KODEKS DYPLOMATYCZNY WIELKOPOLSKI
TOM VIII


SOCIETAS LITTERARUM POSNANIENSIS
FONTES COLLEGII HISTORICI
TOMUS XX
CODEX DIPLOMATICUS MAIORIS POLONIAE
TOMUS VIII
comprehendit: diplomata nr 774 - 1074
ex annis 1416 - 1425
recensuerunt
ANTONIUS GĄSIOROWSKI et THOMAS JASIŃSKI
adnotavit
ANTONIUS GĄSIOROWSKI
VARSOVIAE - POSNANIAE MCMLXXXIX


POZNAŃSKIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK
WYDAWNICTWA ŹRÓDŁOWE KOMISJI HISTORYCZNEJ
TOM XX
KODEKS DYPLOMATYCZNY WIELKOPOLSKI
TOM VIII
zawiera dokumenty nr 774 - 1074
z lat 1416 - 1425
wydali i opracowali
ANTONI GĄSIOROWSKI i TOMASZ JASIŃSKI
komentarzem opatrzył
ANTONI GĄSIOROWSKI
WARSZAWA - POZNAŃ 1989
PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE


WYDAWNICTWA POZNAŃSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK
Główny Redaktor: WOJCIECH R. RZEPKA
KOMITET REDAKCYJNY
Helena Chłopocka, Brygida Kürbis, Czesław Łuczak, Witold Maisel, Ryszard Walczak
Wydano z pomocą finansową Polskiej Akademii Nauk
Printed in Poland
ISBN 83-01-07279-2
ISSN 0208-9033


Wstęp

Tom VIII Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski, bezpośrednia kontynuacja wydanych w latach 1982 i 1985 tomów VI i VII, a przede wszystkim tomów I - V opublikowanych w latach 1877 - 1908, zawiera 300 dokumentów dotychczas w Kodeksie nie ogłoszonych, a pochodzących z lat 1416 - 1425. Dokumentów w ogóle dotąd w pełnym tekście nie publikowanych tom niniejszy zawiera 262. Zgodnie z zasadami wyłożonymi we wstępie do tomu VI, nie drukujemy w obecnym tomie tych dokumentów, które ogłoszone już zostały w tomie V (1908) w formie regestów, ekscerptów czy streszczeń. Wyjątek robimy tu tylko dla oryginałów, dla dokumentów monarszych, wreszcie dla tych dyplomów, których regesty czy streszczenia były w tomie V błędne czy zbyt lakoniczne - takich wypadków jest w niniejszym tomie 26. W nielicznych wypadkach publikacji w tomie V pełnego tekstu dokumentu opatrzonego tylko błędną datą, korygujemy daty krótkimi odsyłaczami (jak niżej, po nr 850).
Zasięg kwerendy i zasady wydawnicze wyłożone zostały w tomie VI Kodeksu. Pozostają one bez zmian1.
Podobnie jak poprzednie, tak i tom niniejszy jest owocem pracy zbiorowej. Z dwójki wydawców Antoni Gąsiorowski czuwał nad aparatem wydawniczym i redakcją całości, zaś Tomasz Jasiński przygotował ostateczną wersję tekstów. Dokumenty skopiowali - w ramach długoletnich prac przygotowawczych - prof. prof. Antoni Gąsiorowski i Henryk Kowalewicz (†), dr hab. Jerzy Luciński, mgr Janina Wejchertowa, sporadycznie również dr Kazimiera Chojnacka, dr Alina Brzóstkowska, wreszcie mgr Danuta Pędzińska, która przepisała również wszystkie dokumenty na maszynie i uczestniczyła w ich kolacjonowaniu. Kilku przepisanych dokumentów zechcieli dostarczyć wydawcom doc. dr Jacek Wiesiołowski i dr Franciszek Sikora- a także zawsze życzliwy dla wszelkich poczynań edytorskich doc. dr Stanisław Kuraś. Pan prof. Janusz Bieniak nie skąpił informacji o Kujawianach dla konstruowania przypisów rzeczowych, podobnie dr Franciszek Sikora w wypadku Małopolan. Pan prof. Kazimierz Jasiński zechciał przejrzeć elementy chronologiczne szeregu dokumentów, sugerując wiele korektur. Liczne codzienne trudności z identyfikacją Wielkopolan pomagała zawsze rozwiązywać Pani dr Krystyna Górska-Gołaska z poznańskiej pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Ziem Polskich w Średniowieczu; kartoteki tej pracowni stanowiły zresztą podstawę dla identyfikacji i lokalizacji olbrzymiej większości osób i miejscowości występujących w Kodeksie. Dr Marek Sędek wspomógł wydawców opisami kilku pieczęci.
Proweniencję dokumentów wydanych w niniejszym tomie oraz liczbę oryginałów, kopii, odpisów i regestów w nim zawartych przedstawia załączona tabela. Prace nad przygotowaniem VIII tomu Kodeksu prowadzone były w ramach Pracowni Edytorskiej Źródeł do Dziejów Wielkopolski, działającej od 1975 r. przy Komisji Historycznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Towarzystwo wspierało edycję zasiłkami pieniężnymi i umieściło ją w swoim planie wydawniczym; znalazła też ona uznanie w finansującej wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk. W tych samych ramach organizacyjnych przygotowywany jest obecnie do druku tom IX Kodeksu (lata 1426 - 1434) oraz planowane tomy następne: X (1435 - 1444) i XI (1445 - 1450), wreszcie indeksy do całości.
1Obszerne uwagi o tych zasadach opublikował J. Zdrenka, Uwagi i uzupełnienia do VI tomu Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski, Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza t. XVI, z. 1 (31), Poznań 1985, s. 93 - 116, por. także A. Gąsiorowski, Jeszcze o tomie VI Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski, ib. s. 117 - 118, gdzie próba wyjaśnienia zasad edytorskich obowiązujących w Kodeksie. Ostatnio J. Matuszewski, Nowe wydawnictwo źródłowe do dziejów Wielkopolski. Uwagi w związku z tomem VI Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski, Czasopismo Prawno-Historyczne XXXVII, 1985, z. 2, obok cennych korektur szczegółowych do tekstów publikowanych w tomie VI wysuwa szereg propozycji edytorskich nie nadających się do dyskusji na tym miejscu, por. A. Gąsiorowski, O metodzie wydawania średniowiecznych dokumentów tamże, XXXVIII, 1986, z. 1.
Pochodzenie dokumentów publikowanych w KDW VI
Lp.
Archiwum, biblioteka
Or.
Kop.
Odpis
Reg.
Razem
1
Berlin-Dahlem, GStAPK
10
3
-
-
13
2
Bydgoszcz, WAP
7
2
-
5
14
3
Gniezno, AAG
10
25
-
1
36
4
Kolonia, Historisches Archiv
1
-
-
-
1
5
Kórnik, Bibl. Kórn.
1
1
-
5
7
6
Kraków, Archiwum OO. Dominikanów
-
1
-
-
1
7
Kraków, Bibl. Czart.
1
-
1
-
2
8
Kraków, Biblioteka PAN
2
-
-
-
2
9
Poznań, AAP
4
25
-
29
58
10
Poznań, WAP
19
94
1
4
118
11
Toruń, WAP
1
-
-
-
1
12
Warszawa, AGAD
29
10
-
1
40
13
Włocławek, Archiwum Diecezjalne
1
-
-
2
3
14
Inne, różne, wydane wg publikacji
-
-
4
-
4
Ogółem
86
161
6
47
300
Wykaz skrótów
Literatura, źródła, instytucje
AAG - Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej.
AAP - Archiwum Archidiecezji Poznańskiej.
Acta capitulorum - Acta capitulorum nec non iudiciorum ecclesiasticorum selecta, wyd. B. Ulanowski, t. I - III, Kraków 1894 - 1918.
AGAD - Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie.
AKH - Archiwum Komisji Historycznej (Polskiej) Akademii Umiejętności.
ARP - Akta radzieckie poznańskie, wyd. K. Kaczmarczyk, t. I - III, Poznań 1925 - 1948.
Bibl. Czart. - Muzeum Narodowe w Krakowie. Biblioteka Czartoryskich.
Bibl. Jag. - Biblioteka Jagiellońska w Krakowie.
Bibl. Kórn. - Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk.
Bibl. Ossolineum - Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Bibl. Racz. - Miejska Biblioteka Publiczna im. Edwarda Raczyńskiego w Poznaniu.
Caro, Liber cancellariae - J. Caro, Liber cancellariae Stanislai Ciołek. Ein Formelbuch der polnischen Königskanzlei aus der Zeit der hussitischen Bewegung, Archiv für österreichische Geschichte, t. 45, 1871, s. 319 - 545, t. 52, 1874, s. 1 - 273.
Cat. Bibl. Jag. - Catalogus codicum manuscriptorum medii aevi latinorum, qui in Bibliotheca Jagellonica Cracoviae asservantur, vol. I, Wrocław 1980, vol. II, Wrocław 1982.
Cod. Vit. - Codex epistolaris Vitoldi magni ducis Lithuaniae, Kraków 1882.
DKM - Dokumenty kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII wieku, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1887.
Długosz, Historia - Joannis Długossii seu Longini canonici Cracoviensis Historiae Polonicae libri XII, w tegoż: Opera omnia, t. XIII, XIV, Kraków 1877, 1878.
Epist. - Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. I - III, Kraków 1876, 1891, 1894.
Eubel, Hierarchia - C. Eubel, Hierarchia catholica medii et recentioris aevi, t. I. Monasterii 1913.
GKal. - A. Gąsiorowski, Członkowie władz Kalisza w pierwszej połowie XV wieku, Rocznik Kaliski, 18, 1985, s. 35 - 39.
GStAPK - Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz.
GStar. - A. Gąsiorowski, Starostowie wielkopolskich miast królewskich w dobie jagiellońskiej, Warszawa 1981.
Gumowski, Najst. pieczęcie miast - M. Gumowski, Najstarsze pieczęcie miast polskich XIII -XIV wieku, Toruń 1960.
Gumowski, Pieczęcie - M. Gumowski, Pieczęcie królów polskich, Kraków 1920.
GUrz. - A. Gąsiorowski, Urzędnicy wielkopolscy 1385-1500. Spisy, Poznań 1968.
Index act. - Index actorum saeculi XV ad res publicas Poloniae spectantium, Kraków 1888.
Inventarium - Inventarium omnium et singulorum privilegiorum, litterarum, diplomatum, scripturarum et monumentorum, quaecunque in archivo regni in arce Cracoviensi continentur, Lutetiae Parisiorum 1862.
Jaskulski - J. Jaskulski, Skład osobowy kapituły katedralnej poznańskiej w I połowie XV wieku. Praca magisterska, maszynopis na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
KDKK - Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej Ś. Wacława, wyd. F. Piekosiński, t. I - II, Kraków 1883.
KDM - Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński, t. I - IV, Kraków 1876 - 1905.
KDW - Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I - VII, Poznań 1877 - 1985 oraz t. IX - XI - maszynopisy w posiadaniu wydawców; seria nowa, t. I, Poznań 1975.
KGV - Kališskie Gubernskie Vědomosti, Kalisz 1869 - 1871 i odbitka: Dokumenty i akty otnosjaščesja k istorii gorodov kališskoj gubernii, Kalisz 1869.
Kor. - J. Korytkowski, Prałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 do dni naszych, t. I - IV, Gniezno 1883.
Koz. - S. Kozierowski [Badania nazw topograficznych starej Wielkopolski], t. 1: Badania ... dzisiejszej archidiecezji gnieźnieńskiej, Poznań 1914; t. 2 - 3: Badania ... dzisiejszej archidiecezji poznańskiej, Poznań 1916; t. 4 - 5: Badania ... na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, Poznań 1920 - 1921; t. 6 - 7: Badania ... na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, Poznań 1926 - 1928; t. 8: [uzupełnienia], Poznań 1939.
Kozierowski, Obce ryc. - S. Kozierowski, Obce rycerstwo w Wielkopolsce w XIII - XVI wieku, Poznań 1929.
KPol. - Kodeks dyplomatyczny Polski, t. I - IV, Warszawa 1847 - 1887.
Krzyżaniakowa - J. Krzyżaniakowa, Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, t. I - II, Poznań 1972 - 1979.
Lasocki, Dostojnicy - Z. Lasocki, Dostojnicy i urzędnicy ziemi dobrzyńskiej w XIV i XV wieku, Warszawa 1934 (odbitka z "Miesięcznika Heraldycznego", t. XIII).
Lekszycki II - Die ältesten grosspolnischen Grodbücher, t. II, Leipzig 1889.
Łaski, Liber beneficiorum - J. Łaski, Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, t. I - II, Gniezno 1880 - 1881.
Łukaszewicz, Obraz - J. Łukaszewicz, Obraz historyczno-statystyczny miasta Poznania, t. I - II, Poznań 1838.
MPH - Monumenta Poloniae Historica, t. I - VI oraz series nova, t. I n.
MRPS - Matricularum Regni Poloniae summaria, t. I - V, Warszawa 1905 n.
Nakielski, Miechovia - S. Nakielski, Miechovia, sive promptuarium antiquitatum monasterii Miechoviensis, Kraków 1634.
Now. - J. Nowacki, Dzieje archidiecezji poznańskiej, t. I - II, Poznań 1959 - 1964.
Poz. I - Die ältesten grosspolnischen Grodbücher, t. I, Leipzig 1887.
Poz. II - Księga ziemska poznańska 1400 - 1407, Poznań 1960.
PSB - Polski słownik biograficzny, t. I - XXX, Kraków 1935 n.
Raczyński, Kodex - E. Raczyński, Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski, Poznań 1840.
Reg. Teut. - Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198 - 1525, t. I - II, wyd. E. Joachim, W. Hubatsch, Göttingen 1948 - 1950.
Rep. Germ. - Repertorium Germanicum, t. III - IV, Berlin 1935, 1958.
Rosin, Słownik - R. Rosin, Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu, Warszawa 1963.
Roty - Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, t. I-V wyd. H. Kowalewicz, W. Kuraszkiewicz, Poznań 1959 - Wrocław 1981.
Senkowski - Sułkowska - J. Senkowski, I. Sułkowska, Archiwum dokumentowe miasta Kalisza, w: Osiemnaście wieków Kalisza, t. I, Kalisz 1960, s. 293 - 361.
SHGPoz. I - Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. 1, Wrocław 1982 n.
SHGWlkp. - Kartoteki Pracowni Słownika historyczno-geograficznego Wielkopolski średniowiecznej w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu.
Spisy kuj. - Spisy urzędników kujawskich XIII - XV w. w posiadaniu prof. Janusza Bieniaka.
Spisy łęcz., spisy sier., spisy wiel. - Urzędnicy łęczyccy, sieradzcy i wieluńscy XIII - XV wieku. Spisy, opr. J. Bieniak, A. Szymczakowa, Wrocław 1985.
Spisy wlkp. - Urzędnicy wielkopolscy XII-XV wieku. Spisy, opr. M. Bielińska, A. Gą siorowski, J. Łojko, Wrocław 1985.
SPPP - Starodawne prawa polskiego pomniki
Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty - I. Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty królewskie i ich funkcja w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370 - 1444, Warszawa 1977.
Voigt, Namen-Codex - J. Voigt, Namen-Codex der Deutschen Ordens-Beamten, Königsberg 1843.
WAP - (Wojewódzkie) Archiwum Państwowe.
Weise, Staatsverträge - E. Weise, Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert, t. I-III, Königsberg 1939 - Marburg 1966.
Wizytacje - Wizytacje dóbr arcybiskupstwa gnieźnieńskiego i kapituły gnieźnieńskiej w XVI wieku, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1920.
WSB - Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa 1981.
WSvP - A. Warschauer, Stadtbuch von Posen, Posen 1892.
Wuttke - H. Wuttke, Städtebuch des Landes Posen, Leipzig 1864.
Zajączkowscy, Materiały - S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. I-II, Łódź 1966 - 1970.
Zb. dok. Płocka - Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka, wyd. S. M. Szacherska, t. I, Warszawa 1975.
ZDKDK - Zbiór dokumentów katedry i diecezji krakowskiej, wyd. S. Kuraś, t. I n., Lublin 1965 n.
ZDM - Zbiór dokumentów małopolskich, t. I n., wyd. S. Kuraś i I. Sułkowska-Kurasiowa, Wrocław - Warszawa 1962 n.
Skróty językowe
dok. - dokument
gnieźn. - gnieźnieński
GWP - starosta generalny Wlkp.
ib. - ibidem
ident. - identyczny
I. N. - instrument notarialny
kal. - kaliski
kop. - kopia
krak. - krakowski
lit. - literatura
łęcz. - łęczycki
or. - oryginał
par. - parafia, parafialny
pd. - południe, południowy
pn. - północ, północny
por. - porównaj
pozn. - poznański
reg. - regest
sandom. - sandomierski
sier. - sieradzki
skr. - skreślone
streszcz. - streszczenie
uw. - uwaga, uwagi
tłum. - tłumaczenie
wg - według
wlkp. - wielkopolski
wsch. - wschód, wschodni
wyd. - wydanie
wyst. - występuje
zach. - zachód, zachodni
zm. - zmarły
Z. N. - znak notarialny
zob. - zobacz.
Wykaz dokumentów

774
Skulsk, 16 stycznia [1416] Maciej z Bogwidz zastawia swoje części w Bogwidzach swemu bratu Jakuszowi plebanowi w Skulsku

775
Poznań, 27 marca 1416 Michał Blida oficjał poznański zaświadcza, że Mikołaj z Tarnowa zapisał czynsz kapitule poznańskiej

776
Brześć Kujawski, 7 maja 1416 Król Władysław Jagiełło na prośbę wójta kaliskiego Mikołaja Krancha zatwierdza dokument Władysława Łokietka z dnia 19 listopada 1298 dotyczący wsi Rajsków

777
[Kalisz], 15 maja 1416 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Stanisław Weneczke zapisał czynsz słodownikowi Benkowi

778
Oborniki, 16 czerwca 1416 Król Władysław Jagiełło wzywa komtura człuchowskiego do zwrotu dobytku zrabowanego z zamku drahimskiego

779
Poznań, 23 czerwca 1416 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Kościanie, aby nie pozywał Elżbiety Granowskiej do czasu rozstrzygnięcia sporu o wieś Granowo

780
Kościan, 24 czerwca 1416 Król Władysław Jagiełło odnawia prawa miasta Sierakowa

781
Wrocław, 25 czerwca 1416 I. N. Potwierdzenie dokumentu króla Kazimierza Wielkiego z 3 lipca 1358 dla prepozytury kanoników regularnych w Kaliszu

782
Pyzdry, 8 lipca 1416 Wymienieni uczestnicy roczku pyzdrskiego zawiadamiają roczek kościański, że Bartosz z Koźmina stanął na roku królewskim przeciw Stefanowi z Trąbinka

783
Łęczyca, 17 lipca 1416 Król Władysław Jagiełło ustala zasady dziedziczenia przez dzieci ruchomości (gerady) należących do mieszczek poznańskich

784
Gniezno, 28 sierpnia 1416 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj Ząb z Grochowisk zamienił swoje Kozłowo na Ryszewo i Zalesie klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie

785
Gniezno, 29 sierpnia 1416 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że klasztor norbertanek w Strzelnie rezygnował części wymienionych jezior i rzek klasztorowi benedyktynów w Mogilnie

786
Gostyń, 28 września 1416 Bartosz i Janusz bracia Wezenborgowie fundują altarię w kościele parafialnym w Gostyniu

787
Gniezno, 3 grudnia 1416 Przybysław prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich odnawia przywilej na Borowy Młyn młynarzowi Janowi

788
Gniezno, 1416 (Reg.) Leonard prepozyt klasztoru norbertanek w Strzelnie sprzedaje połowę jeziora Lubieszewo klasztorowi bonedyktynów w Mogilnie

789
Poznań, 1416 Wincenty Marcinkowski wikariusz generalny poznański zaświadcza, że Bartosz Sokołowski z Koźmina zapisał czynsz kanclerzowi poznańskiemu Mikołajowi Górce

790
[Poznań], 1416 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Gertruda zapisała czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

791
[Poznań], 1416 (Reg.) Michał Blida oficjał poznański zaświadcza, że Stanisław z Palędzia zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

792
[Poznań], 1416 (Reg.) Michał Blida oficjał poznański zaświadczą, że Dobrogost i Pietrasz bracia z Głęboczka zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

793
[Poznań], 1416 (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Mikołaj Spławski zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

794
[Poznań], 8 stycznia 1417 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Barbara Święszkowa sprzedała jatkę Maciejowi Girken

795
Kalisz, 10 stycznia 1417 Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Piotra Tarchały z Wysocka

796
13 stycznia 1417 Bozdziech komandor poznańskiego domu joannitów odnawia przywilej sołectwa we wsi Rabowice

797
[Poznań], 15 stycznia [1417] (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że NN (ze Szlachcina?) zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

798
6 lutego [1417] [Władze miasta Pyzdr(?)] zawiadamiają roczek pyzdrski, że ich sąd ławniczy rozpatrywał sprawę Jana Komorka

799
Konin, 19 lutego 1417 Rajcy konińscy zawiadamiają rajców toruńskich, że mieszczka konińska Katarzyna jest najbliższą krewną zmarłej w Toruniu swojej ciotki zwanej Porficzewą

800
Gębice, 1 marca 1417 Piotr z Mielżyna sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy klasztorem kanoników regularnych w Trzemesznie a wymienionymi dziedzicami Procynia o Procyński Młyn

801
Poznań, 14 marca 1417 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wymienieni przedstawiciele kapituły poznańskiej zastawili Szydłów Erazmowi z Naramowic

802
Poznań, 17 marca 1417 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Bawor z Oporowa wraz z żoną Małgorzatą sprzedali swoje części wsi Krzemieniewo, Wierzchucin i Brylewo Dobrogostowi z Kolna

803
Skalbmierz, 21 marca 1417 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić wszystkie terminy sądowe Przedbora z Przechodów

804
Kościan, 23 kwietnia 1417 Mikołaj z Błociszewa sędzia poznański zaświadcza, że wraz z wymienionymi arbitrami rozsądził spór o sołectwo w Biskupicach pomiędzy przedstawicielami kapituły poznańskiej a Święszkiem z Piotrkowic Sączkowskim

805
Ślesin, 11 czerwca [1417?] Jakusz z Sarnowa wyraża gotowość ręczenia plebanowi w Ślesinie za dług Bogufała z Szyszyna

806
Pyzdry, 12 czerwca 1417 Michał prepozyt klasztoru miechowskiego wydzierżawia 1,5 łana roli należącej do szpitala pod Pyzdrami Andrzejowi Furmanowi mieszczaninowi z Pyzdr

807
Charłupia Wielka, 18 czerwca 1417 Marcin Zaremba z Kalinowy kasztelan sieradzki oddaje szpitalowi bożogrobców w Sieradzu użytkowanie królewskiego Garbowa (?) w zamian za dożywotnie użytkowanie 4 wymienionych wsi w Kaliskiem

808
Gniezno, 30 września 1417 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński transumuje tzw. falsyfikat mogileński z roku rzekomo 1103

*
Poznań, 24 października 1417 Bogusław Świnka kanonik i oficjał poznański potwierdza, że Mikołaj z Wierzenicy zapisał czynsz kapitule poznańskiej

809
Poznań, 13 listopada 1417 Rajcy miasta Poznania nadają Kasprowi Fafkowi mieszczaninowi poznańskiemu plac w mieście pod budowę młyna

810
Kraków, 26 listopada 1417 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom i staroście generalnemu Wielkopolski ochronę granic klasztoru cystersów w Wieleniu (Przemęcie)

811
Szydłów, 29 listopada 1417 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe pomiędzy Dobkiem Puchałą i Mikołajem braćmi z Węgier a Marcinem ze Sławska i Piotrem Smolką

812
Kalisz, 4 grudnia 1417 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Marcin z Radliczyc zastawił swoją dziedzinę Dąbrowę Spytkowi z Nacesławic

813
Kościan, 17 grudnia 1417 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Nikiel ze Skoraczewa oprawił posag i wiano swej żony na połowie Skoraczewa i na Prętkowicach

814
[Poznań], 1417 (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Piotr z Urbanowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

815
Konstancja, 29 stycznia 1418 Papież Marcin V poleca prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie przeprowadzenie inkorporacji kościoła parafialnego w Mogilnie do tamtejszego klasztoru benedyktynów

816
Poznań, 13 marca 1418 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarosław z Bieganowa zapisał czynsz kanclerzowi poznańskiemu Mikołajowi z Górki

817
Śrem, 24 marca (1 kwietnia?, 1 lipca?) 1418 Książę Zygmunt Korybutowicz potwierdza uprawnienia Marcina Kota młynarza śremskiego i transumuje wcześniejszy dokument Wierzbięty z Paniewic dla jego poprzednika

818
[Kalisz, przed 30 marca 1418?] Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski oraz wymienieni żupcy kaliscy proszą uczestników sądu króla w Kaliszu (?) o rozstrzygnięcie opisanego przypadku prawnego

819
Poznań, 30 marca 1418 Władze miasta Poznania przekazują budy budnikom i ustalają wykaz towarów, których sprzedaż przysługuje wyłącznie budnikom

820
Kalisz, 1 kwietnia 1418 Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać przed sądy Elżbietę wdowę po Markuszu z Marzelewa i jej synów

821
Kościan, 21 kwietnia 1418 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobrogost z Szamotuł sprzedał wsie Orle, Głuchowo i Sieradowo Jarosławowi z Jarogniewic

822
Brześć Kujawski, 25 kwietnia 1418 Król Władysław Jagiełło potwierdza przywilej Kazimierza Wielkiego dla Goliny z 22 stycznia 1362, przenosząc jednocześnie tamtejszy targ tygodniowy ze środy na poniedziałek

823
Poznań, 6 maja 1418 Andrzej Łaskarz biskup poznański potwierdza erekcję altarii fundacji Bartosza i Janusza Wezenborgów w kościele parafialnym w Gostyniu

824
Gębice, 30 maja 1418 Król Władysław Jagiełło zezwala klasztorowi cystersów w Lądzie na przeniesienie miasta Ląd z prawa polskiego na niemieckie

825
Gniezno, 12 czerwca 1418 Pozew oficjała gnieźnieńskiego dla wymienionych mieszkańców Pątnowa, Kazimierza Biskupiego, Sławoszewa, Nieświastowa, Kamieńca i Bieniszewa

826
Gniezno, 17 czerwca 1418 [Bodzęta z Chłapowa podsędek kaliski] mianuje Lutka z Brzezia swoim zastępcą sądowym na roczku ziemskim w Kaliszu

827
Gniezno, 18 czerwca 1418 Pozew oficjała gnieźnieńskiego dla Michała plebana w Kazimierzu Biskupim

828
Poznań, 29 czerwca 1418 Andrzej Łaskarz biskup poznański sprzedaje część dochodów z młyna Marcewo Marcinowi z Młodujewa

829
Poznań, 5 lipca 1418 Andrzej Łaskarz biskup poznański transumuje dokument zamiany łanu w Starej Krobi na część Małej Bukownicy

830
Ląd, 25 lipca 1418 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Kaliszu rozsądzić spór pomiędzy Dobrogostem i Mikołajem braćmi z Ciemierowa a Przosną i Janem z Siedlemina po upływie roku od śmierci Markusza z Ciemierowa

831
Łęczyca, 5 sierpnia 1418 Król Władysław Jagiełło nadaje wolności targowe miastu Kaliszowi

832
Nakło, [5 września 1418] Jarosław z Iwna starosta nakielski skarży się komturowi toruńskiemu na napad dokonany na ziemie Królestwa przez komtura z Tucholi

833
Nakło, 14 września 1418 Jarosław z Iwna podkomorzy kaliski i starosta nakielski zaświadcza, że Sędziwój z Więcborka sprzedał część Mysław (Mysłowa) Piotrowi ze Śmiłowa

834
17 września 1418(?) I. N. Ustanowienie Piotra podkustoszego gnieźnieńskiego zastępcą dziekana przemyskiego Franciszka przy altarii w katedrze gnieźnieńskiej

835
Marzenin, 5 listopada 1418 I. N. Rozliczenie prepozyta łęczyckiego Piotra Pieskowskiego z Szymonem z Żernik z dochodów

836
Marzenin, 7 listopada 1418 I. N. Spór prepozyta łęczyckiego Piotra Pieskowskiego z Szymonem z Żernik o dochody z Marzenina oraz z prebendy i z altarii w katedrze gnieźnieńskiej

837
Pyzdry, 13 listopada 1418 Jan ze Szczekocin kasztelan lubelski i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Stanisław z Grabienic na częściach wsi Grabienice, Nowa Wieś i Tury zapisał posag wiano swej żony Jadwigi

838
Poznań, 15 listopada 1418 Andrzej Łaskarz biskup poznański potwierdza dokument władz miejskich Wschowy z dnia 19 lutego 1412

839
[Poznań], 8 grudnia 1418 Wojtek mistrz (starszy?) cechu rzeźników w Poznaniu oświadcza, że cech z nowego placu posiadanego w mieście płaci 4 grosze czynszu rocznie

840
Mantua, 10 grudnia 1418 Papież Marcin V poleca prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich ukarać krzywdzicieli Macieja plebana we Wronczynie

841
[Poznań], 1418 (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Dobrogost z Lucin zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

842
[Poznań], 1418 (Reg.) Bogusław oficjał poznański zaświadcza, że Mikołaj sołtys z Plewisk zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

843
1418 (Reg.) Stanisław z Kowalewa sprzedaje sołectwo [w Kowalewie] Andrzejowi z Podkoc

844
Opatów, 8 marca 1419 (Król Władysław Jagiełło] nakazuje zawiesić terminy sądowe przeciw Przedborowi z Przechodów do czasu powrotu marszałka Zbigniewa [z Brzezia] z Węgier

845
Osiek, 15 marca 1419 Król Władysław Jagiełło zezwala kasztelanowi poznańskiemu Mościcowi ze Stęszewa na wykup wsi Nowa Wieś z rąk sędziego poznańskiego Mikołaja z Błociszewa

846
Mchy, 4 kwietnia 1419 Wincenty Furman i Jan bracia z Mchów poręczają Gniewoszowi z Łobeza pobrany czynsz

847
Tyczyn, 10 kwietnia 1419 Król Władysław Jagiełło nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby skłonił kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa do odstąpienia królewskiej Mosiny Piotrowi Korczbokowi

848
Florencja, 9 maja 1419 Papież Marcin V nakazuje oficjałowi wrocławskiemu przeprowadzić postępowanie sądowe w obronie dwu kleryków z Ponieca

849
Ciążeń, 17 maja 1419 I. N. Stanisław z Szadka zobowiązuje się oddać dług altaryście gnieźnieńskiemu Domkowi

850
Trzemeszno, 6 czerwca 1419 Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie nadaje Janowi Cietrzewiowi młyn w Oćwiece

*
Gliniany, 12 czerwca 1419 Król Władysław Jagiełło zapisuje Janowi z Kalinowy 200 grzywien na Macewie

851
Poznań, 1 lipca 1419 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski lokuje swoje miasto Lwówek na prawie miejskim, ustalając prawa i obowiązki mieszczan

852
Mogilno, 18 lipca 1419 I. N. Ustanowienie pełnomocników Andrzeja plebana kościoła Św. Jakuba w Mogilnie dla negocjowania przekazania kościoła klasztorowi benedyktynów w Mogilnie

853
Białokosz, 30 lipca 1419 Katarzyna przeorysza klasztoru dominikanek w Poznaniu potwierdza posiadłości i prawa Bartłomieja i Marka sołtysów w Białokoszu

854
Opatówek, 14 sierpnia [1419] Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Kuchmeistra, aby spowodował zwrot dóbr zabranych bezprawnie poddanym arcybiskupim przez Krzyżaków

855
Radomsko, 22 sierpnia [1419] Stanisław z Szadka kanonik krakowski prosi Domka proboszcza kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie o prolongatę spłaty długu

856
Ostroróg, 11 września 1419 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Bogusław Koszucki zapisał czynsz altarystom kościoła parafialnego w Ostrorogu

857
Bydgoszcz, 18 września 1419 Wymienieni sędziowie królewscy zaświadczają, że przysądzili pieniądze od mieszczanina bydgoskiego Macieja Żołędowskiego Augustynowi z Wrzącej

858
Dobrestany, 21 września 1419 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa

859
Kalisz, 13 października 1419 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Paszek z Gogolewa sprzedał Dorocie wdowie po Januszu Pogorzelskim czynsz przeznaczony dla kaplicy Św. Ducha w Koźminie

860
[Poznań], 13 października 1419 Władze miasta Poznania zaświadczają, że rajca poznański Folker Stowen sprzedał swoje grunty pod Poznaniem mieszczaninowi poznańskiemu Wojtkowi Bogatemu

861
Mogilno, 19 października 1419 Klemens opat i inni benedyktyni z Mogilna ustanawiają zakonnika Wojciecha swoim pełnomocnikiem

862
Mogilno, 24 października 1419 Klemens opat i inni benedyktyni z Mogilna oświadczają, że inkorporowany do opactwa kościół parafialny w Mogilnie pozostanie podległy jurysdykcji arcybiskupów gnieźnieńskich

863
Gniezno, 25 października 1419 Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński wyraża zgodę na inkorporację kościoła parafialnego w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów

864
Niepołomice, 25 listopada 1419 (Reg.) Król Władysław Jagiełło nadaje przywileje miastu Stawiszynowi

865
Poznań, 2 grudnia 1419 Andrzej Łaskarz biskup poznański zatwierdza fundację ołtarza w kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, dokonaną przez mieszczanina poznańskiego Stefana Białowąsa

866
10 grudnia 1419 I. N. Jakub syn Wacława z Kobylina notariusz publiczny widymuje dokument króla Władysława Jagiełły dla klasztoru cystersów z Lądu z dnia 13 października 1392

867
Kraków, 13 grudnia [1419] Stanisław z Szadka kanonik krakowski prosi Domka plebana kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie o prolongatę spłaty długu

868
[Kalisz], 1419 (Reg.) Jarosław prepozyt kolegiaty kaliskiej zaświadcza, że Stanisław synowiec Andrzeja z Klęki sprzedał jatki mięsne w Kaliszu wikariuszowi kolegiaty kaliskiej

869
[Poznań], 1419 (Reg.) Bogusław oficjał poznański zaświadcza, że Andrzej z Dzierżnicy zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

870
[Poznań], 1419 (Reg.) Bogusław oficjał poznański zaświadcza, że Niemierza z Lubosza zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

