystersów w Wąchocku wyst. 1426 - 1443 (M. Niwiński, Średniowieczni opaci klasztoru wąchockiego, Kraków 1931, s. 13 - 15; ZDM V nr 1371).
2Kazimierz, miasto (obecnie wieś) w ziemi łęcz. (Zajączkowscy, Materiały I s. 125 - 126), w 1432 r. sprzedane przez cystersów wąchockich klasztorowi kanoników regularnych w Trzemesznie w zamian za klucz waśniowski (zob. niżej, nr 1285).
3Pobyt króla w Łęczycy potwierdzony jego itinerarium.
4Zbigniew Oleśnicki biskup krak. od 1423, zm. 1455 (PSB XXIII s. 776 - 784).
5Jan Pella syn Alberyka? z Niewiesza (w Sieradzkiem), kanonik gnieźn. 1391, uniejowski 1397, scholastyk uniejowski, łęczycki 1398, prepozyt kruszwicki 1399, kanonik krak., włocławski etc., biskup włocławski 1421, zm. 1428 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 247 - 248).
6Krystyn z Ostrowa (Ostrowca Świętokrzyskiego) kasztelan krak. 1410, zm. 1430 (PSB XXIV s. 564 - 566; Spisy młp.).
7Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
8Jan z Tarnowa, Tarnowski, wojewoda krak. 1409 - 1432, zm. 1432/33 (W. Dworzaczek, Leliwici Tarnowscy, Warszawa 1971; Spisy młp.).
9Jan Szafraniec z Pieskowej Skały kanonik krak. 1398, kustosz 1401, scholastyk 1411, dziekan 1418, podkanclerzy koronny 1418 - 1423, kanclerz koronny 1423 - 1428, biskup kujawski 1428, zm. 1433 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 256 - 258; Krzyżaniakowa II).
10Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1091
Łęczyca, 24 maja 1426
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe cysterek z Ołoboku do czasu powrotu opiekuna klasztoru, kasztelana sieradzkiego Marcina z Kalinowy.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 1 - 1v. Wpis przed 25 czerwca 1426.
Reg.: A. Włodarski, Zarembowie-Rychwalscy, Warszawa 1928, s. 16 (wg Kop.).

Wladislaus Dei gracia rex Polloniea etc.
Iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus iudicio terrestri Kalis presidentibus et qui presentibus fuerint requisiti, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia strenuus Martinus de Calynowa castellanus Szyradiensis1, fidelis noster dilectus, ad serenissimum Allexandrum magnum ducem Lythwaniam2 pro presenti vadit, qui est tutor et [k. 1v] gubernator sanctimonialium in Olobog3, b-c
ideo omnes terminos prorogavimus ad adventum dicti domini Martini de Lythwaa cum omnibus personis, cum quibus abbatissa habet, iuxta regalem literam
. Quare vobis mandamus habere volentes, quatenus dictas sanctimoniales pro omnibus causis tam magnis, quam parvis nulla presumatis iudicare racione, sed omnes et singulas causas usque ad felicem ipsius de Lythwania regressum. Secus pro nostra gracia non ausuri. Datum Lancicie feria sexta proxima post Penthecostes anno Domini millesimo CCCC° XXVI4.
Dominus rex per se.
atak Kop.
b-cdopisane u dołu karty 1 Kop.
1Marcin Zaremba z Kalinowy (w Sieradzkiem), wyst. od 1386, chorąży sier. 1395, kasztelan sier. 1399, wojewoda sier. 1430, zm. 1438 (PSB XIX s. 564 - 565; Spisy sier.).
2Chodzi tu najpewniej o poselstwo od sejmu łęcz., por. o tym wyżej, nr 1089/2. Długosz nie wspomina także o udziale Zaremby w tym poselstwie.
3Opactwo cysterek w Ołoboku w ziemi kal. O opiekuńczych funkcjach Zaremby brak innych wiadomości.
4Pobyt króla w Łęczycy potwierdzony jego itinerarium.


Dokument Nr 1092
Gniezno, 31 maja 1426
Wymienieni sędziowie polubowni rozstrzygają spór pomiędzy klasztorem kanoników regularnych w Trzemesznie a Stachną córką Sługotki o łan w Ostrowitem.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 65. Pergamin 372 × 238 mm, zakładka obcięta. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. ZN.: na czterech gradusach gwiazda utworzona z czterech trójkątów i czterech rombów. Na odwrocie: Scrinio 6, 35; informacje o treści (XV - XVIII w.).

Nos Benedictus canonicus et officialis sancte ecclesie Gneznensis1 unacum venerabilibus et nobili viris, dominis Nicolao | Slupek2, Nicolao Jaroczsky canonicis dicte ecclesie Gneznensis3 et nobili Dobyeslao Nyankowsky subiudice Kalisiensi4 significamus tenore presencium | universis, quod venientes ad presenciam nostram religiosus frater Martinus prior monasterii Trzemesensis, canonicus regularis5, suo et conventus dicti monasterii | nominibus ex una et Stachna contoralis Petri thabernatoris de Gosczisino6 parte ex altera, pro et super uno manso agri in villa Ostrouithe7, quem condam Slugothka pater dicte Stachne possidebat6, littigantes volentesque parcere fatigis eta expensis, in nos compromiserunt de alto et basso, petentes super eodem manso sentenciam arbitralem per nos ferri. Nos igitur auditis dictarum parcium proposicionibus et responsionibus, recepta quoque confessione Petri fratris Stachne patruelis germani6, qui coram nobis confessus est se nullum ius habere in dicto manso, deliberacione inter nos prehabita et tractatu, sentenciam nostram arbitralem inter partes predictas tulimus huiusmodi sub tenore, videlicet quod dicta Stachna proxima die dominica infra octavas Corporis Christi [6 VI 1426] posito ad hoc bannito iudicio dictum mansum prefato domino Martino priori et conventui Trzemesensi debet et tenetur resignare et nu(n)quam verbo vel facto ipsum dominum Martinum aut conventum monasterii Trzemesensis pro dicto manso impedire, sed perpetue debet silere cum omnibus amicis suis, dominus vero Martinus nomine dicti conventus circa resignacionem dicti mansi dicte Stachne, non ex sentencia nostra, sed ex beneplacito et de bona voluntate sua mediam marcam comunis monete et sex mensuras siliginis ad festum sancti Bartholomei [24 VIII] debet dare. Actum et datum Gnezne, in domo habitacionis nostre, die Veneris ultima mensis Maii, hora vesperorum vel quasi, sub anno nativitatis Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, indicione quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius nono, presentibus nobili et circumspecto et discretis viris Thomislao herede de Malochowo subiudice Gneznensi8, magistro Alberto de Cleczsko advocato causarum consistorii Gneznensis9 et Mathia de Cleczsko zacristiano ecclesie Gneznensis10 testibus ad premissa constitutis. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras sentencie arbitralis literas per Mathiam Petri de Gnezna publicum imperiali auctoritate notariib11 scribi et sigillo officialatus Gneznensis appendenti iussimus comuniri.
Z. N. Et ego Mathias Petri de Gnezna publicus imperiali auctoritate notarius11, quia predictis compromisso ac sentencie arbitralis prolacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi manuque propria conscribens in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis consignavi ac sigillo officialatus Gneznensis de mandato dictorum dominorum appendenti sigillavi, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
apowtórzono et Or.
btak Or. zamiast notarium.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
2Przydomek Słupek nosiło w tym czasie dwu kanoników gnieźn.: Mikołaj syn Bronisza z Budzisławia, Sulimczyk, zm. 1434 oraz Mikołaj syn Słupka ze Studzieńca, zm. 1442/43, zob. o nich niżej, nr 1129/19 i 1142/22.
3Mikołaj Jarocki (niegdyś z Jarocina), z Czeszewa (na pd.-wsch. od Miłosławia), Zaremba, kanonik gnieźn. 1405, pleban w Kramsku 1418, kanonik krak., zm. 1436 (KDW V s. 739; Kor. II s. 187 - 188).
4Jankowo Dolne (Ninkowo, Niankowo), wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (SHGWlkp.). Dobiesław wyst. od 1393 (KDW III nr 1932), podsędek kal. 1419 - 1430, zm. 1430 (Spisy wlkp.).
5Marcin przeor kanoników regularnych w Trzemesznie wyst. jeszcze 21 I i 19 VII 1436 (KDW X).
6Gościszyn (Gościeszyn), wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (Koz. 3 s. 596, 4 s. 254). Karczmarze Piotr i Stachna skądinąd nie znani (ale por. i przypis następny).
7Najpewniej Ostrowite Trzemeszeńskie par. Trzemeszno, na pd.-wsch od Trzemeszna (Koz. 1 s. 208, 5 s. 120), własność klasztoru trzemeszeńskiego. Kor. I/2 s. 42 za kroniką trzemeszeńską podaje, że w 1426 r. oficjał gnieźn. przysądził klasztorowi trzemeszeńskiemu pewne role w Ostrowitem, "które niesłusznie posiadała Stachna wdowa po Piotrze gościnnym tamże".
8Małachowo par. Witkowo, na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 161 - 162). Tomisław, Tomasz, wyst. od 1418?, kasztelan zbąski 1420 - 1421, częsty wiceurzędnik w Gnieźnie, Koninie i Pyzdrach 1420 - 1438, m. in. wicepodsędek w Gnieźnie 1420 - 1427 (GUrz. s. 177).
9Wojciech z Kłecka (na pn.-zach. od Gniezna), jako adwokat w konsystorzu gnieźn. wyst. 1424 - 1426 (Acta capitulorum II nr 182, 183; KDW VIII nr 1066/19), zapewne ident. z notariuszem publicznym (synem Jana) admitowanym w konsystorzu gnieźn. ok. 1420 (AAG, ACons. G II/1 k. 18v), przedtem studentem UJ 1414.
10Zakrystianin Maciej z Kłecka skądinąd nie znany.
11Maciej syn Piotra z Gniezna, notariusz publiczny admitował się w konsystorzu gnieźn. w 1425 (AAG, ACons. G II/1 k. 23), chyba ident. z księdzem Maciejem synem Piotra, wyst. 7 lutego 1427 w Rzymie przy umierającym Mirosławie Brudzewskim (niżej, nr 1120).


Dokument Nr 1093
Gniezno, 22 czerwca 1426
Wikariusz generalny gnieźnieński potwierdza przywilej arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego dla klasztorn cystersów w Łeknie.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Gn. 1199. Pergamin 492 × 265 + 39 mm, dwie małe dziurki na złożeniach. Na odwrocie: De decimis in Cameyncza (XV w.) i inne późniejsze informacje o treści. Sygnatura: Habet in libro antiquo fol. 124 (XVIII w.). Zielono-żółty sznur po pieczęci. Z.N.: Na dwu gradusach krzyż, na poziomym ramieniu napis: Jacopaulus - jak KDW V s. 329, 355.

||aIn nomine Domini amen.|| Nos Benedictus de Modla canonicus et vicarius in spiritualibus ac officialis generalis reverendissimi in Christo patris et domini, domini Alberti Dei gracia archiepiscopi et | primatis sancte ecclesie Gneznensis1 universis et singulis, tam presentibus, quam futuris, quibus expedit, volumus fore notum, quod coram nobis pro tribunali presidentibus, in presenciaque notarii et testium infrascriptorum consti|tuti personaliter venerabilis et religiosi fratres Jacobus abbas suo, Adolphus abbas antiq(u)us et Jacobus ac tocius conventus monasterii Wangrowecz ordinis Cisterciensis2 nominibus quoddam privilegium | confirmacionis et donacionis decimarum in villis inferius descriptarum bone memorie domini Wincencii olim archiepiscopi Gneznensis, quod tunc in suis tenebant manibus, sanum, salvum et integrum, non abrasum, non cancellatum nec in aliqua sui parte suspectum, exhibuerunt et produxerunt, petentes nominibus, quibus supra, cum debita instancia, quatenus ipsum privilegium de verbo ad verbum transsumere, transscribere et in publicam formam redigere cum interposicione nostri decreti mandaremus. Cuiusquidem privilegii tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. Wincentego arcybiskupa gnieźnieńskiego z daty: Gniezno, 20 lipca 1222 - KDW I, nr 590].
Cuiquidem privilegio sigilla duo oblonge figure in filis sericeis viridi et rubei coloris subappendebant. In cuius sigilli primi medio quedam ymago infulata, vestihus pontificalibus induta, sedens in sedili, in dextra librum et in sinistra manibus baculum pastoralem tenens cerni videbatur. Circumferencialiter vero ab extremitate dicti sigilli inter duas lineas ductas hee litere, videlicet: "S. Wincencii Dei gracia Gneznensis archiepiscopi". In alio tamen secundi sigilli medio quedam ymago similiter infulata, pontificalibus vestibus induta, in sedili sedens, ad cuius sinistro quoddam bandarium parwm et a dextro lateribus crux magna videbatur, in sinistra baculum pastoralem, in dextra manibus palmam directam tenens apparebat. Girative vero hee dicciones, videlicet: "S. capituli sancte ecclesie Gneznensis", legebantur. Quoquidem privilegio per nos suscepto visoque et diligenter inspecto ipsoque, ut prima erudicione sui apparebat, sano, salvo et illeso reperto, peticionem predictorum Jacobi abbatis, Adolphi et Jacobi fratrum ac tocius conventus monasterii Wangrowecz iuri utpote et racioni consonam attendentes quodque iusta pettentibus assensus non est denegandus, ipsum privilegium de verbo ad verbum nichil addendo vel minuendo, quod facti mutaret substanciam vel variaret intellectum, per Jacobum notarium publicum infrascriptum3 transsumi, transscribi, exemplari et in publicam formam redegi mandavimus sicque transsumpto nostram auctoritatem ordinariam interposuimus et interponimus per presentes, et decretum volentes et per hec scripta decernentes, quod eidem transsumpto in iudicio et extra ac ubicu(m)que locorum stetur, credatur fidesque plenaria adhibeatur ac si originale privilegium appareret. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras transsumpti literas per Jacobum notarium nostrum et causarum coram nobis scribam infrascriptum subscribi et publicari nostrique officiolatus appensione sigilli iussimus communiri. Actum et datum Gnezne in domo habitacionis nostre sub anno a nativitate eiusdem millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, indicione quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno nono, die Saturni vicesima secunda mensis Junii, hora terciarum vel quasi, presentibus honorabilibus et circumspectis viris, domino Wincencio altarista Gneznensi4 necnon Alberto Romano5 et Mathia de Zorzewo procuratoribus causarum consistorii Gneznensis6 ac Nicolao Janussii de Gnezna notario publico7, testibus ad premissa.
Z. N. b-c
Et ego Jacobus Mathie de Lancicia, clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius prefatique venerabilis viri, domini Benedicti canonici et officialis causarumque et facti huiusmodi scriba3, quia predictis literarum privilegi(i) exhibicioni, presentacioni, recepcioni ipsasque transsumi, transscribi petticioni et decreto omnibusque aliis et singulis premissis unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo aliis negociis occupatus, ipsum privilegium per alium de verbo ad verbum transscribi et exemplari procuravi, nichil addendo vel minuendo, quod facti mutaret substanciam vel variaret intellectum factaque auscultacione diligenti et ipsas originales literas cum presenti transsumpto per omnia concordari inveniens, me hic subscripsi et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione officiolatus sigilli prefati domini Benedicti officialis consignavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum etc.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
b-cinną ręką Or.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
2Opactwo cystersów w Łeknie (Wągrowcu). Opat Jakub wyst. 1415 - 1433 (KDW VII nr 754/6 i niżej, nr 1316/2; Acta capitulorum II nr 76, 77). Stary opat Adolf i zakonnik Jakub nie zidentyfikowani, ale zob. też niżej, nr 1233/4.
3Jakub syn Macieja z Łęczycy, notariusz publiczny, wyst. 1418 - 1428, także jako pisarz konsystorza gnieźn. i pleban w Złotkowie (na pn.-zach. od Kleczewa w Konińskiem) 1428 - 1430 (Acta capitulorum II nr 134; KDW V s. 329 - tu jego Z. N. ident. jak w naszym dok., 355 - Z. N., 426, 470, nr 519; KDW VIII nr 1065/8; Łaski, Liber beneficiorum I s. 194; AAG, ACons. G II/1 k. 2v).
4Wincenty altarysta gnieźn., może ident. z wyst. już 1415 (Acta capitulorum II nr 45).
5Wojciech Romanus prokurator w konsystorzu gnieźn., mieszczanin gnieźn. (z Kalisza?), wyst. 1415 - 1450 (Acta capitulorum II nr 34 - 487; A. Gąsiorowski, Circumspecti ac illuminati viri. Adwokaci gnieźnieńscy początków XV wieku, w: Mente et litteris, Poznań 1984, s. 250 n.).
6Zorzewo (dziś Zarzewo) par. Kuchary Kościelne, na pn.-zach. od Rychwału w Konińskiem (Koz. 5 s. 550). Maciej prokurator w konsystorzu gnieźn. wyst. 1424 - 1428 (Acta capitulorum II nr 181, 187, 219, niżej, nr 1172).
7Mikołaj syn Janusza (Hanuszka) z Gniezna jako notariusz publiczny i pisarz konsystorza gnieźn. wyst. 1423 - 1428 (AAG ACons. G II/1 k. 21; KDW V s. 425 i 470, VIII nr 1010/4, niżej, nr 1137/14).


Dokument Nr 1094
Poznań, 25 czerwca 1426
Wymienieni sędziowie rozsądzają spór o dziesięciny pomiędzy plebanami z Tulc i kmieciami z Płowiec.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 24 (dawniej Tulce A 1). Pergamin 335 × 385 + 38 mm. Pismo spłowiałe, pozacierane na złożeniach. Wypłowiały sznur do przywieszenia pieczęci. Z.N.: Na trzech gradusach krzyż z rozetą, z pierścieniem wokół podstawy, na nim napis: Johan(nes).
Kop.: tamże, Acta consistorii 132, k. 10v - 12. Wpis 30 stycznia 1598.
Streszcz.: KDW V, nr 441 (wg Kop. - pod błędną datą 5 czerwca 1426).

aIn nomine Domini amen. Nos Albertus Dei gracia sancte ecclesie Gneznensis archiepiscopus et | primas unacum assessoribus et concompromissariisb nostris, dominis Petro de Cobilino Poznaniensi1 et Jaschkone de Czechel Gneznensi | decanis2, Adam doctore3 et Petro licenciato in decretis4, Mathia Cordebog officiali5, Boguslao6 et Petro Nowyecz canonicis dicte Poznaniensis | ecclesiarum7 ac Paulo de Czechowo archidiacono Srzemensi in ecclesia Poznaniensi predicta8, arbitri, arbitratores et amicabiles compositores per et inter discretos Jacobum et Johannem plebanos ecclesie parrochialis in Tulcze Poznaniensis diocesis9 nomine ipsorumc ecclesie ex una et laboriosos Nicolaum Garbalicz, Jacobum Garbalicz, Petrum Wolek, Nyedzalek, Barthossium, Michaelem, Dominicum, Nicolaum Coczana, Petrum Pyotranek, Marzianum Coczana, Albertum Schawlowicz, Nicolaum Rincza, Michaelem Swanthkowicz, Petrum Goszdzewicz, Paulum Orkisch, Stanislaum Couilo et Laurencium Wachath omnesque et singulos rusticos, agros colentes in Plowcze villa dicte diocesis10 parte ex altera, de, pro et super decima manipulari post agros et araturas dictorum omnium et singulorum rusticorum, ibidem in Plowcze agros colencium, necnon retentis, expensis, dampnis, litibus, causis, questionibus, controversiis, impensis et interesse occasione dicte decime hincinde perceptis, factis, illatis, exortis, motis et quomodolibet suscitatis, concorditer, voluntarie, unanimiter et uniformiter nominati, electi et assumpti, prout hoc in instrumento publico compromissi subscripto manu Johannis notarii publici subscripti11 clarius et lacius continetur, visis literis olim reverendi in Christo patris, domini Johannis eadem gracia episcopi Poznaniensis12, ipsius et sui capituli sigillis ceris oblonge figure per totum [communi, in cordulis sericeisd], rubei et viridis coloris, impendentibus sigillatis et instrumento diffinitive sentencie prefati domini Boguslai canonici et tunc officialis Poznaniensis13, sigillo officiolatus in pensula pargamenea impendenti sigillato manuque circumspecti magistri Johannis Jacobi de Gnezna clerici Gneznensis, publici imperiali auctoritate notarii14 subscripto, coram nobis pro parte dictorum Jacobi et Johannis plebanorum et ipsorum ecclesie in Tulcze productis et exhibitis, auditisque dictorum parcium propositis et responsis et aliis quibus partes ipse uti et se iuvare consueverint, masticatis et diligenter discussis, de assessorum nostrorum predictorum consilio, deliberacione prehabita diligenti, per ea, que vidimus et cognovimus, et nunc cognoscimus et videmus, dicimus, declaramus, laudamus, arbitramur, pronuncciamus et per hanc nostram arbitralem sentenciam diffinimus, quod prefati omnes et singuli rustici in predicta villa Plowcze et eorum successores pro tempore existentes, incipiendo a messe nunc instanti singulis annis perpetuis futuris temporibus solvent et quilibet ipsorum solvet, et solvere tenebuntur, et eorum quilibet tenebitur decimam manipularem frumentorum tam estivalium, quam yemalium cuiuscumque grani in agris eorum et ipsorum cuiuslibet excrescencium, dictis dominis Jacobo et Johanni plebanis nomine ipsorum ecclesie in Tulcze predicte et eorum successoribus pro tempore existentibus. Item dicimus, declaramus, laudamus, arbitramur et pronuncciamus, quod prefati domini Jacobus et Johannes in Tulcze plebani et eorum successores non debent impetere, turbare, vexare aut molestare rusticos omnes et singulos in Plowcze predictos nec eorum successores super decimis predictis per et infra annos retroactos et preteritos, per eos et ipsorum quemlibet retentis et non solutis, quos rusticos absolvimus et liberos dimittimus a solucione earundem decimarum retentarum prefatis dominis Jacobo et Johanni plebanis in Tulcze et ipsorum successoribus perpetuum silencium de non petendo easdem decimas retentas imponentes, expensas eciam per partes predictas aut earum predecessores tam in lite, quam extra, occasione predictarum decimarum factas hincinde obmittentes. Ceterum dicimus, declaramus, laudamus et pronuncciamus, quod prescripti rustici omnes et singuli pro ipsorum pertinacia dabunt et solvent ac dare debent et solvere duos lapides cere, unum pro Poznaniensi ad beati Bartholomei Appostoli [24 VIII] et alium lapidem cere pro Gneznensi ecclesiis ad sancti [Michaelise] Archangeli festa [29 IX] proxime futura, sub pena quinquaginta marcarum, quam inter partes compromittentes vallavimus et vallamus per partem non tenentem huiusmodi nostram sentenciam arbitralem et pronuncciacionem, et eidem per se vel alium seu alios directe vel indirecte, manifeste vel oculte, in toto vel in parte contravenientem, unam medietatem pro Gneznensis, aliam medietatem predictarum quinquaginta marcarum pene vallate pro Poznaniensis ecclesiarum fabrica irremissibiliter persolvenda ac processibus nostris per censuram ecclesiasticam exigenda. Cui pene partes compromittentes predicte presentem nostram sentenciam arbitralem emologantes se sponte et libere submiserunt, prout eciam hoc in instrumento publico compromissi manu Johannis notarii publici subscripti plene est descriptum. Preterea si quid ex dicta nostra [sentenciae] arbitraria inter partes predictas dubietatis emerserit, nobis huiusmodi ambiguitatis declarandi et interpretandi reservamus plenariam facultatem. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas seu presens instrumentum publicum, nostram sentenciam arbitrariam in se continens, per Johannem notarium publicum et coram nobis cause compromissi huiusmodi scribam subscriptum, scribi et publicari sigillique nostri appensione iussimus communiri. Actum et datum Poznanie in medio curie episcopalis, anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, indicione quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno nono, die vicesima quinta mensis Junii, hora terciarum vel quasi, presentibus discretis viris, dominis Nicolao in Czanszim15, Martino in Lussowo vicedecano et perpetuo vicario in ecclesia Poznaniensi16, Chebdaf in Czirnyelyno17 et Philyppo in Lechnyno [plebani ]18, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z. N. g-h
Et ego Johannes Petri de Lupstowo Maiori clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius11 et coram prefato reverendissimo in Christo patre, domino Alberto archiepiscopo et suis assessoribus ac concompromissariis cause presentis compromissi scriba, predicte sentencie arbitrarie pronunciacioni aliisque omnibus et singulis, que dum taliter, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum testibus prescriptis presens interfui eaque sic fieri vidi et aud[ivi]i, sed aliis arduis occupatus negociis per alium fideliter ingrossari procuravi, me quoque hic manu propria subscribens, in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli prefati reverendissimi patris, domini Alberti archiepiscopi Gneznensis et primatis, de sciencia ipsius speciali et mandato consignando, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum
.
ainicjał wysokości 11 wierszy Or.
bpoprawiane Or.
csłowo powtórzone 2 razy Or.
dsłowa nieczytelne z powodu wytarcia Or., tekst wg Kop.
ebrak Or., jest w Kop.
fd przerobione z b Or.
g-hinną ręką Or.
idziura Or.
1Piotr syn Wojciecha z Kobylina, bakałarz praski 1386, mgr, dziekan pozn. 1398 - 1427, kanonik praski, gnieźn., krak., włocławski, wrocławski, zm. 1427/28 (Kor. II s. 264, III s. 218; Acta summorum pontificum res gestas Bohemicas... illustrantia I, Pragae 1980, nr 463, 680; KDW V passim).
2Jan (Jasiek) syn Budka z Czechla (w Kaliskiem), brat Sędziwoja z Czechla, mgr?, pleban w Gozdowie (na wsch. od Wrześni), notariusz publiczny 1398, kanonik pozn. 1403, agent Wojciech, Jastrzębca w Rzymie 1412, kanonik gnieźn. 1414, krak. 1420, dziekan gnieźn. 1426, zm. 1444 (WSB s. 283).
3Adam syn Mikołaja z Będkowa (w Sieradzkiem), notariusz publiczny 1400, kapelan Władysława Jagiełły, kanonik gnieźn. 1409, krak. 1409, oficjał krak. 1413, archiprezbiter kościoła NMPanny w Krakowie 1413 - 1450, dr praw uniwersytetu w Bolonii 1423, kanonik pozn. 1426, profesor UJ, zm. 1451 (ZDKDK nr 196, 214; ZDM II nr 418; KDKK nr 563 - 585; Epist. 1/I nr 39; Kor. 1/2 s. 36 - 37; Fijałek, Polonia, s. 70 - 73; Cracovia artificum, suppl. [II] 1988, nr 204).
4Najpewniej Piotr Wolfram z Wolbromia wyst. od 1402, licencjat dekretów z Boloni 1413, profesor UJ od 1415, kanonik krak. 1417, scholastyk gnieźn. 1418, kanonik pozn. 1422, potem archidiakon krak. 1427/28, zm. 1428 (PSB XXVI s. 403 - 406).
5Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
6Bogusław, zapewne Bogusław Świnka (ze Świnek) kanonik pozn. 1415, oficjał pozn. 1417 - 1422, czerski 1428, zm. ok. 1433 (Now. II s. 229, 237; KDW V passim).
7Piotr z Nowca (na pd.-wsch. od Śremu) notariusz królewski 1411 - 1420, sekretarz Władysława Jagiełły 1432, kanonik pozn. 1410, pleban w Bytomiu 1420, kanonik kal. 1432, zm. 1440 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, nr 97; Now. II s. 416).
8Paweł syn Marcina z Czechowa (koło Czerniejewa?), mgr, dr dekretów, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1409, archidiakon śremski 1421, pleban w Kłodawie?, zm. 1428/29 (Kor. I/2 s. 181 - 182; Now. II s. 295; Fijałek, Polonia, s. 27 - 28).
9Tulce, wieś par. na pd.-wsch. od Poznania (Koz. 3 s. 341, por. też Now. II s. 360) - tamże o dwu plebanach, z nich Jan wyst. od 1418 (ib.), Jakub: 1426 - 1428 (tutaj i niżej, nr 1195/4).
10Płowce par. Środa, na pn. od Środy (Koz. 3 s. 48). Kmiecie skądinąd nie znani. O dziesięcinach z Płowiec na rzecz kościoła w Tulcach zob. Now. II s. 360.
11Jan syn Piotra z Lubstowa, zob. wyżej, nr 1084/13.
12Biskup Jan trudny do identyfikacji, może Jan Doliwa (1356 - 1374).
13Chodzi tu zapewne o wyrok Bogusława Świnki (oficjała pozn. 1417 - 1422, zob. wyżej, przypis 6) - KDW V nr 273 (pełen tekst w AAP, Acta consistorii 132 k. 8).
14Jan syn Jakuba z Gniezna jako notariusz publiczny wyst. także 28 stycznia 1436 (KDW X), nie zna go księga admisji notariuszy publicznych w diecezji gnieźn. (AAG, ACons. G II/1).
15Ciążeń, miasto biskupie nad Wartą, na pn.-wsch. od Pyzdr. Pleban Mikołaj, wikariusz w katedrze pozn., wyst. także 1428 (KDW V s. 524).
16Lusowo, wieś par. na zach. od Poznania (Koz. 2 s. 408 - 409). Pleban Marcin, wicedziekan w katedrze pozn., wyst. 1419 - 1426 (KDW V nr 307, VIII nr 899/11; Acta capitulorum II nr 977 i tutaj).
17Czerlejno (Czerlenino), wieś par. na pd. od Kostrzyna Wlkp. Pleban Chebda z Wydzierżewic wyst. 1426 (tutaj) - 1435, jako były pleban - 1443 (SHGPoz. I s. 309).
18Lechlin (Lechnin), wieś par. na pn. od Skoków (Koz. 2 s. 385). Pleban Filip Ciecierad z Chwałkowa (par. Mądre, na pd. od Środy) wyst. od 1422, w Lechlinie jeszcze 1431, student UJ 1427, altarysta w katedrze pozn., kanonik pozn. 1431, zm. po? 1447 (Now. I s. 266, 382, 718; SHGWlkp.).


Dokument Nr 1095
Kościan, 25 czerwca 1426
Pozew sądu królewskiego dla Hermana Wolkow z Trzemeszna Lubuskiego.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 8, k. 127 - 127v. Wpis 3 sierpnia 1426.
Uw.:Por. w tej samej sprawie dok. z 2 lutego 1423 - KDW VIII nr 959.

Wladislaus Dei gracia rex P(olonie) etc.
Tibi Hermen Wolcow de Trzemesno1 mandamus, quatenus secunda die post nostrum in Medzirecz felicem ingressum2 personaliter compareas ad instanciam Nicolai Szirsky3 pro eo, quia tu servasti super eum duodecim fures, qui ipsum debuerunt interficere aut detinere. Et cum non potuisti ipsum expectare cum eisdem furibus, ut ipsum interficissent aut detinuissent, extunc equitasti super villam suam Grochowo4 cum eisdem furibus, ibi recepisti eius kmethonibus duobus in eadem villa [k. 127v] Grochowo duos equos violenter, quos hactenus homines nequit habere, propter tuam huiusmodi factam repulsionem iudicialiter responsurus. Datum in Costena feria tercia proxima post festum sancti Johannis Baptiste anno Domini M° CCCC° vicesimo sexto5.
aCostem Kop.
1Trzemeszno Lubuskie (Czarnomyśl), wieś par. na zach. od Międzyrzecza (Koz. 3 s. 336, 4 s. 135 - 136, 5 s. 423). Herman Wolkow wyst. 1413 - 1426 (Kozierowski, Obce ryc. s. 123; SHGWlkp.; por. też KDW VIII nr 959).
2Król bawił w Międzyrzeczu 5 lipca 1426.
3Mikołaj nie zidentyfikowany.
4Grochowo, wieś par. na zach. od Międzyrzecza, na pograniczu nowomarchijskim (SHGPoz. I s. 675 - 676).
5Data zgodna z itinerarium królewskim. Pozew najpewniej wystawiony został rzeczywiście przez kancelarię królewską, a nie tylko pod imieniem królewskim przez sąd.


Dokument Nr 1096
Kalisz, 26 czerwca 1426
I. N. Ugoda rajców miasta Kalisza z Szymonem plebanem w Chełmcach w sprawie cła w Ołoboku.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, dok. perg. 3460 (w or. potwierdzeniu Wojciecha Jastrzębca arcybiskupa gnieźnieńskiego z dnia 2 maja 1427, zob. niżej, nr 1129); 2. Tamże, dok. perg. 3461 (w dokumencie rajców miasta Kalisza z dnia 17 czerwca 1427, publikującym potwierdzenie z 2 maja 1427); 3. Gniezno, AAG, ACap. B 14, k. 115 - 115v. Wpis ok. 1426.
Wyd.: KGV 1869, 41, s. 678 - 679.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 44.
Uw.:Wydanie oparto na Kop. 1 i 2.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, indicione quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius nono, die vicesima sexta mensis Junii, in civitate Calisa Gneznensis diocesis, in domo sagacis viri, dominib Nicolai Cranch proconsulisc d-e
ibidem in Calis
1, hora meridiei vel quasi, in mei notarii publici subscripti testiumque subscriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum constituti presencia solertes viri, domini Nicolaus Cranch proconsulf necnon g-h
Martinus Heydloff2, Martinus sartor
3, Martinus Copersmedi4, Nicolaus Radost5 et Jakel Homuthj consules ibidem in Calis6 ex una suis et honorabilis vir, dominus Symon rector parrochialis ecclesie in Chelmczak eiusdem Gneznensis diocesis7 similiter suo et dicte sue ecclesie nominibus, talem concordiam, ordinacionem, diffinicionem et conclusionem inter ipsos hincinde de et super theoloneo Olobocensi8 dicte ecclesie in Chelmcze amicabiliter iuxta modum et formam infrascriptam factam, ratam habentes etl gratam per expressum publice sunt confessi partibus ab altera. In primis, quod prefati domini proconsulf et consules et eorum successores proconsulf et consules Calisienses ipsum theoloneum Olobocense temporibus perpetuis tenebunt, habebunt, tollent et exigent pro eorum voluntate necnon pontes acł viarum melioraciones, per que mercatores huiusmodi theoloneum Olobocense sunt ituri, more solito construent, reformabunt, meliorabunt, emendabunt et totaliter reparabunt. De quoquidem theoloneo ipsi domini proconsulf et consules et eorum successores pro tempore existentes prefatom domino Symoni et suis successoribus plebanis in Chelmczak similiter perpetuis temporibus duodecim marcas monete et numeri Polonicalis, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, videlicet in quibuslibet etb singulisb Quatuor Temporibus per cuiuslibet anni curriculum tres marcas monete et numeri predictorum solvere tenentur et perpetuo tenebuntur. Verum si gwerre generales in Regno Polonie, per quas transitus dictorum mercatorum per Calis descendencium possit et deberet impediri, extunc prefati domini proconsulf et consules presentes, et qui pro tempore fuerint, de predicto theoloneo, quod ipsis eisdem gwerris durantibus exortis poterit evenire, sub conscienciis eorum duas partes prefaton domino Symoni et suis successoribus plebanis in Chelmczak predictis dare et solvere sunt astricti pariter et assignare, tercia parte pro reformacione poncium et viarum ipsis dominis proconsulio et consulibus reservata. Quibusquidem gwerris cessantibusp ipsi domini proconsulf et consules ac eorum successores predicti prefatas duodecim marcas modo premisso solvere tenebuntur et tenentur plenarie et in toto ipsi domino Symoni et suis successoribus plebanis ecclesie supradicte. Item dictus dominus Symon prefatisq dominis proconsulio et consulibus consensum et rathihabicionem premissorum reverendissimi in Christo patris et domini nostri, domini Alberti sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et primatis ac sui capituli Gneznensis literas desuper opportunas, ipsorum tamen dominorum proconsulisc et consulum pecuniis et sumptibus, promisit expedire9. Super quibus omnibus et singulis premissis prefati domini proconsulf et consules ac Symon nominibus, quibus supra, a me notario publico infrascripto pecierunt sibi fieri et confici unum vel plura publicum etr, publica instrumenta. Acta sunt hec anno etb indicione, pontificatu, die, mense, loco et hora, quibus supra, preesntibus discretis viris, dominis Mathia10 et Paulo vicariis perpetuis ecclesie collegiate10 necnon Vincencio doctoris, altarista ad Sanctum Nicolaum Calisiensi10, testibus ad premissa vocatis et rogatis.
Et ego Johannes Petri de Rathibor clericus Wratislauiensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius11, quia dictis concordie ordinacioni et conclusioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut prefertur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, et ideo manu propria hinc me subscribens publicavi et in hanc formam publici documenti redegi, signo et nomine meis solitis et consuetiss consignando.
aCalissiensi Kop. 2
bbrak Kop. 2
cprothoconsulis Kop. 2
d-ein Calis ibidem Kop. 2
fprothoconsul Kop. 2
g-hMartinus sartor, Martinus Hedloff Kop. 2
iCoppersmid Kop. 2
jHohmut Kop. 2
kChelmcze Kop. 2
latque Kop. 2
łet Kop. 2
mpreffato Kop. 2
neidem Kop. 2
oprothoconsuli Kop. 2
pcassantibus Kop. 2
qpreffatis Kop. 2
rtak Kop. 1 i 2
sconswetis Kop. 2
1Mikołaj Kranch ławnik kal. 1408/09, wójt 1416/17, burmistrz 1420/21, 1423/24 - 1427/28 (GKal. s. 37), nie żył już 1428 (niżej, nr 1191).
2Marcin Heydloff, Heidlauf, rajca kal. 1408/09, 1420/21, ławnik 1415/16, 1423/24, rajca 1424/25 - 1426/27, 1428/29 (GKal., s. 36).
3Marcin krawiec, sartor, ławnik kal. 1420/21, rajca 1423/24, 1425/26 - 1429/30 (ib. s. 36).
4Marcin Koperschmid rajca kal. 1423/24, 1425/26, 1427/28 (ib.).
5Mikołaj Radost ławnik kal. 1415/16, rajca 1420/21, 1424/25 - 1426/27, wójt 1423/24, 1427/28, burmistrz 1428/29, 1430/31, żył jeszcze 1435 (ib. s. 37).
6Jakiel Homut, Hochmut, rajca kal. 1425/26, 1426/27 (ib. s. 35).
7Chełmce, wieś par. na pd.-zach. od Opatówka w Kaliskiem. Pleban Szymon syn Macieja ze Stawu, kanonik kolegiaty kal. 1425, oficjał kamieński 1426, wyst. do 1450? (Reg. Teut. II nr 2254, 2406, 2407, 2416; Acta capitulorum I nr 1602; KDW V nr 489; KDW XI).
8Ołobok, siedziba klasztoru cysterek na pd. od Kalisza.
9Dok. ten nosi datę 2 maja 1427 - niżej, nr 1129 - i widymuje niniejszy dok.
10Nie zidentyfikowany.
11Jan syn Piotra z Raciborza, notariusz publiczny, zapewne ident. ze studentem UJ 1421, skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1097
Brześć Kujawski, 1426, przed 1 lipca
Andrzej z Lubrańca sędzia kujawski przekazuje sprawę pomiędzy Piotrem z Zakrzewa a Katarzyną z Sycewa przed sąd ziemski w Koninie.
Or.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 240a: List papierowy 220 × 155 mm, ze śladami złożenia, bez śladu pieczęci, z adresem na odwrocie, wszyty w księgę ziemską konińską wśród spraw z lipca 1426 r.

a-b
Validis strenuisque viris, dominis iudici subiudicique, presente serenissimo principe, domino nostro Wladislao, pronunc in iudicio regali in presencia domini regis presidentibus et ceterisque dignitariis et officialibus, fautoribus et amicis nobis dilectis presentetur
.
Amicabili salutacione sinceriter premissa, strenui domini fautoresque et amici nobis karissimi, | quia quidem nobilis Petrus heres de Zacrzewo de districtu Coninensi1 coram nobis | ceterisque dominis pallatinis, castellanis, protunc nobiscum in | iudicio regali in Bresth presidentibus, habuit terminum cum quadam domina Katherina de Syczewo c-d
condam scultetissa
2 pro quibusdam causis, pro quibus causis prius habuerunt terminum antea in Chonyn3 et ibidem pro predictis causis fuerunt a principio iudicati. Quapropter eosdem remisimus de iudicio nostro Brestensi in iudicium Choninensem, ubi cause inter eos inicium habuerunt predictisque assignavimus terminum in crastino post adventum felicem serenissimi principis, domini nostri regis Wladislai proximum, ut ibidem peremptorie compareant coram vobis validis et strenuis dominis, protunc in iudicio regali presidentibus ibique per vestram dominacionem causarum suarum finem bonum obtinentes. Datum in Bresth feria sexta tempore terminorum generalium protunc in Bresth per dominos celebratorum.
Andreas heres in Ludbrancz etc. necnon iudex generalis terre Cuyauie4 ad mandata vestra semper paratus.
a-badres na odwrocie listu
c-ddopisane na marginesie Or.
1Zakrzewo (dziś Zakrzewek), par. Mąkolno, na pd.-wsch. od Sompolna kujawskiego (Koz. 5 s. 519), na pograniczu kujawskim. Piotr zapewne ident. z Piotrem Konopką wyst. także 1429 (zob. niżej, nr 1213/7.)
2Sycewo par. Mąkolno, koło Zakrzewa (Koz. 5 s. 382). Katarzyna skądinąd nie znana.
3Tj. w Koninie.
4Andrzej z Lubrańca, h. Godziemba, skarbnik brzeski 1403, chorąży 1408, sędzia 1411, zm. 1441 - 1445 (informacje prof. Janusza Bieniaka).


Dokument Nr 1098
Paradyż, 3 lipca 1426
Król Władysław Jagiełło potwierdza dokument księcia Przemysła I dla klasztoru cystersów w Paradyżu.
Or. do 1945 r.: Poznań, Bibl. Racz. dipl. E 24, dziś nieznany.
Wyd.: Raczyński, Kodex, s. 159 - 160 (wg Or. cum sigillo).
Reg.: KDW V, nr 443 (wg kopii z XV w., dziś również nieznanej).
Uw.:Wydanie niniejsze oparto na Wyd. Raczyńskiego, zmieniając tylko klasyczną pisownię na średniowieczną, jaką musiał posługiwać się Or. z 1426 r. W przypisach tekstowych przytoczono ważniejsze różnice pomiędzy Wyd. a Reg.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Tunc divine retribucionis et temporalis prosperitatis votivum incrementum prosequi infallibiliter credimus, cum personarum ecclesiasticarum votis pia petencium assentimus. Proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracovie, Sandomirie, Lancicie, Siradie, Cujavie, Lithuanie princeps supremus, Pomeranie, Russie etc. dominus et heres, significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris noticiam presencium habituris, quomodo coram nostra maiestate venerabilis et religiosus frater Jacobus abbas monasterii Paradisii Cisterciensis ordinis1 personaliter constitutus, quoddam privilegium in pargameno scriptum bone memorie preclari domini Premislai ducis Polonie exhibuit et presentavit. Quius tenor de verbo ad verbum (sequitura) et est talis:
[następuje dok. Przemysła I z daty: Gniezno, 1247 - KDW I, nr 261].
Post cuiusquidem exhibicionem et presentacionem nostre maiestati humiliter supplicavit, quatenus dictum privilegium et contenta in eo ratificare et approbare dignaremur. Nos itaque peticionibus suis de benignitate regia inclinati privilegium predictum auctoritate nostra regia et ex certa sciencia in omnibus et singulis suis sentenciis, clausulis et punctis approbavimus et confirmavimus, decernentes omnia et singula in dicto privilegio contenta obtinere robur perpetue firmitatis. Harum nostrarum vigore litterarum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum in monasterio Paradisiob in crastino Visitacionis Beate Virginis Marie anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto2, presentibus ibidem reverendo in Christo patre, domino Stanislao episcopo Plocensi3 necnon magnificis, strenuis et nobilibus Sandivogio de Ostrorog palatino4, Thoma de Pakoscz castellano5, Petro Corczbokc subcamerario6, Rachwaele de Obuchowd subdapifero Poznaniensi7, Nicolao Chranstowskye gladifero Cracoviensi8 et Petro Schaffraneczf incisore nostro9 et aliis quampluribus fidedignis. Datum per manus venerabilium Johannis Schafraneczg decani Cracoviensis10 et Stanislai Ciołekh custodis Gneznensis, cantoris Cracoviensis ecclesiarum, Regni nostri vicecancellariorumi 11, fidelium nostrorum sincere dilectorum.
j-k
Ad relacionem eiusdem Stanislai Czolek Regni Polonie vicecancellarii
.
abrak Wyd.
bParadisus Reg.
cKorczbog Reg.
dObichow (lekcja lepsza) Reg.
eChrzanstowsky Reg.
fSchaffranetcz Reg.
gSchafranetcz Reg.
hCzolek Reg.
ivicecancellarii Reg. Tekst Wyd. chyba popsuty, brak bowiem również tytułu kanclerskiego przy osobie Jana Szafrańca
j-kbrak Wyd., ma tylko Reg.
1Paradyż (Gościkowo), opactwo cystersów na pd. od Międzyrzecza. Opat Jakub wyst. także 1425 (KDW V nr 422, por. też KDW VIII nr 947/1).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Stanisław Pawłowski, kanclerz Siemowita IV mazowieckiego, biskup płocki 1425, zm. 1439 (PSB XXV s. 510 - 513).
4Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
5Tomasz, Tomek, z Pakości wyst. od 1415, kasztelan bydgoski 1422, pozn. 1426 - 1428, starosta koniński 1422 - 1423, nakielski 1424 - 1425, generalny Wielkopolski 1426 - 1428, zm. 1428 (Spisy wlkp.).
6Piotr Korczbok z Trzebawia (na wsch. od Stęszewa), Grunwaldczyk, podstoli pozn. 1420/21, podkomorzy 1426, starosta babimojski, ujski, zm. 1438 (PSB XIV s. 159 - 160; WSB s. 349 - 350).
7Rafał z Gołuchowa (koło Kalisza), Obiechowa, podstoli pozn. 1426, podkomorzy kal. 1436, starosta generalny Wielkopolski 1436 - 1439, starosta odolanowski, zm. 1442/43 (WSB s. 615).
8Mikołaj Chrząstowski miecznik krak. 1426 - 1437, stolnik krak. 1431?, starosta sanocki 1430 - 1437, zapewne ident. z wojskim krak. 1437 - 1460 (Spisy młp. - tu uwagi o identyfikacji).
9Jest to najpewniej jedyna wzmianka o Piotrze Szafrańcu młodszym z Pieskowej Skały jako o krajczym królewskim, potem 1431 - 1442 podkomorzym krak., staroście sier. 1436 - 1442 (Spisy młp.; Spisy sier.).
10Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9. Był wówczas kanclerzem koronnym.
11Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1099
Międzyrzecz, 5 lipca 1426
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Mroczka z Łopuchowa.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 9, k. 124 - 124v. Wpis 2 sierpnia 1426.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Palat(inis), capit(aneis), iudici, subiudici ceterisque officialibus et dignitariis nostris iudiciis ubilibet in Regno nostro presidentibus, fidelibus dilectis, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Ex quo strennuus Mroczek de Lopuchowo miles noster fidelis1 ad expedicionem versus inclitema ducem magnum [k. 124v] Litwanie, fratrem nostrum carissimum2 de voluntate nostra et consensu est profectus, ideo terminis iudicialibus coram vobis nequid comode interesse. Propterea vobis precipientes mandamus omnino habere volentes, quatenus ipsum pro causis quibuscumque ad instanciam quarumcumque personarum iudicare usque ad ipsius de predicta expedicione regressum (nullab) presumatis racione nec in penis racione huiusmodi absencie aliquibus condempnare. Quidquid enim contra nostram presentem inhibicionem attemptaveritis vel attemptare presumpseritis adc irritum cassum et vanum presentibus decernimus. Aliud pro gracia nostra facere non ausuri. Datum in Medzirecz feria sexta proxima post festum Visitacionis Marie Virginis anno Domini M° quadringentesimo vicesimo sexto3.
Relacio wenerabilis Stanislai Czolek canc(ellarii) Crac(ouiensis).4
atak Kop.
bbrak Kop.
ctak Kop. zamiast id
1Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 1077/1.
2O poselstwie Mroczka na Litwę zob. wyżej, nr 1081 i 1089.
3Pobyt w Międzyrzeczu potwierdzony itinerarium królewskim.
4Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1100
Poznań, 2 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło nadaje Wschowie prawa, jakimi cieszą się inne miasta wielkopolskie.
Kop.: Zielona Góra (Stary Kisielin), WAP, Akta miasta Wschowy 403 (kopiariusz przywilejów miejskich z czasów Komisji Dobrego Porządku), s. 157 - 159, wpis w transumpcie króla Zygmunta Augusta z daty: Piotrków, 9 lipca 1550.
Wyd.: Wuttke, s. 53 (wg Kop.?).

In nomine Domini amen. Tunc regiae maiestatis consurgit fastigium, cumulus augetur honorum et libertas munificentiae propagatur, cum subditorum suorum commodis et Reipublicae ampliandis profectibus intendit votisque iusta petentium clementer con[s. 158]descendit. Proinde nos Vladislaus Dei gratia rex Poloniae Lithvaniaeque princeps supremus et haeres Russiae etc. significamus tenore praesentium omnibus et singulis, praesentibus et futuris, quomodo nos attendentes solitam et inconcussam constantiam indefessaque fidelitatis obsequia, quibus nostrae maiestati cives Wschovenses sub diversitate temporum, civitatum Maioris Poloniae inhaerentes vestigiis et se eorum moderamini conformando complacuerunt et auctore domino praestantius complacere poterint, horum intuitu hanc nostram praerogativam ex certa nostra scientia et gratia speciali ipsis et eorum cuilibet temporibus perpetuaea duraturam dedimus atque damus, quatenus ipsi et eorum quilibet eisdem gratia iuribus, immunitatibus et libertatibus gaudeant et perfruantur seu gaudere et perfrui libere valeant atque possint, quibus aliae nostrae civitates Maioris Poloniae de iure aut de consuetudine gaudent et perfruuntur, iuribus tamen ipsis per nos aut praedecessores nostros eidem civitati Wschovensi sub quacunque forma aut effectu verborum datis aut concessis, semper salvis, quibus per hanc nostrae gratiae praerogativam in toto vel in parte non intendimus derogare, quinimo decrevimus ea in sui firmitate permansura. Quodque praedicti cives Wschovenses iuxta eorum iura, libertates et privilegia nostrae maiestatis seu praedecessorum nostrorum ipsis data et concessa, de omnibus et singulis suis debi[s. 159]toribus praesentibus et futuris occasione cuiusque rei in eorum civitate propria et non alibi seu extra satisfactionem debitam et condignam libere recipere valeant atque possint, praesenti decreto regio indulgemus iure Polonico nobilibus et ignobilibus eiusdem districtus Wschovensis dato et concesso, in contrarium non obstante, per quod libertatibus, iuribus et privilegiis civitatis praedictae in aliquo non intendebamus nec intendimus derogare, nisi forte de hoc fuisset facta et expressa mentio specialis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum Posnaniae feria sexta in crastino sancti Petri ad Vincula anno Domini 14261, praesentibus reverendo in Christo patre, domino Alberto sanctae Gnesnensis ecclesiae archiepiscopo et primate, necnon magnificis et nobilibus Sandziwogio de Ostrorog Posnaniensi2, Mathia de Labiszin Brestensi palatinis3, Thomkone de Pakosz Posnaniensi4, Andrea de Domaborz Camenecensia 5 et Martino de Slafsko Calissiensi castelanis6, sincere nobis dilectis, testibus circa praemissa. Datum per manus venerabilium Joannis decani Cracoviensis, Regni Poloniae cancellarii7, et Stanislai Czołek custodis Gnesnensis et cantoris Cracoviensis, Regni Poloniae vicecancelarii8, sincere dilectorum.
Relatio eiusdem venerabilis Stanislai Czołek custodis Gnesnensis, cantoris Cracoviensis, Regni Poloniae vicecancellarii.
atak Kop.
1Pobyt króla w Poznaniu potwierdzony jego itinerarium.
2Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
3Maciej z Łabiszyna (miasto na pograniczu wielkopolsko-kujawskim) wyst. od 1396, wojewoda brzeski kujawski 1412, zm. 1430 (PSB XIX s. 24 - 26).
4Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
5Andrzej z Danaborza (na Pałukach), Pałuka, podczaszy kal. 1423, kasztelan kamieński 1424, wojewoda kal. 1427, starosta nakielski 1432, zm. 1435 (PSB I s. 107; Spisy wlkp.).
6Sławsk (Sławsk Wielki), wieś par. na zach. od Konina. Marcin, Zaremba, Grunwaldczyk, wyst. od 1398, podstoli pozn. 1409, podkomorzy pozn. 1419/20, kasztelan kal. 1426, pozn. 1428, starosta generalny Wielkopolski 1428 - 1430, wojewoda kal. 1436, zm. 1453 (PSB XIX s. 572 - 573; Spisy wlkp.).
7Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
8Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1101
Poznań, 3 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło zatwierdza wyrok swoich komisarzy w sporach o wieś Przyczynę.
Kop.: Zielona Góra (Stary Kisielin), WAP, Akta miasta Wschowy 403 (kopiariusz przywilejów miejskich z czasów Komisji Dobrego Porządku), s. 732 - 733.

Vladislaus Dei gratia rex Poloniae Lithvaniaeque princeps supremus et haeres Russiae etc., etc. significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quomodo dum venerabilem et magnificos Joannem decanum Cracoviensema, Regni Poloniae cancellarium1, Joannem de Szczegoczin castellanum Lublinensem2 et Petrum Szafranwetza succamerarium Cracoviensem3, sincere nobis dilectos, tanquam compositores et arbitros in causa, quae longe vertebatur pro villa Przyczyna4 inter providos consules et cives civitatis Wschowa parte ex una et nobilem Hantzlonem Opala cubicularium nostrum5 ex altera partibus, a nostra maiestate specialiter deputatos ad infrascripta posuissemus et locassemus. Qui auditis hincinde partium praedictarum in causa huiusmodi propositionibus et allegationibus, talem inter [s. 733] partes praedictas fecerunt concordiam, quod videlicet cessantibus et sopitis omnibus iniuriis, litibus et controversiis, Hantzel praedictus consulibus et civibus praedictae civitatis septuaginta quinque marcas mediorum grossorum, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, dare debet et solvere quoad plenum, quibus solutis praefati consules et cives praedictae civitatis Hantzloni praedicto mox post factam solutionem praedictarum pecuniarum villae praefatae possessionem tanquam vero et legitimo haeredi cum omni iure et dominio sic, ut ipsam soli tenuerunt, restituere debent indilate. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Posnaniae sabbatho in die Inventionis sancti Stephani anno Domini 14266. Ad relationem venerabilis domini Joannis decani Cracoviensis, Regni Poloniae cancellarii.
atak Kop.
1Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
2Jan ze Szczekocin, Odrowąż, wyst. od 1397, kasztelan wiślicki 1409, lubelski 1410, starosta generalny Wielkopolski 1415 - 1419, zm. 1433 (PSB X s. 483; Spisy wlkp.; Spisy młp.).
3Piotr Szafraniec z Pieskowej Skały, brat Jana, podstoli krak. 1398 - 1406, podkomorzy krak. 1406 - 1430, wojewoda sandom. 1431 - 1433, wojewoda krak. 1433 - 1437, starosta chęciński, sieradzki 1420 - 1437, krak. 1431 - 1432 (Spisy młp.; Spisy sier.).
4Przyczyna Górna (i Dolna), wieś par. tuż na zach. od Wschowy (Koz. 3 s. 90).
5Hanczel Opala nie zidentyfikowany, najpewniej z rodziny Opalów - Oppelnów (por. Kozierowski, Obce ryc. s. 76 - 77) siedzących w płd. Wielkopolsce, m. in. w Czaczu i Śmiglu, gdzie jednak Hanczel nie wyst.
6Pobyt króla w Poznaniu potwierdzony jego itinerarium.


Dokument Nr 1102
Gniezno, 8 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło zawiadamia starostę generalnego Wielkopolski i władze miasta Poznania, że bierze pod swą opiekę Jakuba młynarza z młyna królewskiego za murami Poznania.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania I/1 (Księga radziecka pozn.), k. 52v - 53. Wpis w 1426 r.
Wyd.: WSvP, s. 158 - 159 (wg Kop.).

Wladisslaus Dei gracia rex Polonie etc. magnifico Szandziwogio de Ostrorog palatino Poznaniensi et capitaneo Maioris Polonie1, necnon civibus et communitati civitatis nostre Poznaniensis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifice et fideles dilecti! Cum providus Jacobus molendinator noster extra muros civitatis Poznaniensis2 impressionem civium seu civitatis Poznaniensis ex eo perhorrescens, quod ipse cives civitatis eiusdem Poznaniensis coram nostra maiestate vocasset seu traxisset in causam, in rebus et persona suis reddatur insecurus. Nos de benignitate regia impunitati persone ac rerum suarum providere cupientes, sibi dedimus atque damus salwm, liberum ac securum conductum in dicto suo molendino ac civitate predicta standi, immorandi et negocia sua libere exercendea propriaque aliendi, vendendi et commuttandi pro arbitrio sue voluntatis infra hinc ad triennium se inmediate sequens. Secus non facturi, gracie nostre sub opptentu. Datum Gnezne feria quinta ante festum sancti Laurencii anno Domini millesimo CCCCmo vicesimo sexto3.
Relacio venerabilis S(tanislai) Czolek Regni Polonie vicecancelarii etc.4
atak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
2Jakub młynarz wielkiego młyna królewskiego pod Poznaniem wyst. od 1423, sprzedał młyn w (przed?) 1432 (WSvP s. 473).
3Pobyt w Gnieźnie zgodny z itinerarium królewskim.
4Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1103
Gniezno, 9 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło nadaje mieszkańcom miasta Nowy Ostrów (Ryczywół) i wsi Krężoły prawo wypasu bydła na pastwiskach królewskiej wsi Tłukawy.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 62, k. 212v - 213v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Wilno, 13 marca 1541. Tytuł: Confirmatio privilegii super oppidum Ricziwol quondam Nowi Ostrow nuncupatum et ville Krazele.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 606 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Ne error oblivionis gestis sub tempore versantibus in posterum pariat detrimenta, regum et principum consilia iustorum suorum actus sub designacione scripturarum vel annotacione fideli testium consueverunt roborare, ne, quod ipsorum annotacione confirmatur, tractu temporis evanescat et perpetuitate frustretur. Proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuiauie Lituanieque princeps supremus [k. 213] Pomeranieque dominus et heres Russie, significamus tenore presencium, quibus expedit universis et singulis, presentibus et futuris, haruma noticiam habituris, quomodo habito diligenti respectu ad constantis fidelitatis studiosa obsequia et pure fidei merita, quibus nobilis Niemyerza Kischowski1 miles, fidelis noster dilectus, nostre maiestati complacuit et adhuc auctofidelitatis studio prestancius potuerit complacere, horum intuitu volentes ipsum graciarum nostrarum prosequi favoribus, peticionibus suis de benignitate regia omnibus et singulis hominibus et incolis civitatis Novi Ostrow2 ac ville Krazele3 suis, de qua eadem civitas erigitur de novo, presentibus et futuris, liberam et omnimodam facultatem pecudes et pecora in silvis, borris, mericis et pascuis ville nostre Tlukawi4 segregatis pellendi, pascendi, utifruendi, dummodo nobis aut nostris cmetonibus prefate ville Tlukawi in eorum campis, pratis, aliis eorum usibus specialiter datis et deputatis, nullum preiudicium [k. 213v] aut damnum per eosdem cives et cmetones seu eorum pecora et pecudes irrogetur vel aliqua difficultas oriatur. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio litterarum. Actum Gnesne feria sexta in vigilia sancti Laurentii Martiris gloriosi anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo sexto5, presentibus reverendissimo in Christo patre, domino Alberto archiepiscopo Gnesnensi, primate necnon magnificis, strenuis et nobilibus Sandiwogio de Ostrorog Posnaniensi6, Mathia de Labissin Brzestensi palatinis7, Thoma de Pakosczi P(osnaniensi)8, Mathiaa de Sczekoczini Lublinensi9, Andrea de Domaborz Camenensi10, Joanne de Lichin Srzemensi castellanis11 et Dobrogostio de Schamotuli12, et multis prelatis et baronibus, fidelibus nostris dilectis. Datum per manus venerabilium Joannis decani Cracouiensis, cancellarii13 et Stanislai Cziolek custodis Gneznensis, cantoris Cracouiensis, vicecancellarii Regni Polonie14, nobis sincere dilectorum.
atak Kop.
1Niemierza z Kiszewa, zob. wyżej, nr 1085/6.
2Nowy Ostrów, później miasto Ryczywół, na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 162).
3Krążele czyli Krężoły, wieś, potem w par. Ryczywół, na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 2 s. 351).
4Tłukawy par. Rogoźno, na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 319).
5Data zgodna z itinerarium królewskim.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
7Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 1100/3.
8Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
9Jan (nie Maciej) ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1101/2.
10Andrzej z Danaborza, zob. wyżej, nr 1100/5.
11Licheń (Licheń Stary), wieś na pn. od Konina. Jan, bratanek biskupa Andrzeja Łaskarza, cześnik kal. 1412, kasztelan śremski 1422, potem wojewoda brzeski kujawski 1430, starosta koniński, brzeski kujawski 1434 - 1438, zm. 1448/49 (PSB XVII s. 294 - 295; WSB s. 422).
12Dobrogost Świdwa z Szamotuł wyst. od 1399, Grunwaldczyk, podkomorzy kal. 1423, potem starosta generalny Wielkopolski 1430 - 1432, opiekadlnik (tutor) Królestwa 1434, kasztelan pozn. 1436 - 1450, zm. 1464/65 (WSB s. 726 - 727).
13Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
14Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1104
Konin, 12 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło zatwierdza dokument Mroczka z Łopuchowa dla Powidza.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 172, k. 45 - 45v (z lat 1624 - 1625), w transumpcie króla Zygmunta Starego z daty: Warszawa, 31 grudnia 1524. Tytuł: (jak w nrze 1077); 2. Poznań, WAP, Akta m. Powidza I/2 w or. transumpcie wcześniejszych potwierdzeń przez króla Augusta II z daty: Warszawa, 7 września 1729.