871
[Poznań], 1419 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Mikołaj Rozental zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

872
[Poznań], 1419 (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Bogusław z Górki zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

873
[Poznań], 1419 (Reg.) Bogusław oficjał poznański rozsądza spór o dziesięciny pomiędzy plebanem z Szamotuł a poznańskimi wikariuszami katedralnymi

874
[Poznań], 1419 (Reg.) Bogusław oficjał poznański zaświadcza, że NN zapisał czynsz Wojciechowi Polnemu

875
Gniezno, 1419 (Reg.) Klemens opat benedyktynów w Mogilnie i Leonard prepozyt klasztoru norbertanek w Strzelnie zawierają ugodę w sprawie dziesięcin z Wójcina

876
1419 Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński potwierdza dokumentem dokonaną wcześniej przez swego poprzednika sprzedaż sołectwa w Borowie Marcinowi i Stanisławowi z Cieni

877
Gębice, 3 marca 1420 Władze miasta Gębic zaświadczają, że Stanisław młynarz z Goryszewa sprzedał swój majątek klasztorowi kanoników regularnych z Trzemeszna

878
Poznań, 10 (11?) marca 1420 Bogusław oficjał poznański przysądza dziesięciny z łanów sołeckich w Uścikowie prepozytowi kościoła (szpitala) Św. Ducha pod Obornikami

879
Szaradowo, [przed 13 marca 1420] Wojciech z Szaradowa kasztelan kamieński sprzedaje sołectwo we wsi Laskowo niejakiemu Marcinowi

880
Gniezno, 29 marca 1420 Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich i sędzia deputowany przez papieża rozsądza spory pomiędzy Maciejem plebanem we Wronczynie a tamtejszym dziedzicem Piotrem Gizą

881
Poznań, 12 maja 1420 Wincenty dziekan gnieźnieński i wikariusz generalny poznański wzywa proboszcza poznańskiego, aby napomniał mieszczanina poznańskiego Jana Gruczę

882
Spicymierz, 12 maja [1420] Stanisław z Szadka kanonik krakowski zawiadamia altarystę gnieźnieńskiego Domka o zmianie terminu wyjazdu do Kurii Rzymskiej

883
Florencja, 22 maja 1420 Papież Marcin V nakazuje prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie inkorporować kościół parafialny w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów

884
Inowrocław, 24 maja 1420 Król Władysław Jagiełło zaświadcza, że Tomasz z Pakości sprzedał wieś Piłatowo Augustynowi z Wrzącej

885
[Mogilno], 3 czerwca 1420 (Reg.) Król Władysław Jagiełło nadaje opactwu benedyktynów w Mogilnie prawo lokacji wsi Nowy Wójcin

886
Poznań, 8 czerwca 1420 Andrzej Łaskarz biskup poznański eryguje kaplicę Św. Krzyża w Poznaniu, uposażoną przez Gertrudę, wdowę po Mikołaju Peszlu

887
Kalisz, 13 czerwca 1420 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że bracia Jakusz, Polubion i Piotr dziedzice Ostrowa wraz z matką swoją Sędką sprzedali wieś Ostrów miastu Kaliszowi

888
Pyzdry, [20 czerwca 1420] Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zawiadamia rajców toruńskich, że zatrzymanie kupca toruńskiego stanowi odwet za uwięzienie i katowanie Polaka w Drezdenku

889
Poznań, 4 lipca 1420 Andrzej Łaskarz biskup poznański przyłącza Kościelną Wieś do Krobi i określa obowiązki kmieci

890
Poznań, 10 lipca 1420 Król Władysław Jagiełło potwierdza dokument Mikosza syna Bodzęty z Kębłowa dotyczący wsi Kręsko z 23 października 1334 i określa obowiązki posiadaczy wsi

891
Trzemeszno, 6 sierpnia 1420 Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie i sędzia z ramienia papieża Marcina V wzywa arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąbę do stawienia się przed jego sądem w sprawie inkorporacji kościoła Św. Jakuba w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów

892
Gniezno, 29 sierpnia 1420 Jan z Kwiatkowa sędzia i Dobiesław z Jankowa podsędek kaliscy zaświadczają, że sąd polubowny przysądził bór i krzewy koło młyna w Jezierzanach Mikołajowi prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich

893
Trzemeszno, 10 września 1420 Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie zawiadamia arcybiskupa Mikołaja Trąbę, iż zgodnie z poleceniem papieskim inkorporuje kościół parafialny w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów

894
[Kalisz], 22 września 1420 (Reg.) Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński nadaje odpusty nawiedzającym i wspomagającym opactwo benedyktynów w Lubiniu

895
Poznań, 10 października 1420 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski odpowiada wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu na list w sprawie zatrzymania w Gnieźnie żony Bartosza Koperszmida z Nowego Miasta Torunia

896
Jabłonna, 19 października 1420 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski wyjaśnia komturowi toruńskiemu powody zatrzymania w Gnieźnie poddanego krzyżackiego

897
Gniezno, 7 listopada 1420 Jan z Kwiatkowa sędzia i Dobiesław z Jankowa podsędek kaliscy zaświadczają, że sąd polubowny dokonał rozgraniczenia wsi Jezierzany i Piściec

898
[Poznań], 8 listopada 1420 Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Michał syn Burcharda zapisał czynsz mieszczce śremskiej Katarzynie Gryczynie

899
Poznań, 20 listopada 1420 Bogusław kanonik i oficjał poznański zaświadcza, że rozsądził spór pomiędzy Katarzyną wdową po mieszczaninie poznańskim Piotrze Janchin a klasztorem dominikanów w Poznaniu

900
Lubomyśl, 21 listopada 1420 Piotr z Sokołowa oświadcza, że sprzedał część Sokołowa Wawrzyńcowi z Lubomyśla

901
Niepołomice, 23 listopada 1420 Król Władysław Jagiełło nakazuje odesłać sprawy pomiędzy kmieciami wsi arcybiskupich i prokuratorem arcybiskupim a Trojanem z Nietuliska do sądu arcybiskupiego gnieźnieńskiego

902
Opatówek, 3 grudnia 1420 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj z Woli odstąpił część Brudzewa Wojciechowi synowi chorążego inowrocławskiego Jaranda z Grabi

903
Osieczna, 26 grudnia 1420 (Reg.) [Andrzej Łaskarz biskup poznański?] eryguje altarię fundacji burmistrza Osiecznej Pawła Długiego Paska w kościele parafialnym w Osiecznej

904
Rajsko, 26 grudnia 1420 Marcin z Radliczyc i Rajska wraz z żoną Małgorzatą zastawia swoją wieś Rajsko Grzegorzowi Palecz

905
1420 (Reg.) Olbracht z Czerwonej Wsi kwituje ze wszystkich należności burmistrza Osiecznej Pawła Długiego Paska

906
[Poznań], 1420 (Reg.) Bogusław oficjał poznański zaświadcza, że Stefan z Rzeszotarzewa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

907
Skoki, 6 stycznia 1421 Wymienieni arbitrzy rozsądzają spory graniczne pomiędzy dziedzicami Zielonki i Głęboczka

908
Lwówek, 9 stycznia 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobrogost z Prusimia sprzedał swoje części wsi Krzemieniewo, Wierzchucin, Brylewo, Garzyn i Rybnik stolnikowi poznańskiemu Przybysławowi z Gryżyny

909
Lwówek, 9 stycznia 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Anna żona Dobrogosta z Prusimia sprzedała swoje części wsi Krzemieniewo, Brylewo, Wierzchucin, Drobnino, Garzyn i Rybnik stolnikowi poznańskiemu Przybysławowi z Gryżyny

910
Żnin, 13 stycznia 1421 Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński ponownie prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Kuchmeistra, aby spowodował zwrot dóbr zabranych poddanym arcybiskupim przez Krzyżaków

911
Gniezno, 2 marca 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Żegota z Czernina zapisał części wsi Borucin i Dobiesław swojej bratanicy Agnieszce-i jej mężowi Mikołajowi niegdyś z Korzkiew

912
Gniezno, 5 marca 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Zbrosław z Goranina sprzedał część Goranina Sędziwojowi z Goranina

913
Poznań, 12 marca [1421] Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski oraz Maciej z Ujścia wojewoda kaliski napominają [wielkiego mistrza krzyżackiego], aby ludzie Zakonu nie zamykali Polakom z Czarnkowa drogi wodnej Notecią ku Szczecinowi

914
Gniezno, 31 marca 1421 Władysław z Oporowa scholastyk włocławski i oficjał gnieźnieński zawiadamia papieża o swym wyroku w sporze pomiędzy mieszczanami poznańskimi a szpitalem Św. Ducha w Poznaniu

915
[7 kwietnia] 1421 (Reg.) [Andrzej Łaskarz biskup poznański] eryguje altarię fundacji Wojciecha Polnego w katedrze poznańskiej

916
Rzym, 14 kwietnia 1421 Papież Marcin V poleca prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich zbadać i zatwierdzić zasady podziału dochodów pomiędzy kanoników kapituły poznańskiej

917
Żarnowiec, 20 kwietnia 1421 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa

918
Żarnowiec, 21 kwietnia 1421 Król Władyslaw Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Wisława Raczyńskiego

919
Sanok, 22 maja 1421 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe przeciw klasztorowi cystersów w Obrze

920
Środa, 26 maja 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Piotr z Rożniat (?) zamienił swoją część Lubstowa na łan w Rożniatach (?) z Bartoszem z Polic

921
Łabiszyn, 11 lipca 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski wyjaśnia wójtowi Nowej Marchii powody zatrzymania poddanych nowomarchijskich w Wieleniu i Drahimiu

922
Tivoli, 30 lipca 1421 Papież Marcin V zatwierdza zasadę, że kanonikaty w katedrze poznańskiej zastrzeżone są dla szlachty i posiadaczy stopni naukowych

923
Ołobok, 31 sierpnia 1421 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Beatą opatką z Ołoboku a dziedzicami z Leziony

*
Sandomierz, 8 września 1421 (recte 1426) Król Władysław Jagiełło nadaje uprawnienia sądowe arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi - zob. KDW IX, nr 1107

924
Gniezno, 24 października [1421] Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Kuchmeistra, aby spowodował uwolnienie ludzi Ostroroga uwięzionych w Nowej Marchii

925
Gniezno, 27 października 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że sąd polubowny rozsądził spór bożogrobców gnieźnieńskich z dziedzicami Piotrowa

926
Bytyń, 28 pażdziernika 1421 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spory i dokonują podziału Bytynia pomiędzy Bieniaka i Piotra z Bytynia

927
Kalisz, 7 listopada 1421 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Anna wdowa po Mikołaju z Modły dała wieś Rożdżały swej siostrze Barbarze, żonie Mikołaja Strosberga

928
Poznań, 12 (13?) listopada 1421 I. N. Andrzej Kotwicz wójt w Słupcy z żoną Elżbietą sprzedają wójtostwo w Słupcy tamtejszej radzie miejskiej

929
1421 (Reg.) Andrzej Łaskarz biskup poznański rozsądza spór pomiędzy kanonikiem poznańskim Stanisławem Piórko a poznańskimi wikariuszami katedralnymi

930
4 stycznia 1422 Mikołaj z Wierzenicy ze swym rękojmią Dziersławem z Babina poręczają zwrot długu Żydowi Ickowi z Poznania

931
Kalisz, 9 stycznia 1422 Jakusz i Piotr niegdyś dziedzice Ostrowa kwitują radę miejską Kalisza i wymienionych rękojmiów z części sum należnych im z tytułu sprzedaży miastu wsi Ostrów

932
Poznań, 30 stycznia 1422 Władze miasta Poznania zaświadczają, że bracia Hannos, Piotr i Maciej zw. Kończak sprzedali swój młyn w Poznaniu mieszczaninowi poznańskiemu Henrykowi Buchwaldowi

933
Pyzdry, 6 lutego 1422 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że bracia Jan i Piotr z Cienina sprzedali swoje wsie Cienin i Kamień wojewodzie brzeskiemu Maciejowi z Łabiszyna

934
Poznań, 4 marca [1422] Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski poleca uczestnikom sądu w Kościanie, aby sprawę pomiędzy Przedpełkiem Srockim a Stefanem i Heleną z Rostarzewa odłożyli do najbliższego pobytu króla, starosty lub najbliższego sądu wiecowego

935
Poznań, 9 marca 1422 Sędziwoj z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan z Młynów dokonał podziału dóbr i uprawnień ze swą siostrą stryjeczną Małgorzatą Błażejewską

936
Kalisz, 18 marca 1422 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Wichna z Kwiatkowa sprzedała swoją część w Kwiatkowie Marcinowi z Kwiatkowa

937
Kalisz, 19 marca 1422 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jan z Sokołowa sprzedał część Sokołowa Mikołajowi z Wrzącej

938
Rozdrażew, 25 marca 1422 Andrzej Łaskarz biskup poznański eryguje kaplicę Św. Ducha w Koźminie, publikując jednocześnie dotyczący czynszu dla kaplicy dokument Sędziwoja z Ostroroga z dnia 13 października 1419

939
Kalisz, [10 kwietnia lub 16 października] 1422 Król Władysław Jagiełło prosi arcybiskupa gnieźnieńskiego i biskupa poznańskiego o erygowanie kolegiaty w Środzie

940
Gniezno, 29 kwietnia 1422 Mikołaj Trąba arcybiskup gnieźnieński osadza przy kaplicy NMPanny w katedrze gnieźnieńskiej mansjonarzy i uposaża ich określonymi dziesięcinami

941
Mogilno, 5 maja 1422 (Reg.) Klemens opat mogileński nadaje Katarzynie żonie Stanisława Niechorzałka młynarza z Olszy łan ziemi w Bystrzycy

942
Poznań, 23 czerwca 1422 Król Władysław Jagiełło zapisuje 300 grzywien na wsi Tuleja Wincentemu z Nowego Dworu

943
Poznań, 1 lipca 1422 Andrzej Łaskarz biskup poznański uposaża szpital Św. Ducha pod Słupcą

944
Brodnia, 3 lipca 1422 Król Władysław Jagiełło nadaje młyn pod Kołem cieśli Świętosławowi

945
Lubicz, 6 września 1422 Król Władysław Jagiełło zwalnia mieszkańców Poznania od opłat targowego

946
Poznań, 12 października 1422 Król Władysław Jagiełło prezentuje Sędka byłego proboszcza kościoła Św. Wojciecha w Poznaniu na proboszcza w Węglewie

947
Paradyż, 25 października 1422 I. N. Dobrogost z Kamionny i Henryk Konopka z Bukowca zeznają o przebiegu granicy pomiędzy Wielkopolską a Nową Marchią

948
Międzychód, 28 października 1422 I. N. Teodoryk z Międzychodu chorąży poznański i Tomisław Bryl z Gorzycka zeznają o przebiegu granicy pomiędzy Wielkopolską a Nową Marchią

949
Sieraków, 29 października 1422 I. N. Mikołaj z Zatomia i Jan z Jabłonowa oraz mieszczanie z Sierakowa: Mikołaj Liczykęs i Mikołaj Kukiełka zeznają o przebiegu granicy pomiędzy Wielkopolską a Nową Marchią

950
Przyszów, 2 listopada 1422 Arnold z Koprzywna ze swym bratem Jakubem przyjmuje od króla Władysława Jagiełły w zarząd zamek Drahim

951
Poznań, 12 (13?) listopada 1422 Andrzej Łaskarz biskup poznański transumuje dokument lokacyjny Szamarzewa z 29 czerwca 1269

952
Poznań, 15 listopada 1422 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że kanclerz poznański Mikołaj z Górki darował część miasta Górki i wymienionych wsi swym bratankom Wyszocie i Łukaszowi

953
Wrocław, 20 listopada 1422 Teodoryk Sculteti kanonik i oficjał wrocławski zawiadamia wszystkich zainteresowanych o klątwie nałożonej na Bartosza Wezenborga z Ponieca

954
Poznań, 22 listopada 1422 Bogusław kanonik i oficjał poznański rozsądza spór pomiędzy Markiem plebanem kościoła Św. Marcina w Poznaniu a Mikołajem kapelanem kaplicy Św. Krzyża w Poznaniu dotyczący kompetencji duszpasterskich

955
Gniezno, 22 grudnia 1422 Wincenty Marcinkowski administrator archidiecezji gnieźnieńskiej zawiadamia plebana z Pobiedzisk, że udzielił inwestytury na plebanię w Węglewie księdzu Sędkowi

956
[Poznań, 1414 - 1422] (Reg.) Wincenty Marcinkowski poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Erazm z Naramowic zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

957
[Poznań], 1422 (Reg.) Mikołaj z Pyzdr oficjał poznański zaświadcza, że NN (z Panienki?) zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

958
Pleszew, 20 stycznia 1423 I. N. Publikacja dokumentu biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza erygującego ołtarz w kościele w Cielczy

959
Międzyrzecz, 2 lutego 1423 Jaksa burgrabia międzyrzecki zawiadamia sąd ziemski poznański o odesłaniu sprawy Hermana Wolkow z Trzemeszna z Dorotą z Grochowa przed sąd wiecowy lub króla

960
Poznań, 2 lutego 1423 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Janusz wójt śremski sprzedał swoją czwartą część wójtostwa w Śremie radzie i pospólstwu miasta

961
Pyzdry, 4 lutego 1423 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Andrzej z Woli sprzedał swoje części w Woli i Niegibalinie Stanisławowi z Małych Złotnik

962
Lubiń, 11 (10?) lutego 1423 (Reg.) Przywilej [opata lubińskiego?] dotyczący dwu łanów roli wójtostwa w Święciechowej

963
[przed 6 marca 1423] Król Władysław Jagiełło donosi generałowi karmelitów o rozprężeniu panującym w klasztorze karmelitów Bożego Ciała w Poznaniu i prosi o ustanowienie tam przeorem brata Andrzeja

964
Lewocza, 1 kwietnia 1423 Król Władysław Jagiełło nadaje prawo budowy kuźnicy nad Oleśnicą niejakiemu Długoszowi

965
Lewocza, 5 kwietnia 1423 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom w Kaliszu, Gnieźnie i Pyzdrach, aby rozsądziły sprawy kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa, gdy pozwą go wymienieni powodowie

966
Poznań, 17 maja 1423 Mikołaj Kicki wikariusz generalny poznański eryguje altarię fundacji Górków w kościele parafialnym w Górce i udziela inwestytury na nią Filipowi z Górki

967
Lewocza, 29 maja 1423 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski pisze do wielkiego mistrza krzyżackiego w sprawie zapłaty przez kotlarza Bartosza z Torunia długu Mikołajowi z Poznania

968
Poznań, 5 (6?) lipca 1423 I. N. Mikołaj syn Jakuba z Pleszewa notariusz publiczny zaświadcza, że Wincenty elekt i dziekan oraz Mikołaj z Kik archidiakon gnieźnieńscy zostali wybrani sędziami polubownymi w sporze pomiędzy Bogusławem prepozytem szpitala Św. Ducha w Poznaniu a mieszczaninem poznańskim Janem Zytem o grunty i ogrody we wsi Kundorf

969
[Poznań, 5 (6?) lipca 1423] Wincenty elekt i dziekan oraz Mikołaj z Kik archidiakon gnieźnieńscy publikują instrument notarialny z dnia 5 lipca 1423 i wydają wyrok w sporze pomiędzy Bogusławem prepozytem szpitala Św. Ducha w Poznaniu a mieszczaninem poznańskim Janem Zytem o grunty i ogrody we wsi Kundorf

970
Oborniki, 30 lipca 1423 Sędziwoj z Ostroroga wojewoda poznanski i starosta generalny Wielkopolski, Dobrogost z Szamotul podkomorzy kaliski i Mikołaj Tumigrała z Siekowa tenutariusz obornicki odnawiają granice pomiędzy wsią Ludomy i miastem Oborniki

971
Oborniki, 1 sierpnia 1423 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski, Dobrogost z Szamotuł podkomorzy kaliski i Mikołaj z Siekowa tenutariusz obornicki odnawają granice pomiędzy wsiami Kowanowo i Kowanówko

972
Kalisz, 26 sierpnia [1423] i Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznanski i starosta generalny Wielkopolski odpowiada na list wielkiego mistrza krzyżackiego, skarżąc się na postępowanie zarządcy zamku w Drezdenku

973
Konin, 17 września 1423 Pozew starosty konińiskiego dla Sędziwoja z Goranina

974
Dobrestany, 4 października 1423 Król Władysław Jagiełło zawiadamia wielkiego mistrza krzyżackiego Pawła Rusdorfa, że syn Sędziwoja z Ostroroga upoważniony jest do odbioru zamku Drahimia

975
Gniezno, 13 października 1423 Władysław Oporowski wikariusz generalny gnieźnieński potwierdza dokument arcybiskupa Janisława z 27 kwietnia 1327 dotyczący zamiany ról w Kędzierzynie

976
Kalisz, 22 października 1423 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Maciej Grochola sprzedał czynsz Jakubowi altaryście kościoła Św. Mikołaja w Kaliszu

977
Poznań, 12 listopada 1423 Mikołaj Kicki wikariusz generalny poznański eryguje kolegium mansjonarzy przy kościele parafialnym w Szamotułach

978
Poznań, 13 listopada 1423 Mikołaj Kicki wikariusz generalny poznański eryguje kolegiatę w Środzie

979
Kalisz, 24 listopada 1423 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że burmistrz kaliski Mikołaj Kranch sprzedał grunty należące do sołectwa we wsi Tyniec Mikołajowi Kordusowi

980
Gniezno, 1423 Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich osadza imiennie wymienionych zagrodników w klasztornym folwarku Przysieka koło Dębłowa

981
[Poznań], 1423 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że NN wójt z Pyzdr zabezpieczył czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

982
Poznań, 1 stycznia 1424 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wojewoda brzeski i starosta inowrocławski Maciej z Łabiszyna sprzedał wsie Cienin i Kamień Mikołajowi Sepieńskiemu

983
Poznań, 2 stycznia 1424 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski nakazuje sądowi ziemskiemu w Gnieźnie, aby odłożył do drugich roków wielkopostnych sprawy Piotra Gizy z Wronczyna

984
Grodzisk, 6 stycznia 1424 Niemierza Ostroróg z Lubosza nadaje przywileje swojemu miastu Grodziskowi

985
Grodzisk, 6 stycznia 1424 Miks z Gnina sprzedaje z prawem odkupu łan w Gninie niejakiemu Piotrkowi

986
Rzym, 23 stycznia 1424 Papież Marcin V wzywa biskupa lubuskiego oraz prepozytów wrocławskiego i szczecińskiego do udzielenia pomocy biskupowi poznańskiemu w odzyskaniu utraconych przezeń posiadłości

987
Pszczew, 20 lutego 1424 Hektor z Koźminka kanonik poznański, zarządca klucza pszczewskiego, sprzedaje sołectwo w Szarczu Janowi z Gralewa

988
[przed 9 marca 1424] Król Władysław Jagiełlo [nakazuje zawiesić terminy sądowe] Wierzbięty z Przysieki

989
Pyzdry, 17 marca 1424 Władze miasta Pyzdr zaświadczają, że starsi cechu rzeźników zapisali czynsz na rzecz ołtarza w kościele NMPanny w Pyzdrach

990
Wieluń, 7 kwietnia 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby szlachta nabywająca nieruchomości w Poznaniu ponosiła ciężary miejskie

991
Kalisz, 20 kwietnia 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje Wawrzyńcowi z Lubomyśla stawiennictwo na sądzie króla w Koninie (Pozew)

992
Kalisz, 28 kwietnia 1424 Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy Janem z Iwanowic i Gruszczyc a altarystami kościoła w Iwanowicach

993
Konin, 1 maja 1424 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jakub z Małej Wrzącej sprzedał na wyderkaf część Wrzącej Paszkowi z Racięcic

994
Radziejów, 8 maja 1424 Król Władysław Jagiełło nadaje arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Wojciechowi Jastrzębcowi 30 łanów w lesie Moków

995
Radziejów, 12 maja 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Jana Jarogniewskiego ruszającego na wyprawę przeciw czeskim heretykom, podobnie innych rycerzy służących w Czechach

996
Radziejów, 13 maja 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski załatwić sprawy długów Świętomira z Koźlątkowa u Żydów kaliskich

997
Brześć Kujawski, 19 maja 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje [oficjałowi gnieźnieńskiemu] odłożenie sprawy przeciw Paskowi z Gosławic do chwili swego przyjazdu do Gniezna

998
Gniezno, 25 maja 1424 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Maciej z Jarocina sprzedał wsie Kuklinowo, Jankowice i Zdzisławice Mirosławowi Zarembie niegdyś ze Sławoszewa

999
Poznań, 7 czerwca 1424 (Reg.) Wymienieni sędziowie polubowni rozsądzają spór pomiędzy kanonikiem poznańskim Florianem z Poklatek a poznańskimi wikariuszami katedralnymi

1000
Poznań, 9 czerwca 1424 Władze miasta Poznania zaświadczają, że Żyd Łazarz sprzedał czynsz zapisany na jego domu w Poznaniu konwentowi dominikanów w Poznaniu

1001
Mogilno, 22 czerwca 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe przeciw Świętomirowi z Koźlątkowa i Mikołajowi z Sośnicy

1002
Kalisz, 23 czerwca 1424 Władze miasta Kalisza zaświadczają, że mieszczanin kaliski Marcin z Żelazkowa sprzedał czynsz mieszczaninowi kaliskiemu Wawrzyńcowi Kozie

*
Poznań, 28 czerwca 1424 Król Władysław Jagiełło potwierdza prawa i przywileje wójtostwa w Rogoźnie - zob. nr 1033

1003
Gniezno, 4 lipca 1424? Król Władysław Jagiełło zatwierdza nadanie przez dziekana poznańskiego Piotra z Kobylina wsi Mieścisko kolegiacie NMPanny w Poznaniu

1004
Gniezno, 7 lipca 1424 Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać przed sądy Elżbietę wdowę po Piotrze z Zagorzyna i jej synów

1005
Poznań, 21 lipca 1424 Król Władysław Jagiełło pisze do wielkiego mistrza krzyżackiego w sprawie odszkodowania dla Mikołaja Breyger z Poznania, posiadającego dom w Toruniu

1006
Konin, 3 sierpnia 1424 Król Władysław Jagiełło nadaje prawo magdeburskie miastu Poniecowi i wsi Śmiłowo należącym do Bartosza Sokołowskiego

1007
Łęczyca, 10 sierpnia 1424 Król Władysław Jagiełło nakazuje nie karać za nieobecność w sądzie Wincentego z Nowego Dworu i jego rękojmiów

1008
Nowy Korczyn, 5 września 1424 Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać przed sądy kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa w sprawach o miasto Kębłowo

1009
Sandomierz, 8 września 1424 Król Władysław Jagiełło zamienia swój Garbów (?) w ziemi sieradzkiej na Modłowo domu bożogrobców w Miechowie

1010
Gniezno, 19 października 1424 Benedykt z Modły oficjał gnieźnieński transumuje dokument wielkiego mistrza krzyżackiego Ludera z Brunszwiku dla klasztoru cystersów w Lądzie z dnia 4 lipca 1333

1011
Poznań, 29 grudnia 1424? Andrzej Łaskarz biskup poznański eryguje w kolegiacie NMPanny w Poznaniu kanonikat uposażony przez dziekana poznańskiego Piotra z Kobylina

1012
Pyzdry, 30 stycznia 1425 Jan z Kwiatkowa sędzia i Dobiesław z Jankowa podsędek kaliscy zaświadczają, że sąd w Pyzdrach przysądził wsie Kuklinowo, Jankowice i Zdzisławice Berwoldowi ze Sławoszewa

1013
Pyzdry, 31 stycznia 1425 Wymienieni rękojmie poręczają, że Piotr z Kępy dokona rezygnacji wymienionych wsi przed starostą generalnym Wielkopolski, i ustalają zasady opuszczenia ich przez tegoż Piotra

1014
[6 lutego] 1425 (Reg.) Mikołaj Kicki poznański wikariusz generalny eryguje altarię fundacji kanonika poznańskiego Piotra syna Łucjana w katedrze poznańskiej

1015
Gniezno, 8 lutego 1425 (Reg.) Sąd ziemski w Gnieźnie wyznacza granice pomiędzy Padniewem, posiadłością opactwa benedyktynów w Mogilnie, a Padniewkiem

1016
Kraków, 27 lutego 1425 Król Władysław Jagiełło zakazuje pobierania ceł i targowego od mieszkańców Słupcy

1017
Sieradz, 9 marca 1425 I. N. Andrzej Łaskarz biskup poznański oświadcza, że przekazał rozsądzenie sporów pomiędzy benedyktynami lubińskimi arcybiskupowi gnieźnieńskiemu

1018
Gniezno, 20 marca 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj z Wrzącej na swoich częściach wsi Sokołowo zapisał posag i wiano swej żony Małgorzaty

1019
Gniezno, 22 marca 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Maciej z Pomarzan sprzedał łan ziemi w Pomarzanach Zdziśkowi z Pomarzan

1020
Trzebaw, 14 marca 1415 Jadwiga przeorysza dominikanek poznańskich nadaje nowy przywilej sołtysowi Donatowa

1021
Kalisz, 13 kwietnia 1425 Władze miasta Kalisza ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1022
Kotłów, 13 kwietnia 1425 (Reg.) Konrad biskup wrocławski zezwala na zamianę dziesięciny z Kaliszkowic Ołobockich pomiędzy plebanem z Kotłowa a klasztorem cysterek z Ołoboku

1023
[Stawiszyn], 14 kwietnia 1425 (Reg.) Władze miasta Stawiszyna ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność [dla jego syna Władysława i córki Jadwigi]

1024
Konin, [16 kwietnia] 1425 Władze miasta Konina ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1025
Konin, [16 kwietnia 1425] (Reg.) Władze miasta Pyzdr ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność [dla jego syna Władysława i córki Jadwigi]

1026
Kazimierz Biskupi, 17 kwietnia 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Anna żona Jaszczołta z Pruszcza zamieniła swój Brudzinek na 7 łanów we wsi Wola z chorążym inowrocławskim Jarandem z Grabi

1027
Brześć Kujawski, 28 kwietnia 1425 Król Władysław Jagiełło zakazuje sądowi ziemskiemu w Kaliszu sądzenia sprawy o granice pomiędzy klasztorem w Ołoboku a Mikołajem ze Sławina

1028
Brześć Kujawski, 1 maja 1425 Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa

1029
Nakło, 23 maja 1425 Władze miasta Nakła ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1030
Inowrocław, 27 maja 1425 Król Władysław Jagiełło nakazuje odłożyć sprawy sądowe Piotra Korczboka i jego poręczycieli do czasu swego przybycia do Poznania

1031
Gniezno, 16 czerwca 1425 Władze miasta Gniezna ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1032
Poznań, 24 czerwca 1425 Król Władysław Jagiełło nadaje miastu Śródce prawo odbywania targów tygodniowych i dwukrotnych jarmarków

1033
Poznań, 28 czerwca 1425 (?) Król Władysław Jagiełło transumuje przywilej lokacyjny miasta Rogoźna wystawiony przez księcia Przemysła II w kwietniu 1280 r

1034
Buk, 2 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło transumuje dokument księcia Przemysła II dla Buku z 22 stycznia 1289

1035
Słupca, 3 lipca 1425 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński eryguje parafię we wsi Ostrowo

1036
Poznań, 4 lipca 1425 Andrzej Łaskarz biskup poznański zatwierdza fundację kanonii przy kolegiacie NMPanny w Poznaniu dokonaną przez mieszczkę śremską Katarzynę Gryczynę oraz transumuje dwa dokumenty rady miejskiej Poznania z 8 listopada 1420 i 8 stycznia 1417 dotyczące zapisów czynszów przeznaczonych teraz na uposażenie kanonikatu

1037
Kościan, 7 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom w Pyzdrach i w Kaliszu, aby zmusiły wymienionych Żydów do zwrotu dokumentu poręczycielskiego Pawłowi z Pleszewa

1038
Kościan, 7 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło transumuje przywileje poznańskiego domu joannitów

1039
Kościan, 8 lipca 1425 Władze miasta Wschowy ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1040
Kościan, 8 lipca 1425 Władze miasta Skwierzyny ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1041
[Kościan], 8 lipca 1425 (Reg.) Władze miasta Międzyrzecza ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność [dla jego syna Władysława i córki Jadwigi]

1042
Kościan, 9 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło ustala zasady wyboru władz miejskich i cechowych w Kościanie

1043
[Kościan], 9 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło uposaża dziesięcinami ze swego folwarku pod Kościanem szpitale kościańskie

1044
Śrem, 11 lipca 1425 Władze miasta Śremu ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1045
Środa, 12 lipca 1425 Władze miasta Pobiedzisk ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność dla jego syna Władysława i córki Jadwigi

1046
[Środa], 12 lipca 1425 (Reg.) Władze miasta Poznania ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność [dla jego syna Władysława i córki Jadwigi]

1047
[Środa], 12 lipca 1425 (Reg.) Władze miasta Środy ślubują królowi Władysławowi Jagielle wierność [dla jego syna Władysława i córki Jadwigi]

1048
Koło, 17 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło eryguje prepozyturę w kościele parafialnym w Środzie

1049
Koło, 17 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło nakazuje, aby sprawy sądowe klasztoru cystersów z Obry rozpatrywać tylko na sądach wiecowych i starościńskich

1050
Koło, 17 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło ustanawia nowe terminy jarmarków w Kaliszu

1051
Koło, 17 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło zwalnia mieszkańców Kalisza od płacenia ceł i targowego w Królestwie

1052
Koło, 18 lipca 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Anna żona Mikołaja z Rozdzic scedowała swoje części we wsiach Chylin i Krzymów swemu bratu Jarosławowi z Chylina

1053
Koło, 19 lipca 1425 Kró1 Władysław Jagiełło poddaje posiadłości burmistrza kaliskiego Mikołaja Krancha położone w Starym Mieście pod Kaliszem jurysdykcji sądów prawa niemieckiego w Kaliszu

1054
Kłodawa, 20 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło zakazuje sądowi w Pyzdrach egzekwować kary nałożone na Jana plebana z Biechowa

1055
Łęczyca, 25 lipca 1425 Król Władysław Jagiełło ustanawia jarmarki w Koninie

1056
Łęczyca, 30 lipca 1425 Wojciech Jastrzębiec arcybiskup gnieźnieński poleca archidiakonowi gnieźnieńskiemu Mikołajowi Kickiemu rozsądzić spory o prawo patronatu kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie

1057
6 sierpnia 1425 (Reg.) Pozew komisarza Stolicy Apostolskiej dla Mikołaja z Gronowa i Wincentego z Choryni

1058
Gniezno, 6 września 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarand z Wrzącej sprzedał swoją część Wrzącej Jakubowi z Wrzącej

1059
Rzym, 19 września 1425 I. N. Wyznaczenie prokuratorów prepozyta gnieźnieńskiego Mirosława Brudzewskiego w związku z egzekucją wyroku w sporze z kapitułą gnieźnieńską o uposażenie prepozytury

1060
Ptaszkowo, 23 października 1425 Piotr Urbanowski i Wojciech Wolanowski poręczają za Zbyluta kanonika uniejowskiego i plebana w Brodach, że nie będzie kwestionował granic wytyczonych pomiędzy Posadowem a Zgierzynką

1061
Mąkolno, 28 października 1425 Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mrokota z Janiszewa zamienił swoje części we wsiach Wola i Niegibalin na 2 łany we wsi Bogdałów i 1 łan we wsi Czaple ze Stanisławem Roszustem z Małych Złotnik

1062
Ozimina, 29 października 1425 Król Władysław Jagiełło zapisuje Maciejowi Strusiowi z Raczyna 100 grzywien na karach sądowych zbieranych w mieście Poznaniu

1063
Gniezno, 10 grudnia 1425 Piotr Wolfram kolektor świętopietrza zaświadcza, że odebrał należne mu pieniądze od Szymona ze Stawu plebana w Chełmcach

1064
Ciążeń, 11 grudnia 1425 Andrzej Łaskarz biskup poznański, sędzia papieski, pozywa prepozyta gnieźnieńskiego Mirosława Brudzewskiego przed swój sąd

1065
Gniezno, 13 grudnia 1425 I. N. Wezwanie Mirosława Brudzewskiego i jego przedstawicieli przed sąd papieskiego sędziego komisarskiego, biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza

1066
Gniezno, 16 (17?) grudnia 1425 Mikołaj Kicki archidiakon gnieźnieński i sędzia z ramienia arcybiskupa gnieźnieńskiego rozsądza spory o prawo patronatu kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie

1067
Orany (?), 21 grudnia 1425 Król Władysław Jagiełło nakazuje wznowić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa w sporze z Abrahamem z Kębłowa

1068
Poznań, 24 grudnia 1425 Andrzej Łaskarz biskup poznański publikuje wyroki dotyczące sporów o uposażenie gnieźnieńskiej prepozytury katedralnej

1069
Poznań, [1420 - 1425] Andrzej Łaskarz biskup poznański transumuje dokument biskupa poznańskiego Dobrogosta Nowodworskiego dla kościoła w Gogolewie z 23 października 1390

1070
[Poznań], 1425 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że mieszczanin poznański Jakusz Sołtysek zapisał czynsz na rzecz altarii w katedrze poznańskiej

1071
[Poznań], 1425 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Mścisława z Wysocic zapisała czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1072
[Poznań], 1425 (Reg.) Maciej Korczbok oficjał poznański zaświadcza, że Chwalibóg ze Szczytnik zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1073
[Poznań], 1425 (Reg.) Władze miasta Poznania zaświadczają, że rzeźnik poznański Marcin zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym

1074
[Poznań], 1425 (Reg.) Mikołaj Kicki poznański wikariusz generalny (?) zaświadcza, że kanonik poznański Piotr z Nowca zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym
Dokumenty


Dokument Nr 774
Skulsk, 16 stycznia [1416]
Maciej z Bogwidz zastawia swoje części w Bogwidzach swemu bratu Jakuszowi plebanowi w Skulsku.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 2, k. 240 - 239v. Wpis 28 stycznia 1416 (wg Or.).
Wyd.: AKH III, s. 260 -261 (wg Kop.).
Uw.: Datę roczną niniejszego dok. wyznacza data wpisu do księgi ziemskiej; zakładamy, że wpisu dokonano niedługo po spisaniu dok.

Noverint universi presentem litteram inspecturi, quod ego Mathias heres de Boguiodzeuicze una unacuma contorali mea Katherina1, mutuo cum consilio, videns ac considerans infirmitates mei corporis diversas, ex hoc temporales defectus percipiens, omnem partem ad me pertinentem eiusdem hereditatis, videlicet in Bogwiedzeuicze, cum omni iure hereditario obligo et obligavi resignando domino Jacusio fratri meo germano ac plebano in Sculsco2 eiusdem hereditatis in XXX marcis grossorum monete Pragensis, ad quamlibet marcam computando XLVIII grossos, cum omnibus pratis, silvis, nemoribus, pascuis et breviter dicendo cum omnibus pertinenciis ad eandem villam spectantibus a festo Natali [25 XII] usque ad aliud Natale Domini habendam, possidendam ac in eisdem pecuniis obligandam tamdiu, donec presens pecunia fuerit totaliter per me vel per meos liberos persoluta. Datum in Sculssco in dominica Septuagesime, qua decantatur In laudem Dei circumdederunt me ge(mitus mortis)3, presentibus hiis testibus: Jaszcoldo de Bascowo4, Pelka de Czarnoczicze5, Jacussio de Sedlecz6 etc.
atak Kop. - zapewne kopista zapomniał skreślić jedno una
1Bogwidze par. Sowina (lub Sowina-Bogwidze) na zach. od Kalisza (Koz. 4 s. 52; 7 s. 310). Maciej, z drobnej szlachty podkaliskiej, wyst. 1406 - 1416 (SHGWlkp.).
2Skulsk, wieś par. na Kujawach, nad granicą wlkp. (Koz. 5 s. 304). Pleban Jakusz z Bogwidz bliżej nie znany.
3Psalm 18 (17), 5.
4Buszkowo par. Skulsk, na pn. od Ślesina (Koz. 4 s. 88). Jaszczołd, także z Ruszkowa (par. Broniszewo na Kujawach, nad granicą wlkp.), wyst. 1399 - 1416 (Koz. 4 s. 88, 5 s. 262; KDW VII nr 676/8, 759/2).
5Czarnocice na Kujawach, między Piotrkowem Kujawskim a Lubrańcem (Koz. 4 s. 135). Pełka skądinąd nie znany.
6Siedlec par. Siedlimowo (Wilczyn?), wieś dziś nie znana na pn. od Kleczewa (Koz. 5 s. 284). Jakusz, Jakub, wyst. 1398-1424 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 775
Poznań, 27 marca 1416
Oficjał poznański zaświadcza, że Mikołaj z Tarnowa zapisał czynsz kapitule poznańskiej.
Or. nie znany. W XVI w. był już pozbawiony pieczęci. Na odwrocie posiadał zapiskę: Anno Domini 1521, die Veneris octava mensis Februarii, quittacio facta de censu trium fertonum et pecunia capitali intrascripta nobilis Petri Tharnowski de sortibus ipsius in Tarnowo, quo vero ad sortem nobilis Heduigis Tharnowska ibidem super residuo fertone et tribus marcis pecunie capitalis cum sedecim grossis, obligatio eadem in suo robore est conservata. Presentibus ibidem dominis Alberto Lekna et magistro Mathia de Vielun testibus circa premissa, ut in actis. Stanislaus Czedrowski, capituli Posnaniensis scriba.
Kop.: Poznań, AAP, CP 5 (Liber privilegiorum capituli Posn.), k. 17v-18, wpis z XVI w. Tytuł: In villa Tharnowo sub parochia Costrzin post reempcionem trium fertonum remansit ferto census cum tribus et sedecim grossos capitalis summe.
Reg.: Kraków, Bibl. Jag., rkps 8058, k. 62 (wg Tek Naruszewicza 11, nr 108).

In nomine Domini amen. Nos Michael Blyden decretorum doctor, canonicus et officialis ecclesie Posnaniensis1 omnibus et singulis, quibus expedit, per has nostras literas significamus profitentes, quod ad nostram presentiam coram notario et testibus infrascriptis, ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum, nobilis vir Nicolaus heres in Tharnowo2, ut principalis, accedens, non compulsus nec coactus aut aliquo errore seductus, sed de ipsius propria et libera voluntate simpliciter et plane, nulla usuraria adhibita pravitate, omnibus legalibus et iuris exceptionibus ac clausulis in contrarium editis quibuscunque penitus seclusis et non obstantibus, confessus et recognovit publice et expresse unam marcam grossorum latorum Pragensium, numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, nomine census annue pensionis in hereditate ipsius Tharnowo venerabilibus viris dominis prelatis et canonicis ecclesie cathedralis Posnaniensis pro decem marcis grossorum Pragensium numeri supradicti, quas se confessus est a honorabili viro domino Przibislao canonico et procuratore dominorum de capitulo Posnaniensi3 in parata pecunia recepisse et habuisse realiter et cum effectu ad reemendum dictum censum unius marce monete supradicte vendidisse iusto titulo vendicionis. Quemquidem censum unius marce grossorum latorum prefatus Nicolaus heres in Tharnowo et eius successores legittimi, recoligentes de censu a kmethonibus sive allodio aut quibuscunque utilitatibus in dicta hereditate Tharnowo, in quolibet festo Nativitatis Domini nostri Jesu Christi [25 XII] dictis dominis prelatis et canonicis ecclesie Posnaniensis vel eorum procuratori(bus) ad hoc specialiter deputat(is) si ne difficultate qualibet dare, solvere et assignare Posnanie ipsius sumptibus, periculis et expensis debebit et astrictus est dolo et fraude [k. 18] semotis. Pro quoquidem censu unius marce dictus Nicolaus in Tharnowo nobilem Vitum heredem in Sokolniky4 tunc presentem et coram nobis et testibus ac notario consencientem statuit et posuit dictis dominis prelatis et canonicis ecclesie Posnaniensis fideiussorem. Quiquidem Nicolaus heres in Tharnowo principalis et Vitus fideiussor dictis dominis prelatis et canonicis ecclesie Posnaniensis, ut prefertur, coram nobis et notario manu coniuncta et in solidum per suarum manuum stipulaciones data fide promiserunt dictum censum unius marce latorum grossorum annis singulis ad dictum terminum, videlicet ad festum Nativitatis Domini nostri Jesu Christi, dictam marcam latorum grossorum superius descripte sine omni figura et strepitu cuiuscunque iudicii solvere debent et tenentur perpetuo sub penis excomunicacionum et interdicti sentenciarum per nos et successores nostros aut alios officiales et ordinarios in eosdem ferendarum tociens, quociens ipsos a solucione dicte marce census annui deficere contingerit, quibus se ipsos omnesque et singulos eorum legittimos successores ad dictam solucionem et excomunicacionis sentencias submiserunt. Eo tamen salvo exceptoque specialiter et expresso, quod dum nobilis Nicolaus heres in Tharnowo vel sui successores legittimi aut quicunque possessores et tenutarii ville Tharnowo a dictis dominis prelatis et canonicis ecclesie Posnaniensis dictam marcam latorum grossorum annui census reemere voluerint, pro decem marcis latorum grossorum superius descriptis similiter reemere habebunt omnimodam potestatem, censu persesso annuo anni illius iuxta exigentiam temporis primitus exsoluto, tunc dicta villa Tharnowo et dictus fideiussor erunt liberi a solucione et sentencia excomunicacionis predictarum. Adiecto tamen hoc, quod si dictos dominos prelatos et canonicos ecclesie Posnaniensis damnum aliquale in exactione dicti census annui pati contingerit ac expensas et lites facere, hoc prefati nobiles Nicolaus heres de Tharnowo, debitor principalis, et Vitus heres de Sokolnyky fideiussor pro eodem unacum eorum legittimis successoribus prefatis dominis prelatis et canonicis ecclesie Posnaniensis refundere et solvere tenebuntur et esse debent astricti. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas scribi fecimus nostrique et dictorum nobilium, videlicet Nicolai et Viti, sigillorum appensione iussimus communiri. Actum et datum Posnanie feria sexta proxima ante dominicam Letare sub anno Domini millesimo quadringentesimo sedecimo, presentibus ibidem discretis viris: Sbilutho de Vrbanowo notario publico5, honorabili viro domino Simone de Kaczkowo canonico Posnaniensi6 et Heningoa de Tvczno familiare domini doctoris7 testibus circa premissa constitutis.
amożna też czytać Hennigo Kop.
1Michał Blida z Poznania (?), dr praw, notariusz publiczny, kanonik włocławski 1377 (?), pozn. 1403 - 1416, oficjał pozn. 1411 - 1416, wikariusz generalny pozn. 1413 - 1414, zm. ok. 1416 (Now. I s. 729, II s. 209, 229; Jaskulski nr 73).
2Tarnowo par. Kostrzyn, na pn. od Kostrzyna (Koz. 3 s. 316, 5 s. 405). Mikołaj (i z Gwiazdowa?) wyst. 1400 (Lekszycki II nr 971) - 1422 (Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 9, 1928/29, s. 49 - 50).
3Przybysław z Krzycka kanonik pozn. 1396 - 1416, pleban w Pniewach 1404 - 1408 (KDW VI nr 371/21; Jaskulski nr 116; Now. Is. 719).
4Sokolniki Gwiazdowskie par. Kostrzyn, na pn.-zach. od Kostrzyna (Koz. 5 s. 330). Wit wyst. 1391 (Poz. I nr 915) - 1416 (tutaj), por. też Koz. 5 s. 330 (1419 - 1420).
5Zbylut syn Piotra z Urbanowa (na pd. od Opalenicy), notariusz publiczny 1416, potem pleban w Brodach 1421 - 1458, kanonik pozn. 1441, zm. 1458 (Now. I s. 461, 462; Jaskulski nr 147).
6Szymon z Kaczkowa (pomiędzy Rydzyną a Bojanowem), kanonik pozn. 1410 - 1424, zm. przed 1430 (Now. I s. 720, II s. 29, 423; KDW V nr 167 - 365; Jaskulski nr 128).
7Tuczno, miasto w Wałeckiem, własność Wedlów, wśród których pojawia się w XV w. imię Henning; nie wiemy czy nasz H. był Wedlem, czy raczej mieszczaninem z Tuczna, noszącym imię popularne wśród panów miasta.


Dokument Nr 776
Brześć Kujawski, 7 maja 1416
Król Władysław Jagiełło na prośbę wójta kaliskiego Mikołaja Krancha zatwierdza dokument Władysława Łokietka dotyczący wsi Rajsków.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Archiwum Publiczne Potockich, rkps 304, k. 67 - 68. Tytuł: Privilegium advocati Calissiensis; 2. Poznań, Bibl. Racz., rkps 85, k. 79v-80 (wg Kop. 1) dwa późne odpisy tomu rewizji listów wlkp. z okazji lustracji 1564/65 r.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc errorum et dubiorum prudenter occurrimus incommodis, dum gesta aetatis nostrae literarum apicibus et fidedignorum testimonio per[a-b
hennamus, proinde nos Vladislaus Dei gratia rex Poloniae necnon
] terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae Lithvaniaeque princeps supremus, Pomeraniae Russiaeque dominus et haeres significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentibus et futuris praesentium noticiam habituris, quomodo oblata nobis petitio providi Nicolai Franoc advocati et civis Calissiensis1 continebat, quatenus literas et privilegia illustris principis Vladislai olim ducis Poloniae super scultetia in Rauskowoc2 confirmare, rathificare et approbare de innatae nobis pietatis clementia dignaremur, quarum tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Władysława Łokietka z daty: Kalisz, 19 listopada 1298 - KDW II, nr 799].
[k. 67v, 80] Nos itaque huiusmodi [k. 68] petitionibus ipsius tanquam iustis benigniter acclinati literas et privilegia praedicta confirmamus, rathificamus et tenore praesentium approbamus, decernentes ipsas robur perpetuae firmitatis obtinere. In cuius rei testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Actum in Brzescie feria quinta in vigilia sancti Stanislai Martyris et Pontificis gloriosi anno Domini millesimo quadringentesimo sexto [k. 80v] decimo3, praesentibus strenuis et nobilibus: Jacobo de Koniecpole Siradiensi4, Matthia de Labiszyno Cuiaviensi5, Stascone Grad Masoviensi palatinis6, Adae Swidwac castellano Dobrzynensi7, Zbigneo de Brzezie marsalcone Regni Poloniae8 et Jaroslao de Iwno succamerario Calissiensi9 et aliis quamplurimis fidedignis. Datum per manus reverendi in Christo patris domini Alberti episcopi Cracoviensis, Regni Poloniae cancellarii10 et venerabilis domini Dunin Sedis Apostolicae prothonotarii, decani Cracoviensis, praepositi Sancti Floriani ante Cracoviam, Gnesnensis, Cracoviensis, Crusviciensis ecclesiarum canonici, Regni Poloniae vicecancellarii11, sincere nobis dilectorum.
a-bbrak Kop. 1 i 2; uzupełniono wg formularza dokumentów Jagiełły
ctak Kop. 1 i 2
1Mikołaj Kranch ławnik kal. 1408, wójt 1416, burmistrz 1420, 1423- 1427, 1436, nie żył już 1440 (KDW V nr 151, 327, 456, 581, VII nr 616/7; GKal.).
2Rajsków, wieś królewska, potem miejska tuż na wsch. od Kalisza (Koz. 5 s. 233), dziś w obrębie miasta.
3Data potwierdzona itinerarium królewskim.
4Jakub Koniecpolski wojewoda sier. 1394 - 1430, zm. 1430 (PSB XIII s. 517 - 518; Spisy sier.),
5Maciej z Łabiszyna (miasto na pograniczu kujawsko-wlkp., na pd. od Bydgoszczy), wyst. od 1396, wojewoda gniewkowski 1408/09, brzeski 1412, zm. 1430 (PSB XIX s. 24 - 26).
6Stanisław Grad ze Szreńska starosta kujawski 1385 - 1390, kanclerz książęcy 1400, wojewoda płocki (mazowiecki) ok. 1405 - ok. 1436 (PSB VIII s. 528 - 529).
7Adam Świnka z Zielonej kasztelan dobrzyński 1416 - 1427 (Lasocki, Dostojnicy s. 7).
8Zbigniew z Brzezia (Lanckoroński) marszałek nadworny 1388/89, koronny 1399, Grunwaldczyk, zm. 1425 (PSB XVI s. 457 - 458).
9Jarosław z Iwna (na pn.-wsch. od Kostrzyna), Międzychodu i Lubikowa, chorąży pozn. 1406, starosta wschowski 1409 (KDW VII nr 647), podkomorzy kal. 1415, starosta nakielski 1414 - 1423, zm. 1423 (WSB s. 293).
10Wojciech Jastrzębiec z Łubnicy, biskup pozn. 1399, krak. 1412, kanclerz koronny 1412 - 1423, arcybiskup gnieźn. 1423, zm. 1436 (WSB s. 832 - 833).
11Donin (Dunin) ze Skrzyńska (w Opoczyńskiem), syn Andrzeja Rzeszotki z Wistki; kanonik sandom. 1404, prepozyt Św. Floriana w Krakowie (na Kleparzu), kustosz sandom. 1411, dziekan krak. 1412, sekretarz królewski 1410, podkanclerzy koronny 1412, zm. 1418 (PSB V s. 471 - 472; Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 209 - 210).


Dokument Nr 777
[Kalisz], 15 maja 1416
Władze miasta Kalisza zaświadczają, ze mieszczanin kaliski Stanisław Weneczke zapisał czynsz słodownikowi Benkowi.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3427. Pergamin 222 × 88 + 17 mm. Ułamek miski pieczętnej na pasku pergaminowym, drugi pasek po przywieszeniu pieczęci. Na odwrocie: Benke (XV w.) i informacje o treści (XVI - XVII w.).
Wyd.: KGV 1869, 36, s. 605.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 33 (tamże fot. Or.).

Nos consules Kalisienses Paulus Golysch proconsul1, Johannes Ronisa2, Petrus Bochner3, E(r)asmus Markgrefe4, | Jaczko5 et Vincencius institoris6 tenore presencium publice recognoscimus universis, quod in presencia scabinorum nostre civitatis | subscriptorum, puta Martini Heydloff7, Nicolai Cleynsmed8, Cloze braseatoris9, Hanut arcuficis10, Johannis Rusowsky11, | Johannis Bezerich12 et Nicolai Radost13 coram Nicolao Kranch advocato14 constitutus in bannito iudicio honestus vir Stanislaus Veneczke noster concivis15, sanus corpore et integer racione, non compulsus nec coactus, nec aliquo errore devio seductus, sed sponte, libere et wluntarie iusto vendicionis tytulo precedente, unam marcam census annui in et super domo sua, vicinam domui Andree Szloze15 sita, rite et racionabiliter resignavit, solvendam atque dandam annis singulis super Carnisprivium usualis monete, circumspecto viro Benke braseatori nostro similiter concivi15 suisque heredibus et legittimis successoribus de anno ad annum, quousque dictus Stanislaus aut heredes seu ipsius legittimi successores eundem censum pro decem marcis usualium monete tunc currencium duxerit seu duxerint reemendum. In cuius rei testimonium civitatis nostre et predictorum scabinorum sigilla presentibus sunt appensa. Actum et datum feria sexta in die beate Sophie Electe sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo sexto.
atak Or., zamiast zwykłego Renis
1Paweł Golisz jako burmistrz kal. wyst. także 1408/9 (KDW V nr 151, VII nr 616).
2Jan Renis mieszczanin kal. 1405 (KDW V nr 69), rajca 1408, 1416, 1424, 1428, 1435, burmistrz 1427, najpewniej ident. z J. R. starszym kal. cechu kramarzy 1434/5 (GKal).
3Piotr Bochner, Bocheński zapewne ident. z rajcą kal. Bochnerem wyst. 1408 (KDW VII nr 616/5, por. też GKal.).
4Erazm Markgreff był ławnikiem kal. 1408/9 (KDW VII nr 616/10, także GKal.).
5Jaćko rajca kal. 1414 (KDW VII nr 727) oraz 1416 (tutaj) i 1423/24, żył jeszcze 1425 (GKal.).
6Wincenty syn (?) kramarza był ławnikiem kal. 1408 (KDW V nr 151, VII nr 616/9; GKal.).
7Marcin Heydloff rajca kal. 1408, 1420, 1425 - 1428, ławnik 1416, 1423 - 1424 (GKal.).
8Mikołaj Kleinschmied, ślusarz, ławnik kal. 1416, 1420, 1423 - 1425, 1427 - 1429, 1433 - 1435 (GKal.).
9Klose słodownik, ławnik kal. 1408 (KDW VII nr 616/12, V nr 151), także 1423 - 1425 (GKal.).
10Hanut, Janusz Hanut łucznik, ławnik kal. 1408, 1416, 1420, 1423 - 1425, 1427 - 1429, 1433 - 1434, wójt 1426, rajca 1436 (GKal.).
11Jan Rusowski, zapewne z Russowa, wsi królewskiej między Kaliszem a Stawiszynem, był ławnikiem kal. również 1420 (KDW V nr 327).
12Jan Bezerich, Pisdrich, ławnik kal. 1416, 1420, 1423, 1424. wójt 1428, 1429, 1433, rajca 1425, 1435 (GKal.).
13Mikołaj Radost ławnik kal. 1416, 1423, wójt 1424, 1427/8, rajca 1420, 1425 - 1427, 1435, burmistrz 1428, 1431 (GKal.).
14Mikołaj Kranch, zob. wyżej, nr 776/1.
15Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 778
Oborniki, 16 czerwca 1416
Król Władysław Jagiełło wzywa komtura człuchowskiego do zwrotu dobytku zrabowanego z zamku drahimskiego.
Or.: Berlin-Dahlem. GStAPK, XX HA OBA 2353. Papier 298 × 225 mm, ślady po złożeniach i zamknięciu lakową pieczęcią.
Wyd.: E. Raczyński, Kodeks dyplomatyczny Litwy, Wrocław 1845, s. 205 - 206 (wg Or?).
Reg.: Reg. Teut. I, nr 2353.

a-b
Religioso comendatori in Czlochow1 nobis grato
.
Wladislaus Dei gracia rex Polonie Littwanieque princeps supremus et heres Russye etc.
Religiose nobis grate! Certa nostrorum relacione recepimus, quomodo stantibus. inter nos et ordinem | Cruciferorum de Prussia nowis treugarum pactis, intervencione serenissimorum principum dominorum | Sigismundi Romanorum et Hungarie2 ac Karoli Francie etc. regum3 roboratis, necdum elapsis prioribus, | feria quinta proxime preterita gentes ordinis, cum quibus, prout nobis datur intelligi, vos fuistis propria in persona, ante castrum nostrum Dragheym4 venientes, insidiis a tergo positis in pauca armatorum comitiva fugam dolose simulante usque ad portas castri accedere nitebantur, ut castri habitatoribus sub fraude evocatis ipsum castrum, quod tunc sciebant, nostrorum capitanei presencia destitutum, clamdestine subintrassent, rursus frustrati desideriis de invasione castri, receptis decem equis maioribus et quinquec levioribus gregesque peccorum, que in pascuis ante castrum in ambitu cuiusdam insule tenebantur, in civitatem ordinis vestri Fridlant5 recesserunt. Quocirca vos hortamur desiderantes, quatinus hec, que nostris hominibus sunt recepta, de vestra, ut credimus, sciencia et consensu, eisdem restituere faciatis viceversa nobisque intimare, quo animo quave intencione hec insidiarum dispendia et dampnorum incomoda a vobis et vestris sustinemus, pacto treugarum non obstante. Datum in Oborniky feria tercia post diem Sancte Trinitatis anno Domini etc. sedecimo6.
Relacio domini Donyn Sedis Apostolice prothonotarii, decani Crac(ouiensis), Regni Polonie vicecancellarii7.
a-badres na odwrocie Or.
cnastępuje skr. minori(bus) Or.
1Człuchów koło Tucholi. Komturem człuchowskim był 1415 - 1420 Jost von Hohenkirchen, późniejszy komtur toruński 1420 -1422, wielki komtur Zakonu 1422 - 1423 (Voigt, Namen-Codex).
2Zygmunt Luksemburski.
3Karol VI Szalony król Francji od 1380, zm. 1422.
4Drahim (Stare Drawsko) w pn. Wielkopolsce.
5Frydland, miasto w ziemi wałeckiej, dziś Mirosławiec (SHGPoz. I).
6Data zgodna z itinerarium królewskim.
7Donin, zob. wyżej, nr 776/11.


Dokument Nr 779
Poznań, 23 czerwca 1416
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Kościanie, aby nie pozywał Elżbiety Granowskiej do czasu rozstrzygnięcia sporu o wieś Granowo.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 237 - 237v. Wpis 26 czerwca 1416.

W(ladislaus) Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in Cosczan ubilibet presidentibus, fidelibus nostris dilectis, presentibus requirendis, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Relacione querela magnifice et nobilis domine Elizabeth relicte olim Vincencii de Granowo1 didicimus, quomodo dum villam suam Granowo2 nobili Nicolao de Zemino privigno suo3 in tuicionem et gubernacionem favorabilem et amicabilem commendasset tanquam heres ipsius ville legitima, qui Nicolaus iam asserit se eiusdem ville legitimum possessorem abnegatque predicte Elizabeth de manibus ipsam villam et nomine suo possidere sed proprio. Ipsa autem domina Elizabeth pro ipsa villa habens secum iuris accionem nondum terminatam, ad iudicia et ad vestri presenciam titulo eiusdem ville et de ipsa villa evocatur et trahitur. Ideo vobis omnibus premissis et vestrum cuilibet seriose [k. 237v] committimus et mandamus, quatenus prefatam dominam Elizabeth pro quibuscumque causis, quas habet vel habitura est, coram vobis cum quibuscumque personis in vestris iudiciis, nulla audeatis iudicare racione, quousque ipsa causa pro villa predicta Granowo inter partes agentes iuris forma plenarie et finaliter decidetur, efficientes, ne aliquod preiudicium in iudiciis vestris senciat vel gravamen. Aliud non facturi, gracie nostre sub optentu. Datum Poznanie feria quarta in vigilia beati Johannis Baptiste anno Domini M° CCCC° decimo sexto4.
R(elacio) wenerabilis domini Donyn Sedis Apostolice prothonotarii, Regni Polonie vicecancellarii5.
1Elżbieta Granowska, wdowa po kasztelanie nakielskim Wincentym Granowskim (zm. 1410), potem trzecia żona Władysława Jagiełły, zm. 1420 (PSB VI s. 248 n.; Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów, Warszawa 1968, s. 40 - 43).
2Granowo, wieś par. na wsch. od Grodziska Wlkp. (SHGPoz. I).
3Mikołaj z Granowa, także z Zimina (Ziemina) par. Wielichowo (Koz. 2 s. 478 - 479), syn Wincentego Granowskiego z pierwszej żony, wyst. 1395 - 1432 (SHGPoz. I,W. Dworzaczek, Leliwici Tarnowscy, Warszawa 1971, s. 35).
4Błąd w dacie: wigilia św. Jana wypadała w 1416 r. we wtorek, nie w środę. Data 23 czerwca 1416 zgodna z itinerarium wystawcy; zgodność wigilii ze środą możliwa dla 1417 r., króla jednak nie było wówczas w Wielkopolsce.
5Donin, zob. wyżej, nr 776/11.


Dokument Nr 780
Kościan, 24 czerwca 1416
Król Władysław Jagiełło odnawia prawa miasta Sierakowa.
Kop.: 1. Warszawa, AGAD, Metryka koronna, t. 26, k. 259 - 260, w transumpcie króla Kazimierza Jagiellończyka z daty: Piotrków, 11 grudnia 1459, potwierdzonym przez króla Zygmunta Starego w Poznaniu, 24 maja 1513; 2. tamże, t. 84, k. 130 - 135, w transumpcie dok. z 1513 r. dokonanym przez króla Zygmunta Augusta w Krakowie, 7 sierpnia 1553; 3. Poznań, WAP, Akta m. Sierakowa I/7 w or. transumpcie dok. z 1553 r. dokonanym przez króla Zygmunta III z daty: Warszawa, 8 maja 1614, mocno zniszczonym.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 517 (wg Kop. 1); tamże, V, nr 6202 (wg Kop. 2).
Uw.:W niniejszym wyd. wykorzystano Kop. 1 i 3.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc errorum et dubiorum prudenter occurrimus dispendiis, dum gesta etatis nostre litterarum appicibus et fidedignorum testimonio perhennamus, proinde nos Wladislaus Dei gratia rex Polonie necnon terrarum Cracowie, Sandomirie, a-b
Siradiae, Lancicie, Cuiauiae Lituaniaeque princeps supremus, Pomeraniae Russiaeque dominus et haeres
etc. significamus c-d
tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentibus et futuris presentium noticiam habituris
quomodo instantissimis peticionibus nobilis Dobrogostie de Sirakowf1 benigniter aclinati, litteras et privilegia civitatis ipsius Syrakowg super locatione et iuribus eiusdem civitatis ab illustrissimo et preclaro principe domino Cazimiro rege Polonie, dive memorie predecessore nostro2, obtenta et casu infausto ignis voragine consumatah, renovamus et omnium litterarum, privilegiorum, immunitatum et gratiarum prerogativam eidem civitati et ipsius incolis de novo concedimus et largimur, quibus et alie civitates Regni nostri pociuntur et fruuntur, ita tamen, quod civitatibus nostris sibi vicinis nullum preiudicium generetur. Ut autem iura et privilegia huiusmodi certa et expressa regulacione designentur, omnes modos, consuetudines et iura Polonicalia universa ini ius Theutonicum, quod Maydemburgensej dicitur, transferimus perpetue duraturum, removentesk ibidem omnia iura Polonicalia, modos et consuetudines universas, que ipsum ius Thewtonicum plerumque consueverunt perturbare. Eximimus insuper et absolvimus ac perpetue liberamus omnes et singulos cives et incolas civitatis predicte Sierakowg ab omnibus seu ab omni iurisdicione et potestate omnium Regnil nostri palatinorum [k. 259v] etł castellanorum, iudicum, subiudicum, capitaneorum et quorumlibet officialium et ministerialium, ut coram ipsis vel ipsorum aliquo pro causis, tam magnis, quam parvis, puta furti, sangwinis effusione, membrorum mutilacionis et aliis enormibus excessibus cittati minime respondebunt nec aliquas penas solvere teneantur. Sed tantum cives et incole civitatis predicte coram advocato civitatis, advocatus vero coram domino m-n
eiusdem civitatis
aut coram nobis, dum per nostram litteram nostro sigillo sigillatam fuerit evocatus et hoc si in reddenda iusticia negligens fuerit et remissus, de se querulantibuso iure suo Maydburgensip predicto respondere sit astrictus. In causis vero criminalibus superius expressatis advocato civitatis predicte iudicandamq, sentenciandamq, damnadnamq, puniendamq, corrigendamq et plectendamq plenam et omnimodam concedimus potestatem, prout hoc ipsum ius Thewtonicum in omnibus suis punctis, clausulis, sentenciis postulat et requirit, iuribus tamen regalibus nostris per omnia semper salvis. Eciam de speciali nostra gracia adiicimus civibus et incolis eiusdem civitatis prius dicte, ut theloneum per totam Regni nostri provinciam vehentes et equitantes dare non debeant, saltem in metis et graniciebus predicti Regni nostri dare tenebuntur. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio litterarum. Actum et datum in Costen ipso die sancti Johannis Baptiste anno Domini millesimo quadringentesimo decimo sexto3, presentibus nobilibus et strenuis: Sandiuogior de Ostrorog pallatino Poznaniensi4, Jaroslao succamerario Callischiensis5, Sbigneo de Brzeziet Regni Polonie marschalco6, Nicolao de Zydowou castellano Santhocensi7, Wyetrzichonev dew Gywnox vexillifero Poznaniensi8 et Mazyconey de Dambrowa subpincerna mense regalis9 et aliis quampluribus fidedignis nobis dilectis. Datum per manus venerabilis Donyni Sedis Appostolice prothonotarii, decani Crac(ouiensis)10 etc. sincere dilecti.
Ad relacionem eiusdem domini Donynz Sedis Appostolice protonotarii et Regni Polonie vicecancellarii.
a-bbrak Kop. 1
c-dw Kop. 1 zastąpione słowem etc.
eDobrogosty Kop. 3
fSyraknow Kop. 1
gSirakow Kop. 3
hconsumpta Kop. 3
iet Kop. 1
jMarienburgense Kop. 1
kremovendo Kop. 1
lsłowo powtórzone Kop. 1
łbrak Kop. 3
m-ncivitatis eiusdem Kop. 1
oquerentibus Kop. 3
pMaydemburgensi Kop. 3
qtak Kop. 1 i Kop. 3
rSendiuogio Kop. 3
sCalissiensi Kop. 3
tBrziezie Kop. 1
uZidov Kop. 3
vWietrzychone Kop. 3
wbrak Kop. 3
xChiwno Kop. 3
yMezikone Kop. 3
zDunin Kop. 3
1Dobrogost z Sierakowa (miasto w powiecie pozn., nad Wartą) wyst. 1408 - 1432 (SHGWlkp.).
2Przywileje Kazimierza Wielkiego dla Sierakowa skądinąd nieznane.
3Pobyt w Kościanie potwierdzony itinerarium wystawcy.
4Sędziwój z Ostroroga chorąży pozn. 1400, wojewoda pozn. 1406, starosta generalny Wlkp. 1411 - 1415, 1419 - 1426, 1432 - 1434, starosta brzeski 1426 -1432, międzyrzecki, kościański, zm. 1441 (PSB XXIV s. 519 - 523).
5Jarosław z Iwna i Zbigniew z Brzezia, zob. wyżej, nr 776/9, 8.
6Jarosław z Iwna i Zbigniew z Brzezia, zob. wyżej, nr 776/9, 8.
7Mikołaj z Żydowa (wieś par. na pd. od Obornik - Koz. 3 s. 502 - 503) wyst. od 1386 (SHGWlkp.), kasztelan santocki 1415 - 1419, zm. 1419 (Spisy wlkp.).
8Teodoryk z Iwna, Siekowa, Międzychodu, wyst. 1400 - 1438, burgrabia w Kościanie 1402 - 1404, Nakle 1421, chorąży pozn. 1415 - 1438, brat Jarosława z Iwna, Międzychodu, zm. 1438 (SHGWlkp.; GUrz. A 225, C 728, 493; Spisy wlkp.).
9Jan Mężyk z Dąbrowy w ziemi wieluńskiej, dworzanin królewski 1394, podczaszy (cześnik?) nadworny 1403, starosta krzepicki, ostrzeszowski, ruski, wojewoda ruski 1433, zm. 1437 (PSB XX s. 513 - 514; Spisy wiel.).
10Donin, zob. wyżej, nr 776/11.