In nomine Domini amen. Ne error oblivionis gestis sub tempore versantibus in posterum pariat detrimenta, alta regum consilia decreverunt ea literarum apicibus et fidedignorum testimonio perhennare, ne lapsu temporis evanescant. Proinde nos Vladislaus Dei gratia rex Poloniae necnon terrarum Cracouiae, Sendomiriae, Syradiae, Lanciciae, Cuiaviae Lithuaniaeque princeps supremus, Pomeraniae Russiaeque dominus et haeres etc., significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentibus et futuris, praesentium notitiam habituris, quomodo pro parte civium nostrorum de Powidz, nobis fidelium dilectorum, maiestati nostrae oblata petitio continet, quatenus ipsis quarundem literaruma seu privilegium sub sigillo strenui Mrockonis de Łopuchow militis nostri fidelis dilecti, protunc tenutarii in Powicz1, ratificare, gratificare et confirmare dignaremur, cuius literae seu privilegii tenor sequitur in haec verba:
[następuje dok. Mroczka z Łopuchowa z daty: Powidz, 14 stycznia 1426 - zob. wyżej, nr 1077].
[k. 45v] Nos igitur huiusmodi literarum suffitientem probationem videntes examine de innata nobis regiae benignitatis clementia ipsam ratificamus, gratificamus, approbamus et innovamus, decernentes ipsas obtinere robur perpetuae firmitatis per praesentes. Harum quibus sigillum nostrum praesentibus (estb) appensum et testimonio literarum. Actum in Conin2 feria secunda proxima post (festumb) beati Laurentii Martyris anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, praesentibus magnificis et strenuis militibus Sandiuogio de Ostrorog palatino Poznaniensi, Gasparoc Maioris Poloniae generali3, Domaratho de Kobylany Biecensi4, Nicolao de Howeca Bydgostiensi5, Przedpiekloa de Kopydłow Landensi6 castellanis, Dobrogostio de Szamotuły succamerario Calisiensi7 et Nicolao de Chrząscowa incisore nostro8 ac aliis quampluribus fidedignis. Datum per manus venerabilium virorum Joannis decani Crac(oviensis) dicti Szafraniec, cancellarii9, Stanislai Kozłeka custodi(s) Gnesnensis, cantoris Crac(oviensis) eccles(iarum), vicecancellarii Regni Poloniae10, syncere nobis dilectorum.
Ad rellationem eiusdem venerabilis domini Kozłeka vicecancellarii Regni Poloniae etc.
atak Kop.
bbrak Kop.
ctak Kop., zamiast capitaneo
1Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 1077/1.
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
4Domarat z Kobylan, Grzymalita, Grunwaldczyk, kasztelan biecki 1410, marszałek nadworny królewski 1428, kasztelan wojnicki 1433, lubelski 1435, zm. 1438 - 1440 (PSB XIII s. 158 - 159; GStar. s. 75; Spisy młp.).
5Mikołaj Kiełbasa z Tymieńca, Grunwaldczyk, podczaszy pozn. 1418 - 1425, kasztelan bydgoski 1426, zm. po 1435 (GStar. s. 75).
6Przedpełk z Kopydłowa (par. Wilczyn w Konińskiem), wyst. od 1407, Grunwaldczyk, kasztelan zbarski 1412, podstoli kal. 1414, kasztelan lędzki 1426, zm. 1451 - 1453 (PSB XXVIII s. 703 - 704).
7Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 1103/12.
8Mikołaj Chrząstowski, zob. wyżej, nr 1098/8.
9Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
10Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1105
Przedbórz, 23 sierpnia 1426
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Wincentego z Nowego Dworu.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 276v - 277. Wpis 9 stycznia 1427.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici ceterisque officialibus iudiciorum nostrorum in terra Maioris Polonie ubilibet constitutis presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Exposuit coram nobis nobilis Vincencius de Nowi Dwor1 fidelis noster dilectus, quomodo ad Curiam Romanam et ad Sedem Apostolicam super quadam causa fuit evocatus et citatus propter quod, ut sue consulat innocencie et huiusmodi causam proprio possit studio expedire, solus personaliter proposuit illuc se transferre. Et proinde supplicat nobis, ut sibi de speciali gracia dilacionem causarum suarum propter tante necessitatis eventum concedere dignaremur, quatenus age[ntia] in tam longa distancia et suis hic terminis intendere non valenti nullum gravamen prestaretur. Quapropter huiusmodi peticionibus inclinati decrevimus omnes causas suas et fideiussorum suorum, que ex ipsius causis perhibentur, dependere usque ad festum Pasce proximum affuturum [20 IV 1427], nullatenus iudicandas. Quocirca vobis seriose mandamus habere volentes, quatenus prefatum Vincencium et fideiussores ipsius pro causis, ut prefertur, dumtaxat ad festum Pasce proximum nullatenus iudicare presumatis nec impedire quovismodo, efficientes, ut idem Vincencius et fideiussores sui racione absencie sue nullum senciant preiudicium [k. 277] et gravamen. Datum in Przedborzs in vigilia sancti Bartholomei Apostoli anno XXVI2.
Relacio wenerabilis Stanislai Czolek R(egni) P(olonie) vicecancellarii
aplama Kop.
1Wincenty z Nowego Dworu, może ident. z Wincentym Furmanem z Mchów (zob. KDW VIII nr 846), tenutariusz Tulei koło Pyzdr (KDW VIII nr 942/1, także 1007/1), zapewne ident. z Wincentym z Pietrzykowa, wsi królewskiej, "chodzącej" w zastawach w parze z Tuleją (niżej, nr 1292).
2Pobyt w Przedborzu (w drodze z Turka do Sandomierza) zgodny z itinerarium królewskim.
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1106
Poznań, 28 sierpnia 1426
Wymienieni uczestnicy roczku sądowego w Poznaniu zawiadamiają sędziego i podsędka poznańskich, że Mikołaj z Grabowa przedstawił roczkowi dokument nabycia części wsi Luboń, do której nikt nie zgłosił pretensji z tytułu prawa bliższości.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 585 w or. potwierdzeniu sędziego poznańskiego Mikołaja z Sepna z daty: Poznań, 12 lutego 1427 (niżej, nr 1122).
Wzmianka: KDW V, nr 460 (wg Kop.).

Magnificis dominis Nicolao de Sepno iudici1, Stanislao de Surkowo subiudici Poznaniensibus2 Johannes de Ceracz burgrabius Poznaniensis3, Stanislaus Slap de Palandze loco pallatini4, Jacobus de Sepno loco iudicis5, Pelka de Grzibno loco subiudicis6, Nickel de Witkouicze loco subcamerarii7, Newstamp de Sweckotky loco vexiliferi8 servicium cum caritate et desiderio omnis boni. Magnifici domini! Noveritis, quod cum feria quarta proxima post festum sancti Bartholomei Apostoli anno Domini millesimo CCCC° vicesimo sexto in terminis particularibus Poznaniensi iudicio regali presidebamus, ibi veniens nobilis Nicolaus de Grabowo9 in iudicio, tribus et ultra ius quarta vicibus litteram resignatoriam super totam medietatem hereditatis Lubonie10, quam emit et commutavit pro scultecia in Grabowo cum nobili Jacussio Poman10, in iudicio presentavit et eciam super eo, quia uxor eiusdem Poman dicta Katherina10 ibidem in eadem littera a suo dotalicio imperpetuum recessit et litteram mortificavit. Et veniens Jacobus ministerialis Poznaniensis11 coram iudicio recognovit, quia eandem litteram tribus et ultra ius quarta vicibus insumando proclamavit, vocando illos omnes, qui ibidem ius propinquitatis haberent, ad iudicium vocavit, ut venierent et contradicerent, et nullus contradixit. Ideo domini iudicio presidentes, exaudita ministerialis recognicione, eandem litteram domini capitanei resignatoriam circa vigorem conservarunt et iuste exivit de cancellaria domini capitanei, super quo adiudicatum solvit, prout in libro terrestri de verbo ad verbum est inventum et presentibus consignatum. Idcirco magnificenciam vestram petimus studiose, quatenus eidem litteram adiudicatoriam super premissa dare dignemini vestris sigillis confirmandam, prout aliis dare consuevistis, prout eciam est iuris, moris et terrestris consuetudo. Actum et datum anno, die, loco et testibus, quibus supra, citatorio sub sigillo.
1Sepno par. Konojad, na pn.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 182). Mikołaj wyst. od 1404, zaufany wielkiego księcia Witolda, sędzia pozn. 1426, zm. 1430 - 1432 (WSB s. 655).
2Szurkowo par. Niepart, na pd.-wsch. od Ponieca (Koz. 3 s. 309). Stanisław wyst. od 1412, wicesędzia w Kościanie 1419 - 1424, podsędek pozn. 1424 - 1430, zm. 1430 - 1432 (GUrz. s. 185).
3Ceradz Kościelny (Ceradz Stary), wieś par. na pn.-wsch. od Buku (SHGPoz. I s. 173). Jan wyst. 1423 - 1442, burgrabia pozn. 1426 (ib.).
4Palędzie par. Skórzewo, na pd.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 4). Stanisław Słap, także z Dąbrówki (par. Skórzewo) wyst. od 1390 (SHGWlkp.), wieloletni żupca w Kościanie i w Poznaniu, m. in. wicewojewoda pozn. 1416 - 1429 (GUrz. s. 180), nie żył już 1432 (SHGWlkp.).
5Jakub z Sepna (brat Mikołaja, zob. wyżej, przypis 1), wyst. od 1419 (SHGWlkp.), wicesędzia w Kościanie i w Poznaniu 1426 - 1430, burgrabia w Kościanie 1435 - 1436 (GUrz. nr C 984, C 796, C 741).
6Grzybno par. Brodnica, na pd. od Mosiny. Pełka wyst. 1400 - 1430, częsty wiceurzędnik w Kościanie i w Poznaniu 1418 - 1430 (SHGPoz. I s. 716 - 717; GUrz. s. 171).
7Witkowice par. Kaźmierz, na pn.-wsch. od Bytynia (Koz. 3 s. 397). Nikiel, także z Kowalskiego, był wicepodkomorzym w Poznanniu 1426 - 1428 (GUrz. nr C 1036).
8Świekotki par. Głuszyna, osada dziś nie istniejąca, na pd.-wsch. od Poznania (Koz. 3 s. 283, 8 s. 122). Nieustąp, Niewstąp Kot wyst. 1419 (Roty I nr 979), wicechorąży w Poznaniu 1419 - 1427 (GUrz. nr C 1055), potem olim Świekocki, wyst. jeszcze 1440 (KDW V nr 669).
9Mikołaj z Grabowa i Jakusz Pomian z Lubonia, zob. wyżej, nr 1085/3, 2, 4.
11Woźny Jakub nie zidentyfikowany.
10Mikołaj z Grabowa i Jakusz Pomian z Lubonia, zob. wyżej, nr 1085/3, 2, 4.
11Woźny Jakub nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1107
Interpolowany Sandomierz, 8 września 1426?
Król Władysław Jagiełło nadaje arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi prawo pobierania kar, które przysługują sądowi królewskiemu i jego asesorom, zasądzanych w sprawach o granice dóbr arcybiskupich.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Gn. 359. Pergamin ok. 350 × 160 - 165 + 40 mm, mocno znisz czony: górny brzeg wystrzępiony, dwie duże dziury na lewym i prawym złożeniu, tekst wokół lewej dziury i u dołu dok. pozacierany, nieczytelny, częściowo rekonstruowany ręką z początku XVI w. (m.in. końcowe primo). Na marginesach liczne dopiski z XVI w. objaśniające i uzupełniające tekst. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie późne informacje o treści.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 24, k. 413 - 413v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Piotrków, 4 lutego 1511, częściowo zalany, nieczytelny. Tytuł: Innovacio et confirmacio litterarum ecclesie metropolitane Gneznensis.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 555 (wg Kop., z datą: 8 września 1421).
Uw.:
1. W literaturze dok. funkcjonuje pod datą 8 września 1421. Data jest jednak popsuta: w rzędzie jedności daty rocznej na zatartym słowie ręką XVI-wieczną napisano primo Król mógł być w Sandomierzu 8 września 1421 (bywał tam w owo święto prawie corocznie), ale innego dok. wówczas wystawionego w Sandomierzu nie znamy. Z 1421 r. nie zgadza się jednak przede wszystkim odbiorca: Wojciech Jastrzębiec był arcybiskupem gnieźn. od 1423. Podobnie Stanisław Ciołek był podkanclerzym koronnym od sierpnia 1423 (KDM IV nr 1213) do lipca 1428 (KDW V nr 482). Jako data wystawienia dok. wchodzi więc w grę dzień 8 września 1423 - 1427. Z nich odpadają lata 1425 i 1427, kiedy to króla nie było 8 września w Sandomierzu. Mało prawdopodobny jest 8 września 1423 - Jastrzębiec objął arcybiskupstwo dopiero pod koniec tego roku. Najbardziej prawdopodobny wydaje się rok 1426 - król wystawiał wówczas i inne dok. dla arcybiskupa gnieźn. (zob. KDW V nr 452, a także niżej, dok. nr 1109).
2. Zachowany Or. jest interpolowany poprzez późniejsze dopiski; być może są to tylko interpolacje formalne, rozwijające myśli zawarte w Or.
3. W niniejszym wyd. w nawiasy kwadratowe ujęto braki tekstu powstałe wskutek dziur w Or. Tekst uzupełniono według Kop. W nawiasy okrągłe ujęto partie tekstu zatartego w Or., uzupełnione według Kop.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps suppremus et heres Russie etc. significa[mus tenore pr]esencium, quibus expedit uni|versis, quomodo ex conquestione et proposicione reverendi in Christo patris, domini Alberti sancte Gneznensis ecclesie arch[iepiscopi et primatis], nobis sincere dilecti, luculenter | concepimus et de pleno docti sumus, qualiter nobiles Maioris Polonie et aliarum terrarum hereditat[um questiones actionesque cum ipso domino archiepiscopo eta] cum bonis ecclesie ipsius Gneznensis | habentes in colloquiis et (iudiciisb, ad que ipsum dominum archiepiscopum) Gneznensem vacari contingit aut eciam non vacari, [eisdem sibi pro penis et gra]niciis ac aliis factis graves | iniurias inferunt sic, (quod per occasiones penarum mulct b-c
arum et aliis
mo)dos prata, campos, piscinas, mellificia et alia[b-c
que boras
, silvas, terras, que sibi] et bonis ecclesiasticis abstrahunt | et ea sibi usurpare et (appropriare consueverunt) contra Deum et iusticiam, non obstantibus eciam distinccion[ibus iustis per] cumulos aut scopulos et per | signa arborea factis. (Que omnia plerumque b-c
ipsi subdito nostri faciunt
in ipsius domini archiepiscopi et) sue Gneznensis ecclesie magnum preiudicium et gravamen [ad pen]as et temeritates suas exinde | capientes originem, quod (tanquam iuste) et iuridice pro distinccionibus limitum et dampnis [aliisque iniuriis] per archiepiscopos aut ipsorum subdi|tos procuratores et factores eo[rum agentes lucrarentur] ipsas penitus penas seu mulctas, pro[pterea in Regno nostro de iure et] consuetudine allegatas obligatasque, | pro quo Deum et iusticiam [offendunt. Unde no]s bona eiusdem sancte Gneznensis ecclesie a tam iniuriosis oppressionibus et dispendiis supportare cupientes | et eidem reverendod in Christo patri, d[omino Alberto et pro tempore Gne]znensis ecclesie archiepiscopo et primati specialium graciarum largicione subvenire, sibi omnes penas nos et | nostros capitaneos [aliosque iudices concernentes de se ipso et ipsius litis competitoribus in causis pro granicieruma] distinccionibus ipsarum ymmo et violacionibus earundem et eciam quorumcumque factorum iniuriis ac damp|nis inde secutis [eidem domino archiepiscopo suisque successoribus perpetuo dama]us et concedimus tollendas, exigendas et levandas, contradiccione capitaneorum et quorumlibet | officialium ipsorum nulla [obstante aut impediente]. Quocirca vobis capitaneis, palatinis, castellanis, subcamerariis et quibusvis dignitariis et | officialibus nostris, (ubilibet in) [Regno nostro et presertim in terris Maioris Poloniea], Siradie, Lancicie, Cuyauie, Welunensis et aliis presentibus requirendis nostris firmis damus regiis in | mandatis, quatenus eundem d(ominum Albertum) [et pro tempore ar]chiepiscopum circa hanc concessionem penarum et mulctarum huiusmodi relinquere debeatis. (Ipsosque perpetuo in penarum) | ipsarum nullatenus (exaccionem) [impedire presumatis, sed pocius sibi in] exigendis ipsis omnino volumus auxilium per vos prestari et iuvamen, (decernentes eam concessionem nostram perpetuam esse et fore. Igitur) aliud pro gracia nostra facere non ausuri. (Harum quibus sigillum nostrum est | appensum e-f
testimonio litterarum
. Datum) Sandomirie (ipso festo) Nativitatis Sancte Marie Virginis gloriose anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo (primob 1).
Relacio venerabilis domini S(tanislai) Czolek cantoris Crac(ouiensis), Regni Polonie vicecancellarii2.
atekst wg Kop. - W Or. tak długi tekst jednak na pewno nie mógł się zmieścić w miejscu, gdzie dziura
b,b-ctekst w Kop. zalany; rekonstrukcja wg XVI - wiecznych uzupełnień na marginesie lub bezpośrednio na zatartym tekście Or.
dreveren (do) Or., reverendissimo Kop.
e-fzatarte Or., brak Kop.; uzupełniono wg formularza
1Data (1426) zgodna z itinerarium królewskim.
2Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1108
Sandomierz, 11 września 1426
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego z powodu wakansu na stolcu biskupim.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 281 - 282. Wpis 9 stycznia 1427.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Palatino, castellanis, iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus et dignitariis iudyciis nostris in Maiori Polonia presidentibus, fidelibus dilectis, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Mandamus vobis omnino habere volentes, quatenus nullum seu nullos cuiuscumque status, condicionis et proprietatis extiterint homines in causa seu causis bona episcopalis ecclesie Poznaniensis tangentes ad instanciam quarumcumque personarum infra hinc et post ecclesie predicte presulis eleccionem et confirmacionem1 ad trium mensium continue sequencium revolucionem et elapsum iudicare, sentenciare seu in penis quibusvis condempnare presumatis, gracie nostre sub optentu. Strenuum itaque Dobrogostium de Colno2 ad instanciam Mroczconis de Lopuchowo3 in facto quorundam ecclesie predicte et episcopatus bonorum ad trium dictorum mensium post huiusmodi presulis eleccionem, revolucionem similiter minime, iudicantes quidquid enim [k. 282] erga nostram presentem inhibicionem, attemptaveritis aut attemptare presumpseritis, ad irritum cassum nulliusque roboris esse volumus vel momenti. Datum in Sandomiria feria quarta post Nativitatis Marie Virginis gloriose anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto4.
Relacio wenerabilis Johannis decani Crac(ouiensis), R(egni) P(olonie) cancellarii5.
124 sierpnia 1426 zmarł biskup poznański Andrzej Łaskarz. Data wyboru jego następcy, Mirosława z Brudzewa, nie jest znana; konfirmacja papieska nastąpiła 15 października 1426 (Now. II, s. 81).
2Kolno par. Kamionna, na pd.-wsch. od Międzychodu (Koz. 2 s. 317; SHGPoz. II). Dobrogost, także z Prusimia, wyst. od 1408, potem kasztelan kamieński 1427, starosta drahimski, obornicki, pobiedziski, zm. 1442/43 (WSB s. 148 - 149; GStar. s. 75).
3Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 1077/1.
4Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.


Dokument Nr 1109
Sandomierz, 13 września 1426
Starosta generalny Wielkopolski zawiadamia, że król Władysław Jagiełło potwierdził prawo arcybiskupa gnieźnieńskiego do stawiania zastępców sądowych i nakazuje respektowanie tego prawa.
Kop.: Poznań, WAP, Gniezno Z. 3, k. 87v - 88. Wpis w 1426 r.?

Sandiwogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 strenuis et nobilibus iudicibus, subiudicibus, tam generalibus, quam aliis particularibus, seu camerariis ceterisque officialibus in capitaneatu nostro ubilibet consistentibus, grate amicicie affectum. Strenui et nobiles amici nostri dilecti! Quia reverendus in Christo pater, dominus Albertus archiepiscopus sancte ecclesie Gneznensis et primas coram serenissimo principe, domino nostro gracioso rege et in presencia huius congregacionis prelatorum et baronum in hoc loco quoddam privilegium sub sigillo maiestatis olim regis Kazymiri, in quo datur omnimoda facultas procuratoriis literis domino archiepiscopo pro tempore et suo capitullo Gneznensi simul et seorsum in omnibus iudiciis per totum hoc Regnum Polonie sub eorum propriis titulis et sigillis utendi tociens, quociens ipsis archiepiscopo et suo cappitulo foret opportunum, produxit et legi procuravit2. Quodquidem privilegium dominus noster rex de consilio suorum prelatorum et baronum eorundem tamquam iustum [k. 88] et racioni consonum suis novis privilegiis sub sigillo maiestatis confirmat. Mandavitque sua serenitas predictum privilegium per omnes officiales suos in iudiciis tocius Regni firmiter observari et procuratorias literas ipsius domini archiepiscopi et cappituli sui Gneznensis in perpetuum sub sigillis et titulis ipsorum simul vel divisim observare, admittere et eis stare tamquam regalibus aut nostris3. Ideo requirimus amiciciam vestram per presentes, quatenus exnunc et amodo sic, ut prescriptum est, literas procuratorias dicti domini archiepiscopi aut sui cappituli in eorum factis propriis et ecclesie predicte Gneznensis tenere et ob ervare ac ipsis per omnia stare velitis et debeatis. Si vero contrarium quis vestrum in hoc facto fecerit et ipsum dominum archiepiscopum aut suum cappitulum in nostro admittendo literas procuratorias huiusmodi sentenciaverit aut dampnificaverit, taliter dampnum in sic sentenciantem contra hanc nostram requisicionem convertetur sine remittencia aliquali. Datum Sandomirie feria sexta infra octavas Nativitatis Beate Virginis Marie anno Domini milesimo quadringentesimo vicesimo sexto, sub sigillo nostro presentibus subimpresso.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
2Przywilej Kazimierza Wielkiego z daty: Gniezno, 17 czerwca 1343 wyd. w KDW II nr 1215 i KDW V nr 452.
3Dok. ten wystawiony został w Sandomierzu 12 września 1426 i wydany w KDW V nr 452.


Dokument Nr 1110
Rzym, 22 października 1426
Mirosław z Brudzewa biskup-elekt poznański mianuje Mikołaja z Kik swoim wikariuszem generalnym.
Or. nieznany. Zaopatrzony był w Z.N.: na trzech gradusach ozdobny kielich (?) z napisem: S. Agnes, oraz S. Maria, S. Agnes na dolnym gradusie, a także w pieczęć wystawcy w czerwonym wosku, przedstawiającą wizerunek NMPanny z Dzieciątkiem, u której stóp tarcza z h. Nałęcz; napis w otoku: S. Miroslai prepositi Gneznensis, zawieszoną na czerwonym sznurze (opis wg Kop.).
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 12, k. 18 - 19v. Wpis 31 stycznia 1429 (wg Or.).
Wyd.: Now. II, s. 207 (wg Kop.).

Miroslaus Dei et Apostolice Sedis gracia electus confirmatus iure provisus ecclesie Poznaniensis1 universis et singulis abbatibus, prepositis, decanis, archidiaconis, cantoribus, scolasticis, custodibus, cancellariis, canonicis tam nostre Poznaniensis, quam eciam collegiatarum secularium et regularium necnon parrochialium rectoribus ecclesiarum ac vicariis et altaristis ceterisque beneficiatis presbiteris et clericis curatis et non curatis ac aliis nostre iurisdicioni subiectis, cuiuscumque condicionis et preeminencie existant, per civitatem et diocesim nostram Poznaniensem et alias ubilibet constitutis salutem et in Domino sinceram caritatem. Cum in Romana Curia et aput Sedem Apostolicam legittimis ad presens prepediti negociis, cui nos in eadem ac aput eandem aliquantulum stare ac moram trahere opporteat, ne igitur clerus et populus in spiritualibus et temporalibus negligatur, nos volentes eisdem clero et populo cavere et iurisdicioni nostre subiectis salubriter providere, venerabilem et egregium virum, dominum Nicolaum de Kiky decretorum doctorem, archidiaconum Gneznensem necnon ecclesie nostre Poznaniensis canonicum prebendatum, in nostrum et dicte ecclesie nostre vicarium in spiritualibus creavimus, constituimus et ordinavimus necnon creamus, constituimus et ordinamus per presentes2, dantes eidem domino Nicolao in spiritualibus vicario plenam et omnimodam facultatem tam in presencia, quam in absencia nostra tribunal iudiciale in omni parte nostre diocesis tociens, quociens opus fuerit et sibi videbitur, ponendi nostramque iurisdicionem exercendi ac omnes et singulas causas tam civiles, quam criminales, civiliter aut criminaliter intentas vel intendendas necnon alias quaslibet spirituales et prophanas audiendi, de quibuscumque criminibus ex officio atque ad iurisdicionem parcium quarumque inquirendi, crimina et excessus quorumcumque subditorum nostrorum tam iudicialiter, quam extraiudicialiter, ordinarie vel extraordinarie, prout facti vel excessi qualitas exigerit, puniendi, corrigendi et delinquentes distringendi, mulctandi, beneficiis et officiis quibuscumque privandi et incarcerandi perpetuo vel ad tempus cognoscendique de huiusmodi causis ac eas fine debito terminandi, contumaces et quovis rebelles puniendi, sentencias tam interlocutorias, quam diffinitivas, necnon excommunicacionis, suspensionis et interdicti ac alias censuras in quascumque singulares personas ecclesiasticas vel seculares necnon civitates, collegia, castra, villas atque opida ferendi, promulgandi et fulminandi, ad ecclesie unitatem redeuntes tam in foro iudiciali contencioso, quam eciam penitenciali consciencioso absolvendi, synodos dyocesanas nostro nomine vocandi et celebrandi, constituciones et statuta necessaria edendi et faciendi, confessiones audiendi, confessores ydoneosa in diocesi et civitate nostra ponendi et statuendi ipsisque facultatem in criminibus sedi nostre episcopali reservatis in parte vel in toto concedendi et eosdem ad libitum revocandi ac eciam que pontificale concernunt officium alicui catholico pontifici graciam et communionem Sedis Apostolice obtinenti tociens, quociens opus fuerit, committendi necnon electiones quorumcumque abbatum et prelatorum examinandi et huiusmodi electos, alias tamen ydoneos et quoscumque alios presentatos confirmandi, dignitates, personatus, officia, canonicatus et prebendas, parrochiales ecclesias et quevis alia beneficia ecclesiastica, curata et non curata, ad nostram collacionem, provisionem et presentacionem pertinencia atque eciam ad nos devoluta ac de iure aut de facto vacancia atque vacatura conferendi aut comendandi, instituendi ac destituendi necnon huiusmodi vicariatus officium alii vel aliis pro suo libito in parte vel in toto ac tociens, quociens opus erit et sibi visum fuerit, committendi et delegandi ipsosque commissarios et delegatos revocandi, presenti facultate in suo robore duratura et generaliter omnia et singula alia faciendi, gerendi et exercendi, sine quibus exercicium nostre iurisdicionis huiusmodi non poterit expediri et que nosmet in huiusmodi exercicio iurisdicionis facere deberemus et possumus, per hoc tamen nobis exercendi huiusmodi iurisdicionis nostre non adimimus facultatem. Quodsi quandoque per nos iurisdicionem nostram huiusmodi exercebimus, per dictum dominum Nicolaum nostrum vicarium non intendimus revocare, vero de revocacione eadem plenam et expressam faciemus mencionem. Et ut dictus dominus Nicolaus noster vicarius tanto securius et liberius per se et alios officium vicariatus per nos sibi commissum valeat exercere, pro nobis et nostris successoribus nostro et ecclesie nostre nominibus [k. 19] promittimus et tenore presencium publicemurb, quod omnes et singulas sentencias et processus tam ex officio, quam ad instanciam parcium quarumlibet contra facinorosos et alios quoscumque in causis ecclesiasticis atque prophanis criminalibus criminaliter vel civiliter, alias tamen rite latas, fulminatas et promulgatas necnon latos, fulminatos et promulgatos, ratas et gratas ac gratos et ratos habebimus ipsasque sentencias et omnes processus deffendemus et faciemus inviolabiliter observare.
In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas scribi sigillique nostri, quo ut prepositus Gneznensis utebamur et ad presens utimur, fecimus appensione communiri. Datum et actum Rome in domo habitacionis nostre sub anno a nativitate Domini M° CCCC° XXVI°, indiccione quarta, die vero Martis XXII mensis Octobris, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno nono, presentibus ibidem venerabilibus viris, dominis Johanne de Niewyesch decano3, Swianthoslao de Wrancza custode Wladislaviensis ecclesie4 et Jacobo de Grandi rectore parrochialis ecclesie in Conin5 ac Janussio de Coluda armigero Gneznensis et Wladislaviensis diocesis6 testibus ad premissa vocatis.
Z. N. [k. 19v] Et ego Dobeslaus alias Dobegnew Bezdzadi de Coluda, clericus Wladislaviensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius7, quia predicti vicariatus institucioni, creacioni, ordinacioni, potestatis et auctoritatis dacioni allisque omnibus et singulis in dicto autentico sive publico contentis unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum per alium scriptum subscripsi, ipsum signo quoque et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli ipsius domini electi confirmati, quo ut prepositus Gneznensis utebatur et ad presens utitur, communivi et consignavi in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum rogatus et requisitus.
asłowo powtórzone 2 razy Kop.
btak Kop. zamiast pollicemur
1Mirosław Brudzewski, syn Kiełcza z Brudzewa, Nałęcz, student w Pradze 1392, dr praw, wikariusz i altarysta gnieźn. 1395, pleban Św. Michała w Gnieźnie 1403, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1408, kustosz gnieźn. 1421, prepozyt gnieźn. 1424, biskup elekt poznański 1426, zm. w Rzymie przed objęciem diecezji 1427 (Now. II s. 81 - 82; PSB III s. 9 -10; Bullarium Poloniae III nr 1167; niżej, nr 1120).
2Mikołaj Kicki syn Filipa z Kik (w Łęczyckiem), h. Godziemba, notariusz publiczny, pisarz konsystorza gnieźn. 1402, pleban w Luborzycy 1404, kanonik włocławski 1407, archidiakon gnieźn. 1408, rektor uniwersytetu w Padwie 1418/19, dr praw, kanonik pozn. 1420, wikariusz generalny pozn. 1423 - 1426 (z ramienia Andrzeja Łaskarza, potem Mirosława Brudzewskiego), wikariusz kapitulny pozn. 1426 - 1428, zm. 1429 (PSB XII s. 392; WSB s. 328).
3Jan syn Chebdy z Niewiesza (w Sieradzkiem), dr praw, dziekan włocławski po 1417, kanonik uniejowski i kruszwicki, kanonik gnieźn. 1433, pozn. 1434, archidiakon gnieźn. 1435, wikariusz kapitulny pozn. 1437 - 1439, protonotariusz Stolicy Apostolskiej 1448, zm. 1454 (PSB III s. 268 - 269; Now. I s. 733, II s. 199).
4Świętosław syn Alberyka z Wrzącej (Wrząca Wielka i Wrząca Mała na pn.-wsch. od Koła - Koz. 2 s. 56, 77), kanonik pozn. 1429 (Rep. Germ IV, col. 3427 - 3428), kustosz włocławski 1426 (tutaj), archidiakon 1435, wikariusz generalny i oficjał włocławski, zm. 1470 - 1472 (Acta capitulorum I nr 1131 - 1206; niżej, nr 1285/10).
5Jakub z Grądów (w Sieradzkiem), brat Przedwoja z Grądów, notariusz publiczny 1404, adwokat konsystorza gnieźn. 1412, pleban w Koninie, kanonik pozn. 1430, kanonik łęcz., oficjał i wikariusz generalny pozn. 1435 - 1437, zm. 1453 (Now. II s. 210 i passim).
6Kołuda Wielka i Kołuda Mała par. Ludzisko, na pd.-wsch. od Pakości na Kujawach. (Koz. 4 s. 375). Janusz może ident. z Januszem K. ze Starężyna, przebywającym już w kraju 1436 (Acta capitulorum I nr 1662).
7Dobiesław syn Biezdziada z Kołudy (jak w przypisie poprzednim), student UJ 1416, jako notariusz publiczny wyst. w Rzymie tutaj i niżej, nr 1120 (1427), kanonik włocławski i gnieźn. 1428, zm. 1428 (Rep. Germ. IV, col. 577).


Dokument Nr 1111
Rzym, 4 listopada 1426
Marcialis kapelan i audytor papieski poleca prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie przeprowadzić postępowanie sądowe w sporze o prawo prezenty kościoła parafialnego w Mogilnie.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 17. Pergamin gruby, dobrze wyprawiony, 353 × 429 + 45 mm, pismo bardzo drobne. Z.N.: na dwu gradusach ozdobny krzyż św. Andrzeja zwieńczony krzyżykiem. Napis: W. Neue de Nouimagio. Na odwrocie sygnatury: I n° 7, W 9.

||Marcialis|| Formerii utriusque iuris doctor, canonicus Parisiensis, domini nostri pape capellanus et ipsius sacri palacii | apostolici causarum causeque et partibus infrascriptis ab eodem domino nostro papa auditor specialiter deputatus, venerabili viro, domino . . preposito | monasterii sancti Adalberti canonicorum regularium Trzemensensi ordinis sancti Augustini Gneznensisa diocesis1 salutem in Domino et mandatis nostris huiusmodi ymoverius apostolicis | firmiter obedire. Noveritis, quod nuper sanctissimus in Christo pater et dominus noster, dominus Martinus divina providencia papa quintus quandam commissionis sive supplicacionis cedulam nobis per cursorem presentari fecit, quam nos cum ea, qua decuit, reverencia recepimus huiusmodi sub tenore:
||Dignetur|| s(anctitas) v(estra) causam et causas appellacionis et appellacionum pro parte devotorum vestrorum religiosorum virorum, fratrum Petri Thome monachi professi monasterii Mogilnensis Gneznensis diocesis presentati ad parrochialem ecclesiam Sancti Jacobi ante portam dicti monasterii2 prefato monasterio canonice unitam et incorporatam ac Swantoslai abbatis necnon conventus dicti monasterii3 patronorum seu collatorum dicte ecclesie Sancti Jacobi a non admissione presentacionis per dictos abbatem et conventum reverendo patri, domino Alberto archiepiscopo Gneznensi, ordinario loci, de persona prefati fratris Petri facta et denegacione institucionis dicti fratris Petri ad eandem ecclesiam necnon commendacionis eiusdem ecclesie, que non nisi per monachos dicti monasterii regi deberet, quibusdam Nicolao vicario ibidem4 et Mathie de Gambycze presbiteris secularibus5 per dictum dominum archiepiscopum in preiudicium presentacionis presentati ac abbatis et conventus predictorum et iuris ipsorum factis ac nonnullis aliis gravaminibus dictis fratribus Petro presentato ac abbati et conventui in premissis et eorum occasione per dictum dominum archiepiscopum et seu eius vicarium illatis et comminatis ac rebus aliis in appellacione desuper interposita expressis et eorum occasione ad s(anctitatem) v(estram) et sanctam Sedem Apostolicam interposite et interpositarum unacum negocio principali earundem necnon que vertitur, vertuntur seu verti esse sperantur inter dominum archiepiscopum et quoscunque alios sua interesse putantes ex una ac abbatem et conventum predictos de et super unione et incorporacione dicte ecclesie prefato monasterio factis et eius occasione partibus ex altera, commitere alicui ex venerabilibus viris, dominis vestri sacri palacii apostolici causarum auditoribus audiendas, cognoscendas, decidendas et fine debito terminandas cum omnibus et singulis suis emergenciis, incidenciis, dependenciis et connexis et cum potestate citandi dominum Albertum archiepiscopum, Nicolaum et Mathiam assertos commendatarios et alios quoscumque commendatarios ac possessione dicte ecclesie quomodolibet invitendo in execucione nominandos omnesque alios et singulos sua comuniter vel divisim interesse putantes supradictos in Romana Curia ac extra eam et in partibus tociens, quociens opus erit, non obstante, quod causa et cause huiusmodi non sint ad dictam Curiam legitime devolute neque in eadem de iuris necessitate tractande seu eciam finiende. In fine vero dicte commissionis sive supplicacionis cedule scripta erant de alterius manus litera superiori litere ipsius cedule penitus et omnino dissimili et diversa, hec verba, videlicet: "de mandato domini nostri pape audiat magister Marcialis, citet, ut petitur, et iusticiam faciat".
||Cuiusquidem|| commissionis vigore per nos et coram nobis in causa et causis huiusmodi ad Romanam Curiam legitime introductis ad nonnullos actus iudiciales processo subsequenter nos ad providi viri, magistri Johannis Tanctoris in Romana Curia et prefatorum dominorum abbatis et conventus monasterii Mogilnensis ac Petri Thome monachi dicti monasterii principalium procuratoris, prout de eius procuracionis mandato apud acta cause huiusmodi legitime constat, instanciam prefatum dominum Albertum archiepiscopum Gneznensem ac quoscunque commendatarios deputatos in dicta ecclesia Sancti Jacobi ex adverso principales omnesque alios et singulos sua comuniter vel divisim interesse presencium et eorum procuratores, si qui erant in Romana Curia, pro eisdem ad videndum et audiendum nonnullas literas compulsorias extra Romanam Curiam et ad partes in forma solita et consueta decerni et concedi vel dicendum et causam racionabilem, si quam habebant, allegandum, quare id nomine fieri debebat necnon ad concordandum et conveniendum de iudice coram quo loco, in quo et termino, infra quem nonnulla iura et munimenta in partibus in vim dictarum literarum compulsoriarum in partibus extrahi debeant et transumi per audienciam publicam literarum contradictarum dicti domini nostri pape citari mandavimus et fecimus ad certum peremptorium terminum competentem, videlicet ad diem et horam infrascriptam. Quibus advenientibus comparuit in iudicio coram nobis prefatus magister Johannes Tanctoris procurator, nomine quo supra, et proxime dictam citacionem in dicta audiencia literarum contradictarum debite executam facto realiter et in scriptis reputavit citatorumque in eadem contentorum non comparencium contumaciam accusavit ipsosque contumaces reputari peciit et in eorum contumaciam nobis exposuit cum querela, quod nonnulli domini prelati, iudices, officiales, collegia, capitula, notarii et tabelliones publici alieque persone ecclesiastice et seculares civitatis et diocesis. Gneznensis et alibi constituti penes se habent et detinent ac haberi sciunt detinentes in eorum cistis, scrinneis, notis, prothocollis, regestris et manualibus certa iura, acta acticata, literas, scripturas, instrumenta, privilegia et munimenta quecunque causam et causas huiusmodi tangentes seu tangencia pro cognicione cause huiusmodi necessarias et necessaria et sine quibus de presentis cause meritum nullatenus possit constare. Quapropter fuimus per prefatum magistrum Johannem Tanctoris procuratorem, nomine quo supra, coram nobis constitutum debita cum instancia requisiti, quatinus sibi de oportuno remedio providere literasque compulsorias extra Romanam Curiam et ad partes in forma solita et consueta decernere et concedere ac dictis citatis per audienciam ex adverso principalibus ad videndum et audiendum huiusmodi literas, scripturas, instrumenta, privilegia et munimenta coram vobis domino preposito et per vos in monasterio Sancti Adalberti predicto extrahi et transumi certum peremptorium terminum statuere et assignare dignaremur. Nos igitur Marcialis auditor prefatus dictos citatos non comparentes reputavimus, prout erant exigente iusticia contumaces et in eorum contumaciam actendentes requisicionem huiusmodi fore iusta(m) et consonam racioni quodque iusta petentibus non est denegandus assensus bonique iudicis est cuncta rimari, ne racione occultacionis iurium et munimentorum alicuius parcium iusticia valeat dep(er)ire, literas compulsorias prepetitas decrevimus ac prefatis citatis per audienciam ex adverso principalibus ad videndum et audiendum huiusmodi iura, instrumenta, literas, scripturas, privilegia et munimenta coram vobis domino preposito et per vos in dicto monasterio Sancti Adalberti extrahi et transumi singulis diebus Lune, Mercurii et Veneris mensium Januarii, Februarii, Marcii et Aprilis proxime futurorum terminum peremptorium statuimus et assignavimus, prout decernimus, statuimus et assignamus per presentes. Quocirca vos dominum prepositum, quem in commissarium pro huiusmodi nostris literis exequendis elegimus et deputavimus, tenore presencium requirimus et monemus primo, secundo, tercio et peremptorio vobis in virtute sancte obediencie et sub infrascriptis sentenciarum penis districte precipiendo mandantes, quatinus infra sex dierum spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis factam immediate sequencium, quorum sex dierum spacium, duos pro primo, duos pro secundo et reliquos duos dies vobis pro tercio et peremptorio termino ac monicione canonica assignamus infra dierum Januarii, Februarii, Marcii et Aprilis mensium proxime futurorum terminum prefatos dominos prelatos, iudices, officiales, collegia, capitula, notarios et tabelliones publicos aliasque personas ecclesiasticas et seculares atque loca per exhibitorem presencium vobis nominandos seu nominandas aut nominanda requiratis et moneatis, quos nos eciam tenore presencium requirimus et monemus ac eis et eorum cuilibet in virtute sancte obediencie et sub infrascriptis sentenciarum penis districte precipiendo mandetis, quatinus infra duodecim dierum spacium post requisicionem et monicionem vestras huiusmodi immediate sequencium, quorum duodecim dierum quatuor pro primo, quatuor pro secundo et reliquos quatuor dies ipsis et eorum cuilibet pro tercio et peremptorio termino ac monicione canonica assignetis, ut nos eciam eisdem assignamus, dicta iura, acta, literas, scripturas, instrumenta, privilegia et munimenta quecunque causam et causas huiusmodi tangentes seu tangencia originaliter seu eorum vero transumpta in eorum formis originalibus aut ex eorum notis, registris et manualibus vel ex originalibus huiusmodi in formam publicam redactas et redacta vel sigillis autenticis sigillatas aut alias sub talibus modo et forma, quod eis in Romana Curia et alibi in iudicio et extra valeat merito fides plenaria adhiberi, nichil addendo vel minuendo aut mutando, quod facti substanciam immutet seu variet intellectum, coram vobis domino preposito extrahant et transumant, et extrahi ac transumi permittant, faciant et procurent dictis dominis abbati et conventui ac Petro Thome principalibus seu eorum legitimo procuratori vel presencium exhibitori sine difficultate et contradicione quibuscunque tradant et assignent ac transumi permittant, faciant et procurent nobis vel alteri interim forsan loco nostri surrogando auditori ad Romanam Curiam deferendo satisfacto primitus illi vel illis, cui vel quibus sunt satisfaciendum de salario eorum competenti. Quodsi aliqui dicta iura sive munimenta in abscondito seu alias contra dictorum abbatis et conventus ac Petri Thome principalium vel procuratoris eorum voluntatem quomodolibet detineant aut habentes sciant detentores ipsos ad tradendum et scientes habere ad revelandum huiusmodi iura sive munimenta dicta auctoritate nostra, ymmoverius apostolica, per censuram ecclesiasticam, appellacione postposita compellatis. Diem vero requisicionis et monicionis vestrorum huiusmodi atque formam et quidquid in premissis feceritis seu aliquis vestrum duxerit faciendum, nobis per vestras patentes literas sigillis autenticis sigillatas aut instrumentum publicum harum seriem seu designacionem in se continentes seu continens remissis presentibus fideliter intimare curetis. Quodsi forte premissa omnia et singula, prout ad vos et eos ac vestrum et eorum quemlibet pertinet, non adimpleveritis, adimpleverint seu adimpleventur cum effectu ac mandatis et monicionibus nostris huiusmodi, ymoverius apostolicis, non parueritis, paruerint seu paruentur aut aliquid in contrarium feceritis, fecerint seu feceretur, vos per vos, ipsi per [...b] vel alium seu alios publice vel occulte, directe vel indirecte quovis quesito colore in vos et eos ac vestrum et eorum quemlibet ac singulariter in singulos contradictores in hac parte et rebelles, exnunc, prout extunc et extunc dicta canonica monicione premissa excomunicacionis in capitula vero et collegia quecunque in hiis delinquentes suspensionem a divinis et in ipsorum delinquencium et rebellium huiusmodi ecclesias et monasteria interdicti sentencias fecimus in hiis scriptis et eciam promulgamus, absolucionem vero omnium et singulorum, qui prefatas nostras sentencias seu earum aliquam incurrerint seu incurrerit, quoquomodo nobis vel superiori nostro tantummodo reservamus.
In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes literas seu presens publicum instrumentum huiusmodi nostram compulsoriam in se continentes seu continens exinde fieri et per notarium publicum nostrumque et huiusmodi cause coram nobis scribam infrascriptum subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli iussimus et fecimus appensione communiri. Datum et actum Rome, in eccelsia Beate Marie Rotunde pro audiencia causarum apostolica specialiter deputata, nobis inibi mane hora causarum ad iura reddendum in loco nostro solito et consueto pro tribunali sedentibus, sub anno a nativitate Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto, indicione quarta, die vero Lune quarta mensis Novembris, pontificatus prefati domini nostri pape Martini quinti anno nono, presentibus ibidem discretis viris, magistris Philippo de Rinoc et Petro [....c]d[...c]steni, notariis publicis scribisque nostris, clericis Lemouicensis et Leodiensis diocesium, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z. N. d-e
Et ego Wilhelmus Neue de Nouimagio, clericus Coloniensis diocesis, publicus apostolica auctoritate notarius ac venerabilis et circumspecti viri, domini Marcialis auditoris prefati et huiusmodi cause coram eo scriba, quia dictarum literarum compulsoriarum peticioni et decreto ceterisque premissis omnibus et singulis dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui [eab]que sic fieri vidi et audivi, ideo presens publicum instrumentum per alium me aliis occupato negociis scriptum exinde confeci publicari et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum prelibati domini Marcialis auditoris appensione sigilli signavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum
.
awpisane inną ręką w wolne miejsce Or.
bdziura Or.
czatarte, odczyt niepewny Or.
d-einną ręką Or.
1Prepozytem kanoników regularnych w Trzemesznie był 1407/08 - 1435 Andrzej (WSB s. 23).
2Benedyktyn mogileński Piotr syn Tomasza, postulat na plebanię kościoła par. w Mogilnie, wyst. także 1427 (niżej, nr 1143) w długoletnim sporze o prawo patronatu kościoła Św. Jakuba pomiędzy opactwem mogileńskim a arcybiskupem gnieźn.
3Opat mogileński Świętosław wyst. tylko tutaj, może ident. z zakonnikiem tego imienia wyst. 1419 (KDW VIII nr 862/5).
4Wikariusz Mikołaj skądinąd nie znany.
5Maciej syn Tomasza z Gębic (miasto królewskie na Kujawach), wyst. jako notariusz publiczny 1419 - 1420 (KDW VIII nr 852/5, 862/8, 893/9; AAG, ACons. G II/1 k. 8) oraz 1427 (niżej, nr 1143).


Dokument Nr 1112
Bonikowo, 13 listopada 1426
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i tenutariusz kościański zaświadcza, że jako arbiter przeprowadził ugodę pomiędzy braćmi Dobiesławem i Mikołajem ze Skoraczewa a Jaśkiem z Księginek.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 299 - 299v. Wpis 6 lutego 1427 (wg Or.?). Tytuł: Concordia Scoraczewsky cum Xanginski.
Uw.:Nie jesteśmy pewni, czy niniejsza ugoda zapisana w księdze ziemskiej miała jednocześnie formę dokumentu.

Nos Sandiwogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et tenutarius Costensis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sexto feria quarta post festum sancti Martini Confessoris in villa Bonikowo2, dum ibidem presidebamus ibique venientes nobiles [k. 299v] Dobyeslaus et Nicolaus de Scorzaczewo fratres germani3 ex una et nobilis Jaszko de Xangnicze4 partibus ex altera, nos rogaverunt humiliter supplicantes, quatenus ipsos cum prefato Jaszkone, qui ipsis fratrem occidit5, concordare deberemus. Et nos visis ipsorum humilimis supplicacionibus talem tamquam verus et legittimus arbiter et amicabilis concordator fecimus inter ipsos concordiam, quod Dobyeslaus et Nicolaus fratres predicti debent venire ad Costen ad terminos particulares proxime celebrandos6 et ibidem debent restituere literam adiudicatorium, quam habuerunt super Jaszkonem prefatum, ad manus nobilis domini Jacobi Sapiensky7 et hoc, quod iure acquisiverunt in eodem Jaszkone, prout in libro terrestri claret, similiter debent delere sub pena vallata ducentarum marcarum, pro quo fideiussit Andreas Boyanowsky8 et Laurencius Scoraczewsky9. Prefatus autem Jaszko debet similiter ad terminos prefatos particulares venire cum duodecim nobilibus, quo facto debet ad ecclesiam venire ad predictos Dobyeslaum vel Nicolaum cum duodecim personis nobilibus et evagenato gladio debet gladium porrigere ad manus Dobyeslai vel Nicolai et debet dicere humiliter: "Ecce gladius", et ipsi accepto gladio debent dicere: "pereat tibi Deus" et sic sibi gladium viceversa restituere. Quiquidem Jaszko prefatos Dobyeslaum et Nicolaum fratres germanos a fratre germano suo et filio, et fiiliastro, et uxore, qui ipsos citaverant et ab omnibus amicis ipsorum debet libere mittere perpetuis temporibus. Et si aliquis aliquid super prefatis Dobyeslao et Nicolao sepedicto Jaszkone iure aquireret, extunc idem Jaszko pro omnibus debet ipsos intercedere vel ipsius fideiussores, videlicet infrascripti Sandiwogius de Szycorzino10 et Sigismundus de Grunowo11, et Thomislaus de Szenno12, qui similiter fideiusserunt pro eo sub pena vallata ducentarum marcarum.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/I. Jako starosta kościański wyst. tylko tutaj, innych starostów znamy jednak tylko 1409 i 1428 (GStar., s. 46).
2Bonikowo, wieś par. na pn. od Kościana (SHGPoz. I s. 88 - 89). Rezydencja starosty w Bonikowie świadczy, że już wówczas wieś należała do klucza kościańskiego dóbr królewskich.
3Skoraczewo par. Białcz Stary, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 200). Dobiesław wyst. od 1402, Mikołaj zapewne ident. z Niklem wyst. 1409 - 1428 (SHGWlkp.).
4Księginki (Książnice) par. Wilkowo Polskie, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 2 s. 369, 4 s. 430). Jasiek wyst. 1404 - 1414 (Roty III nr 255, 306, 521, 675) i tutaj.
5O rodzinie Skoraczewskich pisze S. Kozierowski, Miesięcznik Heraldyczny 7, 1914, s. 64.
6Najbliższe roki odbyły się w Kościanie najpewniej 9 stycznia 1427 (WAP Poznań, Kościan Z. 8, k. 276).
7Jakub z Sepna, zob. wyżej, nr 1106/5.
8Andrzej z Bojanowa, zob. wyżej, nr 1075/1.
9Wawrzyniec ze Skoraczewa (wyżej, przypis 3), wyst. od 1399, nie żył już 1433 (SHGWlkp.).
10Sikorzyn par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla (Koz. 3 s. 194 - 195). Sędziwój, przedtem z Siekowa (1417 - KDW V nr 263; Miesięcznik Heraldyczny 8, 1915, s. 150 - 151), wyst. tutaj 1426 - 1429 (SHGWlkp.).
11Gronowo (Grunowo) par. Goniębice, na pn.-wsch. od dzisiejszego Leszna. Zygmunt, także z Gronówka, czyli Małego Gronowa, wyst. 1415 - 1450 (SHGPoz. I s. 698 - 699).
12Sienno par. Goniębice, na pn.-wsch. od Leszna, dziś w obrębie miasta Leszna? (Koz. 3 s. 190 - 191, 8 s. 107). Tomisław wyst. 1420 (Roty III nr 1411) - 1429 (1435?) (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1113
Kobylin, 25 listopada 1426
Andrzej, Wincenty i Mikołaj dziedzice Kobylina publikują dokument lokacyjny miasta Kobylina z roku 1303 (interpolowany?), zaświadczają, że Andrzej zw. Halgunta kupił wójtostwo w Kobylinie, i ustalają nowe obowiązki wójta.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Kobylin I/2. Pergamin 255 × 180 + 9 mm, z bardzo małym marginesem, podarty, z ubytkami tekstu u dołu. Po trzech pieczęciach pozostały trzy czerwone sznury - na środkowym ułamki pieczęci w czarnym wosku, na prawym uszkodzona pieczęć w czarnym wosku średnicy ok. 25 mm, napis i tarcza herbowa nieczytelne.

[Dokument Mikołaja Przedpełkowica wojewody kaliskiego z 1303 r. - KDW II, nr 8631].
Nos igitur Andreas, Vincencius, Nicolaus heredes in Cobilino2 publice atestamur universis presentem literam audituris, quia Andreas dictus Halgunta civis de Cobilino3 unacum suis liberis emit advocaciam eandem pro ducentis et decem marcis latorum grossorum Pragensium, numeri Polonici et pro duobus staminibus panni, cum omni iure et dominio ad eandem advocaciam spectantibus. Item prenominatus Andreas Halgunta cum suis successoribus de advocacia supradicta nobis supradictis heredibus in Cobilino et nostris successoribus servire debet supra equo, quod equus valeret quatuor marcas, vel suum famulum supra eodem equo nobis ad famulandum destinare. In cuius rei testimonium literam supradictam antiquam seu privilegium fecimus renovare et nostris sigillis subapensis roborare. Acta sunt feria secunda ipso die sancte Katherine anno Domini M° CCCC° XX° VI°, presentibus testibus Nicolao Jaskera preconsule de Cob[ylino], Jasskone, Clemente Lysy, Petro Jagnatkowicz, Johanne Clay iuratis de ibidem, Petro Kaltweser, Rachaelw[...b] textore, Woytirak sutore scabinis ibidem, Petro notario3 et aliis quampluribus fidedignis.
aostatnia litera wytarta, odczyt niepewny Or.
bbok wystrzępiony Or.
1Kobylin, miasto w powiecie pyzdrskim. Or. dokumentu lokacyjnego wyd. w KDW II nr 864 z datą 6 marca 1303. Potwierdzany tutaj dok. jest mocno zmienioną wersją dok. oryginalnego, stanowiącą najpewniej modyfikację stanu z 1303 r. wedle stanu istniejącego w momencie dokonania potwierdzenia. Różnice w tekstach widoczne przy porównaniu dok. KDW II nr 863 z dok. ib. nr 864.
2Andrzej z Kobylina wyst. 1400 - 1444, Wincenty 1418 - 1448, Mikołaj 1403 - 1449 (SHGWlkp.).
3Mieszczanie kobylińscy skądinąd nie znani.


Dokument Nr 1114
Bardo, 27 grudnia 1426
I. N. Ustanowienie prokuratorów wymienionych kmieci i zagrodników w sporach o opłaty meszne pomiędzy wymienionymi zagrodnikami z Łagiewnik a plebanem z Biechowa.
Or.: Poznań, WAP, Dokumenty wiejskie nr 214. Pergamin z mocno obciętym prawym bokiem i dołem, o wymiarach pozostałości 217 × 141 mm.
Uw.: Ubytki tekstu wobec obcięcia całego boku dok. zaznaczamy zawsze trzema kropkami. Wielkość ubytków orientacyjnie wskazują uzupełnienia (formularzowe) w pierwszych wierszach Or.

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadragesimo vicesimo sexto, indicione qu[a-b
arta, pontificatus sanctissimi in Christo
]| patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno X°, die Veneris vicesima septima [mensis Decembrisc, hora...] | vel quasi, in stuba domus habitacionis honorabilis domini Alberti plebani in Bardo1, in mei notarii [a-b
publici et testium infrascriptorum
] | ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia constituti personaliter laboriosi Nicolaus Kersta [...], Hannos Wolen, Petrus Lis, Mathias Cranszel, Mathias Lis, Mathias Roscheri kmet[hones...], Machna, Vitowa ortulani in Lagewniky, villa Poznaniensis diocesis2, omnibus melioribus mo[a-b
do, via, iure, causa
] et forma, quibus melius et efficacius potuerunt, valuerunt et debuerunt, fecerunt, constituerunt e[a-b
t solempniter ordinaverunt circumspectos viros in
] suos veros et legittimos procuratores, actores, factores negociorumque suorum gestores ac [a-b
nuncios speciales et generales
], ita tamen, quod specialitas generalitati non deroget nec e contra honorabiles et circumspect(os) vir[os...] in Jaroczino3, Rampsch de Cothlino4, Nicolaum Lysznibi de Zegoczino5 et Gregorium [... con]sistorii Wratislaviensis advocatum6 absentes tamquam presentes omnes et quemlibet eorum in solid(um) ita [non sit melior condicio] occupant(is), sed quod unus eorum inceperit, alter ipsorum prosequi, mediare valeat et [...] eis et eorum nomine. In causa et causis, quam et quas ipsis monet et monere [...] pl(e)banus in Byechowo dictus Marschalconis7 pro et super quibusdam missalibus a [...] et controversiis, coram quocumque seu quibuscumque iudice seu iudicibus ordinariis ne[...] vel subdelegatis, datis vel dandis, deputatis seu deputandis, cuiuscumque status seu con[dicionis...] presertim. In causa, quam ipsis monet coram venerabili viro, domino Theodrico canonico8 [...] ut debet iudice commissario per Sedem Apostolicam deputato, dantes et conced[entes...] dictis suis procuratoribus cum substituendis ab eis et eorum quolibet plenum mandatum, liberam et [-aomnimodam potestatem pro se et suis hominibus...-b] ad agendum, defendendum, libellum seu libellos et quascumque peticiones summarias dandas et offerendas [...] iuramentum de calumpnia vitanda et veritate dicenda et quodlibet aliud licitum sacramentum in animas [...] Et ex adverso dari, offerri, contestari et iurari, videndi, ponendi et articulandi posicionibus et arti[culis...] responderi petendi, testes, iusticiam, literas, scripturas et munimenta et quelibet alia probacionum g[...] producta impugnandi et reprobandi. Crimina et defectus ac excomunicacionis sentencias iuris vel hominis obic[...] replicandi, duplicandi, triplicandi et cum solempnitate quadruplandi necnon in arbitris sibi [...] compositores compromittendi et ipsis renunciandi, concludendi et concludi, petendi sentenciam se[...] quod diffinitivas et quaslibet alias pronunciacionis et [...d] ferri et pronunciari petendi et aud[iendi...d].
a-buzupełniono wg stosowanego wówczas formularza.
cw 1426 r. piątek przypadał na 27 dzień tylko we wrześniu i grudniu; rok pontyfikatu papieża dopuszcza możliwość tylko grudnia 1426.
ddalej tekst obcięty Or.
1Bardo, wieś par. na pd.-zach. od Wrześni (Koz. 2 s. 6). Pleban Andrzej skądinąd nie znany.
2Łagiewniki (dziś Łagiewki) par. Biechowo, na pn.-zach. od Pyzdr (Koz. 2 s. 411 - 412). Kmiecie skądinąd nie znani.
3Jarocin, miasto w powiecie pyzdrskim.
4Kotlin, wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 125 - 126, 4 s. 397, 7 s. 347). Mikołaj Ramsz, zwany też tylko Ramszem, wyst. od 1426 (tutaj), potem częsty asesor sądów ziemskich w Kaliszu i w Pyzdrach 1435 - 1449 (GUrz. s. 174; SHGWlkp.).
5Żegocin, wieś par. na pn. od Pleszewa (Koz. 1 s. 389, 5 s. 559). Mikołaj Łyśniby? Łyśniwy? skądinąd nie znany.
6Grzegorz adwokat z konsystorza wrocławskiego nie zidentyfikowany.
7Biechowo, wieś par. na pn.-wsch. od Miłosławia (Koz. 2 s. 17). Pleban może ident. z plebanem Janem kapelanem królewskim, wyst. jeszcze 1425 (KDW VIII nr 1054/1).
8Zapewne Teodoryk Sculteti de Kreuzburg z Weimaru, kanonik wrocławski od 1413, oficjał i wikariusz generalny wrocławski 1421 - 1430 (KDW VIII nr 953/1).


Dokument Nr 1115
[Poznań], 1426
Władze miasta Poznania zaświadczają, że Jan Kinderman zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 627 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 291, zaginionego w 1945 r.).

1426. Coram eodem officio [consulari Posnaniensia] Joannes Kinderman1 unam marcam census pro summa 10 marcarum super domo in platea Judaeorum inscribit.
awg poprzedniego reg. w sumariuszu
1Jan Kinderman, zob. wyżej, nr 1079/19.


Dokument Nr 1116
[Poznań], 1426
Oficjał poznański zaświadcza, że Wincenty Kotka zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 633 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 382, zaginionego w 1945 r.).

1426. Coram Mathia Korzbok officiali1 Vincentius Kotka2 censum unius sexagenae lattorum grossorum pro 15 marcis praedicto altaristae altaris Sancti Crucis etc. [et beatorum Petri et Pauli Apostoloruma] super bonis Krzesiny3 inscribit.
awg poprzedniego reg. w sumariuszu
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Wincenty Kotka z Jasienia (par. Swarzędz), gdzie wyst. 1402 - 1413 (SHGPoz. II) i tutaj. Nie żył już 1429 (KDW V w 503).
3Krzesiny par. Głuszyna, dziś w obrębie miasta Poznania (ib.); należały do Kotków.


Dokument Nr 1117
Wilno, 6 stycznia 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby kanclerza poznańskiego Mikołaja Górkę powoływać tylko przed sądy wiecowe.
Kop.: Poznań, WAP, Pyzdry Z. 6, k. 22v. Wpis 6 maja 1427.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Palatino, capit(aneo), iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris Gnezne et in Pisdry presidentibus, presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Mandamus vobis omnino horuma volentes, quatenus wenerabilem Nicolaum Gorka cancellarium et canonicum Poznaniensem1 pro omnibus causis sive magnis, sive parwis, non nisi ad colloquium generale in Gnezna celebrandum iudicare de(be)retis. Se ex certis causis actum nostrum ad id moventibus, secus facere non ausuri. Datum n Wilna feria secunda ipso die Epiphanie Domini etc. XXVII2.
atak Kop. (zamiast habere)
1Mikołaj syn Wojciecha z Górki (Miejskiej Górki), kanonik gnieźn. 1389, kanclerz pozn. 1399, zm. 1439 (KDW VI nr 350/12; SHGPoz. I s. 632 - 633).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 1118
Osieczna, 7 stycznia 1427
I. N. Ustanowienie księdza Jana, pisarza Stefana z Rydzyny, pełnomocnikiem Pawła sołtysa z Pawłowic i tamtejszych kmieci w sporze z plebanem pawłowickim Wawrzyńcem.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii, Constitutiones procuratorum II, k. 64v - 65. Wpis 13 stycznia 1427 (wg Or.?). Tytuł: Pawlowicze.