Dokument Nr 781
Wrocław; 25 czerwca 1416
I. N. Potwierdzenie dokumentu króla Kazimierza Wielkiego dla prepozytury kanoników regularnych w Kaliszu.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka koronna t. 61, k. 86v - 91v. Wpis w transumpcie arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Latalskiego z daty: Opatów(ek?), 14 czerwca 1538, potwierdzonym przez króla Zygmunta w Krakowie, 20 lutego 1540. Tytuł: Confirmatio privilegii canonicis regularibus monasterii S. Nicolai in Calisch concessi.
Reg.: MRPS IV, suppl. nr 518 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo sexto decimo, indicione nona, Apostolica Sede carente, Jovis die vicesima quinta mensis Junii, hora terciarum vel quasi, in monasterio Sancte Marie Virginis in Arena extra muros Wratislauienses ac in conventu dicti monasterii in mei notarii publici et testium infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presentia constitutus personaliter religiosus vir frater Joannes Rosth prepositus in Calisch1 et quandam litteram regalem patentem super certis bonis prepositure in Calisch scriptam in pargameno vero sigillo illustrissimi principis domini, domini Casimiri, Dei gracia olim regis Polonie recolende memorie, rotunde seu orbicularis figure, de cera omnino alba sive communi ab extra et ab intra, in filis sericeis viridis coloris subappenso sigillatam, cuius tenor de verbo ad verbum inferius est insertus, [k. 87] ibidem exhibuit et ostendit propone(n)s et asserens, qualiter dictam litteram patentem extra dictum monasterium in diversis partibus et locis Polonie in suis et dicte prepositure negociis agendis et expediendis deportare et deferre haberet et habebat uti necessario, ad que predictam litteram absque gravi periculo propter diversos casus fortuitos et multiplicia viarum discrimina, quotiens opportunum foret, perferre non valeat neque possit. Quare sibi litteram huiusmodi unacum descripcione sigilli, ut fidem aliqualem in suis agendis negociis faciat, per me notarium publicum infrascriptum de verbo ad verbum transumi, transscribi et exemplari et in formam redigi publicam publici documenti petivit, cuius tenor de verbo ad verbum sequitur et huiusmodi sub tenore:
[następuje dok. króla Kazimierza Wielkiego z daty: Kraków, 3 lipca 1358 - KDW III, nr 2050 (1384a)].
[k. 90] Et huic littere quoddam sigillum rotundum sive orbicularis figure de cera omnino alba sive communi ab extra et ab intra in filis sericeis viridia coloris [k. 90v] erat appensum, continens in medio imaginem regalem in sede sedentem, coronam in capite habentem et quam vestibus regalibus indutam, habensa sceptrum in manu dextra errectum, in manu vero sinistra pomum rotundum cum cruce, ad cuiusquidem imaginis utrumque latus ultra humeros duo angeli tenentes in manibus quedam velamenta ad dorsum imaginis, prout ab in tuentibus videbatur, sub cuiusquidem imaginis pedibus quedam figura triangularis, continens in se leonem in anterioribus pedibus et aquilam una alla expansa, dorsis ad invicem iunctis et desuper coronam habentem, sculpta apparebant, in cuius sigilli circumferentia he littere capitales cruce premissa pro titulo legebantur: +Casimirus Dei gracia rex Polonie, Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie et Cuiauie, Pomeranie. Super quibus omnibus et singulis premissis prefatus frater Joannes Rosth prepositus sibi per notarium publicum infrascriptum confici petiit unum aut plura publicum seu publica instrumentum seu instrumenta. Acta sunt hec anno, indicione, [k. 91] die, mense, hora, loco, quibus supra, presentibus ibidem discretis et provido viris, dominis: Joanne Neyzer plebano Wprzedzdorff2, Bartholomeo de Prnikewald substi(tu)to eclesie Sancte Crucis Wratislauiensis diocesis2 necnon Petro Newman de Stolpin clerico Missnensis dio, cesis2 et Nicolao Eggerer muratore Wratislauiensi2 testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Ego Vincencius quondam Martini Vella de Haymonya clericus Wratislauiensis diocesis, publicus auctoritate imperiali notarius3 prescriptam litteram ad peticionem et requisicionem prefati domini Joannis prepositi principalis fideliter transsumpsi, transscripsi et exemplavi, nihil addens vel minuens, quod sensum minuet aut [k. 91v] viciet seu variet intellectum et quia insultacione prehabita diligenti presens transscriptum seu transsumptum cum predicta littera originali per omnia concordare inveni ideoque me hi(n)c subscripsi, in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis consignavi, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
atak Kop.
1Jan Rost prepozyt kanoników regularnych Św. Mikołaja w Kaliszu skądinąd nie znany.
2Nie identyfikowany.
3Kop. przechowywana niegdyś (?) we Wrocławiu (zob. KDW III, nr 2050) ma tu Vincentius quondam Martini Bela de Haynovia, czyli ze śląskiego Chojnowa. Wyst. potem 1426 - 1430 jako pisarz miasta Wrocławia - por. F. Luschek, Notariatsurkunde und Notariat in Schlesien von den Anfängen (1282) bis zum Ende des 16. Jahrhunderts, Weimar 1942, s. 236.


Dokument Nr 782
Pyzdry, 8 lipca 1416
Wymienieni uczestnicy roczku pyzdrskiego zawiadamiają roczek kościański, że Bartosz z Koźmina stanął na roku królewskim przeciw Stefanowi z Trąbinka.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 249 - 249v. Wpis 27 sierpnia 1416 (wg Or?).

Jacussius Jaka iudex1, Bodzatha Chlapowski subiudex Kalisienses generales2, Mathias Koth Naklensis3, Philippus Xanski castellani4 ceterique domini et officiales iudicio regali in Pisdri presidentes, nobilibus viris dominis burgrabio, iudici, subiudici ceterisque camerariis et officialibus iudicio regali in Costen presidentibus, nostris amicis dilectis, vobis significamus, quomodo dum anno Domini millesimo [k. 249v] CCCCXVIto feria quarta ante festum sancte Margarethe in Pysdri circa serenissimi domini regis adventum5 in terminis celebratis iudicio regali presidebamus, ibi dominus Barthossius de Maiori Coszmyn6 astitit suo termino secundo super Stephanum de Trambino7 pro octo mensuris siliginis, hominibus suis in via libera per ipsum receptis, quelibet mensura valore medie marce et pro curru valore unius sexagene, quem citacione regis dicitur citasse et adiudicatum solvit. Actum et datum die, anno, loco et testibus, quibus supra, citatorio sub sigillo etc.
1Jakusz Jaka z Wilczyna (wieś par. na pn. od Kleczewa - Koz. 5 s. 467 - 468) wyst. od 1389, podsędek pozn. 1398, kal. 1399, sędzia kal. 1406, zm. 1419/20 (Spisy wlkp.).
2Bodzęta z Chłapowa (par. Grodziszczko, na pn.-wsch. od Środy - Koz. 2 s. 74) wyst. od 1389, podczaszy pozn. 1402, podsędek kal. 1406, zm. 1418/19 (SHGWlkp.; Spisy wlkp.).
3Maciej Kot z Dębna (wieś par. nad Wartą, koło Jarocina) kasztelan nakielski 1410 - 1430, zm. ok. 1430 (PSB XIV s. 450).
4Filip z Cielczy (wieś par. na pn.-zach. od Jarocina - Koz. 2 s. 96), wyst. od 1389, kasztelan ksiąski 1412 - 1416, zm. 1416/17 (SHGWlkp.; Spisy wlkp.).
5Pobyt króla w Pyzdrach potwierdzony jego itinerarium.
6Koźmin, miasto w powiecie pyzdrskim. Bartosz Sokołowski z K., syn Janusza Wezenborga, wyst. od 1408, w Koźminie do 1419, potem w Poniecu, zm. przed 1433 (Kozierowski, Obce ryc. s. 95; S. Łukomski, Koźmin Wielki i Nowy, Poznań 1914, s. 13 n.; SHGWlkp.).
7Trąbinek (Trąbino) par. Dolsk (Koz. 3 s. 325). Stefan, Szczepan, wyst. 1397 - 1424 (Lekszycki II nr 1995 - Roty III nr 1023).


Dokument Nr 783
Łęczyca, 17 lipca 1416
Król Władysław Jagiełło ustala zasady dziedziczenia przez dzieci ruchomości (gerady) należących do mieszczek poznańskich.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 449. Pergamin 393 × 263 + 105 mm. Duża plama rdzy w tekście. Dziurki po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie późne streszczenia.
Wyd.: 1. Raczyński, Kodex, s. 148 - 149 (wg nieznanej Kop.); 2. Wuttke, s. 43 (wg Or?).
Reg.: KDW V, nr 257 (wg Or.).

||In nomine Domini amen.|| Ad perpetuam rei memoriam. Que principum decernit auctoritas, non in|digne perpetua fulciuntur firmitate et ab instanciis calumpniarum subducuntur, proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum | Cracouie, Sandomirie, Syradie, Lancicie, Cuyauie Lythwanieque princeps suppremus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus | tenore presencium, quibus expedit wniversis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, quomodo civitati nostre Poznaniensi utilius volentes providere et condicionem ipsius facere meliorem, decernimus et perpetuo edicto statuimus, ut exnunc et inantea omnes filii civium et incolarum nostrorum Poznaniensium legittimi in derelicta supellectilium alias gerode1 matrum suarum decedencium succedant, si eas absque prole feminea contigat recedere ab hac luce, tollentes, cassantes, anullantes, irritantes et nullius roboris vel momenti facientes in dicta civitate Poznaniensi omnia statuta, consuetudines et iura tam legalia, quam municipalia huic nos tro presenti decreto contraria, quibus hactenus ipsa civitas utebatur, et ad successionem huiusmodi derelictorum alios, quibus tali statuto competebat preter filios legittimos, quos non minus materna sicuda paterna successio debita racione contingit, admittebat.
Quocirca vobis capitaneis, magistris civium, advocatis, consulibus, iuratis et scabinis civitatis Poznaniensis predicte, qui pro tempore fueritis, mandamus, quatenus huiusmodi derelicta nulli preter filios legittimos aut filias matrum decedencium, si eas post se relinquerint, presumatis deputare. Si quis autem huic nostro statuto et edicto presumpserit contraire, indignacionem nostram incurrat et pena regia mulctetur tamquam transgtessor et contemptor regalium statutorum. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Actum Lancicie ipso die beati Alexii Confessoris anno Domini millesimo quadringentesimo sexto decimo2, presentibus hiis magnificis strenuisque viris, dominis: Nicolao de Michalow Sandomiriensi3, Jacobo de Koneczpole Syradiensi4, Mathia de Labyschyn Brzestensi pallatinis5, Johanne de Lankoschino Lanciciensi6, Johanne de Sczekoczini Lublinensi castellanis7 et Petro Schaffranecz subcamerario Cracouiensi8 militibusque aliis quampluribus fidelibus nostris fidedignis. Datum per manus venerabilis domini Donyn Sedis Apostolice prothonotarii, decani Cracouiensis, prepositi Sancti Floriani extra muros Cracouienses, Gneznensis, Cracouiensis, Wladislauiensis, Poznaniensis et Cruschuicensis ecclesiarum canonici, Regni Polonie vicecancellarii9, sincere nobis dilecti.
Ad relacionem eiusdem domini Donyn Regni Polonie vicecancellarii.
atak Or.
1O geradzie w Poznaniu zob. także Wilkierze poznańskie, cz. 1, wyd. W. Maisel, Wrocław 1966, s. 16 - 17, nr 61.
2Pobyt w Łęczycy potwierdzony itinerarium królewskim.
3Mikołaj z Michałowa, Kurozwęk, zwany Białuchą, kasztelan wojnicki 1399, wojewoda sandom. 1410, kasztelan krak. 1430, starosta sier., krak., zm. 1438 (PSB XXI s. 123 - 126).
4Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
5Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
6Jan z Łąkoszyna (w Łęczyckiem), kasztelan łęcz. 1383 -1430 (PSB X s. 464; Spisy łęcz.).
7Jan ze Szczekocin wyst. od 1388, m. in. kasztelan wiślicki 1409, lubelski 1410, starosta generalny Wlkp. 1415 - 1419, zm. 1433 (PSB X s. 483; Spisy wlkp.).
8Piotr Szafraniec z Pieskowej Skały, podstoli krak. 1398 - 1406, podkomorzy krak. 1406 -1430, wojewoda sandom. 1431 - 1432, krak. 1433 - 1437, starosta chęciński, sier. 1420 - 1437, krak. 1431 - 1432 (AKH VIII s. 284; Spisy sier.).
9Donin, zob. wyżej, nr 776/11.


Dokument Nr 784
Gniezno, 28 sierpnia 1416
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj Ząb z Grochowisk zamienił swoje Kozłowo na Ryszewo i Zalesie klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie.
Or.: Gniezno, AAG, Dok. Trzem. 59. Pergamin 320 × 225 mm, zakładka obcięta. Dwie dziury po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 5 Y, informacje o treści (XV- XVIII w.).

(aI)n nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Johannes de Sczecoczini castellanus Lublinensis et | capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, |quod ad nostram et aliorum terre eiusdem nobilium veniens presenciam nobilis vir Nicolaus Zamb dictus de Grochowyska2, | non compulsus, non coactus nec aliquo errore seductus, sed benivole, usus amicorum suorum consiliis, sanus mente et corpore existens maturaque deliberacione prehabita, suam villam seu hereditatem Coszlowo in districtu Gneznensi situatam3 cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit omnibusque usibus, fructibus, censibus, proventibus, redditibus, campis, agris, pratis, pascuis, borris, silvis, mellificiis, gagiis, rubetis, virgultis, piscinis, fluminibus, lacubus, stangnis, paludibus, molendinis, aquis et aquarum decursibus et generaliter cum omnibus et singulis pertinenciis, attinenciis et appendiis universis, quomodocumque ad predictam hereditatem spectantibus, nichil penitus iuris et dominii pro se et pro suisb reservando hereditate in eadem, wenerabili viro domino Andree preposito Trzemeschensis monasterii et eius conventui4 ac eorumdem legittime posteritati, pro ipsorum villis seu hereditatibus, videllicet Rysschewo5 et Zalessye6 nomine et racione commutacionis more solito coram nobis in perpetuum resignavit tenendam, habendam, utifruendam, possidendam et in usus beneplacitos convertendam, prout dicto domino Andree etc. et eius conventui utilius et melius videbitur expedire. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum Gnezne feria sexta proxima post festum sancti Bartholomei Apostoli anno Domini millesimo quadringentesimo sexto decimo, presentibus strennuis et nobilibus viris, dominis: Jacussyo Jaka iudice Calisiensi generali de Wylczina7, Schamborio de Malochowo castellano Dzbancensi8, Czestkone de Wylczina venatore Calisiensi9, Michaele Barczsky10, Lewyn de Wylczina11 et Petro de Woynowo12 heredibus alliisque pluribus fidedignis testibus ad premissa etc.
ainicjalnego I brak - zapomniano je wrysować Or.
bbrak zwykłego w tym miejscu formularza starościńskiego określenia typu successoribus, sequacibus itp. Or.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Grochowiska Szlacheckie par. Rogowo, na pd. od Żnina (Koz. 1 s. 86, 4 s. 270). Mikołaj zwany Zębem, z G. i Gajewa, Strzyżewa, wyst. 1404 - 1418 (Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 9, 1928/29, s. 137, 116, 114; Roty V, nr Gniezno 177, 201).
3Kozłowo par. Strzyżewo Kościelne, na zach. od Trzemeszna (Koz. 4 s. 406).
4Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie wyst. od 1407/8, zm. 1435 (WSB s. 23, zob. też KDW VI nr 318 i VII nr 634).
5Ryszewo, par. Ryszewko, na pn.-zach. od Mogilna (Koz. 1 s. 266, 5 s. 266 - 267).
6Zalesie, najpewniej Z. w par. Ryszewko, wieś dziś nie istniejąca nad Jez. Ryszewskim, na pd. od Gąsawy (Koz. 1 s. 375, 5 s. 521).
7Jakusz Jaka z Wilczyna, zob. wyżej, nr 782/1.
8Małachowo par. Witkowo, na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 161 - 162). Sambor, także z Rosnowa, kasztelan zbąszyński 1411 - 1419, łowczy kal. 1420 - 1436 (PSB XIX s. 412 - 413).
9Wilczyn par. Kleczew (jak wyżej, nr 782/1). Czestek, także z Dębnicy, Łabiszyna, wyst. od 1398, był burgrabią gnieźn. 1402 (GUrz. C 1) - 1409 (KDW VII nr 634/12); o jego tytule łowczego zob. GUrz. A 67.
10Bardo, wieś par. na pd.-zach. od Wrześni. Michał Bardzki, także z Graboszewa, wyst. od 1390, wicesędzia w Pyzdrach 1413 - 1414, Poznaniu 1432, zm. przed 1438 (SHGWlkp.; GUrz. C 603, 85).
11Lewin (Piotr Lewin?) z Wilczyna (jak wyżej) wyst. od 1416 (tutaj), był potem podsędkiem kal. 1430 - 1431 (Spisy wlkp.).
12Wojnowo par. Długa Goślina, na pn.-wsch. od Murowanej Gośliny (Koz. 3 s. 405). Piotr, Pietrasz, wyst. 1400 - 1416 (Roty I nr 476; tutaj).


Dokument Nr 785
Gniezno, 29 sierpnia 1416
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że klasztor norbertanek w Strzelnie rezygnował części wymienionych jezior i rzek klasztorowi benedyktynów w Mogilnie.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 9a. Pergamin 338 × 165 + 31 - 28 mm. Pismo miejscami wyblakłe. Nacięcia po sznurze do przywieszenia 1 pieczęci. Na odwrocie późne streszczenia oraz sygnatury: M1, L3.

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Johannes de Sczecoczini castellanus Lublinensis et capitaneus | Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, quod ad nostram | et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam strenuus dominus Hector de Orchowo2 tamquam procurator per wenera|bilem virum dominum Leonardum prepositum Strzelnensem et eius conventum3 specialiter ordinatus, non compulsus, non coactus nec per errorem devium seductus, habita eciam matura et sufficienti deliberacione predictorum, videlicet domini Leonardi prepositi, ut supra, et eius conventus nominibus et vigore, medietatem magni lacus Trlang4 et medietatem lacus Magnum Lubeschewo4, medietatem lacus Parwm Lubeschewko4 et medietatem fluvii dicti Queczyschewnicza4 ac totum lacum dictum Radzyncz4, excepta rippa et arundinetis ad villam Rzadquinno pertinentibus4, cum omni iure et dominio omnibusque usibus, fructibus, proventibus et cetera ceterisque omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis, attinenciis et obvencionibus universis quomodocumque ad predictas lacuum medietates et totum lacum Radzyncz pertinentibus, nichil penitus iuris et dominii pro se reservando lacubus in predictis, wenerabili viro domino Clementi abbati Mogilnensi et ipsius conventui ordinis sancti Benedicti5 rite et racionabiliter in perpetuum resignavit tenendum, habendum, utifruendum, possidendum et in usus beneplacitos convertendum, prout dicto domino Clementi abbati, ut supra, et ipsius conventui melius et utilius videbitur expedire. Quamquidem resignacionem coram nobis sic legittime factam, ratam et gratam habere volentes, ipsam ratificamus, gratificamus, approbamus et sigilli nostri appensione temporibus duraturis confirmamus. Actum et datum Gnezne sabbato, ipso die Decolacionis sancti Johannis, anno Domini millessimo quadringentesimo decimo sexto, presentibus strenuis et nobilibus viris, dominis: Jacussio Jaka iudice Calisiensi generali6, Johanne Cosisco de Orchowo vexillifero Dobrinensi7, Jacobo de Prusszicze castellano Rogosznensi8, Petro de Melszino9, Nicolao de Cruchowo10 et Thoma de Wylczina11 heredibus aliisque pluribus fidedignis testibus ad premissa vocatis et specialiter rogatis etc.
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Orchowo, wieś par. na pn.-wsch. od Powidza (Koz. 1 s. 203, 5 s. 101 - 102). Hektor, syn Jana Koszyszko (zob. niżej, przypis 7) wyst. tutaj, 1419 (niżej, nr 857/13) oraz 1427 (KDW IX).
3Leonard prepozyt norbertanek ze Strzelna wyst. 1413 - 1423 (KDW V nr 215, 282; Acta capitulorum II nr 51, III nr 454, 466).
4Topografia pd. okolic jez. Trląg (Pakoskiego) trudna do ustalenia. Lubieszewo, dziś część wsi Strzelce, leży dziś na pd.-zach. skraju jez. Trląg, Rzadkwin - naprzeciw, na pd.-wsch. skraju tegoż jeziora. Jez. Radzyncz to może dziś jez. Bronisław, na pd. od jez. Trląg, połączone z Trlągiem Kwieciszewnicą czyli Kijanicą, lewym dopływem Noteci, zwanym także Małą Notecią (SHGWlkp.; Koz. 4 s. 351). O jeziorach tych por. także AKH IV s. 17 (XIV/XV w.?): Rzotquino cum dimidiis lacubus Tirlang et Razancze; Bronislawe cum lacu Lubessovo; zob. też KDW VI nr 151, 157, gdzie zapewne mylna ident. jez. Lubieszewo z jez. Trląg oraz MRPS IV nr 3241.
5Klemens opat klasztoru benedyktynów w Mogilnie wyst. 1413 - 1422 (KDW VII nr 707, niżej, nr 941/1).
6Jakusz Jaka z Wilczyna, zob. wyżej, nr 782/1.
7Jan zwany Koszyczko (Kosisko, Chościszko?) z Orchowa (wyżej, przypis nr 2) chorąży dobrzyński 1394 - 1427 (Lasocki, Dostojnicy s. 11).
8Pruśce, wieś par. na pn.-wsch. od Rogoźna (Koz. 3 s. 83 - 84). Jakub, Jakusz, wyst. od 1389 (SHGWlkp.), kasztelan rogoziński 1405 - 1421 (Spisy wlkp.).
9Mielżyn, wieś par. na pd. od Witkowa (Koz. 1 s.172, 5 s. 28). Piotr, Pietrasz, wyst. od 1392 (SHGWlkp.), wicesędzia w Gnieźnie i Pyzdrach 1414 - 1415, burgrabia w Pyzdrach 1419 - 1422 (GUrz. C 49, 604, 541).
10Kruchowo, wieś par. na pn. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 131, 4 s. 420). Mikołaj wyst. także 1414 i 1415 (Acta capitulorum II nr 27, 64).
11Wilczyn, wieś par. na pn. od Kleczewa (Koz. 5 s. 467 - 468). Tomasz, Tomek, wyst. od 1416 (tutaj), potem wicesędzia w Pyzdrach 1417 - 1418 i Gnieźnie 1418, wicepodsędek w Gnieźnie i Koninie 1427 - 1429, podsędek kal. 1443 - 1453 (GUrz. s. 187).


Dokument Nr 786
Gostyń, 28 września 1416
Bartosz i Janusz bracia Wezenborgowie fundują altarię w kościele parafialnym w Gostyniu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 38, k. 117v. Wpis 5 marca 1458 w transumpcie biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza z daty: Poznań, 6 maja 1418 - zob. niżej, nr 823.

In nomine Domini amen. Cunctorum negociorum perit memoria, nisi firmis literis, testibus ydoneisa, firmiter roborent. Nos igitur Barthossius1 et Janussius fratres de Wyszinburg heredes Gostinenses necnon Ponecenses2 situamus et constituimus unum altare nove fundacionis in ecclesia parrochiali Sancte Margarethe in opido Gostin et illud fundamus devoto et discreto Gregorio tunc temporis plebano in Conoyad3 animo deliberato, spontanea mente, pure propter Deum et in remedium et salutem animarum parentum nostrorum ac nostra salute cum censibus perpetuis, videlicet septem marcarum annui perpetui census in bonis nostris. Primo contulimus et damus ad dictum altare tres marcas census de balneo in opido Gostin et unam sexagenam cum novem grossis census in ortis, qui iacent extra valvam Kalis sub Malincza4, spectantem ad nostram mensam preter pullis nobis reservatis. Et eciam damus ad dictum altare unum maccellum carnium ibidem in opido Gostin cum censu quinque lapides de sepo et censum a maccellis sutorum ibidem in opido Gostin unam marcam minus sex grossis. Quam donacionem et fundacionem dicti altaris cum censibus nominatis promittimus rite, firmiter, perpetualiter tenere et servare. Collacio vero dicti altaris ad nos ac nostros legittimos successores spectabit. Ut autem hec donacio et fundacio maiorem vigorem subintraret, nostris sigillis presentem literam fecimus roborari. Datum et actum in Gostin feria secunda in vigilia sancti Michaelis Archangeli anno Domini millesimo quadringentesimo sedecimo, presentibus hiis testibus: honorabili domino Zemantha plebano in Strzelcze, decano rurali5 et Paulo plebano in Gostin6 necnon viccario Mathia tunc temporis in Gostin7, nobili Janussio herede in Strzelcze iam dicte8 et aliis quampluribus fidedignis.
aydomeis Kop.
1Bartosz Wezenborg z Gostynia i Ponieca, syn Bartosza W. wojewody pozn., wyst. od 1405 (SHGPoz. I), potem kasztelan nakielski 1432, zm. 1441/42 (Spisy wlkp.).
2Janusz Wezenborg, brat poprzedniego, wyst. 1404 - 1444 w Gostyniu (SHGPoz. I), potem 1444 - 1448 w Nowym Mieście nad Wartą (SHGWlkp.).
3Konojad, wieś par. na pn.-zach. od Kościana (Koz. 2 s. 325). Pleban Grzegorz wyst. tutaj i 1418 (niżej, nr 823/2, w tej samej sprawie).
4Brama kaliska w Gostyniu?; Malincza nie zidentyfikowana.
5Strzelce Wielkie, wieś par. na wsch. od Gostynia (Koz. 3 s. 265). Pleban Ziemięta, dziekan dekanatu gostyńskiego, wyst. tylko tutaj, najpewniej ident. z późniejszym od 1426 plebanem gostyńskim tego imienia (KDW IX; Now. II s. 655).
6Paweł był plebanem gostyńskim już 1407 (SHGPoz. I); zm. niedługo przed 12 kwietnia 1426, kiedy to opróżnioną przezeń plebanię posiadał już Ziemięta (o nim w przypisie poprzednim).
7Wikariusz Maciej trudny do identyfikacji.
8Jan, Jaszek, Janusz, ze Strzelc Wielkich (zob. wyżej, przypis 5) wyst. 1394 - 1416 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 787
Gniezno, 3 grudnia 1416
Prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich odnawia przywilej na Borowy Młyn młynarzowi Janowi.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Gniezno Gr. 47, k. 786v. Wpis 17 grudnia 1578; 2. tamże Akta m. Gniezna I/155 (Kopiariusz bożogrobców gnieźnieńskich z XVI/XVII w.), k. 26 - 27 (mocno popsuta Kop. wg Kop. 1).
Uw.:W niniejszym wyd. nie uwzględniono odmianek Kop. 2, jako pochodzącej od Kop. 1.

Noverint universi praesentem paginam inspecturi, quia nos Przibislaus praepositus S(ancti) Joannis ante Gnesnam1 ordinis beati Augustini Sacri Sepulchri Dominici Jerosolimitani, cupientes incrementum molendini nostri in Borra2 augere molendinatore stimulante, scilicet Joanne, quia antecessores eiusdem privilegium per negligentiam deperdiderunt, quiquidem molendinator Johannes postulavit novum privilegium a nobis, ut eo melius, securius et perfectius posset dicti molendini laboribus vaccare et spem meliorem in eodem molendino ad futura tempora habere; tandem nos matura deliberatione praehabita de consensu fratrum nostrorum infrascriptorum privilegium novum dicto molendinatori dedimus et damus cum clausulis et conditionibus infrascriptis. Itaque idem molendinator Johannes dictum molendinum in Borra tenebit pacifice et quiette cum proprietate eiusdem molendini possidendum in perpetuum et habendum, vendendum, commutandum et ad usus proprios convertendum cum suis legittimis successoribus et posteris. Itaque praesertim, quod idem molendinator habebit in eodem molendino tertiam metretam et dominus molendini duas metretas sine omni contradictione et de communi frumento molendinator panem pro se pistabit. Item pro emendatione aggeris et pro structuris magnis et parvis ac pro ferimentis et caeteris necessariis molendini occurentibus molendinator tertium grossum et dominus duos grossos dabit sine contradictione a-d
quotiens, totiens
fuerit opportunum. Item dominus molendini in molendino poterit servare duos porcos et molendinator tertium. Caeterum idem molendinator habebit in piscina molendini dicti piscaturam cum gulgustris vulgariter wianczierze et zabrodnia tempore aestivali, etiam ad lapides molares pro expensis et aequis et necessariis aliis debet ponere unum grossum et dominus duos, ut prius. Etiam reservemus hoc, quod nostram partem emensuratam debet molere sine mensuris, sed simpliciter, etiam addamus dicto molendinatori in perpetuum rubeta et terram incultam hinc(i)nde circa molendinum cum extremitatibus pratorum pro ortis, ita quod idem molendinator poterit locare ortulanos pro nostra utilitate tot, quot poterit de nostro consilio et consensu de libertate et censu tractando. Item ultra rotham pratum antiquum molendinatori debet cedere, prout iustum fuerit sine preiudicio vicinorum et cmethonum; ceterum si hortulani sedebunt, quodquot erunt, habebunt de iure molendinatorem primum post heredem et dominum hereditarium, cui tenebuntur obedire ad mandatum domini et peccora et peccudes ad curiam molendinatoris pro damnis impellere et in iure Theutinicoc, prout in Gezierzani3, iuri parere tenebuntur. Item molendinator poterit servare porcos, vaccas et peccudes domesticas in perpetuum. Item dictus molendinator poterit pro se locare hortulanum unum pro utilitate sua cum toto iure et dominio. Et haec omnia perpetuis gaudebunt temporibus omni contradictione proculmota. Actum et datum anno Domini millesimo quadringentesimo sexto decimo, Gnaesnae in curia habitationis nostrae, feria quinta infra octavas beati Andreae Apostoli, nostro sub sigillo maiori, testibus his praesentibus dominis et fratribus nostris, videlicet Vilhelmo praebendario Sanctae Crucis4, Bartholomeo et Martino notario, Nicolao Carszowski sculteto de Strzezewo5 et Januszio de Pakszino6 nobilibus, etiam Martino wlodario de Zdzechowa7 et Stanislao familiari nostro de Zuyascz8 vocatis et rogatis specialiter ad praemissa. Et haec omnia ego Sbilutus imperiali authoritate notarius publicus9 de mandato praefati domini praepositi conscripsi in fidem et testimonium omnium praemissorum.
a-btak Kop., zamiast totiens, quotiens
ctak Kop.
1Przybysław prepozyt bożogrobców gnieźn. wyst. 1399 - 1418 (Nakielski, Miechovia, s. 436).
2Borowiec, Borowy Młyn, par. Strzyżewo Kościelne na pn.-wsch. od Gniezna, u ujścia rzeki Bystrzycy do Krępy?, dziś nie istniejący (SHGWlkp.). Młynarz Jan wyst. tylko tutaj.
3Jezierzany par. Strzyżewo Kościelne, osada dziś nie istniejąca na pn.-wsch. od Gniezna, koło Piotrowa? (SHGWlkp.).
4Wilhelm (Kop. 2 ma tu: Richelino) może ident. z wyst. wśród bożogrobców gnieźn. 1423 (niżej, nr 980).
5Strzyżewo Kościelne, wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna (SHGWlkp.). Sołtys nie zidentyfikowany (może z Karska na Kujawach?).
6Pakszyn (Paksino) par. Czerniejewo, na pd. od Gniezna (Koz. 1 s. 211, 5 s. 128). Janusz wyst. także 1420 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 13).
7Zdziechowa par. Św. Trójcy w Gnieźnie, na pn. od Gniezna (Koz. 1 s. 380 - 381, 5 s. 539). Włodarz Marcin wyst. także 1426 (KDW IX).
8Stanisław z Ujazdu (którego?) zapewne ident. ze Stanisławem Włochem z Ujazdu świadkującym na dok. prepozyta bożogrobców gnieźn. w 1420 r. (niżej, nr 880/8).
9Zapewne Zbylut z Urbanowa, zob. wyżej, nr 775/5.


Dokument Nr 788
Gniezno, 1416
Prepozyt klasztoru norbertanek w Strzelnie sprzedaje połowę jeziora Lubieszewo klasztorowi benedyktynów w Mogilnie.
Reg.: Bydgoszcz, WAP, Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 80, nr U 1.