In nomine Domini amen. Anno a nativit(at)e Domini millesimo CCCC° XXVII, indicione quinta, die vero septima mensis Ianuarii, pontificatus sanctissimi in Christo patris, domini ac domini Martini div(in)a providencia pape quinti anno ipsius XI, hora nonarum vel quasi, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum presencia constituti personaliter laboriosi viri Paulus scultetus1, scabini, omnes et singuli kmethones agros colentes in Pawlouicze1, non existen(te) in libertate, Poznaniensis diocesis, omnibus melioribus via, iure, causa et forma, quibus melius et efficacius potuerunt et debuerunt, fecerunt et constituerunt, creaverunt et deputaverunt verum, certum et indubitatum procuratorem, actorem, gestorem generalem in omnibus et singulis causis eorum motis iam in consistorio Poznaniensi, pariter et movendis, tam pro ipsis, quam contra ipsos et contra discretum virum, dominum Laurencium plebanum in supradicta villa Paulowicze2 et contra quascumque personas ecclesiasticas et seculares, quorum interfuerit, et coram quibuscumque iudicibus a-b
et personis
ecclesiasticis delegatis, subdelegatis, ordinariis, videlicet discretum Johannem scriptorem ac familiarem domini ac nobilis Stephani de Rydzina3 ibidem presentem et onus huiusmodi procuracionis in se sponte suscipientem, ita quod specialitat(is)c non deroget generalitati, sed quod per ipsum inceptum fuerit, prosequi valeat, mediari, terminari et finiri, dantes et concedentes predicti constituentes predicto procuratori ac cuilibet substituenti seu substituendo ab ipso in solidum, prout supra, plenam, generalem ac liberam potestatem pro ipsis et nominibus ipsorum agend(i) ipsosque et eorum bona defendend(i), excipiend(i), replicand(i), duplicand(i), triplicand(i), litem seu lites [k. 65] contestand(i), libellum seu libellos et quascumque peticiones dandi et recipiendi, et veritate dicenda ac cuiuslibet alterius gravis iuramenti prestandi, ponend(i), articuland(i), posicionibus et articulis respondend(i) et contra articulos dicend(i), crimina et defectus opponend(i), testes, iura, iuramenta, literas, instrumenta et quecumque alia probacionum genera producend(i) et ex adverso producta contradicend(i), contra testes et eorum dicta ac personas dicend(i), allegand(i), suspectos ac suspecta recusand(i), sentenciam seu sentencias tam interlocutorias, quam diffinitivas fieri petend(i) et audiend(i), et ab eis et a quolibet alio gravamine illato vel inferendo appeland(um) et provocandum, causam seu causas appellacionum quarumcumque usque ad finem prosequend(i), unum vel plures procuratorem seu procuratores loco sui substituend(i), qui similem in premissis habeant potestatem et eos seu quemlibet ipsorum revocand(i) et onus procuracionis huiusmodi in se reassumentem tociens, quociens placuerit et visum fuerit expedire, et generaliter omnia et singula et universa faciendi, gerendi et exercendi, que circa premissa necessaria fuerint seu eciam oportuna, et que ipsimet constituentes facerent seu facere possent et deberent, si presentes et personaliter interessent. Eciam si mandatum exigat speciale, promittentes predicti constituentes per iuramenta sua mihi corporaliter manibus ad manum facta et prestita tamquam publice persone sollempniter stipulandi et recipienti vice et nomine ad opus omnium et singulorum, quorum interest vel intererit aut interesse potuerit, quolibet in futurum se ratum, gratum et firmum plenius habitum, quidquid per dictum eorum procuratorem seu procuratores substitutum vel substitutos ab eis vel eorum altera actum, dictum, gestum seu eciam procuratum fuerit in premissis et quorumlibet premissorum iudicioque sisti et iudicatum solvi cum suis clausulis universis, relevanten(tes)d insuper dicti constituentes dictum eorum procuratorem ac substitutem vel substitutos ab eo per presentes ab omni onere satisdacionis, sub eorum omnium obligacione ac ypoteca bonorum. Super quibus omnibus et singulis idem constituentes pecierunt eis fieri a me notario publico infrascripto publicum instrumentum ad hoc necessarium. Acta sunt hec in opido Osseczna Poznaniensis diocesis4 in acie, in domo habitacionis providi viri Vincencii5, anno, indiccione, die, mense, hora, pontificatus, quibus supra, presentibus providis viris Vincencio Gregorii, Oleschno, Cnapyk opidanis supradicti opidi Ossecznensis5 et aliis quamplurimis ad hoc specialiter vocatis et rogatis.
Et ego Petrus Costen clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius6, quia predictis procuratoris constitucioni, presentacioni et mandacioni, dacioni, substitucioni, promissioni, obligacioni ac omnibus aliisque et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, et in notam recepi, et in hanc publicam formam reddegi, signo et nomine meis solitis et consignavi, manu propria conscripsi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum.
a-bpowtórzone Kop.
ctak Kop. zamiast specialitas
dtak Kop.
1Pawłowice, wieś par. na pn.-wsch. od Rydzyny (Koz. 3 s. 16). Sołtys Paweł skądinąd nie znany.
2Pleban Wawrzyniec wg Now. II s. 429 wyst. w Pawłowicach 1425, potem w Czaczu 1425 i ponownie w Pawłowicach 1427 - 1429, potem w Komorowie, zob. też niżej, nr 1158/6.
3Rydzyna, miasto w powiecie kościańskim (Koz. 3 s. 162). Stefan, syn kasztelana międzyrzeckiego Jana, wyst. 1422 (Roty III nr 994) - 1435 (ib. I nr 1652), por. też Z. Cieplucha, Z przeszłości ziemi kościańskiej, Kościan 1929, s. 168. Pisarz Jan skądinąd nie znany.
4Osieczna, miasto w powiecie kościańskim, na pn.-wsch. od Leszna.
5Mieszczanie z Osiecznej nie zidentyfikowani.
6Piotr Kościan, zapewne z Kościana, skądinąd nie znany, nie notowany wśród notariuszy publicznych dopuszczonych do wykonywania funkcji notarialnych w diecezji pozn., zapewne ident. z notariuszem Piotrem synem Jana z Kościana, wyst. 1429 (niżej, nr 1209/5) w tych samych okolicach (Gronowo koło Leszna).


Dokument Nr 1119
Kościan, 13 stycznia 1427
Andrzej Bojanowski i Mikołaj Ramsz ze Śmigla poręczają Wyszakowi Żegrowskiemu za Piotra wójta kościańskiego z Ponina.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 480 - 480v. Wpis 4 marca 1428 (wg Or.?).

Notum sit presentibus et futuris, qui(b)us expedit universis, quod nos Andreas Boyanowsky1 et Nicolaus Ramsch Smigelsky2 fideiussimus et presentibus fideiubemus manu coniuncta nullius parte sua evadendo, centum sexagenas grossorum latorum dotalicii, id est possagu et matrimonii racione dare et solvere nobili viro, domino Wischoni Szegrowsky3 pecuniis cum paratis in festo Nativitatis Domini proxime nunc affuturo, indilate et sine dolo, pro nobili viro, domino Petro advocato Costensi, herede in Punino4. Quodsi non fecerimus, Deus auferat, tunc promittimus et presentibus obligamur quilibet nostrum metsecundus et cum duobus equis in obstagium hospicium ad honestum in Costen civitatem subintrare, ad quod fuerimus ammoniti per iam dictum dominum Wischechonem Zegrowsky, et continuare verum et consuetum obstagium. De eodem nullus absque licencia eius et voluntate exeundo usque pecunias prescriptas in uno cumulo positas et numeratas integre et plenarie persolveremus. Quodsi in obstagium non intraremus aut intrare neglexerimus, Deus auferat, post eius avizacionem, extunc quodcumque dampnum prefatus Wisech Kothwicz aut ipsius uxor legittima fecerit, perceperit aut habuerit inter Judeos et Cristianos, sit parwm aut magnum, quocumque modo da(m)pnum huiusmodi contingerit, hoc dampnum debet fore nostrum et non ipsius. Quod dampnum et pecuniam principalem suprascriptam presentibus promittimus et obligamur prefato Wissechoni et sue uxori legittime solvere et refundere pecuniis cum paratis, [k. 480v] nullo iure ipsum nec seculari (auta) spirituali evadendo nec mandatis regalibus vel domini capitanei, nec ulla manu forti dominorum potenciorum terre Regni Polonie, nec vadiis aut obligacione, nec gwarris aut expedicione, nec ulla composicione, nec ulla re subsidiali, ymmo nullum articulum, qui nobis foret utilis et proficuus, et sibi aut uxori sue nociwus et dampno sub insubsidium recipiendo, sed tam pecuniam principalem, quam dampna inde orta, sibi solvere et pagare pecuniis cum paratis fideliter et plenarie promittimus, in nullo penitus articulo contradicendo. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Datum in Costen feria secunda in octava Epiphanie Domini anno incarnacionis Christi millesimo CCCC° vicesimo septimo.
abrak Kop.
1Andrzej Bojanowski i Mikołaj Ramsz ze Śmigla, zob. wyżej, nr 1075/1, 4.
2Andrzej Bojanowski i Mikołaj Ramsz ze Śmigla, zob. wyżej, nr 1075/1, 4.
3Żegrowo par. Wilkowo Polskie, na pn.-zach. od Śmigla (Koz. 3 s. 494 - 495, 5 s. 559). Wyszek Kotwicz wyst. 1399 - 1406 (KDW VI nr 376, V nr 94), 1416 - 1430 (SHGWlkp.), być może chodzi tu jednak o dwie osoby (ojca i syna?).
4Piotr z Ponina, zob. wyżej, nr 1075/3.


Dokument Nr 1120
Rzym, 7 lutego 1427
I. N. Testament biskupa-elekta poznańskiego Mirosława z Brudzewa.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 14, k. 180v - 181. Wpis 31 grudnia 1431. Tytuł: Tenor testamenti domini Miroslai.

In nomine Domini amen. Anno a nativitate eiusdem millesimo CCCC° XX(VI)I, indicione quinta, die Veneris septima mensis Februarii, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno decimo1, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum presencia, reverendus pater, dominus Miroslaus Dei et Apostolice Sedis gracia electus provisus Poznaniensis2, sanus mente et compos racionis, licet corpore langvens, in suaque mente revolvens nichil esse cercius morte et nichil incercius eius hora ac, ut asseruit, habens a prefato domino nostro papa licenciam et facultatem de rebus et bonis suis testandi et disponendi, ideo volens decedere antestatus, sed de bonis et rebus suis sibi a Deo collatis anime sue saluti providere et disponere volens, ne post ipsius decessum de eisdem suis bonis et rebus dissencio valeat exoriri, idcirco ex eius certa sciencia atque sponte et libere post confessionem et sumpcionem venerabilis sacramenti Eukaristie et in presencia honorabilis viri, domini Francisci rectoris parrochialis ecclesie Sancti Stephani de Pinia de Vrbe, confessoris sui omnibus melioribus modo, via, iure, causa et forma, quibus potuit, suum presens testamentum, codicillum sive suam ultimam voluntatem, aut alio quovis nomine dici vel censeri possit, condidit, fecit, disposuit et ordinavit in hunc, qui sequitur, modum. In primis enim et ante omnia, animam suam Altissimo Creatori suo et gloriosissime Virgini Marie et sanctis Apostolis Petro et Paulo, Stanislao et Adalberto patronis suis totique curie celesti commendavit et sepulturam suam, si ipsum in Vrbe Romana decedere contigerit, in ecclesia Beate Marie de Populo de Vrbe propter specialem devocionem, quam semper habuit et ad dictam ecclesiam et gloriosissimam Virginem Beatam Mariam, elegit et ibidem sepeliri voluit. Item reliquit et legavit equum suum meliorem predicto sanctissimo domino nostro, domino Martino divina providencia pape quinto, domino suo, cui nepotes, consangwineos et familiares suos specialissime et intime, quantum potuit, recomendavit ac recommisit. Item reliquit et legavit fratribus dicte ecclesie Beate Marie de Populo triginta ducatos auri de camera pro anniversario perpetuo in dicta ecclesia faciendo. Item reliquit et legavit Nemerzea nepoti suo, filio domini Johannis unici fratris suisb germani3 infrascripti ducentos florenos auri de camera de pecuniis suis hic in Curia et Vrbe Romana existentibus et omnes libros suos in iure canonico et theologia in partibus existentes, et voluit ipse dominus testator, quod huiusmodi ducenti ducati assignentur venerabilibus viris, dominis Nicolao (de) Kiky archidiacono Gneznensi4 et Paulo de Czechowa canonico Poznaniensi5 ad usum dicti Nemerzea nepotis sui pro studio suo et adiecit, quod si idem Nemuczac ante studium suum huiusmodi de hac luce migraret, tunc huiusmodi libros et ducentos ducatos legavit et reliquit alteri filio eiusdem germani fratris sui seniori3 post dictum Nemuczac pro studio. Item reliquit et legavit ecclesie Sancte Eufemie apud ecclesiam Sancte Marie Maioris de Vrbe decem ducatos. Item reliquit et legavit monasterio monialium ad Sanctum Siluestrum in Vrbe duos ducatos de camera. Item reliquit et legavit duobus medicis suis, qui eum in infirmitate sua visitaverunt, viginti ducatos similes, scilicet pro quolibet decem. Item reliquit et legavit ecclesie Gneznensi viginti ducatos de bonis suis in partibus pro uno calice fiendo existentibus. Item voluit, quod de fructibus beneficiorum suorum, ubicumque existencium, sibi quomodolibet debitorum, habeat dictus dominus Johannes suus frater germanus centum ducatos de camera. Item reliquit et legavit parrochiali ecclesie in Brudzewo Gneznensis diocesis2 viginti sex ducatos auri de camera pro uno calice. Item viginti quatuor similes ducatos pro ornamentis dicte ecclesie. Item eciam legavit eidem ecclesie in Brudzewo pro usu et honore ecclesie et non rectore residuum omnium fructuum beneficiorum suorum, sibi quomodolibet debitorum, restancium post solucionem legatorum predictorum. Item reliquit et legavit cassiasd et totum suum argentum, quod habuerit et habet, dicte ecclesie in Brudzewo, similiter pro ipsius eccllesie honore et non pro rectore. Item reliquit et legavit palium suum nigrum cum capucio Stanislao familiari suo6. Item reliquit et legavit pro Dobeslao7 et Mathia familiaribus et consangwineis suis8 ac Johanni de Friczlaria9 eciam familiari suo, qui sibi fideliter et specialiter in infirmitate sua servierunt, de rebus aliis in domo sua existentibus secundum voluntatem suorum executorum in curia infrascriptorum. In ceteris vero omnibus et singulis suis bonis mobilibus et immobilibus in partibus existentibus, presertim patrimonialibus ad dictum testatorem spectantibus, de quibus non exstitit per eum dispositum, nobilem virum Johannem de Brudzewo, militem Gneznensis diocesis, eius unicum fratrem germanum3 et sibi carissimum, heredem suum universalem instituit, manda(n)s et inhibens eidem, ne se de bonis et rebus, quibus dispositum est in curia vel extra disponendum, nullatenus ut heres se impediat et premissa legata et ordinata neque presens testamentum ac ultimam voluntatem presentem, in toto vel in parte, quominus suum debitum sorciantur effectum, impediat quoquomodo. Executores vero dicti testamenti sive ultime voluntatis et fidei commissarios ac testamentarios seu quovis modo nuncupare possint, omnibus melioribus modo, via, iure, causa et forma, quibus melius et efficacius fieri potuit et debuit, prefatus dominus testator fecit et elegit, nominavit et deputavit, videlicet ad ea, que in Curia et Vrbe Romana fienda et expedienda sunt, reverendum in Christo patrem, dominum Petrum Dei et Apostolice Sedis gracia episcopum Electensem10 et venerabilem virum, dominum Johannem de Louania in decretis [k. 181] licenciatum, canonicum Coloniensem11 et Dobeslaum Bezdzadi de Coluda clericum Wladislauiensis diocesis7 predictum et quemlibet eorum in solidum, rogans ipsos instanter et pro Dei amore, ut de hoc acceptare velint, dans eis eciam potestatem de bonis suis hic existentibus, ultra ducentos florenos dicto Nyemuczac eius nepoti, ut premittitur, legatos, pro salute anime sue libere disponendum et ordinandum; pro expediendis autem in partibus dominos Nicolaum archidiaconum et Johannem germanum suum predictos et coram quemlibet, ita tamen, quod si unus ipsorum huiusmodi execucioni interesse non poterit, alii duo ad execucionem huiusmodi ultime voluntatis et quecumque alia circa premissa necessaria exequi et ad effectum debitum produci debent. Volens insuper et mandans idem dominus testator, quod dicti testatoresb pro anime ipsius salute testatoris, prout ipse de eis fideliter confidit, omnia disponant et de bonis suis anime sue saluti provideant, et pro premissis adimplendis omnia et singula bonae sua mobilia et immobilia, illa videlicet, que in Curia Romana reperta fuerint, predicti executores in dicta Curia, illa vero, que extra Curiam ac in partibus ad ipsum testatorem spectabant et pertinebant, reperta fuerint, predicti domini Nicolaus archidiaconus et Johannes germanus suus sine alicuis iudicis auctoritate recipere et de ipsis se intromittere necnon huiusmodi res et bona a quibuscumque personis, ea habentibus et detinentibus, petere, exigere, in iudicio et extra, levare et recuperare et de dictis suis bonis et rebus disponere et ordinare iuxta huiusmodi ultime voluntatis formam et tenorem ac pro premissis omnibus et singulis agere et defendere, litem seu lites contestari et alia facere, que ad premissa necessaria fuerint ipsaque bona vendere, tradere, alienare et obligare possint et valeant, et alias secundum ipsis videbitur et expeditur, effectumf tamen dicte ultime voluntatis non mutato, super quibus dedit eis plenariam potestatem. Voluit eciam, quod heredes predicti a dictis executoribus aut altero eorundem nullam exigerent de eorum administracionis accione premissa racionem et quod ipsi executores nulla(m) huiusmodi heredibus teneantur de premissis facere racionem. Hoc autem testamentum dictus dominus testator suam ultimam voluntatem esse asseruit, quam habere voluit omnibus melioribus modo, via, iure, causa et forma, quibus melius et efficacius valere possit et debeat, et si non valeret forte iure testamenti, valeat iure codicillorum sive codicilli, et si non valeat secundum leges sive ius civile, valeat tamen secundum canonicas sanxiones et ius canonicum, et si non valet iure testamenti sive codicillorum aut ultime voluntatis, valeat tamen secundum quod de iure vel equitate, aut consuetudine vel alias per quemcumque modum, formam vel effectum valere potest ita, quod intencio et volunta(s) dicti testatoris iuxta premissa suum sorciantur debitum effectum. Super quibus omnibus et singulis idem dominus testator peciit sibi et dictis suis executoribus ac aliis, quorum interest vel intererit quomodolibet in futurum, fieri unum vel plura, publicum seu publica instrumentum seu instrumenta a me notario publico infrascripto. Acta sunt Rome, in domo habitacionis dicti domini testatoris sita in Regione Pinie, sub anno, indicione, die, mense et pontificatus, quibus supra, presentibus ibidem honorabilis et discretis viris, dominis Francisco rectore parrochialis ecclesie Sancti Stephani de Pinia de Vrbe, Johanne de Fisseregno presbitero Nouariensis diocesis, Stanislao rectore parrochialis ecclesie in Kisczinab Poznaniensis diocesis12, Mathia Petri clerico Gneznensis8, Johanne Holcz de Friczlaria Maguntinensis diocesis9 et Johanne Cudoreg in Romana Curia causarum procuratore ac Henrico de Amera rectore parrochialis ecclesie in Lebberkem Cameratensis diocesis, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Johannes Sabeke de Werda, clericus Coloniensis diocesis, publicus apostolica auctoritate ac causarum Curie Romane apostolice notarius, quia premissis omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum testibus prenominatis presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum huiusmodi ultimam voluntatem in se continens manu mea scripsi et subscripsi ac in hanc formam publicam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis signavi, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum rogatus et requisitus.
apoprawione z Nemucza Kop.
btak Kop.
ctak Kop., por. przypis a
dtak Kop., ale może w Or. było: sciffos?
esłowo powtórzone Kop.
ftak Kop. zamiast effectu
godczyt niepewny Kop.
1Data pomylona Kop. W 1421 r. piątek rzeczywiście przypadał 7 lutego, jednakże tylko na rok 1427 przypadają zgodnie tytuł wystawcy, piątek, 5 indykcja i 10 rok pontyfikatu papieża Marcina V.
2Brudzewo, wieś par. na pn.-zach. od Słupcy (Koz. 4 s. 71). Mirosław Brudzewski, zob. wyżej, nr 1110/1. Biskupem elektem pozn., nie uznawanym przez Władysława Jagiełłę i przebywającym stale w Rzymie, był od 1426 r.
3Jan z Brudzewa wyst. 1404 - 1437 (Roty II nr 242, 407, 870, 931, 1088, 1062, 1126; Acta capitulorum II nr 120; KDW V nr 129, 177). Niemierza syn Jana z Brudzewa zapisywał się na UJ 1432, zapewne ident. z wyst. 1444 Niemierzą bratem Mirosława (Kor. II s. 222), wspomnianego w niniejszym dok. młodszego syna Jana. Niemierza już 17 II 1427 był kanonikiem gnieźn. i kustoszem łęczyckim (Rep. Germ. IV col. 2815 - inf. J. Wiesiołowskiego, który też sugeruje wydawcom, że Niemierza jest ident. z Janem Niemierzą proszącym papieża 26 VIII 1426 o kanonię gnieźn. i dyspensę z nieodpowiedniego wieku - miał wówczas 10 lat (ib., col. 2180).
4Mikołaj Kicki, zob. wyżej, nr 1110/2.
5Paweł z Czechowa, zob. wyżej, nr 1094/8.
6Stanisław syn Tomasza z Milesznej Górki, pleban w Kicinie - zob. niżej, przypis 12, przebywający w 1427 r. w Rzymie (Rep. Germ. IV col. 3402).
7Dobiesław z Kołudy, zob. wyżej, nr 1110/7 (także w Rzymie przy Brudzewskim).
8Maciej syn Piotra z Gniezna, zob. wyżej, nr 1092/11.
9Fritzlar koło Kassel w Niemczech.
10Electa (Alet) w pd. Francji. Piotr, przedtem biskup Condom 1419 - 1421, był tu biskupem od 1421 (Eubel, Hierarchia I, s. 246).
11Jan z Lowanium wyst. także niżej, nr 1143/4; por. także Rep. Germ. IV col. 2107 - 2109.
12Kicin, wieś par. na pn.-wsch. od Poznania (Koz. 2 s. 293; Now. II s. 376). Pleban - zob. wyżej, przypis 6.


Dokument Nr 1121
Boruja, 10 lutego 1427
Wymienieni sędziowie polubowni rozgraniczają posiadłości Abrahama Zbąskiego Jana z Tuchorzy nad rzeką Dojcą.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784 (Księga ziemska kościańska z l. 1428 - 1430), k. 210 - 210v. Wpis 12 maja 1429.

Noverint universi, presentes et futuri, ad quorum noticiam presens devenerit, protestamur, quomodo nos Mathias heres in Trczel1, Nicolaus Vatha de Coszyczyno2 et Franczek Scappa de Suloczyno3, Henricus Cothwycz de Maiori Nyalko4 heredes, tamquam veri et legittimi arbitratores ac amicabiles compositores inter partes infrascriptas, videlicet strennuum et nobiles viros Abraham de Dzbanschin5 parte ex una et Johannem de Thuchorza6 parte ex altera, talem amicabilem fecimus concordiam et stagnum cum fluvio dictum Doycza7 divisimus et talem fecimus divisionem, quod a cumulo, qui circa Thuchorska Przystan8 est sipatus et constructus, dominus Abraham inferius ambas ripas fluvii et stagni usque ad molendinum dictum Ruchoczynagacz9 cum omni iure et dominio perpetualiter obtinebit et in eodem fluvio et stagno potest aggeres, molendinos construere et edificare, dominus Abraham prelibatus et omnes aggeres eosdem inferius cumuli prenominati secundum placitum ipsius utifrui potest. Tali modo eciam dominus Johannes pretactum fluvium Doycza ab eodem cumulo, qui circa Thuchorska Przystan est constructus superius usque ad ultimum, qui prope molendinum dictum Boruisky10 est constructus, et ambas rippas, eciam cum omni iure et dominio, perpetualiter obtinebit, super quo fluvio simili modo aggeres, molendinosa edificare potest ita, quod superfluitas alias wspacznicza molendino Boruisky non noceret. Ad quos aggeres tam dominus Abraham, prout eciam dominus Johannes prescripti terram et arbores super hereditatibus ipsorum Jablonya11 et Thuchorza libere recipere possunt. Quiquidem dominus Johannes aggeres, quos edificabit superius eciam secundum placitum suum utifrui potest, ut superius continetur. Si aliquis illorum molendina de nowo construerit, quilibet super parte sua aque sepenominate, tunc unus alteri superfluitate wlgariter wspacznicza nocere non debet. Eciam concordamus inter partes prescriptas, quod lutum binum dictum Rzythky12 dominus Abraham Dzbansky perpetualiter obtinebit et habebit cum omni iure et dominio et ambas rippas [k. 210v] eiusdem luti usque ad fluvium Doycza, quod lutum exit de stagno Boruinensi, super quo luto dominus Abraham aggeres, stagna et molendinosa facere et construere potest, in quantum sibi erit necesse. Super quos aggeres et molendinisa construendis terram et arbores dominus Abraham recipere et scindere potest, et quam remote aqua de stagnis super luto constructis exiiet et defluet, tam remote dominus Abraham ambas rippas habebit et perpetualiter obtinebit. Quodquidem lutum Rzythky nominatum dominus Johannes sepedictus ex ambabus partibus eiusdem luti alias blotha per sufficientes cumulos construere debet secundum ius terrestre. Si autem aliquomodo tempore dominus Johannes Thuchorsky molendinum super fluvio dicto Carna13 inter hereditates videlicet Bylanczyno14 et Thuchorza construere vellet, si tamen ambas rippas suas non habebit, extunc ad rippam domini Abrahe ipsum facere potest et si aqua defluere vellet super hereditatem Bylanczyno, hanc aquam dominus Johannes reedificare debet, wlgariter zaprawycz. Que autem pars presuprascripta tam dominus Abraham, quam eciam dominus Johannes concordiam per nos factam tenere et servare non curaret, talis pars vel persona non tenens vel faciens parti adverse ducentas marcas grossorum latorum Pragensis monete, numeri Polonicalis, dare tenetur, wlgariter zacladv, eciam omnes cumulos suprascriptos ante festum Nativitatis Domini proxime venturum sub vadio prescripto construant. Pro domino Abraham Petrus Watha de Glupone15, Henricus de Szuloczyno16, pro domino Johanne Stephanus de Rzesotharzewo17, Przethpelk Lanczsky18 heredes fideiubuerunt prefatam concordiam fore tenendam. In cuius rei testimonium sigilla nostra subappensa (suntb). Datum in Boruya19 feria secunda post festum sancti Blasii anno Domini milesimo CCCC° vicesimo septimo.
atak Kop.
bbrak Kop.
1Trzciel, miasto w powiecie pozn., na pn. od Zbąszynia. Maciej wyst. 1418 - 1432 (Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 5, 1928, s. 9; Roty I nr 1535).
2Kosiczyn (Kosieczyn), wieś par. na pd.-zach. od Zbąszynia (Koz. 2 s. 333). Mikołaj Wata, także z Nądni, wyst. 1408 - 1447 (KDW V nr 137 - 383; Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 5, 1928, s. 5 n.; tutaj).
3Sułocino, dziś Słocin, par. Grodzisk Wlkp., na pn.-zach. od Grodziska (Koz. 3 s. 277). Franciszek, Frącek, Szkapa wyst. 1424 - 1427 (Kozierowski, Obce ryc. s. 104).
4Henryk z Niałka, zob. wyżej, nr 1075/5.
5Abraham Głowacz ze Zbąszynia h. Nałęcz, potem sędzia pozn. 1432, zm. 1441 (WSB s. 866 - 867; A. Gąsiorowski, Husyty Abrahama Zbąskiego działalność publiczna, Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 36, 1981, s. 139 - 145).
6Tuchorza par. Rostarzewo, na pn.-zach. od Wolsztyna (Koz. 3 s. 340, 5 s. 425). Jan wyst. od 1403 w Brodach (SHGPoz. I s. 111), od 1423 w Tuchorzy, zm. 1427/28 (SHGWlkp.).
7Dojca, rzeka, prawy dopływ Obry (SHGPoz. I s. 368).
8Zapewne na Dojcy.
9Ruchocina Gać par. Wolsztyn (Komorowo), na pn. od Wolsztyna (Koz. 3 s. 149 - 150, 8 s. 102).
10Borujski Młyn, dziś Borujka, na pd.-wsch. od Zbąszynia (SHGPoz. I s. 97).
11Jabłonna par. Gnin, na wsch. od Grodziska Wlkp. (SHGPoz. II).
12Rzytki, bagna (jezioro?) nad rzekami Karną i Dojcą, dziś nie istniejące (Koz. 3 s. 168 - 169; SHGWlkp.).
13Karna, rzeka, dziś Samica Wielka i Samica Dalsza przepływająca koło wsi Karna, na pd.-wsch. od Zbąszynia (SHGWlkp.).
14Belęcin (Bylęcino) par. Zbąszyń, na pd.-wsch. od Zbąszynia (SHGPoz. I s. 157 - 158).
15Głuponia par. Brody (par. Kosiczyn?), na pd.-wsch. od Lwówka (SHGPoz. I s. 496). Piotr Wata, także z Kosiczyna i Nądni, wyst. 1408 - 1448, wicesędzia w Poznaniu 1437 - 1440 (ib.; Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 5, 1928, s. 6; GUrz. nr C 990).
16Hinczka, Henryk, z Sułocina (zob. wyżej, przypis 3), wyst. 1427 - 1429 (SHGWlkp.), czy nie ident. z Hinczką Szkapą z Ujazdu (zob. wyżej, nr 1082/11).
17Rostarzewo (Rzeszotarzewo), wieś par. na pn.-wsch. od Wolsztyna (Koz. 3 s. 167). Stefan wyst. 1401 - 1432 (SHGWlkp.).
18Przedpełk Łącki z Łęk Wielkich (wieś par. na pn.-zach. od Kościana - Koz. 2 s. 422) i Srocka Małego (od 1409), Plastowa, Karczewa, w Łękach Wielkich wyst. 1424 - 1450, był też wicepodkomorzym w Kościanie 1440 - 1449 (GUrz. nr C 855).
19Boruja par. Zbąszyń, na pd.-wsch. od Zbąszynia (SHGPoz. I s. 95 - 96).


Dokument Nr 1122
[Poznań], 12 lutego 1427
Sędzia poznański zatwierdza list roczku poznańskiego dotyczący wsi Luboń.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 585. Pergamin gruby, 300 × 130+23 mm, pismo wyblakłe. Paski po dwu pieczęciach. Na odwrocie późne wiadomości o treści.
Reg.: KDW V, nr 460 (wg Or.).

Nos Nicolaus heres de Sepno, iudex Poznaniensis generalis1 significamus, quibus expedit universis, quia dum feria quarta proxima ante | beati Valentini Confessoris in stuba alba monasterii fratrum predicatorum ad sanctum Dominicum2 anno Domini M° CCCC° vicesimo septimo sedebamus, | ibi nobilis Nicolaus de Grabowo3 unam literam papiream apertam ex parte iudicii regalis Poznaniensis nobis presentavit, cuius tenor | sequitur in hec verba:
[następuje list roczku poznańskiego z daty: Poznań, 28 sierpnia 1426 - wyżej, nr 1106].
Nos igitur iudex prefatus visa sufficienti dominorum in presenti litera conscriptorum attestacione et tenorem eiusdem litere exaudientes et sane intelligentes solumque Deum pre oculis habentes, ex informacione eorundem et peticione speciali, prefatam literam duximus confirmandam et ipsam per presentes confirmamus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum cum sigillo domini subiudicis presentibus sunt appensa. Actum et datum die, anno et loco, quibus supra.
1Mikołaj z Sepna, zob. wyżej, nr 1106/1.
2W Poznaniu; u dominikanów często odbywały się roki sądowe - niniejsze potwierdzone w księdze ziemskiej pozn. (WAP Poznań, Poznań Z. 9, k. 50, 55v).
3Mikołaj z Grabowa, zob. wyżej, nr 1085/3.


Dokument Nr 1123
[Poznań], 13 lutego 1427
Wymienieni rozjemcy zaświadczają, że rozsądzili spory pomiędzy kanonikiem poznańskim Januszem Wszołowskim a Piotrem Słapem z Dąbrówki.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 9. k. 67v - 68v. Wpis 19 marca 1427. Tytuł: Slap cum Janussio canonico Poznaniensi.

Nos infrascripti Thomas de Pakoscz castellanus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1, Dobrogostius de Schamotuli subcamararius Kalisiensis2 et Nicolaus Sapensky iudex Poznaniensis generalis3 significamus, quibus expedit universis, quod honorabilem virum, dominum Janussium Scholowsky canonicum Poznaniensem4 ex una et nobilem Petrum Slap de Dambrowka5 partibus ex altera, tamquam arbitri per partes prelibatas rogati et locati pro omnibus litibus, quas inter se habuerunt in iudiciis secularibus et spiritualibus pro verbis diffamatoriis, taxatis super tria milia florenorum pro penis et pro litibus kmethonum ipsorum parte ex utraque necnon causis universis et terminis, quas et quos inter se huc adhusque habuerunt, sive sunt pro wlneribus sive pro iuvamine iuris, quecumque fuerunt, univimus, concordavimus et perpetue mortificavimus, nichil post se relinquendo, sub ducentis marcis pene vallate tenere debent inviolabiliter nec unus alium pro dictis causis sive terminis transpositis ad terminos particulares sive generales et breviter pro omnibus citacionibus iam extractis, unus super [k. 68] alium imped(i)re audeat quovismodo peramplius, sub pena vallata per nos prescripta, hac condicione interclusa et expressa, quod dominica die proxima Invocavit me ambe partes magnificum dominum Sandiwogium dominum de Ostrorog pallatinum Poznaniensem6 tamquam archiarbitrum ad Dambrowka vel ad Dzanczolowo7 seu Golusycze8 adducere debeant, ad quam ipse velit condescendere, ad ipsum quilibet unum nobilem laycum bonum et ydoneum collocare. Qui dominus pallatinus tamquam archiarbiter ad se potenter recipiens granicies inter villas predictas Dambrowka Minus, Dzenczolowo seu Golusycze cum eisdem duobus nobilibus laycis ad se receptis in unum concordans granicies limitabit et coordinabit de manibus non dimittendo et quomodocumque dominus pallatinus cum eisdem nobilibus granicies inter dictas hereditates Dambrowka Minus et Dzenczolowo seu Golusycze faciet et coordinabit, ipsas granicies tenere debeant inviolabiliter sub pena prescripta per nos vallata temporibus perpetuis. Quodsi dominus pallatinus Poznaniensis cum eisdem nobilibus in coordinacione granicierum inter villas prenominatas concordare non poterit, extunc ipsis debet dare sortes, id est losszy, trahere. Quodsi dominus Janussius Scholowsky longiorem sortem, id est losz, extraxerit, tunc domini canonici granicies secundum ius terrestre iuramento approbabunt et iuramento deposito sic, ut habent in iure et consuetudine granicies periurare, ubicumque ibunt vel equo equitabunt, ibi granicies debent stare temporibus perpetuis inter Dambrowka Minus et Dzenczolowo seu Golusycze. Si vero nobilis Petrus Slap longiorem sortem, id est losz, extraxerit, tunc cum nobili Stanislao Slap9 iurans secundum ius terrestre, ubicumque ibit vel equo equitabit, ibi granicies perpetue stare debeant inter hereditates seu villas prenominatas. Quodsi dominus pallatinus Poznaniensis ad hoc tempus prepeditus aliquibus negociis arduis non posset ad ipsorum peticionem condescendere super dictas granicies coordinandas, extunc quandocumque ipsis alium [k. 68v] terminum assignabit, eundem partes prescripte acceptare debeant et semper dictas granicies coordinare inter villas prenominatas de manibus non dimittendo sub pena vallata iam prescripta. Item prefatus dominus Janussius Scholowsky canonicus Poznaniensis viam istam, que vadit de Dambrowka ad Golusycze per Dzenczolowo, debet dimittere libere, eadem via, que fuit ab antiquo, ire et equitare sine omni impedimento. Pro qua unione nostra fideiussores sub pena vallata suprascripta posuerunt pro nobili Petro Slap nobiles Petrus Vrbanowsky10 et Derslaus Lesczensky de Chelkowo11 et pro domino Janussio Scholowsky canonico Poznaniensi fideiusserunt magnificus ac strennui domini Dobrogostius de Schamotuli subcamararius Calisiensis et Janussius Goreczsky thezaurarius Calisiensis12. Que unio nostra debet in librum terrestrem iudicii regalis Poznaniensem in terminis particularibus proximis inscribi dari debet. Acta sunt hec feria quinta ante beati Valentini Martyris in domo habitacionis venerabilis domini Nicolai decretorum doctorsi, archidiaconi Gneznensis dicti Kyczka et administratoris eclesie Poznaniensis kathedralis13. In quorum testimonium omnium premissorum sigillum domini iudicis presentibus est subimpressum. Anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo etc.
1Tomasz z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
2Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 1103/12.
3Mikołaj z Sepna, zob. wyżej, nr 1106/1.
4Jan, Janusz, z Wszołowa (koło Pleszewa), kanonik pozn. 1390, pleban w Solcu nad Wartą 1390, altarysta w katedrze pozn. 1393, pleban w Murzynowie Kościelnym 1398 - 1432, zm. 1432 (Now. I s. 260, 733, II s. 366).
5Dąbrówka par. Skórzewo, na zach. od Poznania (SHGPoz. I s. 342). Piotr Słap, także z Dąbrowy, Palędzia, wyst. 1412 - 1435 (ib.).
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
7Dzięciołowo par. Skórzewo?, osada dziś nie istniejąca, koło Skórzewa i Gołusek, na zach. od Poznania (SHGPoz. I s. 436).
8Gołuski par. Konarzewo, na pn.-wsch. od Stęszewa, wieś kapituły katedralnej pozn. (SHGPoz. I s. 537 - 538).
9Stanisław Słap z Palędzia i Dąbrówki, zob. wyżej, nr 1106/4.
10Urbanowo (i Urbanowo Nowe) par. Opalenica, na pd. od Opalenicy (Koz. 3 s. 352, 5 s. 436). Piotr, Pietrasz, także z Lewic, wyst. 1388 - 1436 (SHGWlkp.).
11Chełkowo par. Wonieść, na pn.-zach. od Krzywinia (SHGPoz. I s. 184). Dziersław Leszczyński wyst. od 1421 (Roty III nr 907), potem burgrabia w Kościanie 1445 - 1446, podkomorzy wschowski 1447, wyst. jeszcze 1452 (SHGWlkp.; Spisy wlkp.).
12Janusz z Górki, Górecki (z Kociałkowej Górki na pd. od Pobiedzisk?) skarbnik kal. 1415 - 1427 (Spisy wlkp.).
13Mikołaj Kicki, zob. wyżej, nr 1110/2.


Dokument Nr 1124
Nowy Korczyn, 26 marca 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe dotyczące dóbr biskupstwa poznańskiego z powodu wakansu na stolicy biskupiej.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 433 - 433v. Wpis 8 stycznia 1428. Tytuł: Litera regia.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Pallatinis, capitaneis, burgrabiis, tenutariis, procuratoribus, viceprocuratoribus, magistris civium, consulibus civitatum et opidorum in Regno nostro constitutorum presentibus requirendis, nostris fidelibus dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia eclesia Posnaniensis nunc viduata et pastore orbata1 multas iniurias et impedimenta in bonis [k. 433v] temporalibus et graniciebus a diversis personis patitur, propter quod non modica dampna eclesia predicta sustinet pro presenti. Ideo vobis omnibus et singulis seriose precipientes mandamus omnino habere volentes, quatenus omnes causas tam magnas, quam parwas mense episcopalis nulla debeatis iudicare racione, necnon ab omnibus iniuriis tueamini et defendatis tociens, quociens presentibus fueritis requisiti usque ad confirmacionem futuri pontificis et pastoris. Secus facere non ausuri, nostre gracie sub obtentu. Datum in Nowa Civitate alias Corczyn feria quarta post dominicam Oculi anno Domini millesimo quadringentesimo XXVII°2.
Dominus rex per se.
1Nie jest pewne, czy mowa tu ciągle o wakansie po śmierci biskupa Andrzeja Łaskarza (zm. 24 sierpnia 1426), którego następcy, Mirosława z Brudzewa, biskupa elekta bawiącego w Rzymie, Jagiełło nie uznawał, czy też o wakansie już po śmierci Brudzewskiego, której dokładna data nie jest znana: 11 luty czy 6 kwietnia (Now. II s. 83). Przyjęcie drugiej ewentualności nakazywałoby przyjąć wcześniejszą datę śmierci Brudzewskiego.
2Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 1125
Pyzdry, 18 kwietnia 1427
Władze miasta Pyzdr zaświadczają, że Mikołaj prepozyt Św. Ducha pod Pyzdrami sprzedał jatkę mięsną w Pyzdrach Mikołajowi Sługockiemu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 2512. Pergamin 237 × 120+23 mm, nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVI - XVII w.).

Noverint universi, quorum audicioni presens scribtum fuerit recitatum, quomodo coram nobis infradescribtis venientes honorabilis | dominus Nicolaus prepositus eclesie Sancti Spiritus extra muros civitatis Pisdrensis1 palam recognovit, qualiter quoddam maccellum carnium sub vocabulo frouer, prout idem Petrus Szlugoczski2 asseruit et alias ab antiquis temp|oribus Johannis Stephan dictum3, nunc vero eclesie sue Sancti Spiritus hospitalis, super annuo censu perpetuis temporibus durandum, videlicet sex lapidum sepi sub solita solucione ibidem in Pisdri et consweta, iacens in manu dextra intrando maccella quartum in ordine, contulit, donavit, dedit et assignavit provido viro Petro dicto Szlugoczski, protunc consuli et college civitatis nostre premisse2 suisque successoribus, dans et concedens eidem Petro Szlugoczski plenam et omnimodam potestatem vendendi, comutandi, alienandi et ad usus beneplacitos et uberiores convertendi, prout eidem Petro suisque successoribus melius et competencius videbitur expediria, hoc tamen salvo, quod idem Petrus vel presertim sui successores dicto domino preposito et suis successoribus dictos sex lapides sepi sub ecclesie censuris omnibus et singulis annis, nulla occasione data, in festo beati Martini [11 XI] solvere sit astrictus. Ad que ipse omnia iam describta se et suos successores deliberate ac voluntarie dicte solucioni et censuris subdidit firmissime observandum. In cuius rei testimonium et ad evidenciam pleniorem sigillum civitatis nostre Pisdrensis presentibus duximus appendendum. Actum et datum Pisdri feria sexta ante festum sancti Georgii proxima anno incarnacionis Domini millesimo quadringentesimo vicesimo VII°, presentibus hiis testibus, honorabilibus necnon solertibus dominis, domino Nicolao Czoczani canonico Poznaniensi necnon rectoria ecclesiarum in Pisdri4, domino Paulo protunc predicatore5, Barthossio sertore6, magistro civium7, Petrassio Tarnofski8, Nicolao Falkenbarg9, Andrea Tarnofski10 et Nicolao Heydinrich consulibus11 ibidem presentibus ex ambabus ad premissa vocatis et petitis etc.
atak Or.
1Szpital i prepozytura bożogrobców Św. Ducha w Pyzdrach. Prepozyt Mikołaj syn Michała wyst. już 1425 (AAP, Acta consistorii 8 k. 121v), także niżej, nr 1136/5, 1158/2, 1184 (1427 - 1428) oraz 23 maja 1435 (KDW X).
2Piotr Sługocki zapewne ident. z rajcą Piotrem Sługockim wyst. 1425 (SHG Wlkp.) oraz 23 lutego i 23 maja 1435 (KDW X), najpewniej pochodzący ze wsi Sługocin par. Lądek, na pn.-wsch. od Zagórowa (Koz. 5 s. 314), należącej do klasztoru lędzkiego.
3Mieszczanin pyzdrski Jan Stefan nie zidentyfikowany.
4Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1080/4.
5Kaznodzieja Paweł nie zidentyfikowany.
6Sertor to wg Du Cange'a to samo co sartor (informacja z Pracowni Słowika łaciny średniowiecznej PAN w Krakowie). Termin spotykany rzadko, por. SPPP VIII nr 879 (wydawca błędnie: sartor), nr 904, 912, 913 - wszystkie zapiski dot. tej samej osoby, także Księga ławnicza Miasta Nowej Warszawy, Wrocław 1960, nr 871 (informacje mgra Janusza Kurtyki z Krakowa). Por. też jednak J. Płocha, Sertum aureum, w: Polska w świecie, Warszawa 1972, gdzie sertum = korona, girlanda.
7Bartosz burmistrz nie zidentyfikowany, por. z Bartłomiejem Walde mieszczaninem pyzdrskim 1442 (KDW V nr 686).
8Pietrasz Tarnowski (ze szlachty mieszczan z Tarnowa pod Pyzdrami, czynnych we władzach miejskich oraz w grodzie pyzdrskim), rajca pyzdrski także 1424 (KDW VIII nr 989/2).
9Mikołaj Falkenberg był rajcą także 1424 (KDW VIII nr 989/5).
10Andrzej Tarnowski (z Tarnowa, jak przypis 8), burmistrz pyzdrski 1424/25 (KDW VIII nr 989/1), rajca 1427 (tutaj), burmistrz znów 1435 (23 lutego i 23 maja - KDW X).
11Mikołaj Heidenreich potwierdzony jest jako rajca pyzdrski również 1435 (ib.).


Dokument Nr 1126
Jarosław, 24 kwietnia 1427
Król Władysław Jagiełło poleca oficjałowi poznańskiemu, aby wstrzymał egzekucję wyroku wydanego w interesie poznańskich wikariuszy katedralnych przeciw kanonikom kolegiaty NMPanny w Środzie.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 10, k. 130. Wpis 11 czerwca 1427.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 998 (wg Kop.).
Reg.: KDW V, nr 465 (wg Kop.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Honorabili Mathie Cordebog officiali Poznaniensi1, devoto nostro etc. Honorabilis, devote noster dilecte! Intelleximus, quomodo vicarii Poznanienses contra canonicos ecclesie Sancte Marie Srzedensis iuris patronatus nostri quandam monicionem, sentenciam excommunicacionis in se continentem a te extraxerunt. Et quia nostri interest et prepositi, qui est continue serviciis occupatus, iura ecclesie defendere et tueri, et non canonicorum predictorum. Ideo requirimus tuam devocionem omnino habere volentes, quatenus predicte monicionis effectum suspendere debeas ad nostrum felicem in Poznaniam adventum2. Secus non facturus, nostre gracie sub optentu. Datum in Iaroslaw feria quinta proxima post festum Pasche anno Domini millesimo CCCC° XXVII°3.
Dominus rex per se.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Król był w Poznaniu dopiero w końcu czerwca 1428 r.
3Pobyt w Jarosławiu w województwie ruskim zgodny z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 1127
Medyka, 28 kwietnia 1427
Wawrzyniec Zaremba z Kalinowy marszałek Królestwa Polskiego zaświadcza, że stawali przed jego sądem Andrzej syn niegdyś wójta ze Środy i Materna z Kręska.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 8, k. 404v - 405. Wpis 1 października 1427: Cum copia de libro domini Zaramba marszalci Regni M.P. g. de suo libro extracta.

Nos Zaramba de Kalynowa marsalcus Regni P(olonie)1 notum facimus presencium, qualiter cum sedebamus speciali regis ex mandato iudicantes feria secunda proxima post Conductum Pasce anno nativitatis Domini M° quadringentesimo XXVII°, coram nobis Andreas filius olym advocati de Srzoda2 ex una et nobilis Materna de Cranszco3 ex altera partibus, quod idem Andreas arestavit suum equum aput eundem Maternam talis disposicionis, wlgariter plesznywy, cum una aure sinistra precisa in fine et signum tale super pede sinistro M. Et habent terminum in civitate Costen secunda die post festum sancti Michaelis [29 IX] proxime venturum sistere coram burgrabio castri huius, quicumque fuerit et taliter, quia idem Materna debet ponere protestatorem, wlgariter zachodczą, ibidem in eodem termino et si non ponet, tunc sibi debet restituere equum [k. 405] eundem in sanitate sic, ut est visus. Et si fiat destructus et noluerit ipsum recipere ob illam destruccionem, tunc sibi tenebitur dare quatuor marcas monete currentis et numeri Polonicalis. Actum et datum in Myedica feria secunda, ut supra, anno de eodem4. Datum de libro domini marsalcy5.
1Wawrzyniec Zaremba z Kalinowy (w Sieradzkiem), syn Marcina, marszałek nadworny króla 1420 - 1426, marszałek wielki 1426 - 1430, kasztelan sier. 1431, wojewoda sier. 1453, starosta wieluński 1431 - 1453, ostrzeszowski 1450 - 1453, zm. 1453 (Spisy sier.).
2Andrzej syn wójta średzkiego nie zidentyfikowany.
3Kręsko, wieś par. na pn.-zach. od Babimostu (SHGPoz. II). Materna Budszem, Budziszyn, wyst. 1416 - 1443 (ib.).
4Medyka koło Przemyśla; Zaremba przebywał tam wraz z królem.
5Jest to jedna z nielicznych wzmianek o bliżej nie znanych sądowych księgach marszałkowskich z czasów Władysława Jagiełły.


Dokument Nr 1128
Medyka, 1 maja 1427
Król Władysław Jagiełło nadaje prawo magdeburskie miastu Rogoźno.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Rogoźno I/2. Pergamin 720 × 450+110 mm. Duże dziury na złożeniach. Na różowym sznurze pieczęć wystawcy (Gumowski, Pieczęcie, nr 14) w czerwonym wosku, pęknięta na pół, brak ćwiartki. Na odwrocie późne informacje o treści.
Kop.: tamże, Akta m. Rogoźna I/6, I/11, I/12, I/15, I/22, I/24, I/28 w transumptach z XVI - XVIII w.
Wyd.: 1. Raczyński, Kodex, nr 104 (wg Kop. z XVII w., pod datą 1 maja 1422); 2. Wuttke, s. 44 - 45 (wg Kop. z XVII w., pod datą 1 maja 1422).
Uw.:Zniszczone fragmenty tekstu Or. uzupełniono wg Kop.

||In nomine Domini amen. A||d perpetuam rei memoriam. Dum vivit litera, vivit et accio comissa litere, cuius assercio nutrit memoriam et labiles | semper perpetuat acciones. Proinde nos Wladislaus Dei gracia (rexa) Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Syradie, Lancicie, Cuyauie Lythwanieque princeps | supremus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, q[uomodo] cupientes | opidi nostri Rogozno in terra Mayoris Polonie siti1 condicionem facere meliorem et eius comoda, utilitates ac profectus feliciter adaugere, ut nostris suffultum [munificenciis] tempore nostri felicis regiminis uberius respirare valeat et felicia recipere incrementa, ad humiles et instantes peticiones fidelium nostrorum opidanorum ibidem de Rogozno, qui sufficienti testimonio coram nobis docuerunt, quomodo ipsis iura, firmitates et munimenta quodam eventu fortuito essent deperdita et ignis incendio concremata, eidem opido Rogozno ius civile, quo alie Regni nostri et presertim terrarum Polonie civitates pociuntur et fruuntur, attribuimus ipsamque civitatem Rogozno, prout in suis metis et greniciis longe, late circumferencialiterque ab antiquo est limitata et distincta, de iure Polonico in ius Theotunicum, quod Maydburgense dicitur, transferimus perpetuo duraturum, removentes ibidem omnia iura Polonicalia, modos et consuetudines universas, que ipsum ius Theotunicum Maydburgense predictum plerumque consueverunt et sunt solito perturbare. Eximimus insuper, abs(o)lvimus perpetuo cives et quosvis predicte civitatis Rogozno incolas ab omni iurisdicione et potestate omnium Regni nostri palatinorum, castellanorum, capitaneorum, iudicum, subiudicum et quorumvis officialium et ministerialium eorundem, ut coram ipsis vel ipsorum aliquo pro causis tam magnis, quam parvis, puta furti, sangwinis, homicidii, incendii, membrorum mutilacionis et quibusvis aliis enormibus excessibus citati minime respondebunt, nec aliquas penas solvere tenebuntur, sed tantum cives et incole predicte civitatis coram suis advocatis pro tempore existentibus, advocati vero coram nobis et capitaneis nostris, dum tamen per literam nostram nostro sigillo sigillatam evocati fuerint et citati, tunc non aliter, quam suo iure Theotunico Maydburgense predicto de se querulantibus tenebuntur respondere. In causis autem criminalibus et capitalibus superius expressatis advocatis ibidem in civitate et extra in metis et greniciis iudicandi, sentenciandi, corrigendi, puniendi, plectendi et condempnandi plenam damus et omnimodam presentibus concedimus facultatem, prout hoc ipsum ius Theotunicum in omnibus suis punctis, articulis, sentenciis, condic[ionibu]s et clausulis postulat et requirit, iuribus tamen nostris regalibus in omnibus semper salvis. Et ut ipsa civitas Rogozno eo uberius respirare et convocacione hominum populi [multitu]dine habundare valeat, ipsuis civibus et incolis in et super planicie Myedzilyesye dicta ad ipsos ab antiquo spectante villam Myedzilyessye nuncupandam2, incipiendo [a lacu ipsiu]s civitatis3 usque ad metas villarum Gorzuchowo4, Studzenyecz5, Bogunyewo6 et silvam Mokrzecz7, cuius sylve tantum quatuor stadia pro ipsa villa denuo addim[us graciose] iure, ritu et consuetudine dicte civitatis Rogozno, collocandi et homines ad eandem convocandi plenam dedimus facultatem. Omnibus autem hominibus ad eandem mansion[aliter con]venientibus hanc, quam ipsis predicti cives concesserint, inviolabiliter tenebimus libertatem, qua exspirata de quolibet manso possesso singulis annis circa festum beati [Martin]i [11 XI] per octo mensuras avene nobis et nostris successoribus pro censu dare et decimam more et consuetudine prefate civitatis solvere, ac subsidia conducendi, robora edificialia pro reparacione castri, dum et quando, quod absit, foret concrematum, facere tenebuntur et debebunt. Quibus equidem hominibus pro gracia speciali in flumine Welma infra molendina nostra ibidem erecta cum hamis, vatisb wlgariter zabrodnyamy et klomyamy non intingendo piscinas molendinorum eorundem et in lacu eciam stando solu(m)modo supra ponte liberam piscandi damus et concedimus facultatem, statuentes, quod scoltheti predicte ville Myedzilyessye, qui pro tempore fuerint, ad quamlibet expedicionem generalem nobis aut nostris tenutariis Rogoz(n)ensibus cum una balista et equo, duas sexagenas valente, obsequi tenebuntur et servire. Quos insuper cives et incolas specialis gracie prerogativa prevenire cupientes ipsorumque penurie et defectibus misericorditer subvenire pro ipsorum et civitatis supradicte melioracione pratum, incipiendo a torente Grzebenathca8 usque ad Garbathcam9 et a via Obornicensi10 usque ad silvam eundo de Rogozno versus Oborniky ad manum sinistram, damus et adiungimus. Quibus eciam et pretorium, razoriam postrzigadlnicza nominatam, pensam waznicza wlgariter dictam, scheffelgelth racione salis proveniens, sedecim mensas panum et quoslibet fructus et utilitates, quos infra et supra pretorium instaurare et procurare poterint, apropriamus, incorporamus et annectimus habenda, tenenda, utifruenda ac perpetuo possidenda, tali tamen disposicione, quod memorati consules ab homine, cui dictum pretorium cum suprascriptis omnibus ipsius usufructibus per anni circulum arendare et convenire duxerint, omnes huiusmodi census provenientes annis singulis tollent et eos pro melioracione ac reformacione civitatis convertere et inponere tenebuntur. Quiquidem homo pretorialis wlgariter ratussky pannos libere vendet razuramque generalem ad omnes pannos inradendos sine impedimento alicuius textoris [obtin]ebit, nisi tunc essent aliqui textores, quorum quilibet depersemereb proprias forpices prevaleret et haberet illis tantum et non aliis pannos proprii laboris radendi dim[issimus] facultatem. Cum quibus [et enim] textoribus civilibus prefatus pretorialis pro tempore existens fraternitatem tenebit, in qua eum servare tenebuntur et debebunt. Harum quibus sigillum [nostrum subappensum] est testimonio literarum. Actum in Medica ip[so die] beatorum Philipi et Jacobi Apostolorum a[nn]o Domini millesimo quadringentesimo vicesimo sep[tim]o11, presentibus reverendo in [Christo patre, domi]no Johanne episcopo Premisliensi12 necnon nobilibus strenuisque viris: [A]ndrea de Domaborz Camenensi13, Domaratho de Cobilani Beycensi castellanis14, Alberto Malsky magistro curie [r]eginalis, Lanciciensi15, Petro Cordbok Poznaniensi subcamerariis16 et Petro Wlodconis capitaneo Russie17 multisque aliiis nostris fidelibus fidedignis. Datum per manus wenerabilium decani Crac(ouiensis) Johannis Schafranecz cancellarii18 et Stanislai Czolek de Zelechow heredis, vicecancellarii Regni Polonie19, sincere dilectorum.
Ad relacionem Andreeeb de Domaborz castellani Camenensis.
abrak (opuszczenie pisarza) Or.
btak Or.
1Rogoźno, miasto królewskie nad Wełną, na pn. od Poznania.
2Międzylesie par. Rogoźno, na pd. od miasta (Koz. 2 s. 461).
3Jezioro miejskie, dziś jez. Rogoźno.
4Gorzuchowo par. Budziszewko, na pd.-wsch. od Rogoźna (SHGPoz. I, s. 550 - 551).
5Studzieniec, wieś na pd. od Międzylesia.
6Boguniewo par. Słomowo, na pd. od Rogoźna (SHGPoz. I s. 78 - 79).
7Las Mokrzec koło Rogoźna wyst. tylko tutaj i w dok. z 21 sierpnia 1441 (KDW X). Zapewne chodzi tu o las położony pomiędzy Międzylesiem a brzegiem jez. Rogoźno.
8Grzebieniatka, struga nie zidentyfikowana, znana jeszcze w XVIII w. (SHGPoz. I s. 714).
9Garbatka par. Rogoźno, na zach. od Rogoźna, w starostwie rogozińskim (ib., s. 461).
10Oborniki, miasto królewskie na pd.-zach. od Rogoźna.
11Pobyt króla w Medyce koło Przemyśla zgodny z jego itinerarium.
12Jan Śledź z Lubienia, dr, biskup przemyski 1420, zm. 1435 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 228 - 229; Krzyżaniakowa II s. 43 - 45).
13Andrzej z Danaborza, zob. wyżej, nr 1100/5.
14Domarat z Kobylan, zob. wyżej, nr 1104/4.
15Wojciech Malski, z Małego (w Łęczyckiem) h. Nałęcz, Grunwaldczyk, podkomorzy łęcz. 1419, kasztelan 1430, wojewoda łęcz. 1436, sier. 1454, namiestnik królewski w Wielkopolsce 1440 - 1447, starosta generalny Wielkopolski 1443 - 1447, starosta koniński, dobrzyński, nowokorczyński, łęczycki, ochmistrz królowej 1426 - 1436, zm. 1454 (PSB XIX s. 383 - 385; Spisy sier., wlkp., młp.).
16Piotr Korczbok, zob. wyżej, nr 1098/6.
17Piotr syn Włodka z Charbinowic (par. Bejsce, w Sandomierskiem), podstoli sandom. 1401 - 1427, starosta śniatyński 1401, halicki 1401 - 1404, podolski 1410 - 1411, trembowelski 1411, pilzneński 1421, ruski (lwowski) 1425 - 1427 (PSB III s. 263; Spisy młp.).
18Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
19Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1129
Gniezno, 2 maja 1427
Arcybiskup gnieźnieński publikuje i zatwierdza ugodę dotyczącą cła w Ołoboku pomiędzy Szymonem synem Macieja ze Stawu proboszczem w Chełmcach a radą miasta Kalisza.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3460. Pergamin 457 × 292+45 mm. Dziurki po sznurach do przywieszenia 2 pieczęci. Na odwrocie: Transumeat Jo. de Canus (?) - XV w. i inne informacje o treści (XVI - XVII w.).
Kop.: Tamże, dok. perg. 3461 (w dokumencie rajców miasta Kalisza z dnia 17 czerwca 1427 - zob. niżej, nr 1132).
Wyd.: KGV 1869, 41, s. 678 - 679.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 44.