Anno 1416. Resignatio medietatis lacus Lubieszewo per reverendum Leonardum praepositum Strzelnensem reverendo Clementi abbati Mogilnensi facta, approbata et ratificata Gnesnae1.
1Zob. wyżej, nr 785, przypisy 3 - 5. Nie można wykluczyć, że niniejszy dok. jest tożsamy z dok. nr 785; przeciw tożsamości przemawia jednak dawna sygnatura archiwum mogileńskiego - dok. 785 nosi sygnatury M1 i L3, zaś niniejszy jest umieszczony w sumariuszu pod sygnaturą U1.


Dokument Nr 789
Poznań, 1416
Wikariusz generalny poznański zaświadcza, że Bartosz Sokołowski z Koźmina zapisał czynsz kanclerzowi poznańskiemu Mikołajowi Górce.
Or. nieznany. W 1457 r. zaopatrzony był w trzy pieczęcie wiszące na paskach pergaminowych: 1) w zielonym wosku z h. Nałęcz, 2) w żółtym wosku z h. Rogala, 3) w żółtym wosku z orłem (miasta Koźmina).
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 38, k. 85 - 85v. Wpis 16 września 1457 (wg Or.).
Wzmianka: KDW V, nr 270.

In nomine Domini amen. Nos Vincencius decanus Gneznensis necnon canonicus et vicarius in spiritualibus et temporalibus generalis Poznaniensis ecclesiarum1 omnibus et singulis, quibus expedit, per has nostras literas significamus profitentes, quod ad nostram presenciam coram testibus infrascriptis nobilis Barthosius Socolowsky heres in Maiori Cozmyn2 accedens honorabili viro, domino Nicolao de Gorka cancelario Poznaniensi3 pro centum marcis monete et numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, in dicta Cozmyn sua heredditatea decem marcas currentis monete sic, ut predicitur, annui census, non compulsus, non coactus nec aliquo dolo circumventus, sed de ipsius propria et libera voluntate, simpliciter et plane, nulla usuraria adhibita pravitate, omnibus legalibus et iuris excepcionibus ac clausulis in contrarium editis, quibuscumque penitus seclusis et non obstantibus, iusto vendicionis titulo perpetuo vendidit singulis annis in festo sancti Michaelis Archangeli [29 IX] solvendum, levandum, tollendum et exigendum, ita tamen, quod predictus nobilis Barthosius ac proconsul totaque comunitas opidi Coszmin antedicti et quicumque successores vel possessores ac procuratores dicti opidi Coszmyn ad dictum terminum, videlicet ad festum sancti Michaelis, dictas decem marcas monete superius descripte sine omni figura et strepitu cuiuscumque iudicii dicto domino Nicolao cancelario, vel cui ipse duxerit, de mandato domini solvere debent et tenentur perpetuo, ad quod se prius [k. 85v] dictus Sgriszek protunc proconsul4 ibidem nomine tocius comunitatis obligavit sub penis excomunicacionis et interdicti sentenciarum per nos et successores nostros aut alios officiales et ordinarios in eosdem ferendarum tociens, quociens ipsos a solucione dictarum decem marcarum census annui deficere contingerit, quibus eciam dictus dominus Barthosius se ipsum ac omnes et singulos successores legittimos ac procuratores opidi Coszmyn predicti submisit, eo tamen salvo exceptoque specialiter et expresso, quod dum prefatus nobilis Barthosius vel sui successores legittimi a dicto domino Nicolao cancelario dictas decem marcas annui census reemere voluerint pro dictis centum marcis monete superius descripte, similiter reemere habebunt omnimodam potestatem, censu persesso annuo anni illius iuxta exigenciam temporis primitus exsoluto, adiecto hoc, quod si dictum dominum Nicolaum cancelarium dampnum aliquale in exacci one dicti census annui pati contingerit ac expensas et lites facere, hoc prefatus nobilis Barthosius ac proconsul totaque comunitas necnon legittimi successores et procuratores dicti opidi Coszmyn prefato domino Nicolao cancelario refundere et solvere tenebuntur et esse debent astricti. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas scribi fecimus nostrique et prefati nobilis Barthosii ac dicte comunitatis Coszmyn sigillorum appensione iussimus comuniri. Actum et datum Poznanie sub anno Domini M° CCCC XVI, in sala domus honorabilis viri, domini Floriani de Poclatky canonici Poznaniensis5, presentibus ibidem discretis viris, dominis: Nicolao Pruska6, Johanne Gruschka7 et Johanne familiare dicti domini Floriani5 vicariis perpetuis in dicta ecclesia Poznaniensi, testibus circa premissa.
atak Kop.
1Wincenty syn Mikołaja z Marcinkowa (M. Wielkie czyli Górne, na pd. od Żnina), wyst. od 1396 (KDW III nr 1970; Lekszycki II nr 1016), kanonik pozn., 1400, gnieźn. 1408, dziekan gnieźn. 1411, wikariusz generalny pozn. 1416 - 1421 wikariusz kapitulny gnieźn. 1422 -1423, elekt gnieźn. 1423, zm. 1425 (Kor. II s. 597 - 601; Now. I s. 734, II s. 209; KDW V - VIII; Jaskulski nr 136).
2Bartosz Sokołowski, zob. wyżej, nr 782/6.
3Mikołaj syn Wojciecha z Górki (Miejskiej Górki), kanonik gnieźn. 1389, kanclerz pozn. 1399, zm. 1439 (SHGPoz. I).
4Burmistrz Koźmina skądinąd nie znany.
5Poklatki (między Kostrzynem a Środą). Florian kanonik pozn. 1401, pleban w Dolsku 1413/14 - 1433, kanonik krak.?, zm. 1433 (Now. I s. 727, II s. 411; KDW V; Jaskulski nr 23).
6Mikołaj Pruska syn Wojciecha pleban w Wirach 1413 (Bullarium Poloniae III nr 1406), potem pleban w Buku 1417- 1439 (SHGPoz. I s. 143).
7Jan Gruszka z Pawłowic, wikariusz wieczysty w katedrze pozn., adwokat i notariusz konsystorza pozn. 1416, notariusz publiczny i altarysta w katedrze pozn., pleban w Skórzewie 1423 (Acta capitulorum II nr 1022). Pniewach 1435 - 1442, Niepruszewie 1422 - 1447, na Śródce pozn. 1447, zm. 1450 (Now. II s. 463; Studia Źródłoznawcze 3, s. 154).


Dokument Nr 790
[Poznań], 1416
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Gertruda zapisała czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 129, zaginionego w 1945 r.).

1416. Coram officio consulari Posnaniensi Gertrudis relicta Waschilonis1 vicariis cathedralibus summam 10 marcarum ab ipsis acceptam ex censu unius marcae super lapidea in circulo fori Posnaniensis assecurat.
1Wawrzyniec Wasyl rajca pozn. 1402 - 1404, burmistrz 1405/06, 1408/09 (WSvP s. 448), utożsamiany ostatnio przez J. Wiesiołowskiego, Socjotopografia późnośredniowiecznego Poznania, Warszawa 1982, z Wasylem burgrabią pozn. 1411 - 1413 (GUrz. C 909). Gertruda wyst. jeszcze 1423 (WSvP s. 134).


Dokument Nr 791
[Poznań], 1416
Oficjał poznański zaświadcza, że Stanisław z Palędzia zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 135, zaginionego w 1945 r.).

1416. Coram officio consistorii Posnaniensis seu coram Michaele Bliden canonico et officiali Posnaniensi1 Stanislaus haeres in Maiori Palędzie2 vicariis [cathedralibus Posnaniensibus] 20 marcas latorum grossorum ab illis contractas inscribit.
1Michał Blida, zob. wyżej, nr 775/1.
2Palędzie Wielkie i Małe, par. Skórzewo, na pd.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 4). Stanisław Słap, syn Słapa, także z Dąbrówki (par. Skórzewo), wyst. od 1390, wieloletni żupca w Poznaniu i Kościanie, m. in. wicewojewoda pozn. 1416 - 1429 (GUrz. s. 180), nie żył już 1432 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 792
[Poznań], 1416
Oficjał poznański zaświadcza, że Dobrogost i Pietrasz bracia z Głęboczka zapisali czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 614 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 14, zaginionego w 1945 r.).

1416. Coram eodem [Michaele Bliden canonico et officiali Posnaniensia1] Dobrogostius et Petrassius fratres haeredes de Głemboczek2 vicariis Posnaniensibus censum duarum sexagenarum a summa 25 marcarum ab iisdem accepta super villa Głemboczek cavent.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
1Michał Blida, zob. wyżej, nr 775/1.
2Głęboczek, wieś par. na wsch. od Murowanej Gośliny (SHGPoz. I). Dobrogost wyst. 1409 - 1422 (ib.), jego brat Piotr, Pietrasz, 1415 - 1450 (ib.).


Dokument Nr 793
[Poznań], 1416
Poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Mikołaj Spławski zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 614 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum -- z XVI w., k. 148, zaginionego w 1945 r.).

1416. Coram eodem Vincentio [decano Gnesnensi, canonico et vicario in spiritualibus Posnaniensia1] Nicolaus Spławski2 vicariis praedictis [Posnaniensibus] summam 10 marcarum latorum grossorum ex censu annuo unius marcae monetae similis super bonis suis Żerniki3 inscribit.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
2Spławie, wieś par. na pd.-wsch. od Poznania, dziś w granicach miasta (Koz. 3 s. 237). Mikołaj wyst. 1387 - 1424 (SHGWlkp.).
3Żerniki par. Tulce, na pd.-wsch. od Spławia (Koz. 4 s. 505).


Dokument Nr 794
[Poznań], 8 stycznia 1417
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczka poznańska Barbara Święszkowa sprzedała jatkę Maciejowi Girken.
Or. nieznany; spisany był na pergaminie, z pieczęcią na pasku pergaminowym (wg transumptu).
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 710, w or. potwierdzeniu biskupa poznańskiego Andrzeja z daty: Poznań. 4 lipca 1425 - zob. niżej, nr 1036.
Wzmianka: KDW Y, nr 414 (wg Kop.).

Wir nochgescreben Petir Galdner burgermeister1, Stanczil Borzeowsky2, Nicze Lythwin3, Petir Oewe4, Mathis5, Niclos Lindener6 vnde Barthoss Joppenbecker7 rotmanne czu Poznaw bekennen offinthlichin in desym briue, das in der kegenwertiket der nochbenanten seppen Henrich Botner8, Folker Stoben9, Cunrad Ottendorff10, Niclos Guntter11, Jocusch Crol12, Gnewomir13, Jandral14 vnde Wyrzbantha15 ingeheget ym dinge, das Hannos Lindener vnser stat woyth16 gessessen hot kegenwertherlich gestandin, hot dy erbar wrouwe Barbara Swenschkynne vnser metheburgerinne17 mit gesundenem leybe vnd mit wolbedochtenem mutte vnd hot recht vnde redlich workoeustha, vorreicht vnd offgegaben ere wleyschbank in vnser stat, alzo man in dy vleyschebencke von deme salczmarkte get vff dy rechte hant dy fuemffte von deme ende gelagen, mit alle deme rechte vnd graniczen breit, lang vnde weyt, alzo se dy worgenante vleyschbank selben gehaldin, deme erbarn Mahoth, keine hirschaft er noch eren nesten doran behaldin, deme erbarya Mathis Girken vnde Katherinen seyner elichin hausvrouwen18 ewihch czu beseczin, czu vorgeben, czu workowfen, czu beschedin, czu vorwecscheln vnde an eren nocz czu venden noch eres besten vromen. Des czu bekentnisse habe wir vnser stat ingeseg(el) an den briff lozin hengen am wreytage noch der heligen Dreyen Konigen tage noch Christi gebort virczenhundirt jore vnde dornoch yn deme sebenczenden jore.
atak Kop.
1Piotr Goldener, Goldner, wieloletni ławnik, rajca i burmistrz pozn. 1401 - 1435 (WSvP s. 442).
2Stanisław Borzejowski, Borzujewski (z Bożejewa?) rajca pozn. 1401- 1405, 1407 - 1408, 1414 - 1418, 1429, ławnik 1413 (ib. s. 440; Poz. II s. 505).
3Niczko, Mikołaj, Litwin rajca pozn. 1394, 1398, 1399, 1407 - 1409, 1415, 1416/17, burmistrz 1411, wyst. jeszcze 1422 (KDW VII nr 518/17).
4Piotr Aue, Owe, ławnik pozn. 1409 - 1410, 1415, 1417/18, rajca 1416/17, wyst. do 1428 (WSvP s. 439, 169).
5Maciej Kunicz (z Chojnic?) ławnik pozn. 1403, rajca 1416/17 (WSvP s. 11, 98).
6Mikołaj Lindener rajca pozn. 1412, 1413, 1416 - 1420, 1429, ławnik 1415, 1423 (ib. s. 445).
7Bartosz Pieczykabat, Joppenbecker, ławnik pozn. 1413, 1417/18, rajca 1416/17, 1418, 1429 (ib. s. 443).
8Henryk Bednarz (Doleator, Botner) ławnik pozn. 1394, 1401 - 1403, 1409 - 1413, 1415 - 1418, 1429, rajca 1408, 1419 (ib. s. 440).
9Folker Stowen, Stowbe, wieloletni burmistrz, rajca, wójt i ławnik pozn. 1405 - 1433 (ib. s. 448).
10Konrad Ottendorf wieloletni rajca i ławnik pozn. 1409 -1429 (ib. s. 446, 475).
11Mikołaj, Niklos, Gunter, wieloletni rajca, wójt i ławnik pozn. 1404 - 1429, wyst. do 1431 (ib. s. 443, 201).
12Jakusz, Jakub, Król, wieloletni rajca i ławnik pozn. 1403 - 1430 (ib. s. 444, 468)).
13Gniewomir, bliżej nie znany, ławnik pozn.1411, 1416/17, rajca 1412, 1415, wyst. jeszcze 1433 (ib. s. 442, 218).
14Jandral, Andral, Jędral?, wieloletni rajca i ławnik pozn. 1411 - 1429 (ib. s. 439).
15Wierzbięta kramarz, wieloletni ławnik, rajca i wójt pozn. 1409 - 1439, wyst. do 1444 (ib. s. 449; ARP I nr 277).
16Jan, Hannos, Lindner, Lindener, ławnik pozn. 1402, wójt 1405, 1407, 1412, 1415, 1416/17 (WSvP s. 445).
17Barbara żona Święszka wyst. także 1422 (ib. s. 126) oraz - już jako wdowa - 1425 (niżej, nr 1036/7).
18Nie zidentyfikowani.


Dokument Nr 795
Kalisz, 10 stycznia 1417
Pozew starosty generalnego Wielkopolski dla Piotra Tarchały z Wysocka.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 30v. Wpis w 1417 r.

Johannes de Sczekoczini castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 vobis strennuo Petro Tarchala de Wysothsko Minori2 vigore domini regis et nostro firmiter mandamus, quatenus compareatis in proximis terminis particularibus in Calis celebraturis iudicio in regali nobili Nicolao Syeczechonis de Grodzelecz3 pro et super sorte in Wyrzchanow4, quam vos emisistis, ad quam sortem ipse est propinquior quam vos, de iusticia iudicialiter responsuri. Datum in Calis die dominico infra octavas Epiphanie anno Domini M° CCCC° XVII°.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7. Pod tytułem starosty generalnego wychodziły w Wielkopolsce tego czasu pozwy sądów ziemskich.
2Wysocko Małe, par. Wysocko Wielkie, na pd.-wsch. od Ostrowa Wlkp. Piotr Tarchała (zapewne i z wsi Tarchały par. Odolanów - Koz. 3 s. 315, 5 s. 403), wyst. w Tarchałach 1401, 1413 (Roty IV nr 15, 421, 917), starosta (?) międzyrzecki 1412 - 1413 (GStar. s. 49), wyst. jeszcze 1420, nie żył już 1422 (Poznań, WAP, Kalisz Z. 3 k. 243, Z. 4 k. 65: wdowa Ofka).
3Grudzielec (Grodzielec) par. Sobótka Wielka, na pn.-wsch. od Raszkowa w Kaliskiem (Koz. 1 s. 88, 421, 4 s. 272). Mikołaj syn Sieciecha może ident. z Mikołajem wyst. w G.1403-1412 (SHGWlkp.).
4Najpewniej Wyszanów, wieś par. na pn. od Wieruszowa w ziemi wieluńskiej, należąca jednak do króla (Rosin, Słownik, s. 180).


Dokument Nr 796
13 stycznia 1417
Komandor poznańskiego domu joannitów odnawia przywilej sołectwa we wsi Rabowice.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Gr. 91, k. 236 - 237, w oblacie z dnia 11 lipca 1549 (wg Or.?).

In nomine Domini amen. Cunctorum periit factorum memoria, nisi voce testium vel scripturarum munimine fuerint roborata, proinde nos Bosdziech commendator, Nicolaus plebanus, Joannes dictus Smedchen, Martinus de Bohemia, fratres ordinis sancti Joannis Hierosolimitani domus Sancti Joannis ante Posnaniam1 notum facimus, tam presentibus, quam futuris, quod venientes discreti viri Zdislaus et Nicolaus sculteti ad nostram praesentiam lamentabiliter coram nobis proposuerunt et humiliter supplicaverunt, ut eis privilegium super scultetia eorum [k. 236v] in Rawowycze hereditate2 et iura renovari ac scribi mandaremus, quod privilegium per Folkier civem Posnaniensem3, cui ad manus fideles predictum eorum privilegium servandum reposuerant, est ammissum et perditum et eis viceversa non est restitutum. Nos vero consideratis eorum fidelibus servitiis, que nobis fideliter exhibuerunt et imposterum Deo adiuvante exhibunt, eis gratiosius annuentes, praesentibus duximus innovantes et nihilominus omnia et singula iura, que in priori privilegio continebantur, eis scribi et ingrossari fecimus ac innovari, dantes et concedentes eis et eorum legittimis successoribus ratione scultetiae in eadem hereditate nostra Rawowycze ius Madburgense, quatuor mansos liberos, quatuor hortos, tabernam, calcipiariam fabrum, macellum carnium et panum. Tercium vero denarium de qualibet re iudicata, tam Polonicali iure, quam Theutunicali, quicunque excessus villanorum ad notitiam iam dictorum scultetorum nostrorum devenerint et nos vel nostros successores pro eisdem excessibus sine strepitu iuditiia punire contingerint, sculteti nostri tercium denarium habebunt, denarios iuramenti ex integro sculteti percipient sine briga. Iumenta indomita sive oves, quas habere poterint, intra gades sive terminos iam dicte hereditatis pascere poterint libere, pacifice et quiete. Venationes leporum sive aliorum animalium, sive avium cuiuslibet generis libere exercebunt; que omnia praedicti sculteti, eorum liberi ac successores legittimi nomine sculteciae praedicte iure hereditario libere, pacifice et quiete ac perpetuo possidebunt. Pignora vero quibuscunque nominibus vocitentur, non alias nisi ad domum sculteti pellantur sive deducantur, incole autem hereditatis eiusdem tres mensuras tritici, tres mensuras siliginis, tres avene et fertonem grossorum Pragensium de manso quolibet festo sancti Martini [11 XI] ratione census annis singulis nobis et nostris successoribus perpetuo solvere et in Posnaniam deducere ac in domo nostra presentare et pagare tenebuntur. Pro honoribus vero dominorum sepedicti incole in Pascha per triginta ova de manso quolibet et duos caprinos communitas solvat. In festo autem beati Mi[s. 237]chaelis [29 IX] per duos pullos nobis et nostris successoribus annuatim dabunt perpetue. Pro honore duo etiam prandia dicti incole et tertium scultetus annuatim aut pro quolibet ipsorum sex scottos solvent, que circa iudicia bannita ter in anno fieri consveverunt, incole autem praedicti et ad hiemalia et estivalia arabunt nobis et nostris successoribus ad meridiem, videlicet ter in anno. Et quia iura civitatis Madburgensis nobis sunt prorsus incognita, omnia iura, que et honorem et commodum ac utilitatem dominorum respiciunt, salva nobis et integra reservamus. Sculteti etciama nostri, qui pro tempore fuerint, nobis et nostris successoribus in equo valente duas marcas serivitium exhibebunt. Et si, quod absit, in negotio dominorum equum ammiserint, domini ville damnum sibi solvere tenebuntur. Ad expeditionem vero terrestrem saepedicti incole, secundum quod alie ville solvere consueverunt, ita nobis et nostris successoribus dabunt sine briga. Etiam habebit scultetus et sui posteri liberam facultatem vendendi, commutandi, gratis dandi, duntaxat tali, in quem dominus ville consenserit. In cuius rei testimonium praesentibus sigillum nostrum duximus appendendum. Actum et datum anno Domini millesimo CCCC XVII feria quarta in octava Epiphaniae, praesentibus nobilibus viris: domino Dobrogosthio de Schamothuli4 et Erasmo de Naramowicze5 et aliis quampluribus fidedignis.
atak Kop.
1Bozdziech jako komandor joannitów pozn. wyst. 1417 (tutaj) - 1424 (Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Pozn. 36, 1909, s. 22). Pozostali nie zidentyfikowani.
2Rabowice (Rawowice) par. Siekierki Wielkie, na pd.-wsch. od Swarzędza (Koz. 3 s. 130). Sołtys Mikołaj może ident. z Mikołajem wyst. 1391 (Roty I nr 118).
3Folker Stowen, zob. wyżej, nr 794/9.
4Dobrogost Świdwa z Szamotuł wyst. od 1399, Grunwaldczyk, podkomorzy kal. 1423, opiekadlnik (tutor) Królestwa 1434, kasztelan pozn. 1436 - 1450, GWP 1430 - 1432, zm. 1464/65 (WSB s. 726 - 727; Spisy wlkp.).
5Naramowice par. Św. Wojciech w Poznaniu, na pn. od Poznania, dziś w granicach miasta (Koz. 2 s. 501). Erazm Rosman z N., mieszczanin pozn. 1403 - 1453 (M. J. Mika, Studia nad patrycjatem poznańskim w wiekach średnich, Poznań 1937, s. 19 n.).


Dokument Nr 797
[Poznań], 15 stycznia [1417]
Poznański wikariusz generalny zaświadcza, że NN (ze Szlachcina?) zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 614 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 140, zaginionego w 1945 r.).
Uw.:O dacie zob. przypis 1.

Annus omissus. Die Veneris 15 Januarii coram Vincentio decano Gnesnensi etc. [canonico et vicario in spiritualibus Posnaniensia1] inscriptio vicariis [Posnaniensibus] summae 20 marcarum ex censu duarum marcarum super Szlachcino2.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu.
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1. Wincenty był wikariuszem generalnym w Poznaniu w l. 1414 - 1422 - w tym czasie 15 stycznia przypadało w piątek tylko w 1417 r.
2Szlachcin par. Nietrzanowo, na pd.-wsch. od Środy (Koz. 3 s. 305, 8 s. 227).


Dokument Nr 798
6 lutego [1417]
[Władze miasta Pyzdr(?)] zawiadamiają roczek pyzdrski, że ich sąd ławniczy rozpatrywał sprawę Jana Komorka.
Kop.: Poznań, WAP, Pyzdry Z. 3, k. 189v. Wpis 9 lutego 1417.
Uw.: Wystawca nie jest określony; być może chodzi nie o władze Pyzdr, a np. Koźmina.

Generosis, strennuis ac nobilibus viris, dominis iudicibus, subiudicibus etc. Generosi, strennui nobilesque domini nostri sincere dilecti! Coram vobis per presentes recognoscimus, quod strennuus dominus Bartossius heres in Coszmin Maiori1 unum hominem dictum Jan Comorek2 de anno Domini M° CCCC° XVI° in diebus Rogacionum [25-27V] detinuit et ipsum coram iudicio nostro bannito statuit, contra ipsum proponendo, quod esset suus verus fur et quod subtraxisset sibi de roboribus vel truncis alias vle medonem. Ita quod per scabinos nostros sibi domino predicto fuit adiudicatum, quod debet eum probisa septem hominibus iurare, si esset ausus, quod predictus Jan hoc nephas perpetravit. Tunc predictus dominus voluit iurare, ut sibi fuit adiudicatum. Tunc predictus dictus Jan Comorek videns, quod isti septem voluerunt deponere, dixit hec verba: "Dilecti scabini et iudex, peto eos non permittere iurare, sed recognosco, quod nephas hoc feci et sum suus verus". Tunc fuit sibi adiudicatum, ut meruit et omnia, que dictus dominus Bartossius cum Jan Komorek nostra in civitate fecit, nulla violencia nec vi fecit, sed iure. In c(uius) re(i) etc. Datum in festo sancte Dorothee.
aczytać można również: per bis Kop.
1Bartosz Sokołowski z Koźmina, zob. wyżej, nr 782/6.
2Jan Komorek nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 799
Konin, 19 lutego 1417
Rajcy konińscy zawiadamiają rajców toruńskich, że mieszczka konińska Katarzyna jest najbliższą krewną zmarłej w Toruniu swojej ciotki zwanej Porficzewą.
Or.: Toruń, WAP, Katalog I, sygn. 701. Papier 212 × 103 mm, dobrze zachowany, ze śladami złożenia. Nacięcia po pasku służącym do zamknięcia listu. Na odwrocie pozostałości zamykającej list złamanej pieczęci w zielonym wosku oraz adres (zob. niżej).

a-b
Prudentibus viris, dominis consulibus in Thorun, amicis nostris dilectis d(an)d(um)
.
Amore cum caritatis constantis iugiter preporrectis. Prudentes domini, amici nobis sincere dilecti! Vestre sagacitati significamus per presentes, quia presencium exhibitrix, nomine proprio Katherina, est nostre civitatis inhabitatrix, olym Petri cultriferi pye memorie contoralis1. Cui Katherine dicte amita dicta Porphiczewa1 penestica v(estra) in civitate viam universe carnis ingressa est et nulla alia est propinquior consanguineitate sibi preter ipsam Katherinam dictam. Ideo petimus tamquam dominos et amicos nostros diligendos, quatinus eidem Katherine vestra honestas causa nostri digneretur res superstes eidem non denegare sive iusticie complementum demonstrare, pro quibus in simili vel in maiori vobis vel vestratibus volumus resarciri. Datum Conyn feria sexta proxima ante Carnisprivio, nostre civitatis sub sigillo, anno Domini millesimo CCCC° XVII° etc.
Consules Conynenses, vestri amici in omnibus temporibus.
a-bNa odwrocie Or.
1Nie zidentyfikowana.


Dokument Nr 800
Gębice, 1 marca 1417
Piotr z Mielżyna sędzia polubowny rozsądza spór pomiędzy klasztorem kanoników regularnych w Trzemesznie a wymienionymi dziedzicami Procynia o Procyński Młyn.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. nr 60. Pergamin 350 × 228 mm, zakładka obcięta, nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 11 C, informacje o treści (XV - XVIII w.).

Noverint, quibus expedit universi, tam presentes, quam futuri, quod nos Petrus heres de Myelszyno1 iudex partibus infrascriptis deditus | et ambabus placitus et gratus, ex comissione speciali strennuorum ac nobilium dominorum infrascriptorum, videlicet a-b
Jacobi palatini | Syradiensis et capitanei Cuyauiensis2, Mathie de Labyszyno palatini3, Andree de Lutbrancz iudice4, Petro de Popowo subiudice Cuya|uiensium5, Krczon Cruschwiciensis6, Jarando Cowalsky7, Adam Dobrinensis castellanis
8 ceterorumque nobilium et dominorum, tunc in Brzescze in terminis generalibus iudicio in regali personaliter residencium9, de consensu ambarum parcium infrascriptarum, videlicet wenerabilis patris domini Andree prepositi monasterii Trzemeschnensis et sui conventus canonicorum regularium ordinis sancti Augustini10 parte ex una ac nobilium, videlicet Stanislai, Petri et domine Wszeborcze relicte felicis recordacionis Nicolai patris eorumdem heredum de Proczyno11 parte ex altera, in opido Gambicze12 in amicabili iudicio residentes, adiunctis nobis nonnullis nobilibus et presertim domino Dobeslao herede de Nyancowo13, fretis ac usis eorum consiliis ibique audientes necnon plane et perfecte perscrutantes proposicionum querulaciones et responsiones inter utrasque partes superius expressatas animis deliberatis et solum Deum pre oculis habentes decrevimus, sentenciavimus, adiudicavimus et presentibus adiudicamus dicto domino Andree preposito Trzemeschnensi suoque conventui et ipsorum successoribus et posteris mediam partem molandini, quod est inter Camon et inter Proczyno, quod nominatur wlgariter Proczynsky Mlyn14, cum media piscina wlgariter staw et cum omnibus utilitatibus, proventibus, usibus, redditibus ad predictam mediam partem dicti molandini et piscine spectantibus, qui nunc sunt et in posterum esse vel fieri possint, tenendam, habendam, regendam, utifruendam, comutandam, vendendam perpetuisque temporibus possidendam et ad usus beneplacitos convertendam, prout idem dominus prepositus et suus conventus ipsorumque antecessores dictam mediam partem molandini et piscine cum omni iure et dominio tenuerunt et habuerunt, et iure hereditario possederunt, aliam vero mediam partem dicti molandini et piscine pretactis nobilibus, videlicet Stanislao, Petro et domine Wszeborcze relicte pye recordacions Nicolai patris eorumdem heredibus de Proczyno et eorum successoribus legittimis eciam adiudicavimus, sentenciavimus et presentibus adiudicamus tenendam, habendam, regendam, comutandam, vendendam, utifruendam perpetuisque temporibus possidendam, similiter cum omnibus utilitatibus, usibus, fructibus, proventibus ad iam dictam mediam partem prenominati molandini et medie piscine spectantibus, qui nunc sunt vel in posterum poterint exoriri. Eciam audientes proposicionem dicti domini prepositi ipsiusque conventus parte ex una et responsionem sepenominatorum nobilium, videlicet Stanislai, Petri et domine Wszeborcze parte ex altera, decrevimus et adiudicavimus sepedicto preposito iuramentum necnon iuridicum hominem wlgariter prawyeldnegoc dedimus et statueramus providum virum Nicolaum, dictum Golena, nunccium Gambiciensem15, qui Nicolaus dum ad nos veniens ius restituisset. Nos itaque audientes iuris restitucionem decrevimus, sentenciavimus et adiudicavimus sepedicto domino preposito et sui conventui mediam partem pecuniarum per dictos nobiles, puta Stanislaum, Petrum et dominam Wszeborcam heredes de Proczyno pro sepenominato molandino receptarum. Et finaliter statuimus, decrevimus et difiinimus, quod si casu oblato alicui parcium iam dictarum, videlicet dicto domino preposito suoque conventui vel ipsorum successoribus et posteris parte ex una aut dictis nobilibus, puta Stanislao, Petro et domine Wszeborcze parte ex altera, iniuria aliqua in dicto molandino foret et esset, extunc iniuriam passuri partem alteram ammovebunt per certas nobiles et ydoneas personas, ut ipsis ius cum eis iniuriantibus faciant in hereditate, hoc est in molandino predicto et non alibi, quod et facere tenebuntur perpetue et eviterne tociens, quociens fuerit opportunum. Et super istis omnibus notam iudicii seu adiudicatum wlgariter przysand a dicto domino preposito Trzemeschnensi levavimus et recepimus. In cuius rei firmius et evidencius testimonium sigillum nostrum presentibus est subappensum. Actum et datum in Gambicze feria secunda proxima post dominicam Invocavit etc. sub anno nativitatis Domini millesimo CCCCmo decimo septimo.
a-bprzypadki stosowane niejednolicie (błędnie) Or.
ctak Or.
1Piotr z Mielżyna, zob. wyżej, nr 785/9.
2Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
3Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
4Andrzej z Lubrańca (na Kujawach), skarbnik brzeski 1403, chorąży brzeski 1408, sędzia brzeski 1411, zm. 1441 - 1445 (Spisy kuj.).
5Piotr z Popowa podsędek brzeski 1416, zm. 1418 (ib.).
6Krzczon, Krystyn, z Siemunowa i Smólska, kasztelan kruszwicki 1411, potem brzeski 1430, zm.1435 (ib.).
7Jarand z Kłóbki, Wichrowic, stolnik brzeski 1399, kasztelan kowalski 1410, brzeski 1416, zm. 1436 (ib.).
8Adam Świnka, zob. wyżej, nr 776/7.
9Tytuł Jaranda z Kłóbki (przypis 7) wskazuje, że wspomniany wiec miał miejsce najpóźniej w 1416 r.
10Andrzej prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 784/4.
11Procyń par. Gębice na Kujawach, na pd. od Gębic (Koz. 5 s. 198 - 199). Mikołaj wyst. 1398 i 1406 (KDW VII nr 580/14), wdowa po nim zapewne ident. z "panią Procyńską" 1418 i 1421 (Księgi sądowe brzesko-kujawskie 1418 - 1424, Warszawa 1905, nr 65, 2175).
12Gębice, miasto królewskie na Kujawach, na pograniczu gnieźnieńskim.
13Jankowo Dolne (Ninkowo, Niankowo), wieś par. na pn.-wsch. od Gniezna. Dobiesław wyst. od 1393 (KDW III nr 1932), potem podsędek kal. 1419 -1430, zm. 1430 (Spisy wlkp.).
14Młyn, zapewne młyn Gać na granicy wlkp.-kujawskiej, na pn. brzegu jez. Gać, między Kamionkiem w Wielkopolsce a Procyniem na Kujawach.
15Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 801
Poznań, 14 marca 1417
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że wymienieni przedstawiciele kapituły poznańskiej zastawili Szydłów Erazmowi z Naramowic.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 18, k. 139v - 140. Wpis 9 czerwca 1434 r. wg Or. opatrzonego pieczęcią woskową wystawcy: in clipeo fuit quadam curwatura ad modum zawyasza, super qua curwatura fuit quasi sagitta in hunc modum: [tu rysunek herbu Odrowąż] wlgariter Odrowansch. Napis w otoku: Sigillum Johannis de Sczecocino.
Wzmianka: KDW V, nr 265.

Nos Johannes de Sczecocini castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium venientes presenciam honorabiles domini Vincencius decanus Gneznensis, canonicus et vicarius in spiritualibus et temporalibus reverendissimi in Christo patris et domini, domini Andree divina providencia episcopi Poznaniensis2 nomine sui necnon honorabiles domini Petrus Cobylensky decanus3, Myrosko decretorum doctor4, Paulus Czechowsky canonici5 prefati Poznaniensis ecclesiaruma ex parte capituli consencientes, non compulsi nec coacti neque aliquo errore devio seducti, sed sani mente pariter et corpore validi existentes, freti consilio speciali ac matura deliberacione prehabita spontaneaque voluntate, totam villam Schydlowo6 episcopalem cum omni iure, proprietate ac dominio, prout soli tenuerunt, habuerunt et possiderunt atque omnibus usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, campis, agris, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, mellificiis, gaiis, nemoribus, quercetis, mericis, dumis, insulis, emfractibus, virgultis, rubetis, venacionibus et aucupacionibus, aquis eorumquea decursibus, molendinis et emolimentis, fluminibus, lacubus, piscinis, stagnis, paludibus, torrentibus et riwlis generaliterque cum omnibus seu singulis utilitatibus, provenienciis ceterisque appendiis et obvencionibus universis, quomodolibet ad prefatam hereditatem spectantibus et quocumque nuncupantur vocabulo, tam late, quam longe transversaliter, prout ipsa hereditas antiquitus in [k. 140] suis metis, limitibus, gadibus, condicionibus, articulis et graniciebus est limitata circumferencialiter et distincta, cum decima ibidem, nichil iuris ac dominii pro se ibidem penitus reservando et nichilominus super hereditatem Pleuiska7 quinque marcas grossorum latorum Pragensium, in centum marcis eciam grossorum eiusdem pagamenti et numeri Polonicalis consweti, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, nobili domino Erasmo de Naramouicze8 realiter obligaverunt et coram nobis more solito racionabiliter resignaverunt tenend(am) a festo Nativitatis Domini [25 XII] ad festum, donec redimere valebunt. In cuius rei testimonium seu evidenciam pleniorem sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum Pozn(anie) dominico die, quo cantatur Oculi, anno Domini M° CCCC° septimo decimo, presentibus strennuis ac nobilibus viris, dominis: Mroczkone de Lopuchowo9, Vincencio de Swanowo10, Petro et Michaele fratribus uterin(i)s de Jarognewicze11, Staschkone de Lubicz12, Johanne Czeczerad de Falcowo13 heredibus et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa.
atak Kop.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
3Piotr, syn Wojciecha z Kobylina, bakałarz praski 1386,mgr, kanonik pozn. 1386, dziekan pozn. 1398 - 1427, kanonik praski, gnieźn., krak., włocławski, wrocławski, zm. 1427/28 (Kor. II s. 264, III s. 293; KDW VII nr 485/10).
4Mirosław, najpewniej Brudzewski, syn Kiełcza z Brudzewa, dr praw, wikariusz i altarysta gnieźn. 1395, pleban Św. Michała w Gnieźnie 1403, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1408, kustosz gnieźn. 1421, prepozyt gnieźn. 1424, biskup elekt pozn. 1426, zm. 1427 (Now. II s. 81 - 82; PSB III s. 9 - 10; Jaskulski nr 96).
5Paweł syn Marcina z Czechowa (koło Czerniejewa?), mgr?, kanonik pozn. 1407, gnieźn. 1409, archidiakon śremski 1421, pleban w Kłodawie?, zm.1428/29 (Kor. I/2s. 181 - 182: Now. II s. 295; Jaskulski nr 100; J. Fijałek, Polonia apud Italos scholastica, Kraków1900, s. 27 - 28).
6Szydłów, wieś dziś nie istniejąca na pn.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 210), dziś w granicach miasta Poznania (por. z ul. Szydłowską). Dok. zastawu wystawił w imieniu kapituły pozn. 9 marca 1417 Wincenty z Marcinkowa (wyd.: Acta capitulorum II nr 1054, reg.: KDW V nr 265, wedle AAP, AC 18 k. 139 - 139v).
7Plewiska par. Komorniki, na pd.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 42), dziś na granicy miasta Poznania.
8Erazm z Naramowic, zob. wyżej, nr 796/5.
9Łopuchowo par. Długa Goślina, między Murowaną Gośliną a Skokami (Koz. 2 s. 427 - 428). Mroczek (i z Posadowa), Grunwaldczyk, starosta powidzki 1416 - 1426, zm. 1427 - 1429 (PSB XXII s. 180; GStar. s. 77).
10Dzwonowo (Zwanowo), miasto na pd. od Skoków (Koz. 1 s. 69, 5 s. 551). Wincenty wyst. 1417 - 1430 (SHGWlkp.).
11Jarogniewice par. Głuchowo, na pn.-zach. od Czempinia (Koz. 2 s. 249). Piotr wyst. 1412 - 1425, Michał (także z Jaromierza) - 1417 - 1437?, był potem 1432 - 1434 burgrabią w Kościanie (SHGPoz. I; GUrz. C 739).
12Lubicz, wieś dziś nie istniejąca w par. Chojnica, na pn. od Poznania (Koz. 2 s. 400, 8 s. 58). Staszek wyst. 1387- 1418 (SHGWlkp.).
13Chwałkowo par. Mądre, na pd.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 92). Jan Ciecierad wyst. 1417 (tutaj i niżej, nr 813/10), por. także Miesięcznik Heraldyczny 7, 1914, s. 112; może ident. z Janem wyst. od 1435 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 802
Poznań, 17 marca 1417
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, ża Bawor z Oporowa wraz z żoną Małgorzatą sprzedali swoje części wsi Krzemieniewo, Wierzchucin i Brylewo Dobrogostowi z Kolna.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 25, k. 169v - 170. Wpis 6 października 1533.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Johannes de Sczekoczini castellanus Lvblinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium venientes presenciam nobilis Baworius cum Margaretha consorte sua legittima heredes in Opporowo2 , non compulsi nec coacti, nec errore aliquo seducti, sed benivole usi amicorum consiliis, sani mente et corpore [k. 170] existentes maturaque deliberacione prehabita, totam terciam partem ville Crzemyenyewo3 et partem ipsorum in Wyrzchuczino4 et cum tercia parte medietatis ville Brylewo5 cum omni iure et dominio, prout soli tenuerunt et habuerunt omnibusque usibus, fructibus, censibus, proventibus, redditibus, campis, agris, pratis, pascuis, molendinis, aquis, borris, mellificiis, silwis, gaiis, rubetis, virgultis, fluminibus, lacubus, stagnis, paludibus, piscinis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis, attinenciis et obvencionibus universis, quomodocumque ad prescripta pertinentibus, nichil penitus iuris et dominii pro se et pro suis successoribus reservando, pro quadringentis marcis latorum grossorum Pragensis monete, numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, strenuo et nobili domino Dobrogostio de Colno6 et ipsius successoribus legittimis ritte et racionabiliter vendiderunt et coram nobis more solito in perpetuum resignaverunt tenendum, habendum, utifruendum, possidendum, vendendum et in usus beneplacitos convertendum, prout sibi domino Dobrogostio melius et utilius videbitur expedire. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum Poznanie feria quarta proxima post dominicam Oculi mei etc. anno Domini millesimo quadringentesimo decimo septimo, presentibus strenuis et nobilibus viris, dominis: Mosticio de Stanschewo castellano Poznaniensi7, Nicolao de Zydowo castellano Santhocensi8, Vincencio de Myeczewo9, Joanne de Pyothrowycze10, Paulo de Chlyebow11, Andrea Crvpka de Skorzewo12 heredibus et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Oporowo, wieś par. na pn.-wsch. od Ponieca (Koz. 2 s. 549). Bawor Wyskota, także z Rybnika, Krzemieniewa, wyst. 1394 - 1421; jego żona Małgorzata (Machna) wyst. 1394 - 1421 (SHGWlkp.).
3Krzemieniewo par. Oporowo (Koz. 2 s. 360 - 361).
4Wierzchucin, wieś dziś nie istniejąca koło Garzyna, Karchowa i Krzemieniewa, na pd.-zach. od Gostynia (Koz. 3 s. 384, 8 s. 131).
5Brylewo par. Świerczyna, na zach. od Gostynia (SHGPoz. I).
6Kolno par. Kamionna, na pd.-wsch. od Międzychodu (Koz. 2 s. 317). Dobrogost, także z Prusimia, syn Stanisława, wyst. od 1408, potem kasztelan kamieński 1427, starosta drahimski, obornicki, pobiedziski, zm. 1442/43 (WSB s. 148 - 149; GStar. s. 75). Był żonaty z córką Bawora Wyskoty, Anną (zob. niżej, nr 902/2).
7Mościc ze Stęszewa, Koźmina, kasztelan pozn. 1400 - 1425, zm. 1425/26 (PSB XXII s. 135 - 137).
8Mikołaj z Żydowa, zob. wyżej, nr 780/7.
9Mieczewo, wieś par. na zach. od Kórnika (Koz. 2 s. 457). Wincenty wyst. 1387 -1423 (Roty I nr 18, II nr 739, 744).
10Jan zapewne z Piotrkowic par. Czempiń, na zach. od Czempinia (Koz. 3 s. 36), nie zaś z Piotrowic par. Słupca (Koz. 5 s. 157) w obydwu tych wsiach występujq w tym czasie Janowie.
11Chlebowo par. Wieszczyczyn, wieś dziś nie istniejąca na pn.-wsch. od Dolska, koło Rusocina (SHGPoz.I). Paweł, Paszek, wyst. 1405 - 1449, pisał się także z Nowca (ib.).
12Skórzewo, wieś par. na zach. od Poznania (Koz. 3 s. 201 - 202, 8 s. 220). Andrzej Krupka wyst. 1400 - 1425 (SHGWlkp.), wicesędzia w Poznaniu 1408 - 1414 (GUrz. C 976).


Dokument Nr 803
Skalbmierz, 21 marca 1417
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić wszystkie terminy sądowe Przedbora z Przechodów.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 15, k. 3. Wpis w 1417 (?) r.
Uw.:Por. też dok. króla z 8 marca 1419 (niżej, nr 844).

Wla[dislaus Dei graciaa] rex Polonie etc.
Fidelibus nostris dilectis, iudicibus, subiudicibus, [ca]amerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris regalibus Poznanie, Calis et alias in terra Maioris Polonie ubilibet presidentibus presentibus requirendis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia cause strennui militis fidelis nostri Predborii de Przechodi alias de Lang absque presencia ipsius patrui, strennui militis Sbignei de Brzez[ea], Regni nostri Polonie marschalci1, qui est suarum causarum huiusmodi director et defensor et qui in nostris arduis negociis est constitutus, quas coram vobis in terminis generalibus et particularibus habet vel est habiturus, quoquomodo terminari et finiri non possunt. Ideo fidelitatibus vestris nostris damus firmis regiis in mandatis, quatenus omnes et singulas causas dicti Przedborii de Przechodi, quas coram vobis aut vestrum aliquo in eisdem terminis generalibus sive particularibus habet vel est habiturus cum quibuscumque personis, iudicare nulla debeatis racione, sed causas huiusmodi usque ad nostrum felicem proximum ad terram Maioris Polonie ingressum et adventum iudicandas prorogetis. Secus facere non ausuri. Datum Scarbimirie ipso die dominico Letare anno Domini M° CCCC° decimo septimo2.
Relacio eiusdem domini Sbignei de Brzeze Regni Polonie marschalci.
abrak Kop. (góra i bok karty wystrzępione)
1Przedbór z Przechodów (w Krakowskiem) oraz z Łęgu i z Żegocina (w Kaliskiem, na pn. od Pleszewa - zapewne własność żony Przedbora, Anny z Jarocina) był synem Wojciecha z Irządz, Kidowa, Wilkowa i Przechodów, wnukiem Wrocława, brata Przedbora z Brzezia, ojca marszałka Królestwa Zbigniewa z Brzezia (informacja dra Franciszka Sikory). Nie żył już 1419 (niżej, nr 844, także Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 231 - 231v, 236v; Roty III nr 766).
2Pobyt w małopolskim Skalbmierzu zgodny z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 804
Kościan, 23 kwietnia 1417
Sędzia poznański zaświadcza, że wraz z wymienionymi arbitrami rozsądził spór o sołectwo w Biskupicach pomiędzy przedstawicielami kapituły poznańskiej a Święszkiem z Piotrkowic Sączkowskim.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 290 - 290v. Wpis 28 lipca 1417.
Uw.:Być może nie jest to dokument, a tylko zapiska. Wskazywać na to może brak koroboracji.

Nos Nicolaus heres in Bloczessewo iudex Poznaniensis generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod dum feria sexta in crastino beatorum Adalberti et Georgii Martyrum anno Domini millesimo CCCC° decimo septimo2 ante domum providi viri Nicolai Jager civis in Costen3 cum nobilibus viris. dominis Nicolao Vrzazowski burgrabio Costenensi4, Petro Borowski5, Vissacone Tarnowski6 et aliis quampluribus honestis et fidedignis sedebamus, ibi venientes wenerabiles viri domini Pelka cantor tanquam legitimus tutor venerandi capituli ecclesie Poznaniensis7 et Janussius Scholowski canonicus eiusdem8 ex una et nobilis Swansco de Pyotrcowicze olim Sanczcowski9 partibus ex altera, potenter miserunt super nos petentes, ut ipsos uniremus et emendaremus pro scoltecia in Byscupicze10, ubi nos audita prenominati Swansconis inculpacione et dominorum Pelcze cantoris et Janussii canonici prelibatorum ex parte reverendi capituli ecclesie predicte Poznaniensis responsione, ipsi capitulo ecclesie Poznaniensis testes ducere erga ipsum Swansconem pro dicta scoltecia in Byscupicze adiudicavimus iuxta exigenciam iuris terrestris. Venienteque primo termino iudicialiter ipsis per nos assignato et predictis partibus, videlicet dominis Pelka cantore et tutore et Janussio canonico cum testibus ex parte capituli predicte ecclesie Poznaniensis et Swanscone ab eisdem testibus ipsorum iuramentum audituro pro sepenominata scoltecia Byscupicze, comparentibus, ibi ministerialis coram nobis et dominis Nicolao burgrabio Costenensi4, Stanislao Slap11, Nicolao Sycorzinski12, Vincencio Sepenski13, Petro advocato14 et Francisco proconsule Costenensibus15, tunc nobiscum presentibus publice recognovit, quoda [k. 290v] idem Swansco iuxta unionem et emendam nostram cum dominis liberos dimisit testes iuramento circa crucem, quos ducebant prefati domini ex parte venerandi capituli ecclesie prefate Poznaniensis pro scoltecia in Biscupicze sepedicta et ipsos fecit iustos. Quiquidem Swansco ab ipsa scoltecia in Byscupicze videns se ius non habere ad eandem, ipsi capituloa ecclesie Poznaniensis sepedicte coram nobis et dominis supradictis cessit et presentibus cedit temporibus perpetuis, prout super unionem et emendam nostram cum dominis potenter pro ipsa venerant et miserant partibus ex utrisque. Racione cuius domini Pelka cantor tanquam tutor legitimus capituli predicte ecclesie Poznaniensis et Janussius Scholowski canonicus eiusdem iam sepedicti liberum dimiserunt perpetue eundem Swansconem olim Sanczcowski istis omnibus dampnis, que cremacione seu incendio ignis capitulo ecclesie Poznaniensis et domino Janussio Scholowski iam sepenominatis ac ipsorum hominibus intulit pro ipsa scoltecia in Byscupicze, prout in librum terrestrem iussimus ingrossari et invenimus ingrossatum etc.
asłowo powtórzone Kop.
1Mikołaj z Błociszewa i Brodnicy (koło Śremu - SHGPoz. I) kasztelan santocki 1401 - 1415, sędzia pozn. 1415 - 1419, zm. 1419 (Spisy wlkp.).
2Data pomylona: w 1417 r. piątek przypadał w sam dzień św. Wojciecha i Jerzego, tj. 23 kwietnia. Tegoż dnia odbył się wspomniany tu sąd z udziałem wystawcy dok. (Poznań, WAP, Kościan Z. 4 k. 288).
3Skądinąd nie znany.
4Usarzów (Uzarzów) par. Goźlice w Sandomierskiem (nie zaś Uzarzewo pod Swarzędzem). Mikołaj, także z Gołębiowa (par. Goźlice) był burgrabią w Kościanie 1415 - 1419 i w Poznaniu 1417 - 1419 (GUrz. C 734, 913) z ramienia swego krajana, Jana ze Szczekocin.
5Borowo par. Czempiń, na pd.-wsch. od Czempinia (SHGPoz. I). Piotr wyst. 1387 - 1412, wicewojewoda w Kościanie 1401 - 1405 (GUrz. C 759; SHGPoz. I), nie wiadomo czy ident. z tu wyst.
6Tarnowo Stare par. Czempiń, na pn.-wsch. od Czempinia (Koz. 3 s. 317). Wyszak wyst. 1398 - 1420 (Roty III nr 99 - 836).
7Pełka syn Włościbora z Grabowej (w Radomskiem?), mgr, kantor pozn. 1405 - 1420, kanonik krak. 1410, oficjał pozn. 1411, wikariusz generalny pozn. 1412, dziekan kielecki 1421, zm. ok. 1421 (Now. I s. 395, 720; KDKK II s. 467, 469, 472; Jaskulski nr 105).
8Jan, Janusz z Wszołowa (koło Pleszewa), pleban w Solcu nad Wartą 1390, kanonik pozn. 1390, altarysta w katedrze pozn. 1393, pleban w Murzynowie Kościelnym 1398 - 1432, zm. 1432 (Now. I s. 260, 733, II s. 366; Jaskulski nr 54).
9Piotrkowice par. Czempiń, na zach. od Czempinia (Koz. 3 s. 36). Święszek, Świętosław, wyst. w P. 1417 - 1430 (SHGWlkp.), pisał się także z Sączkowic par. Przemęt (ib.).
10Biskupice Dłużyńskie par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla (SHGPoz. I - tam też dane o niniejszym sporze).
11Stanisław Słap z Palędzia, zob. wyżej, nr 791/2.
12Sikorzyn par. Charbielin, na pd.-zach. od Śmigla (Koz. 3 s. 194 - 195). Mikołaj wyst. 1413 - 1430, zapewne ident. z M. (Niklem) burgrabią w Zbąszyniu 1429 - 1430 (SHGWlkp.).
13Sepno par. Konojad, na pn.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 182). Wincenty wyst. 1400 - 1417, nie żył już 1419 (SHGWlkp.).
14Piotr wójt kościański z Ponina (Punina) par. Kościan, wyst. 1417 - 1427 (SHGWlkp.).
15Franciszek burmistrz kościański wyst. w tymże 1417 r. (Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 288v) jako dziedzic w Piotrkowicach (zob. wyżej, przypis 5), zob. też o nim Z. Cieplucha, Z przeszłości ziemi kościańskiej, Kościan 1929, s. 235 - 236.


Dokument Nr 805
Ślesin, 11 czerwca [1417]
Jakusz z Sarnowa wyraża gotowość ręczenia plebanowi w Ślesinie za dług Bogufała z Szyszyna.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 6, k. 126. Wpis 14 czerwca 1417.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 85 (wg Kop.).
Uw.:Dok. nawiązuje do skryptu dłużnego wystawionego przez Jakusza z Sarnowa i Bogufała z Szyszyna 1 czerwca 1414 (KDW V, nr 235). Datę roczną niniejszego dok. ustalamy na 1417 ze względu na datę wpisu do ksiąg konsystorza; nie można wykluczyć, że brzmi ona: 19 czerwca 1416, 31 maja 1415 lub 8 czerwca 1414.

Obediencia cum complacencia famulaminis ubilibet preadmissa. Venerabilis domine iudex! Scire vobis volo presentibus, quomodo nobilis Bogufalus heres in Schisszino1 concessit mutuo quinque marcas grossorum communis monete apud discretum dominum Przedslaum plebanum in Slessino2, supplicando et rogando causa Dei omnipotentis et Beate Marie Virginis, allegans tunc temporis suos maximos defectus et Bogufalus prefatus restituere debuit eidem domino Przedslao predicto easdem pecunias, videlicet quinque marcas, tercia die ante festum Nativitatis Christi [25 XII] sub pena vallata eciam quinque marcarum, submittens et promittens idem Bogufalus se soluturum ad omnia et fateor me esse fideiussorem pro ipso B(ogufalo) manu coniuncta, sed quia occupatus aliis arduis negociis, petens et supplicans eundem dominum Przedslaum cum licencia et voluntate eius alias me equestrare opportebat et sic iuri parere non valui, actamen istis non obstantibus volo obedire iuri, quidquid dictaveritis, tamquam presens interessem, sicut filius obediencie. Datum in Slessyno feria sexta infra octavas Corporis Christi. Valete in Filio, qui nos roseo sangwine redemit.
Iacussius heres in Sarnowo3, humilis vester ad mandata semper pronus, venerabili domino B(enedicto) archidiacono Lanciciensis, canonico et officiali Gneznensis ecclesiarum, domino meo favoroso presens4.
1Szyszyn par. Ostrowąż, na pd. od Ślesina (Koz. 5 s. 401). Bogufał wyst. 1406 - 1417 (SHGWlkp.).
2Pleban Przecław wyst. w Ślesinie także 1413 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 208, 210).
3Sarnowo par. Ślesin, na pd.-zach. od Ślesina (Koz. 5 s. 278). Jakusz wyst. 1417 (tutaj) - 1427 (SHGWlkp.).
4Benedykt syn Macieja z Modły (na pd. zach. od Goliny), notariusz publiczny, archidiakon łęcz. 1413, kanonik gnieźn. 1413, oficjał i wikariusz generalny gnieźn. 1413 - 1420, 1422, 1423 - 1437, zm. 1437 (KDW VI nr 365/8; Kor. I/2 s. 42, III s. 35 - 38).


Dokument Nr 806
Pyzdry, 12 czerwca 1417
Prepozyt klasztoru miechowskiego wydzierżawia 1,5 łana roli należącej do szpitala pod Pyzdrami Andrzejowi Furmanowi mieszczaninowi z Pyzdr.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 2493. Pergamin 230 × 120 + 30 mm. Przy zakładce dziura. Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XVI - XVIII w.).
Kop.: Kraków, WAP, Terr. Crac. Nova 59, s. 1713 - 1714 (wpis wg Or. 26 lipca 1792).

Michael frater ordinis sancti Dominici Sepulcri Jerosolimitani, divina et Appostolice Sedis providencia prepo|situs monasterii Mechoviensis1 tenore presencium recognoscimus, quibus expedit universis, quod cum personaliter fuis|semus constituti in domo nostra hospitalis in Pysdry extra muros2, veniens ad nos providus Andreas alias | Furman civis ibidem in Pysdry3, fecit nobiscum talem contractum super agris, preter pratum adiacens agris eisdem, quod ipse diebus vite sue arare debet unum mansum cum medio, qui pertinent ad hospitale ante Pysdry sepedictum singulis annis, quamdiu tenuerit quatuor iugera alias stage, duo ad tempus estivale alias na yarz et duo ad tempus yemale alias na wgor, in integro manso infimando, a quibus si quidem agris duas marcas communis monete annui census ad festum sancti Martini Confessoris [11 XI] omnibus annis dare tenetur et hoc tali condicione interiecta, quod agros memoratos nullipiam hominum obligare vel quovis alio modo tradere potest diebus vite sue, nisi vice versa ad hospitale dummodo agros eosdem tenere ultra noluerit. Post vite eciam sue decursum agri sepius dicti ad nullum suum proximum, nisi ad hospitale debent devolvi. Actum et datum in Pysdry, in domo nostra hospitalis, sabbato infra octavas Corporis Christi, presentibus hiis testibus, videlicet fratre Swenthoslao protunc preposito dicti hospitalis3, fratre Jacobo dicto Maloga3, domino Andrea plebano de Chodow3, Johanne notario publico, servitore domini Nicolai domus nostre in Crac(ouia) sancte Hedwigis4, Johanne rectore scole in Pysdry5 et aliis quamplurimis fidedignis. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum anno Domini millesimo C°C°C°C° decimo septimo.
1Michał z Radomska prepozyt bożogrobców miechowskich, zm. 1424 (ZDKDK II s. 4).
2Szpital Św. Ducha w Pyzdrach pod opieką bożogrobców, zob. Now. II s. 658.
3Skądinąd nie znany.
4Z domu bożogrobców Św. Jadwigi na Stradomiu pod Krakowem.
5Jan rektor szkoły w Pyzdrach wyst. także 1418 (AAP, AC 3 k. 28).


Dokument Nr 807
Charłupia Wielka, 18 czerwca 1417
Marcin Zaremba z Kalinowy kasztelan sieradzki oddaje szpitalowi bożogrobców w Sieradzu użytkowanie królewskiego Garbowa (?) w zamian za dożywotnie użytkowanie 4 wymienionych wsi w Kaliskiem. Or. i Kop. nie znane.
Wyd.: DKM, s. 165 (273), wg wcześniejszego wyd. u Nakielskiego, Miechovia, s. 400.
Uw.:Niniejsze wyd. stanowi przedruk z DKM.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Martinus de Kalinowa castellanus Siradiensis et capitaneus Velunensis1 cum strenuo Laurentio Zaramba2 et Johanne, filiis nostris legitimis3, significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, harum noticiam habituris, qualiter moti visceribus misericordie ob amorem omnipotentis Dei et ob spem mercedis future promerende ac venie delictorum percipiende, sani mente et corpore existentes, non conpulsi, non coacti neque per errorem seducti, sed ultranea voluntate, animo deliberato, hereditatem Garbow4, quam habuimus in obligacione a serenissimo principe et domino, domino Vladislao Dei gracia rege Polonie etc., venerabili viro domino Michaeli preposito Miechouiensi ac suo conventui ad ecclesiam Sancti Spiritus et Passionis, alias ad hospitale ante Siradiam5, damus cum omni iure et dominio, fructibus, censibus, reditibus, proventibus et appendiciis universis, veluti soli a domino rege tenuimus et possidebamus. Qui gubernator ecclesie Sancti Spiritus ante Siradiam ac rector hereditatem predictam Garbow habebit, tenebit ac libere possidebit, donec per dominum regem exemetur. Eciam idem dominus Michael cum conventu monasterii Miechouiensis villas suas, videlicet Grodzisko6, Jankowo7, Rokuthowo8 et Modlowo9 nobis cum omni iure et dominio ac appendiciis universis ad tempora vite nostre solius et non nostrorum aliquorum progenitorum seu proximorum rite contulit et rationabiliter as signavit possidendas, post decursum vero vite nostre ad monasterium Miechoviense ville antedicte cum omnibus iuribus et appendiciis universis revertentur. Eciam si Jancowo villam predictam prefatus dominus prepositus Michael Miechouiensis commutaverit seu vendiderit, extunc de ipsa sibi cum omnibus iuribus cedere debebimus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Charthlupa Wielga10 feria sexta proxima post octavas Corporis Christi sub anno Domini M CCCC XVII, presentibus nobilibus viris: Nicolao palatino Sandomiriensi et capitaneo Siradiensi11, Johanne de Gora tutore [de] Charthlupa Welga12, Peregrino de Dambrowa13, Johanne Grabski14, Grzimala de Stansyce15, Johanne de Grocholice16 et aliis quamplurimis fidedignis testibus ad premissa.
1Marcin Zaremba z Kalinowy (w ziemi sier.) wyst. od 1386, chorąży sier. 1395, kasztelan sier. 1399, potem wojewoda sier. 1430, starosta wieluński 1416 - 1426 (1430), zm. 1438 (PSB XIX s. 564 - 565; Spisy sier.).
2Wawrzyniec Zaremba z Kalinowy, syn Marcina, potem marszałek nadworny 1420 - 1425, marszałek koronny 1425 - 1430, kasztelan sier. 1431 i starosta wieluński 1431 - 1453, ostrzeszowski 1450 - 1453, wojewoda sier. 1453, zm. 1453 (Spisy sier.).
3Jan Łopata z Kalinowy i Siedlemina, potem kasztelan santocki 1435 - 1457, zm. 1457/58 (Spisy wlkp.).
4Tak Wyd. W lit. identyfikuje się G. z Grabowem, miastem w ziemi wieluńskiej (por. o tym Rosin, Słownik, s. 82). Zarembowie z Kalinowy byli starostami grabowskimi przez cały XV w. Por. jednak z Garbowem w ziemi sier., tuż na wsch. od Kalinowy - z tym utożsamia słusznie nasz G. Koz. 6 s. 105, por. też niżej, dok. nr 1009).
5Prepozyt Michał, zob. wyżej, nr 806/1.
6Grodzisko, wieś par. na prawym brzegu Prosny, na wsch. od Pleszewa (Koz. 1 s. 87).
7Janków par. Blizanów, na wsch. od Pleszewa (Koz. 4 s. 297), a na pn.-wsch. od Grodziska.
8Rokutów par. Brudzew, na wsch. od Pleszewa, na lewym brzegu Prosny (Koz. 1 s. 257 - 258).
9Modłowo par. Czermin, wieś dziś nie istniejąca w Kaliskiem (Koz. 1 s. 181, 8 s. 70).
10Charłupia Wielka, wieś par. na pd.-zach. od Sieradza.
11Mikołaj z Michałowa, zob. wyżej, nr 783/3.
12Nie zidentyfikowani.
13Nie zidentyfikowani.
14Może ident. z Janem Grabskim, potem opiekadlnikiem (tutorem) sier. 1434, kasztelanem spicymierskim 1436 - 1447 (PSB VIII s. 517; Spisy sier.).
15Stęszyce par. Korczew w powiecie szadkowskim (Zajączkowscy, Materiały II, s. 117). Grzymała skądinąd nie znany.
16Zapewne Grocholice par. Uniejów w Sieradzkiem (ib. I, s. 100). Jan skądinąd nie znany.


Dokument Nr 808
Gniezno, 30 września 1417
Oficjał gnieźnieński transumuje tzw. falsyfikat mogileński z roku rzekomo 1103.
Or.: Bydgoszcz. WAP. Klasztor Mogilno dok. 9b. Pergamin 365 × 490 mm. Dziury na złożeniu noty notarialnej. Na odwrocie: Privilegium super decimas Mazouienses (XV w.) i inne póżniejsze streszczenia. Sygnatura A 8. Z. N.: Na czterech gradusach ozdobny krzyż.

aIn nomine Domini amen. Nos Benedictus archidiaconus Lanciciensis necnon canonicus et officialis sancte Gneznensis | ecclesiarum1 universis et singulis. presentibus et futuris, quibus expedit, volumus fore notum, quod in nostra notariique et testium infrascriptorum | presencia personaliter constitutus circumspectus Albertus Romanus civis Gneznensis2, procurator et nomine procuratorio venerabilis et religiosi | viri, domini Clementis abbatis Moghilnensis Gneznensis diocesis3 quoddam privilegium sub tytulo et sigillo olim serenissimi principis domini Meszconis ducis Polonie, de cera in toto alba et comuni in pensulis sericeis rubei coloris subappendenti sigillatum, exhibuit et produxit nobisque cum instancia supplicavit, quatinus ipsum privilegium per notarium publicum transsumere, transscribere ac in formam publicam redigere nostrique sigilli appensione communiri mandaremus, interposita ad hoc nostra ordinaria auctoritate et decreto. Nos itaque predicto privilegio suscepto, lecto et diligenter conspecto ipsoque ita, prout fuit prima sui edicione, sano, salvo et integro reperto, peticionem prefati Alberti Romani iuri utpote et racioni consonam attendentes quodque iusta petentibus assensus non est denegandus, ipsum privilegium per Andream notarium publicum4 infrascriptum transsumi, transscribi, ut prefertur, et in formam publicam redigi, nichil addendo, nichil minuendo, quod sensum mutaret vel variaret intellectum, mandavimus sicque tra(n)ssumpto nostram auctoritatem ordinariam interposuimus et interponimus per presentes et decretum, volentes et decernentes, quod eidem tra(n)ssumpto in iudicio et extra ac ubicunque locorum stetur, credatur fidesque plenaria adhibeatur ac si privilegium originale appareret, cuiusquidem privilegii tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. rzekomo z 1103 r. - KDW I, nr 36 i KDW IV nr 365]
In sigillo vero maiestatico dicti ducis Polonie rotunde figure de cera in toto alba et communi predicto privilegio appendenti in pensulis sericeis rubei coloris erant signa talia: quedam ymago galeata, in equo sellato residens, in dextra clipeum, in sinistra vero manibus hastam extensam cum vexillo gestans, apparebat, litere vero inter duas lineas circumferencialiter ductas capitulariter scripte cruce precedente: Mesco dux Polonie legebantur6. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum presentes nostras literas sive presens publicum instrumentum, transsumpti huiusmodi in se continentes seu continens, scribi et publicari nostrique officialatus appensione sigilli iussimus comuniri. Actum et datum Gnezne in curia habitacionis nostre, anno Domini millesimo quadringentesimo decimo septimo, indiccione decima, Apostolica Sede pastore carente, die Jovis ultima mensis Septembris, hora quinta vesperorum, presentibus discretis viris, dominis: Blasio plebano de Kalky7, Paulo de Zorzewo vicario perpetuo in ecclesia Gneznensi8, Andrea de Pakoscz procuratore causarum consistorii Gneznensis9 et Prandotha de Rudzicza clerico Gneznensis diocesis10 testibus circa premissa.
Z. N. Et ego Andreas Derslai de Jaczcowo clericus Gneznensis diocesis publicus auctoritate imperiali notarius4, quia prescripti privilegii exhibicioni, produccioni, transsumi, transscribi et in publicam formam redigi, peticioni ac decreto aliisque omnibus et singulis premissis unacum prenotatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo predictum privilegium de verbo ad verbum, nichil addendo, nichil minuendo, quod facti mutaret substanciam vel variaret intellectum, manu propria transsumpsi, conscripsi et exemplavi auscultacione quoque facta et recepto huiusmodi transsumpto cum originali privilegio in omnibus concordato, in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli prefati domini Benedicti officialis consignando, in fidem et testimonium omnium premissorum. Constat michi notario de rasura diccionum, videlicet Dobrin Wlodislaw in XXIX lineab a principio deors[umc] computando.
ainicjał wysokości 1/3 tekstu Or.
btj. w tekście transumowanym
cdziura Or.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.
2Wojciech Romanus był prokuratorem (adwokatem) w konsystorzu gnieźn. 1415 - 1450 (Acta capitulorum II nr 34 - 487).
3Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
4Andrzej syn Dzierslawa z Jackowa (Jacków w Łęczyckiem - Zajączkowscy, Materiały I s. 109 - 110?), notariusz publiczny 1417 (tutaj), potem kanonik gnieźn. 1423, pleban w Juncewie, zm. 1451 (Kor. II s. 175).
5O dok. Mieszka Starego dla benedyktynów mogileńskich, zob. Z. Kozłowska-Budkowa, Repertorium polskich dokumentów doby piastowskiej. z. 1, Kraków 1937, s. 20 - 22; B. Kürbis, Najstarsze dokumenty opactwa benedyktynów w Mogilnie (XI - XII w.), Studia Źródłoznawcze 13, 1968, s. 27 - 61,. szczególnie s. 47 n.
6Tego typu pieczęć konna Mieszka Starego nie jest znana.
7Nie zidentyfikowane; może Kałów, wieś par. w Łęczyckiem (Koz. 6 s. 161; Zajączkowscy, Materiały I, s.119).
8Paweł z Zorzewa (par. Kuchary Konińskie - Koz. 5 s. 550) wyst. już 1412 (AAG, ACons. A 3 k. 19), wikariusz w katedrze gnieźn. i w Łęczycy (Acta capitulorum II nr 141), wyst. jeszcze 1443 (Materiały KDW).
9Andrzej Kukla z Pakości (miasto na pograniczu kujawsko-wlkp.), syn Wojciecha z Pakości (Leszczyca?), prokurator (adwokat) konsystorza gnieźn. 1414, notariusz publiczny 1420, wyst. jeszcze 1426 (Acta capitulorum II nr 192; AAP, Const. Proc. II, k. 103).
10Prandota z Rudzicy (R. par. Morzysław, na pn.-wsch. od Konina) wyst. tylko tutaj, por. z Prandotą wyst. w R. 1461 (Koz. 5 s. 269), był zapewne krewnym (bratem, ojcem?) kanonika gnieźn. Jana syna Prandoty z R., instalowanego 1422 w katedrze gnieźn. (Rep. Germ. III col. 233; AAG, ACap. B 14 k. 95v).