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Albertus Dei et Apostolice Sedis providencia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo iam dudum honorabilis vir, dominus Symon Mathie de Staw, rector parrochialis ecclesie in | Chelmcze, noster officialis Caminensis1 ab una suo et dicte sue ecclesie et providi viri Nicolaus Cranch proconsul2 necnon Martinus Heydloff3, Martinus sartor4, Martinus | Copersmed5, Nicolaus Radost6, Jakel Homuth7 et Nicolaus Galeab consules civitatis Calisiensis8 nostre Gneznensis diocesis ab altera partibus simiter suo necnon tocius comunitatis eiusdem civitatis Calisiensis nominibus, in nostra personaliter constituti presencia asseruerunt, quomodo inter se ipse partes volentes parcere laboribus, sumptibus et expensis de et super theoloneo in villa Olobok prope dictam civitatem Caliss9 ad dictam ecclesiam in Chelemczeb a temporibus retroactis, prout ipse partes confitebantur, pertinenti et spectanti finaliter concordassent. Quoddam instrumentum publicum huiusmodi concordie tenoris infrascripti produxerunt petentes, quatenus ipsam concordiam, prout in eodem instrumento publico plenius descripta continetur, in omnibus suis punctis et clausulis approbare, ratificare et confirmare dignaremur. Nos igitur Albertus archiepiscopus et primas predictus huiusmodi peticionem fore iuri iustam et racioni consonam attendentes quodque iusta petentibus non est denegandus assensus, de consensu venerabilium fratrum nostrorum dominorum capituli Gneznensis concordiam predictam inter dictas partes et per ipsas factam, ratam habentes et gratam, approbavimus, confirmavimus et ratificavimus approbamusque, ratificamus et confirmamus per presentes, decernentes huiusmodi concordiam robur perpetue firmitatis obtinere. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum nostrum et dicti nostri capituli Gneznensis sigilla presentibus sunt appensa. Actum et datum Gnezne in capitulo generali feria sexta ipso die beati Sigismundi Regis et Martiris anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo, presentibus et consencientibus ibidem venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Johanne Budconis de Czechel decano10, Nicolao archidyacono11, Johanne cantore12, Andrea scolastico13, Alberto de Belawi14, Nicolao de Gorka15, Albrico16, Adam de Bandcowo17, Nicolao Jaroczsky18, Nicolao Bronissii19, Paulo de Czechowo20, Benedicto de Modla21, Johanne de Rudzicza22, Mathia Drya23 et Paulo de Gizicze, prelatis et canonicis dicte nostre Gneznensis ecclesie24 ad sonum campane capitulariter congregatis. Tenor vero instrumenti concordie, de qua supra sit mencio, sequitur et est talis:
[następuje dok. ugody rajców miasta Kalisza z Szymonen plebanem w Chełmcach z daty: Kalisz, 26 czerwca 1426 - zob. wyżej, nr 1096].
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
btak Or.
1Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
2Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
3Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
4Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
5Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
6Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
7Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/1 - 7.
8Mikołaj Gałka, znany dotąd tylko jako rajca kal. 1423/24 (GKal. s. 31). W kadencji 1425/26 (której dotyczy niniejszy dok.), podobnie w kadencji 1426/27, na rajcostwo Gałki nie ma miejsca; zapewne był on wówczas tzw. starym rajcą.
9Objaśniono wyżej, w dok. nr 1096/8.
10Jan z Czechla, zob. wyżej, nr 1094/2.
11Mikołaj Kicki, zob. wyżej, nr 1110/2.
12Jan syn Arkembolda z Brzostkowa, kanonik gnieźn. 1411, kantor 1415, delegat do Konstancji 1415, wikariusz kapitulny gnieźn. 1436, oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1440, zm. 1460 (Kor. I/2 s. 102 - 103, 245 - 250).
13Andrzej syn Prędoty z Nieprześni (w Krakowskiem), archidiakon krak. 1413, oficjał krak. 1419, wikariusz generalny biskupa Zbigniewa Oleśnickiego po 1423, scholastyk gnieźn. 1427, zm. 1446 (PSB XXII s. 364 - 366).
14Wojciech syn Pustułki z Bielaw (pomiędzy Łowiczem a Łęczycą), kanonik gnieźn. 1384, scholastyk łęcz. 1398, zm. po 1428 (KDW VI nr 350/8; Kor. I/2 s. 42 - 44).
15Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1117/1).
16Alberyk (Jałbrzyk) syn Stanisława z Modły, prepozyt uniejowski 1402 - 1403, kanonik kruszwicki, gnieź. 1404, archidiakon warszawski 1405 - 1430, sekretarz królewski, zm. 1430/31 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 197; Krzyżaniakowa II Kor. III s. 34 - 35).
17Adam z Będkowa, zob. wyżej, nr 1094/3.
18Mikołaj Jarocki, zob. wyżej, nr 1092/3.
19Mikołaj Słupek, syn Bronisza z Budzisławia (na pd. od Gąsawy), h. Sulima, altarysta gnieźn. 1404 (Acta capitulorum II nr 15), kanonik gnieźn. i pozn. 1407 - 1434, zm. 1434 (Now. I s. 734; KDW V nr 112 n.).
20Paweł z Czechowa, zob. wyżej, nr 1094/8.
21Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
22Jan syn Prędoty z Rudzicy (par. Morzysław, na pn.-wsch. od Konina - Koz. 5 s. 259), kanonik gnieźn. 1410?, krak., zarządca Opatówka, zm. po? 1447 (Kor. III s. 419 - 420).
23Maciej Dryja, syn Mikołaja z Modliszewa (na pn. od Gniezna) i z Grodźca (?), pleban w Dzierzbinie, kanonik uniejowski 1419, gnieźn. 1425, dziekan pozn. 1428, kanonik włocł. 1435, zm. ok. 1449 (Kor. I s. 233, 257; PSB V s. 406; Cod. Vit. nr 1090).
24Paweł Giżycki, z Giżyc w Sochaczewskiem, h. Gozdawa, student w Pradze, bakałarz 1419, kanonik płocki, potem scholastyk płocki, kanonik, poten scholastyk krak., kanonik gnieźn. 1427, pozn. 1432, biskup płocki 1439, zm. 1463 (PSB VIII s. 23 - 25).


Dokument Nr 1130
Medyka, 3 maja 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Koninie rozpatrzenie sprawy pomiędzy Andrzejem z Łykowa i Pomianem z Wrzącej.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 3, k. 17v. Wpis 15 grudnia 1427.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Pallatino, capitaneo, iudici, subiudici, camerario ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris in Conyn presidentibus, fidelibus dilectis, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strenui, nobiles, fideles nobis dilecti! Exposuit coram nobis nobilis Andreas de Lycowo1, quomodo quidam terrigena Pomyan de Wrancza2 cum consorte sua, cum quibus idem Andreas in iudicio nostro habet questionem, per literas nostras regales diversas dilaciones facit, ita quod propter literas nostras huiusmodi in eodem iudicio vestro super questione inter ipsum et dictum Poman cum consorte sua vertente non potest consequi iusticie complementum. Ideo vobis precipimus et mandamus, quatenus sibi in questione sic, ut prefertur, vertente iusticie complementum facere debeatis, non obstantibus nostris literis quibuscumque. Secus non facturi. Datum in Medica die sabato ipso die Invencionis Sancte Crucis anno Domini millesimo CCCCmo vicesimo septimo3.
Relacio wenerabilis Wladislai de Opporowo decretorum doctoris4.
1Zapewne Łyków par. Grodzisko nad Nerem w ziemi sier. (Koz. 6 s. 253; Zajączkowscy, Materiały I s. 190). Andrzej zapewne ident. z wyst. już 1390 (ib.), por. też KDW VIII nr 1026/8.
2Wrząca (Wrząca Wielka), wieś par. na pn.-wsch. od Koła (Koz. 5 s. 496). Pomian wspomniany także 1425 (Roty V, nr Konin 420) i 1433 (niżej, nr 1318/1).
3Pobyt króla w Medyce koło Przemyśla potwierdzony jego itinerarium.
4Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1131
Gródek, 8 maja 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Machnie, wdowie po Mojku ze Śliwnik.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 123. Wpis 27 maja 1427.

Wladislaus Dei gracia rex Polloniea.
Magnificis viris, dominis, strennuis et nobilibus pallatinis, capitaneis, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris Kalisiensibus et Szyradiensibus presidentibus, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strennui nobilesque sincere nobis dilecti! Ex quo tam laudabilis consuetudo inolevit, quod vidue, que noviter viris sunt orbate, per maiestatem nostram aliqua consolacionis gracia deberent recreatia, ut post luctus lacrimas, quibus precordia ipsius sauciavit, valeant respirari et memoriam pristinam rehabere. Ideo mandamus vobis, quatenus Machnam relictam strennui Moyconis de Slywniky1, cum ad vos evocata fuerit, per spacium unius anni a data presencium nulla presumatis iudicare racione. Secus facere non ausuri, gracie nostre sub optentu. Datum in Grodek feria quinta die sancti Stanislai Martyris Pontificis gloriosi anno Domini millesimo quadringentesimo XXVII°2.
Relacio venerabilis Przedwogii de Grandi custodis Gneznensis3.
atak Kop,
1Śliwniki (Śliwniki Stare) par. Skalmierzyce, na pd.-zach. od Kalisza (Koz. 3 s. 726). Mojek, Mojżesz, wyst. od 1414, żył jeszcze 1426 (AKH III s. 240; Roty IV nr 943). Żona Machna skądinąd nie znana.
2Pobyt w Gródku Jagiellońskim potwierdzony itinerarium królewskim.
3Przedwój syn Dziersława z Grądów (w Sieradzkiem), kanonik gnieźn. 1412, kantor kujawski 1413, kustosz gnieźn. 1427, kanonik pozn. 1429, prepozyt gnieźn. 1429 (1435), wikariusz generalny i oficjał pozn. 1431 - 1433, wikariusz generalny gnieźn. 1442 - 1443, wikariusz kapitulny gnieźn. 1448 - 1449, zm. 1455 (PSB XXVIII s. 717 - 718).


Dokument Nr 1132
Kalisz, 17 czerwca 1427
Rajcy miasta Kalisza zobowiązują się do przestrzegania ugody z Szymonem synem Macieja ze Stawu proboszczem w Chełmcach w sprawie cła w Ołoboku i publikują tekst ugody wraz z jej zatwierdzeniem przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Jastrzębca.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3461. Pergamin 494 × 403 + 60 mm. Dwie dziury w tekście, pismo miejscami wyblakłe. Nacięcia po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVI - XVIII w.).
Wyd.: KGV, 1869, 44, s. 725 - 727.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 45.

aIn nomine Domini amen. Ad rei memoriam sempiternam. Nos consules civitatis Calissiensis Nicolaus Cranch prothoconsul1, Martinus Hedloff2, Nicolaus Radost3, Johannes Keseling4, Nicolaus Weys sellator5 et | Clemens textor6 nostro ac tocius comunitatis eiusdem civitatis Calissiensis nominibus, tenore presencium, quibus expedit universis et singulis, tam presentibus, quam futuris profitemur concordiam inter honorabilem virum, | dominum Symonem Mathie de Staw, rectorem parrochialis ecclesie in Chelmcze Gneznensis dyocesis, protunc officialem Kamenensem7 ex una et nos ab altera partibus, de (etb) super theoloneo Olobocensi8, ad ipsam ecclesiam | in Chelmcze ab antiquo pertinente et spectante, iuxta formam, modum et tenorem, prout in litteris approbacionis, ratificacionis et confirmacionis huiusmodi concordie reverendissimi in Christoc patris et domini nostri, domini Alberti sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et primatis ac sui capituli ipsorum sigillis subappensis tenoris infrascripti sigillatis plenius descripta continentur, de consensu et voluntate tocius comunitatis eiusdem civitatis Calissiensis nos fecisse, promittentes et nos ac huiusmodi comunitatem submittentes omnia et singula, que in dictis litteris ipsius domini nostri archiepiscopi et dicti sui capituli sunt descripta, in omnibus et singulis punctis etd clausulis rata et grata atque firma tenere ac inviolabiliter temporibus perpetuis observare ipsosque census duodecim marcarum preffato domino Symoni et suis successoribus plebanis in Chelmcze pro tempore existentibus, aut illis, quibus de iure solvi debebuntur, iuxta continenciam litterarum dictorum dominorum archiepiscopi et sui capituli solvere plenarie et in toto. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras scribi et nostri sigilli maioris appensione fecimus communiri. Datum in pretorio Calissiensi feria tercia ante festum Corporis Christi anno incarnacionis ipsius millesimo quadringentesimo vicesimo septimo. Tenor vero litterarum predictarum approbacionis, confirmacionis et ratificacionis, de quibus superius sit mencio, predicti domini nostri archiepiscopi et sui capituli de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Jastrzębca z daty: Gniezno, 2 maja 1427 - zob. wyżej, nr 1129, zawierający ugodę z 26 czerwca 1426 - zob. wyżej, nr 1096].
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
bbrak Or.
cpełnym słowem Christo Or.
dsłowo powtórzone Or.
1Mikołaj Kranch, Marcin Heydloff i Mikołaj Radost, zob. wyżej, nr 1096/1, 2, 5.
2Mikołaj Kranch, Marcin Heydloff i Mikołaj Radost, zob. wyżej, nr 1096/1, 2, 5.
3Mikołaj Kranch, Marcin Heydloff i Mikołaj Radost, zob. wyżej, nr 1096/1, 2, 5.
4Jan Keseling, Kocielnik (zw. Wydżga?), golarz, rasor, ławnik kal. 1423/24, 1424/25, 1429/30, 1433/34, 1434/35, 1449/50, rajca 1426/27 - 1428/29, 1443/44, 1444/45, 1448/49, 1450/51, burmistrz 1437/38 (GKal. s. 35 - 36).
5Mikołaj Weis siodlarz, sellator, rajca kal. 1426/27, 1427/28, 1433/34, ławnik 1428/29, 1429/30, 1434/35, 1443/44 (ib., s. 37).
6Klemens tkacz wyst. jako rajca kal. tylko w kadencji 1426/27 (tutaj i niżej, nr 1133/7), ponadto w 1435 r. jako starszy cechu (KDW V nr 560).
7O Szymonie ze Stawu i cle w Ołoboku zob. wyżej, nr 1096/7, 8.
8O Szymonie ze Stawu i cle w Ołoboku zob. wyżej, nr 1096/7, 8.


Dokument Nr 1133
Opatówek, 19 lipca 1427
Arcybiskup gnieźnieński instytuuje Świętosława syna Jaśka z Parzynowa na rektora kościoła we wsi Dobrzec.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3462. Pergamin 273 - 265 × 152 + 39 mm. Dziura na złożeniu. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVII w.).
Wyd.: KGV 1869, 44, s. 727.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 46.

Albertus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas honorabili et discreto ebdomadario | ecclesie Sancti Nicolai in Kalis et aliis, qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. Quia vacante ecclesia | parrochiali in Dobrcza villa civitatis Kalisiensis per mortem Nicolai Bril ultimi rectoris1, discussa pri|mitus et decisa per nos materia questionis super iure presentandi rectorem pro tempore eiusdem ecclesie inter serenissimum principem et dominum nostrum, dominum Wladislaum regem Polonie ex una et preconsulem ac consules dicte civitatis Kalisiensis ex altera partibus et iudicialiter cognito et invento, quod huiusmodi ius presentandi ad prefatos preconsulem et consules pro tempore pertineat, honorabilem Swanthoslaum Jaschconis de Parznowo2 nobis per Nicolaum Kranch preconsulem3, Martinum Widzga4, Nicolaum Radost5, Janussium rasorem6, Clementem textorem7 et Nicolaum sellatorem8 consules dicte civitatis Kalisiensis ad prefatam ecclesiam in Dobrcza presentatum, servatis servandis per manus nostre suo capiti imposicionem instituimus et investimus in rectorem, curam animarum, administracionem spiritualium et regimen temporalium sibi committentes in eadem. Quocirca vobis in virtute sancte obediencie et sub excommunicacionis pena (mandamusa), quatenus descendentes cum prefato Swanthoslao ad dictam ecclesiam in Dobrcza, ipsum in et ad realem et corporalem possessionem eiusdem inducatis et imponatis cum effectu, facientibus sibi de omnibus fructibus, redditibus, decimis, censibus, proventibus et obvencionibus universis eiusdem [....b] integraliter et ex toto responderi quodque parrochiam ipsius ecclesie sibi tamquam ipsorum vero et [legittb]imo pastori in omnibus licitis et honestis obediant et intendant. Actum et datum in Oppatt[howb]9 die decima nona mensis Julii anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo, nostro sigillo presentibus subappenso.
abrak Or.
bdziura Or.
1Dobrzec Wielki i Mały, wieś miejska na zach. od Kalisza. Pleban Mikołaj Bryl może ident. z plebanem Mikołajem wyst. 1419 (Łaski, Liber beneficiorum II s. 42).
2Parznowo, dziś Parzynów, wieś par. w Ostrzeszowskiem, na pd. od Ostrzeszowa (Rosin, Słownik, s. 134). Świętosław syn Jaszka skądinąd nie znany, por. z Jaszkiem Szkudłą z Parznowa 1419 - 1424 i z dziedziczącym w Parznowie w 1437 r. Świętosławem (ib.).
3Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
4Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
5Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
6Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
7Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
8Burmistrz i rajcy kal. kadencji 1426/27, zob. dok. poprzedni.
9Opatówek, miasto arcybiskupa gnieźn. w powiecie kal.


Dokument Nr 1134
Wiślica, 17 sierpnia 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 169v - 170. Wpis w 1427 r. (?).

Wladislaus Dei gracia rex Polloniea.
Strennuis et nobilibus virisb, dominisb fidelibusque nostris dilectis pallatinis, capitaneis, castellanis, iudici, subiudici ceterisque officialibus tam maioribus, videlicet colloquiis, quam particularibus in Regno nostro Polonie ubilibet presidentibus, graciam regiam et omne bonum. Quia reverendissimum in Christo patrem, dominum Albertum sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopum et primatem pro tractandis et disponendis Regni nostri negociis nobiscum assumimus ad convencionem cum serenissimo principe domino Allexandro alias Vitoldo, fratre nostro carissimo, magno duce Lythwanie etc. supra flumen Bug in Hrodlo Russye in festo sancti Michaelis [29 IX] et diebus sequentibus1 celebrand(am) Christo duce. Igitur vobis [k. 170] et vestrum singulis supradictis nostris s(t)rictis damus firmiter in mandatis, quatenus omnes et singulas causas, quas ipse dominus archiepiscopus et sui homines ac burgrabii et procuratores coram vobis habent tam in colloquiis seu generalibus, quam in particularibus terminis, iudicare nullatenus debeatis, sed ipsas, cum quibuscumque personis habet vel habituric est, suspendatis ad alia colloquia, particulares vero terminos ipsius domini archiepiscopi et suorum hominum differatis et prorogatis post primum ingressum ipsius domini archiepiscopi Gnezne ad primos hincinde particulares terminos. Efficiantesa taliter, quod nullum ipse dominus archiepiscopus et sui homines in ipsius domini archiepiscopi absencia in causis eisdem senciat preiudicium vel gravamen. Datum Wislicie die dominico infra octavas Assumpcionis Sancte Marie anno Domini millesimo CCCC° XXVII°2.
Relacio wenerabilis Sta(nislai) Czolek R(egni) P(olonie) vicecancellarii3.
atak Kop.
bprzekreślone? Kop.
cnastępuje skreślone sunt; pisarz nie poprawił na habiturus Kop.
1Długosz, Opera omnia XIII s. 347 - 348, kładzie datę zjazdu w Horodle na 14 września; datę późniejszą zdaje się potwierdzać dok. królewski datowany w Horodle 30 września (ZDM VII nr 2016), na którym świadkuje również arcybiskup gnieźn. Wojciech Jastrzębiec, podobnie dok. Witolda z tegoż dnia (Vitoldiana, Warszawa 1986, nr 110).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1135
Kościan, 6 września 1427
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Stefan z Rydzyny zapisał czynsz Pawłowi Długiemu z Osiecznej.
Kop.: Poznań, AAP, Acta episcopalia 24, k, 102v - 103. Wpis 16 grudnia 1616 w tran­ sumpcie biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka z daty: Poznań, 24 października 1432 zob. niżej, nr 1300.
Reg.: KDW V, nr 326, pod mylną datą: 7 września 1420 (wg Kop.).

Nos Thomas de Pakosc castellanus Posnaniensis, capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quod ad nostram et aliorum eiusdem terrae nobilium veniens praesentiam strenuus dominus Stephanus de Rydzyn2, non compulsus, non coactus nec sinistro modo seductus, quinimo sanus mente et corpore existens, usus suorum amicorum consilio et matura deliberatione praehabita, decem et septem marcas grossorum Pragensium, numeri et ponderis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet [k. 103] marcam computando, in et super totali villa sive haereditate Damec in districtu Costinensi sita3, pro ducentis marcis et quatuor marcis grossorum latorum, numeri etiam consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, titulo et foro reemptionis alias na widerkauff secundum terrae consuetudinem provido Paulo Longo et Catherinae uxori suae legitimae de Osieczna4, quemquidem censum septem decem marcarum latorum grossorum praedictus Paulus cum Catherina sua consorte in festo sancti Martini [11 XI] singulis annis levabit et recipiet in praedicta villa Damec et scultetus dictae villae septem decem marcas cummulare et exigere debebit, et ad domum Pauli portare tenetur ad manus eiusdem porrigendo in summa totali. Tali conditione, quodsi contigerit praedictum Paulum de hac luce decedere prius quam Caterinam, extunc dicta Caterina octo marcas cum media, medietatem istorum censuum levabit singulis annis ad tempora vitae suae, post mortem vero Caterinae totalis census, videlicet decem septem marcae, super altare, ubicunque demandaverit in vita sua. Si autem praedicta villa Damec per aliquod accidens annihilaretur, puta per ignis voraginem incendii vel per seditionem guerrarum, tunc semper idem dominus Stephanus debet totaliter ex aliunde septem decem marcas census annui singulis solvere tenebitur Paulo et Caterinae et censum praedictum dictus dominus Stephanus sub poenis nostris capitanealibus et sub pignoratione in dicta villa solvere debet, quae tamdiu impignorari poterit, quousque census totalis decem septem marcarum fuerit exolutus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Costen sabbato proximo ante festum Nativitatis Mariae anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo scriptuma, praesentibus his: Hectore de Orchowo5, Bartossio de Gostyn6, Nicolao de Czacz7, Nicolao de Kempa8, Paulo (deb) Jeszora9, Janussio de Szulewo10 et aliis fidedignis testibus ad praemissa.
atak Kop. zamiast septimo
bbrak Kop.
1Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
2Stefan z Rydzyny, zob. wyżej, nr 1118/3.
3Dąbcze par. Rydzyna, na pn. od Rydzyny (SHGPoz. I s. 331).
4Osieczna, miasto na pn.-wsch. od Leszna. Mieszczanin Paweł Długi, Lang, Długi Pasek, wyst. od 1420, burmistrz 1420, potem 1430 i 1432 r. (wraz z żoną Katarzyną) już mieszczanin kościański (KDW VIII nr 903/1; Now. I s. 261 - 262, II s. 430, niżej, nr 1228/3, 1300/2).
5Orchowo, wieś par. na pn. wsch. od Powidza (Koz: 1 s. 203, 5 s. 101 - 102). Hektor syn Jana Koszyszko (Kosisko?) chorążego dobrzyńskiego wyst. 1416, 1419 i tutaj (KDW VIII nr 785/1, 857/13).
6Bartosz Wezenborg z Gostynia, zob. wyżej, nr 1084/4.
7Czacz, wieś par. na pn.-wsch. od Śmigla (SHGPoz. I s. 272). Mikołaj syn Henryka z Zimnejwody wyst. 1407 - 1452 (ib., s. 273).
8Kępa Wielka i Mała, wieś par. na pn.-zach. od Książa Wlkp. (Koz. 2 s. 291; Now. II s. 69). Mikołaj wyst. także w tymże roku: Roty III nr 1279.
9Jeziora (Jeziory) Wielkie i Małe par. Zaniemyśl, na pn.-zach. od Zaniemyśla (Koz. 2 s. 261). Paweł (syn Piotra) z Małych Jezior (Jeziorek) wyst. także 1428 i 1435 (SHGWlkp.).
10Sulewo (dziś Sulejewo) par. Goniębice, na pn.-zach. od Osiecznej (Koz. 3 s. 275). Janusz wyst. 1412 - 1429 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1136
Poznań, 12 września 1427
Oficjał poznański zaświadcza, że mieszczanin pyzdrski Hanek Herbrartowic zobo­ wiązał się składać ze swojej jatki mięsnej w Pyzdrach cztery kamienie łoju rocznie Mikołajowi prepozytowi szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 2292. Pergamin 283 × 170+42 mm, W tekście dziura. Na pasku pergaminowym pieczęć wystawcy w czarnym wosku, w mandorlę, poobłamywana, nieczytelna. Na odwrocie informacje o treści (XVI - XVIII w.).

aIn nomine Domini amen. Nos Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis generalis1 significamus | tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, quod coram nobis personaliter | constitutus providus Hanek Herbrarthowicz opidanus in Pisdri2 sponte et libere confessus | est ac publice recognovit se teneri racione maccelli carnium, ibidem in Pisdri in sinistra manu intrand[ob] ab ecclesia inter maccella Lorkonis3 et Caschubiney4 siti, quatuor lapides sepi honorab[ilib] viro, domino Nicolao preposito Sancti Spiritus ante Pisdri5 et suis successoribus prepositis, ibidem [pro tb]empore existentibus, singulis annis ad quodlibet festum sancti Martini Confessoris [11 XI] perp[etub]is temporibus solvendos sub censuris ecclesiasticis atque penis, quibus se et suos successor[esb] ac dicti maccelli possessores pro tempore existentes sponte submisit, in ipsum et suos successores ac dicti maccelli possessores, pro tempore existentes, ferendis et promulgandis tociens, quociens ipsum et ipsos negligere contigerit solucionem sepi antescripti. Si autem dictum maccellum in parte vel in toto destructum, corruptum, anichilatum vel, quod absit, igne consumptum fuerit, illud prefatus Hanek aut eius successores sumptibus et expensis propriis tenebitur et tenebuntur reformare aut de novo construere seu edificare. In cuius rei testimonium sigillum nostri officiolatus presentibus est appensum. Actum et datum Poznanie in domo habitacionis nostre die XII mensis Septembris anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo septimo, presentibus providis viris Nicolao Praschski6 et Laurencio Lorek magistris carnificum3 et opidanis ibidem in Pysdri, testibus ad premissa.
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
bdziura Or.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Hanek Herbrartowic skądinąd nie znany.
3Lorek czyli Wawrzyniec, rzeźnik, zapewne ident. z wyst. w tymże dok. starszym cechu rzeźników, potwierdzonym na tym stanowisku już 1424 (KDW VIII nr 989/8).
4Kaszubina nie żył już 23 lutego 1435 (KDW X).
5Prepozyt Mikołaj, zob. wyżej, nr 1125/1.
6Mikołaj Praski jako starszy cechu rzeźników pyzdrskich wyst. także 1424 (KDW VIII nr 989/7).


Dokument Nr 1137
Gniezno, 19 września 1427
Oficjał gnieźnieński rozsądza spór o obsadę plebanii w Kozarzewie.
Kop.: Kraków, Bibl. Jag., rkps 143, k. 192v - 193v (XV w.). Tytuł: Minuta instrumenti sentencie iuris patronatus Cozarzewo.

In nomine Domini amen. Nos Benedictus de Modla canonicus et officialis Gneznensis1 per hoc publicum instrumentum cunctis, quibus expedit, pateat evidenter, quod cum coram nobis inter nobiles et discretos viros, dominos Jacussium et Abraham in Cosarzewo2 ac Michaelem de Malochowo presbiterum Gneznensis diocesis3 per ipsos Jacussium et Abraham ad ecclesiam in Cosarzewo, vacantem post mortem et obitum Andree ipsius ultimi et inmediati rectoris4 in partibus defuncti, presentatum ex una et Lucam, Olbrachth de Cosarzewo heredes5 necnon Johannem Malek presbiterum predicte diocesis6 per ipsos ex altera partibus ad dictam ecclesiam in Cosarzewo similiter presentatum, pro et (supera) iure patronatus et presentandi rectorem pro tempore eiusdem ecclesie in Cosarzewo et eius occasione exorta fuisset materia questionis instantibusque et pettentibus prefatis dominis Jacussio et Abraham ac Michaele de Malachowo per eos presentato predictos Lucam, Olbrachth de Cosarzewo necnon Johannem Malek ipsorum presentatum nostris citacionum literis ad nostri presenciam legittime fecimus evocari ad certum et terminum peremptorium compettentem. Quoquidem termino adveniente circumspectus magister Peregrinus de Pampicze procurator causarum consistorii Gneznensis7 nomineque procuratorio predictorum Jacussii et Abrahee ac Michaelis ipsorum presentati, prout de sue procuracionis mandato nobis constabat atque constat legittimis documentis, nobis ad iura reddenda pro tribunali sedentibus, comparens in producta citacione litera nostra debite executa libellum convencionalem nomine partis sue produxit huiusmodi sub tenore:
Coram vobis venerabili [...b]
Quoquidem libello sic producto magister Albertus Ro(ma)nus procurator8 et nomine procuratorio predictorum dominorum Luce et Olbrachth ac Nicolai Malek ipsorum presentati, prout eciam de sue procuracionis mandato nobis plenam fecit fidem, copiam eiusdem conve(nciona)lis libelli decerni et terminum ad dicendum contra alias ad dandum sentenciam et partis sue convencionalem libellum assignari postulavit, quem sibi prefiximus, copia primitus decreta. Quo termino veniente prefatus magister Albertus Ro(ma)nus libellum reconvencionalem produxit atque dedit tenorem, qui sequitur, continencie:
Coram vobis venerabili [...b]
Oblatis autem huiusmodi libellis memorati parcium predictarum procuratores in continenti sibi ad respondendum et deliberandum super libellis parcium adversarum litemque super eisdem contestandum ac de veritate dicenda, iuramento per eos patrandum, terminum per nos statui et prefigi cum instancia peciierunt, quem nos eisdem procuratoribus pettentibus statuimus et prefiximus iuxta petita ad diem congruum et compettentem. Huiusmodi vero termino adveniente et nobis [k. 193] pro tribunali sedentibus procuratores suprascripti quilibet eorum sue partis nominibus coram nobis comparentes et termino prefixo satisfacientes, lite super libellis parcium sibi adversarum verbo negative mutuo invicem contestata de veritate dicenda et de calumpnia vitanda in causa huiusmodi omnibusque aliis cleris et capitulis sub iuramento calumpnie contentis, tactis Sacram Scripturam corporalia in manibus nostris prestiterunt iuramenta, deinde aliis terminis compettentibus iuxta eorumdem procuratorum parcium prefatarum petita prefixis successive et gradatim, predicti procuratores coram nobis comparentes, oblatis quilibet pro parte sua nonnullis posicionibus et articulis, et contra eos inquisitum articuli quidque opponere volebant adversum invicem opposito inqu(isi)tum, vero posiciones erant per verbum "non credit" responso. Testibusque, literis, privilegiis, scripturis, munimentis et probacionibus aliis super negatis hincinde articulis ad probandum admissis, nonnullis itaque testibus coram nobis inductis, riteque receptis et examinatis eorumque dictis et attestacionibus solempniter publicatis excepcionibusque, quibus procuratores memorati parcium prescriptarum contra dicta testium et iura privilegia huiusmodi hincinde uti volebant, subsecutis, predicti Peregrinus de Pampicze et Albertus Ro(ma)nus procuratores in certo alio termino renunciantes ultimantibus dilacionibus et probacionibus in causa concluserunt, cum quibus et nos conclusimus, et in causa predicta pro concluso huiusmodi, visis igitur per nos et diligenter inspectis omnibus et singulis actis acticatis et productis, et aliis iuribus et munimentis coram nobis productis, et aliis merito videndis ipsisque rite recensitis et equa lance iusticie discussis matura inter nos deliberacione prehabita de iurisperitorum consilio ad nostram diffinitivam sentenciam processimus ipsamque presentibus procuratoribus et eam feri pettentibus in scriptis tulimus et pronunciavimus ac ferimus et pronunciamus huiusmodi sub tenore: Christi nomine invocato [...b] Tandem in certo termino prefatus magister Peregrinus procurator, nomine quo supra, coram nobis in iudicio comparuit citatoque predicto Alberto Ro(ma)no procuratore ex adverso peciit expensas in causa huiusmodi factas per nos taxare, quas ibidem in scriptis declaravit. Et nos condigna moderacione previa, qua cum Deo potuimus, ad duas sexagenas monete currentis presente Alberto Ro(ma)no taxavimus et taxamus per presentes. Lecta, lata et in scriptis pronunciata est hec nostra sentencia diffinitiva per nos Benedictum canonicum et officialem prenominatum Gnezne in domo habitacionis nostre, die Veneris decima nona mensis Septembris et expense taxate die Mercurii quinta mensis Novembris sub anno a nativitate Domini millesimo CCCC° XX septimo, indicione quinta, pontificatu sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti [k. 193v] anno decimo, hora terciarum et consistorii nostri, presentibus honorabilibus et discretis viris, dominis Andrea de Birzwenna9 et Henrico in Bronischewo ecclesiarum parrochialium rectoribus10, Martino de Pobyedz(is)ka11, Mathia Zorzewo12 et Thoma de Zirzniky procuratoribus causarum13 necnon Nicolao Janussii de Gnezna notario publico14, notario nostro, testibus ad premissa. In quorum omnium fidem et testimonium omnium premissorum presentes nostras literas sive hoc presens publicum instrumentum sentenciam diffinitivam in se continentes seu continens, per Jacobum notarium nostrum infrascriptum et causarum (corama) nobis scribam, subscribi et publicari nostrique officialatus appensione sigilli iussimus comuniri.
Et ego Jacobus Mathie de Lanc(icia15) [...b]
abrak Kop.
bdalszego ciągu brak Kop.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
2Kozarzew, wieś par. na pd.-zach. od Kleczewa (Koz. 4 s. 403). Z licznych właścicieli Kozarzewa, Abraham wyst. od 1425 (Roty V nr Konin 446), Jakusz skądinąd nie znany.
3Małachowo, par. Witkowo, drobnoszlachecka wieś niedaleko od Kozarzewa. Ksiądz Michał nie zidentyfikowany.
4Pleban kozarzewski Andrzej skądinąd nie znany.
5Łukasz i Olbracht z Kozarzewa skądinąd nie znani.
6Ksiądz Jan Małek nie zidentyfikowany.
7Pępice, dziś Działyń, wieś pomiędzy Gnieznem a Kłeckiem (Koz. 1 s. 217, 5 s. 142). Peregryn, Pielgrzym, syn Klemensa, prokurator w konsystorzu gnieźn., notariusz publiczny, wyst. 1402 - 1450 (KDW VII - XI; Acta capitulorum II, passim; AAG, ACons. G II/1 k. 13).
8Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 1093/5.
9Bierzwienna, wieś par. w ziemi łęcz., na pn.-zach. od Kłodawy (Koz. 6 s. 18). Pleban Andrzej nie zidentyfikowany.
10Broniszewo, zapewne B., wieś par. na Kujawach, koło Nieszawy. Pleban Henryk nie zidentyfikowany.
11Marcin syn Świętosława z Pobiedzisk (miasto w powiecie gnieźn.), notariusz publiczny w Gnieźnie przed 1421 (AAG, ACons. G II/1 k. 10v), pisarz konsystorza gnieźn. i prokurator tamże 1424, 1430 (KDW VIII nr 1010/5; Acta capitulorum II nr 186), zapewne ident. ze studentem UJ 1414.
12Maciej z Zorzewa, zob. wyżej, nr 1093/6.
13Tomasz syn Pawła z Żernik (miasto w powiecie kcyńskim), notariusz publiczny w Gnieźnie 1424 (AAG, ACons. G II/1 k. 21), prokurator w konsystorzu gnieźn. 1427 (tutaj) i 1433 (niżej, nr 1316/9) i jeszcze 20 lutego 1450 (KDW XI).
14Mikołaj syn Janusza z Gniezna i Jakub syn Macieja z Łęczycy, zob. wyżej, nr 1093/7, 3.
15Mikołaj syn Janusza z Gniezna i Jakub syn Macieja z Łęczycy, zob. wyżej, nr 1093/7, 3.


Dokument Nr 1138
Gniezno, 30 września 1427
Świętosław Kępa zobowiązuje się wydzielić część swych dóbr synowi Janowi.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 66. Pergamin 242 - 232 × 133 - 141 mm, zakładka obcięta. Dziurki w tekście, plamy wilgoci i rdzy, pismo częściowo zalane, nieczytelne. Dwa nacięcia po paskach do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 11, 33, informacje o treści (XVII w.).
Uw.: Data dok. jest datą zeznania złożonego na sądzie wiecowym w Gnieźnie; dok. wystawiony został później, podczas urzędowania wystawców na urzędzie sędziowskim i podsędkowskim tj. w l. 1432 - 1440 (zob. przypisy 1 - 2).

Nos Troyanus de Lekna iudex1 et Bogussius de Budzislaw subiudex Kalisienses generales2 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, | quod de anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo in terminis generalibus feria tercia proxima post festum | sancti Michaelis Archangeli Gnezne celebratis, in quibus nobiles domini Thomko de Pacosth castellanus Poznaniensis | et capitaneus Maioris Polonie generalis3, Andreas de Domaborz Calisiensis4, Mathias de Labyschin Brzesthensis pallatini5, Martinus de Slawsko Kalisiensis6, Przedpelk de Copidlowo Landensis7, Johannes de Lichyn Srzemensis8, Jacussius de Rinarzewo Rogosznensis castellani9, Dobrogostius de Schamotuli succamerariia 10, Petrus de Zyrniky vexilifer Kalisienses11, Grzimala de Roszczinno pincerna Kalisiensis12, Materna de Pacosth subpincerna Wladislauiensis13, Petrus de Bnyn14, Jactor de Spytal15, Schamborius de Malachowo venator Kalisiensis16, Johannes Skyerka de Sarbinowo heredes17, Johannes de Krzekothowo burgrabius Gneznensis18, Albertus de Nyemczino pallatini19, Vincencius de Falicowicze iudicis20, Thomko de Wilczina subiudicis21, Albertus de Modlischewo succamerarii22, Johannes Schobyeyucha vexiliferi vicesgerentes23, ceterique domini et officiales iudicio in regali presidebant iudicantes, ibi veniens nobilis Swyanthoslaus Campa24 ut debitor et fideiussor et Paulus de Goczalcowo25 tantum ut fideiussor reco[gnb]overunt in facie iudicii nobili Nicolao Brlok de Budzeyewo26 fideiussoriam caucionem in hunc modum, quod prefa[tub]s Swyanthoslaus Campa infra hinc et octo septimanas nobili Johanni filio suo, genero eiusdem Nicolai27 [tercib]am partem omnium bonorum hereditariorum, tam mobilium, quam immobilium, obligacionum et pecuniarum, v[idelicetc] quod talia bona idem Campa habuit emensurare et dividere debet sub penis magnis. Et dum idem Swyanthoslaus adimpleverit divisionem tunc statim in octo septimanis, idem Johannes debet uxori sue Katherine legittime27 resignare in eisdem bonis triginta marcas latorum grossorum dotis alias poszagu coram domino capitaneo, si interea fuerit, et pro dotalicione alias vyana tantum, quantum dominus capitaneus cum aliis dominis circa resignacionem invenerit [c-d
. . . . . . . . .
] sub penis magnis. Et adiudicatum solverunt. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt [c-d
appensa. Actum et
] datum in die et loco, quibus supra.
atak Or. zamiast succamerarius
bdziurka Or.
c,c-dtekst poplamiony i wytarty Or.
1Łekno, na pn.-wsch. od Wągrowca. Trojan wyst. od 1416 (AKH III s. 259) sędzią kal. był od 1432 do 1454 (Spisy wlkp.).
2Budzisław Kościelny na pn.-zach. od Kleczewa (Koz. 4 s. 84). Bogusław, Bogusz, także z Kruchowa (na pn. od Trzemeszna), wyst. od 1414 (KDW VII nr 741/5), podsędek kal. 1431 - 1440, zm. 1440/42 (Spisy wlkp.).
3Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
4Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna, Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
5Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna, Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
6Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna, Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
7Przedpełk z Kopydłowa, zob. wyżej, nr 1104/6.
8Jan z Lichenia, zob. wyżej, nr 1103/11.
9Rynarzewo koło Szubina. Jakub, Jakusz, wyst. ok. 1414 (KDW VII nr 740/6), podkoni kal. 1420, kasztelan rogoziński 1427 - 1433 (Spisy wlkp.).
10Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 1103/12.
11Żerniki, miasto na pn.-wsch. od Janowca Wlkp. Piotr jako chorąży kal. wyst. od 1411, potem kasztelan kal. 1428 - 1445, zm. 1445 (PSB XXVI s. 440).
12Rościnno par. Lechlin, na pn.-zach. od Skoków (Koz. 3 s. 141). Grzymała jako cześnik (?) kal. wyst. 1423 - 1435.
13Materna (Marcin) z Pakości h. Laska, podczaszy inowrocławski 1418 - 1446, zm. po 1445 (SHGWlkp.).
14Bnin koło Kórnika. Piotr wyst. od 1407, potem kasztelan gnieźn. 1428, zm. 1448 (PSB XXVI s. 385 - 386).
15Szpetal (Szpital), Szpetal Górny na Kujawach, niegdyś siedziba opactwa cystersów z Byszewa, potem własność Leszczyców (Koz. 7 s. 173; KDW III nr 1372), z nich zapewne i nasz Jaktor (Hektor). Por. z Jaktorem z Naczachowa (par. Izbica Kujawska) wyst.1419 - 1423 (Teki Pawińskiego VII, 1905, nr 1228, 2681).
16Sambor z Małachowa, zob. wyżej, nr 1085/8.
17Sarbinowo par. Kołdrąb, na zach. od Żnina (Koz. 5 s. 277 - 278). Jan Skierka, potem miecznik kal. 1433 - 1450, zm. 1450/51 (Spisy wlkp.).
18Krzekotowo par. Słaboszewo, na pd.-zach. od Pakości (Koz. 1 s. 132 - 133, 4 s. 423, 7 s. 349). Jan wyst. jako burgrabia gnieźn. 1426 - 1427 (GUrz. nr C 5; KDW V nr 459, 461).
19Niemczyn par. Łekno?, na wsch. od Wągrowca (Koz. 1 s. 191, 5 s. 69). Wojciech wyst. jako wicewojewoda gnieźn. 1427 - 1434 (GUrz. nr C 34).
20Chwałkowice par. Staw, na pn.-zach. od Słupcy (Koz. 1 s. 43, 4 s. 207). Wincenty wyst. od 1398 (Roty II nr 62), częsty wicesędzia (m.in. w Gnieźnie 1420 - 1428) i wicechorąży w Gnieźnie, Nakle, Pyzdrach i Koninie 1420 - 1443 (GUrz. nr C 55, 59, 414, 515, 697).
21Wilczyn, wieś par. na pn. od Kleczewa (Koz. 5 s. 467 - 468). Tomasz, Tomek, wyst. od 1416, wicesędzia w Pyzdrach 1417 - 1418 i w Gnieźnie 1418, wicepodsędek w Gnieźnie i Koninie 1427 - 1429, potem podsędek kal. 1443 - 1453 (GUrz. s. 187).
22Modliszewo par. Modliszewko, na pn. od Gniezna (Koz. 1 s. 181, 5 s. 42). Wojciech wicepodkomorzy w Gnieźnie wyst. 1427 - 1434 (GUrz. nr C 87).
23Jan Sobiejucha z Modliszewa, zob. wyżej, nr 1086/5.
24Świętosław Kępa nie zidentyfikowany.
25Goczałkowo par. Niechanowo (par. Kędzierzyn?), na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 76 - 77, 4 s. 236). Paweł wyst. 1418 - 1445 (SHGWlkp.), był 1423 wicepodkomorzym, a 1426 - 1427 niekiedy wicewojewodą w Gnieźnie (GUrz. nr C 84, 33).
26Budziejewo par. Popowo Kościelne na pn.-wsch. od Skoków (Koz. 4 s. 84). Mikołaj Brlok wyst. 1404 - 1435 (SHGWlkp.).
27Małżeństwo Jana syna Świętosława Kępy i Katarzyny córki Mikołaja Brloka skądinąd nie znane.


Dokument Nr 1139
Brześć Litewski, 7 października 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje odłożyć sprawę sądową Dominika z Jeżewa do czasu swego przybycia do Poznania.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 9, k. 146. Wpis 14 stycznia 1428.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie.
Capitaneo, iudici, subiudici, camerariis et aliis officialibus iudiciis nostris in Poznania requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri! Mandamus vobis, quatenus nobilem Dominicum de Jezewo1 ad instanciam Jochne olim Abrahe Judei de Poznania2 pro usura et pecunia capitali, quam tenetur eedem Jochne, usque ad felicem nostrum adventum in Poznaniam iudicare nullatenus presumatis. Secus non facturi. Datum in Brest feria tercia proxima post festum sancti Francisci anno Domini M° quadringentesimo vicesimo septimo3.
R(elacio) strennui Lapka cubicularii4.
1Jeżewo, wieś par. na pn.-zach. od Borku Wlkp., pomiędzy Gostyniem a Jarocinem (Koz. 2 s. 261 - 262). Dominik wyst. 1423 - 1450, nie żył już 1453 (SHGWlkp.).
2Nie zidentyfikowani.
3Pobyt króla w Brześciu Litewskim zgodny z jego itinerarium.
4Najpewniej Zbigniew Łapka z Łapanowa (w ziemi krak.), h. Drużyna, syn Niemierzy a bratanek biskupa laodycejskiego Zbigniewa z Łapanowa, pokojowiec (cubicularius) króla już 1414, komornik ziemski krak. 1423 - 1428 (AKH III s. 79; informacje Sławomira Jakubczaka).


Dokument Nr 1140
Kalisz, 8 października 1427
Mikołaj syn Gotarda sołtys we wsi Dobrzec i mieszczanin kaliski sprzedaje młyn pod Dobrcem Maciejowi z Królikowa.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3463. Pergamin 360 × 240+37 mm. Dziurki w tekście. Dziurki po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVI - XVII w.).
Wyd.: KGV 1869, 41, s. 679 - 680.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 47; Fot. tamże, ryc. 6.

(aI)n nomine Domini amen. Ne rerum gestarum memoria deperire videatur, opportunum est, ut omnes contractus inter vendentes et emen|tes apicibus litterarum testimonioque fidedignorum perhenniter roborentur. Proinde nos Nicolaus Gothardi scoltetus in Dobrcza1 | necnon civis Calisiensis2 ad noticiam tam presencium, quam futurorum deducimus per presentes, quomodo cupientes fructus nostros ampliare et ad uber|tatem adducere meliorem, de nostra mera spontaneaque voluntate, usi amicorum salubri consilio, vigore presencium vendicionis titulo perpetuo ac irrevocabili vendidimus honesto Mathie de Crolykowo3 molendinum nostrum alcius corzecznyk nuncupatum, iacens in confinio ac propinquitate prope villam Dobrcza, pro viginti marcis currentis monete Regni Polonie, numeri eiusdem Regni soliti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando sueque posteritati legittime, cum omni iure, proprietate, dominio, prout soli tenuimus et possedimus, nichil iuris, dominii proprietatisque nobis ac successoribus nostris in eodem molendino reservando. De quoquidem molendino prefatus Mathias et sui successores nobis nostrisque successoribus legittimis singulis septimanis per circulos anni continue se sequentibus, quinque quartalia farine siliginaris alias rzane sit astrictus necnon cum duabus mensuris farine triticee super quatuor festivitatum solempnitates, videlicet super festum Nativitatis Domini [25 XII] mediam mensuram cum duobus caponibus valentibus, super festum Pasche mediam mensuram, super festum Pentecostes mediam mensuram et super festum Assumpcionis Marie Virginis [15 VIII] totidem, videlicet mediam mensuram perpetuis temporibus sit astrictus, hoc annexo, quod frumenta nobis nostrisque successoribus pro curia et mensa nostris idem Mathias cum suis sequacibus molere debet in eodem molendino absque omneb mensurarum recepcione. Si vero piscina dicti molendini per diluvium aque rumpi seu destrui contigerit, extunc nos nostrique successores ipsi Mathie vel suis sequacibus virgultum cum fimo et straminibus pro reparacione aggeris dicte piscine adducere debemus et tenemur. Dum vero prefatum molendinum per gwerras aut per aliquas hostium invasiones combustione ignis foret violatum et destructum, extunc predictus Mathias suique posteri robora pro construccione eiusdem molendini excidere debet propriis sumptibus et expensis. Nos vero cum nostris successoribus eadem robora super aream dicti molendini adducere tenemur nostris sumptibus et expensis. Sed idem Mathias cum suis sequacibus ex eisdem roboribus molendinum prenominatum edificare debet et tenetur in proprietate sumptuum et expensarum. Lapides vero molares nos cum nostris successoribus et Mathias cum suis sequacibus comparare tenemur pari composicione pecuniarum. Dictus eciam Mathias cum suis sequacibus possidere debet duos ortos, unum penes fossatum situm in latere eundo ad villam Cosczol4 et alium minorem ortum ex altera parte fossati post emissionem aque, prout nunc existit sepitus et edificatus cum salicibus, cum omnibus et singulis utilitatibus, nichil in utrisque ortis reservando. In casu vero, si dictum molendinum impetuositate gwerrarum invasioneque hostium, ignis voragine combustum fuerit, extunc dictus Mathias cum suis sequacibus nobis et nostris successoribus ad nullum solucionis censum obligatur, quamdiu molendinum predictum pristinos labores sue non inchoabit moliture. Casu vero fortuito eveniente, si dictus Mathias vel sui posteri novam rotam construxerit seu edificaverit, extunc nobis et nostris successoribus ad festum Nativitatis Domini [25 XII] octo scotos currentis monete temporibus censuabit eviternis. Salices vero circa ortos predictos et in ortis locare potest, quantum voluerit, demptis salicibus circa aggerem et in aggere existentibus, quas debet servare illesas et intactas. Pro meliori autem incremento nostro et suo prefatus Mathias cum sua posteritate aggerem reformare debet et tenetur. Ut autem dictus vendicionis ac empcionis contractus perpetuitatem obtinere videatur, sigillum nostrum ex speciali nostro mandato presentibus est appensum. Actum et datum in Calis feria quarta proxima post festum beati Francisci anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo, presentibus providis viris, dominis Janussio Reniss5, Pyecz doleatoris6, Venceslao Sadowszky7, Jacussio Pyeczkonis8, Nicolao Kocz9, Johanne oleifice10, Michaele advocati11 et Maczuda notario huius facti, civibus Calisiensibus12, testibus ad premissa.
abrak inicjalnego I Or.
btak Or.
1Dobrzec Wielki i Mały, wieś miejska tuż na zach. od Kalisza.
2Mikołaj syn Gotarda, mieszczanin kal. 1405, rajca 1423/24, 1429/30, stary rajca 1425, 1434, zm. przed 1445 (GKal. s. 37).
3Mieszczanin kal. Maciej z Królikowa skądinąd nie znany, zapewne ze wsi par. Królików w Konińskiem, na pd.-zach. od Rychwału.
4Kościelna Wieś (Kościół), wieś na pn.-zach. od Kalisza.
5Jan Renis wyst. od 1405, rajca kal. 1408/09, 1415/16, 1424/25, 1428/29, burmistrz 1427/28, żył jeszcze 1434 (GKal. s. 36).
6Piecz może ident. z Piotrem, Pieczem, rajcą kal. 1420/21, starym rajcą 1425 (ib. s. 38).
7Wacław Sadowski i Jakusz syn Pieczka mieszczanie kal. nie zidentyfikowani.
8Wacław Sadowski i Jakusz syn Pieczka mieszczanie kal. nie zidentyfikowani.
9Mikołaj Kocz, ławnik kal. w l. 1424/25, 1429/30, 1434/35, wójt 1443/44 (GKal. s. 37).
10Jan olejnik kal. i Michał (syn wójta kal.?) nie zidentyfikowani.
11Jan olejnik kal. i Michał (syn wójta kal.?) nie zidentyfikowani.
12Maczuda (Maciej) może ident. z późniejszym (1432/33 - 1450/51) wielokrotnym rajcą i burmistrzem kal. (GKal. s. 36).


Dokument Nr 1141
Pakość, 10 października 1427
Starosta generalny Wielkopolski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa o udzielenie pomocy prawnej Hekkardowi z Kawieczyna.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX, HA OBA 4829. Papier 300 × 220 mm, podarty na złożeniach, ślad po wyciśniętej pieczęci oraz fragmenty paska papierowego pierwotnie zamykającego list.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 4829 (wg Or.).

a-b
Wenerabili domino et domino Paulo de Rusdorph magistro generali Pruschie1 nobis plurimum dilecto cum reverencia, qua decet
.
Servicio humili omni tempore cum omni complacencia, ubilibet preassumptis. Wenerabilis | domine michi plurimum dilecte. Wenerabilitati vestre notifico presencium cum tenore, | quomodo ad meam pro hac vice veniens presenciam nobilis Hetkarth de Cawyeczino2, terrige|na serenissimi principis et domini, domini Wladislai Dei gracia regis Polonie, domini nostri graciosissimi dicens, quomodo in Swecze3 super glote sua sibi pecunias quasdam tenentur, et dicens, quia sibi ipsas nullibi solvere debent, nisi ante ius alias gayone wyecze prout et ibi in libro civili contineretur. Quare wenerabilitatem vestram deprecamur, quatenus ob amorem iusticie precunquec meorum eidem vestram literam scribere dignemini favorabilem et si eadem glotisc sua hec poterit attestari vestris ibidem consulibus, quod sibi easdem ante ipsos persolvent, ut sit persolutum. Sin autem attestari non potuerit, ut sibi easdem solvere teneatur. Quoniam et ipse idem Hetkarth paratus est attestari nobilibus, quod nunquam ea(s)dem sibi per eandem glotem suam sunt persolute. Summa omnium istarum pecuniarum ducentarum et triginta marcarum et decim quolibet anno, pro quo venerabilitati vestre in maioribus studebimus deservire. Datum in Pakosth feria sexta post Francisci anno Domini M° etc. XX° septimo.
Thomas de Pakost castellanus Poznaniensis, capitaneus Maioris Polonie generalis4.
a-bna odwrocie Or.
ctak Or.
1Paweł Russdorf wielki mistrz krzyżacki 1422 - 1441.
2Funkcja autora listu, starosty generalnego Wielkopolski, nakazuje przypuszczać, że chodzi tu o leżące w Wielkopolsce Kawieczyno (dziś Kawęczyn) par. Marzenin, na pn. od Wrześni (Koz. 1 s. 425 - 426, 3 s. 624). Hekhard skądinąd nie znany. O innych możliwościach lokalizacyjnych zob. Koz. 6 s. 168 - 169.
3Świecie, miasto nad Wisłą na Pomorzu krzyżackim.
4Tomasz z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.


Dokument Nr 1142
Poznań, 18 listopada 1427
Kapituła poznańska sprzedaje wójtostwo w Chwaliszewie.
Kop.: Poznań, AAP, CP 28 (Acta capituli Posn.), k. 38v. Wpis w 1430 r.
Reg.: KDW V, nr 473 (bardzo lakoniczny, z datą 11 listopada).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos capitulum ecclesie Poznaniensis significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris noticiam presencium habituris, quod cupientes nostri opidi Chwalisschewo alias Capitulecz1 nowe locacionis condicionem facere meliorem, ut ex convocacione hominum eo populus feliciter augeatur et in edificiis ac structuris maiora suscipiat incrementa, provido viro Nicolao advocato2 et ipsius successoribus legittimis in aggere nostro opidi nostri prefati Chwalisschewo alias Capitulecz advocaciam vendidimus et exponimus pro viginti marcis monete currentis, vero empcionis foro nobiscum inito et contracto, dantes et concedentes eidem nostro advocato plenam et omnimodam facultatem quoslibet mercatores, artifices et mechanicos ac eciam homines, cuiuscumque status et condicionis existant, ad iam dictum nostrum opidum convocandi et iure Theutunico Maydeburgensi collocandi, quemadmodum in aliis nostris privilegiorum literis super ius Theutunicum Maydeburgense predictum dicto opido nostro per nos in antea est donatum et concessum. Racione cuius advocacie prefato Nicolao advocato nostro sex maccella, duo carnificum, duo sutorum et duo pistorum conferimus in perpetuum et donamus ac eciam tercium denarium de penis iudiciariis seu de qualibet re iudicata eidem Nicolao advocato nostro attribuimus et adiungimus pro advocacia ipsius supradicta. Similiter et ortum retro domum domini scolastici in Czarthoria3, in latitudine et longitudine unius iugeris iuxta veram mensuram se extendentem, pratum insuper retro molendinum capituli ad longitudinem et latitudinem unius iugeris sibi conferimus pari modo et donamus perpetuis temporibus duraturis. Quamquidem advocaciam prefatus Nicolaus advocatus et ipsius successores legittimi habebunt, tenebunt, utifruentur, quiete et pacifice possidebunt necnon vendent, commutabant, obligabant et ad usus proprios beneplacitos convertent, de nostro tamen consensu et voluntate speciali. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum Poznanie feria tercia post festum sancti Martini Confessoris gloriosi proxima anno Domini M° CCCC° XXVII, presentibus venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Alberto Jastrzambyecz preposito Poznaniensi4, Nicolao de Kyky archidiacono Gneznensi et administratore Poznaniensi, decretorum doctoribus5, Petro de Cobilino decano6, Johanne cantore7, Nicolao scolastico8, Paulo de Czechowo archidiacono Srzemensi9, Floriano10, Hectore preposito Gluschinensi11, Nicolao Lanthman12, Andrea de Czarzicz13, Nicolao Slupkone14, Miroslao de Bythin15, Nicolao Czothczani16, Janussio de Scholowo17, Mathia Cordebog officiali18, Vincencio Coth19, magistro Strzeschkone20, Jaskone decano Gneznensi21 et Slupkone de Schamotuli prelatis et canonicis22 capitulariter congregatis, testibus ad premissa.
1Chwaliszewo, miasto pozn. kapituły katedralnej pomiędzy Ostrowem Tumskim a lewobrzeżnym Poznaniem (SHGPoz. I s. 235 n.), dziś ulica w Poznaniu.
2Wójt Mikołaj skądinąd nie znany.
3Czartoria, grobla koło Chwaliszewa (SHGPoz. I s. 296 - 297), dziś ulica w Poznaniu.
4Wojciech Jastrzębiec, syn Mikołaja z Borzysławic, scholastyk sandom. przed 1421, prepozyt pozn. 1421, kanonik krak. 1421, kanonik Św. Floriana na Kleparzu krak. 1427, kanonik łęcz. 1427, dziekan krak. 1428, kanonik gnieźn. 1429, zm. 1431 (ZDM II nr 372, 418; Rep. Germ. III col. 43; Kor. II s. 189 - 190).
5Mikołaj Kicki, zob. wyżej, nr 1110/2.
6Piotr z Kobylina, zob. wyżej, nr 1094/1.
7Jan kantor pozn. wyst. 1421 - 1430, zawsze bez miejsca pochodzenia. Now. I s. 352 utożsamia go z Janem Wyskotą, przedtem plebanem w Nieparcie (KDW VII nr 447/1).
8Mikołaj z Sumina może ident. z Mikołajem synem Janusza z Sumina w diecezji płockiej, studentem UJ 1404, bakałarzem 1405 i notariuszem publicznym 1413 (Epist. I/1 nr 45), scholastyk pozn. 1420 - 1434, zm. ok. 1434 (Now. I s. 113, II s. 674).
9Paweł z Czechowa, zob. wyżej, nr 1094/8.
10Florian z Poklatek (pomiędzy Kostrzynem a Środą), kanonik pozn. 1401, pleban w Dolsku 1413/14 - 1433, kanonik krak.?, zm. 1433 (Now. I s. 727, II, s. 411).
11Hektor z Koźmina (koło Turku), student UJ 1402, kanonik pozn. 1418, prepozyt kolegiaty NMPanny w Poznaniu 1420 (KDW V nr 324), prepozyt kolegiaty głuszyńskiej 1420 - 1434 (SHGPoz. I s. 500; Now. II s. 600), oficjał pszczewski 1424 - 1425 (Now. I, II), zm. po 1450.
12Mikołaj Lantman, mgr?, rektor szkoły par. w Poznaniu 1404, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1410, pleban kościoła par. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu 1415 - 1446, zm. 1446 (Kor. II s. 412; Now. I s. 727, II s. 610, 670).
13Andrzej syn Mikołaja z Czaryża (koło Szczekocin), altarysta na Kazimierzu 1417 (Bullarium Poloniae IV, nr 53), pleban w Rzeszotarzewie 1418 (ib., nr 170). kanonik pozn. wyst. 1420 (KDW V nr 324, może także VIII nr 889/25) i 1426 (ZDKDK II nr 273) i tutaj.
14Mikołaj Słupek z Budzisławia, zob. wyżej, nr 1129/19.
15Mirosław (starszy) z Bytynia (na zach. od Poznania), altarysta katedry pozn. 1402, pleban w Modrzu i Opalenicy, kanonik pozn. 1408 - 1427, zm.1427/28 (KDW V nr 133 n.; Now. I s. 726; SHGPoz. I s. 165).
16Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1080/4.
17Janusz z Wszołowa, zob. wyżej, nr 1123/4.
18Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
19Wincenty Kot z Dębna (wieś par. nad Wartą, koło Jarocina), mgr, potem podkanclerzy koronny 1434 - 1436, arcybiskup gnieźn. 1436, zm. 1448 (PSB XIV s. 450 - 452).
20Strzeszek syn Wawrzyńca z Ułanowa i Łagiewnik (koło Kłecka), bakałarz praski 1398, mgr praski 1402, wikariusz i altarysta w katedrze gnieźn. 1403 i w Łowiczu 1411, pleban w Witkowie 1403, kanonik gnieźn. 1408, pozn. 1411, scholastyk łęcz. 1436, zm. 1438 - 1442 (Now. I s. 719; Kor. IV s. 26; Rep. Germ. III col. 333; KDW VIII nr 829/9).
21Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 1094/2.
22Mikołaj zwany Słupkiem, syn Słupka ze Studzieńca, mgr, student prawa w Pradze 1408, kanonik pozn. 1418, gnieźn. 1426, pleban w Biezdrowie i w Szamotułach (stąd nazywany niekiedy Słupkiem z Szamotuł), zm. 1442/43 (Now. I s. 735; Kor. III s. 3, 546 - 547; MPH V s. 956).


Dokument Nr 1143
Rzym, 24 listopada 1427
Jan de Palena kapelan i audytor papieski poleca dziekanowi kruszwickiemu przeprowadzić postępowanie sądowe w sporze o prawo prezenty kościoła parafialnego w Mogilnie.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 18. Pergamin gruby, dobrze wyprawiony, 358 × 500+58 mm. Pismo miejscami wyblakłe. Na cienkim żółtym sznurze drobne szczątki pieczęci w żółtym wosku. Na odwrocie późne streszczenia, sygnatury: I no- 8, W 10.

||Johannes|| de Palena decretorum doctor, domini nostri pape capellanus et ipsius sacri palacii apostolici causarum et cause ac partibus infrascriptis | ab eodem domino nostro papa auditor specialiter deputatus1 venerabili et circumspecto viro, domino .. decano ecclesie Sancti Petri Cruswicen is, Wladislauiensis diocesis salutem in Domino | et mandatis nostris huiusmodi ymoverius apostolicis firmiter obedire. Noveritis, quod nuper sanctissimus in Christo pater et dominus noster, dominus Martinus divina providencia papa quintus2 quandam comissionem | sive supplicacionem venerabili et circumspecto viro, domino Marciali Formerii utriusque iurium doctori et dictis partibus causarum auditori quam a-b
per certum
suum cursorem presentari fecit huiusmodi sub tenore3:
[następuje tekst jak wyżej, nr 1111 od "Dignetur s(anctitas) v(estra) ..." do "... et iusticiam faciat"].
||Cuiusquidem|| commissionis vigore citacione legitima unacum inhibicione inserta extra Romanam Curiam et ad partes per dictum dominum Marcialem auditorem in forma solita et consueta decreta et emmissa et subsequenter postquam dicta citacio in partibus executa et unacum eius execucione de eisdem partibus reportata et per providum virum, magistrum Johannem de Louanio in Romana Curia4 et venerabilium et religiosorum virorum, fratrum Petri Thome monachi professi monasterii Mogilnensis Gneznensis diocesis5 et Swanteslai abbatis necnon conventus dicti monasterii6 principalium in prescripta commissione principaliter nominatorum procuratorem, prout de sue procuracionis mandato in actis cause huiusmodi extitit facta fides coram dicto domino Marciali auditore iudicialiter reproductis et per eundem dominum Marcialem auditorem ad nonnullos actus iudiciales ac certorum terminorum observacionem processum extiterat dictoque domino Marciali auditori ad ecclesiam Ebronensem per dictum dominum nostrum papam promoto ac in episcopum dicte ecclesie conssecrato certis de causis animum suum ad hoc moventibus se a dicta Curia absentavit. Propter cuius absenciam prefatus dominus noster papa causam huiusmodi in statu, quo coram memorato domino Marciali episcopo et auditore ultimo remanserant, nobis Johanni auditori prefato commisit resumendam et viceversa audiendam, cognoscendam, decidendam et fine debito terminandam cum omnibus et singulis suis emergenciis, incidenciis, dependenciis et connexis, huiusmodi siquidem commisionis vigore causa huiusmodi per nos in statu predicto debite resumpta ac ad nonnullos actus iudiciales citra tamen cause controversionem processo. Tandem vero ad dicti magistri Johannis de Louanio procuratoris, quo supra nomine, instanciam providum virum, magistrum Johannem Helling in eadem curia et reverendi patris, domini Alberti archiepiscopi Gneznensis ac Nicolai et Mathie Zambiczec7 ex adverso principalium in prescripta commissione ex adverso principaliter nominatorum procuratorem, prout de sue procuracionis mandato in actis cause huiusmodi legitimis constare dicitur, prout constat documentis ad videndum et audiendum literas compulsoriales extra Romanam Curiam et ad partes decerni necnon de loco et iudice concordandum et ad videndum prefigi terminum, infra quem nonnulla iura et munimenta vigore literarum compulsoriarum huiusmodi in ipsis partibus extrahi deberent et transumi, per certum dicti domini nostri pape cursorem citari mandavimus et fecimus ad diem et horam infrascriptam. In quibus comparuit in iudicio legitime coram nobis magister Johannes de Louanio procurator antedictus et dicti magistri Johannis Helling procuratoris ex adverso non comparentis contumaciam accusavit ipsumque contumacem reputari peciit et in eius contumaciam nobis exposuit cum querela, quod nonnulli domini prelati, officiales, iudices, collegia, capitula, clerici, notarii et tabelliones publici alieque persone ecclesiastice et seculares civitatis et diocesis Gneznensis ac alibi constituti penes se habent et detinent aut habentes sciunt et detinentes in eorum scriniis, archivis, cistis, thecis, notis et prothocollis nonnulla acta acticata, literas, scripturas, instrumenta publica, iura et munimenta causam huiusmodi tangentes et concernentes et sine quibus de huiusmodi cause meritis ad plenum liquere non potest. Quapropter nos instanter requisivit, ut sibi super hoc ex optimo remedio providere et literas compulsorias desuper necessarias extra dictam Curiam et ad partes in forma solita et consueta decerni et concedere ac vos dominum .. decanum ecclesie Sancti Petri Cruswicensis, Wladislauiensis diocesis predictum pro iudice, coram quo, et domum habitacionis sue pro loco, in quo, et certum terminum, infra quem iura et munimenta in dictis partibus existencia vigore ipsarum literarum compulsoriarum extrahi debeant et transumi ac supradicto magistro Johanni Helling procuratori ex adverso et parti sue deputari statuimus et assignari dignaremur. Nos igitur Johannes auditor prefatus dictum magistrum Johannem Helling procuratorem ex adverso non comparentem reputavimus, iusticia exigente, contumacem et in eius contumaciam actendentes requisicionem huiusmodi fore iustam et consonam racioni quidque iusta petentibus non est denegandus assensus bonique iudicis est cuncta rimari, ne occasione occultacionis iurium et munimentorum huiusmodi alicuius partium predictarum iusticia valeat deperire, auctoritate apostolica nobis in hac parte commissa literas compulsorias huiusmodi in forma solita et consueta decrevimus et concessimus ad vos dominum decanum pro iudice, coram quo, necnon domum habitacionis prefati domini decani pro loco, in quo coram vobis iura et munimenta huiusmodi extrahi debeant et transumi, deputavimus ac prelibato magistro Johanni Helling procuratori ex adverso licet absenti partisque sue ad comparendum et ad videndum et audiendum iura et munimenta huiusmodi coram vobis domino officiali et per vos in domo habitacionis vestre predictis singulis diebus Lune, Mercurii et Veneris mensium Januarii, Februarii, Marcii et Aprilis proxime futurum singulis horis terciarum seu vesperorum aut aliis, prout vobis visum fuerit expedire, quibus vos in loco predicto ad iura reddendum pro tribunali sedere contigerit extrahi et transumi, terminum peremptorium statuimus et assignavimus, prout eciam presentibus terminum huiusmodi sibi et parti sue decernimus, statuimus et assignamus. Quocirca vos dominum decanum prefatum, quem in negocio execucionis huiusmodi iudicem et commissarium deputavimus et deputamus, auctoritate predicta tenore presencium requirimus et monemus et sub infrascriptis sentenciarum penis districte precipiendo mandamus, quatinus infra sex dierum spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis factam et postquam pro parte dictorum fratrum Petri Thome, Swanteslai abbatis necnon conventus monasterii Mogilnensis principalium vigore presencium super hoc fueritis requisiti immediate sequencium, quorum sex dierum duos pro primo, duos pro secundo et reliquos duos dies vobis pro tercio et peremptorio termino ac monicione canonica assignavimus, prefatos dominos prelatos, iudices, offciales, collegia, capitula, clericos, notarios et tabelliones publicos et personas alias pro parte dictorum fratrum Petri Thome monachi et Swanteslai abbatis ac conventus monasterii Mogilnensis principalium vobis nominandas et quemlibet eorum dicta auctoritate apostolica requiratis et moneatis, quos nos eciam et eorum quemlibet sic requirimus et monemus, ut ipsi infra dictum terminum dicta acta acticata, literas, scripturas, instrumenta, iura et munimenta causam et causas huiusmodi tangentes et concernentes et penes eis existentes originaliter vel eorum vera transumpta, in publicam formam redacta aut sigillis autenticis sigillata seu sub talibus modo et forma publicata, quod ipsis iuribus et munimentis in dicta Romana Curia ac in iudicio et extra merito valeat et debeat fides plenaria adhiberi, nichil addendo vel minuendo, quod facti substanciam immutet vel variet intellectum, prefatis fratribus Petro Thome monacho ac Swanteslao abbati necnon conventui monasterii Mogilnensis principalibus seu eorum legitimo procuratori sive presencium exhibitori sine contradictione et difficultate tradunt et assignent nobis vel alteri interim forsan in causa huiusmodi loco nostri surrogando auditori ad dictam Romanam Curiam deferendi. Si vero iura et munimenta huiusmodi per aliquos detineantur abscondita, detentores ipsos ad tradendum et ea scientes ad rev(e)landum per censuram ecclesiasticam compellatis satisfacto tamen primitus illi vel illis, cui vel quibus satisfactio merito fuerit impendenda de sallario eorum competenti ac testes ad perhibendum testimonium veritati super recognicionem signorum, sigillorum ac manuum notariorum dictorum iurium et munimentorum auctoritate nostra compellatis et recipiatis. Quodsi forte vos domine decane premissa non adimpleveritis et alii predicti non adimpleverunt aut aliquis vestrum et eorum non adimpleverit, nos exnunc in vos dominum decanum et quoscunque alios in hac parte contradictores et rebelles supradictos excomunicacionis, in capitula vero in hiis delinquencia suspensionis a divinis et in ipsorum delinquencium ecclesias et monasteriis interdicti sentencias ferimus in hiis scriptis et etiam promulgamus. Diem vero requisitionis et monitionis vestrarum huiusmodi atque formam et quanta fides dictis iuribus et munimentis fuerit adhibenda ac quidque in premissis duxeritis faciendum, nobis per vestras patentes literas seu instrumentum publicum, harum seriem seu designacionem in se continentes sive continens remissis presentibus fideliter intimare curetis. Absolucionem vero omnium et singulorum, qui prefatas nostras sentencias seu earum aliquam incurrerint sive incurrerit quoquomodo, nobis vel superiori nostro tantummodo reservamus.
||In quorum|| omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes literas sive presens publicum instrumentum huiusmodi nostram compulsoriam in se continentesd sive continens exinde fieri et per notarium publicum infrascriptum subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli fecimus appensione communiri. Actum et datum Rome in ecclesia Beate Marie Rotunde pro audiencia causarum apostolicarum specialiter deputata, nobis inibi mane hora causarum ad iura reddendum et causas audiendum in loco nostro solito pro tribunali sedentibus, sub anno a nativitate Domini millesimo quadringentesimo vicesimo septimo, indiccione quarta, die vero Lune vicesima quarta mensis Novembris, pontificatus prefati domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno undecimo, presentibus ibidem discretis viris, magistris Johanne Boynch et Johanne de Tateren, notariis publicis scribisque nostris, clericis Monasteriensis et Maguntinensis diocesum, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
e-f
Et ego Wilhelmus Neue de Nouimagio clericus Coloniensis diocesis, publicus apostolica auctoritate notarius ac venerabilis et circumspecti viri, domini Johannis de Palena auditoris prefati et huiusmodi cause coram eo scriba8, quia dictarum literarum compulsoriarum peticioni et decreto ceterisque premissis omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo presens publicum instrumentum per alium, me aliis occupato negociis, scriptum exinde confeci, publicavi et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum prelibati domini Johannis de Palena auditoris appensione sigilli signavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum
.
a-bodczyt niepewny,
ctak Or.
dsłowo powtórzone Or.
e-finną ręką Or.
1Wyst. także niżej, nr 1184.
2Marcin V papież 1417 - 1431.
3Por. wyżej, dok. nr 1111.
4Jan z Lovanium wyst. także wyżej, nr 1120/11.
5Piotr, opat Świętosław i Maciej z Gębic, zob. wyżej, nr 1111/2, 3, 5.
6Piotr, opat Świętosław i Maciej z Gębic, zob. wyżej, nr 1111/2, 3, 5.
7Piotr, opat Świętosław i Maciej z Gębic, zob. wyżej, nr 1111/2, 3, 5.
8Podpisał także dok. nr 1111.


Dokument Nr 1144
Nowogródek, 30 listopada 1427
Król Władysław Jagiełło nakazuje odłożyć sprawy sądowe kanclerza poznańskiego Mikołaja z Górki i jego bratanka Łukasza do czasu swego przybycia do Poznania.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 9, k. 147v - 148. Wpis 14 stycznia 1428.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Pallatin(is), capitane(is), iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus, dignitariis iudiciis nostris per et infra Regnum nostrum ubilibet presidentibus, fidelibus dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Mandamus vobis omnino habere volentes, quatenus wenerabilem Nicolaum Gorkam cancellarium Poznaniensem, devotum nostrum dilectum1, [k. 148] unacum Luca filiastro suo germano2 pro causis tam magnis, quam parvis ad instanciam qua[ruma] cumque personarum dumptaxat in terminis generalibus et non particularibus nulla iudica[rea] audeatis racione ad nostrum felicem in Poloniam adventum. Si et in quantum in aliquibus penis essent dempnatib, eficcionem ipsorum similiter ad nostrum predictum adventum prorogetis. Aliud non facturi. Datum in Nowogrodek ipso die sancti Andree Apostoli anno Domini M° quadringentesimo vicesimo septimo3.
abok karty wystrzępiony Kop.
btak Kop.
1Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1117/1.
2Łukasz z Górki (Miejskiej Górki), wyst. od 1422, dworzanin królewski 1428, podczaszy pozn. 1438, wojewoda pozn. 1441, starosta generalny Wielkopolski 1447 - 1448, 1451 - 1454, 1456 - 1457, starosta kościański 1433 - 1469 (1475), pobiedziski, zm 1475 (WSB s. 219; GStar. s. 73; SHGPoz. I s. 636 - 637).
3Pobyt w Nowogródku na Litwie potwierdzony itinerarium królewskim.


Dokument Nr 1145
[b.m. i d. 1423 - 1427]
Król Władysław Jagiełło prosi arcybiskupa gnieźnieńskiego, aby udzielił zgody na przekazanie przez Mikołaja Dividę z Walewic probostwa w Kcyni swemu bratu Piotrowi.
Kop. niegdyś w Królewcu, Bibl. Uniw., rkps 1555 (Liber cancellariae Stanislai Ciołek), k. 145v - 146.
Wyd.: Caro, Liber cancellariae, t. II, s. 168 - 169 (wg Kop.).

Reverendissime in Christo pater, sincere nobis dilecte! Verum est, quod ad instanciam Nico(lai) Diuidoa plebani de Kczina1 et aliorum pro ipso nobis supplicancium consensimus, ut ecclesiam suam in Kczina pro Petro fratre suo germano, clerico2, ut asseruit, diocesis vestre Gneznensis in manibus paternitatis vestre posset resignare, quem et nos commendantes p(aternitati) v(estre) presentavimus, nunc autem datur nobis intelligi, quod prefatus Diuidaa priusquam a nobis huiusmodi consensum pro fratre suo predicto obtinuerit, pro dicta sua ecclesia in Kczina coram presbytero quodam habens accionem astrinxit se dispensacionem de non promocione sua ad sacros ordines infra annum iuxta statuta sacrorum canonum in certo termino sibi a p(aternitate) v(estra) prefixe producturum. Ideo p(aternitatem) v(estram) requirimus, quatenus prefatum Petrum, si huiusmodi dispensacio in termino [k. 146] predicto fuerit producta, coram vobis, prout se idem Diuidaa iuramento, ut dicitur, obligavit, ad dictam ecclesiam in Kczina velitis investiri, si autem dispensacionem predictam in termino prefato, prout se fide astrinxit iuramenti, producere neglexerit quovismodo, extunc obb institucionem prefati Petri ad ecclesiam predictam in Kczina nequaquam procedatis, sed nos de hiis, que fuerint gesta, inde informetis. Dat [...]
aDmido (sic!) Wyd.
bab Wyd.
1Mikołaj Divida syn Boksy z Walewic (w ziemi rawskiej lub sochaczewskiej), pleban w królewskiej Kcyni już 1418, notariusz królewski 1418 - 1423, poseł do papieża 1418, do Zygmunta Luksemburskiego 1429, może ident. z kolektorem poradlnego w Wielkopolsce 1430 (niżej, nr 1239/1) i z burgrabią w Kcyni 1440 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 207; Krzyżaniakowa II s. 89; WSvP s. 457; KDW V nr 654).
2Piotr skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1146
1427
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [kanonik poznański Piotr z Nowca?] zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 624 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 252, zaginionego w 1945 r.).

1427. Coram Thoma de Pakość castellano Posnaniensi, Maioris Poloniae capianeo1 inscriptio vicariis super bonis Nowiecz2 et Chlebowo3 summae capitalis 0 marcarum grossorum Pragensium ex censu duarum sexagenarum4.
1Tomek z Pakości, zob. wyżej. nr 1098/5.
2Nowiec par. Dolsk, na pn.-wsch. od Dolska (Koz. 2 s. 524).
3Chlebowo par. Wieszczyczyn, wieś dziś nie istniejąca na pn.-wsch. od Dolska, koło Rusocina (SHGPoz. I s. 190).
4W obydwu wsiach rezydował wówczas najpewniej kanonik pozn. Piotr z Nowca (zob. o nim wyżej, nr 1094/7), on też zapisywał zapewne ten czynsz. Por. też KDW VIII nr 1074.


Dokument Nr 1147
1427
Sędziowie polubowni rozsądzają spór o czynsze pomiędzy Wincentym z Dzwonowa a poznańskimi wikariuszami katedralnymi.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 627 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 285, zaginionego w 1945 r.).

1427. Sententia arbitrorum in causa motae quaestionis inter nobilem Vincentium Zwonowski1 et vicarios cathedrales occasione census de bonis Zwonowo et Pawłowo2 dictos vicarios concernentes.
1Dzwonowo (Zwanowo), miasteczko (dziś wieś) na pd. od Skoków (Koz. 1 s. 69, 5 s. 551). Wincenty wyst. 1417 - 1430 (SHGWlkp.; KDW VIII nr 801/10).
2Pawłowo Skockie par. Dzwonowo, na pd. od Skoków (Koz. 1 s. 216: Pawłówek).


Dokument Nr 1148
1427
Starosta generalny Wielkopolski potwierdza zapis czynszu na wójtostwie pyzdrskim na rzecz altarii w katedrze poznańskiej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 633 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 385, zaginionego w 1945 r.).

1427. Thomas de Pakost castellanus Posnaniensis et Maioris Poloniae capitaneus1 supra immediate scriptam inscriptionem census duarum marcarum [ad altare Sancti Crucis et beatorum Petri et Andreae Apostolorum per Bartkonem Czesmira] super advocatia Pyzdrensi2 recognitam approbat et ratificat.
awg poprzednich reg. w sumariuszu
1Tomasz z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
2Bartek Cieszymir mieszczanin pozn. 1383, rajca 1387 - 1388 (KDW VI nr 282). O altarii w katedrze pozn. i zapisie czynszu zob. Now. I s. 446; KDW VII nr 582, 628 (lata 1406, 1408).


Dokument Nr 1149
[Poznań], 1427
Oficjał poznański zaświadcza, że Sędziwój i Żegota z Kołacina zapisali czynsz Wojciechowi Polnemu altaryście w katedrze poznańskiej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 636 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 421, zaginionego w 1945 r.).

1427. Coram Mathia Korzbok canonico et officiali Posnaniensi1 Sandivogius et Szegota haeredes in Kołaczyno2 summam 50 marcarum Pragensium de Lubiechowo3 exemptam super bonis Kołaczyno Alberto Polny altaristae altaris Nativitatis Beatissimae et Sanctorum Petri ad Vincula, Andreae Apostolorum ac Nicolai Confessoris penes locum capitularem versus orientem siti4 ex censu 5 marcarum obligant5.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Kołacin par. Mchy, na pd. od Książa Wlkp. (Koz. 2 s. 317 - 318). Sędziwój wyst. 1419 - 1427 (Roty II nr 588, tutaj), Żegota 1419 - 1438 (Roty II nr 596; SHGWlkp.).
3Lubiechowo par. Parzęczewo, na pn.-zach. od Wielichowa (Koz. 2 s. 400).
4Wojciech Polny syn Mikołaja z Polnego, wsi dziś nie istniejącej koło Brodnicy, na pn.-zach. od Śremu (Koz. 3 s. 62, 5 s. 178, 8 s. 90), wikariusz wieczysty i altarysta w katedrze pozn. 1405, wyst. do 1431 (KDW V nr 296, 324, 358; Now. I s. 234, 368). O zapisie pisze też Now. I s. 268.
5Zob. też niżej, dok. nr 1275.


Dokument Nr 1150
[Poznań], 1427
Oficjał poznański zaświadcza, że [Sędziwój i Żegota z Kołacina?] przenieśli czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej na wsie Złotkowo i Morasko.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 636 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 421, zaginionego w 1945 r.).

Eodem anno [1427a]. Coram eodem officiali [Mathia Korzbok canonicoa 1] translatio summae 10 marcarum Pragensium dicto immediate altari [Nativitatis Beatissimae et Sanctorum Petri ad Vincula, Andreae Apostolorum ac Nicolai Confessorisa 2] servientis de bonis Lubiechowo3 et Kołaczyno4 in bona Złotkowo5 et Morawsko6.
awg reg. na tejże stronie sumariusza
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Por. dok. poprzedni.
3Por. dok. poprzedni.
4Por. dok. poprzedni.
5Złotkowo par. Sobota, na pn.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 482 - 483).
6Morasko par. Chojnica, na pn. od Poznania (Koz. 2 s. 482).


Dokument Nr 1151
1427
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że [Sędziwój i Żegota z Kołacina] przenieśli czynsz zapisany altarii w katedrze poznańskiej na wsie Złotkowo i Morasko.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 636 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 422, zaginionego w 1945 r.).

Eodem anno [1427a]. Recognitio eiusdem translationis summae 10 marcarum in Złotkowo1 et Morawsko2 coram domino capitaneo Maioris Poloniae3.
awg reg. na tejże stronie sumariusza
1Por. dok. poprzedni.
2Por. dok. poprzedni.
3Starostą generalnym był wówczas Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.


Dokument Nr 1152
Poznań, 26 stycznia 1428
Oficjał poznański nakazuje wymienionym plebanom napomnieć Jana Krugarza, aby dopełnił umów małżeńskich.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 17, k. 70 - 70v. Wpis 24 marca 1433.

Mathias Cordebog canonicus et officialis ecclesie Poznaniensis generalis1 dis cretis viris, ecclesiarum parrochialium rectoribus in Sedlemino2, in Coszmin3, in Jaroczino4 et in Golina5 ac aliis presentibus requirendis salutem in Domino. Orta pridem coram nobis inter Margaretham de Sedlemino mulierem dictam Golambyowna actricem6 ex una et Johannem dictum Crugarz de ibidem6 laicum reum ex altera partibus, de et super fide matrimoniali inter ipsos per verba de presenti contracta, materia questionis in quaquidem causa, parcium earundem informacione, summaria testium accepta, sufficienter sumus informati, quia dictus Johannes Crugarz fidem suam matrimonialem per verba de presenti eidem Margarethe mulieri compromisit, prout ex dictis testium dictorum plenius vidimus contineri, quibus visis et diligenter inspectis dictum Johannem Crugarz eidem Margarethe in maritum per nostram sentenciam diffinitivam ad commanendum adiudicavimus, in presentibus adiudicamus. Quocirca vobis in virtute sancte obediencie et sub excommunicacionis [k. 70] pena mandamus, quatenus accedentes personaliter prefatum Johannem Crugarz alias in ecclesiis vestris publice proponendo moneatis, quem presentibus nos monemus, ut infra sex dies vestram monicionem inmediate sequentes, quos sibi paterna canonica monicione ac peremptorio termino prefigimus et assignamus, dictam maritam mulierem sibi ducat in uxorem sibique commaneat eandem carnaliter, prout vir pertractando. Alias si secus facit, extunc ipsum excommunicamus Christi nomine invocato in hiis scriptis, quem sic excommunicatum vestris in ecclesiis singulis diebus dominicis et festivis publice pronu(n)ccietis tamdiu, donec a nobis aliud habueritis in mandatis. Datum Poznanie XXVI die mensis Januarii anno Domini millesimo CCCC XXVIII, nostro sub sigillo, literam reddendam debite executama.
aostatnie słowo poprawiane, odczyt niepewny Kop.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Siedlemin, wieś par. na pd.-zach. od Jarocina (Koz. 3 s. 185).
3Koźmin, Jarocin, miasta, i Golina, wieś par. w sąsiedztwie parafii siedlemińskiej.
4Koźmin, Jarocin, miasta, i Golina, wieś par. w sąsiedztwie parafii siedlemińskiej.
5Koźmin, Jarocin, miasta, i Golina, wieś par. w sąsiedztwie parafii siedlemińskiej.
6Skądinąd nie znani.


Dokument Nr 1153
Brześć Kujawski, 27 stycznia 1428
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta brzeski kujawski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Russdorfa, aby zmusił niewymienionych panów nowomarchijskich do zapłaty należności kasztelanowi kaliskiemu Marcinowi ze Sławska i jego żonie.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX, HA OBA 4896. Papier 215 × 235 mm, na złożeniach ślady wilgoci. Ślad po odciśniętej pieczęci woskowej.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 4896 (wg Or.).

a-c
Mangnificob et venerabili domino Paulo de Rusdorff ordinis Beate Marie hospitalis Ierosolimitani de domo Theutunicorum magistro generali Prussie1, amico nostro carissimo d(an)d(a)
.
Mangnificeb ac venerabilis domine, amice noster carissime. Meminimus | vestre amicicie pluribus vicibus scripsisse et prout recollimus, tribus | vicibus in facto mangnificib domini Martini Slawsky castellani Calisiensis2 | et ipsius consortis, quomodo fuerunt quidam terrigene vestre amicicie sub tenuta advocati Nowe Marchie, qui receperunt dotem et dotalicium sororis predicte consortis domini Martini ipsa ab humanis decedente3, nullum ius ad hec habendo et multociens ipse dominus Martinus iusticiam a vobis super eo postulavit cum talibus terrigenis advocato Nowe Marchie bene notis, et nunquam potuit optinere nec potest hucusque. Propter quod vos petimus tamquam amicum, quatenus dictos terrigenas vestros velitis compellere ad satisfaccionem domino Calisiensi, alioquin si secus facere wolueritis, extunc nos omnes oportebit coram serenissimo domino rege nostro graciosissimo super vos et ordinem vestrum querulare, quia nullas iusticias cum vestris terrigenis wltis nobis ministrare et super talibus, quid wltis facere, rescribatis nobis intencionem vestram. Datum in Brescze, feria tercia proxima post festum Conversionis sancti Pauli Apostoli anno etc. XX° octavo.
Sandiwogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Brestensis4.
a-cna odwrocie Or.
btak Or.
1Paweł Russdorf, zob. wyżej, nr 1141/1.
2Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
3Dotąd znane stosunki rodzinne Marcina nie pozwalają ustalić powiązań rodzinnych jego żony i szwagierki. Żoną Sławskiego była w tym czasie Anna z Rychwału.
4Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.


Dokument Nr 1154
Jedlnia, 18 lutego 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić postępowanie egzekucyjne przeciw Jakuszowi z Mieczewa do czasu swego przybycia do Poznania.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 25. Wpis 10 marca 1428.
Uw.:Por. też niżej, nr 1162 - mandat z 9 kwietnia 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, subcamarario, camarariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris Poznanie presidentibus, fidelibus nostris dilectis, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri! Exposuit coram nobis nobilis Jacussius de Meczewo1, quomodo, dum quedam Katherina institrix de Poznania2 ipsum pro certo debito et dampnis ad vestri presenciam traxisset in causam, vos in termino primo dedistis et suspendistis decisionem huiusmodi cause ad colloquium generale tunc proxime celebrandum. Tandem ipsa Katherina, non expectata decisione dominorum in colloquio huiusmodi presidencium, terminum astitit contra ipsum in iudicio vestro particularem, quem vos eidem Katherine in eodem debito et dampnis sentencialiter condempnastis. Ideo vobis precipimus et mandamus, quatenus, si ita est execucione dicte vestre sentencie et inpigneracione fideiussorum ipsius, et penas suspendatis et suspendere debeatis tamdiu, quousque in Poznania feliciter constituemur, ubi unacum dominis nostri consilii, visis actis et libris iudicii vestri, et iure ipsius voluimus cognoscere et videre, si huiusmodi sentencia sit per vos rite lata et pronuncciata. Secus pro gracia nostra facere non ausuri. Datum in Jedlna feria quarta in capite Jeiunii anno Domini M° CCCC° XX° octavo3.
Relacio nobilis Andree cubicularii etc.4
1Mieczewo, wieś par. na zach. od Kórnika (Koz. 2 s. 457). Jakusz wyst. od 1417 (Roty IV nr 608), w 1444 nazwany olim Mieczewskim (ib. I nr 1631).
2Nie zidentyfikowana.
3Pobyt w Jedlni zgodny z itinerarium królewskim.
4Andrzej trudny do identyfikacji, może Andrzej z Lubina, późniejszy podkomorzy dobrzyński i podskarbi koronny (zob. niżej, nr 1257/5) albo Andrzej z Łubna familiaris króla 1428 (AGZ VIII nr 51), Andrzej Malechowski, potwierdzony jako dworzanin królewski 1419 - 1424, zm. po 1446, wreszcie Andrzej Poniatowski wyst. jako dworzanin królewski 1430 (informacje Sławomira Jakubczaka).


Dokument Nr 1155
Opatów, 26 lutego 1428
Król Władysław Jagiełło potwierdza otrzymanie od poznańskiej kapituły pewnej sumy pieniędzy na wydatki związane z prowizją na biskupstwo poznańskie.
Or.: Kraków, Biblioteka PAN, dok. nr 601. Pergamin 298 × 116+25 mm. Nacięcie po pasku do pieczęci. Na odwrocie sygnatury wskazujące na przechowywanie dok. niegdyś w AAP.
Reg.: K. Dziwik, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, cz. III, Wrocław 1970, nr 503 (wg Or.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Littwanieque princeps suppremus et heres Russie etc. signi|ficamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad expediendam provisionem futuri | pontificis ecclesie Poznaniensis et alia, que circa ipsam oportuna fuerint et quadam necessitate nobis | incumbente, recepimus a venerabili capitulo Poznaniensi certam summam pecunie in recognicione nostra continentem vel contentam1. Pro qua verbo nostro regio promittimus dictum capitulum tenutariosque bonorum mense episcopalis Poznaniensis iamdicte apud episcopum futurum, cui de dicta ecclesia Poznaniensi provisum fuerit, omnino reddere indempnes. Et si caucio fideiussoria necessaria fuerit, dicto capitulo vel eciam predictorum bonorum episcopalium tenutariis dabimus fideiussoriam caucionem sufficientem spiritualium et secularium personarum. Obligacionibus autem ipsorum, quas a dicto capitulo super danda nobis vel futuro ipsorum pontifici de pecuniis de mensa episcopali collectis vel colligendis racione, si premissa fecerint, uti nolumus ipsosque extunc a dicta obligacione quantum ad pecuniam nobis presentandam et mutuandam presentibus absolvimus nec dictum capitulum aut ipsos tenutarios ad ipsam arcere, nisi de residuitate, que ultra mutuum predictum apud ipsum remanebit. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio litterarum. Datum in Oppathow feria quinta proxima post dominicam Invocavit anno Domini millesimo quadringentesimo XX octavo2.
Dominus rex per se etc.
1Sprawa ma najpewniej związek z zajęciem przez króla dochodów biskupich po śmierci biskupa pozn. Andrzeja Łaskarza, w czasie sporów o obsadę biskupstwa pomiędzy Mirosławem Brudzewskim a postulatem królewskim Stanisławem Ciołkiem, który ostatecznie otrzymał prowizję papieską 21 maja 1428, por. też Now. II s. 82 i przypis 24.
2Pobyt w sandomierskim Opatowie zgodny z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 1156
Słupia, 28 (29?) lutego 1428
I. N. Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Wawrzyńcem plebanem ze Słupi a jego wikariuszem Piotrem.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 11, k. 124 - 124v. Wpis 30 sierpnia 1428. Z.N.: Na dwu gradusach konstrukcja czterech kół połączonych czterema trójkątami, przypominająca kształtem monstrancję.
Uw.: O dacie zob. niżej, przypis 1,

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem M° CCCC° vicesimoa octavo, indictione VI, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno undecimo, die vicesima octava et ultima mensis Februarii1, hora terciarum vel quasi, in domo honorabilis viri, domini Laurencii plebani in Slup2 infrascripti, diocesis Poznaniensis, in mei notarii publici subscripti et testium subscriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum presencia constituti honorabiles et discreti viri: predictus dominus Laurencius parte ex una et Petrus Byenino vicarius eius3 parte ex altera et coram arbitris ac amicabilibus compositoribus, honorabilibus et nobilibus viris, videlicet domino Nicolao Prussca plebano in Buk4, Johanne plebano in Granowo5, Jacobo plebano in Droszin6 et Nicolao herede in Thomicze7 ex utraque parte ad concordiam locatis, super omnibus et singulis ac universis fructibus, proventibus, decimis, pecuniarum summis, missalibus, annonis, segetibus, censibus, sepis, pecudibus, altilibus, utensilibus, debitis ex utraque parte contractis et generaliter omnibus et singulis rebus et iniuriis a duobus annis et citra per dictum Petrum de capella dicti Laurencii, dum in Romana Curia perseveraret, perceptis, rectis et procuratis. Non valentibus itaque ipsis debitam facere racionem, mutuo compromisserunt firmiter de alto et basso in prefatos arbitros sub penis XXX marcis currentis monete, si quis non teneret pro grato et rato id, quod laudatum, sentenciatum, decretum, edictum et iudicatum fuerit, astrictus est solvere pro pena vallata b-c
ecclesie in Slup VII marcas cum @1/2@
, arbitris VII marcas cum @1/2@ et parti tenenti totidem. Postea arbitri partibus seclusis materiam questionis inter se hincinde masticantes et partes alternatim advocantes et evocantes, veluti per modum fori procedentes, talem pronuncciaverunt sentenciam, quod sepedictus Petrus nunquam repetat a domino Laurencio VIII marcas sibi, prout in actis venerabilis viri, domini officialis Poznaniensis [k. 124v] continetur, concessas. Insuper eidem Laurencio solvet mediam marcam ad festum sancti Adalberti [23 IV] proximum venturum et ad festum sancti Martini [11 XI] in eodem anno unam marcam et ad festum sancti Petri [29 VI] recedet a missalibus, que missalia habuit in villa Januscheuice8 racione vicariarus sibi assignatasd, et omnia debita, que contraxit, solvat et a debitoribus, qui tenentur missalia seu alia debita, nichil exigat, sed eidem Laurencio solvenda in regestro demonstret et pro omnibus et singulis perpetuum silencium habeat. Dominus vero Laurencius sua debita, que dominus Petrus solvere pro eo neglexit, solus solvat et in domo quocumque et quanta invenit, pro se habeat et pro omnibus et singulis dominum Petrum quittet, ecciam perpetuum silencium teneat sub penis vallatis premissis. Super quibus omnibus et singulis tam arbitri, quam arbitrati seu compositi, pecierunt eis confici instrumenta tociens, quociens fuerit opportunum promiseruntque mihi notario subscripto tenere ratum, gratum atque firmum in omnibus clausulis premissis ac punctis sub omnium bonorum suorum mobilium et immobilium et ypoteca iudicio sisti, iudicatum solvi. Acta sunt hec anno, indictione, pontificatus, mense, die, hora, loco, quibus supra, presentibus Johanne et Petro ministris ecclesie ibidem in Droszino9 ac arbitris et testibus ad premissa specialiter (vocatise) et rogatis.
Z. N. Et ego Mathias Pauli de Buk clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius10 predictis compromissioni, penarum vallacioni, sentencie pronuncciacioni, rathificacioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis arbitris et testibus presens interfui, eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum conficiens manu propria scriptum in formam publicam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
apowtórzone Kop.
b-cpowtórzone Kop.
dtak Kop.
ebrak Kop.
1W 1428 luty liczył jednak 29, nie 28 dni. Z rokiem 1428 zgadza się rok pontyfikatu Marcina V i indykcja.
2Słupia, wieś par. na zach. od Stęszewa (Koz. 3 s. 217). Pleban Wawrzyniec wyst. także 1436 (Now. II s. 420: chyba mylnie odniesiony do Słupi Kapitulnej w Rawickiem).
3Nie zidentyfikowany.
4Buk, miasto biskupie pod Poznaniem. Pleban Mikołaj Pruska syn Wojciecha wyst. 1417 - 1439 (SHGPoz. I s. 143), przedtem pleban w Wirach i wikariusz wieczysty w katedrze pozn. (Bullarium Poloniae III nr 1406; KDW VIII nr 789/6).
5Granowo, wieś par. na wsch. od Grodziska Wlkp. (SHGPoz. I s. 659). Pleban Jan (z Konarzewa) wyst. 1415 - 1430 (ib., s. 665).
6Drużyn (Drożyn), miasteczko w powiecie kościańskim, własność domu joannitów w Poznaniu. Pleban Jakub wyst. 1424 - 1429 (SHGPoz. I s. 408).
7Tomice, wieś par. na pn.-zach. od Stęszewa (Koz. 3 s. 321). Mikołaj wyst. od 1412, nie żył już 1445 (SHGWlkp.).
8Januszewice par. Słupia, na zach. od Stęszewa (SHGPoz. II).
9Nie zidentyfikowani.
10Maciej syn Pawła z Buku, student UJ 1419, notariusz publiczny 1428 (tutaj), altarysta altarii Bożego Ciała etc. w kościele par. w Buku, potem w katedrze pozn. 1427 - 1433 (Now. I s. 343; SHGPoz. I s. 141, 143).


Dokument Nr 1157
Kalisz, 2 marca 1428
Uczestnicy roczku sądowego w Kaliszu zawiadamiają sąd starościński w Sieradzu, że Janusz z Wroniaw stawał na roczku kaliskim przeciw Stanisławowi z Sulinowa.
Or.: Kraków, Bibl. Czart., rkps 3345 (Teki Pstrokońskiego), k. 125. Papier 205 - 210 × 135 - 125 mm, dobrze zachowany, ze śladami odciśnięcia pod tekstem dwu pieczęci w zielonym (?) wosku, o średnicy ok. 27 i 29 mm.

Nos Johannes de Quiathcowo iudex Kalisiensis generalis1, Stanislaus de Myruczino | burgrabius Kalisiensis2, Jacussius de Podlesze palatini3, Dobco de Pawlowo iudicis4, Jo|hannes de Crosznino subiudicis5, Crzywosand de Thymya(n)yecz subcamerarii6, Bo|gussius de Prusi vexilliferi vicesgerentes7 ceterique domini ac officiales iudicio in regali feria tercia proxima post dominicam Reminiscere terminis ima particularibus sub anno Domini milleszymoa quadringentesimo vicesimo octo Kalis celebratis presidentes, nobilib Hottho burgrabio et iudici domini capitanei Syradiensis8 amicicie sinceris continuum incrementum. Tenore presencium significamus, quia nobilis Jacussius de Wronyawy9 ullum terminum nostris in iudiciis terrestribus habuit cum nobili Stanislao alias Slydzen de Swlimowo10. Datum die, loco, quibus supra, sigillo citatorio presentibus subimpresso.
atak Or.
bpoprawiane z domini Or.
1Jan z Kwiatkowa par. Ociąż, w Kaliskiem, na pn.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 4 s. 441 - 442), łowczy koniński 1402 - 1418, kasztelan lędzki 1418 - 1420, sędzia kal. 1420 - 1430, zm. 1430/31 (Spisy wlkp.).
2Mierucin par. Parlin, na pn. od Mogilna (Koz. 5 s. 35). Stanisław, także z Czołnochowa, burgrabia nakielski ok. 1425, kal. 1426 - 1428, 1430 - 1432, 1437 - 1439, kasztelan ksiąski 1436 - 1439, zm. 1439/40 (GUrz. s. 177).
3Podlesie par. Żerków, na wsch. od Żerkowa (Koz. 3 s. 52). Jakusz, Jakub, wieloletni żupca w Pyzdrach i w Kaliszu 1427 - 1453 (GUrz. s. 181).
4Pawłów par. Droszew, na zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 215, 5 s. 138, 7 s. 371). Dobek, Dobiesław, wyst. od 1402 (Roty IV nr 73), wicesędzia w Kaliszu 1420 - 1430, Pyzdrach 1424 - 1430 (GUrz. nr C 183, 611).
5Krośnino (Kroślino, Chroślino) par. Chorzew, osada dziś nie istniejąca, tuż pod Pleszewem (SHGWlkp.; Koz. 1 s. 41, 3 s. 549, 4 s. 416, 7 s. 349, 8 s. 52). Jan wyst. od 1405 (Roty IV nr 128), wicepodsędek w Kaliszu 1418 - 1430 (GUrz. nr C 201, 206).
6Tymieniec par. Staw (sieradzki), na pn.-zach. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 5 s. 431, 7 s. 399). Krzywosąd wyst. od 1414 (KDW VII nr 732/8), wicepodkomorzy w Kaliszu 1424 - 1435, 1444 - 1445, 1451, sędzia grodu w Kaliszu 1450 (GUrz. nr C 237, 240, 242).
7Prusy par. Witaszyce, na pd.-wsch. od Jarocina (Koz. 3 s. 85, 8 s. 211). Bogusz wyst. od 1399 (Lekszycki II nr 772), żupca w Kaliszu i Pyzdrach 1412 - 1434, m.in. wicechorąży w Kaliszu 1418 - 1428 (GUrz. s. 181).
8Burgrabia sieradzki Hotto zapewne ident. z Ottonem z Krzepczewa, zob. o nim niżej, nr 1215/1.
9Wroniawy, najpewniej W. par. Goszczanów, na wsch. od kal. Koźminka (Koz. 7 s. 250) w Sieradzkiem. Jakusz nie zidentyfikowany.
10Sulimów, najpewniej dziś. Sulinów par. Goszczanów, tuż na zach. od Wroniaw, na pograniczu wlkp.-sier. (Koz. 7 s. 153; Zajączkowscy, Materiały II s. 128). Sądząc z niniejszego dok. w XV w. uważany był za przynależny do powiatu kal. (?). Stanisław Złydziej (od dziać?, por. Słownik staropolskich nazw osobowych VI, 1983, s. 326: Zły dzień?) wraz z bratem Wojciechem wyst. 1421 - 1425 we Lwowie (Akta grodzkie i ziemskie IV nr 56, 57, 71), gdzie Wojciech był burgrabią, zapewne z ramienia kaliskiego krajana, ówczesnego (do 1421/22) starosty ruskiego Iwana z Obiechowa i Gołuchowa.


Dokument Nr 1158
Poznań, 18 marca 1428
I.N. Prepozyt szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami zgłasza apelację do Stolicy Apostolskiej od wyroku administratora biskupstwa poznańskiego w sprawie z Jakubem Walczkiem o łąkę pod Pyzdrami.
Or.: 1. Warszawa, AGAD, dok. perg. 2514. Pergamin 237 × 402 - 378 mm. Dziura w tekście i na brzegu, bez śladu przytwierdzenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVII w.); 2. tamże, dok. perg. 2515. Pergamin 265 × 397 mm, bez śladu przytwierdzenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVII w.). Na obydwu dok. (spisanych tą samą ręką) Z.N.: Na podstawie w kształcie poduszki (?) nieregularny trójkąt zwieńczony koroną. W trójkącie napis: X@puc@ Maria p b, na podstawie: E. w. a.

aIn nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo XX°b |coctavo, indicione sexta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini |ddivina |eprovidencia pape quinti anno ipsius undecimo, die Jouis, decima octava mensis |cMarcii, hora sexta vel quasi, in curia wenerabilis viri, domini Nicolai de Kyky archidiaconi Gneznensis necnon canonici et administratoris sede vaccante Poznaniensis ecclesiarum1 et coram ipso in mei notarii imperiali auctoritate publici testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia constitutus personaliterf honorabilis vir, dominus Nicolaus prepositus hospitalis Sancti Spiritus ante opidum Pysdri Poznaniensis diocesis, ordinis sancti Augustini Sacri Sepulcri Dominici Jerosolimitani2 exhibitaque citacione sub titulo et sigillo eiusdem domini Nicolai administratoris peciit sentenciam ferri in causa, que tunc coram prefato domino Nicolao administratore inter ipsum dominum Nicolaum prepositum ex una et quendam Jacobum Walczkonem opidanum de Pysdri Poznaniensis diocesis3 pro et super quodam prato, et eius occasione parte vertebatur ab altera. Quiquidem dominus Nicolaus administrator partibus ibidem presentibus pronuncciavit et sentenciavit pro dicto Jacobo Walczkone et contra ipsum dominum prepositum, qui prepositus ibidem post huiusmodi prolacionem sentencie in eodem instanti ad sacrosanctam Sedem Apostolicam ecclesiamque Romanam g-h
ab huiusmodi sentencia iniqua
verbo appellavit i-j
et apostolos petivit
. Quiquidem dominus Nicolaus administrator ob reverenciam Sedis Apostolice deferendo huiusmodi appellacioni, sibi apostolos reverenciales k-l
inscriptos dare promisit deditque
terminumł eidem Nicolao preposito ad representandum se Sedi Apostolice sex mensium assignavit. Super quibus omnibus et singulis premissis prefatus dominus Nicolaus prepositus protestando solempniter de gravamine et artacione termini ac de anno legali ad prosequendumm suam appellacionem peciit sibi per me notarium publicum subscriptumn fieri et confici unum vel plura publicum seu publica necessariao instrumenta et hoc presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, mense, die, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem honorabilibus et discretis virisp Nicolao Czoczani4 et Dobyegneo de Coluda canonicis Poznaniensibus5 necnon Laurencio plebano de Pawlowicze ecclesiarum eiusdem diocesis6, testibus circa premissa.
Z.N. Et ego Petrus olim Laurencii de Bnyn clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius7, quia predictis sentencie peticioni, prolacioni, apostolorum peticioni et responsioni aliisqueq omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum manu propria fideliter conscribens, in hanc publicam formam redigir, signo et nomine meis solitis et consuetiss consignando, requisitus et rogatus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał wysokości 15 wierszy Or. 1; inicjał wysokości całego tekstu Or. 2
bvicesimo Or. 2
cOr. 1 i Or. 2
dOr. 2
eOr. 1
fparsonaliter Or. 1
g-hbrak Or. 2
i-jpetens apostolos Or. 2
k-ldedit Or. 2
łterminumque Or. 2
mprosequendam Or. 1
ninfrascriptum Or. 2
onecesaria Or. 2
pbrak Or. 2
qac aliis Or. 2
rredegi Or. 2
sconswetis Or. 2
1Mikołaj Kicki, zob. wyżej, nr 1110/2. Był wikariuszem kapitulnym w Poznaniu podczas sediswakancji po śmierci Mikołaja Brudzewskiego.
2Mikołaj prepozyt, zob. wyżej, nr 1125/1.
3Jakub Walczek, syn Walczka, wyst. także 1424 (KDW VIII nr 989/4: rajca), niżej, nr 1184 i 23 lutego 1435 oraz 26 lutego 1445 (KDW X i XI).
4Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 1080/4.
5Dobiegniew z Kołudy (par. Ludzisko, na Kujawach) w 1425 r. wyst. w Rzymie (KDW VIII nr 1059/11), tutaj jako kanonik pozn., zapewne różny od wyst. również w Rzymie Dobiesława z Kołudy (zob. wyżej, nr 1110/7).
6Pawłowice na pn.-wsch. od Rydzyny (Koz. 3 s. 16). Pleban Wawrzyniec, zob. wyżej, nr 1118/2.
7Piotr syn Wawrzyńca z Bnina, notariusz publiczny w Gnieźnie od 1428 (AGG, ACons. G II/1 k. 26), adwokat w konsystorzu gnieźn., wyst. 1428 (tutaj) - 1450 (KDW X i XI; Acta capitulorum II nr 379, 397, 462 - 465, 478).


Dokument Nr 1159
Poznań, 18 marca 1428
I.N. Prepozyt szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami stwierdza, że Mikołaj z Kik administrator biskupstwa poznańskiego odłożył wydanie mu dokumentu apelacji do Stolicy Apostolskiej.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 2516. Pergamin 237 × 405 mm, dziurka w tekście, bez śladu przytwierdzenia pieczęci. Z. N. jak wyżej w dok. 1158. Ręka ident. jak w dok. 1158 (Or. 1 i 2). Na odwrocie: Appelacionis litere pro capella in Pysdry revise anno Domini 1534 (XVI w.) oraz informacje o treści z XVII w.

aIn nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo | vicesimo octavo, indicione sexta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini | nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius undecimo, die | Jouis decima octava mensis Marcii, hora completorii vel quasi, in domo habitacionis wenerabilis viri, domini Nicolai de Kyky archidiaconi Gneznensis necnon canonici et administratoris sede vaccante Poznaniensis ecclesiarum1 et coram ipso in mei notarii imperiali auctoritate publici testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia constitutus personaliter honorabilis vir, dominus Nicolaus prepositus hospitalis Sancti Spiritus extra muros opidi Pysdri Poznaniensis diocesis, ordinis sancti Augustini Sacri Sepulcri Dominici Jerosolimitani2 exposuit eidem domino Nicolao administratori inopiam suam et defectum expensarum, quod non posset diu expectare expedicionem instrumenti apostolorum, peciit cum summa instancia sibi dare huiusmodi instrumentum apostolorum sub titulo et sigillo ipsius domini Nicolai administratoris, prout sibi circa prolacionem sentencie terminum assignaverat ad expediendum et dandum idem insstrumentum apostolorum hora completorii predicta. Quiquidem dominus administrator dixit eidem: "Bone domine preposite! Cras faciam dare vobis, quia hodie unacum notario meo aliis negociis, satis arduis, sumus prepediti". Tandem prefatus dominus Nicolaus prepositus facta protestacione de sua diligencia pro habendis huiusmodi apostolicis super premissis omnibus peciit sibi per me notarium publicum infrascriptum fieri et confici unum vel plura publicum seu publica necessaria instrumenta et hoc presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, mense, die, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem honorabili et discretis Dobegneo de Coluda canonico3 necnon Jacobo de Thulcze4 et Laurencio de Pawlowicze plebanis ecclesiarum Poznaniensis diocesis5, testibus circa premissa.
Z. N. Et ego Petrus olim Laurencii de Bnyn clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius6, quia predictis omnibus, videlicet instrumenti apostolorum peticioni et promissioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum manu propria fideliter conscribens, in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, requisitus et rogatus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał wysokości 20 wierszy Or.
1Zob. dok. poprzedni, przypisy 1, 2, 5.
2Zob. dok. poprzedni, przypisy 1, 2, 5.
3Zob. dok. poprzedni, przypisy 1, 2, 5.
4Jakub pleban z Tulec, zob. wyżej, nr 1094/9.
5Zob. dok. poprzedni, przypisy 6 i 7.
6Zob. dok. poprzedni, przypisy 6 i 7.


Dokument Nr 1160
Brodnia, 30 marca 1428
Król Władysław Jagiełło [nakazuje ochraniać dobra biskupstwa poznańskiego].
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 235 - 235v. Wpis w 1428 r. Karta uszkodzona.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Palatinis, capitaneis, iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris in Regno Polonie ubilibet presidentibus, fidelibus dilectis presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Intelleximus, quomodo ecclesie Pozn(aniensis) ad presens solacio destitute pastoris1 multe iniurie, molestie, oppressiones, offensse, violencie atque dampna in bonis temporalibus et graniciebus a nonnullis hominibus [...a]eruntur. Et qualiter homines et [...a] mense prefate ecclesie [...b] [k. 235v] protegere debeatis et tueri, dum et quociens parentes per eos f[...c] requisiti usque ad confirmacionem futuri pa(re)ntis et pastoris. Aliud pro gracia nostra facere non ausuri. Datum in Brodnya feria tercia proxima post dominicam Ramis palmarum anno Domini M° CCCC° XXVIII2.
Dominus rex per se.
abrak kilkunastu liter Kop.
bbrak kilkunastu (do ponad 20) wierszy (dolnej połowy karty) Kop.
csłowo wobec braku kontekstu nie odczytane (Kop.: fmtus?)
1Papieska nominacja Stanisława Ciołka na biskupstwo poznańskie nastąpiła dopiero 21 maja 1428 (Now. II s. 83).
2Pobyt króla w Brodni (nad Wartą, na pn. od Sieradza) potwierdzony jego itinerarium.


Dokument Nr 1161
Kalisz, 2 kwietnia 1428
Król Władysław Jagiełło przenosi miasto (Miejską) Górkę na prawo niemieckie.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 26, k. 242 - 242v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Poznań, 24 marca 1513. Tytuł: Confirmacio iuris Theuthonici ac concessio eiusdem annualis fori.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 622 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc multis errorum et dubiorum prudenter occurrimus incommodis, dum gesta etatis nostre literarum apicibus et testium annotacione perhennamus, ne lapsu temporis evanescant. Proinde nos Wladislaus Dei gratia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cviauie Litvanieque princeps suppremus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presentium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presentium noticiam habituris, quomodo ad instantes et humiles peticiones nobilis Luce Goreczskj, cubicularii nostri fidelis dilecti1, oppidum ipsius Gorca, in terra Maioris Polonie et districtu Costensi sittum2, prout in suis metis et graniciis longe, late et circumferencialiter ab antiquo limitatum existit et distinctum, de iure Polonico in ius Theutunicum, quod Maydemburgense dicitur, transferimus perpetuo duraturum, removentes ibidem omnia iura Polonicalia, modos et consuetudines universas, que ipsum ius Theutunicum plerunque perturbare consueverunt. Eximimus insuper, absolvimus et perpetuo liberamus omnes et singulos predicti opidi inhabitatores et incolas ab omni iurisdicione et potestate omnium Regni nostri palatinorum, castellanorum, iudicum, subiudicum, camerariorum et quorumvis officialium et ministerialium eorundem, ut coram ipsis aut ipsorum aliquo pro causis, tam magnis, quam parvis, puta furti, incendii, homicidii, membrorum mutilacionis seu quibusvis aliis enormibus excessibus, cittati minime respondebunt nec aliquas penas solvere tenebuntur, sed incole et quivis dicti opidi inhabitatores coram advocato ipsorum, qui pro tempore fuerit, advocatus vero coram Luca predicto aut nobis vel iudice nostro generali, dum tamen prius per nostram literam nostro sigillo sigillatam evocatus fuerit et cittatus, et hoc si in reddenda iusticia negligens fuerit et remissus, tunc non aliter, quam suo iure Theutunico Maydemburgensi predicto de se querulantibus respondere sit astrictus. In causis autem criminalibus et capitalibus, superius expressatis [k. 242v], advocato opidi predicti pro tempore existenti, in metis et graniciis eiusdem opidi iudicandi, sentenciandi, plectendi, puniendi, corrigendi plenam damus et omnimodam tenore presentium concedimus facultatem, prout hoc ipsum ius Theutunicum in omnibus suis punctis, articulis, clausulis et condicionibus postulat et requirit, iuribus tamen nostris regalibus in omnibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio literarum. Actum in Calisch magna feria sexta anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo3, presentibus reveren(do) in Christo patre, domino Alberto Dei gratia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primate necnon magnificis et strennuis Andrea de Damaborz Calissiensi4, Jarando de Brvdzow Jvniwladislauiensi palatinis5, Thoma de Pakoscz Poznaniensi et capitaneo Maioris Polonie generali6, Martino de Slausko Calissiensi7 et Joanne de Sczekoczin Lublinensi castellanis8 et aliis fidedignis. Datum per manus venerabilium Joannis Schaffranyecz decani Cracouiensis, cancellarii9 et Stanislai dea Czolek vicecancellarii Regni Polonie10, nobis sincere dilectorum. Relacio venerabilis Stanislai Czolek Regni Polonie vicecancellarii.
atak Kop.
1Łukasz z Górki, zob. wyżej, nr 1144/2.
2Miejska Górka w powiecie kościańskim (SHGPoz. I s. 630 - 645).
3Pobyt króla w Kaliszu zgodny z jego itinerarium.
4Andrzej z Danaborza, zob. wyżej, nr 1100/5.
5Jarand z Brudzewa i Grabi, dworzanin królewski 1394, podczaszy brzeski 1402, stolnik 1403, chorąży inowrocławski 1408, Grunwaldczyk, starosta inowrocławski 1417, wojewoda inowrocławski 1426/27, wojewoda sier. 1439, zm. 1452 (PSB III s. 6 - 8, X s. 612; Spisy sier.).
6Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
7Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
8Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1101/2.
9Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
10Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1162
Kalisz, 9 kwietnia 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Poznaniu, aby egzekwował wyrok wydany przeciw Jakuszowi z Mieczewa.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 43 - 43v. Wpis 22 kwietnia 1428. Tytuł: Littera regia.
Uw.:Por. też wyżej, nr 1154 - mandat z 18 lutego 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici ceterisque officialibus et dignitariis iudiciis nostris in Poznania presidentibus et eorum vicesgerentibus, fidelibus dilectis, graciam regiam et omne bonum. Pro parte Katherine institricis de Poznania1 fuit expositum coram nobis, quomodo licet materia questionis introducta coram vobis inter prefatam Katherinam et quendam nobilem Jacussium de Meczewo2 super quibusdam censibus et pecuniarum summis fuisset, vos in ipsa causa racionabiliter procedentes condempnastis prefatum Jacussium in una marca cum dimidia solvenda singulis annis per ipsum prefate Katherine sub certis penis, donec summa capitalis per ipsum Jacussium Katherine predicte esset exsoluta, prout in literisa vestris vidimus plenius contineri. Ipse quoque Jacussius viam huiusmodi, condempnacione spreta, et sentenciatur iuxta ipsius sentencie et condempnacionis continenciam et tenorem parere non curavit neque curat ad presens. Propter quod iterum magnas penas terrestres incidit, pro quibus per ipsam Katherinam citatus fideiussores dedit in certis terminis ipsas penas exsolvendas. Et quia frustrum esset sentencias proferre, si execucio earum aliquem deberet differri, mandamus vobis, quatenus non obstante quibuscumque impedimentis et literis nostris ipsam sentenciam vestram execucioni debite demandetis ipsumque Jacussium ad solucionem [k. 43v] prefatorum condempnatorum et penarum ac fideiussores suos astringatis, efficientes vestris prefatam velud viduam, cui iura tanto favorabilius subvenire debent, iusticiam consequatur pro gracia nostra. Datum in Kalis feria sexta post festum Pasche anno Domini M° quadringentesimo vicesimo octavo3.
Relacio venerabilis S(tanislai) Czolek R(egni) P(olonie) vicecancellarii4.
askrót dopuszcza również libris Kop.
1Por. wyżej, dok. nr 1154.
2Por. wyżej, dok. nr 1154.
3Pobyt w Kaliszu potwierdzony itinerarium królewskim.
4Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1163
Stawiszyn, 10 kwietnia 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu rozpatrzenie spraw podczaszego kaliskiego Stanisława Obermuta z Chrostowa.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 272. Wpis przed 1 czerwca 1428.
Uw.:W tej samej sprawie zob. też niżej, dok. nr 1167.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Iudici, subiudici, camerariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris particularibus in Calis presidentibus, fidelibus nostris dilectis, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia in Calis adeo fuerimus diversis prepediti negociis cum nostris consiliariis, ut nedum causas alias verum eciam et causas inter strenuum Stanislaum Obermuth de Chrostowo subpincernam Calissiensem1 ab una actorem et Stanislaum Scarssewsky castellanum Xszanzensem2, Bernarduma de Scharszewo3 et Johannem de Glossky4 ab alia partibus, necnon inter ipsum Stanislaum et Nicolaum Camensky5, vertentes non potuimus nec voluimus terminare. Propter quod vobis comittimus et mandamus, quatenus in primis terminis particularibus partibus suprascriptis iusticiam faciatis expeditam ac finem causis huiusmodi, dilacionibus amputatis, imponatis. Secus non facturi. Datum in Stawyschin sabbato proximo post dominicam Pasche anno Domini millesimo quadringentesimo vicessimo octavo6.
atak Kop.
1Chrostowo par. Gostyczyna, osada dziś nie istniejąca koło Ołoboku (Koz. 3 s. 549, 8 s. 14). Stanisław Obermut (Ebermut) z Ch., Skarszewa, Winiar, podczaszy kal. 1428 - 1440 (Spisy wlkp.).
2Skarszew par. Borków, na pn.-wsch. od Kalisza (Koz. 5 s. 296). Stanisław Skarszewski wyst. od 1405 (Roty IV nr 127, 268, 333), wicewojewoda w Kaliszu 1424, 1427 (GUrz. nr C 156, 159), kasztelan ksiąski 1425 - 1433, biechowski 1433 - 1449 (Spisy wlkp.).
3Bernard (Berwold) ze Skarszewa (zob. przypis poprzedni) wyst. od 1420 (Roty IV nr 453, 531, 984, 673).
4Głuski (Głoski) par. Kościelna Wieś, na zach. od Kalisza (Koz. 4 s. 231, 7 s. 330). Jan z licznych dziedziców Głusek, wśród których wyst. kilku tego imienia.
5Mikołaj zapewne z Kamiony (dziś Kamienna), wsi par. (potem w par. Iwanowice) w Kaliskiem (Koz. 4 s. 330, 7 s. 340), gdzie Mikołaj wyst. 1409 - 1428 (SHGWlkp.).
6Pobyt króla w Stawiszynie, pomiędzy Kaliszem a Koninem, zgodny z jego itinerarium.


Dokument Nr 1164
Konin, 12 kwietnia 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Jana Goliasza z Brodnicy.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784, k. 16v (księga ziemska kościańska z lat 1428 - 1430). Wpis 14 kwietnia 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus et dignitariis iudiciis nostris in Costen1 presidentibus presentibus requirendis, nostris fidelibus dilectis, graciam et omne bonum. Fideles nostri! Quia nobis Johannes Golias de Brodnicza2 in suis factis ad serenissimum principem Romanorum regem3 proficiscitur, racione cuius terminos iudiciales nequit comode attemptare. Ideo mandamus vobis, quatenus ipsum et consortem suam ac eciam fideiussores ipsius infra hinc et festum sancti Johannis Baptiste proximum [24 VI 1428] pro causis quibuscumque ad instanciam quarumcumque personarum nulla presumatis iudicare racione. Nam si quidpiam contra ipsum attemptaverit vel attemptare presumpserit, id irritum, cassum presenti decernimus et inane. Secus non facturi. Datum in Conin feria secunda post Conductum Pasce anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo4.
Relacio Andrzeykonis cubicularii5.
1Tj. w Kościanie.
2Brodnica, wieś par. na pn.-zach. od Śremu (SHGPoz. I s. 107). Jan Goliasz (Golijasz) wyst. 1427 - 1435 (ib., s. 108).
3Tj. do Zygmunta Luksemburskiego. Poselstwo to nie jest chyba znane z innych źródeł.
4Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Andrzejek, por. wyżej, nr 1154/4.