Dokument Nr *
Poznań, 24 października 1417
Bogusław Świnka kanonik i oficjał poznański potwierdza, że Mikołaj z Wierzenicy zapisał czynsz kapitule poznańskiej.
Or.: Poznań, AAP, DK perg. 139.
Wyd.: KDW V nr 115 (wg Or.), pod błędną datą 23 października 1407. Prawidłowa data w Or. brzmi: dies Solis XXIV (nie XXIII) mensis Octobris sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo septimo.


Dokument Nr 809
Poznań, 13 listopada 1417
Rajcy miasta Poznania nadają mieszczaninowi poznańskiemu Kasprowi Fafkowi plac w mieście pod budowę młyna.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 358. Pergamin 585 × 460+133 mm, wielkie marginesy. Na plecionych niebiesko-zielono-białych sznurach dwie pieczęcie miejskie w żółtym wosku - duża i sekretna (KDW IV, tabl. L i LI). Na odwrocie późne streszczenia.
Reg.: KDW V, nr 272 (wg Or.).

||aIn || nomine Domini amen. Ut labilia facta mortalium robur obtineant perpetue firmitatis sapientum, sanxit auctoritas eadem | literarum testimonio commendare memorie posterorum. Proinde nos Petrus Geldner preconsul1 necnon Henricus Buchwalt2, Stanislaus | Borzewusky3, Georgius Markel4, Falker Stowyn5, Johannes Ryszko6, Nicolaus Lindenar7 consules civitatis Poznaniensis cunctis, quibus expedit, | notum facimus presencium noticiam habituris, quomodo census et proventus ipsius civitatis Poznaniensis ampliare pro viribus cupientes, de unanimi consilio, sciencia, voluntate pariter et assensu iuratorum seniorum et tocius communitatis ipsius civitatis Poznaniensis, circumspecto et provido viro Caspero Pfefchin nostro concivi necnon conconsuli8 suisque successoribus legittimis perpetuis dedimus, donavimus et assignavimus ac tenore presencium damus, donamus et assignamus locum seu aream in fossato proximo muro ipsius civitatis Poznaniensis circa valvam, eundo ad ecclesiam summam kathedralem in sinistra parte, pro construendo et edificando ibidem molendino cum duabus dumtaxat rotis per ipsum Casperum et suos liberos seu legittimos successores perpetuos unacum dicto molendino par eum constructo perpetuis temporibus tenendum, habendum, regendum, fruendum et possidendum et libere vendendum, commutandum et ad suos suorumque successorum usus beneplacitos convertendum, secundum quod sibi vel dictis suis posteris utilius videbitur expedire. Ac tamen omnes fructus, proventus et redditus ac omnia emolimenta temporibus perpetuis de eodem molendino provenientes et proveniencia pro dicto Casper(o) suisque successoribus legittimis perpetuis levandum, tollendum et recipiendum et ad suos suorumque successorum usus beneplacitos convertendum seu convertencium. Ita tamen, quod Casper dictus suique liberi aut successores possessoresque dicti molendini legittimi utramque rippam fossati predicti, unam videlicet ad partem muri incipiendo a valva, que Aquatica nominatur, usque ad molendinum regale ex opposito ecclesie monachorum beati Dominici et reliquam rippam eiusdem fossati, videlicet ad partem fluvii Warthe incipiendo similiter a dicta valva Aquatica usque ad finem eiusdem rippe, ubi agger finitur, versus dictum molendinum regale, palis et trabibus wlgariter dyelmi aliisque ad hoc attinenciis necessariis firmare tenetur temporibus perpetuis et reformare tociens, quociens fuerit opportunum, quem quoque aggerem dicti sui molendini sic levare vel deprimere teneatur, quod reflexa aqua molendinum regale, superius vide licet situm ex opposito valve Wratislauiensis non demergat, que tamen demersio ne dolose in dampnum Casperis fieri sepius diceretur super eadem demersione ad arbitrium aliorum proborum molendinatorum pro iusticia, an puta per reflexam aquam dicti molendini Casperis predictum molendinum regale mergeretur vel non erit recurrendum, promittentes eidem Caspero et suis liberis seu successoribus legittimis perpetuis, quod in preiudicium suum seu successorum ipsius aliud molendinum in eodem fossato pro molendis frugibus omnibus futuris perpetuis temporibus non debeat construi, nisi forte rota pro lapsandis seu acuendis securibus, cultellis et aliis ferrimentis vel roboribus sarrandisb seu eciam cutiparatoribus et hoc nichilominus sine preiudicio Casperis molendini quoquolibet et sine dampno. Promittimus insuper eidem Caspero et liberis suis successoribusque aliis ipsius legittimosb predictam aream cum molendino ab impedimentis quorumlibet ipsum seu successores ipsius impediencium perpetuis temporibus plene liberare. Et si que ec[iamc] impedimenta, perturbaciones et lites pro rippis prescripti fossati aut decursu aque seu dampna ex aqua reflexa alterius molendini a quocumque habuerit vel sui posteri perpetui habuerint in iudicio et extra, promittimus ipsum et dictos suos successores perpetuis temporibus evincere et pro eo seu pro eis intercedere et respondere omnibusque impedimentis et dampnis indempnem reddere, quociens opus fuerit atque ad evincendum, intercedendum, respondendum et indempnitate ipsam civitatem Poznaniensem perpetuo obligamus. De quoquidem molendino ipse Casper cum omnibus suis successoribus civitati ad pretorium solvat singulis annis perpetuis duodecim marcas monete currentis, numeri Polonicalis, videlicet quadraginta octo grossos computando in quamlibet marcam, racione census, solvendo prescriptas duodecim marcas censuales ad quelibet Quatuor Tempora anni per tres marcas. Preterea eundem Casperum et suos liberos seu legittimos successores perpetuos ab omnibus aliis solucionibus, exaccionibus, contribucionibus, serviciis, angariis aliisque omnibus illibertatibus perpetuis temporibus racione predicti molendini absolvimus tenore presencium et libertamus. Ceterum ipse Casper cum omnibus suis successoribus racione predicti molendini perpetuis temporibus coram nobis dumtaxat iuri parebit et de se querulantibus respondebit. In quorum omnium fidem et testimonium premissorum sigilla civitatis nostre Poznaniensis maius et minus presentibus sunt appensa. Actum et datum Poznanie sabbato proximo post festum sancti Martini Confessoris anno Domini millesimo quadringentesimo decimo septimo.
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
btak Or.
cdziura Or.
1Piotr Goldener, zob. wyżej, nr 794/1.
2Henryk Buchwald, wielokrotny rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1407 - 1429/30 (WSvP s. 440).
3Stanisław Borzujewski, zob. wyżej, nr 794/2.
4Jerzy Merkiel, wielokrotny burmistrz, rajca i wójt pozn. 1390 - 1422 (1437?), zob. PSB XX s. 444 - 445, gdzie jednak być może utożsamiony z synem (?) wyst. do 1437.
5Folker Stowen, zob. wyżej, nr 794/9.
6Jan Ryszko wyst. 1405- 1425, rajca pozn. 1411, 1417, 1422 (WSvP s. 446, 479).
7Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 795/6.
8Kasper Fafko, Fawko, rajca pozn. 1417, ławnik 1427, 1428, 1431 - 1433 (WSvP s. 446; ARP I nr 20 n.).


Dokument Nr 810
Kraków, 26 listopada 1417
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądom i staroście generalnemu Wielkopolski ochronę granic klasztoru cystersów w Wieleniu (Przemęcie).
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 319. Wpis 16 grudnia 1417.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in terra Maioris Polonie ubilibet presidentibus presentibus requirendis, nostris fidelibus dilectis, graciam regiam et omne bonum. Strennui, fideles nostri dilecti! Mandamus vobis et comittimus omnino habere volentes, quatenus religiosum Johannem abbatem de Welyn et conventum ordinis Cisterciensis beati Bernhardi1, devotos nostros dilectos, circa granicies et limites inter Secow2 et Przemanth3 ex antiquo et hactenus per ipsos habitas et possessas conservare et tenere debeatis ipsosque pro eisdem ad instanciam cuiuscumque persone et precipue nobilium de Secowo infra hinc et constitucionem maiestatis nostre apud vos in Maiori Polonia proximam nulla turbare aut iudicare presumatis racione, sed ipsos in eisdem usque ad nostrum, ut prefertur, adventum ad vos pacifice conservate. Tibi quoque capitaneo Maioris Polonie generali, fideli nostro dilecto, specialiter committimus et mandamus omnino habere volentes, quatenus abbatem predictum et conventum circa possessionem granicierum inter opidum et locum predictum studeas et debeas conservare et a violenciis et iniuriis, si que ipsis presumptuose contra mandati nostri edictum per quoscumque transgressores inferri niterentur, defensare, protegere debeas et tueri. Aliud pro gracia nostra non ausuri. Datum in Cracouia in crastino sancte Katherine Virginis anno Domini M CCCC XVII4.
Relacio Sbignei scolastici et canonici Sandomiriensis5.
1Wieleń Zaobrzański, siedziba opactwa cysterskiego, przenoszonego teraz do Przemętu. Opat Jan zapewne ident. z wyst. jeszcze 1422 i 1425 opatem Janem Czoelner (KDW V nr 345; SHGWlkp.).
2Siekowo par. Przemęt, na pd. od Wielichowa (Koz. 3 s. 189).
3Przemęt, siedziba opactwa cystersów przenoszonego tutaj z Wielenia Zaobrzańskiego.
4Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Zbigniew Oleśnicki notariusz kancelarii królewskiej 1410, protonotariusz 1415, potem biskup krak. 1423, kardynał 1439 (1440), zm. 1455 (PSB XXIII s. 776 - 784).


Dokument Nr 811
Szydłów, 29 listopada 1417
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić sprawy sądowe pomiędzy Dobkiem Puchałą i Mikołajem braćmi z Węgier a Marcinem ze Sławska i Piotrem Smolką.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 25v. Wpis 2 grudnia 1417.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie.
Capi(taneis), palat(inis), iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque officialibus iudiciis nostris in Kalis et in Konyn presidentibus, fidelibus nostris dilectis, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Mandamus vobis omnino habere volentes, quatenus causam seu causas, quas coram vobis Dobko Puchala cum Nicolao fratre ipsius de Wangri1 cum strennuo Martino de Slawszko2 et Petro Smolka3 habere dinoscuntur, nulla presumatis iudicare racione, sed causas huiusmodi nostrum usque in Maiorem Poloniam ad adventum differre debeatis pro eo, quia causas prefatas coram nobis iudicandas fore decrevimus. Aliud non facturi, nostre gracie sub optentu. Datum in Sydlow feria secunda in vigilia sancti Andree Apostoli anno Domini M° quadringentesimo decimo septimo4.
Relacio domini Dony(n) vicecancellarii5.
1Dobek Puchała z Węgier, niegdyś z Węgier (par. Gostyczyna, na pd. od Kalisza - Koz. 5 s. 451), wyst. od 1404, rycerz Zygmunta Luksemburskiego przed 1410, Grunwaldczyk, starosta gniewkowki 1417, husyta w Czechach 1422 n., starosta bydgoski 1429, zm. 1435 (PSB XXIX s.v.). Brat Mikołaj wyst. tutaj i 1445 - 1446 (SHGWlkp.).
2Marcin ze Sławska (S. Wielki, wieś par. na zach. od Konina), Grunwaldczyk, wyst. od 1398, podstoli pozn. 1409, podkomorzy pozn. 1419/20, kasztelan kal. 1426, pozn. 1428, opiekadlnik (tutor) Królestwa 1434, wojewoda kal. 1436, GWP 1428 - 1430, zm. 1453 (PSB XIX s. 572 - 573; WSB s. 455).
3Piotr Smolka bliżej nie znany, 1414 (AKH III s. 221) nazwany został wójtem, a 1418 (Poznań; WAP, Kalisz Z. 3, k. 48v, 54v) byłym wójtem w Stawie (miasto w Sieradzkiem), zob. też Kozierowski, Obce ryc. s. 94.
4Pobyt w Szydłowie w Sandomierskiem potwierdzony itinerarium królewskim.
5Donin, zob. wyżej, nr 776/11.


Dokument Nr 812
Kalisz, 4 grudnia 1417
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Marcin z Radliczyc zastawił swoją dziedzinę Dąbrowę Spytkowi z Nacesławic.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Gr. 19, k. 8. Wpis 1 stycznia 1437.

Nos Johannes de Sczecoczini castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quod ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Martinus de Radliczicze2, non compulsus, non coactus nec errore aliquo seductus, sed benivole, usus amicorum suorum consilio, sanus existens et matura deliberacione prehabita, totam ipsius hereditatem Dambrowa3 cum omni iure et dominio, prout solus habuit et tenuit, omnibusque usibus, fructibus, censibus, proventibus, redditibus. campis, pratis, agris, pascuis, borris, gaiis, silvis, rubetis, virgultis, fluviis, laccubus, stagnis, paludibus, piscinis, molendinis, aquis et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quomodocumque ad predictam hereditatem Dambrowa pertinentibus, nichil penitus iuris et dominii pro se ibidem reservando, in centum marcis latorum grossorum Pragensium, numeri Polonicalis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, nobili Spythkoni de Nanczeslauicze4 obligavit et coram nobis more solito rite er racionabiliter resignavit et tendendam a festo Nativitatis Christi [25 XII] ad festum iuxta terre consuetudinem et possidendam, condicione et tali interposita, si predictus Spythko racione eiusdem obligacionis per quempiam fuerit impeditu[sa], iam dictus Martinus ab omnibus inquiracionibusb ipsum liberare et exbrigare tenebitur cum affectu. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Kalis sabbato proximo ante festum sancti Nicolai Confessoris anno Domini milesimo quadringentesimo decimo septimo, presentibus magnificis et nobilibus viris, dominis: [Mathiac] de Wansisschczed pallatino5, Jacussio Jacca de Wylczina iudice Calisiensibus6, Alberto de Wszeradowo castellano Camenensi7, Dobrogostio de Camona8, Zegotha de Czirmyna9 et Johanne de Rusosziczcze10 heredibus, testibus ad premissa.
abrak Kop. (karta wystrzępiona)
bodczyt niepewny
cbrak Kop.
dtak Kop.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Radliczyce par. Rajsko, na pd.-wsch. od Opatówka (Koz. 5 s. 224, 7 s. 378 - 379). Marcin wyst. 1415 (SHGWlkp.), pisał się także z Rajska 1420 (niżej, nr 904/1).
3Dąbrowa, zapewne D. na pn.-wsch. od Radliczyc, a na zach. od Nacesławic (niżej, przypis 4).
4Nacesławice par. Chlewo, na pn. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 5 s. 59). Spytek wyst. 1402- 1417 (SHGWlkp.).
5Maciej z Wąsoszy na Pałukach, bratanek Sędziwoja z Szubina, podkomorzy kal. 1383/84, sędzia kal. 1400, wojewoda kal. 1406, starosta nakielski 1410, ujski 1404 - 1421, zm. 1423/24 (PSB XIX s. 41 - 42; WSB s. 443; GStar. s. 82).
6Jakusz Jaka, zob. wyżej, nr 782/4.
7Wojciech z Szaradowa (Wszeradowa) na Pałukach, kasztelan kamieński 1386, potem wojewoda kal. 1424, zm. 1427 (Spisy wlkp.).
8Kamienna (Kamiona), wieś par. na pn.-zach. od Błaszek w Kaliskiem (Koz. 4 s. 330, 7 s. 340). Dobrogost syn Niemierzy (także z Poprężnik par. Goszczanów w Sieradzkiem) i Racławic (może ident. z późniejszym folwarkiem w par. Giżyce koło Ostrowa kal.) wyst. 1414 - 1423, zm. 1423 (Roty IV nr 685, 686; SHGWlkp.; KDW VII nr 732/1), zapewne ident. z wicesędzią w Kaliszu 1420 (GUrz. C 609).
9Czermin (Czyrmin), wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 52 - 53, 4 s. 148 - 149). Żegota wyst. 1415 - 1428 (SHGWlkp.).
10Rusocice, wieś par. na pn.-zach. od Turku w Kaliskiem (Koz. 5 s. 261). Jan, Janusz, zapewne ident. ze stolnikiem kal. 1412 - 1420 (Spisy wlkp.).


Dokument Nr 813
Kościan, 17 grudnia 1417
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Nikiel ze Skoraczewa oprawił posag i wiano swej żony na połowie Skoraczewa i na Prętkowicach.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 10, k. 320v - 321. Wpis 1 czerwca 1424 (wg Or.?). Góra i prawy bok k. 321 uszkodzone i wystrzępione, z dużymi brakami tekstu.

Nos Johannes de Sczecocin castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Nikel de Scoraczewo2, non compulsus nec coactus neque aliqua doli delusione seductus, sed sanus mente et corpore existens, usus amicorum consilio spontaneaque voluntate ac matura deliberacione prehabita, super tota medietate Scoraczewo hereditatis cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit, et in Pranthcowicze circa Grobya3 [k. 321 - pierwszych 9 wierszy brak] rubetis necnon aqu[is...], molendinis et ipsorum [emolimentis, flu]minibus, lacubus, pis[cinis...], paludibus, torrentibus, [...] cum omnibus et singulis [pertinen]ciis et obvencionibus u[niversis] ad eandem medietatem v[ille spectantibus], quocumque nunccupantur voc[abulo, nichil] iuris sive dominii pro se [...] centum et quinquag[inta marcas grossorum] latorum Pragensium et n[umeri Polonicalis consueti], XL VIII° grossos in qua[mlibet marcam computando], septuaginta quinque videlicet [racione dotis] et alias septuaginta [quinque] racione dotalicii, generose [...] uxori sue legittime4 don[avit...], assignavit, ascripsit et c[oram nobis] more solito racionabiliter res[ignavit] iuxta terre consuetudinem et [...]. In cuius rei testimonium sig[illum nostrum] presentibus est appensum. Ac[tum et datum in] Costen feria sexta prox[ima ante5] festum beati Thome [Apostoli anno] Domini M° quadringentesimo septimo dec[imo], presentibus honorabili et strennuis a[c] nobilibus viris, dominis: Nicolao de Gorka cancellario Poznaniensis ecclesie6, Nicolao de Brodnicza iudice Poznaniensi7, Georgio Donyn de Sarnowo8, Jaroslao et Johanne fratribus uterinis de Jarognewicze9 et Johanne Czecerad de Falkowo10 heredibus et aliis quampluribus testibus fidedignis ad premissa.
1Jan z Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Skoraczewo par. Białcz Stary, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 200). Nikiel wyst. 1409 - 1428 (SHGWlkp.).
3Prętkowice par. Białcz Stary, na zach. od Kościana (Koz. 3 s. 81, 7 s. 376). Grobia (dziś Dębina) na zach. od Śmigla, nie leżała w najbliższym sąsiedztwie Prętkowic.
4Nie zidentyfikowana.
5Datę uzupełniono według zapisów w księdze ziemskiej kościańskiej, która odnotowała sądy starosty 17 grudnia 1417 (Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 320).
6Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 789/3.
7Mikołaj z Brodnicy, Błociszewa, zob. wyżej, nr 804/1.
8Sarnowa, miasto w powiecie kościańskim (Koz. 3 s. 178). Jerzy, Jurga, Donin wyst. 1398 - 1424 (SHGWlkp.; Kozierowski, Obce ryc. s. 30 - 31).
9Jarogniewice par. Głuchowo, na pn.-zach. od Czempinia (SHGPoz. I). Jarosław syn Janusza wyst. 1412 - 1430, wicesędzia w Kościanie 1426, wicewojewoda 1427 - 1430, podsędek pozn. 1430 (ib.; GUrz. C 795, 765, A 283). Jan wyst. 1395 - 1424 (SHGPoz. II).
10Jan Ciecierad z Chwałkowa, zob. wyżej, nr 801/13.


Dokument Nr 814
[Poznań], 1417
Poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Piotr z Urbanowa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 134, zaginionego w 1945 r.).

1417. Coram suprafato Vincentio decano etc. [Gnesnensi, canonico et vicario in spiritualibus generali Posnaniensia1] inscriptio summae 10 marcarum cum censu unius marcae vicariis suprafatis [cathedralibus Posnaniensibus] super Urbanowo per nobilem Petrum haeredem2.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
2Urbanowo par. Opalenica, na pd od Opalenicy (Koz. 3 s. 352, 5 s. 436). Piotr, Pietrasz, także z Lewic, wyst. 1388 - 1436 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 815
Konstancja, 29 stycznia 1418
Papież Marcin V poleca prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie przeprowadzenie inkorporacji kościoła parafialnego w Mogilnie do tamtejszego klasztoru benedyktynów.
Or,: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 10. Pergamin gruby, dobrze wyprawiony, 500 × 282+64 mm, dziurkowany (liniowany) na marginesach. Drobne dziurki w tekście. Bulla wyrwana z częścią zakładki. Nad tekstem: Ad cameram. Na zakładce: Rta gratis, T. de Horste, pod zakładką: @@. Na odwrocie późne streszczenia i sygnatury.
Kop.: Watykan, Archiwum watykańskie, Regesta Lateranensia, t. 190, k. 133v.

aMartinus episcopus, servus servorum Dei1, dilecto filio .. preposito monasterii in Trzemesna per prepositum soliti gubernari Gneznensis diocesis 2 salutem et apostolicam ben(ediccionem). Sacre religionis, sub qua | dilecti filii .. abbas et conventus monasterii sancti Johannis in Mogilna ordinis sancti Benedicti Gneznensis diocesis3, mundanis abdicatis illecebris, devotum et sedulum redunt Altissimo famulatum, promeretur | honestas, ut votis eorum in hiis, presertim per que ipsorum et dicti monasterii profectibus consulitur ipsaque religio propagatur, quantum cum Deo possumus, favorabiliter annuamus. Exhibita siquidem nobis nu|per pro parte dictorum abbatis et conventus peticio continebat, quod monasterium predictum propter diversas violencias et rapinas per nonnullos Dei et piorum locorum emulos in monasterio predicto illiusque bonis et rebus vicibus repetitis damnabiliter factas, guerrarum quoque turbines et calamitates, que partes illas diutine afflixerunt, adeo in suis facultatibus et redditibus destitutum existit, quod ipsi abbas et conventus eciam multiplicium onerum atque debitorum mole oppressi de illis non possunt ullatenus congrue sustentari ac predicta et alia eis incumbencia onera quomodolibet supportare. Verum si parrochialis ecclesia Sancti Jacobi iuxta portam dicti monasterii4 et in illius fere foribus constituta monasterio uniretur et incorporaretur eidem, per hoc eciam ipsius ecclesie statui et indennitatibus consuleretur, abbati quoque et conventui necnon monasterio predictis, tam ad sublevandas calamitates eorum huiusmodi, quam eciam ad exaugendum numerum personarum sub regulari habitu Domino pie vite studio vacancium ac divini cultus inibi pociorem restaurandam vigenciam foret multipliciter profuturum. Quare pro parte dictorum abbatis et conventus nobis fuit humiliter supplicatum, ut eandem ecclesiam, cuius triginta quinque cum omnibus iuribus et pertinenciis suis i psi monasterio, cuius quingentarum marcharum argenti puri fructus, redditus et proventus secundum conmunem extimacionem, valorem annuum, ut iidem abbas et conventus asserunt, non excedunt, perpetuo incorporare, annectere et unire de benignitate apostolica dignaremur. Nos itaque huiusmodi supplicacionibus inclinati discrecioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus si vocat[us] a [lo]ci ordinario et aliis, quorum interesse poterit, ita esse reppereris, ecclesiam predictam cum omnibus iuribus et pertinenciis supradictis monasterio prefato auctoritate apostolica imperpetuum unias, incorpores pariter et annectas, ita quod cedente vel decedente rectore dicte ecclesie, qui nunc [regit], ipsam ecclesiam, alias quomodolibet dimittente liceat prefatis abbati et conventui per se vel alium corporalem possessionem ecclesie iuriumque et partinenciarum predictarum auctoritate propria libe[re] apprehendere et licite perpetuo retinere ac ipsius fructus, redditus et proventus in suos necnon dicte ecclesie usus convertere dictamque ecclesiam per unum ex ipsius monasterii monachis ad ipsorum abbatis et conventus nutum pro tempore ponendum et removendum et qui eciam dilectorum filiorum parrochianorum eiusdem animarum curam gerat pro tem[por]e regi atque gubernari facere diocesani loci et alterius cuiuslibet super hoc licencia minime requisita, non obstantibus quibuscunque constitucionibus et ordinacionibus apostolicis ac statutis et consuetudi[nibu]s monasterii et ordinis predictorum contrariis, iuramento, confirmacione apostolica vel quacunque firmitate alia roboratis. Aut si aliqui super provisionibus sibi faciendis de parrochialibus ecclesiis vel aliis beneficiis ecclesiasticis in illis partibus speciales vel generales dicte Sedis vel legatorum eius litteras impetrarint, eciam si per eas ad inhibicionem, reservacionem et decretum vel alias quomodolibet sit processum, quasquidem litteras et processus habitos per easdem ad prefatam ecclesiam volumus non extendi, sed nullum per hoc eis quo ad assecucionem parrochialium ecclesiarum aut beneficiorum aliorum preiudicium generari et quibuslibet privilegiis, indulgenciis et litteris apostolicis generalibus vel specialibus quorumcunque tenorum existant, per que presentibus non expressa vel totaliter non inserta effectus earum impediri valeat quomodolibet vel differri et de quibus quorumque totis tenoribus de verbo ad verbum habenda sit in nostris litteris mencio specialis. Nos enim exnunc irritum decernimus et inane, si secus super hiis a quoquam auctoritate scienter vel ignoranter id contigerit attemptari. Datum Constancie IIII Kalendas Februarii, pontificatus nostri anno primo.
ainicjał Or.
1Marcin V papież 1417 - 1431.
2Prepozytem klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie był 1407/8 - 1435 Andrzej.
3Opatem benedyktynów w Mogilnie był 1413 - 1422 Klemens (zob. wyżej, nr 785/5).
4Sprawy inkorporacji kościoła Św. Jakuba do opactwa mogileńskiego dot. szereg nast. dokumentów, zob. niżej, nr 852, 861, 862, 863, 883, 891, 893.


Dokument Nr 816
Poznań, 13 marca 1418
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Jarosław z Bieganowa zapisał czynsz kanclerzowi poznańskiemu Mikołajowi z Górki.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 61, k. 71 - 71v. Wpis 7 lutego 1483. Tekst miejscami zalany, trudno czytelny.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam [k. 71v] rei memoriam. Nos Johannes de Sczecocini castellanus Lublynensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Jaroslaus de Beganowo2, non compulsus nec coactus neque aliquo errore devio seductus, sed sanus mente pariter et corpore validus existens, usus amicorum consilio spontaneaque voluntate ac matura deliberacione prehabita, super tota hereditate sua Byeganowo circa Crirowo2 sita cum omni iure, proprietate ac dominio, prout solus tenuit, habuit et possidita atque omnibus kmethonibus, allodiis, usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, campis, agris ceterisque quibusvis cum utilitatibus, pertinenciis, appendiis et obvencionibus [univer]sibusa, quomodolibet ad eandem hereditatem spectantibus et quocunque nuccupantur vocabulo, nichil iuris, proprietatis sive dominii pro se aut successoribus suis legittimis excludendo, sex marcas census annui perpetui, monete et numeri infrascriptorum, singulis annis ad festum beati Nicolai Confessoris [6 XII] Poznanie persolvendas sub magnis penis iudicialibus, pro centum sexagenis latorum grossorum Pragensium et numeri Polonicalis consueti, videlicet sexaginta octo grossos in quamlibet sexagenam computando, honorabili domino Nicolao de Gorka3 et ipsius legittime posteritati realiter vendidit et coram nobis more solito racionabiliter imperpetuum resignavit, tenend(as), habend(as), possidend(as), utifruend(as), vendend(as), donand(as), alienand(as), commuttand(as) et in usus suos beneplacitos libere convertend(as), prout eidem domino Nicolao aut ipsius legittimis successoribus melius ac utilius videbitur expedire. Ita tamen, si prefatus Jaroslaus aut ipsius legittima posteritas eundem censum sex marcarum ad quodlibet festum beati Nicolai Confessoris quociens pretacto domino Nicolao de Gorka cancellario Poznaniensis ecclesie aut ipsius legittimis sequacibus Poznanie non persolverint, extunc tociens magnis penis iudicialibus solucionem facere se astrinxit et submisit, tali nichilominus condicione adiuncta, dum et quando dictus Jaroslaus aut ipsius successores legittimi pretactum censum sex marcarum monete et numeri premissorum super eadem hereditate ipsorum habere noluerint obligatum, extunc super alia hereditate, sic bona cum et in quantum perfectum fuit, huiusmodi censum asignare prefato domino Nicolao cancellario aut ipsius legittime sequacitati et deputare reali munimine, ut prefertur, eodem modo debebunt. Actum et datum Poznanie dominico die Judica anno Domini millesimo quadringentesimo octavo decimo, presentibus honorabili ac nobilibus viris et dominis: Myroskone de Bythin canonico Poznaniensi4, Parisio de Poszarowo5, Nicolao de Golambowo protunc burgrabio Poznaniensi6, Domarathio de Stharalanka7, Przeczeslao de Macussowo8 et Andrea de Sczepowycze9 heredibus ac aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa.
atak Kop.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Bieganowo par. Krerowo, na pn.-zach. od Środy (Koz. 2 s. 18). Jarosław wyst. 1410 - 1446, zm. przed 1451 (SHGWlkp.).
3Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 783/3.
4Bytyń na zach. od Poznania. Mirosław Starszy z B., altarysta w katedrze pozn. 1402, pleban w Modrzu, kanonik pozn. 1408 - 1427, zm. 1427/28 (SHGPoz. I; Now. I s. 726; Jaskulski nr 97).
5Pożarowo par. Biezdrowo, na zach. od Wronek (Koz. 3 s. 79). Parys wyst. 1405 - 1427 (Poz. II nr 2444; SHGWlkp.), dziedziczył także w Sokolnikach i Łubowie? (Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 52).
6Mikołaj z Uzarzowa i Gołębiowa, zob. wyżej, nr 804/4.
7Starołęka Wielka i Mała par. Głuszyna, dziś w obrębie miasta Poznania (Koz. 3 s. 247). Domarat ze Starołęki W. wyst. 1418 - 1428 (SHGWlkp.).
8Makuszewo, osada dziś nie istniejąca, sąsiadowała z Grzymisławicami i Racławkami par. Bardo, na pd.-zach. od Wrześni (Koz. 2 s. 438, 8 s. 64). Przecław skądinąd nie znany.
9Szczepowice par. Modrze, na pn.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 298). Andrzej wyst. 1403 - 1425 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 817
Śrem, 24 marca (1 kwietnia?, 1 lipca?)1418
Książę Zygmunt Korybutowicz potwierdza uprawnienia Marcina Kota młynarza śremskiego i transumuje wcześniejszy dokument Wierzbięty z Paniewic dla jego poprzednika.
Or.: Kraków, Bibl. PAN, dok. nr 480. Pergamin 277-288 × 181-178+25-34 mm, przecięty na pół, prawy brzeg tekstu obcięty, liczne drobne dziurki w tekście (korniki). Dziura po sznurze do przywieszenia pieczęci.
Reg.: K. Dziwik, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, cz. I, Wrocław 1966, nr 36 (wg Or., pod datą: 1418 - 1435).
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis nr 3.

aIn nomine Domini amen. Propter vetustatem annorum pagine, que nocumentum in antiquitate arripuit et retreamen pristinum, ut habere valeat vi[...] | tenoris est in nova renovacione, ne vigor illius ruinam pociatur, sed ut eo forcius robor eius perpetuum incrementum adipiscatur. Nos ig[itur] | Sigismundus Coributi Dei gracia dux Nouogrodiensis1, volentes adimplere utilitates domini regis et ad peticionem molendinatoris dicti Co[th] sumus in [...] | hunc favorem sibi ostendentes et senectutem privilegii sui antiqui renovantes super molendinum iacentemb ex[tra] civitatem Srzem in [fluvio] dicto Wartha, pertinens ad regalem maiestatem, addantes eciam sibi Martino molendinatori Coth2 et suis successor[ibu]s molendi brasium in [dicto] molendino, ita quod homines domini regis molare debent in predicto molendino, ita quod non in alio adhuc ex recognicio[n]e consulum civitatis Srz[emensis] ab antiqua consuetudine brasium in predicto molendino est molatum. Illud enim prenotati consules coram nobis publice exposuerunt [...] enim facientes cum consensu domini regis iussimusque privilegium antiqum prenominati molendinatoris Coth renovare, approbare et confirm[are], cuius tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Wierzbięty z Paniewic z lat 1352-1360-KDW VI, nr 193].
In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus duximus appendendum. Datum in S[rzem] feria sexta sive in vigilia Anu(n)cciacionis Beate Virginis Marie sub anno Domini milesimo quadringentesimo decimo octa[vo]3, presentibus hiis testibus: nobilibus viris domino Johanne capitaneo Srzemensi4, Nicolao marsalkone nostro2, [...]zslao pincerna nostro2, Mathic Gricka proconsule Srzemensi5, Johanne Goczallek6, Bronizsio7 et aliis quamplurimis fided[ig]n[is].
ainicjał wysokości prawie całego tekstu Or.
btak Or.
1Zygmunt Korybutowic, bratanek Władysława Jagiełły, późniejszy husyta, zm. 1435. Z niniejszego dok. zdaje się wynikać, że w 1418 r. Zygmunt był również tenutariuszem śremskim (brak go u GStar. s. 63).
2Nie zidentyfikowany.
3Wigilia święta Zwiastowania NMPanny (24 marca) przypadała w 1418 r. na czwartek, nie piątek. Przyjęcie, za wydawcą Reg., że święto Zwiastowania przeniesione zostało na poniedziałek po Niedzieli Przewodniej (4 kwietnia), również nie daje odpowiedniego rozwiązania daty. Być może więc, że święto to obchodzono w 1418 r. w sobotę przed Niedzielą Przewodnią, tj. 2 kwietnia; wówczas data wystawienia dok. brzmiałaby: piątek, 1 kwietnia. Może wreszcie pisarz pomylił Zwiastowanie z Nawiedzeniem NMPanny - piątek przed 2 lipca wypadałby w 1418 r. rzeczywiście w wigilię czyli dnia 1 lipca. W tym czasie bawił w Wielkopolsce Władysław Jagiełło - może towarzyszył mu w objeździe wystawca niniejszego dok.
4Jan, skądinąd nie znany, był może zarządcą Śremu z ramienia Zygmunta.
5Maciej Gryczka był burmistrzem także 1411 (KDW s.n. I, nr 138, 141); por. z Katarzyną Gryczyną wyst. 1420 i 1425 (niżej, nr 897/22, 1036/2).
6Jan Goczałek był 1425 burmistrzem śremskim (niżej, nr 1044/1), nie wiemy czy ident. z Janem Goczałkiem rajcą śremskim 1449 (materiały KDW).
7Bronisz może ident. ze starszym cechu rzeźników śremskich 1425 (niżej, nr 1044/2).