Dokument Nr 1165
Kazimierz, 1 maja 1428
Mikołaj opat klasztoru cystersów w Wąchocku ustala obowiązki mieszczan kazimierskich.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 67. Pergamin 351 × 245 mm, zakładka obcięta, nacięcia po 2 paskach do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Privilegium vetus oppidi Cazimirs (XVII w.); Scrinio 8 E (XVIII w.).
Uw.:Dokument ten tylko pośrednio wiąże się z Wielkopolską: po nabyciu dóbr kazimierskich przez klasztor kanoników regularnych w Trzemesznie znalazł się w archiwum trzemeszeńskim, gdzie nie szukali go ani badacze Małopolski, ani Łęczyckiego. Z kopii, dziś nie znanej, a opartej na transumptach z l. 1558, 1643, 1791, wydano niniejszy dok. w ZDM V, nr 1371; kopia różni się jednak dość mocno od Or. - przede wszystkim opuszczeniami i zmianami pewnych partii tekstu.

aIn nomine Domini amen. Cum omnes contractus, donaciones libertatum nullum robur firmitatis valeant obtinere, | nisi solempni titulo vel fidedignorum testimonio roborentur. Noverint igitur universi, tam presentes, quam | futuri, presencium noticiam habituri, quod nos Nicolaus abbas, Allexius prior, Petrus cellerarius, Johannes bur|sarius necnon totus conventus fratrum monasterii Wanchociensis ordinis Cysterciensis dyecesis Cracouiensis1 considerata utilitate monasterii nostri predicti, que nobis et nostris successoribus ad presens et in futurum potest pervenire, libertatem super fundacionem civitatis nostre Kazimirz situate in terra Lanciciensi2, ipsum in ius Thewtunicum Noui Fori, quod Sredense nucupatur, per decim annos duraturos omnibus de novo, in circulo vel in plateis et ubique alias domos eis edificantibus damus, concedimus et donamus libertatem ab omnibus solucionibus, exacc(i)onibus et collectis quibuscumque vel quocumque nomine censeantur, usque ad decim annorum predictorum. Insuper opidani alias cives Kazimirienses de quolibet domo nobis in festo sancti Martini [11 XI] et nostris successoribus expirata libertate decim annorum duos grossos, unum latum, alium communem exsolvere tenebuntur. Eciam de qualibet thaberna sex grossos communis monete nobis et nostris successoribus exsolvere tenebuntur. Eciam de ortis unum grossum communem nobis et nostris successoribus exsolvere tenebuntur. Ceterum eciam de qualibet arte laboris exercendi, mercandi vel sal vendendi unum grosum communem nobis et nostris successoribus exsolvere tenebuntur. Eciam omnes opus carnificum exercendi duas vasculas sepi kamena luyu nobis et nostris successoribus exsolvere tenebuntur. Eciam omnes collentes agra de quolibet manso seu laneo quatuordecim scotos, medietatem latorum grosorum et residuum communis monethe nunc et in perpetuum. Eciam adiungimus villam Babicze prope eundem Kazimirz3 de quolibet manso seu laneo marcam, medietatem latorum grossorum et medietatem melioris monete huius Regni protunc currentis et hoc fecimus, quia nostros labores dimisimus, que spectabant pro nostra curia, et censum melioravimus, et iam dicti collentes agra in Kazimirz et in Babycze de quolibet manso seu laneo persolvebant per unum ferthonem in festo sancti Martini, de quibus noster advocatus habuit sextum denerium et nunc sibi in eodem ferthone sextum denerium non recusamus. Harum quibus in testimonium et meliorem evidenciam nostra sigilla presentibus sunt appensa. Actum et datum in Kazimirz ipso sabbato in die festo Appostolorum Philipi et Jacobi anno Domini millesimo CCCC° vicesimo octavo, presentibus hiis testibus nobilibusque viris Stephanno de Czadrouicze4, Michaele de Dambrowka5, Nicolao de Rszeuicze6, Johanne vicario de Kazimirz7 et aliis quampluribus fidedignis.
ainicjał wysokości 9 wierszy Or.
1Opat wąchocki Mikołaj i miasto Kazimierz, zob. wyżej, nr 1090/1, 2.
2Opat wąchocki Mikołaj i miasto Kazimierz, zob. wyżej, nr 1090/1, 2.
3Balice par. Kazimierz, na zach. od Łodzi (Zajączkowscy, Materiały I s. 2 - 3).
4Cędrowice (Cedrowice, Czadrowice) par. Solca Wielka, na pd.-wsch. od Łęczycy (ib. s. 39; Koz. 6 s. 49).
5Dąbrówka, nie wiemy która w Łęczyckiem, być może D. Nadolna na pn. od Kazimierza, par. Dalików (Zajączkowscy, Materiały I s. 63). Michał skądinąd nie znany, por. z Michałem wyst. 1397 (Koz. 6 s. 80).
6Rszew i Rszewek par. Kazimierz (Zajączkowscy, Materiały II s. 77; Koz. 7 s. 80).
7Wikariusz Jan nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 1166
Kruszwica, 27 maja 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Andrzeja ze Słomowa.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 76v. Wpis 10 września 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Pallatinis, capitaneis, iudici(bus), subiudicisa, camerariis, subcamarariis ceterisque officialibus iudiciis nostris Gnezne, Poznanie et alibi in Regno nostro presidentibus, nostris fidelibus dilectis, presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia strennuus Andreas de Slomowo1 miles nobis dilectus nostris et fratris nostri preclari principis magni ducis Littwanie2 est serviciis occupatus et precipue expedicione3 innuenti pro hac vice, propter quod terminos iudiciales non potest coram vobis comode attemptare. Inde comittimus vobis et mandamus seriose, quatenus ipsum et suos fideiussores ad instanciam quarumlibet personarum pro quibuscumque causis, quousque de expedicione predicta fratris nostri ad propria revertetur, nulla presumatis iudicare racione, efficientes, ne racione sue absencie senciat sibi dampnum vel gravamen. Secus facere non ausuri, gracie nostre sub optentu. Datum in Cruswicza feria quinta proxima ante festum Sancte Trinitatis anno Domini M° quadringentesimo vicesimo VIII° etc.4
Relacio nobilis cubicularii Andrzek etc.5
atak Kop.
1Słomowo, wieś par. na pd.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 214 - 215). Andrzej wyst. 1424 - 1451 (SHGWlkp.).
2Tj. do wielkiego księcia Witolda.
3Przypuszczalnie chodzi tu o wyprawę Witolda na Nowogród Wielki w 1428, zob. A. Prochaska, Dzieje Witolda w. księcia Litwy, Wilno 1914, s. 247 n. - rycerzy polskich towarzyszących Witoldowi wymienia Długosz, Opera omnia XIII, s. 365, ale nie ma tam Słomowskiego.
4Pobyt w Kruszwicy potwierdzony itinerarium królewskim.
5Andrzejek, zob. wyżej, nr 1154/4.


Dokument Nr 1167
Gębice, 28 maja 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje roczkowi kaliskiemu, aby anulował wyznaczony Stanisławowi Obermutowi termin, ponieważ miał on sprawę "o większe" w Dobrzyniu.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 300 - 300v. Wpis 1 czerwca 1428.
Uw.:W tej samej sprawie zob. też wyżej, dok. nr 1163.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in Kalis presidentibus, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Veniens ad nostre maiestatis presenciam strenuus Stanislaus Hobermuth1 exposuit, quomodo cum Bierwoldo de [k. 300v] Maiori Scarszewo2 et Johanne de Glosky3 terminos in facto cuiusdam cause coram vobis habuisset. Ipse namque serviciis nostris continuus existens ocupatus terminos eosdem coram vobis attemptare coram vobis non valuita. Quovismodo quare nobis suplicat instantissime, quod sibi literam nostram ad vestras fidelitates dedissemus, ut causam inter predictas partes vertentem super unam diem decideretis4. Nos igitur precibus dicti Stanislai aclinati et visa diligencia ipsius servicii, quod nobis constanter exibet, nostre maiestatis literam vobis scripseramus, precipientes, quatenus causam predictam eiusdem Stanislai ad unam diem decideretis et literam nostram, prout habuit, ex nostro comisso et mandato speciali vobis presentavit. Vos vero eodem die in causa ipsius predicta nichil fecistis et eodem die mox nostre serenitatis oportuna ma(n)data eundem Stanislaum prevenerunt, quod coram nostra maiestate quanto celerius constitueretur personaliter, nam insuper coram nobis in Dobrzyn pro maiori causa, videlicet pro villa Naszegniew dicta5, que ad mille marcas peccuniarum se extendit, terminos habuit attemptare. Qui itaque, tamquam fidelis et servitor obediencie, nostra sibi pensans mandata ad nostre serenitatis presenciam quavis dilacione semota iter continuavit, et sic isto stante partes adverse contra eundem Stanislaum asstiterunt. Quare vestris fidelitatibus comittimus in mandatis omnino habere volentes, quatenus asstititantes huiusmodi terminos anichilare et cassare debeatis. In causaque eadem ius sibi denuo nullatenus recusetis. Secus non facturi. Datum in Gambczyce feria sexta proxima ante festum Sancte Trinitatis anno Domini M° CCCC XXVIII6.
Dominus rex per se.
azdanie popsute przez kopistę? Kop.
1Por. wyżej, dok. z 10 kwietnia 1428 (nr 1163).
2Por. wyżej, dok. z 10 kwietnia 1428 (nr 1163).
3Por. wyżej, dok. z 10 kwietnia 1428 (nr 1163).
4Por. wyżej, dok. z 10 kwietnia 1428 (nr 1163).
5Nasięgniewo par. Zaduszniki w ziemi dobrzyńskiej, na pn.-wsch. od Włocławka (Koz. 6 s. 290). Przeciwnik procesowy Obermuta nie znany.
6Pobyt króla w Gębicach na Kujawach zgodny z jego itinerarium.


Dokument Nr 1168
Gniezno, 11 czerwca 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Jastrzębca.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 300v - 301. Wpis przed 6 września 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, camerariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris in (terminisa) particularibus Kalis presidentibus [k. 301], graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia reverendissimus in Christo pater, dominus Albertus sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas sincere dilectus ad presens nobiscum hic constitutus, cuius presencia multum indigemus, nec(non) ipsum in curia nostra dimittemus ista vice propter consilia Reipublice nobis danda, propter quod terminos particulares, quos habet, coram vobis non potest comode attemptare. Igitur vobis precipimus et mandamus, quatenus omnes terminos et causas eiusdem domini archiepiscopi et presertim causam, quam habet cum nobili Johanne Gorzcowsky1 terminis in particularibus, nullatenus iudicare presumatis, sed causas ipsius huiusmodi ad proximum colloquium futurum generale seu ad terminos maiores suspendatis et prorogetis iudicanda, ubi idem dominus archiepiscopus de se querulam previdebit. Secus non facturi. Datum in Gnezna feria sexta proxima post octavas Corporis Christi sub anno Domini M° CCCC XXVIII2.
Relacio venerabilis S(tanislai) Czolek R(egni) P(olonie) vicecancellarii3.
abrak Kop.
1Może z Gorzykowa (Gorzekowa) par. Odrowąż, na pd.-zach. od Witkowa gnieźnieńskiego (Koz. 1 s. 81 - 82, 4 s. 253). Jan, podobnie jak i inni ewentualni właściciele G. pierwszej połowy XV w. skądinąd nie znani.
2Data zgodna z itinerarium królewskim. Piątek wypada właściwie jeszcze w oktawie Bożego Ciała; w następny piątek, 18 czerwca, króla najpewniej już w Gnieźnie nie było.
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1169
Gniezno, 12 czerwca 1428
Król Władysław Jagiełło nadaje [pewne prawa] Jakubowi opatowi klasztoru [benedyktynów w Mogilnie?].
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 235v - 236. Karta uszkodzona. Wpis w 1428 r.
Uw.:Identyfikacja treści i odbiorcy wobec braku części dok. tylko hipotetyczna. Chodzi zapewne o prawo odpowiadania przez opata jedynie na sądach wiecowych, z wyłączeniem roczków. O adresacie zob. przypis 1.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Iudicibus, subiudicibus, subcamerariis, capitaneis, castellanis, camerariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris particularibus in Gnezna, in Kczina et in Iuniwlad(islauia) presidentibus, fidelibus nostris dilectis presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fidel[esa] nostri dilecti! Sua nobis [.....a] Jacobus abbas d[.....b]1 [k. 236] iudicand(um) ubi causas omnes ipsius tractari et iudicari decrevimus tenore presencium mediante. Secus non facturi. Datum in Gnezna sabbato proximo post octavas Corporis Christi anno M° CCCC° XXVIII2.
Relacio Falonis de Strzelcze capitanei Naklensis3.
adół karty wystrzępiony Kop.
bbrak kilkunastu wierszy (dolnej połowy karty) Kop.
1Opat Jakub potwierdzony jest w tym czasie (1415 - 1433) w klasztorze cystersów w Łeknie (Wągrowcu) - zob. wyżej, nr 1093/2. Zasięgi sądów ziemskich w Gnieźnie, Kcyni i Inowrocławiu wymienione w niniejszym mandacie zdają się jednak przede wszystkim wskazywać na opactwo w Mogilnie, którego opata w 1428 r. nie znamy.
2Pobyt w Gnieźnie zgodny z itinerarium królewskim.
3Zapewne Strzelce par. Chodzież, na pn.-wsch. od Chodzieży (Koz. 3 s. 265). Chwał wyst. od 1418, starosta nakielski, kcyński, zm. przed 1432 (SHGWlkp.; S. Kozierowski, Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 51; GStar. s. 81).


Dokument Nr 1170
Gniezno, 28 czerwca 1428
Oficjał gnieźnieński zatwierdza wyrok oficjała poznańskiego Mikołaja Korczboka w sporze pomiędzy Ziemiętą plebanem z Gostynia a Mikołajem prepozytem ze Starego Gostynia o dziesięciny z Piąszyc.
Or.: Poznań, AAP, D. perg. 25 (dawniej Stary Gostyń - kościół par. A 1). Pergamin 440 × 308+33 mm, dziura w tekście. Pasek pergaminowy po przywieszeniu pieczęci. Na odwrocie notatki o treści i o oblatach. Z. N.: Na czterech gradusach cienki krzyż z rozchodzącymi się od środka promieniami.
Kop.: tamże, Acta consistorii 112, k. 15v - 17v. Wpis 31 stycznia 1538 (wg Or.?).
Uw.:Por. poprzedni dok. w tej sprawie, wyżej nr 1084.

aIn nomine Domini amen. Nos Benedictus de Modla canonicus et officialis generalis sancte ecclesie Gneznensis1 cunctis, quibus expedit, notum facimus presencium noticiam habituris, quomodo iamdudum presentatis nobis et per nos receptis literis autenticis | apostolorum reverencialium honorabilis viri, domini Mathie Cordebog canonici et officialis Poznaniensis2, sigillo ipsius oblonge figure sigillatis, intus de viridi, extra vero de comuni cera in pensula pargameni subappendenti, discreto | domino Szemyanthe rectori parrochialis ecclesie in Gostin3 datis et concessis pretextu appellacionis ad sanctam sedem metropoliticam Gneznen em interposite a sentencia diffinitiva prefati domini Mathie Cordebog canonici et officialis Poznaniensis, | in causa, que coram eo inter prefatum dominum Szyemiantham plebanum in Gostin ab una et honorabilem virum, dominum Nicolaum prepositum in Antiqua Gostina Poznaniensis diocesis4 pro et super decima manipulari et campestri post agros allodiales nobilis Barthossii5 in sorte ville Pyanschicze alias Duschna6 et eius occasione parte ex altera auctoritate ordinaria vertebatur et nunc coram nobis in vim appellacionis vertitur vigore eiusdem appellacionis instante et petente prefato domino Szyemiatha prefatum dominum Nicolaum prepositum nostris patentibus citacionum literis ad dicendum et opponendum, quidquid dicere et opponere voluisset contra appellacionem antedictam ac impugnandum eandem verbo vel in scriptis necnon ad procedendum et per nos procedi videndum ad omnes et singulos actus et terminos iudiciarios gradatim et successive et usque ad cognicionem articuli appellacionis predicte inclusive ad nostri presenciam fecimus evocari ad certum terminum peremptorium competentem. Quoquidem termino veniente scientificus magi ter Albertus Romanus procurator causarum consistorii Gneznensis7 et nomine procuratorio prefati domini Szyemianthe in Antiqua Gostina, prout de sue procuracionis mandato nobis constabat atque constat legittimis documentis per acta consistorii nostri, iudicialiter comparens, reproductis dictis nostris citacionum literis, debite executis nostrique officiolatus oblonge et certorum executorum in eisdem deputatorum rotunde figurarum sigillis in pensulis pargameni dependentibus sigillatis. Appellacionem vero pro parte sua in hac causa ab ipso domino Mathia Cordebog officiali Poznaniensi ultimo interpositam et predicti domini Nicolai prepositi, ex adverso principalis non comparentis nec contra huiusmodi appellacionem dicere aliquid et opponere curantis, contumaciam accusavit, petens sibi et parti sue iusticiam ministrari in presencia circumspecti magistri Peregrini procuratoris causarum consistorii Gneznensis8 (mandatob) et nomine procuratorio prefati domini Nicolai prepositi in Antiqua Gostina, prout eciam de sue procuracionis nobis similiter ex actis consistorii nostri facta est plena fides, coram nobis in iudicio comparentibus, peciit copias productorum et terminum ad dicendum contra, quem sibi statuimus octavam diem iuridicam pro tempore competenti. Quo termino veniente prefatus magister Peregrinus procurator prefati domini prepositi iudicialiter comparens, excepit generaliter verbo contra appellacionem, dicens, quod non fuit appellatum infra terminum iuris, et si fuit appellatum, non representavit se infra mensem sancte sedi metropolitice Gneznensi, prout erat prefixum per dictum dominum officialem Poznaniensem magistroque Romano similiter verbo replicante et dicente, quod fuit et est appellatum debite, et ea, que appellantibus incumbunt, facta sunt infra terminum iuris, petentes hincinde per nos nostram voluntatem pronuncciari. Nos vero in uno alio certo termino citatis dictis procuratoribus parcium principalium per Paulum Pozar nunccium iuratum9 et relacione facta, interloquendo non obstantibus excepcionibus, altricacionibus, pronuncciavimus fore et esse ad ulteriora procedendum petentesque dictis procuratoribus hincinde terminum ipsis ad libellandum prefigy et assignari, quem ipsis assignavimus pro termino octavam diem iuridicam competentem. Dictoque termino veniente prenominatus magister Romanus procurator dicti domini Szyemianthe iudicialiter comparens, produxit libellum convencionalem, petens admitti, accusandam contumaciam Peregrini non producentis suum. Et ibidem Peregrinus procurator dicti domini prepositi contra dictum libellum Romani verbo et generaliter excepit, dicens ipsum male specificatum. Et consequenter idem magister Peregrinus in uno alio termino, citato Romano per cursorem, iudicialiter comparens, produxit suum reconvencionalem, contra quem ibidem per Romanum procuratorem plebani exceptum est verbo. Et hincinde tam per magistrum Peregrinum contra easdem excepciones replicacionibus verbalibus subsecutis, petentes hincinde per nos nostram voluntatem pronuncciari demumque subsequenter articulis convencionalibus et reconvencionalibus per dictos procuratores in aliis certis terminis iudicialiter comparentibus productis, petentes ipsis hincinde responderi et nostram voluntatem super premissis pronuncciari, quod post tamen dicto termino sic pendente ad interloquendum seu ad pronuncciandum nostram voluntatem in uno alio certo termino citatis dictis procuratoribus per prefatum Paulum Pozar nunccium iuratum super dictis libellis et articulis hincinde productis, interloquendo non obstantibus excepcionibus cuiuslibet partis libellos admisimus. Nosque iudicem pronuncciavimus partibus competentem, mandantes eisdem partibus ad ulteriora procedere causa in eadem. Qui procuratores ibidem unus ad alterius libellos animo litem contestandi responderunt, negantes narrata, prout narrantur et petita fieri non debere iurantesque ibidem de calumpnia vitanda et veritate dicenda, petentes ipsis hincinde terminum assignari ad respondendum articulis, quem dictis procuratoribus quartamdecimam diem iuridicam pro termino duximus statuendum et sta- tuimus competentem. Quoquidem termino veniente circumspecti magistri Romanus plebani et Peregrinus prepositi parcium principalium procuratoribus iudicialiter comparentibus, hincinde unus ad alterius articulos responderunt per verbum: "non credit", ad omnes petentes se hincinde ad probandum eosdem admitti et remissiones ad partes, Romanus in personam honorabilis viri, domini Ectoris canonici Poznaniensis10 et Peregrinus in personam plebani in Szrem11 pro examinandis testibus et iudices competentes decerni et deputari. Quibus pro parte Romani predictum dominum Ectorem canonicum Poznaniensem, pro parte vero Peregrini prefatum plebanum in Szrem, pro iudicibus deputavimus pro eisdem testibus recipiendis et examinandis. Postquam dicti domini iudices per nos deputati dicta et deposiciones testium coram ipsis inductorum conscripta et eorum sigillis roborata nobis versus Gneznam remiserunt. Tandem dicti procuratores parcium predictarum in eadem causa coram nobis concluserant et habuerunt pro concluso, petentes sentenciam diffinitivam per nos ferri. Visis igitur et diligenter inspectis actis, instrumentis, scripturis, privilegiis, literis et munimentis ac omnibus actis acticatis, in ipsa causa productis et acticatis ipsisque deliberate masticatis et equa lance iusticie discussis, ad nostram sentenciam diffinitivam procedentes, ipsam predictis procuratoribus magistro Alberto Romano Szemyanthe et magistro Peregrino domini prepositi ferri et pronuncciari petentibus tulimus et pronuncciamus ac ferimus et pronuncciamus huiusmodi sub tenore:
Cristi nomine invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum pre oculis habentes, per hanc nostram difinitivam sentenciam, quam ferimus in hiis scriptis, pronuncciamus, dicimus, decernimus et declaramus per honorabilem virum, dominum Mathiam Cordebog canonicum et officialem Poznaniensem in causa, que coram eo auctoritate ordinaria vertebatur et [nunc coram nobic]s in vim appellacionis vertitur, inter honorabilem virum, dominum Nicolaum tunc prepositum in Antiqua Gostina Poznaniensis diocesis d-e
et venerabilem
Georgium modernum prepositum12 ex una et discretum dominum Szemyantham rectorem parrochialis ecclesie in [Gosthin proc] et super decima manipulari et campestri post agros allodiales nobilis Barthossii in sorte ville Panschicze alias Duschna et eius occasione pro parte ex altera bene fuisse processum, sentenciatum et diffinitum ipsiusque sentenciam in huiusmodi [causac] latam atque processum habitum confirmandum fore et confirmamus necnon pro parte domini Zemyanthe ab ipso domino Mathia Cordebog officiali et eius processu ac sentenciam diffinitivam ad sanctam sedem metropoliticam Gneznensem male fuisse appella[tam ipsumque dominumc] Zemyantham propterea in expensis tam coram ipso domino Mathia Cordebog, quam nobis in causa huiusmodi legittime factis condempnandum fore et condempnamus per presentes, quarum expensarum taxacionem nobis in posterum reservamus. Moxque et [in conc]tinenti ibidem prefatus magister Peregrinus procurator, quo supra nomine, iudicialiter citato predicto magistro Romano procuratore ex adverso, peciit expensas in causa huiusmodi factas per nos taxari et nos condigna moderacione previa, qua cum Deo potuimus [absquec] iuramento Peregrini ad duas marcas taxavimus et taxamus per presentes. Lecta, lata et in scriptis nuncciata est hec nostra sentencia diffinitiva per nos Benedictum canonicum et officialem prenominatum Gnezne in domo habitacionis nostre die Lune vig[esima octavac] mensis Junii et expense taxate sub anno a Nativitate millesimo quadringentesimo vicesimo octavo, indicione sexta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno undecimo, hora terciarum et consistorii nostri, (presentibusb) circumspectis et discretis viris, magistris Jacobo Mathie de Lancicia notario13, Paulo Wylusch de Gnezna14, Nicolao Proszconis de ibidem15, Mathia de Zorzewo16 et Petro de Bnyn notariis et procuratoribus causarum consistorii Gneznensis17.
f-h
Z. N. Et ego Adam Zauissii de Smolicze, clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius ac coram prefato venerabili viro Benedicto canonico et officiali causarum scriba18, quia premissa ex actis coram prefato domino Benedicto canonico et officiali ac Jacobo Mathie de Lancicia eadem imperiali auctoritateg publico notario et ipsius domini Benedicti officialis ac eorundem actorum protunc notario acticatis, sic gesta notata et acticata repery, ideo premissa in hanc publicam formam de decreto et mandato ipsius domini Benedicti officialis redegi signoque et nomine meis solitis consignavi ac sigillo officiolatus ipsius domini Benedicti appendenti comunivi in fidem et testimonium premissorum
.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
bbrak Or.
cdziura i tekst zatarty Or., tekst wg Kop.
d-eodczyt niepewny na skutek poprawiania pierwotnego tekstu: ex una Or.
f-hręką Or.
gnastępuje znów słowo imperiali Or.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
2Zob. wyżej, dok. nr 1084 z 12 kwietnia 1426, gdzie ta sama sprawa w wyroku Macieja Korczboka. Tam też objaśniono osoby toczące spór.
3Zob. wyżej, dok. nr 1084 z 12 kwietnia 1426, gdzie ta sama sprawa w wyroku Macieja Korczboka. Tam też objaśniono osoby toczące spór.
4Zob. wyżej, dok. nr 1084 z 12 kwietnia 1426, gdzie ta sama sprawa w wyroku Macieja Korczboka. Tam też objaśniono osoby toczące spór.
5Zob. wyżej, dok. nr 1084 z 12 kwietnia 1426, gdzie ta sama sprawa w wyroku Macieja Korczboka. Tam też objaśniono osoby toczące spór.
6Zob. wyżej, dok. nr 1084 z 12 kwietnia 1426, gdzie ta sama sprawa w wyroku Macieja Korczboka. Tam też objaśniono osoby toczące spór.
7Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 1093/5.
8Peregryn z Pępic, zob. wyżej, nr 1137/7.
9Paweł Pozar nie zidentyfikowany.
10Hektor z Koźmina, zob. wyżej, nr 1142/11.
11Plebanem w Śremie był wówczas Mikołaj syn Mikołaja z Dobieszewa zw. Kokoszka (Koszka), student UJ 1404, pleban kościoła Św. Marii Magdaleny w Poznaniu 1413 - 1415, pisarz starosty generalnego Wlkp. Sędziwoja z Ostroroga 1412 - 1414, pleban w Śremie 1419 - 1444, kanonik pozn. 1429 - 1444, zm. 1444 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 208; Now. II s. 410, 610).
12Prepozyt Jerzy wyst. tylko tutaj.
13Jakub syn Macieja z Łęczycy, zob. wyżej, nr 1093/3.
13Paweł syn Wilusza z Gniezna, notariusz publiczny, wyst. w tymże roku jako pisarz konsystorza gnieźn. (KDW V s. 470).
15Mikołaj syn Proszka z Gniezna nie zidentyfikowany, chyba nie ident. z Mikołajem zw. Pruska wikariuszem w katedrze pozn. 1416 (KDW VIII nr 789/6), potem plebanem w Buku 1417 - 1439 (zob. wyżej, nr 1156/4).
16Maciej z Zorzewa, zob. wyżej, nr 1093/6.
17Piotr z Bnina, zob. wyżej, nr 1158/7.
18Smolice par. Stryków w powiecie brzezińskim (w Łęczyckiem). Zawisza ze Smolic wyst. 1387- 1414, Adam syn Zawiszy, student UJ 1426, notariusz publiczny 1428 (tutaj, także AAG, ACons. G II/1 k. 26v i Acta capitulorum II nr 220), pisarz w konsystorzu gnieźn. 1434, wikariusz wieczysty i altarysta gnieźn. 1444, wyst. jeszcze 1449 jako pleban Św. Michała w Gnieźnie (Acta capitulorum II nr 1761).


Dokument Nr 1171
Poznań, 30 czerwca 1428
Król Władysław Jagiełło nadaje klasztorowi karmelitów w Poznaniu dwa łany w Obrzycach pod Poznaniem.
Or.: Poznań, WAP, Klasztor Karmelitów Poznań A 2. Pergamin 455 × 235+100 mm, jedwabny czerwony sznur po pieczęci. Na marginesie obok tekstu dopiski ręką XVII - XVIII w.: duo mansi vulgo Obrzyca nuncupati de Senbus (?), niżej: data privilegii A. 1428; liczne miejsca w tekście podkreślone. Na zakładce z prawej strony: solvit in cancellaria (XV w.); z lewej: Hoc idem privilegium insertum ad acta Metrices Regni anno 1599 regnante SS. Sigismundo III., lib. 113, sub litt. W.U., fol. 29 (XVII w.). Na odwrocie noty, streszczenia i sygnatury z XVI - XIX w.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna 61, k. 294 - 295v, w transumpcie króla Zygmunta z daty: Kraków, 17 kwietnia 1540.
Reg.: 1. KDW V, nr 482 (wg Or.); 2. MRPS IV, suppl. nr 623 (wg Kop.).

|| aIn nomine Domini amen.|| Ad perpetuam rei memoriam. Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sando|mirie, Siradie, Lancicie, Cuiauie Lithuanieque princeps suppremus, Pomeranie Russieque dominus et heres, significamus tenore presencium, quibus expedit | universis, presentibus et futuris, noticiam presencium habituris, quomodo zelo devocionis accensi volentes equissimi iudicis iram vindicem operibus misericordie | prevenire, ad illius gloriam, qui nos suo precioso reddemit sanguine ac ad augm(enta)cionem sui nominis vocavit ac ascribi voluit milicie Christiane, specialis nostre devocionis ad monasterium sive locum Corporis Christi extra muros civitatis Poznaniensis per nos fundatum et erectum1, quod Dei pietas magnis miraculorum decoravit insigniis, gerentes affectum, pro salute animarum inclitarum bone memorie Heduigis, Anne et Elizabeth olim consortum nostrarum, prefato monasterio, priori et fratribus ordinis Beate Marie Virginis de Monte Carmeli ibidem morantibus de bonis temporalibus, quibus nos ampliavit opulenta plenitudine largiflua benignitas Salvatoris, duos mansos liberos predii nostri ante Poznaniam, Obricze nuncupatos, penes eorum predium Staralanka appellatum2, et inter lacum Petrowo3 et quandam viam, que est inter villam Szgerz4 et lacum predictum, iacentes in virgultis, que ibi sunt extirpandos, cum omnibus et singulisb eorum utilitatibus, fructibus, censibus, proventibus, agris, pratis, campis, wirgultis et obvencionibus universis, prout iam in suis limittibus a quatuordecim annis sunt limitati et distincti, nichil iuris aut dominii pro nobis aut nostris successoribus in eis reservantes, prout ipsos soli tenuimus et possedimus, damus, donamus et largimur donacione perpetua et irrevocabili ac in ewm, per ipsum priorem, fratres et conventum monasterii predicti tenendos, habendos, utifruendos, commuttandos, donandos, vendendos, obligandos, alienandos et perpetuis temporibus pacifice possidendos ac in usus suos beneplacitos convertendos, prout ipsis melius videbitur expedire, constituentes eosdem priorem et conventum, et fratres ipsius dictorum mansorum veros et legittimos heredes et perpetuos possessores. Harum quibus sigillum nostre maiestatis est appensum testimonio litterarum. Actum Poznanie feria quarta in crastino beatorum Petri et Pauli Apostolorum anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo5, presentibus reveren(do) patre, domino Alberto archiepiscopo Gneznensi necnon magnificis et strennuis Sandiuogio de Ostrorog Poznaniensi6, Mathia de Labischino Brestensi7, Jarando de Brudzewo Wladislauiensi8 et Andrea de Domaborz Kalissiensi palatinis9, Thoma de Pakoscz Poznaniensi10, Johanne de Sczekoczini Lublinensi11 et Martino c-de Slawsko Kalissiensi castellanis12, et aliis pluribus prelatis et baronibus nostris. Datum per manus venerabilium Johannis electi Wladislauiensis, cancellarii13 et Stanislai Czolek electi confirmati Poznaniensis ecclesiarum, vicecancellarii Regni Polonie14, nobis sincere dilectorum.
Ad relacionem prefati reveren(di) patris, domini Stanislai provisi confirmati ecclesie Poznaniensis, R(egni) P(olonie) vicecancellarii. Per Lassotam magistrum capelle regie-d 15.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
bpoprawiane Or.
c-dpod zakładką Or.
1Klasztor i kościół karmelitów trzewiczkowych p.w. Bożego Ciała, dziś w obrębie miasta Poznania, por. KDW VII nr 477, 565.
2Folwark Obrzyca na prawym brzegu Warty, na pn. od Starołęki (Koz. 2 s. 531, 5 s. 85; Now. II s. 768), dziś w obrębie miasta Poznania - por. z wprowadzoną tutaj w 1927 r. nazwą ulicy Obrzyca.
3Piotrowo, Pietrowo, osada kapituły pozn. (Koz. 3 s. 37) w obrębie dzis. prawobrzeżnego Poznania (por. z nazwą ulicy w Poznaniu). Jezioro to najpewniej łacha zalewowa Warty, dziś już nie istniejąca.
4Żegrze (Zegrze) par. Święty Jan koło Poznania, dziś w obrębie miasta Poznania, na pn.-wsch. od Starołęki (Koz. 3 s. 472 - 473).
5Data zgodna z itinerarium królewskim.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
7Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 1100/3.
8Jarand z Brudzewa, zob. wyżej, nr 1161/5.
9Andrzej z Danaborza, zob. wyżej, nr 1100/5.
10Tomasz z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
11Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 1101/2.
12Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
13Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
14Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
15Lasota (Sylwester) ze Zdziechowa (w Radomskiem), bakałarz 1398, student w Pradze, spowiednik Władysława Jagiełły i Władysława III, kanonik sandom. 1425, krak. 1433, arcybiskup elekt lwowski 1436, prepozyt skalbmierski 1437, kanonik przemyski 1440, zm. 1441 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 227 - 228; Krzyżaniakowa II).


Dokument Nr 1172
Kościan, 4 lipca 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby nie pociągać przed sąd Magdaleny, wdowy po mieszczaninie poznańskim Stanisławie Borzejowskim.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 147v. Wpis 15 grudnia 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, camarariis ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris in Poznania presidentibus, presentibus requirendis, nostris fidelibus, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strennui, nobiles, fideles nostri dilecti! Exposuit coram maiestate nostra Magdalena relicta olim Stanislai Borzuewsky civis Poznaniensis1, quomodo nonnulli nobiles et terrigene Regni nostri pro debitis per maritum suum prefatum derelictis et signanter pro panno cultello inciso et ulna mensurato eandem diuturnitate sive termino trium annorum evadere volunt et proponunt. Quare vobis seriose precipimus et mandamus habere volentes, quatenus, dum et quando ipsam debitores suos huiusmodi ad iudicium trahere contingat pro debitis per prefatum maritum suum sic, ut prefertur, derelictis, eandem nulla diuturnitate vel termino trium annorum quispiam eorundem valeat evadere aut possit, sed sibi ad solucionem omnino sint astricti, presentes quoque semper iubemus reddi presentanti. Secus non facturi. Datum in Costen dominica die post festum Visitacionis Sancte Marie anno Domini millesimo quadringentesimo XXVIII°2.
1Stanisław Borzejowski, Borzujewski (z Bożejewa?), rajca pozn. 1401 - 1405, 1407 - 1408, 1414 - 1418, ławnik 1413, wyst. jeszcze błędnie u WSvP s. 182 jako rajca kadencji 1428/29, podczas gdy cytowany tam tekst odnosi się do 31 marca 1419. Jego żona Magdalena wyst. także 1418 i 1422 (ib., s. 108, 127).
2Pobyt króla w Kościanie potwierdzony jego itinerarium.


Dokument Nr 1173
Śrem, 12 lipca 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby sprawy poznańskiego domu joannitów były sądzone tylko na sądach wiecowych lub nadwornych.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 77v. Wpis 8 września 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Pallatinis, capitaneis, burgrabiis, iudicibus, subiudicibus, camerariis, subcamerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris per et infra Maiorem Poloniam constitutis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strennui et nobiles, fideles nostri dilecti! Mandamus vobis seriose, quatenus wenerabilem virum ac religiosum comendatorem Sancti Johannis extra muros Poznanie cum conventu suo pro quibuscumque causis cum quibuscumque personis, sibi aut suo conventui coram vobis accio restaret, in terminis particularibus nulla presumatis iudicare racione, solum in terminis generalibus, aut in nostri presencia, vel dum ad medium Poloniam nos feliciter revenire contingerit, iudicare debeatis. Aliud pro gracia nostra facere non ausuri. Datum in Srzem feria secunda in vigilia sancte Margarethe anno Domini M° CCCC° XX° VIII°1.
Relacio reverendi in Christo patris, domini Stanislai electi confirmati Poznaniensis2.
1Pobyt króla w Śremie zgodny z jego itinerarium.
2Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1174
Poznań, 12 lipca 1428
Oficjał poznański nakazuje rektorowi kościoła we Wronczynie, aby napomniał Adama z Kowalskiego za niepłacenie czynszu poznańskim wikariuszom katedralnym.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 12, k. 112v. Wpis 27 sierpnia 1428.
Uw.:W tej samej sprawie zob. niżej, dok. nr 1178.

Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis1 discreto viro, rectori ecclesie in Vronczino2 vel eius vicario salutem in Domino. Hortamur et requirimus virtute laudi communis et statutorum provincialium, quatenus mox visis presentibus personaliter accedentes, si comode poteritis, alias in ecclesiis vestris publice proponentes nobilem Adam heredem in Covalszkye3 cum suis kmethonibus ibidem moneatis, quos et nos monemus per presentes, ut infra novem dies vestrama monicionema immediate sequentes, quos ipsis pro tuama canonicaque monicione ac peremptorio termino presignimus et assignamus, discretis viris, vicariis ecclesie Poznaniensis unam marcam latorum grossorum et unam cum media currentis monete dent, solvant cum effectu. Alioquin si secus fecerint, extunc ipsos excomunicamus in Dei nomine in hiis scriptis, quos et vos excomunicatos in vestris ecclesiis publice nuncietis tamdiu, donec a nobis aliud habueritis in mandatis. Datum Poznanie XII die mensis Iulii anno etc. XXVIII° octavoa.
atak Kop.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Wronczyn, wieś par. na pn.-zach. od Pobiedzisk (Koz. 5 s. 495).
3Kowalskie par. Wronczyn, na zach. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 126, 4 s. 402). Adam wyst. 1390 - 1428 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1175
[25 października 1426 - 1 sierpnia 1428]
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarosław z Ruchocina sprzedał (?) swoje części we wsiach Wysznowo i Biela ...
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 3, k. 152v - 153, końca brak. Wpis 30 stycznia 1430.
Uw.:Ramowe daty wystawienia dok. wypływają z czasu, w którym wystawca, Tomek z Pakości, sprawować mógł urząd starosty wielkopolskiego: 24 października 1426 ostatnio raz wystąpił jego poprzednik na urzędzie, zaś 2 sierpnia 1428 urzędował już następca (Spisy wlkp.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Thomas de Pacost castellanus Poznaniensis, capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens (presenciama) nobilis Jaroslaus de Ruchoczino2, non compulsus, non coactus nec aliquo sinistro modo seductus, quinimo sanus mente et corpore existens, usus consilio amicorum et matura deliberacione prehabita, totam suam [k. 153] sortem hereditariam, que predicto Jaroslao cesserat post obitum Olbracht patrui sui3 relicta, in wlgari pusczina, in Wysznowo4 et in Byela, in terra Maioris Polonie et in districtu Coninensi sitam5, cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit, nichil iuris seu proprietatis pro se autemb pro successoribus suis ibidem excipiendo, cum omnibus et singulis utilitatibus, agris cultis et colendis, campis, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, gaiis, nemoribus, mellificiis, mericis, rubetis, dumetis, quercetis, pinetis, virgultis, allodiis, areis, ortis, fluviis, riwlis, gurgitibus, lacubus, stangnis, piscinis, piscaturis, aquis, aquarum decursibus [...c].
abrak Kop.
btak Kop. zamiast aut
ctekst urwany, przy ostatnim słowie odsyłacz Kop.
1Tomek z Pakości, zob. wyżej, nr 1098/5.
2Ruchocin par. Powidz, na pd.-wsch. od Witkowa (Koz. 1 s. 261, 5 s. 254). Jarosław wyst. 1415 - 1448 (SHGWlkp.), był także burgrabią w Pyzdrach 1417 - 1419 (GUrz. nr C 538).
3Olbracht nie zidentyfikowany.
4Wysznowo (Wiśniewo?) nie zidentyfikowane, najpewniej Wiśniewa par. Ostrowąs (Koz. 5 s. 477 - 478), pomiędzy Ślesinem a Wilczynem.
5Biela (Biele) w par. Ślesin, na zach. od Ślesina, już w 1507 r. opuszczona (Koz. 4 s. 27).


Dokument Nr 1176
Łęczyca, 2 sierpnia 1428
Przybysław z Gryżyny stolnik poznański wraz ze swymi rękojmiami zobowiązuje się zwrócić królowi Władysławowi Jagielle 500 grzywien w określonych ratach i terminach.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 325. Pergamin 317 × 210+45 - 40 mm. Na czterech paskach pergaminowych cztery pieczęcie w czerwonym wosku, w miskach z wosku bezbarwnego: 1. Przybysława z Gryżyny, średnicy 30 mm, mocno uszkodzona. W polu, w wydłużonej czwórlistnej rozecie, na pochylonej tarczy herb Gryzina. Tarcza zwieńczona hełmem z labrami i klejnotem, w którym połujeleń wspięty. Napis w otoku nieczytelny (por. z pieczęcią tegoż przy dokumencie nr 1289 - pieczęć 12). 2. Abrahama ze Zbąszynia, jak pieczęć tegoż niżej, w dokumencie nr 1289, pieczęć 8, napis otokowy zatarty. 3. Macieja Borka zwanego Strączkiem z Osiecznej, z tarczą herbową i klejnotem jak pieczęć 1. Napis w otoku nieczytelny. 4. Andrzeja zwanego Pokrętką z Gryżyny, średnicy 21 mm. W polu kolistym, na tarczy pochylonej herb Gryzina. Tarcza zwieńczona hełmem z labrami i klejnotem, w którym połujeleń wspięty. Napis w otoku: + S. Andree (dalej uszkodzony). Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XVI - XVII w.).
Kop. z XVI w.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 203, k. 121 - 121v.

Nos Przybislaus de Griszyna dapifer Poznaniensis1 principalis debitor, Abraham de Dzbanschyn2, Borek Stranczek | de Ossyeczno3 et Andreas de Gryszina4 fideiussores ipsius recognoscimus tenore presencium, quibus expedit universis, nos | serenissimo principi, domino Wladislao regi Polonie etc., domino nostro graciosissimo in quingentis marcis monete et numeri | Polonicalium, racione certi debiti, manu coniuncta et in solidum obligari et teneri. Quarumquidem quingentarum marcarum primam partem, videlicet centum marcas, in festo sancti Martini proxime venturo [11 XI 1428] maiestati sue solvere et in pretorio civitatis Poznaniensis apud consules deponere pollicemur et promittimus bona fide. In casu autem, quo in festo sancti Martini predicto centum marcas predictas in loco pretorii predicti deponere ac consulibus Poznaniensibus prefatis presentare, assignare et efficaciter tradere neglexerimus, extunc post lapsum trium dierum, festum sancti Martini predictum immediate sequencium, in ducentis marcis monete et numeri similium certi et veri debiti pro eisdem centum marcis tenebimur et erimus obligati prefato domino regi etc. realiter in loco predicto absque more dispendio persolvendis. Secundam autem ratam quingentarum marcarum predictarum, videlicet ducentas marcas monete et numeri prescriptorum, in festo Nativitatis Domini [25 XII 1428] extunc proximo sequenti in pretorio Poznaniensi predicto deponere, presentare et consulibus tradere promittimus ac presentibus obligamur. Quodsi obmiserimus faciendos, extunc post trium dierum spacium immediate sequencium quadringentas marcas pro eisdem ducentis marcis persolvere et in loco pretorii predicti deponere tenebimur cum effectu. Residuam vero et terciam partem summe quingentarum marcarum predictarum, videlicet ducentas marcas residuas, in festo sancti Johannis Baptiste proxime et continue sequenti [24 VI 1429] in civitate Poznaniensi predicta et pretorio ipsius ac in manibus consulum sub pena dupli trium dierum lapso spacio iuxta superius expressata et descripta deponere promittimus et spondemus. Quem omnia, videlicet tam principalis sortis, quam accrescentis summe quantitatem et quotam, renu(n)cciante omni defensioni et iuris remediis, nos astringimus et tenore presencium obligamus soluturos. Harum quibus sigilla nostra sunt appensa testimonio literarum. Volumus autem, quod predicti consules Poznanienses post quamlibet ratam pecunie sublevate prefatos Przybislaum, Abraham, Borek et Andream per literas ipsorum quittare teneantur et debeant de levatis et perceptis, quorum quittacionibus stare volumus tamquam nostris. Datum in Lancicia feria secunda in crastino sancti Petri ad Vincula anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octawo5, presentibus ibidem Sandiwogio de Ostrorog Poznaniensi6, Andrea de Domaborz Kalisiensi7, Mathia de Labischino Brestensi pallatinis8, Martino de Slawsko Poznaniensi9, Dobrogostio de Colno Camenensi castellanis10, Stanislao venatorea Lanciciensi11 et aliis quampluribus fidedignis.
apoprawiane z venatori Or.
1Gryżyna, wieś par. na pd.-zach. od Kościana (SHGPoz. I s. 703 - 713). Przybysław Borek wyst. od 1387, burgrabia (starosta?) w Kościanie 1407 - 1413 (GUrz. nr C 731), stolnik pozn. 1416 - 1432, zm. 1432 - 1434 (SHGPoz. I s. 705 - 707).
2Abraham ze Zbąszynia, zob. wyżej, nr 1121/5.
3Osieczna, miasto w powiecie kościańskim, na pn.-wsch. od Leszna. Maciej Borek zwany Strączkiem wyst. od 1428, potem starosta wschowski 1432 - 1443, kasztelan nakielski 1441/42, zm. 1452/53 (PSB XIX s. 33).
4Andrzej syn Jana z Gryżyny (zob. przypis 1), zwany Pokrętka, także z Włoszakowic, wyst. 1428 - 1450 (SHGPoz. I s. 710 - 711).
5W Łęczycy był wówczas również król.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
7Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna i Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
8Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna i Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
9Andrzej z Danaborza, Maciej z Łabiszyna i Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/5, 3, 6.
10Dobrogost z Kolna, zob. wyżej, nr 1108/2.
11Stanisław z Chodowa podłowczy łęcz. 1387 - 1419, łowczy większy łęcz. 1419 - 1434 (Spisy łęcz.).


Dokument Nr 1177
Pabianice, 3 sierpnia 1428
Król Władysław Jagiełło zakazuje (oficjałowi gnieźnieńskiemu) sądzenia sprawy Borka z Osiecznej.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 12, k. 110. Wpis 25 sierpnia 1428.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 231 (wg Kop.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Honorabilis, devote noster! Exposuit coram nobis strenuus Borek de Osszeczno miles noster fidelis1, quomodo quidam Nicolaus presbiter, Wincencii filius de Dzeczcowo2, pro villa ipsius Landczsko3 ad tui presenciam evocavit et nunc agitur coram te in causa eadem. Cum tamen bene scis, quod pro villarum possessionibus nullus secularis debet trahi ad ius spirituale iuxta statutum et laudum tocius Regni, ideo tue mandamus devocioni, quatenus predictum Borconem ad instanciam eiusdem presbiteri pro villa predicta Landsko nulla iudicare debeas racione, secus non facturus. Datum in Pabianice feria tercia post festum Ad Vincula sancti Petri anno Domini M° CCCC° XX octavo4.
Dominus rex per se.
1Maciej Borek z Osiecznej, zob. wyżej, nr 1176/3.
2Drzeczkowo, wieś par. na pn. od Osiecznej. Wincenty wyst. 1388 - 1421, jego syn Mikołaj jako duchowny tylko tutaj, może jednak ident. z plebanem w Drzeczkowie 1423 - 1431 (SHGPoz. I s. 411 - 413).
3Łącko, przedmieście Osiecznej (Koz. 2 s. 417).
4Pobyt króla w Pabianicach zgodny z jego itinerarium.


Dokument Nr 1178
Poznań, 13 sierpnia 1428
Oficjał poznański zawiadamia rektora kościoła we Wronczynie o ekskomunice ciążącej na Adamie z Kowalskiego.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 12, k. 112v. Wpis 27 sierpnia 1428.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 233 (wg Kop.).
Uw.:W tej samej sprawie zob. wyżej, dok. nr 1174.

Mathias Cordebog canonicus et officialis Poznaniensis1 discretis viris, rectori ecclesie in Vronczino2 ac aliis presentibus requisitis salutem in Domino. Iam dudum nobilis Adam heres in Cowaskye3 cum suis kmethonibus ibidem in Cowasky nostras excommunicacionum sentencias ob non solucionem unius marce latorum grossorum ad instanciam discretorum virorum, vicariorum ecclesie Poznaniensis sustinuerunt et hucusque sustinere non formidant in contemptum Sancte Matris ecclesie, et in scandalum non modicum christifidelium plurimorum se, ut creditur, divinis officiis periculosius inmiscendo. Ne igitur dicti obstinati de sua malicia gloriari videantur aliisque presumptoribus trahi valeant in exemplum. Ideo dictas nostras excommunicacionum sentencias produximus plus aggravandas et aggravamus in Dei nomine in hiis scriptis vosque requirentes et hortantes virtute laudi communis et sinodalis ac statutorum provincialium, quatenus prefatum nobilem cum suis kmethonibus sic, ut prius, excommunicatos et nunc aggravatos vestris in ecclesiis pulsatis campanis, candelis accenssis et extinctis ac in terram proiectis, coram christifidelibus nuncietis singulis diebus dominicis et festivis, facientes ipsos in cibo, potu, salutacione etc. ac a quovis actu legittimo a cunctis christifidelibus acrius evitari, removentes ipsos a divinis et ecclesiasticis sacramentis, sepultura ecclesiastica ipsis specialiter interdicta, penitencia moriencium et baptismate parvulorum dumtaxat exceptos, tamdiu, donec a nobis aliud habueritis in mandatis. Datum Poznanie XIII mensis Augusti anno Domini M° CCCC° XX octavo, nostro sub sigillo.
1Zob. w tej samej sprawie dok. z 12 lipca 1428 - wyżej, nr 1174, tam też objaśnienie wszystkich występujących tu osób.
2Zob. w tej samej sprawie dok. z 12 lipca 1428 - wyżej, nr 1174, tam też objaśnienie wszystkich występujących tu osób.
3Zob. w tej samej sprawie dok. z 12 lipca 1428 - wyżej, nr 1174, tam też objaśnienie wszystkich występujących tu osób.


Dokument Nr 1179
Poznań, 27 sierpnia 1428
Wymienieni rozjemcy rozsądzają spór pomiędzy klasztorem cysterek w Owińskach a tamtejszym plebanem.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 21, k. 1 - 2. Wpis 2 stycznia 1437.

In nomine Domini amen. Nos Hector prepositus Gluschinensis et canonicus Poznaniensis eclesiarum1 ac Laurencius de Vinari vica(r)ius perpetuus in dicta eclesia Poznaniensi2, arbitri et arbitratores, et amicabiles compositores, per partes infrascriptas electi et concorditer nominati, recognoscimus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, quomodo in nostra presencia constituti venerabilis ac deodicata virgo Cristina abbatissa suo et tocius sui conventus monasterii in Owenska3 nominibus ex una et discretus dominus Andreas rector eclesie parrochialis in ibidem4 recedens a sentencia [k. 1v] diffinitiva per honorabilem virum, dominum Mathiam Cordebog canonicum et officialem5 pro ipso lata ex alia partibus, volentes parcere hincinde laboribus, sumptibus et expensis necnon controversiis, displicenciis et iniuriis quibuscumque inter ipsas partes pro, de et super scissuris lignorum, quas idem dominus Andreas plebanus in Owenska, Bolechowo6, Bolechowiecz7 ac aliis dicti conventus hereditatibus habere voluit, suscitatis quomodolibet et exortis, et earum occasione in nos ut arbitros, arbitratores et amicabiles compositores coram notario publico et testibus infrascriptis de alto et basso compromiserunt, petentes debita cum instancia, quatenus ipsis super eisdem lignorum scissuris finem debitum imponeremus et nostram sentenciam arbitralem pronuncciaremus super premissis. Nos itaque voluntatibus dictarum parcium receptis et habitis auditisque earum propositis et responsis per dictam nostram sentenciam arbitralem pronuncciavimus et pronuncciamus, quod dictus dominus Andreas plebanus in Owenska ligna in eadem hereditate Owenska duntaxat excre cencia pro necessitate et voluntate suis illic, ubi communis populus ipsius ville Owenska scindere conswevit, liberam et omnimodam scindendi et recipiendi habebit facultatem. Scissuras vero lignorum et roborum, si quas in borris se u silvis dictus dominus Andreas plebanus in prefata hereditate Owenska, in Bolechowo, Bolechowiecz et in aliis dicti conventus hereditatibus habere voluerit, pro hiis prefatam Cristinam abbatis am petat, de cuius dictique conventus indulto consensu et voluntate specialibus dicta ligna et robora scindet et non aliter. Quam concordiam ipse partes servabunt et emologabunt sub pena triginta marcarum latorum grossorum Pragensium, medietatem videlicet pro fabrica eclesie Sancte Marie in Sammo Poznaniensi site8, medietatem vero parti concordiam tenenti per partem concordiam non tenentem et concordie huiusmodi contravenientem applicandarum, cui pene dicte partes se, coram nobis sponte submiserunt. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas per Johannem notarium publicum9 coram nobis scribam [k. 2] facti huiusmodi subscriptum scribi et publicari fecimus et eas appensione sigilli iussimus communiri. Actum et datum Poznanie in sala domus habitacionis nostre in Summo Poznaniensi site anno Domini mille imo quadringentesimo vicesimo octavo, indicione sexta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno undecimo, die vicesima septima mensis Augusti, hora vesperorum, presentibus honorabilibus viris, dominis Johanne Gruschka10 et Dobeslao de Kossuthi vicariis perpetuis in eclesia Poznaniensi11.
Et ego Johannes Pauli de Zneslauicze, clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius9, quia dictis sentencie arbitralis pronuncciacioni, approbacioni et emologacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens fui et ea omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo presens instrumentum publicum in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et conswetis unacum appensione sigillorum dictorum duorum arbitrorum consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum.
1Hektor z Koźmina, zob. wyżej, nr 1142/1.
2Wawrzyniec z Winiar (wieś tuż pod Poznaniem, dziś w granicach miasta) wyst. także 1432 (niżej, nr 1280/7), może ident. z wikariuszem wieczystym w katedrze pozn. już 1420 (KDW VIII nr 886/8).
3Krystyna opatka cysterek w Owińskach (nad Wartą, na pn. od Poznania), wyst. także 1435 (Roty I nr 1449).
4Andrzej pleban w Owińskach skądinąd nie znany.
5Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1. Wspomniany tu jego wyrok skądinąd nie znany.
6Bolechowo i Bolechówko par. Owińska, na pd. od Murowanej Gośliny (SHGPoz. I s. 86).
7Bolechowo i Bolechówko par. Owińska, na pd. od Murowanej Gośliny (SHGPoz. I s. 86).
8Kościół kolegiacki NMPanny na Ostrowie Tumskim w (pod) Poznaniem. Jest to najstarsza zapewne dotąd znana wzmianka o budowie nowego kościoła, w formie do dziś przetrwałej.
9Jan syn Pawła z nie zidentyfikowanych Zniesławic (?) wyst. w Poznaniu także 1435 (KDW X).
10Jan Gruszka z Pawłowic wikariusz wieczysty w katedrze pozn., adwokat i pisarz konsystorski pozn. 1416, notariusz publiczny i altarysta w katedrze pozn., pleban w Skórzewie 1423 - 1431, w Pniewach 1435 - 1442, Niepruszewie 1442 - 1447, na pozn. Śródce 1447, żył jeszcze 1451 (Now. II s. 463; Studia źródłoznawcze 3 s. 154 - tu pogląd, że zm. 1450; Acta capitulorum II nr 1022; AAP, CP 475 k. 2: 1451).
11Dobiesław syn Andrzeja (skądinąd nie znanego) z Koszut (wieś par. pomiędzy Kórnikiem a Środą - Koz. 1 s. 337), notariusz publiczny 1425 (KDW V nr 412, VIII nr 1017/9), wikariusz wieczysty w katedrze pozn. 1428 - 1433 (niżej, nr 1278/6, 1313/5).


Dokument Nr 1180
Nowy Korczyn, 31 sierpnia 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe biskupstwa poznańskiego.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 90v - 91. Wpis 5 października 1428.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Magnificis palatinis Poznaniensi, Kalisiensi et Brestensi necnon nobilibus et strennuis capitaneis, iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in terris sive districtibus Maioris Polonie et Cuyauie sive aliis quibuscumque presidentibus presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! A vestri et cuiuslibet vestrum noticia non credimus esse remotum, qualiter ecclesia Poznaniensis velud acephala stetisset byennio vel citra pastoris sui solacio destituta, quo durante iniuriis et inpressionibus gravibus temeritate aliquorum irrogatis, concussa et afflicta existit. Cuius indempnitati de benignitate regia providere cupientes, reverendum in Christo patrem et dominum, dominum Stanislaum [k. 91] episcopum eiusdem ecclesie modernum, qui tamquam noviter provisus et consecratus ad eandem1, nondum inquirere aut indignari potuit de meritis causarum et inpressionum sive iniuriarum qualitatibus sic, ut premittitur, eidem ecclesie inflictarum, a vestra et cuiuslibet vestrum iurisdicione unacum omnibus et singulis suis et ecclesie sue vasallis, subditis opidisa, villisa ceterisque possessionibusa eximimus per presentes. Vestre et cuiuslibet vestrum fidelitati comittentes et mandantes seriose, quatenus ipsum dominum Stanislaum episcopum sive ipsius vasallos et subditos opidorum, villarum et possessionum sive granicierum aut alterius cuiuscumque rei forum sive indaginem sectarum iurisdicione quomodolibet concurrentes coniunctim vel divisim ad instanciam quorumcumque seu cuiuscumque persone masculine et feminine tam in colloquiis generalibus, quam particularibus iudiciis nulla debeatis seu presumatis iudicare, seu ad presenciam vestram et cuilibet vestrum citare aut evocare racione infra hinc et Conductum Pasce proxime affuturum, decernentes irritum et inane, si in preiudicium premissorum per vos seu quemlibet vestrum aut quospiam aliquid fuerit attemptatum. Datum in Nowa Ciuitate Corczin feria tercia proxima ante festum sancti Egidii anno Domini M° CCCC° XXVIII°2.
Relacio wenerabilis Wladislai de Oporowo Regni Polonie vic(ecancellarii)3.
atak Kop.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4. Bullę konfirmacyjną na biskupstwo poznańskie dla Ciołka wydał Marcin V dnia 21 maja 1428, konsekracja odbyła się w Nowym Korczynie 29 sierpnia 1428 (Now. II s. 83).
2Pobyt króla w Nowym Korczynie potwierdzony jego itinerarium.
3Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4. Niniejszy dok. przynosi najwcześniejszą z dotąd znanych informację o podkanclerstwie Oporowskiego.


Dokument Nr 1181
Nowy Korczyn, 2 września 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje bronić kościół poznański od wszelkich gwałtów i napaści.
Or.: Kraków, Biblioteka PAN, dok. nr 603. Pergamin 259 × 170+46 mm. Pasek pergaminowy po przywieszeniu pieczęci. Na odwrocie sygnatury wskazujące na przechowywanie dok. niegdyś w AAP.
Reg.: K. Dziwik, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, cz. III, Wrocław 1970, nr 504 (wg Or.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie etc.
Universis et singulis palatinis, castellanis, capitaneis, burgrabiis, tenutariis ceterisque | dignitariis et officialibus ac eorum vicesgerentibus per Regnum nostrum Polonie et presertim | in terris Maioris Polonie, ubilibet presidentibus et constitutis, graciam regiam et omne bonum. | Fideles nostri dilecti! Licet omnes ecclesias Regni nostri defendere teneamur et tueri, tamen reverendum in Christo patrem, dominum Stanislaum episcopum Poznaniensem1, qui in vicecancellariatus officio se exercens grata et utilia nobis exhibuit et prestitit obsequia, habentes specialiter recomissum ipsum, ecclesiam suam et personas ecclesie ipsius et sibi subiectas ac bona et possessiones universas in tuicionem et proteccionem nostram recipimus confovenda, lesionem et offensam eius et ipsius ecclesie Poznaniensis a quocumque sibi foret irrogata et illata velud nostram propriam et nobis illatam reputantes. Ideo vobis omnibus et vestrum cuilibet supradictis firmiter precipiendo mandamus, quatenus prefatum dominum Stanislaum episcopum, ecclesiam suam Poznaniensem, personas et bona sua habentes una nobiscum sinceriter recomissa, ab omnibus iniuriis, violenciis, molestiis et impressionibus quibuscumque defendere debeatis et tueri, sibi contra quoscumque violentatores et oppressores, potenciis, auxiliis et consiliis vestris fideliter assistentes, dum et quociens per ipsum aut suos subditos vel eorum nunccios fueritis requisiti. Secus, gracie nostre sub obtentu, non facturi. Datum in Nowa Ciuitatea Corczyn feria quinta in crastino sancti Egidii anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo2, sigillo nostro presentibus subappenso.
Relacio venerabilis Wladislai de Opporow Regni Polonie vicecancellarii3.
anastępuje skreślone fer Or.
1Zob. dokument poprzedni (nr 1180).
2Zob. dokument poprzedni (nr 1180).
3Zob. dokument poprzedni (nr 1180).


Dokument Nr 1182
Sandomierz, 7 września 1428
Król Władysław Jagiełło czasowo zakazuje pociągać przed sądy Stanisława Ciołka biskupa poznańskiego i jego poddanych.
Kop.: Poznań, WAP, Pyzdry Z. 6, k. 219 - 219v. Wpis 15 marca 1429.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Magnificis, nobilibus et proceribus palatinis, castellanis, capitaneis Maioris Polonie, Brestensi et Syradiensi, iudicibus, subiudicibus ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris Maioris Polonie, Brestensi et Syradiensi presidentibus, presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Constat vestre et cuiuslibet vestrum fidelitati ecclesiam Poznaniensem durante biennio fuisse acephalam et non modicis gravibusque pressuris subiectam, ad quam reverendus pater dominus Stanislaus episcopus Poznaniensis nobis sincere dilectus noviter promotus existit1, qui tamquam novellus de meritis causarum eiusdem ecclesie nondum existit informatus. Ut igitur indempnitati bonorum et personarum ecclesie predicte gracia nostra accendente provideatur, eandem ecclesiam, personas atque bona omnia et singula sibi subiecta in iurisdicione vestra et cuiuslibet vestrum infra hinc et Conductum Pasche proxime affuturum [3 IV 1429] eximimus et excipimus, mandantes discrecius fidelitati vestre et cuiuslibet vestrum, quatenus eundem dominum Stanislaum episcopum seu personas sibi quomodolibet ad instanciam cuiuscumque persone masculine aut feminine intentate aut forsitan intentando interim durante huiusmodi nostre exempcionis tempore nulla racione iudicare debeatis, prout indignacionem nostram volueritis evitare, decernentes irritum et inane, si contra [k. 219v] premissa fuerit aliquid per vos aut aliquem vestrum innovatum. Datum Sandomyrie in vigilia Nativitatis Beatissime Virginis Marie gloriose anno Domini M° quadringentesimo vicesimo octavo2.
Relacio venerabilis Wladislai de Opporowo decretorum doctoris, Regni Polonie vice(cancellarii)3.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
2Pobyt króla w Sandomierzu potwierdzony jego itinerarium.
3Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1183
Sandomierz, 10 września 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 314v - 315. Wpis 29 października 1428.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Strenuis ac nobilibus fidelibusque nostris dilectis palatinis, capitaneis, castellanis, iudicibus, subiudicibus ceterisque officialibus terminis tam maioribus, videlicet colloquiis, quam particularibus in Regno nostro Polonie ubilibet presidentibus, graciam regiam [k. 315] et omne bonum. Quia reverendissimum in Christo patrem, dominum Albertum sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopum et primatem pro tractandis nostris et Regni nostri negociis ad nostri presenciam vocavimus ipsiusque presenciam et personam propriam quod tempus extra archiapiscopatuma suum pro huiusmodi nostris negociis retinebamus tunc tenendum et disponendum. Igitur vobis et vestrum singulis suprascriptis nostris strictis damus presentibus firmiter in mandatis, quatenus omnes et singulas causas, quas ipse dominus archiepiscopus et sui homines, burgrabii et procuratores coram vobis habuerit terminis, tam in colloquiis se generalibus, quam in particularibus terminis, iudicare nullatenus debeatis, sed ipsas, cum quibuscumque personis habet vel habiturus est, suspendatis ad alia colloquia, particulares vero terminos ipsius domini archiepiscopi et suorum hominum diferatis et prorogetis post primum ingressum archiepiscopi in suum archiepiscopatum ad primos huiusmodi particulares terminos, efficientes t(a)liter, quod nullum dominus archiepiscopus et sui homines in ipsius domini archiepiscopi absencia in causis eiusdem senciant preiudicium et gravamen. Datum Sandomirye feria sexta infra octavas Nativitatis Sancte Marie anno Domini M° CCCC XXVIII1.
Relacio venerabilis Vladislai de Oporowo Regni Polonie vicecancellarii2.
atak Kop.
1Zob. dokument poprzedni (nr 1182), przypisy 2 - 3.
2Zob. dokument poprzedni (nr 1182), przypisy 2 - 3.


Dokument Nr 1184
Rzym, 12 września 1428
1. Audytor papieski nakazuje wszystkim przechowującym dokumenty dotyczące sporu o łąkę pod Pyzdrami pomiędzy Mikołajem prepozytem szpitala Św. Ducha pod Pyzdrami a mieszczaninem pyzdrskim Janem Walczkiem, aby przedłożyli je do rozpatrzenia apelacji. 2. Tenże nakazuje pozwać Jana Walczka w tejże sprawie.
Or.: (1) Warszawa, AGAD, dok. perg. 2517. Pergamin włoski 345 × 415+42 mm. Na sznurze z brązowych nici fragment pieczęci w czerwonym wosku. Z. N.: Na trzech gradusach liść w podwójnym kole. Na odwrocie: Compulsoriales pro prato in Pyszdry (XV w.) i inne informacje o treści (XVI w.). (2) tamże, dok. perg. 2518. Pergamin włoski 365 × 450+45 mm. Na sznurze z brązowych nici pieczęć wystawcy w czerwonym wosku, w mandorlę, szerokości 52 mm, Z. N. jak w dok. 1. Na odwrocie: Cittacio per comissionem pro capella Sancti Spiritus ante oppidum Pysdry cum inhibicione (XV w.) i inne informacje o treści (XVI w.).
Uw.:Dwa różne dok. wydajemy razem ze względu na tożsamość wystawcy, odbiorcy i przedmiotu sprawy. O sporze i osobach tam wyst. zob. wyżej, nr 1158 i 1159.

1.
||aJohannes|| de Palena b-decretorum doctor, domini nostri pape cappellanus et ipsius sacri palacii apostolici causarum et cause|c ac partibus infra|dscriptis ab eodeme domino nostro papa auditor specialiter deputatus1 universis et singulis dominis abbatibus, prioribus, prepositis, decanis, archidiaconis, scolasticis, thesaurariis, |c cantoribus, custodibus, sacristis |d tam cathedralium, quam collegiatarum canonicis parrochialiumque ecclesiarum rectoribus seu locumtenentibusf eorundem, plebanis, viceplebanis, cappellanis |c curatis et non curatis, vicariis perpetuis, |d altaristis ceterisque presbiteris, clericis, notariis et tabellionibus publicis quibuscumquee per civitatem et diocesim Poznaniesem ac alias ubilibet constitutis et vestrum cuilibet in solidum, ad quem vel ad quos presentes nostre littere pervenerint, salutem in Domino et nostris huiusmodi ymmoverius apostolicisg obedire mandatis. Noveritis, quod sanctissimus in Christo pater et dominus noster, dominus Martinus divina providencia papa quintus quandam commissionis sive supplicacionis cedulam nobis per certum suum cursorem presentari fecit, quam nos reverenter, ut decuit, recepimus, huiusmodi sub tenore:
||Dignetur|| s(anctitas) v(estra) causas appellacionis et appellacionum pro parte devoti et religiosi viri Nicolai Michaelis prepositi hospitalis Sancti Spiritus extra opidum Pisdry, Sacri Sepulcri Dominici Jerosolimitani sub regula sancti Augustini, Poznaniensis diocesis, a quadam pretensa sentencia diffinitiva per Nicolaum de Kyky assertum administratorem ecclesie Poznaniensis sede vacante in causa, que coram eo vertebatur inter dictum prepositum actorem ex una et quendam Jacobum Welczkonem opidanum dicti opidi reum de et super quodam prato ad eum racione prepositure dicti hospitalis pertinenti et eius occasione parte ex altera verten(tibus), ut dicitur, lata ad sanctissimum in Christo patrem et dominum nostrum, dominum Martinum papam quintum in partibus interposite et inpositarum necnon iniquitatis, iniusticie et nullitatis dicte pretense sentencie diffinitive tociusque processus unacum negocio principali committere alicui et venerabilibus et circumspectis viris, dominis vestri sacri palacii auditoribus audiendas, cognoscendas et fine debito terminandas cum omnibus et singulis suis emergenciis, incidenciis, dependenciis et connexis ac cum potestate citandi dictum Jacobum omnesque alios et singulos sua coniunctim vel divisim interesse putantes in Romana Curia, extra et ad partes tociens, quociens opus erit, non obstante, quod fortasse causa et cause huiusmodi non sint ad dictam Curiam legittime devolute neque in ea de iuris necessitate tractande seuh finiende ac p(aternitas) s(anctissima), quod idem prepositus nomine prepositure sue in partibus illis non potest consequi iusticie complementum propter maximos favores potentum, quos habet dictus adversarius, constitucionibus apostolicis stilo palacii et aliis in contrarium editis non obstantibus quibuscumque. In fine vero dicte commissionis sive supplicacionis cedule scripta erant de alterius manus littera superiori littere ipsius cedule penitus et omnino dissimili et diversa hec verba, videlicet: "de mandato domini nostri pape audiat magister Johannes de Palena, citet, ut petitur, et iusticiam faciat"-i.
||Cuiusquidem|| commissionis vigore citacionis legittima unacum inhibicione inserta extra Romanam Curiam et ad partes in forma solita et consueta per nos decreta et concessa. Tandem constitutus coram nobis devotus et religiosus vir Nicolaus Michaelis prepositus hospitalis Sancti Spiritus extra opidum Pisdri, Sacri Sepulcri Dominici Jerosolimitani sub regula sancti Augustini, Poznaniensis diocesis, principalis in dicta nobis facta et presentata commissione principaliter nominatus, nobis exposuit cum querela, quod nonnulli domini prelati, iudices, officiales, commissarii delegati, subdelegati, capitula, collegia, monasteria, clerici, notarii, tabelliones publici alieque persone tam ecclesiastice, quam seculares, dictarum civitatum et diocesis Poznaniensis ac alias ubilibet constituti penes se habent, detinent et servant ac habentes sciunt et detinentes in eorum cistis, scrineis, thecis, archis, custodiis, notis, prothocollis et manualibus sive regestris certa iura, acta, litteras, scripturas, privilegia, instrumenta et munimenta, causam et causas huiusmodi concernentes sive concernencia, pro cognicione cause et causarum huiusmodi necessarias et necessaria et sine quibus de ipsius cause meritis plene liquere non posset. Quapropter fuimus per eundem dominum Nicolaum Michaelis principalem coram nobis constitutum debita cum instancia requisiti, quatenus sibi de optimo remedio providere litterasque compulsoriales extra Romanam Curiam et ad partes in f'orma solita et consueta decernere et concedere dignaremur. Nos igitur Johannes auditor prefatus attendentes requisicionem huiusmodi fore iustam et consonam racioni quidque iusta petentibus non est denegandus assensus et quod boni iudicis cuncta rimari, ne racione occultacionis iurium presencium hincinde ius earundem valeat deperire, idcirco auctoritate prefata nobis in hac parte commissa vos omnes et singulos supradictos et vestrum quemlibet tenore presencium requirimus et monemus primo, secundo, tercio et peremptorie vobis nichilominus et vestrum cuilibet in virtute sancte obediencie et sub penis infrascriptis districte precipiendo mandamus, quatenus infra sex dierum spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis seu alteri vestrum factas et postquam pro parte dicti domini Nicolai Michaelis principalis vigore presencium super hoc fueritis requisiti seu alter vestrum fuerit requisitus, immediate sequencium, quorum sex dierum duos pro primo, duos pro secundo et reliquos duos dies vobis universis et singulis supradictis pro tercio et peremptorio termino et monicione canonica assignamus, ita tamen, quod in hiis exequendis unus vestrum alium non expectet nec unus pro alio se excuset, prefatos dominos prelatos, iudices, officiales, collegia, capitula, notarios, tabelliones publicos aliasque personas ecclesiasticas et seculares et loca per exhibitorem presencium vobis nominandas et nominanda personaliter accedatis seu alter vestrum accedat eosque nichilominus auctoritate prefata requiratis et moneatis, quos nos eciam tenore presencium requirimus et monemus eis et eorum cuilibet in virtute sancte obediencie et sub penis infrascriptis districte precipiendo mandantes, quatenus infra duodecim dierum spacium post requisicionem et monicionem vestras huiusmodi immediate sequencium, quorum duodecim dierum quatuor pro primo, quatuor pro secundo et reliquos quatuor dies ipsis et eorum cuilibet pro tercio et peremptorio termino ac monicione canonica assignetis, quos nos eciam eisdem assignamus, dicta iura, acta, litteras, scripturas, privilegia, instrumenta et munimenta quecumque tantum et causa huiusmodi tangentes et tangencia originaliter seu eorum vera transumpta in eorum formis originalibus aut ex eorum motis, regestris et manualibus vel ex originalibus huiusmodi in publicam formam redactas et redacta ac sigillis autenticis sigillatas aut alias sub talibus modo et forma, quod eis in Romana Curia et alibi in iudicio et extra valeat merito fides plenaria adhiberi, nil addendo aut mutando, quod facti substanciam immutet et variet intellectum, dicto domino Nicolao Michaelis principali seu eius legittimo procuratori vel presencium exhibitori sine contradiccione et difficultate quibuslibet tradent et assignent nobis vel alteri interim loco nostri forsan surrogando auditori ad Romanam Curiam referendum, satisfactio primitus illi vel illis, cui vel quibus fuerit satisfaciendum de sallario eorum competenti, quodsi aliqui dicta iura sive munimenta abscondito aut alias contra dicti domini Nicolai Michaelis principalis vel procuratoris sui voluntatem detineant aut habentes stant et detineri detentores ipsos ad tradendum et habere scientes ad revelandum huiusmodi iura et munimenta dicta auctoritate nostra ymmoverius apostolicam per censuram ecclesiastica appellacione postposita compellatis. Diem vero requisicionis et monicionis vestrarum huiusmodi et quanta fides dictis instrumentis, iuribus, actis sive munimentis fuerit adhibenda et quidquam in premissis vobis occurrerit, relacione dignum nobis per vestras patentes litteras sigillis autenticis sigillatas aut instrumentum publicum, harum seriem seu designacionem in se continentes sive continens remissis presentibus quantocicius potentis fideliter intimare curetis, quodsi forte premissa omnia et singula, prout ad vos et eos ac vestrum et eorum quemlibet spectat, non adimpleritis seu adimpleverint cum effectu ac mandatis et monicionibus nostris huiusmodi ymmoverius apostolicis non parueritis seu paruerint realiter et cum effectu aut aliquam in contrarium feceritis seu fecerint per vos ipsi per se vel alium seu alios publice vel occulte, directe vel indirecte quovis quesito colore, nos in vos et eos ac vestrum et eorum quemlibet singulariter in singulos contradictores in hac parte et rebelles exnunc prout extunc dicta monicione canonica premissa excomunicacione, in capitula vero et collegia quecumque in hiis delinquencia suspensione a divinis et in ipsorum delinquentum ecclesias et monasteria interdicti sentencias ferimus in hiis scriptis et eciam promulgamus, absolucionem vero omnium et singulorum, qui prefatas nostras sentencias seu earum aliquam incurrerint seu incurrerit quoquomodo, nobis vel superiori nostro tantummodo reservamus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes litteras sive publicum presens instrumentum huiusmodi nostram compulsoriam in se continentes sive continens exinde fieri et per notarium publicum nostrumque et huiusmodi cause coram nobis scribam infrascriptum subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli iussimus appensione communiri. Datum et actum Rome in domo habitacionis nostre sub anno a nativitate Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo, indictione sexta, die vero dominica duodecima mensis Septembris, pontificatus prefati domini nostri pape Martini quinti anno undecimo, presentibus ibidem discretis viris, magistris Gerardo Wer- deman de Panct(is) et Johanne Boynek notariis publicis scribisque nostris, clericis Coloniensis et Monasteriensis diocesium, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z. N. j-k
Et ego Johannes de Tateren clericus Maguntiensis diocesis, apostolica et imperiali auctoritatibus notarius reverendi patris, domini Johannis de Palena auditoris prefati et huiusmodi cause coram eo scriba, quia dictarum litterarum compulsorialium peticioni earumque decrete omnibusque aliis et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi ideoque presens publicum instrumentum per alium fideliter conscriptum me aliis prepedito negociis, exinde confeci subscripsi et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli prefati domini auditoris consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum
.
2.
||Johannes|| de Palena1 [dalej tekst ident. jak w dok. 1, zob. przypis b - i]. ||Post cuiusquidem|| commissionis sive supplicacionis cedule presentacionem et recepcionem nobis et per nos, ut premittitur, factam fuimus per venerabilem et circumspectum virum, dominum Nicolaum Michaelis prepositum hospitalis Sancti Spiritus extra opidum Pisdri, Sacri Sepulcri Dominici Jherosolimitani sub regula sancti Augustini, principalem in dicta nobis facta et presentata commissione principaliter nominatum debita cum instancia requisiti, quatenus sibi cittacionem legittimam unacum inhibicione inserta extra Romanam Curiam et ad partes contra et adversus quendam Jacobum Welczkonen opidanum opidi Pisdri ex adverso principalem in eadem nobis facta et presentata commissione ex adverso principaliter nominatum omne que alios et singulos sua comuniter vel divisim interesse putantes iuxta et secundum vim, formam et tenorem commissionis prenarrate in forma solita et consueta decernere et concedere dignaremur. Nos igitur Johannes auditor prefatus attendentes requisicionem huiusmodi fore iustam et consonam racioni volentesque in causa et causis huiusmodi et inter partes predictas rite et legittime procedere et partibus ipsis dante Domino iusticiam ministrare, ut tenemur, idcirco auctoritate apostolica nobis in hac parte commissa vos omnes et singulos supradictos et vestrum quemlibet tenore presencium requirimus et monemus primo, secundo, tercio et peremptorie, vobis nichilominus et vestrum cuilibet in virtute sancte obediencie et sub excommunicacionis pena, quam in vos et vestrum quemlibet canonica monicione premissa ferimus in hiis scriptis, nisi feceritis eaque vobis in hac parte committimus et mandamus districte precipiendo mandantes, quatenus infra sex dierum spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis seu alteri vestrum factam immediate sequencium, quorum sex dierum duos pro primo, duos pro secundo et reliquos duos dies vobis omnibus et singulis supradictis et vestrum cuilibet pro tercio et peremptorio termino ac monicione canonica assignamus, et postquam pro parte prenominati domini Nicolai Michaelis principalis vigore presencium fueritis requisiti seu alter vestrum fuerit requisitus, ita tamen, quod in hiis exequendis unus vestrum alterum non expectet nec unus pro alio se excuset prelibatum Jacobum Welczkonem ex adverso principalem omnesque alios et singulos sua communiter vel divisim interesse putantes in eorum propriis personis, si ipsorum presencias commode habere poteritis, alioquin in hospiciis habitacionum suarum, si ad ea tutus pateat accessus ac in parrochiali et parrochialibus, sub quo vel quibus degunt et morantur, sentenciate in cathedrali Poznaniensi ac in dictis parrochiali et parrochialibus, sub qua vel quibus degunt et morantur ecclesiis, infra missarum solempnia, dum ibidem populi multitudo ad divina audiend(a) aut alias congregata fuerit, aliisve ecclesiis et locis publicis, ubi quondam et quociens visum fuerit expedire. Ita quod, sit verisimile citacionem vestram huiusmodi ad ipsorum citandorum noticiam devenire, ne de premissis vel infrascriptis ignoranciam aliquam pendere valeant seu eciam allegare. Ex parte nostra ymmoverius apostolica publice alta et intelligibili voce peremptorie citare curetis, quos nos eciam peremptorio sic citamus, quatenus sexagesima die post citacionem vestram huiusmodi per vos vel alterum vestrum eis factam immediate sequenti, si dies ipsa sexagesima iuridica fuerit et nos vel alius forsan loco nostri surrogandus auditor ad iura reddendum pro tribunali sederimus aut sederit, alioquin prima die iuridica extunc immediate sequenti, qua nos vel interim loco nostri surrogandum auditorem Rome vel alibi, ubi tunc forsan dominus noster papa cum sua curia residebit, in audiencia causarum apostolica mane hora causarum consueta ad iura reddendum et causas audiendum pro tribunali sedere contigerit, compareant in iudicio legittime coram nobis vel interim surrogando auditore prefato per se vel procuratorem seu procuratores suos ad causam et causas huiusmodi sufficienter instructos cum omnibus et singulis actis acticatis, litteris, scripturis, processibus, iuribus et munimentis, causam et causas huiusmodi tangentibus seu eas quomodolibet concernentibus, prefato domino Nicolao Michaelis principali vel eius legittimo procuratori de et super omnibus et singulis in dicta nobis facta et presentata commissione contentis de iusticia responsuri ac in toto negocio causaque seu causis huiusmodi ad omnes et singulos actus gradatim et successive et usque ad diffinitivam sentenciam inclusive debitam et consuetam, termino et dilacionibus precedentibus processuri et procedi visuri aliasque dicturi, facturi, allegaturi, audituri et recepturi, quod iustum fuerit et ordo dictaverit racionis, certificantes nichilominus eosdem citatos, quod fine in dicto citacionis termino comparare curaverint sive non nos nichilominus vel interim surrogandus auditor prefatus ad partem coram nobis comparentem et causam seu causas huiusmodi prosequi [....l]antis instanciam ad premissa omnia et singula et alias, prout iuris fuerit, procedemus seu procedet, dictorum citatorum absencia seu contumacia in aliquo non obstante et insuper attendentes, quod lite et causa huiusmodi sic, ut premittitur, coram nobis indecisis pendentibus, nil sit in partibus innovandum seu acceptandum, vobis omnibus et singulis supradictis, quibus presentes nostre littere diriguntur, eadem auctoritate apostolica committimus et mandamus, quatenus post legittimam dicte cittacionis in partibus facte execucionem reverendo patri, domino episcopo Poznaniensi eiusque in spiritualibus vicario seu officiali generali ceterisque iudicibus et commissariis delegatis et subdelegatis ordinariis, extraordinariis, quacumque auctoritate fungentibus et presertim prefato Jacobo Welczkone ex adverso principali omnibusque aliis et singulis, quorum interest vel intererit aut interesse poterit quomodolibet in futurum, quibuscumque nominibus censeantur aut quacumque prefulgeant dignitate, de quibus pro parte dicti domini Nicolai Michaelis principalis vigore presencium super hoc fueritis requisiti seu alter vestrum fuerit requisitus, inhibeatis, quibus nos eciam tenore presencium inhibemus, ne ipsi seu ipsorum alter in causa ipsa in preiudicium dicti domini Nicolai Michaelis principalis et lite pendente huiusmodi nostreque iurisdicionis lesionem et sancte Sedis Apostolice vilipendium et contemptum quidquam per se vel alium vel alios publice vel occulte, directe vel indirecte, quovis quesito colore attemptare vel innovare presumatis seu presumat. Quodsi secus factum fuerit, id totum revocare et ad statum pristinum reducere curabimus, iusticia mediante, diem vero cittacionis et inhibicionis vestrarum huiusmodi atque formam et quidquam in premissis feceritis nobis aut interim surrogando auditori prefato per vestras patentes litteras aut instrumentum publicum, harum seriem seu designacionem in se continentes sive continens remissis presentibus fideliter intimare curetis. Absolucionem vero omnium et singulorum, qui prefatam vestram exortacionis sentenciam incurrerint seu incurrerit quoquomodo, nobis vel superiori nostro tantummodo reservamus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes litteras sive presens publicum instrumentum huiusmodi nostras citacionem et inhibicionem in se continentes sive continens exinde fieri et per notarium publicum nostrumque et huiusmodi cause coram nobis scribam infrascriptum subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli iussimus et fecimus appensione communiri. Datum et actum Rome in domo habitacionis nostre sub anno a nativitate Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo, indictione sexta, die vero dominica duodecima mensis Septembris, pontificatus prefati domini nostri pape Martini quinti anno undecimo, presentibus ibidem discretis viris, magistris Gerardo Werdeman de Panct(is) et Johanne Boynek notariis publicis scribisque nostris, clericis Coloniensis et Monasteriensis diocesium, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z.N. j-k
Et ego Johannes de Tateren clericus Maguntinensis diocesis, publicus apostolica et imperiali auctoritatibus notarius reverendi patris, domini Johannis de Palena auditoris prefati et huiusmodi cause coram eo scriba, quia citacioni et inhibicioni, peticioni earumque decreto ac omnibus aliis et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo presens publicum instrumentum per alium fideliter conscriptum exinde confeci subscripsi, in hanc publicam formam redigendo signoque et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli prefati domini auditoris consignavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium premissorum
.
ainicjały wysokości prawie połowy tekstu Or. 1 i 2
b-itekst identyczny Or. 1 i 2
cOr. 1
dOr. 2
ebrak Or. 2
flocatenentibus Or. 2
gnastępuje firmiter Or. 2
hnastępuje eciam Or. 2
j-kinną ręką Or. 1 i 2
ltekst zatarty Or. 2.
1Por. dok. tegoż z 24 listopada 1427 - wyżej, nr 1143.


Dokument Nr 1185
Drohobycz, 25 października 1428
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić roki sądowe przeciw Stanisławowi Miruckiemu byłemu burgrabiemu kaliskiemu do czasu swego przybycia do Wielkopolski.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 349v. Wpis 16 listopada 1428.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Palatinis, castellanis, capitaneis, iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in Gnezna, in Poznania, in Pysdri presidentibus, presentibus requirendis, nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strenui et nobiles fideles nostri dilecti! Mandamus vobis, quatenus nobilem Stanislaum Myruczsky1 pro causis racione debitorum, que contraxit, dum esset burgrabius in Kalis1, nulla debeatis iudicare racione usque ad nostrum ibidem proximum ingressum. Et si in aliquas penas incidit, eciam vobis interim quod hinc nobiscum fuit, aut si termini aliqui contra ipsum sunt attemptati, eosdem revocare curetis, quos exnunc prout extunc irritos decrevimus et inanes. Secus facere non ausuri, gracie nostre sub obtentu. Datum in Drohubycza feria secunda post Undecem Millaa Virginum anno Domini M° CCCC XXVIII2.
Relacio venerabilis Vladislai de Oporowo decretorum doctoris, Regni Polonie vicecancellarii3.
atak Kop.
1Stanisław z Mierucina, zob. wyżej, nr 1157/2. Burgrabią w Kaliszu był z ramienia Tomka z Pakości zapewne aż do śmierci starosty (zm. po 10 lipca 1428 - GUrz. nr A 233, B 9, C 117).
2Pobyt króla w Drohobyczu na Rusi potwierdzony jego itinerarium.
3Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1186
Poznań, 11 grudnia 1428
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Paweł niegdyś wójt śremski sprzedał swoją część wójtostwa w Śremie radzie i pospólstwu miasta.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Śremu I/4. Pergamin 353 × 135+43 mm, zniszczony, poplamiony, podarty i poklejony taśmą. Miejsce przytwierdzenia pieczęci (sznura) wydarte. Na odwrocie sygnatury i informacje o treści.

||In|| nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Martinus de Slawsko castellanus Poznaniensis, capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium|, quibus expedit universis, quod ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Paulus olim advocatus de Srzem2, non compulsus, non coac|tus nec aliquo sinistro modo seductus, quinymmo sanus mente et corpore existens, usus consilio amicorum et matura deliberacione prehabita, totam suam sortem advocacie | in Srzem, quam habuit in terra Maioris Polonie et in districtu Costensi sittam, cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit, nichil iuris seu dominii pro se aut successoribus suis ibidem excipiendo, cum omnibus utilitatibus, agris cultis et colendis, campis, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, gaiis, mellificiis, rubetis, dumetis, quercetis, pinetis, virgultis, allodiis, areis, domibus, ortis, fluviis, riwlis, gurgittibus, laccubus, stangnis, piscinis, piscaturis, aquis, aquarum decursibus, molendinis et eorum emolimentis, censibus, fructibus, proventibus, redditibus, venacionibus, aucupacionibus, coherenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad predictam sortem advocacie in Srzem spectantibus, quocunque alio nomine sive vocabulo censeantur, [...a] nunc ibi sunt vel imposterum augi possunt, prout sepefata sors advocacie in Srzem in suis metis, limittibus et graniciis ab antiquo circumferencialiter est divisa, distincta et limitata seu dimensurata, pro centum et quinquaginta marcis grossorum Pragensium, numeri Polonicalis consueti, quadraginata octo grossos in quamlibet marcam computando, providis et honestis magistro civium, consulibus totique communitati civitatis Srzem et ipsorum successoribus legitimis tytulo perpetual(is) vendicionis rite et racionabiliter coram nobis perpetuo resignavit in habendum, tenendum, possidendum, utifruendum, vendendum, obligandum, donandum, comittandum, alienandum et ad usus beneplacitos libere et quiete convertendum, prout ipsis aut posteritatibus ipsorum melius et utilius videbitur expedire. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio litterarum. Actum et datum Poznanie sabbato proximo ante festum sancte Lucie anno Domini millesimo quadrincentesimo vicesimo octavo, presentibus ibidem strenuis et nobilibus dominis Virzbanthe Pyantha de Przescheka3, Johanne de Strzalkowo4, Stanislao de Cameynewycze5, Bogussio de Cossuty6, Nicolao de Grabowo7, Mathia de Strzezewo8 et Johanne de Chelm9, et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa.
aniewielka dziura Or.
1Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
2Paweł nie zidentyfikowany - poprzednią część wójtostwa wykupiła rada śremska w 1423 r. - KDW VIII, nr 960.
3Przysieka (Przesieka) par. Lechlin, na pn. od Skoków (Koz. 3 s. 94). Wierzbięta Piętka z P. i Grzybowa Pięcinego wyst. od 1415, tenutariusz Rogoźna do 1434, zm. po 1442 (SHGWlkp.; GStar., s. 79).
4Strzałkowo, wieś par. na zach. od Słupcy (Koz. 5 s. 358 - 359). Jan wyst. od 1416 (Roty II nr 447), wicestarosta w Pyzdrach 1428 - 1430, burgrabia w Gnieźnie 1429, wicewojewoda w Pyzdrach 1436 - 1437 (GStar. s. 184), zawsze z ramienia Marcina Sławskiego.
5Kamionki (Kamieniewice) par. Głuszyna, na pn.-zach. od Kórnika (SHGPoz. II). Stanisław wyst. 1415 - 1447, wicechorąży pozn. 1420 - 1421, 1427 - 1430, wicepodsędek w Kościanie 1422 - 1423 (ib.; GUrz. s. 173).
6Bogusz z Koszut (pomiędzy Kórnikiem a Środą) i z Pierzchna (na pd.-wsch. od Środy) oraz z Górki (par. Objezierze) wyst. 1413 - 1450 (SHGPoz. II).
7Mikołaj z Grabowa, zob. wyżej, nr 1085/3.
8Maciej ze Strzeszewa (? - osada dziś nie istniejąca w powiecie pyzdrskim - Koz. 3 s. 266, 8 s. 116) lub Strzeżewa (dziś Strzyżewko par. Cerekwica, na pd.-wsch. od Borku Wlkp. - Koz. 3 s. 367), wyst. także przy Marcinie ze Sławska w 1430 r. - niżej nr 1228, 1230 i 1231.
9Chełm w Wielkopolsce nie znany, może chodzi o Chełmno par. Pniewy, nazywane niekiedy Chełmem, gdzie w tych latach wyst. Jan (SHGPoz. I s. 187 - 188). Może jednak chodzi tu o Chełm (na obszarze dzis. miasta Krakowa) - Jan (i z Woli Chełmskiej) wyst. 1420 - 1459 (późniejszy kasztelan połaniecki 1447 - 1459), był żonaty z Anną z Sarnowy i z tego tytułu mógł bywać w Wielkopolsce (Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. I, s. 335). Zob. też niżej, nr 1322/15 (Jan Chełmski na sądzie w Kościanie).


Dokument Nr 1187
[Poznań], 1428
Oficjał poznański zaświadcza, że Maciej Chłapowski zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 619 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 189, zaginionego w 1945 r.).

1428. Coram Mathia Korzbok canonico et officiali etc.1 inscriptio census unius marcae a summa 12 marcarum per Mathiam Chłapowski2 super bonis suis Poklatki3 vicariis Posnaniensibus.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Maciej z Chłapowa (na pn.-wsch. od Środy), zapewne ident. z kanonikiem pozn. 1419, gnieźn. 1419, zm. 1435 (Kor. I s. 128 - 129).
3Poklatki par. Czerlejno, pomiędzy Kostrzynem a Środą (Koz. 3 s. 58). Maciej (brat Piotra Burczka z Chłapowa) z Poklatek pisał się także w 1435 r. (Roty II nr 1054).


Dokument Nr 1188
[Poznań], 1428
Oficjał poznański zaświadcza, że Chwalęta z Lubicza zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 625 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 259, zaginionego w 1945 r.).

1428. Coram Mathia Korzbok officiali Posnaniensi1 nobilis Chwalanta cum Thomka uxore2 vicariis cathedralibus censum 1 marcae pro 12 marcis summae capitalis super bonis Lubicz2 inscribunt.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2Lubicz par. Chojnica, osada dziś nie istniejąca na pn. od Poznania (Koz. 2 s. 400, 8 s. 58). Chwalęta wyst. od 1411 (KDW V nr 174, 177), burgrabia w Poznaniu 1426 - 1428 i Kościanie 1427 - 1428, 1450, w Kaliszu 1439 - 1440, Gnieźnie 1448 - 1449 (GUrz. s. 176), żył jeszcze 1459, zm. przed 1465. Jego żona Tomka żyła jeszcze 1464 (SHGWlkp.; Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Pozn. 44 s. 74).


Dokument Nr 1189
[Poznań], 1428
Oficjał poznański zaświadcza, że mieszczanin poznański Dominik zapisał czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej.
Reg.: z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 631 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 350, zaginionego w 1945 r.).

1428. Coram Mathia Korzbok officiali Posnaniensi1 inscriptio census unius marcae pro 10 marcis latorum grossorum Pragensium ad altare Sanctorum Adalberti et Stanislai Martyrum2 per Dominicum sartorem, civem Posnaniensem super domo aciali braxatorioque in platea Canum3.
1Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
2W katedrze pozn.; o altarii zob. Now. I s. 341 - 342.
3Krawiec Dominik z ulicy Psiej (dziś Szkolnej) w Poznaniu zapewne ident. z Dominikiem wyst. 1430 (WSvP s. 234) i 1435 (ARP I nr 26).


Dokument Nr 1190
[Poznań], 1428
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Jadwiga Kuszonowa zapisała czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg.: z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 628 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 297, zaginionego w 1945 r.).

1428. Coram eodem officio [consulari Posnaniensia] Hedvigis Kuszonowa1 vicariis praedictis [cathedralibus Posnaniensibusa] unam marcam annui census pro 10 marcis latorum grossorum super domo, in acie ex opposito claustri Sancti Dominici sita2, inscribit.
awg poprzedniego reg. w sumariuszu.
1Mieszczka pozn. Jadwiga nie zidentyfikowana.
2W Poznaniu.


Dokument Nr 1191
1428
Arcybiskup gnieźnieński rozsądza spór pomiędzy Janem mansjonarzem kolegiaty NMPanny w Kaliszu i Katarzyną wdową po Mikołaju Kranchu w sprawie czynszu na rzecz altarii w tejże kolegiacie. Or. i Kop. nie znane.
Streszcz.: Włocławek, Archiwum Diecezjalne, Archiwum Kapituły Kolegiaty Kaliskiej t. 26 (Specimen privilegiorum Collegiatae B. M. Virginis Calisiensis z XVIII w.), nr 6.

1428. Albertus Dei gratia archiepiscopus Gnesn(ensis) załatwia spor inter dominum Johannem mansionarium ecclesiae colleg(iatae) B. M. V. Caliss(iensis) et inter Catharinam relictam olim Nicolai Craneka civis Caliss(iensis)1 pro summa 50 marcarum, quae per eundem Nicolaum Craneka in sua scultetia in Rajkowo2 ratione fundationis altaris erant inscriptaa.
atak Streszcz.
1Wydaje się nie ulegać wątpliwości, że chodzi tu o rajcę i burmistrza kal. Mikołaja Krancha, wyst. jako burmistrz jeszcze 17 czerwca 1427 (wyżej, nr 1132/1). Wdowa po nim Katarzyna wyst. 21 lipca 1440 (KDW X); tutaj pierwsza wzmianka o jego śmierci.
2Rajsków, wieś miejska tuż na wsch. od Kalisza (Koz. 5 s. 233), dziś w granicach miasta.


Dokument Nr 1192
Poznań, 6 stycznia 1429
Podkomorzy poznański Piotr Korczbok prosi Jerzego Jarogniewskiego o dokonanie rozgraniczenia dóbr Parzęczewo i Reńsko.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784 (księga ziemska kościańska z lat 1428 - 1430), 150v. Wpis w 1429 r.

Nobili Georgio Jarognewsky1, vestra dominacio decernat partes inter prelibatas causis in premissis.
Frater siquidem zelande! Cupio vos non latere litera cum presenti, quomodo venientes in meam ad presenciam nobiles Nicolaus de Parzenczewo2 ex una et Nicolaus Ranczsky3 parte ex altera supplicantes, quod eis vicesubcamerarium eligerem et ducerem super limitacionem granicierum inter Parzenczewo2 et Ranczsko3 et sic vos denotarunt partes ambe. Quare peto fraternitatem vestram, quatenus digneminia captato certo die eis denotando interesse dignemini et eos in dictis graniciis diligenter pure propter Deum velitis disponere et concordare tamquam frater noster non recusando. Datum Poznanie die Epyfanie Domini M° CCCC° XX nono, nostro sub sigillo.
Petrus Corczbog subcamerarius Poznaniensis4.
a6 wyrazów niżej orzeczenie to zostało powtórzone Kop.
1Jerzy Jarogniewski (z Jarogniewic par. Głuchowo, na pn.-zach. od Czempinia), wyst. 1406 - 1448, potem burgrabia w Kościanie 1440 - 1442; nie był nigdy wicepodkomorzym w Kościanie (GUrz. nr C 744; SHGPoz. II). O przyczynach objęcia funkcji komorniczych, zob. niżej, przypis nr 3.
2Parzęczewo, wieś par. na pn.-wsch. od Wielichowa (Koz. 3 s. 12). Mikołaj wyst. od 1412 (Roty II nr 347), nie wiemy czy ident. z burgrabią w Kościanie 1443 (KDW V nr 713; GUrz. nr C 745), zob. też niżej, nr 1204/2.
3Reńsko (Ręcsko) par. Wilkowo Polskie, na pd.-wsch. od Wielichowa (Koz. 3 s. 130, 5 s. 236). Mikołaj wyst. 1424 (Roty III nr 1040) - 1444 (SHGWlkp.). W l. 1426 - 1430 był wicepodkomorzym w Kościanie, stąd najpewniej potrzeba powołania do rozgraniczenia jego dóbr innego, specjalnego wicepodkomorzego.
4Piotr Korczbok, zob. wyżej, nr 1098/6.


Dokument Nr 1193
Kościan, 13 lutego 1429
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan z Błociszewa sprzedał swoją połowę wsi Luboń Mikołajowi Grabowskiemu.
Or.: Poznań, WAP, Dokumenty wiejskie 203. Pergamin dobrze zachowany, 280 × 180+ +57 mm. Na zielonym sznurze pieczęć wystawcy w żółtym wosku, średnicy ok. 40 mm, z herbem Zaremba, nad nim tarcza ze skrzydłami po bokach, zwieńczona kapeluszem z pióropuszem. Napis otokowy uszkodzony.

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Martinus de Slawsko castellanus Poznaniensis necnon capitaneus | Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram ac aliorum eiusdem terre | nobilium veniens presenciam nobilis Johannes heres de Blodzeschewo2, non compulsus, non coactus nec aliquo | siniostrob modo seductus, quinymmo sanus mente pariter et corpore existens, usus amicorum consilio ac matura deliberacione prehabita, medietatem ville et hereditatis Lubon nobili Nicolao Grabowsky heredi ibidem in Lubon3 pro centum quinquaginta marcarumb latorum grossorum monete Pragensis et numeri Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, vendidit ac rite et racionabiliter coram nobis perpetuo resignavit, cum omni iure et dominio, prout eandem medietatem ville solus tenet et habuit, nichil iuris, proprietatis aut dominii pro se et suis successoribus reservando, necnon cum omnibus et singulis fructibus, redditibus, proventibus, censibus ac obvencionibus universis, domibus, areis, ortis, ortulanis, agris tam cultis quam colendis, campis, pratis, pascuis, graminetis, silwis, borris, gaiis, mericis, nemoribus, sereptis, indaginibus, pinetis, quercetis, dumetis, fluviis, fluminibus, aquis, aquarum decursibus, piscinis, piscaturis, stangnis, paludibus, molendinis et eorum emolimentis et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus ad dictam medietatem dicte ville Lubon spectantibus et spectari sperantibus, quomodolibet in futurum quocumque nomine sive vocabulo censeantur, ita late et longe, prout dicta medietas ville predicte ab antiquo in suis limittibus et graniciebus est distincta et limittata, et prout eandem solus tenuit et habuit, per eundem dominum Nicolaum et suos successores legittimos tenendum, habendum, regendum, gubernandum, vendendum, obligandum ac ad usus beneplacitos convertendum, prout sibi et suis successoribus legittimis melius et utilius videbitur expedire. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Costen die dominico Invocavit me anno Domini millesimo quadricentesimo vicesimo nono, presentibus ibidem nobilibus Johanne Golyas4, Andrea de Brodnicza5, Paulo de Chlebowo6, Raphaele de Lesczno7, Ywone de Carnino8 et Johanne de Wilkowo here(di)bus9, testibus circac premissa.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
btak Or.
csłowo powtórzone Or.
1Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
2Błociszewo, wieś par. na zach. od Śremu. Jan wyst. 1401 - 1433 (SHGPoz. I s. 64).
3Mikołaj Grabowski z Lubonia, zob. wyżej, nr 1085/3, 2.
4Jan Goliasz z Brodnicy, zob. wyżej, nr 1164/2.
5Andrzej z tejże Brodnicy wyst. 1419 - 1448, częsty wiceurzędnik w Kościanie i w Śremie 1440 - 1448 (SHGPoz. I s. 108).
6Chlebowo par. Wieszczyczyn, wieś dziś nie istniejąca, na pn.-wsch. od Dolska, koło Rusocina (ib. s. 190). Paweł, Paszek, wyst. 1405 - 1449 (ib.).
7Leszno (Leszczno) w ziemi wschowskiej. Rafał, protoplasta Wieniawitów Leszczyńskich, wyst. od 1421, kasztelan przemęcki 1427, zm. 1467 (PSB XVII s. 128).
8Karmin, wieś par. na pd.-wsch. od Śmigla. Iwan wyst. 1421 - 1448 (SHGPoz. II).
9Jan z Wilkowa (nie wiemy z którego, może par. Buk, na pn. od Buku) wyst. 1429 - 1445 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1194
Kościan, 14 lutego 1429
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Maciej ze Szczodrowa, Andrzej z Brodnicy i Jan niegdyś z Brodnicy zrzekli się swego prawa bliższości do połowy Lubonia.
Or. : Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 586. Pergamin 243 × 127+41 mm. Niebiesko-zielony sznur po pieczęci. Na odwrocie późne streszczenia.
Reg.: KDW V, nr 495 (wg Or.).

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Martinus de Slawsko castellanus Poznaniensis | necnon capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo | ad nostram ac aliorum eiusdem terre nobilium venientes presenciam nobiles Mathias de Sczodrowo2, Andreas | de Brodnicza3 et Johannes eciam olim de Brodnicza heredes4, non compulsi, non coacti nec aliquo sinistro modo seducti, quinymmo sani mente pariter et corpore existentes, usi amicorum consilio et matura deliberacione prehabita, omne ius proximitatis et propinquitatis, quod ipsis in medietate ville et he(re)ditatis Lubon5 quomodolibet competebat et quam medietatem ville predicte nobilis vir Nicolaus Grabowsky heres ibidem in Lubon6 a nobili viro, domino Johanne Bloczeschewsky7 perpetuo emit in tricentis marcis grossorum latorum monete Pragensis ac numeri Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, rite ac racionabiliter coram nobis perpetuo resignarunt, cedentes omni proprietati, iuri et proximitati ipsis ibidem competenti in personam prefati Nicolai et sue legittime posteritatis. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Costen feria secunda post dominicam Invocavit etc. anno Domini millesimo quadricentesimo vicesimo nono, presentibus ibidem nobilibus viris, dominis Johanne de Sczepankowo subiudice Wschoviensi8, Johanne Golyas de Brodnicza9, Derslao olim de Dambrowa10, Sigismundo de Strobyesko11, Nicolao de Polozeyewo12 et Johanne de Wycząnskowo heredibus13, testibus circa premissa.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
1Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 1100/6.
2Szczodrowo par. Kościan, na pn.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 299 - 300). Maciej wyst. 1420 (Roty III nr 821), potem wicechorąży w Kościanie 1438 (GUrz. nr C 884), ojciec Stanisława studenta UJ 1455.
3Andrzej z Brodnicy, zob. wyżej, nr 1193/5.
4Jan z tejże Brodnicy wyst. od 1419, potem 1435 - 1437 w sąsiednim Grabianowie (SHGPoz. I s. 108).
5Mikołaj Grabowski, Luboń, Jan z Błociszewa, zob. dok. poprzedni, przypisy nr 2 i 3.
6Mikołaj Grabowski, Luboń, Jan z Błociszewa, zob. dok. poprzedni, przypisy nr 2 i 3.
7Mikołaj Grabowski, Luboń, Jan z Błociszewa, zob. dok. poprzedni, przypisy nr 2 i 3.
8Szczepankowo Stare par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla, w ziemi wschowskiej (Koz. 5 s. 388). Jan podsędek wschowski wyst. 1426 - 1436 (GUrz. nr A 379).
9Jan Goliasz, zob. dok. poprzedni, przypis nr 4.
10Dąbrowa par. Skórzewo, na zach. od Poznania. Dziersław niegdyś Dąbrowski wyst. od 1405 (SHGPoz. I s. 339), także z Kobylnik, wicewojewoda w Kościanie 1427, 1443 - 1448, 1449 - 1452 i w Poznaniu 1452 - 1453, zaufany Łukasza Górki (GUrz. s. 168).
11Strobiszki, osada par. dziś nie istniejąca pod Żabnem w powiecie kościańskim (Koz. 3 s. 258). Zygmunt wyst. 1424 - 1448 (ib.; SHGWlkp.), był wicepodkomorzym w Kościanie 1447 (GUrz. nr C 855).
12Połażejewo (Położejewo) par. Murzynowo Kościelne, na pn.-wsch. od Środy (Koz. 3 s. 63). Mikołaj zapewne ident. z wyst. 1399 (Lekszycki II nr 2396, 2692), już olim z P. 1403 (Poz. II nr 1135), z Konarzewa 1416 (Roty I nr 915), z Chaław i Gonic, częsty wiceurzędnik w Kościanie 1417 - 1429 (GUrz. s. 181), wyst. jeszcze 1430 (SHGWlkp.), por. też J. Wiesiołowski, Ambroży Pampowski - starosta Jagiellonów, Wrocław 1976, s. 15 - 17.
13Wyciążkowo par. Goniębice, na zach. od Osiecznej (Koz. 3 s. 417 - 418, 5 s. 501). Jan wyst. od 1421 (Roty III nr 877) do 1438 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 1195
Radziejów, 2 (9?) kwietnia 1429
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi ziemskiemu w Kościanie, aby nie sądził mieszczan z Pyzdr, szczególnie zaś Michała Kukli, który podlega jurysdykcji wójta pyzdrskiego.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784, k. 202. Wpis do księgi ziemskiej kościańskiej 14 kwietnia 1429 (wg Or?).
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis 2.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie. Palatino, capitaneo, iudici, subiudici, camerariis aliisque officialibus iudicio nostro terrestri in Costen presidentibus, fidelibus nostris sincere dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nobis dilecti! Exposicione civium nostrorum de Pysdri querulose accepimus, quomodo vos quosdam cives et vicinos ipsorum in iure Polonicali sive terrestri iudicatis et specialiter Michaelem alias Cukla civem de ibidem1 in contemptum privilegiorum ac munimentorum nostrorum ipsis per nos donatorum. Quare vobis precipientes nostris firmis comittimus in mandatis, quatenus ipsos et specialiter Michaelem predictum nulla audeatis iudicare racione, sed pocius coram advocato nostro in Pysdri iusticiam attemptare faciatis, omnibus coram vobis de ipsis querulantibusque unicuique iure Tewtunico iusticiam paratus est ministrare. Aliud pro gracia nostra facere non ausuri. Datum in Radzeiow sabbato infra octavas Pasche anno Domini M° CCCC° XX nono2.
Relacio venerabilis Wladislai decretorum doctoris, R(egni) Po(lonie) vicecancelarii3.
1Mieszczanin z Pyzdr nie zidentyfikowany.
2Data niezgodna z itinerarium króla, który Wielkanoc spędzał w Kaliszu, niedzielę przewodnią (3 IV) w Koninie, zaś w Radziejowie na Kujawach był dowodnie 6 kwietnia (WAP Gdańsk, D 300, 27/3 k. 17). Można przypuszczać, że w niniejszym dok. opuszczono słowo; miało być: sabbato infra octavas Conductus Pasche, tj. 9 IV.
3Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1196
Gniezno, 13 kwietnia 1429
Oficjał gnieźnieński zaświadcza, że Jan pleban z Wilkowa z bratem i siostrą (?) zapisał czynsz Maciejowi plebanowi ze Sławoszewa.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 20, k. 122. Wpis 15 czerwca 1436.

Benedictus de Modla canonicus et officialis sancte Gneznensis eclesie generalis1 significamus tenore presencium universis, quomodo veniens ad presenciam nostram honorabilis vir, magister Johannes plebanus in Vilkowo2 suo et honeste Anne relicte Martini Sinowiecz opidani in Pleschewo ac Martini sui fratris germani nominibus ibidem in Pleschewo3 recognoverunt se vendidisse unam marcam annui census monete et numeri Polonicalis discreto viro, domino Mathie plebano in Slawoschewo4 in duobus laneis seu mansis agrorum suis liberis, qui extunduntura versus seu circa Solecz5, pro duodecem marcis monete et numeri eciam Polonicalium, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, ita late et longe, ut ipsi et ipsorum antecessores tenuerunt et possederunt, sub spe future reempcionis alias na widerkoff. Quamquidem marcam monete et numeri predictorum dicti magister Johannes cum Anna matre sua ac Martino fratre suo germano prefato domino Mathie plebano in Slawoschewo et suis legittimis successoribus se solvendam ad quodlibet festum Nativitatis Christi [25 XII] sine omni contradiccione singulis annis sub penis et censuris per nos aut successores nostros in eas proferendas obligarunt se et suos successores sponte et libere in eas dictas sentencias promulgandas tamdiu, quousque census predicte marce sic venditus per ipsos aut ipsorum legittimos successores redimetur, petentes per nos dictum vendicionem seu empcionem ratificari, quam nos per presentes literas nostras ratificavimus et presentibus ratificamus. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes literas nostri officiolatus appensione sigilli iussimus comuniri. Actum et datum Gnezne die Mercurii XIII mensis Aprilis anno Domini M° CCCC° XXIX.
atak Kop.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 1083/1.
2Wilkowo, nie wiemy które: W. Polskie czy W. Niemieckie (Leszczyńskie) w powiecie kościańskim. Może jednak chodzi tu o położoną niedaleko Pleszewa Wilkowyję?
3Marcin Synowiec był 1423 burmistrzem w Pleszewie (KDW VIII nr 958/4). Jego żona Anna i syn Marcin skądinąd nie znani. Pleban Jan syn Marcina Synowca, student UJ 1414/15, bakałarz tamże 1416 (Jan Dzik z Pleszewa), mgr 1422 (informacje Jacka Wiesiołowskiego).
4Sławoszewo, wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 3 s. 213, 5 s. 309 - 310). Pleban Maciej skądinąd nie znany.
5Solec nie zidentyfikowany, por. z Solcem nad Wartą, na pn.-wsch. od Książa Wlkp. lub z Solcem (Szulcem) koło Opatówka w Kaliskiem, obydwa dość daleko od Pleszewa.


Dokument Nr 1197
Brześć Kujawski, 15 kwietnia 1429
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe biskupa poznańskiego Stanisława Ciołka i jego kościoła.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784, k. 203v - 204: wpis do księgi ziemskiej kościańskiej 12 maja 1429 (wg Or.?).

Vladislaus etc.
Universis et singulis magnificis, strenuis et nobilibus pallatinis, capitaneis, iudicibus, subiudicibus ceterisque dignitariis et officialibus iudiciis nostris in quibuscumque terris et districtibus sive locis Regni nostri presidentibus eorumque vicesgerentibus presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Licet nos dudum reverendum patrem, dominum Stanislaum episcopum Poznaniensem1 ipsiusque et ecclesie sue suppositos attentoque ipse dominus episcopus possessionem bonorum ecclesie sue noviter apprehendisset neque sibi adhuc de iuribus et privilegiis bonorum ecclesie sue constitisset, a vestra et cuiuslibet vestrum iurisdictione usque ad Conductum Pasche proxime preteritum excuussemusa, prout in literis nostris exempcionum huiusmodi clarius est deductum. Tamenque fidelitati vestre et cuislibeta vestrum constare poterit, qualiter idem dominus Stanislaus episcopus nostris intentus negociis et presertim ad convencionem in Luczsko celebratam2 se ab ecclesia et diocesi sua nutu nostre maiestatis per satis longa tempora absentavit, infra que de iuribus bonorum ecclesie sue non poterat experiri. Ideo ipsum et bona ipsius ecclesie predicta personasque [k. 204] sibi subiectas indempnes reddere cupientes, ipsum et bona personasque predictas a vestra et cuiuslibet vestrum iurisdictione usque ad felicem nostrum proximum Poznaniam adventum de hababundancioria nostre benignitatis dono eximimus et absolvimus per presentes, fidelitati vestre et cuiuslibet vestrum districcius comittentes et mandantes, quatenus tam ipsum dominum episcopum, quam homines sibi et ecclesie sue subiectos racione cui(u)scumque cause seu iniurie alterius cuiuscumque occasionis usque ad adventum nostrum Poznaniam predictum ad instanciam cuiuscumque persone spiritualis aut secularis, masculini aut feminini sexus, nulla debeatis iudicare racione, decernentes irritum et inane, si quod contra premissa in toto vel in parte fuerit attemptatum. Datum in Brescze feria VI proxima post dominicam Misericordia Domini anno Domini M° CCCC° XX nono3.
Relacio venerabilis Wladislai de Oporow decretorum doctoris, Regni Polonie etc.4
atak Kop.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
2Łuck na Wołyniu. Mowa tu zapewne o zjeździe z Zygmuntem Luksemburskim i z wielkim księciem Witoldem, który rozpoczął się po 23 stycznia 1429 (Długosz, Opera omnia XIII, s. 366 n).
3Data zgodna z itinerarium królewskim.
4Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1198
Ciążeń, 21 kwietnia 1429
Stanisław Ciołek biskup poznański kwituje Floriana z Poklatek z dochodów biskupiego klucza Dolsk.
Kop.: Poznań, AAP, CP 28 (Acta capituli Posn.), k. 12v. Wpis w maju 1429.

Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodoa honorabili domino Floriano de Poclathki canonico ecclesie nostre, tenutario clavis nostre Dolsko2, post mortem bone memorie domini Andree predecessoris nostri3 per venerabilem capitulum Poznaniensem dato et deputato, tam de levatis quam perceptis bonis, videlicet censibus, decimis, fructibus, redditibus, proventibus silvarum, mellificiorum, pratorum, piscaturarum, molendinorum et aliarum omnium et singularum utilitatum ad eandem clavem quomodolibet pertinencium, quam eciam aliis, si que tempore sui regiminis distracta aut dilapidata fuissent, racione sufficienti nobis facta eundem dominum Florianum de omnibus et singulis premissis eciam distractis, ut premittitur, et dilapidatis ex certa nostra sciencia quittavimus et quittamus vigore presencium mediante, quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum in Czanszim4 feria quinta proxima ante festum sancti Adalberti anno Domini M° CCCC° XXIX°.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
2Florian z Poklatek, zob. wyżej, nr 1142/10. Był jednocześnie plebanem w Dolsku (centrum dóbr biskupich. pomiędzy Śremem a Gostyniem).
3Tj. Andrzeja Łaskarza, zm. 1426.
4Ciążeń, ośrodek dóbr biskupich nad Wartą, na pn.-wsch. od Pyzdr.


Dokument Nr 1199
Inowrocław, 21 maja 1429
Król Władysław Jagiełło zawiesza terminy sądowe Heleny wdowy po Boguchwale z Sarnowa.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 11, k. 33v - 34. Wpis 6 stycznia 1430.

Vladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Pallatinis, castellanis, capit(aneis), iudici, subiudici, camarariis ceterisque ipsorum officialibus iudiciis nostris per et infra Regnum nostrum ubilibet presidentibus, presentibus requirendis, fidelibus dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strenui nobilsque, fideles nostri dilecti! Volentes, ut Helena relicta olim nobilis Bogufaeli de Scharnowo1, cuius adhuc funeralia deplangit, consolacionis profectum suscipiat ac area, rem domesticam orbata tuicione sui mariti vigillancius sola intendat, ne varietatis occupacionum preventa eaque mariti providencia parta sunt, sub ipsius regimine dispergantur. Talem sibi fecimus graciam specialem, quatenus a die obitus sui mariti [k. 34] ad unius anni decursum nulli persone pro quibuscumque causis respondere teneatur, huius concessione nostre gracie dominam nec proprias causas suscitare. Ideo mandamus vobis, quod prefatam Helenam pro quibuscumque causis ac ad instanciam cuiuscumque nulla presupmatisa iudicare racione, nostre gracie sub obtentu. Quidquid enim hiis in contrarium foret subscentum, illud sit irritum et omnium omnino roboris cassatum. Datum in Juniwlad(islavia) sabbato in vigilia Sancte et Benedicte Trinitatis anno etc. vicesimo nono2.
Relacio wenerabilis Wladislai decretorum doctoris, Regni Polonie vicecancellarii3.
atak Kop.
1Sarnowo par. Ślesin, na pn.-zach. od Ślesina (Koz. 5 s. 278). Boguchwał, także z Dusznik, były prokurator biskupa pozn. w kluczu Buk, wyst. 1418 - 1425 (SHGWlkp.); wdowa Helena tutaj i 1430 (niżej, nr 1224/1).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1200
Żnin, 27 maja 1429
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom wielkopolskim, aby nie sądziły spraw mieszczan śremskich pozywanych przez niektórych ze szlachty.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Kościan Z. 10, k. 9v - 10. Wpis 17 czerwca 1432 (wg Or.?); 2. tamże, Pyzdry Z. 7, k. 234v. Wpis 27 maja 1434.
a-b
Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.

Palatino, castellano, capitaneo, iudici, subiudici ceterisquec officialibus iudiciis nostris terrestribus in Polonia Maiori ubilibet constitutis, sincere nobis dilectis, graciam regiam et omne bonum. Sincere nobis dilecti! Exposuerunt nobis cives et incole opidi nostri Srzem, quomodo ad vestri presenciam per nonnullos nobiles et terrigenas trahuntur, ut tantummodo gravantur laboribus et expensis, quas faciunt in gravamen civitatis nostre predicte non modicum et iacturam. Ideo vobis et vestrum cuilibet seriose precipientes mandamus, quatenus ipsos, dum et quando ad vestri presenciam pro quibuscumque causis citati aut evocati fuerint, nulla audeatis iudicare racione, sed omnes causas ipsorum [k. 10] ad presenciam nostri iudicandas remittatis. Sin autem aliquid contra literas nostras presentes feceritis, hoc irritum, cassum decernimus et inane. Aliud pro gracia nostra facere non ausuri. Datum d-e
in Znena
feria sexta in crastino Corporis Christi anno Domini f-g
M° quadringentesimo XX nono
1.
a-b
Relacio venerabilis Vladislai decretorum doctoris, R(egni) P(olonie) vicecancellarii
2.
a-bbrak Kop. 1
cceteris Kop. 1
d-eZneyne Kop. 1
f-gmillesimo CCCC° vicesimo nono Kop. 1.
1Data zgodna z itinerarium królewskim.
2Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1201
Gniezno, 11 czerwca 1429
Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby nie pobierać opłat celnych i targowego od poddanych arcybiskupa gnieźnieńskiego.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 7141, Pergamin 354 × 160+58 mm, małe dziurki na złożeniach, nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie późne streszczenia i sygnatury.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Poznań Gr. 3, k. 117v. Wpis w 1449 r.; 2. Warszawa, AGAD, dok. perg. 3671 i Metryka koronna t. 79, k. 227 - 227v, w transumpcie króla Zygmunta Augusta z daty: Kraków, 4 grudnia 1550, potwierdzającym transumpt króla Zygmunta z daty: Piotrków, 27 stycznia 1511, potwierdzającym transumpt króla Aleksandra z daty: Piotrków, 29 lutego 1504.
Reg.: MRPS II, suppl. nr 43, III, suppl. nr 104, por. też nr 105, IV, suppl. nr 632.
Wzmianka: MRPS V, nr 4980 (wg Kop. 2, z błędną datą 10 czerwca 1420).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Littwanieque princeps supremus et heres Rusie etc. fidelibus nostris capitaneis, palatinis, | castellanis, tenutariis, burgrabiis, procuratoribus, viceprocuratoribus, terrigenis, civibus, theloneariis et quibuslibet officialibus nostris | per Regnum nostrum constitutis graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Ad vestram tenore presencium deducimus noticiam, quomodo | reverendissimus in Christo pater, dominus Albertus sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas in presencia nostra et prelatorum ac baronum nostrorum Gnezne die date presencium personaliter constitutus, nobis non absque querela exposuit, quod litere nostre, quas civitatibus et hominibus suis archiepiscopalibus concessimus et dedimus, non servantur nec per vos suscipiuntur nec ip[sia]s per vos obeditur in solucione foralium wlgariter targowa et eciam in parte thelonei, prout ipse dominus archiepiscopus habet in literis et privilegiis antiquis predecessorum nostrorum regum et principum huius Regni1, quas et que coram nobis ante quatuor annos exhibuit et produxit. Quapropter vobis et vestrum cuilibet nostris damus firmis regiis in mandatis, quatenus tam ab opidanis, quam villanis hominum archiepiscopalium nulla extorquere nec recipere debeatis foralia wlgariter targowa nec eciam thelonea inconsueta, set ipsos permittatis et permittere debeatis libere absque quavis vexacione transire per loca et territoria Regni nostri. Secus facere sub gravissimab indignacione nostra nullatenus presumatis. Datum Gnezne sabbato proximo ante diem sancti Viti Martiris anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono2, nostro sigillo presentibus subappenso etc.3
Relacio r(everendi) p(atris), domini Stanislai episcopi Poznaniensis4.
adziura Or.
bpoprawiane Or.
1Przywileje bliżej nie znane, może chodzi tu o wielki przywilej Kazimierza Wielkiego z 1 marca 1357 (KDW III nr 1354).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Por. dok. królewski z tej samej daty dot. wolności celnych dla mieszkańców arcybiskupiego Żnina (KDW V nr 504; MRPS II, suppl. nr 105).
4Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.


Dokument Nr 1202
20 czerwca 1429
Arcybiskup gnieźnieński potwierdza inkorporację kościoła Św. Jakuba w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów.
Reg.: Bydgoszcz, WAP, Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 52, nr I 9.

1429, die Lunae vigesima mensis Junii. Post multas controversias et litigia in Curia Romana factas recognovit tandem incorporationem Albertus archiepiscopus Gnesnensis ecclesiae Sancti Jacobi monasterio per Nicolaum antecessorem eius factam et per Martinum papam quintum1 approbatam et de mandato ipsius archiepiscopi Stephanus monachus Mogilnensis2 ad ecclesiam instituitur as ignata prius sufficienti pro sustentatione ipsius et comministrorum portione coram officiali in scripto, quod scriptum non extat in archivo, videatur in actis consistorii Gnesnensis sub eodem actu.
1Spór o inkorporację kościoła par. Św. Jakuba w Mogilnie do opactwa benedyktyńskiego tamże toczył się od wielu lat, por. m. in. KDW VIII nr 852 (1419) i 883 (wspomniana tutaj bulla Marcina V z daty: Florencja, 22 maja 1420), 891, 893. Sprzeciw zgłaszali dotychczasowi plebani oraz arcybiskupi gnieźn., m. in. wspomniany tutaj Mikołaj Trąba. Zob. też wyżej, dok. nr 1143.
2Benedyktyn Stefan wyst. tutaj i na dok. następnym, skądinąd nie znany. Jeszcze w 1427 r. postulatem opackim na plebanię Św. Jakuba był Piotr syn Tomasza (wyżej, nr 1143).


Dokument Nr 1203
20 czerwca 1429
[Nadanie probostwa kościoła Św. Jakuba w Mogilnie Stefanowi benedyktynowi w Mogilnie].
Reg.: Bydgoszcz, WAP, Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 52 - 53, nr I 10.

1429, die Lunae 20 mensis Junii, ut superius, exaratum est reverendi patris Stephani ad ecclesiam Sancti Jacobi in Mogilno1 per venerabilem virum, dominum Joannem decanum ecclesiae Gnesnensis2 et per Paulum Nicolauma de Gnesna clericum, publicum notarium3 subscriptum.
atak Reg.
1Zob. dok. poprzedni.
2Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 1094/2.
3Paweł syn Mikołaja z Gniezna jako notariusz publiczny admitowany w Gnieźnie 1427 (AAG, ACons. G II/1 k. 25), potwierdzony jako notariusz publiczny 1428 (KDW V nr 478 - tu jego Z. N. z błędnym odczytem wydawcy: de Guczna), wyst. jeszcze ok. 1437 (Kor. I s. 245).


Dokument Nr 1204
Kościan, 24 czerwca 1429
Janusz z Luboni i jego wymienieni rękojmie zobowiązują się spłacić dług sędziemu poznańskiemu Mikołajowi z Sepna i uwolnić od obciążeń czynszowych jego wieś Łęg.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 784 (księga ziemska kościańska z lat 1428 - 1430), k. 241 - 241v. Wpis w 1429 r.

Nos Janussius de Lubona debitor principalis tamquam fideiussor1, Thomas de Parzenczewo2, Szyban de Koczwgy3, Michael de Koczwgy4, Nicolaus de Parzenczewo5 fideiussores publice re(co)gnoscimus tenore presencium, quibus expedit universis, quod tenemur veri debiti centum marcas iatorum grossorum Pragensium, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, strenuo domino Nicolao de Sepno iudici Poznaniensi6 et eciam tenemur exbrigare et expedire hereditatem Lang Maius predicti domini Nicolai7 de sex marcis grossia census annui et de uno quartali farine in qualibet septimana, super quibus fundatum est altare in ecclesia parochiali in Srzem, de quo altari discretus Adam8 capit censum et farinam predictam. Quam recognicionem presentis fideiussorie promittimus in proximioribus terminis particularibus in Costen celebrandis coram sedente iudicio regali recognoscere et in librum terrestrem mandare et efficere intitulari sub penis magnis [k. 241v] regalibus, per nos in terminis infrascriptis cum condicionibus dictis terminis anexis exsolvendas. Primo in festo sancti Martini [11 XI 1429] proxime venturo sex marcas census annui predicti cum uno quartali farine ebdomadatim predicto domino Ade vel rectori altaris superius scripti solvere tenemur et debemus, centum marcas superius scriptas prenominato domino Nicolao Sapiensky in festo Pasche [16 IV 1430] eciam nunc proximo venturo solvere promittimus, tenemur et debemus, in Costinensi pretorio ipsas predicto domino Nicolao Sepiensky vel Jacobo fratri suo9 ad manus dando et ponendo censumque superius nominatum unacum quartali farine, ut prefertur, a predicto domino Adam vel protunc dicti altaris existantea rectore unacum capitali summa pecunie, pro qua census et farina emi poterit et comparari, in festo Nativitatis Christi proximum inmediati sequenti [25 XII 1429] similiter solvere et hereditatem Lang superius nominatam a summa pecunie, ocasione cuius summe census et farina datur, liberare, exhonerare et exbrigare promittimus et spondemus bona fide et sine dolo. Quorum terminorum si quem neglexerimus et solucionem vel census exbrigacionem non fecerimus, extunc promittimus, tenemur et debemus predictum dominum Nicolaum Sepiensky intromittere et ei possessionem tocius hereditatis Lubona1 cum ipsius predio, molandinis et utilitatibus, singulis censibus et redditibus omnibus, nichil iuris et dominii pro se reservando et eidem possessionem dare actualem et realem in summa in literis adiudicatoriis de iudicio Costinensi per predictum dominum Nicolaum Sepiensky dudum obtentis. Quas literas in eorum pleno vigore hic volumus habere pro insertis et eas omnimode illesas conservare et eandem hereditatem Lubona totam cum predio et molandinis idem dominus Nicolaus Sepiensky et sui posteri legitimi tenebunt et possidebunt, quousque summam iuxta contenta in literis adiudicatoriis superius nominatis unacum census de willa Lang deduccione exsolvemus, exbrigabimus, exhonerabimus et liberam faciemus. Secus si fecerimus, quod absit, extunc predicti domini Nicolaus et Jacobus de Sepno possunt in Iudeo capere et nos capitalem pecuniam in presenti litera superius descripta unacum pecunia aput Iudeos per ipsos recepta et usuris exinde transeuntibus solvere promittimus et tenemur. Quod si non fecerimus, extunc quodcumque dampnum predicti domini Nicolaus et Jacobus exinde perceperint, hoc in nos penitus redundabit et illud dampnum vel dampna ipsis solvere promittimus, eos non evadendo aliquo iure, prescripcionibus vel quibuscumque ipsis nocivis adinvencionibus, sed solvere paratis cum pecuniis. In cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Actum (etb) datum in Costen in die sancti Johannis Baptiste sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono.
atak Kop.
bbrak Kop.
1Lubonia par. Poniec, na pn. od Ponieca (Koz. 2 s. 404). Janusz Oderwolf, także z Kociug, wyst. 1426 - 1432 (SHGWlkp.).
2Parzęczewo, wieś par. na pn.-wsch. od Wielichowa (Koz. 3 s. 12). Tomasz wyst. od 1404 (Roty III nr 247).
3Kociugi par. Pawłowice, na pn. od Ponieca (SHGPoz. II). Szyban Oderwolf wyst. 1428 - 1435 (Roty III nr 1402, 1424; Kozierowski, Obce ryc., s. 75; SHGPoz. II).
4Michał z Kociug (j. w.) wyst. 1427 - 1430 (Roty III nr 1284, 1402).
5Mikołaj z Parzęczewa (j. w.) wyst. od 1412 ((Roty II nr 347), nie wiemy czy ident. z burgrabią w Kościanie 1443 (KDW V nr 713; GUrz. nr C 745).
6Mikołaj z Sepna, zob. wyżej, nr 1106/1.
7Łęg (Łęg Wielki) par. Śrem, na wsch. od Śremu (Koz. 2 s. 421).
8Ksiądz Adam ze Śremu nie zidentyfikowany.
9Jakub z Sepna, zob. wyżej, nr 1106/5.


Dokument Nr 1205
Poznań, 28 czerwca 1429
Wymienieni sędziowie polubowni zaświadczają, że rozsądzili spór pomiędzy Marcinem plebanem z Soboty a Bogusławem prepozytem szpitala Św. Ducha w Poznaniu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 18, k. 67 - 69. Wpis 5 marca 1434.

Nos Vincencius Koth canonicus et vicarius in spiritualibus eclesie Poznaniensis et Petria Viti Hungarus communiter nuncupatus, archidiaconus Srzemensis in eclesia Poznaniensi predicta2 ad infrascripta per reverendum in Christo patrem et dominum, dominum Stanislaum epi copum Poznaniensem3, arbitrum, arbitratorem, laudatorem et amicabilem compositorem principalem inter partes infrascriptas de voluntate et unanimi consensu earundem parcium ad infrascripta arbitri, arbitratores, laudatores et amicabiles compositores surrogati et per ipsas partes sponte et concorditer assumpti et electi, ad perpetuam memoriam significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod cum causa, que inter honorabiles viros, dominos Martinum rectorem eclesie parrochialis in Sobotha Poznaniensis diocesis4 ex una et Boguslaum prepositum Sancti Spiritus extra muros civitatis Poznaniensis5 auctoritate ordinaria et demum ad sanctam Sedem Apostolicam per appellacionem devoluta et vigore rescripti apostolici certo comissario et iudici hic in partibus, videlicet in civitate Gneznensi comissa, de et super certis censibus ipsius eclesie per prepositos Sancti Spiritus pro tempore constitutos et per predictum dominum Boguslaum modernum ab annis legitime prescriptis de bonis prepositure persolvi debitis vertebatur fuissetque multis annis [k. 67v] agitata et per ipsum dominum Martinum in duabus instanciis predictis cum condempnacione expensarum iusticia mediante decreta. Tandem partes predicte ulterioribus sumptibus et expensis parcere cupientes pro bono pacis et quiete in predicta causa, bona et spontanea voluntate, de alto et basso in predictum dominum Stanislaum episcopum compromiserunt et causam huiusmodi sive questiones ex ea quomodolibet exortas, sentencialiter et diffinitive tamquam arbiter, arbitrator, laudator et amicabilesa compositoresa vallatis et interpositis quibuscunque penis in contrarium ipsius pronuncciacioni, prout videretur sibi, expeditis terminaret. Quiquidem dominus episcopus recepta a partibus predictis plena et omnimoda potestate ad nonnullos actus inter partes predictas procedens et aliis occupatus negociis ad ulteriora procedere non valens utriusque iustumb predictis partibus petentibus, volentibus et concorditer consencientibus in arbitros, arbitratores, laudatores et amicabiles compositores cause predicte surrogavit, transferens in nos potestatem sibi traditam in toto, nichil penitus pro se reservando. Nos itaque Vincencius et Petrus arbitri, arbitratores, laudatores et amica(bi)les compositores predicti ad examen et cognicionem huiusmodi cause et questionum procedentes, visis omnibus et singulis in huiusmodi causa deductis et aliis merito videndis, matura inter nos deliberacione prehabita, de consilio iurisperitorum, quibus de huiusmodi relacionem fecimus, vocatis ad id partibus predictis per nostras peremptorias et legitimas citacionum literas, volentes dictis controversiis ipsorum ac litibus finem imponere et inter easdem caritatem amicabilem adaugere, per hanc nostram sentenciam arbitralem, quam ferimus in hiis scriptis, pronuncciamus, dicimus, arbitramur, sentenciamus et diffinimus in hunc modum. In primis pronuncciamus, dicimus, sentenciamus, laudamus et arbitramur, quod omnes et singule controversie, lites tam verbales, quam reales, inter dictas partes et ex earum quomodolibet exorte et pendentes tam in Romana Curia, quam extra, tam auctoritate apostolica, quam ordinaria, contra quocunque iudice vel iudicibus ordinariis vel delegatis et in quibuscunque statu et puncto penderent indecise, salvis tamen infrascriptis, penitus et omnino sunt extincte, mortificate etc [k. 68] sublate. Ipsasque tollimus, extingwimus et mortificamus perpetue volentes, ne deceterum per aliquam parcium predictarum innoventur aut quovismodo suscitentur, sub pena sexcentorum florenorum auri de Camera boni et iusti ponderis per partem contravenientem pro media parte et dicto domino episcopo, arbitri, arbitratori, laudatori et amicabili compositori et ipsius eclesie et pro alia dimidia parte parti tenenti tociens, quociens contraventum fuerit, persolvenda. Item pronuncciamus, dicimus, arbitramur et sentenciamus prefatum dominum Boguslaum prepositum Sancti Spiritus extra muros civitatis Poznaniensis plebanis in Sobotha Poznaniensis diocesis pro tempore existentibus et moderno domino Martino ipsius eclesie rectori, ab annis legitime prescriptis, in festo beati Martini Confessoris [11 XI] solvisse et dedisse et decetero solvere et dare teneri et deberi. Ipsumque dominum Martinum rectorem modernum in Sobotha et ipsius eclesiam iam a decem annis proxime preteritis tribus fertonibus currentis monete racione sortis seu campi dicti Wirzbicza, site extra muros Poznanienses6, per prefatum dominum Boguslaum prepositum spoliatum fuisse et esse, et ob hoc eundem dominum Martinum et eius eclesiam ad possessionem trium fertonum restituendam fore et restituimus ipsumque dominum Boguslaum et successores suos ad solucionem retentorum dictorum fertonum a decem annis necnon impensarum et impensarum in huiusmodi causa deductarum condempnandam et condempnamus, quarumquidem expensarum et impensarum taxacionem, declaracionem prefati domini episcopi in posterum reservamus. Item pronuncciamus, dicimus, sentenciamus et arbitramur, quod dicte partes et earum quelibet superius per nos decreta, pronuncciata, sentenciata et arbitrata inviolabiliter observent et observet perpetue sub pena dictorum sexcentorum florenorum auri de Camera boni et iusti ponderis pro una medietate prefato domino episcopo et eclesie sue et pro alia dimidia parte parti tenenti per partem contravenientem persolvenda, decernentes, quod dicta pena tociens committatur et comissa exigatur, quociens hinc nostre sentencie in parte vel in toto per aliquam parcium fuerit contraventum. Et si forsan aliquod dubium aut ambiguitas super dicta nostra [k. 68v] sentencia arbitrali vel aliquo ipsius articulo seu parte inter ipsas partes exortum fuerit, ipsam interpretandi et de nowo pronuncciandi nobis facultatem omnimodam reservamus, volentes, quod dicte partes deinceps ad nullum alium quam ad nos recursum habeant pro eisdem. Lecta, lata et in scriptis est hec sentencia arbitralis pronuncciata anno Domini millesimo quadringentesimo XX nono, indicione septima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius duodecimo, die Martis XXVIII mensis Junii, hora vesperorum, in domo venerabilis viri, magistri Vincencii Koth canonici et vicarii in spiritualibus eclesie Poznaniensis circa dictam eclesiam Poznaniensem sita, per dictum magistrum Vincencium Koth tamquam arbitrum de mandato venerabilis eta domini Petri Hungari archidiaconi Srzemensis, ipsius colege, in absencia honorabilis viri, domini Boguslai prepositi Sancti Spiritus personaliter citati, demum vero prefatusc dominus Boguslaus prepositus personaliter comparens, eandem sentenciam emologavit et approbavit ac ratificavit. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas sive hoc presens publicum instrumentum, sentenciam arbitralem in se continens, per discretum Johannem notarium infrascriptum7 scribi ac nostrorum sigillorum appensione iussimus comuniri. Actum et datum Poznanie, anno, die, hora, loco, mense, pontificatus, quibus supra, presentibus honorabilibus et circumspectis viris, dominis Johanne Furman8 et Nicolao de Dobschino canonicis eclesie Poznaniensis9 ac Nicolao de Raczansch10 et Alberto Grich de Srzodka causarum consistorii Poznaniensis advocatis11.
Et ego Johannes Wenceslai de Wilczina, clericus Gneznensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius7 et coram prefatis dominis magistro Vincencio Koth canonico et vicario in spiritualibus ac Petro Hungaro arbitris scriba presentis cause, quiad predicte sentencie arbitralis prolacioni aliisque omnibus et singulis premissis, qui dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, una cum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia sic fieri vidi et audivi [k. 69], ideo hoc presens publicum instrumentum manu mea propria scripsi signoque et nomine meis solitis et conswetis consignavi et in hanc publicam formam redegi sigillisque prefatorum dominorum magistri Vincencii Koth et Petri Hungari de mandato speciali ipsorum appensione in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
atak Kop.!
bodczyt niepewny Kop.
csłowo powtórzone Kop.
dpoprawiane Kop.
1Wincenty Kot z Dębna, zob. wyżej, nr 1142/19.
2Piotr syn Wita, zw. Węgier (Hungarus) z Łęczycy, związany ze Ściborem biskupem Eger (Agria), kanonik w Eger, przedstawiciel Ścibora w Konstancji (Rep. Germ. IV col. 3235 - 3236), kanonik włocławski 1424, pozn. 1428, sekretarz królewski 1428, archidiakon śremski 1429 - 1433, oficjał pozn. 1431, zm. 1433 (informacja J. Wiesiołowskiego; Krzyżaniakowa II s. 131; Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty nr 114; Now. II s.229, 295).
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
4Sobota, wieś par. na pn.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 229). Pleban Marcin wyst. 1426 - 1429 (SHGWlkp.).
5Bogusław syn Wawrzyńca, prepozyt szpitala Św. Ducha w Poznaniu wyst. od 1412 (KDW VII nr 697a/21) do 1446 (SHGWlkp.), student UJ 1421; Now. II s. 651 utożsamia go z Bogusławem synem Wawrzyńca z Łekna, notariuszem publicznym.
6Wierzbice (Wierzbięcice) pod Poznaniem (Koz. 3 s. 379), dziś w granicach miasta.
7Jan syn Wacława z Wilczyna (miasto w powiecie konińskim), notariusz publiczny, wyst. w Gnieźnie od 1426 (AAG, ACons. G II/1 k. 23v) i jeszcze 1430 oraz 1434 (niżej, nr 1238/11, 1345/11), zapewne ident. z wikariuszem wieczystym w katedrze pozn. 1441 (AAP, AC 24 k. 146), notariuszem 1445 (Acta capitulorum II nr 419) i albo prokuratorem w konsystorzu gnieźn. do 1457 (ib. nr 535, 538), albo z kanonikiem pozn. 1448 - 1449 (ib. I nr 361 - 365).
8Jan Furman, syn Janusza Furmana z Zaniemyśla (Niezamyśla), Doliwczyk, kanonik gnieźn. 1407 (AAG, ACap. B 14 k. 100v), pozn. 1414/5 (1418?), kustosz gnieźn. 1437, dziekan łęcz. po 1437, oficjał warszawski 1438 - 1440, zm. ok. 1458 (PSB VII s. 185; Kor. II s. 31; Now. II s. 237; Bullarium Poloniae III nr 1162).
9Mikołaj z Dobczyna (par. Wieszczyczyn na pn.-wsch. od Dolska) jako kanonik pozn. wyst. tylko tutaj (SHGPoz. I s. 364); w tym samym czasie wyst. w Dobczynie dziedzic Mikołaj (ib. s. 363: 1423 - 1452).
10Mikołaj z Raciążka, zob. wyżej, nr 1076/12.
11Wojciech Grych ze Śródki (miasteczko na wsch. od Poznania, dziś w obrębie miasta), jako adwokat konsystorza pozn. wyst. 1424 - 1430 (Acta capitulorum II nr 975 - 1017).


Dokument Nr 1206
Koło, 30 czerwca 1429
Falsyfikat Król Władysław Jagiełło nadaje wojewodzie inowrocławskiemu Jarandowi z Grabi prawo pobierania cła mostowego na mostach i groblach koło Brudzewa.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 26, k. 167 - 167v. Wpis w transumpcie króla Zygmunta z daty: Piotrków, 23 listopada 1512. Tytuł: Maiestas Regia confirmat theloneum in vadis, rippis fluviorum Kyelbaszka magnifici Joannis Jarandi de Brudzowo palatini Lanciciensis; 2. tamże, t. 86, k. 180v - 184v. Wpis w potwierdzeniu króla Zygmunta Augusta z daty: Lublin, 17 kwietnia 1554, transumptu króla Zygmunta j.w.
Reg.: 1. MRPS IV, suppl. nr 633 (wg Kop. 1); 2. tamże V, nr 6626 (wg Kop. 2).
Uw.:W niniejszym wyd. wykorzystano tylko Kop. 1. Fałszywości dok. dowodzi lista świadków.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie, Lithvanie princeps suppremus et heres Russie etc. significamus tenore presencium, universis presentibus et futuris, haruma noticiam habituris, quomodo attendentes dampna et plurima incommoda subditorum nostrorum, que eisdem in vadis et rippis fluviorum Kyelbasska1 in herediatate Russkowo2 et Vanthka3, in hereditate Policze4 et fluvium fluentem inter oppidum Brudzow5 et villam Czaple6 dictam, hereditates magnifici Jarandi de Grabye palatini Juniwlad(islaviensis)7, in via publica de Colo8 in Brudzowo hereditates ipsius versus terras Polonie, Slesie ducenti, omnibus et singulis rebus eorundem et mercanciis quibuscumque propter inundacionem aquarum et lutuositatema fluviorum predictorum plurima incommoda et dampna eveniunt et contingunt in dampnum et periculum eorundem non mediocre. Volentes igitur dictis dampnis periculi que predictis subditorum nostrorum subvenire et providere, de consensu consiliariorum nostrorum, tunc nobiscum assidencium, statuimus et decrevimus, ne deinceps subditi nostri et ceteri homines tanta et maiora dampna percipiant in eisdem fluviis predictis, magnifico Jarando de Grabye palatino predicto, ut ipse et ipsius posteri in dictis hereditatibus suis in fluminibus et fluviis per predictas hereditates fluentibus et in aliis locis transeuntibus nocivis pontes9 et aggeres et alia quovis ob tacula edificet et construat, emendet, ut ipsi subditi nostri et alii homines per dictas hereditates, flumina et fluvios, cum eorum rebus et mercanciis, libere sine quovis dampno equitent et vadant. [k. 167v] Volentes eciam eundem Jarandum palatinum predictum et eius posteros ad edificacionem et reformacionem dictorum pontorum et aggerum et aliorum locorum transeuntibus nocivorum in fluminibus et fluviis in hereditatibus predictis reddere certiorem, sibi et eiusdem posteris a quolibet equo vehedario per dictos pontes transeuntes et equitantes medium grossum usualis pecunie in Regno nostro currentis percipiat, recipiat et tollat realiter et cum effectu temporibus perpetuis duraturum et in ewm sine quavis nostra contradictione et officialium nostrorum impedimento. In cuius rei testimonium sigillum nostrum est appensum. Datum in Colo feria quinta post festum sancti Johannis Baptiste anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono10, presentibus magnificis, strennuis et nobilibus Stanislao de Ostrorog Posnaniensi11 et Mathia de Vanschosche Calissiensi palatinis12, Janussio de Thulyskowo castellano13, Mathia de Gluchowo succamerario Calissiensi14, Mrokotha de Czychowo15, Moszcziczio de Coszmyrza16 et aliis quampluribus nostris fidelibus fidedignis.
Relacio magnifici Joannis Tasska de Conyeczpolye17.
atak Kop.
1Kiełbaska, rzeczka płynąca spod Turka, lewy dopływ Warty na zach. od Koła.
2Ruszków par. Dobrów, na pd. od Koła (Koz. 4 s. 262), pomiędzy Wartą i Kiełbaską.
3Wędka (Wądka?) skądinąd nie znana, zapewne dopływ Kiełbaski.
4Police par. Białków Kościelny (Koz. 5 s. 176 - 177), na pd.-zach. od Ruszkowa.
5Brudzew, miasto w powiecie konińskim, na pd. od Koła.
6Czapla (Czaple) par. Brudzew (Koz. 4 s. 130).
7Jarand z Brudzewa i Grabi, zob. wyżej, nr 1161/5.
8Miasto Koło nad Wartą.
9Por. dziś miejscowość Mostowe i Police-Mostowe na pn.-wsch. od Brudzewa.
1030 czerwca 1429 króla nie było w Kole; przebywał w Poznaniu.
11Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1. Jego syn Stanisław był wojewodą pozn. w l. 1475 - 1476 - niżej, nr 1298/7.
12Maciej z Wąsoszy był wojewodą kal. 1406 - 1423/24 (Spisy wlkp.).
13Janusz z Tuliszkowa był kasztelanem kal. 1403 - 1426, zm. 1426 (ib.).
14Postać fikcyjna? W 1429 r. podkomorzym kal. był Dobrogost Świdwa z Szamotuł.
15Zapewne Cichów par. Brudzew (Koz. 4 s. 119), na pn.-wsch. od Brudzewa.
16Zapewne chodzi tu o Mościca z Koźmina i Stęszewa (zm. 1425) lub jego syna Przedpełka zwanego Mościcem, zob. o nim niżej, nr 1271/8.
17Jan z Koniecpola zwany Taszka, h. Pobóg, notariusz królewski 1430 (1431?), kanclerz koronny 1433 - 1455, starosta lelowski 1428 - 1455, sier. 1443 - 1455, dobrzyński 1451 - 1452 (PSB XIII s. 517 - 519). Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 262, notuje dokumenty królewskie z relacją Taszki dopiero od 1430 (KDM IV nr 1271 - datę tego dok. poprawić trzeba jednak na 30 kwietnia 1431 - por. MRPS III, suppl. nr 110).


Dokument Nr 1207
Poznań, 1 lipca 1429
Król Władysław Jagiełło nadaje wieś i las Trzuskołoń klasztorowi kanoników regularnych w Trzemesznie.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 68. Pergamin 437 × 280 mm, zakładka obcięta. Dziury po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 5 W, informacje o treści (XV- XVIII w.).

||aIn nomine Domini amen.|| Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc multis errorum et dubiorum prudenter occurrimus dispendiis, dum gesta etatis nostre litterarum | apicibus et testium annotacione perhennamus. Proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuyauie Litthuanieque princeps sup|premus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, quod licet ad quorumlibet nostro culmini sub|ditorum amplianda comoda nostre celsitudinis dextera de innata nobis benignitate sit abilis, illis tamen quadam specialitate fit debitrix, qui mundi spretis illecebris in simplicitate spiritus omnium serviunt conditori attendentesque, quod ex eis, que de bonis temporalibus ad laudem Omnipotentis personis ecclesiasticis erogamus, inmarcescibiles thezauros in sanctorum patria congregamus, cupientes igitur, quod prepositus et fratres regulares canonici monasterii Trzemeschnensis ordinis sancti Augustini, qui in conspectu celsitudinis nostre multis claruerunt virtutibus et pro salute dive memorie predecessorum nostrorum regum Polonie ac sanitate nostra constanti devocione Altissimum deprecantur, sublatis curis, que plerumque ex defectibus et penuria oriuntur, oracionibus liberius vacare poterint et pro nostra consorte ac prolis nostre concesse ab alto sanitate ac tranquillo salubrique statu Regni quiecius valeant exorare, ipsis et eorum monasterio predicto silvam nostram regiam Truskolom et villam cum allodio eiusdem nominis, quam prepositus et fratres de licencia nostra in eadem silva Truskolom locaverunt1, prout ex donacionis nostre priori litera vidimus contineri, quequidem silva et villa cum allodio sita sunt in districtu Powydzensi inter villas Malochowo, Miroszka, Nowawyesz, Czarthowo, Witkowo et Wirzchowiska1, dedimus, donavimus tenoreque presencium damus, donamus, inscribimus et largimur perpetuis temporibus et in ewum cum omnibus predicte silve, ville et allodii fructibus, proventibus, censibus, agris, pratis, campis, rubetis, aquis et earum decursibus, molendinis, piscinis, riwis, stangnis, paludibus et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus, que in dicta silva, villa et allodio nunc sunt aut imposterum ipsius prepositi vel successorum suorum cura et solicitudine quomodolibet poterint suboriri, tenendam, habendam, comutandam et cum omni iure et dominio perpetuo possidendam. Ita tamen, quod racione huiusmodi donacionis nostre prefatus prepositus et fratres monasterii predicti singulis diebus unam missam pro sanitate nostra et inclite domine Zophie consortis ac prolis nostre ac pro animabus dive memorie consortum nostrarum Hedwigis, Anne et Elizabeth olim reginarum Polonie legere perpetuis temporibus sint astricti, stacionibus tamen et iuribus nostris semper salvis. Actum Poznanie feria sexta post festum sanctorum Petri et Pauli Apostolorum anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono2. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio litterarum, presentibus reverendis in Christo patribus, dominis Alberto sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopo et primate, Stanislao Poznaniensi3 et Johanne Chelmensi episcopis4 magnificisque Sandiwogio de Ostrorog palatino Poznaniensi5, Petro de Bnyn castellano Gneznensi6, Zaramba marsalco Regni Polonie7 aliisque pluribus fidedignis. Datum per manus reverendi patris, domini Johannis episcopi Wladislauiensis, Regni Polonie cancellarii8 et venerabilis Wladislai de Opporow decretorum doctoris, prepositi Sancti Floriani etc., eiusdem Regni vicecancellarii9, sincere nobis dilectorum.
Ad relacionem eiusdem venerabilis Wladislai de Opporow decretorum doctoris, Regni Polonie vicecancelarii.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
1Trzuskołoń (Trzuskołom) par. Kędzierzyn, na pn.-zach. od Witkowa (Koz. 1 s. 333), las, potem osada z folwarkiem klasztoru trzemeszeńskiego, por. też KDW VII nr 437 - tam też podobne określenie położenia lasu w okolicy Powidza: Małachowo (par. Witkowo), Miroszka (par. Niechanowo), Nowa Wieś, dziś zapewne Nowa Wieś Niechanowska, Czartkowo lub Czartowiec (wieś dziś zaginiona, por. Koz. 1 s. 511 i 411, 8 s. 19), Witkowo (wieś par.) i Wierzchowiska (Wirzchowiska) par. Ostrowite Prymasowskie.
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
4Jan Biskupiec przeor dominikanów krak. 1406, prowincjał polski 1411 - 1417, spowiednik Władysława Jagiełły, biskup chełmski 1417, zm. 1452 (PSB II s. 110 - 111; MPH s. n. V s. 142).
5Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
6Piotr z Bnina, zob. wyżej, nr 1138/14.
7Wawrzyniec Zaremba, zob. wyżej, nr 1127/1.
8Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
9Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1208
Poznań, 2 lipca 1429
Król Władysław Jagiełło ustanawia w Mosinie dwa jarmarki i targ tygodniowy oraz nadaje miastu prawo magdeburskie.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Akta m. Mosiny I/1 w or. transumpcie króla Władysława IV z daty: Warszawa, 6 marca 1637, transumptu króla Zygmunta III z daty: Kraków, 20 maja 1588. Tamże kolejne or. transumpty: króla Jana III z daty: Kraków, 24 marca 1676, króla Augusta II z daty: Warszawa, 26 kwietnia 1727, króla Augusta III z daty: Warszawa, 11 lipca 1748, wreszcie Stanisława Augusta z daty: Warszawa, 23 marca 1774 (tamże, Akta m. Mosiny I/2, I/3, I/4, I/6); 2. tamże, Poznań Gr. 167, k. 445v - 447, oblata 2 marca 1596 transumptu króla Zygmunta III z 20 maja 1588.
Uw.:Wyd. niniejsze oparto o Kop. 1 i Kop. 2 (przekazy z l. 1637 i 1588).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Cum inter a-b
humanae naturae comoda nihil dignius
memoria habeatur, opportunum existit, ut actus hominum literarum apicibus [k. 446] et testium annotatione perhenne(n)tur, ne lapsu temporis evanescant. Proinde nos Wladislausc Dei gratia rex Poloniae necnon terrarum Cracouiae, Sandomiriae, Siradiaed, Lanciciae, Cuiauiae Lithuaniaequee princeps supremus, Pomeraniae Russiaequef dominus et haeres etc. significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentibus et futuris praesentium notitiam habituris, quomodo volentes in civitate nostra Moszynag1 conditionem facere meliorem, ut sub felici nostro regimine utiliora ac meliora recipiath incrementa et hominibus valeat abundare, in ipsa fora anuale sive nundinum in festis sancti Urbani [25 V] et beati Nicolai Confessoris [6 XII] bis in anno, septimanale vero singulis feriis quintis ponimus, statuimus et celebrare decernimus, dantes i-j
libertatem atque potestatem
plenam omnibus et singulis mercatoribus et utriusque sexus hominibus ad dictum oppidum cum rebus ipsorum et mercantiis pervenientibusk res et mercantias ipsorum, cuiuscunque generis et speciei fuerint, vendendi, emendi, commutandi et secundum l-ł
voluntatem et beneplacitum
disponendi et ad propria dispositis vel non dispositis redeundi, decernentes ipsos in accedendo vel recedendo nostra potiri securitate, nisi tales sint, quos iura non permittunt et quibus fidedignorum consortia denegantur, mandantes omnibus et singulis capitaneis, dignitariis, burgrabiis, procuratoribus, viceprocuratoribus, theloneatoribusm, consulibus civitatum et aliis officialibus quibuscunque Regni nostri et praesertim Maioris Poloniae, quatenus ipsos mercatores et homines utriusque sexus ad praedicta fora annualia etn septimanale venientes cum rebus et mercantiis ipsorum libere et sine quovis impedimento [o-p
vel ares
]to ire, transire, redire, stare vel imorari, prout ipsorum necessitas persvaserit, permittatis et permitti faciatis. Ut igitur oppidum praedictum Moszynag maiori gaudeat libertate, ipsum de iure Polonico et quovis alio in ius Theutonicumq, quod Maydburgenser [diciturs], transferimus perpetuo duraturum, removentes omnia iura Polonicalia, modos et consuetudines universas, quae ipsum ius Theutonicumt plerumque perturbare consueverunt. Eximimus insuper [k. 446v] et perpetuo liberamus omnes dicti oppidi inhabitatores et incolas [o-p
ab om
]ni iurisdictione et potestate omnium Regni nostri pallatinorum, castellanorum, dignitariorum, iudicum, subiudicum, camerariorum caeterorumque officialium et ministerialium eorundem, ut coram ipsis vel ipsorum aliquo pro causis, tam magnis, quam parvis, putau furti, incendii, homicidii, membrorum mutilatione seu quibusvis aliis enormibus excessibus, citati minime respondebunt nec aliquas poenas solvere tenebuntur, sed dicti cives et incolae coram advocato ipsorum, qui pro tempore sit, advocatus verov coram tenutario nostro pro tempore existenti, aut coram nobis vel iudice nostro generali, dum tamen prius per nostram literam nostro sigillo sigillatam evocatus fuerit et citatus, et hoc si in reddenda iustitia negligens fuerit et remissus, tunc non aliter, quam suo iure w-x
Theutonico Maydburgensi
de se querulantibus respondere sit astrictus. In causis autem criminalibus et capitalibus superius expressisy advocato, pro tempore existenti, in metis eiusdem oppidi corrigendiz, plectendi, puniendi, condemnandi plenam damus et omnimodam tenore praesentium concedimus facultatem, prout hoc ipsumaa ius Theutonicumt in omnibus suis punctis, ab-articulis, clausulis-ac [k. 447] postulat et requirit, iuribus tamen nostris regalibus in omnibus semper salvis. Harum quibus sigillum praesentibus nostrum est appensum testimonio literarum. Actum Posnaniae sabbotho, ipso die beataead Mariae Visitationis, anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono2, praesentibus reverendis in Christo patribus, dominis Alberto Dei gratia sanctae ecclesiae Gneznensis archiepiscopo et primate, Stanislao eadem gratia Posnaniensi3, Stanislao Plocensi4 et Joanne Chelmensi episcopis5 necnon magnificis et strenuis Sandiuogio de Ostrorog pallatino Posnaniensi6, Dobrogostio de Szamotulyae subcamerario Calisiensiaf7 et aliis fidedignis. Datum per manus reverendi in Christo patris, domini Joannis Dei gratia episcopi Wladislauiensisag, cancelarii8 et venerabilis Wladislaiah de Oporow praepositi Sancti Floriani citra muros Cracowienses, vicecancelarii Regni Poloniae9, sincere nobis dilectorum.
Ad relationem eiusdem venerabilis W(ladislai) de Oporow ai-decretorum doctoris, praepositi-aj, R(egni)P(oloniae) vicecancelarii.
a-bhumana natura nihil comoda diem Kop. 2, błędnie
cVladislaus Kop. 1
dSyradiae Kop. 2
eLitwaniaeque Kop. 2
fRusiaeque Kop. 2
gMosina Kop. 2
hrecipiant Kop. 2
i-jpotestatem atque libertatem Kop. 2
kprovenientibus Kop. 2
l-łbeneplacitum et voluntatem Kop. 2
mtelonatoribus Kop. 1
nbrak Kop. 2
o-pdziura Kop. 1
qTeftonicum Kop. 2
rMagdeburgense Kop. 2
sdziura Kop. 1
tTephtonicum Kop. 2
uprout a Kop. 1
vvel Kop. 2
w-xTephtonico Maideburgensi Kop. 2
yexpraesatis Kop. 1
zcorrigendis Kop. 2 i podobnie następne gerundia
aaidem Kop. 2
ab-acclausulis, articulis Kop. 2
adbrak Kop. 1
aeSamotuli Kop. 1
afPosnaniensi Kop. 2
agVladislauiensis Kop. 1
ahVladislai Kop. 1
ai-ajdoctorum praepositorum Kop. 2
1Mosina, miasto królewskie na pd. od Poznania.
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
4Stanisław Pawłowski, zob. wyżej, nr 1098/3.
5Jan Biskupiec, zob. wyżej, nr 1207/4.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 1081/1.
7Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 1103/12.
8Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 1090/9.
9Władysław Oporowski, zob. wyżej, nr 1088/4.


Dokument Nr 1209
Gronowo, 4 lipca 1429
I. N. Ugoda Wojciecha plebana w Goniębicach z Zygmuntem z Gronówka w sprawie czynszu z łąki w Gronowie.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 22, k. 22 - 22v. Wpis 4 lutego 1438 (wg Or.).

In nomine Domini. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo vicesimo nono, indicione septima, die vero Lune quarta mensis Julii, hora terciarum vel quasi, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius duodecimo, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum ac vocatorum presencia constituti personaliter discretus vir, dominus Albertus plebanus in Gonyambicze1 parte ex una et nobilis Sigismundus heres in Grunowo Minori Costinensis territorii2 parte ex altera. Quiquidem dominus Albertus plebanus supradictus stans et alloqutus predictum Sigismundum racione testamenti testamentaliter legati et assignati per matrem suam pye memorie Grytham nomine nunccupatam3, [k. 22v] dicens in hec verba: "Domine Sigismunde, notum tibi est, quomodo pye memorie mater tua legavit, assignavit et racione vera testamenti dedit, donavit quinque marcas latorum grossorum monete Bohemicalis, numeri vero Polonicalis, videlicet XL et octo grossos in quamlibet marcam computando, pro fabrica, utilitate et neccesitate eclesie parrochialis in Gonyambicze Poznaniensis diocesis, in et super toto medio magno prato hereditatis Grunowo, quod se extendit ad metas, limites, granicies ville hereditatis Clonowecz4, quod tenebat et habebat et hereditarie possidebat racione dotis seu dotalicii, videlicet patrimonii sui inposicionis". Quiquidem Sigismundus, non compulsus nec coactus, nec aliquo errore seductus aut circumventus, sed deliberato animo sponte et voluntarie predicto testamento consensit, dicens se velle omnia tenere rata et grata habere, que mater sua pye memorie legavit, pro se suorumque antecessorum necnon successorum animarumque salute, et contra id non facere aliquo colore, quod esset in gravamen animarum et in preiudicium eclesie predicte, et sic ambe partes inter se concordantes mutuo unierunt et fecerunt, stantibus condicionibus infrascriptis: Primo, quod predictus Sigismundus heres et legitimus successor et post eum quilibet tentor et possessor legittimus eiusdem medii magni prati racione predictarum quinque marcarum debet, tenetur et obligatur quolibet anno dare et assignare in eodem prato gramina valencia et in valore existencia unius medie marce annui census. Et predicta gramina vitricus eclesie supradicte, qui tunc temporis fuerit, vendere seu falcastrare et fenum de predicto prato vendere debet et ad usus eclesie convertere. Et idem Sigismundus supradictus stanti et in instanti ibidem assignaverat, limitaverat unum angulum graminum de prato predicto ad eclesiam predictam, qui se extendit ad metas seu granicies hereditatis Clonowiecz, et si eclesia predicta in isto non contentaretur, promisit meliorare. Insuper de percepta predicta media marca vitricus eiusdem eclesie, qui tunc temporis fuerit, debet quolibet anno dare et solvere quatuor grossos viccario eclesie predicte, qui tenetur et obligatur singulis Quatuor Temporibus anni legere missam defunctorum, quo die aptus fuerit. Eciam si predictus Sigismundus aut aliquis successorum predictum censum de prato predicto reemere vellet, idem debet dare et solvere quinque marcas superius descriptas, et cum consensu et consilio plebani et vitrici idem census in alio certo et tuto loco emi debet aut tantum, quantum deificum fuerit, ita quod testamentum supradictum stabit eviterne. Super quibus omnibus et singulis premissis ambe partes pecierunt a me publico notario eis confici publicum seu publica instrumentum seu instrumenta. Acta sunt hec in campo circa pratum predictum, anno, indicione, die, mense, hora, pontificatus, quibus supra, presentibus discretis viris, domino Nicolao Glupyecz presbitero et laborioso laico Jacobo Wyencry de Gonyambicze5 testibus circa premissa.
Et ego Petrus Johannis de Costan clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius6, quia predictis etc.a
akopista opuścił ciąg dalszy.
1Goniębice, wieś par. na pn.-zach. od Osiecznej (SHGPoz. I s. 539). Pleban Wojciech wyst. 1428 -1429 (ib. s. 541).
2Zygmunt z Gronowa, zob. wyżej, nr 1112/11. Gronówko (Grunówko), tuż na pn. od Gronowa.
3Gryta (Małgorzata) skądinąd nie znana.
4Klonowiec par. Goniębice, tuż na pn. od Gronówka (SHGPoz. II).
5Skądinąd nie znani.
6Piotr syn Jana z Kościana, notariusz publiczny skądinąd nie znany, może ident. z Piotrem Kościanem, notariuszem wyst. w sąsiedniej Osiecznej w 1427 r. (zob. wyżej, nr 1118/6).


Dokument Nr 1210
Poznań, 6 lipca 1429
Biskup poznański nadaje wsie biskupie Leśniewo i Brączyn w użytkowanie prepozytowi gnieźnieńskiemu Przedwojowi z Grądów.
Kop.: Poznań, AAP, CP 475, k. 51v - 53, w kopii spisanej i potwierdzonej przez notariusza publicznego Andrzeja z Polanowic w 1451 r. wg or. opatrzonego dwiema pieczęciami.

Stanislaus Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus, quibus expedit universis, quomodo venerabilis viri, domini Predwogii de Grandi prepositi Gneznensis et canonici nostre Poznaniensis ecclesiarum2, fratris nostri dilecti, virtutum magna attendentes insignia et fructuosa obsequia, que ecclesie nostre exhibuit et adhuc paratum se exhibet prestiturum atque memores illius conversacionisa mutue nobi cum, dum adhuc essemus in minoribus constituti et presentis gratitudinis [k. 52] affectum, quem dietenus et cottidie ampliori semper devocione continuare erga nos non cessavit nec cessabit in futurum, horum intuitu volentes ipsum ad ecclesie nostre predicte et nostros profectus et commoda reddere prompciorem, sibi villas nostras Lesznewo3 et Branczino4 in districtibus Gneznensi et Kalisiensi iacentes, sub ratihabicione venerabilium fratrum nostrorum capituli Poznaniensis, cum omnibus ipsarum censibus, fructibus, proventibus et utilitatibus universis ad ipsas semper spectantibus, dedimus, contulimus et assignamus, per ipsum tenendas, habendas, utifruendas et possidendas tamdiu, quousque aliquam ecclesiam cathedralem aut metropolitanam nutu Dei assequi ipsum contigerit et nancisci, alias autem ad tempora sue vite. Tamen si predictarum villarum habuerimus arduam necessitatem vel ipsas [k. 52v] pro aliis in dicto episcopatu nostro vel extra voluerimus commutare, debet ipsas nobis restituere, nos autem prius sibi in aliis bonis mense nostre similem seu equalem vel maiorem facere tenebimur provisionem et eciam in dictis villis pro usu nostro et curiarum nostrarum ligna in silvis excidere nobis reservamus, nichilominus fenum pro equis nostris et alia, que poterit, necessaria, dum nos ad dictas villas declinare contingerit vel alibi iuxta vel prope dictas villas pertransire vel morari nobis providebit. Datum Poznanie die Mercurii sexta mensis Julii, hora terciarum vel quasi, in loco capitulari, anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono, nostro et capituli nostri predicti sigillis presentibus subappensis, presentibus venerabilibus et honorabilibus viris, dominis Alberto Jastrza- [k. 53] mbyecz decretorum doctore, preposito5, magistro Vincencio Coth6, Johanne cantore7, Nicolao scolastico8, Jacobo archidiacono Pczewensi9, Nicolao de Gorka cancellario10, Jaschkone decano Gneznensi11, magistro Srzeschkone12, Mathia Cordebog officiali13, Hectore preposito Glusinensi14, Nicolao Lanthman15, Nicolao Srzemensi16 et Johanne Furman17 prelatis et canonicis dicte nostre ecclesie Poznaniensis, testibus ad premissa. Per me, Nicolaum de Gorka cancellarium Poznaniensem10 transeat18.
atak Kop. zamiast conversaciones
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
2Przedwój z Grądów, zob. wyżej, nr 1131/3.
3Leśniewo par. Łubowo, wieś biskupia na pn. od Czerniejewa (Koz. 1 s. 142; Now. II s. 136).
4Brączyn (Brończyn) par. Błaszki, na pd.-zach. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 4 s. 67).
5Wojciech Jastrzębiec, Wincenty Kot z Dębna, Jan kantor, Mikołaj z Sumina, zob. wyżej, nr 1142/4, 19, 7, 8.
6Wojciech Jastrzębiec, Wincenty Kot z Dębna, Jan kantor, Mikołaj z Sumina, zob. wyżej, nr 1142/4, 19, 7, 8.
7Wojciech Jastrzębiec, Wincenty Kot z Dębna, Jan kantor, Mikołaj z Sumina, zob. wyżej, nr 1142/4, 19, 7, 8.
8Wojciech Jastrzębiec, Wincenty Kot z Dębna, Jan kantor, Mikołaj z Sumina, zob. wyżej, nr 1142/4, 19, 7, 8.
9Jakub syn Piotra (Jakub Starszy) z Wyganowa (na pn.-wsch. od Kobylina), h. Łodzia, archidiakon pszczewski 1420 - 1433, kanonik pozn. 1429 (tutaj), pleban w Pępowie do 1435, Modrzu od 1435, Solcu, Bninie 1458, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1444 - 1449, 1450 - 1453, kanonik średzki, kaliski, zm. 1460 (Now. I s. 295, 299, II s. 211, 229, 296).
10Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 1117/1.
11Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 1094/2.
12Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 1142/20.
13Maciej Korczbok, zob. wyżej, nr 1076/1.
14Hektor z Koźmina i Mikołaj Lantman, zob. wyżej, nr 1142/11, 12.
15Hektor z Koźmina i Mikołaj Lantman, zob. wyżej, nr 1142/11, 12.
16Mikołaj Kokoszka z Dobieszewa pleban w Śremie, zob. wyżej, nr 1170/11.
17Jan Furman, zob. wyżej, nr 1205/8.
18Podobne nadania Ciołka dla Przedwoja, zob. niżej, nr 1236, 1284.


Dokument Nr 1211
[6 lipca] 1429
Biskup poznański przenosi fundację altaryjną z Osiecznej do katedry poznańskiej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 628 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 304, zaginionego w 1945 r.).

1429. Stanislaus Ciołek episcopus Posnaniensis1 ad petitionem eiusdem Pauli Długi Pasek2 altare immediate dictum cum tota et integra sua fundatione ad ecclesiam cathedralem Posnaniensem transfert illudque cum altari vicariorum in choro iuxta maius altare in sinistra parte sito coniungit ac pro rectore chori ex praesentatione vicariorum conferendum, incorporat3.
1Stanisław Ciołek, zob. wyżej, nr 1078/4.
2Paweł zw. Długi, Długi Pasek, w 1420 burmistrz w Osiecznej (KDW VIII nr 903 - tam też erekcja fundacji w kościele w Osiecznej).
3O przeniesieniu fundacji zob. Now. I s. 261- 262, który też podaje datę dzienną niniejszego dok.


Dokument Nr 1212
Rogoźno, 14 lipca 1429
Wierzbięta z Przysieki tenutariusz rogoziński zleca Jakubowi Runo mieszczaninowi rogozińskiemu lokację wsi Owcze Głowy na prawie magdeburskim.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Archiwum Publiczne Potockich, rkps 304, k. 106-107v; 2. Poznań, Bibl. Racz., rkps 85, k. 128 - 130 (wg Kop. 1) - dwa późne odpisy tomu rewizji listów wlkp. z okazji lustracji 1564/65 r.

In nomine Domini amen. Quoniam ea, quae aguntur in tempore, in cursu temporis cito labuntur, nisi viris ac testibus [k. 106v] fuerint roborata. Igitur noverint universi, tam (praesentesa) quam futuri praesentium notitiam habituri, quod nos Wierzbietha Przysiecki tenutarius in Rogozno1 b-c
cupiens eremum ac desertum serenissimi ac gloriosi domini regis ad Rogozno
pertinentes in meliores et utiliores usus ac fructus deducere, villam seu haereditatem, que vulgariter Owczygłowa2 nuncupatur, ex mandato serenissimi ac gloriosissimi domini Vladislai regis totius Poloniae, iussimus ex cruda radice collocari iure sub Theutonicali Maydeburgensi, in quaquidem [k. 128v] villa s(eu) haereditate superius nominata scultetiam assignavimus ac assignamus, ac per praesentes damus ac assignamus provido viro Jacobo dicto Runo, oppidano in Rogozno3 cum suis successoribus ex radice cruda. Quamquidem scultetiam idem Jacobus Runo cum suis successoribus legitimis ac aliis nunc pro tempore existentibus potest libere vendere, conmutare, dared, donare ac in meliores ac utiliores usus ac fructus, prout sibi ac suis successoribus melius videbitur, convertere. Item eidem sculteto et suis successoribus ad eandem scultetiam assignamus ac per praesentes damus tres mansos agri, unam tabernam et tres hortulanos. Tres mansos agri, quiquidem tabernator et hortulani tenebuntur laborare et censum dare talem, prout (villaea) regales dare consveverunt. Item eidem sculteto et suis successoribus damus tenuem gurgitem alias cienką strugą4 usque ad granities oppidi Rogozno dicti. In quoquidem gurgite idem scultetus cum suis successoribus legitimis seu aliis, qui tunc fuerint, possunt uti ac frui pratis, stagnis, pascuis, lignis ac omnibus utilitatibus absque aedificatione molendini. Item eidem sculteto et suis successoribus damus piscaturam in fluvio, quod habet decursum de lacu Rudus5 usque ad lacum oppidi Rogoznensis6 cum omnibus retibus piscari. Item damus eidem sculteto in eodem fluvio tria obstacula alias iazy construere et hoc absque nocimento nostrorum piscatorum. Item eidem sculteto damus per praesentes pratum [k. 107] unum, quod iacet paenes hoc id fluvium, quantum hoc idem continet in se longitudinis et latitudinis. Item eidem culteto damus pratum in magna sylva, quae potest conservari sex iugera alias morgi. [k. 129] Item idem scultetus cum suis successoribus habebit pratum primum inter vicinos, quod ipse elegerit. Item eidem sculteto et suis successoribus (damusa) tertium denarium de omni re iudicata, tertiam poenam et totum iuramentum. Item idem scultetus cum suis successoribus potest servare stadia civium a quorum iumentorum et per se pascere absque nocimento vicinorum. Item eidem sculteto assignamus et per praesentes damus in nemoribus seu borris centum robora pro mellificiis vulgariter effodiendi, videlicet dzienie. Item eidem sculteto assignamus et per praesentes damus piscaturam in lacu magno Rogoznensi7 cum uno rethi vulgariter klepnica piscari ac uti, quomodo melius potuerit. Item etiam praefato sculteto damus et concedimus tertium conventionis memoratisd vulgariter lesnego. Item scultetus habebit pro suo, cum aliquod iuramentum vel poenis in damnis quibusvis arestarent, per se vel alios vicinos reclusum in sua curia habuerit, extunc a reclusione a quolibet pecore quatuor denarios recipiat. Item idem scultetus cum suis successoribus debet servare equum pro duabus marcis pro servitiis nostris ac nostrorum successorum per serenissimum regem deputatorum s(eu) constitutorum et cum nos vel successores nostri per serenissimum regem et dominum deputati ad expeditionem equitaverimus et equitaverint, extunc idem scultetus nobiscum et cum nostris successoribus ad eandem expeditionem in eodem equo equitare debet et tenebitur, et cum de graniciis exiverit, extunc nos et nostri successores eidem sculteto pro damno eiusdem equi stare tenebimur, ad quamquidem expeditionem praefatus scultetus cum suis successoribus in nostris nostrorumque successorum expensis equitare [k. 129v] tenebitur. Item incolis seu cmethonibus, qui ibi locabuntur, [k. 107v] concedimus et per praesentes damus decem et octo annos libertatis ab omnibus censibus, exactionibus et laboribus. Elapsa vero libertate cmethones seu incolae, qui ibi tunc fuerint, nobis et successoribus nostris per dominum regem tunc deputatis quolibet anno ad festum beati Martini Confessoris atque Pontificis [11 XI] ratione census quilibet seorsim decem et octo scottos monetae currentis solvere debet et tenebitur, ad festum vero Paschae quilibet medium capete ovorum, ad festum vero Assumptionis Virginis Mariaee gloriosae [15 VIII] per duos gallos. Item cmethones seu incolae praedictae villae possunt iuvari lignis communibus seu silvidinis et aliis utilitatibus ad civitates seu oppida deducendis. Item praedicti cmethones possunt libere piscari cum hamo et parvis retibus vulgariter kłomiami in fluvio dicto Swiesczyn8. Item praedicti cmethones plebano seu curatori animarum suarum quilibet eorum diebus ac annis aeviternis more solito electionis et consveto ratione missalium grani utriusque ac pecuniae tali modo et forma solvere tenebuntur, prout incolae in Goleiejewo9 solvere consveverunt. Tabernatores vero, qui ibi tunc fuerint, tam regales quam sculteti, per novem scottos paecuniaed usualis ratione census ad festum, ut supra, solvere tenebuntur, hortulani vero per quatuor grossos. Ut autem haec omnia et singula suprascripta efficaciam habeant firmiorem, praesentem literam nostro sigillo fecimus roboratam. Praesentibus his viris nobilibus: Nicolao Gembolis olim de Miedzylesie10, [k. 130] Vincentio de Niwinod 11, Stephano12 ac discreto domino Petro olim plebano in Oborniki13 et aliis quamplurimis fidedignis. Actum et datum in Rogozno feria 5ta in crastino beatae Margarethae Virginis anno Domini 1429no.
abrak Kop. 1, 2
b-cbrak Kop. 2
dtak Kop. 1, 2
ebrak Kop. 1
1Wierzbięta z Przysieki, zob. wyżej, nr 1186/3.
2Owcze Głowy par. Rogoźno, na pd.-wsch. od Rogoźna, wieś królewska w starostwie rogozińskim (Koz. 2 s. 576).
3Jakub Runo nie zidentyfikowany, por. z mieszczaninem rogozińskim Pawłem Runo (Ruyno) 21 sierpnia 1441 (KDW X).
4Nie zidentyfikowane - zapewne jeden z bezimiennych cieków płynących od wsch. ku jez. Rogoźno.
5Wody nie zidentyfikowane, Jez. Rudus por. z Rudą tuż na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 150), leżącą nad Wełną. Rogoźno leży nad jeziorem zwanym jez. Rogoźno; nie wiemy czy "jezioro miasta" i "jezioro wielkie" to pojęcia tożsame czy różne.
6Wody nie zidentyfikowane, Jez. Rudus por. z Rudą tuż na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 150), leżącą nad Wełną. Rogoźno leży nad jeziorem zwanym jez. Rogoźno; nie wiemy czy "jezioro miasta" i "jezioro wielkie" to pojęcia tożsame czy różne.
7Wody nie zidentyfikowane, Jez. Rudus por. z Rudą tuż na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 3 s. 150), leżącą nad Wełną. Rogoźno leży nad jeziorem zwanym jez. Rogoźno; nie wiemy czy "jezioro miasta" i "jezioro wielkie" to pojęcia tożsame czy różne.
8Strumień Świeszczyn (?) nie zidentyfikowany, nazwa nie notowana przez Koz. 3.
9Najpewniej Gościejewo par. Rogoźno, na pn.-zach. od Rogoźna (SHGPoz. I s. 586-587).
10Międzylesie par. Rogoźno, na pd. od Rogoźna (Koz. 2 s. 461). Mikołaj Gębolis skądinąd nie znany.
11Ninino par. Rogoźno, na pn.-zach. od Rogoźna (Koz. 2 s. 518). Wincenty zapewne ident. z burgrabią w Nakle 1426 (KDW V nr 453), wicepodkomorzym w Poznaniu 1447-1450 (GUrz. nr C 495,1041, 856), wyst. jeszcze 1452 (SHGWlkp.).
12Nie zidentyfikowany.
13Piotr były pleban z Obornik skądinąd nie znany.


Dokument Nr 1213
Zakrzewo, 29 sierpnia 1429
Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory pomiędzy dziedzicami Zakrzewa.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 3, k. 140 - 141. Wpis 28 listopada 1429.

Nos Andreas de Minori Ludbrancz iudex terre Cuyauiensis generalis1 et Andrea de Brzeze subiudex Cuyauiensis generalis2, Troyanus de Sczcowo3, Ottha de Cye manyno4, Troyanus de Syracowo5, Johannes de Ossecz6 tamquam veri arbitri et veri compositores recognoscimus, quibus expedit, quia arbitravimus et amicabilem concordiam fecimus inter nobiles Johannem et Stanislaum heredes de Zacrzewo germanos fratres7, ex consensu et voluntate patris ipsorum, domini Petri dicti Konopca heredis de ibidem7. Qui predictus dominus Petrus pater ipsorum excepit sibi ex integro sic, ut predicta villa in suis limittibus est distincta, late et longe circumferencialiter, cum omnibus suis utilitatibus, agris, pratis, lacubus, piscinis, fluviis, riwlis, paludinibus et aquarum decursibus, areis, ortis, domibus, ortulanis, campis, pascuis, silvis, borris, gaiis, rubetis, virgultis, densetis, nemoribus, mericis, mellificiis, quercetis, densetis et cum omnibus iuribus, redditibus, censibus, penis et proprietate ceterisque attinenciis et obvencionibus universis et cum omni iure et dominio, nichil iuris, dominii vel proprietatis in eadem villa alicui alteri preter Petrum eundem reservando, sed predictam villam predictus dominus Petrus ad mortem suam sic, ut premittitur, quo ad predictam villam ab antiquo spectatur, dinoscitur vel adhuc utilitates possunt in eundem fieri. Sed post mortem eiusdem domini Petri patris ipsorum Johannes senior frater debet habere predictam villam Zacrzewo cum eisdem usibus et utilitatibus universis, prout pater eorum dictus Petrus possidet modo, idem Johannes villam prefatam sic debebit possidere sic, ut patri predicto est ascripta, idem Johannes debet possidere eandem villam temporibus perpetuis iure paternali. Sed aliam villam sive hereditatem ipsorum dictam Nowawyesch8 alius frater Stanislaus iunior debet habere et possidere perpetuis temporibus simili modo cum omnibus utilitatibus, fructibus, agris, areis, ortis, [k. 140v] pratis, aquis et aquarum decursibus, piscinis, fluviis, paludinibus, silvis, borris, pascuis, graminetis etc. et universaliter cum omni iure et dominio et proprietate, prouti Nouawyesch in suis limitibus et graniciisa circumferencialiter in longitudine et latitudine est divisa, limitata et distincta. Et medietatem alterius ville Schyczewo9, que eciam ipsorum pater ex paterna possessione possidebat, predicte medietatis medietatem, cuius medietatis agri coadiacent sepenominate Zacrzewo, b-c
in qua
medietate adiacet scultecia, debet perpetualiter pertinere fratri Johanni ad villam Zacrzewo. Et medietatem iam dicte medietatis ville Schiczewo, cum eciam agri coadiacent ville Sampolno10, debet perpetualiter pertinere fratri Stanislao iuniori ad villam dictam Nowawyesch. Et lacus, qui est in medietate ville ipsorum Schiczewo, qui olym lacus fuit sculteti, debet habere predictus frater Stanislaus temporibus perpetuis ad eandem villam Nowawyesch, eciam pratum dictum Wsdzary et insula penes predictum pratum, que fuit olym sculteti, et silva et pars silve, que tendit ad viam, que via tendit ad Magnum Lupstowo11, ad Noua Vyesch, eciam predictus Stanislaus et sui successores perpetuis temporibus debet habere et possidere ad suam villam dictam Nouawyesch. Item predicti duo fratres Johannes et Stanislaus ad festum Nativitatis Christi [25 XII] proximum debent de domibus eorum exire, predictus Johannes debet exire de domo ville Nowawyesch et suam sortem in Nowawyesch debet suo fratri Stanislao dare in possessionem et predictus Stanislaus eciam debet de domo sua de Schiczewo exire et partem sue ville, kmethones et agros debet remittere fratri Johanni ad possidendum perpetualiter et medietatem ville in Nowawyesch, quam tenet, predictus Stanislaus eciam debet resignare fratri Johanni, quam medietatem predictus Johannes debet possidere et tenere usque ad mortem patris et post mortem patris debet Stanislai fieri et ei remittere. Item isti duo fratres Johannes et Stanislaus omnia debita, videlicet dotalicia sororum et alia omnia debita debent solvere proprie, quod quorum responderit, idem pater eorum demisit ipsis hereditates suas ad divisionem perpetuam. Eciam predicti duo fratres Johannes et Stanislaus quicumque inpediverit eos in limitibus predictarum villarum Zacrzewo et Nowa Wyesch et medietatem [k. 141] Sziczewo, ambo fratres debent se defendere iure et quocumque alio modo, quilibet ipsorum expensas tenere, impendere usque ad mortem patris. Eciam predicti duo fratres Johannes et Stanislaus debent facere metas wlgariter granicze inter villam Zacrzewo et Nowa Wyesz a presenti data ad festum sancti Michaelis [29 IX] proximum venturum. Eciam predicti duo fratres Johannes et Stanislaus debent ista omnia inscribere in librum terrestrem in iudicio regali. Eciam dominus Conopka (etd)
isti duo fratres Jo(hannes) et Sta(nislaus) non debent impedire kmethones de Sziczewo in ipsorum pratis in Ostrowy12 usque ad mortem patris, domini Petri, sed post mortem patris postquam intrabunt in perpetuam divisionem, tunc si alicui kmethoni de Sziczewo aliquid deficiet in partem ipsorum, tunc Jo(hannes) et Sta(nislaus) fratres debent satisfacere in propria divisione. Et ista omnia superius scripta debent et tenentur adimpleri et teneri, et compleri sub pena valla(ta) centum marcharum per nos arbitros superius scriptos constituta habend(um), tened(um), possidend(um), commutand(um), alienand(um), dand(um) et donand(um) sic, ut ipsis et ipsorum legitimis heredibus melius seu utilius videbitur expedire. Datum in Zacrzewo feria secunda ipso die Decolacionis sancti Johannis Baptiste anno Domini millesimo quadringentesimo XXIXno.
aodczyt niepewny Kop.
b-csłowa powtórzone 2 razy Kop.
dbrak Kop.
1Andrzej z Lubrańca, zob. wyżej, nr 1097/4.
2Andrzej z Brzezia (par. Mąkolno) jako podsędek brzeski wyst. już 1418 (Teki Pawińskiego VII nr 246).
3Szczkowo par. Izbica Kujawska. Trojan wyst. także 1423 (ib. nr 2953 - odpowiada tu za rozbicie sądu).
4Czamanin par. Chalno na Kujawach. Otto wyst. od 1419 (ib. nr 949).
5Sierakowo par. Kościeszki w powiecie kruszwickim. Trojan wyst. od 1423 (ib. nr 2875).
6Osiecz Wielki par. Boniewo w powiecie brzeskim. Jan zapewne ident. z Janem wyst. 1423 (ib. nr 3064) i 1433 (Koz. 5 s. 106).
7Zakrzewo (dziś Zakrzewek) par. Mąkolno w Wielkopolsce, koło kujawskiego już Sompolna. Jan może ident. z Janem wyst. także 1446 (SHGWlkp.). Piotr Konopka wyst. także w tym czasie w sporze o młyn położony pomiędzy Racięcicami a Nową Wsią (Poznań, WAP, Konin Z. 3 k. 150v), zapewne ident. z Piotrem wyst. już 1426 (wyżej, nr 1097/1).
8Nowa Wieś tuż na zach. od Zakrzewa.
9Sycewo, tuż na pn. od Zakrzewa, a na pn.-wsch. od Nowej Wsi.
10Sompolno na Kujawach w powiecie radziejowskim, tuż nad granicą wlkp.
11Lubstów, wieś par. (Koz. 4 s. 475) tuż na zach. od Nowej Wsi.
12Ostrowy, zapewne nazwa polna w okolicach Sycewa


Dokument Nr 1214
Poznań, 30 sierpnia 1429
Poznański wikariusz generalny eryguje ołtarz w kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, ufundowany przez mieszczan poznańskich Jana i Michała Bergerów i Henryka Lindnera.
Kop. z 1600 r.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 68, k. 76 - 78.
Uw.:O altarii zob. Katalog rękopisów staropolskich Biblioteki Kórnickiej XVI - XVIII wieku, t. I, Wrocław 1971, s. 210, nr 39.

In nomine Domini amen. Cura iniuncti officii n