Dokument Nr 818
[Kalisz, przed 30 marca 1418?]
Starosta generalny Wielkopolski oraz wymienieni żupcy kaliscy proszą uczestników sądu króla w Kaliszu (?) o rozstrzygnięcie opisanego przypadku prawnego.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 54 - 54v. Wpis 26 kwietnia 1418.
Uw.:O dacie zob. niżej, przypis 2. Brak pewności, czy jest to list pozbawiony daty, czy tylko zapiska o rozbudowanym formularzu.

Strennuis militibus, dominis Jacusio Jacze iudici1, ceteris dominis castellanis, iudicio regis Polonie2, Johannes de Sczekocini castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie3, Andreas de Cothlino vicepalatinus4, Stephanus iudicis5, Segotha subiudicis vicesgerentes6 ceterique domini zuparii et officiales fidele servicium cum continuo incremento. Strennui milites ac domini nostri! Talis causa et casus nostram presenciam addit, quod quidam nobilis nomine Nicolaus heres Slawynszky7 proposuit coram nostro iudicio et querulavit super dominum Bogusium de Lyeszyona8: "Ego super te propono, quia sipasti triginta quinque gadones, wlgariter copcze, cum suo fratre germano Johanne9 et cum duodecim kmethonibus et tu non debuisti ipsos sipare, quia dederunt nobis de iudicio, quod non debuisti sipare sine me et ministeriali et tu sipasti sine me, non expectando ministerialem nec meum adiutorium". Tunc adversa pars, videlicet Boguslaus, respondit: ,,Quidquid sipavi seu fodi, hoc feci cum consensu ministeriali, quia et ministerialis penes hoc erat". Nicolaus iterum dixit: "Quia tu noluisti eodem tempore fodere et sipare, quando ministerialis dedit tibi voluntatem fodere et sipare, et ego eciam, sed postulasti dari ad iudicium propter hoc, utrum deberent tibi dare adiutorium, an non, tunc iudicium decrevit dare adiutorium et ministeriali penes gadones esse, tunc tu, non exspectando terminum, quando ministerialis nobis dedit, et fodisti gadones absque ministeriali. Et ministerialis penes gadones non erat". Propter hoc ambo receperunt pro corulo wlgariter za laszką ad ministerialem ad perdendum et ad lucrandum. Quia Nicolaus dixit, quod ministerialis non fuit, et Bogusius dixit: "Fuit". Tunc ministerialis recognovit, quod non fui(t). Tunc ita ministerialis dixit sic: "Dilecti domini! Ego recognosco inter Nicolaum Slawynszky et inter Johannem et Bogusium Lyeszyenszky, quando Johannes iuravit circa angularem gadonem, tunc dixi: "Fodeatis gadones per signa mea, ubi signi, quia iam de me non indigetis". Tunc dixit Boguslaus: "Ministerialis, [k. 54v] vade ad Nicolaum, ut daret michi adiutorium fodere gadones". Tunc ministerialis ivit ad Nicolaum dicens: "Nicolae, dixit Boguslaus, ut dares adiutorium". Tunc Nicolaus respondit: "Cui debet, ille fodeat". Tunc Boguslaus noluit, tunc temporis noluit fodere gadones, sed voluit ad iudicium. Tunc eis dedi ad iudicium propter hoc, utrum debet dare adiutorium fodere gadones, an non". Tunc iudicium adiudicavit: "Da Nicolae adiutorium, istac quas ministerialis precipiat fodere", et iudicium ministeriali precepit: "Equita ibi, fac fodere, quas signasti". Tunc ministerialis dedit eis terminum per octo dies terminos particulares. Tunc ministerialis venit ad prefatum terminum et gadones fuerunt iam facti. Tunc Nicolaus dixit ad Boguslaum et ad Johannem dicens: "Venite fodere gadones; ego obedio iudicio, ut michi precepitur". Tunc dixit Boguslaus et Johannes: "Non equitabimus, quia iam fodimus". Tunc Nicolaus computavit cum ministeriali dicens: "Ministerialis, hoc tu vide, fodit gadones absque te: triginta quinque". Et eosdem ministerialis vidit. Quare petimus per vestram sentenciam decerni, cui est ad perdendum et cui ad lucrandum, vel cui octo scottos debet reddi, wlgariter wsztecz.
1Jakusz Jaka, zob. wyżej, nr 782/1.
2Sąd króla odbył się w Kaliszu 30 marca 1418 (Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 46v). Zasiadał na nim m. in. współautor niniejszego listu, Jan ze Szczekocin (ib.); fakt ten stanowi podstawę dla datowania niniejszego listu. W zapiskach z posiedzenia sądu króla znajdujemy krótką informację i o niniejszej sprawie (ib., k. 47).
3Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
4Kotlin, wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 125 - 126, 4 s. 399, 7 s. 347). Wicewojewodą w Kaliszu był 1415 - 1423 Henryk, nie Andrzej z K. (GUrz. C 154), częsty sędzia grodu kal. po 1432, rajca 1433/34, 1437/38, burmistrz 1436/37.
5Stefan ze Strzydzewa wicepodsędek w Kaliszu 1402 - 1406, wicesędzia 1406 - 1410, 1417 - 1419 (GUrz. C 196, 117, 119).
6Żegota z Czermina (zob. wyżej, nr 812/9), jako wicepodsędek wyst. w Kaliszu w dniach 15 marca do 7 czerwca 1418 (GUrz. C 200).
7Sławin par. Gostyczyna, na pd. od Kalisza (Koz. 5 s. 308 - 309). Mikołaj, zapewne ident. z Mikołajem Roszustem ze S., wyst. 1411 - 1434 (SHGWlkp.).
8Leziona par. Gostyczyna, na pn. od Sławina (Koz. 4 s. 452). Bogusz wyst. 1411 (Roty IV nr 374, 381 i tutaj); zapewne ident. z B. ze Strzegowej par. Gostyczyna (Koz. 7 s. 391), wyst. 1411 - 1412 (SHGWlkp.).
9Jan z Leziony wyst. 1407 - 1421 (Roty IV nr 256, 374, 381, 564, 615; niżej, nr 923).


Dokument Nr 819
Poznań, 30 marca 1418
Władze miasta Poznania przekazują budy budnikom i ustalają wykaz towarów, których sprzedaż przysługuje wyłącznie budnikom.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Akta m. Poznania - cechy nr 27 - w or. transumpcie władz miasta Poznania z daty: [Poznań], 5 lutego 1561 r.; 2. tamże, nr 28 - w transumpcie dok. z 1561 r., dokonanym przez króla Zygmunta Augusta w Warszawie, 27 listopada 1570, potwierdzonym przez króla Zygmunta III w 1615 r.
Wyd.: Wilkierze poznańskie, cz. II: Handel, rzemiosło i rolnictwo, wyd. W. Maisel, Wrocław 1968, s. 4 - 7 (wraz z tłumaczeniem pol.).

In nomine Domini amen. Quia litera quamdiu durat, tamdiu vigorem habet, et litera lecta facit testimonium et memoriam. Propter quod nos Petrus Gelmara prothoconsul1, Henricus Buchwalttb2, Stanislaus Bocznowskic3, Folkerd Stewene4, Jurgi Merkell5, Niclas Lignarf6, Joannes Risskog7, Caspar Fawko8 consules civitatis Poznaniensis, Andreas pellifex advocatus9, Henricus doleator10, Peterh Ann11, Niclas Guntherusi12, Conradus Ottendorff13, Wierzbietha14, Iandrallj15, Hanussk Bargier16, Bartossl Pieczikabathł17 scabini civitatis Posnaniensis significamus omnibus et singulis Christi fidem habentibus, tam praesentibus, quam futuris, lecturis, audituris et praesencium noticiam habituris, quia nos cum voluntate, mandato acm consensu et noticia tocius communitatis, racione melioracionis et augmentacionis civitatis nostrae, censum et utilitatem, redditumn vendidimus et resignavimus septem decem institas wlgariter bud ad tempora perpetua in civitate nostra Poznaniensi in circulo penes institas sutorum sitas, quelibet o-p
de per se
sex ulnas in se habere debet et fenestram cum hostio fenestre ante easdem sex ulnas appenso versus canale alias oczochttq honestis viris budnikamr et budniczkams in eisdem morantibus cum t-u
ipsorum omnibus
utilitatibus et proventibus. Ita tamen, quod nullus incola et vicinus v-w
nostrae civitatis
et eciam hospites extranei et alienigene existentes in nostra civitate de tunis integris nec de mediis et quartalibus, videlicetx s czwarteky, alleca vendere et propinare z-aa
debet et debent
, preter ipsos prenominatos budniki et budniczkiab. Item nullus penesticus, videlicet przekupien et przekupka debet vendere sal in nostra civitate minus uno quartali, videlicet czoac iest mnieyad wiertheliaae, solum prenominati budnicziaf et budniczkiab. Item eciam nullus debet vendere pisces siccos vel salsos, cuiuscunque generis sint, preter ipsos budniki et budniczkiab, exceptis his, qui de partibus alienis seu civitatibus adducerentur et eciam, quod aliquis pro suis rebus et mercanciis, videlicet thowar za thowar reciperet, isti possunt et habent omnimodam potestatem vendendi cum ipsis et penes ipsos stare, vendere et propinare. Item nullus arvinam cedere debet et vendere in nostra civitate preter ipsos budniki et budniczkiab. Eciam nos damus ipsis et conferimus ad tempora perpetua in institis ipsorum funes suberinas et omnes alias res, quae de suberibus parantur, vasa picis alias smolnyczeag, lagenas ligneas, pinum, duram picem, vitra, lumina, telam crudam et non dealbatam, haec omnia premissa vendendi omnimodam potestatem absque omni contradictione et ista nullus debet ipsis prohibere. Item praenominatiah budnicziai et budniczkiab, quilibetaj de per se existens in sua instita omnimodam potestatem habet suam institam vendendi, alienandi, commutandi, morandi et ad usus suosak meliores convertendi et post mortem ipsorum propinquioribus. Item prenominati budnicziai et budniczkiab, quilibetaj de sua instita per marcam singulis annis perpetuis temporibus ad quodlibet Quatuor Tempus dividendi prefatam marcam per fertonem solvere tenetur pro censu dominis ad pretorium. In cuius rei memoriam et testimonium perpetuum sigillum maius nostre civitatis praesentibus est appensum. Datum Posnaniaeal feria quarta proxima ante dominicam Quasimodo Geniti anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo.
aQuelnar Kop. 1
bBuchwaldt Kop. 2
cBocznowsky Kop. 2
dFolkier Kop. 2
eSteuen Kop. 2
fLignarz Kop. 2
gRysko Kop. 2
hPetter Kop. 1
iGunterus Kop. 2
jAndrall Kop. 2
kHanus Kop. 2
lBarthosz Kop. 2
łPieczykabath Kop. 2
mbrak Kop. 1
nreddituum Kop. 2
o-pdefert Kop. 2
qoczohtt Kop. 2
rbudnikom Kop. 2
sbudnickam Kop. 2
t-uomnibus ipsorum Kop. 2
v-wcivitatis nostrae Kop. 2
xbrak Kop. 2
yczowartek Kop. 2
z-aadebent et debet Kop. 2
abbudnicky Kop. 2
acco Kop. 2
admniei Kop. 2
aewiertela Kop. 2
afbudniki Kop. 2
agsmolnicze Kop. 2
ahprenarrati Kop. 1
aibudniczy Kop. 2
ajquaelibet Kop. 2
akbrak Kop. 1
alVarsauiae Kop. 2
1Piotr Goldener, zob. wyżej, nr 794/1.
2Henryk Buchwald, zob. wyżej, nr 809/2.
3Stanisław Borzejowski i Folker Stowen, zob. wyżej, nr 794/2, 9.
4Stanisław Borzejowski i Folker Stowen, zob. wyżej, nr 794/2, 9.
5Jerzy Merkiel, zob. wyżej, nr 809/4.
6Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 794/6.
7Jan Ryszko i Kasper Fafko, zob. wyżej, nr 809/6, 8.
8Jan Ryszko i Kasper Fafko, zob. wyżej, nr 809/6, 8.
9Andrzej (Andris) kuśnierz, Kirschner, ławnik pozn. 1397, 1407 - 1408, wójt 1409 - 1410, 1413, 1417, 1418, 1420, 1429 (WSvP s. 444).
10Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
11Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
12Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
13Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
14Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
15Henryk Bednarz, Piotr Aue, Mikołaj Gunter, Konrad Ottendorf, Wierzbięta, Andral, zob. wyżej, nr 794/8, 4, 11, 10, 15, 14.
16Jan, Hanos, Berger, wielokrotny ławnik i rajca pozn. 1417 - 1459 (WSvP s. 439).
17Bartosz Pieczykabat, zob. wyżej, nr 794/7.


Dokument Nr 820
Kalisz, 1 kwietnia 1418
Król Władysław Jagiełło zakazuje pozywać przed sądy Elżbietę wdowę po Markuszu z Marzelewa i jej synów.
Kop.: Poznań, WAP, Pyzdry Z. 4, k. 13v - 14. Wpis 15 kwietnia 1418.

Wladislaus Dei gracia etc.
Fidelibus notris dilectis, capit(aneis), iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterisque in Regno nostro officialibus ubilibet constitutis presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam. Quia nobilis Elizabeth relicta olim Marcussii de Marszelewo unacum liberis suis1 defuncto marito suo predicto cottidianis torquetur lacrimis et beneficium consolacionis non meretur invenire, unde doloribus ipsius piis compacientes visceribus volentesque ipsam post tanti meroris dispendia graciarum nostrarum beneficio prevenire et impetum iusticie moderari, hanc sibi graciam concessimus et concedimus tenore presencium, ut nulli, pro causis quibuscumque citata fuerit, ad unius anni spacium teneatur respondere. Vobis igitur premissis omnibus seriose mandamus omnino volentes, quatenus predicta Elizabeth cum liberis suis predictis Petro, Dobrogostio et Nicolao1 in iudiciis vestris, tam magnis, quam parvis ad instanciam cuiuslibet nulla presumatis iudicare racione. Si quid autem attemptare presumpseritis contra ipsam et pueros suos, id ipsum [k. 14] irritum decernimus et inane. Aliud facere non ausuri. Datum in Kalis feria sexta post festum Pasche anno Domini M° CCCC° XVIII°2.
1Marzelewo (Marszelewo) par. Marzenin, na pn.-zach. od Wrześni (Koz. 1 s. 164, 5 s. 15). Markusz wyst. 1403 - 1416, był 1411 - 1416 wicesędzią w Kaliszu, czasami w Gnieźnie i Pyzdrach (GUrz. C 179, 51, 605; SHGWlkp.). Jego żona Elżbieta (Helszka) wyst. już 1414, żyła jeszcze 1445 (ib.). Z ich synów (wymienionych niżej) Piotr może ident. z Piotrem Gałązką z M., Dobrogost żył jeszcze 1444, Mikołaj - 1450 (ib.).
2Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 821
Kościan, 21 kwietnia 1418
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobrogost z Szamotuł sprzedał wsie Orle, Głuchowo i Sieradowo Jarosławowi z Jarogniewic.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 10, k. 116v - 117. Wpis 5 listopada 1428.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Johannes de Sczecocini castellanus Lubliniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam strennuus dominus Dobrog(ostius) de Schamotuli2, non compulsus nec coactus neque aliqua doli delusione seductus, quinymo sanus mente pariter et corpore validus existens, usus amicorum consilio spontaneaque voluntate ac matura deliberacione prehabita, totas ipsius hereditates Orle3, Gluchowo4 et Siradowo5 cum omni iure, proprietate sive dominio, prout solus tenuit et habuit, ac omnibus usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, theoloneis, agris cultis et incultis atque de nowo exstirpandis, allodiis, campis, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, mellificiis, gagiis, quercetis, mericis, nemoribus, dumis, emfractibus, insulis, salebris, virgultis, rubetis, venacionibus et aucupacionibus necnon aquis earumque decursibus, molendinis et ipsorum emolimentis, fluminibus, lacubus, piscinis, stagnis, paludibus, torrentibus et riwlis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad prefatas hereditates spectantibus et quocumque nuccupantura vocabulo, tam late, quam longe, prout in suis metis, limitibus, condicionibus, articulis, graniciebus ab antiquo sunt limitate circumferencialiter atque transversaliter et distincte [k. 117], nichil iuris sive domi(n)ii pro se aut suis legittimis successoribus in eisdem penitus reservando, pro mille marcis latorum grossorum Pragensium et numeri Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, nobili Jaroslao de Jarognewice6 ac ipsius legittimis successoribus realiter vendidit et coram nobis more solito racionabiliter imperpetuum resignavit, per eundem Jaroslaum et ipsius legittimos sequaces tenendas, habendas, possidendas, utifruendas, vendendas, donandas, alienandas, comutandas et in usus suos beneplacitos libere convertendas, prout sibi aut ipsius legittime posteritati melius et utilius videbitur expedire. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Costen feria quinta proxima post dominicam Jubilate anno Domini M° quadringentesimo decimo octavo, presentibus strennuis ac nobilibus viris et dominis: Nicolao de Bloczeschewo iudice Poznaniensi generali7, Paschcone de Chrzastowo venatore Kalisiensi8, Jacobo de Gorka9, Swantoslao de Gilowecz10, Johanne de Bodecz11 et Stanislao Slap de Palandze heredibus12 et aliis quamplurimis fidedignis testibus ad premissa etc.
atak Kop.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Dobrogost z Szamotuł, zob. wyżej, nr 796/4.
3Orle (O. Wielkie) par. Biezdrowo, na pn.-zach. od Wronek (Koz. 2s. 551).
4Głuchowo par. Biezdrowo, na pd.-zach. od Wronek (SHGPoz. I).
5Sieradowo, osada dziś nie znana, leżała na pn.-zach. od Ostroroga (Koz. 3 s. 191, 5 s. 291; SHGWlkp.).
6Jarosław z Jarogniewic, zob. wyżej, nr 813/9.
7Mikołaj z Błociszewa, zob. wyżej, nr 804/1.
8Paszek, Paweł, Wyskota z Chrząstowa i Dobczyna (na pd.-wsch. od Śremu) i Mikuszewa (na pd.-wsch. od Miłosławia), łowczy kal. 1413 - 1417 (Spisy wlkp.).
9Górka (Miejska Górka), miasto w powiecie kościańskim (SHGPoz. I). Jakub, brat księdza Mikołaja kanclerza pozn., wyst. 1392 - 1421 (ib.).
10Iłowiec (I. Wielki) par. Czempiń (potem par. własna), na wsch. od Czempinia (SHGPoz. I). Świętosław wyst. 1396 - 1434, kasztelan karzecki 1413 - 1434, wicesędzia w Kościanie 1405; 1415 - 1419 (ib.; Spisy wlkp.; GUrz. C 784, 791).
11Jan Bodecki (z Bucza?) wyst. w Cykowie i Rosnowie od 1400, nie żył już 1426 (SHGPoz. I s. 135; Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 20).
12Stanisław Słap z Palędzia, zob. wyżej, nr 791/2.


Dokument Nr 822
Brześć Kujawski, 25 kwietnia 1418
Król Władysław Jagiełło potwierdza przywilej Kazimierza Wielkiego dla Goliny, przenosząc jednocześnie tamtejszy targ tygodniowy ze środy na poniedziałek.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Gr. 33, k. 682v - 684v. Oblata 4 września 1600 (wg Or.).

In nomine Domini amen. Ad perpettuam rei memoriam. Quia tunc multis errorum et dubiorum incommodis prudenter occurrimus, dum gesta aetatis nostrae literarum apicibus et testium annotatione perhennamus, proinde nos Vladislaus Dei gratia rex Polloniae necnon terrarum Cracouiae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiauiae Lituaniaeque princeps supremus, Pomeraniae Rusiaeque dominus et haeres etc. significamus tenore praesentium, quibus expedit universsis, praesentibus et futuris, praesentium notitiam habituris, quomodo strenui Johannis [k. 683] de Golina1 militis nostri fidellis dillecti oblata nobis petitio continebat, ut literas serenissimi principis domini Casimiri olim regis Poloniae, praedecessoris nostri innovare, ratificare, gratificare et confirmare de solita regiae celsitudinis clementia dignaremur, quarumquidem literarum tenor sequitur in haec verba:
[następuje dok. króla Kazimierza Wielkiego z daty: Ciążeń, 22 stycznia 1362 - KDW VI, nr 198a].
[k. 684] Nos igitur2 praedicti Johannis iustis et omnino rationi congrugis supplicationibus gratam audientiam exhibentes et praecum suarum votivis instantiis annuentes, regium gratiossius inclinantes, praedictas literas [k. 684v] ratas habentes et gratas, ipsas in omnibus earum punctis, articulis, clausulis, condicionibus et sententiis innovamus, ratificamus, gratifficamus et tenore praesentium confirmamus, decernentes ipsas robor perpetue firmitatis obtinere.
Vobis insuper capitaneis, burgrabiis, proccuratoribus et offitialibusa quibuslibet Regni nostri, qui pro tempore fueritis, mandamus districtaea praecipientes, quatenus omnes mercatores et homines, fora annualia et septimanali(a) supradicta visitare volentes et ipsa exercere, ire libere et sine quovis impedimento permittatis et permitti faciatis. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio literarum. Actum in Brzesth feria secunda ipso die sancti Marci anno Domini milesimo quadringentesimo decimo octavo3, praesentibus magnificis, strenuibusa et nobilibus viris: Nicolao de Michalow Sandomiriensi4, Jacobo de Konieczpole Siradiensi5, Mathia de Łabisin Brestensi pallatinis6, Petro Szafraniec subcamerrario Cracouiensi7, Jarando de Grabie vexilifero Vladislauiensi8 et Nicolao de Thjmieniecz subpincerna Posnaniensi9 et aliisque pluribus nostris fidelibus fidedignis. Dattuma per manus reverendi in Christo patris domini Alberti episcopi Cracouiensis10 et venerabilis Doninib Sedis Apostolice prottonotarii, decani Cracouiensis, praepositi Sancti Floriani extra muros Cracouienses, Posnaniensis, Cracouiensis, Gnesnensis, Crusuiciensis, Vladislauiensis ecclesiarum canonici, Regni Poloniae vicecancellarii11, sincere nobis dillectorum. Ad rellationem eiusdem domini Doninib Regni Poloniae vicecancellarii.
atak Kop.
bdomini Kop.
1Golina, miasto między Słupcą a Koninem. Jan wyst.1398 (KDW VI nr 368) - 1435 (SHGWlkp.), nazywany niekiedy łowczym bydgoskim (GUrz. s. 39).
2Dok. Kazimierza Wielkiego został przez kancelarię Jagiełły zmieniony; zmianę opisano w tekście dok. transumowanego, zob. KDW VI nr 198a.
3Data zgodna z itinerarium królewskim.
4Mikołaj z Michałowa, zob. wyżej, nr 783/3.
5Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
6Jakub Koniecpolski i Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/4, 5.
7Piotr Szafraniec, zob. wyżej, nr 783/8.
8Jarand z Brudzewa i Grabi, dworzanin królewski 1394, podczaszy? brzeski 1402, stolnik? 1403, chorąży inowrocławski 1408, Grunwaldczyk; starosta inowrocławski 1417, wojewoda inowrocławski 1426/27, wojewoda sier. 1437 - 1452, zm. 1452 (PSB III s. 6 - 8, X, s. 612; Spisy sier.).
9Mikołaj Kiełbasa z Tymieńca (par. Staw w Sieradzkiem, na pn.-zach. od Blaszek - Koz. 5 s. 431, 7 s. 399), Grunwaldczyk, podczaszy pozn. 1418 - 1425, kasztelan bydgoski 1426/27, zm. po 1435 (GStar. s. 75).
10Wojciech Jastrzębiec i Donin, zob. wyżej, nr 776/10, 11.
11Wojciech Jastrzębiec i Donin, zob. wyżej, nr 776/10, 11.


Dokument Nr 823
Poznań, 6 maja 1418
Biskup poznański potwierdza erekcję altarii fundacji Bartosza i Janusza Wezenborgów w kościele parafialnym w Gostyniu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 38, k. 117 - 118. Wpis 5 marca 1458.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Andreas Dei gracia episcopus Poznaniensis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, quomodo ad nostram accedens presenciam discretus vir Gregorius rector ecclesie parrochialis in Conoyad, presbiter noster Poznaniensis2, presentatus ad altare nove fundacionis in titulum Assumpcionis Beate Marie Virginis [k. 117v] et beate Margarethe, situm in opido Gostin, quoddam privilegium dotacionis et erreccionis nobilium virorum dominorum Barthosii et Johannis fratrum germanorum de Vozemburga heredum ibidem in Gostin, ipsorum veris duobus sigillis, ut apparebat, impressulisa pergameni impendentibus sigillatum, modum, vim, formam et tenorem huiusmodi erreccionis et fundacionis et dotacionis altaris predicti in se continens cum ea, qua decuit, reverenciama no(bis) exhibuit, cuius tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Bartosza i Janusza Wezenborgów z daty: Gostyń, 28 września 1416 - zob. wyżej, nr 786].
Post cuiusquidem privilegii presentacionem et exhibicionem prefatus dominus Gregorius presentatus, nomine dictorum dominorum Barthossii et Johannis fratrum germanorum de Wyzemburg dicti altaris patronorum et suo, nobis cum instancia debita supplicavit humiliter, ut ipsum privilegium contentaque in eo atque ipsius altaris ereccionem, fundacionem et dotacionem auctoritate nostra ordinaria in titulum perpetui beneficii creare, confirmare, approbare, ratificare, perpetuare, erigere, ratum, gratum habere atque firmum, indulgenciis quoque et celestibus stipendiis ex viscerosa pietate paterna munerare ipsumque ad eundema investire dignaremur. Nos itaque prefati Gregorii presentati ymmoverius dictorum dominorum Barthossii et Johannis fratrum germanorum supplicacionibus benigniter inclinati, privilegium predictum omniaque et singula in eo contenta atque huiusmodi altaris erreccionem, fundacionem et dotacionem ratam, gratam habentes atque firmam, ipsa presentibus auctoritate nostra ordinaria approbamus, ratificamus, perpetuamus, confirmamus nostroque medio decreto ordinario perpetue firmitatis vim habere decernimus. Et ut tanto avidius tantoque frequencius ad venerandum devotis laudibus diem et festum Assumpcionis Beate Marie Virginis [15 VIII], in cuius honore dictum altare fundatum existit et dotatum, et ad supportandum altaristam dicti altaris, qui pro tempore fuerit, subsidiis caritativis sexus utriusque christifideles fervencius excitentur, universis et singulis sexus utriusque christifidelibus nostre diocesis, filiis contritis et confessis, qui in die et festo Assumpcionis Beate Marie Virginis ad dictum altare causa devocionis accesserint oraturi et unum Pater noster cum Ave Maria devote dixerint et de collatis a Deo ipsis bonis manus adiutrices porrexerint confisi, de misericordia Ihesu Christi quadraginta dies de iniunctis eis penitenciis misericorditer in Domino relaxamus. Ad presentacionem quoque prenominatorum dominorum Barthossii et Johannis fratrum germanorum de Vezemburg altaris huiusmodi verorum et legittimorum patronorum prefatum Gregorium presbiterum crida in forma solita per venerabilem dominum Vincencium decanum Gneznensis et canonicum Poznaniensis ecclesiarum nostrumque in spiritualibus viccarium generalem3 premissa et exempta coram nobis presentata ad dictum altare in nomine Domini investivimus et presentibus investimus, curam temporalium, administracionem spiritualium, et si quod est, regimen sibi comittimus in eodem. Quocirca tibi rectori ecclesie ibidem in Gostin comittimus iniungentes, quatenus dictum Gregorium in corporalem, realem dicti altaris possessionem inducas, res, libros et dotem sibi assignans in eadem, mandans nichilominus omnibus et singulis dicti altaris censuariis, reddituariis et aliiis quibuscumque censeantur nominibus subditis, ut eidem Gregorio tamquam ipsorum vero et legittimo altariste et rectori in omnibus obediant licite et honeste, de fructibus, redditibus et proventibus, iuribus et obvencionibus universis eidem plenarie respondentes. Volumus autem, quod premissi altaris erreccionis nostram ratificacionem et omnia alia prenotata ecclesie predicte in Gostin, utpote parrochiali nullum preiudicium gr(a)veretur, sed ne dictum altare suis debitis frustretur obsequis, presenti nostro ordinario decreto decernimus, quod Gregorius aut, qui pro tempore fuerit altarista, in eo faciat residenciam personalem et per se aut per alium loco ipsius ydoneum presbiterum, tam pro vivis, [k. 118] quam defunctis oracionibus insistendo obsequia dicti altaris efficaciter adimpleat. Et dum dictum altare vaccare contigerit, statuimus, quod non alter preter, quam actu presbiter per prenominatos patronos ac ipsorum successores loci ordinario ad instituendum presentetur. Ut autem omnia et singula suprascripta illibata perpetue perseverent, presentes nostras transsumpti confirmacionis, indulgenciarum largicionis et provisionis literas scribi mandavimus et nostri soliti appensione sigilli perhennari. Actum Poznanie die Veneris sexta mensis Maii anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo, presentibus honorabilibus viris, dominis: Peregrino scolastico4, Pelka cantore5, Barthcone6, Boguslao officiali nostro7 et Hectore ecclesie nostre Poznaniensis canonicis8 ac aliis quampluribus testibus fidedignis. Datum et scriptum per manus Strzeslai Floriani de Kosisky clerici Gneznensis (diocesisb), apostolica et imperiali auctoritate notarii9, tunc coram nobis scriba.
atak Kop.
bbrak Kop.
1Andrzej Łaskarz z Gosławic (na pn. od Konina), dr dekretów, prepozyt włocławski 1392, biskup pozn. 1414, zm. 1426 (WSB s. 430 - 431).
2Grzegorz, zob. wyżej, nr 786/3.
3Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
4Peregryn scholastyk pozn. skądinąd nie znany, mógł jednak w tym czasie piastować tę funkcję.
5Pełka syn Włościbora, zob. wyżej, nr 804/7.
6Bartek, zapewne Bartłomiej syn Rynka mieszczanina z Poznania i Kościana (Now. I s. 640), kanonik pozn. 1401, wikariusz generalny pozn. 1422, prepozyt kolegiaty średzkiej 1423, zm. 1426 (Now. I - II; Jaskulski nr 13), nazwany 1418 bratem (czy rodzonym?) mieszczanina pozn. Erazma Rosmana Naramowskiego (Poznań, WAP, Poznań Z. 6, k. 82v).
7Bogusław Świnka, ze Świnek, kanonik pozn. 1415, oficjał pozn. 1417 - 1422, czerski 1428, włocławski 1430, zm. ok. 1433 (Now. II s. 229, 237; KDW V; Jaskulski nr 15).
8Hektor z Koźminka, student UJ 1402, kanonik pozn. 1418 (tutaj), prepozyt kolegiaty NMPanny in Summo w Poznaniu 1420 (KDW V nr 324), prepozyt głuszyński 1420 - 1434 (Now. II s. 600; Acta capitulorum I nr 158), oficjał pszczewski 1425 (Now. I - II), zm. po 1450 (Jaskulski nr 26).
9Nie zidentyfikowany; wyst. także 1419 (niżej, nr 849/10).


Dokument Nr 824
Gębice, 30 maja 1418
Król Władysław Jagiełło zezwala klasztorowi cystersów w Lądzie na przeniesienie miasta Ląd z prawa polskiego na niemieckie.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3220. Pergamin 650 × 255 + 93 mm, dziury na złożeniach, pismo wyblakłe. Na zielonym plecionym sznurze pieczęć wystawcy w czerwonym wosku (Gumowski, Pieczęcie, nr 16). Na odwrocie informacje o treści (XV - XIX w.).

||aIn nomine Domini amen.|| Ad perpetuam rei memoriam. Cum inter humane nature comoda nichil dignius memoria habeatur, opportunum existit, ut actus hominum litterarum appicibus et | testium annotacione perhennentur, ne lapsu temporis evanescant, proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuyauie Lythwanieque princeps suppremus, Pomeranie | Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris presencium noticiam habituris, quomodo ad humiles precum instancias venerabilis et religiosi viri Zyffridi abbatis tociusque con|ventus fratrum monasterii de Landa ordinis Cysterciensis1 nobis dilectorum civitatem ipsorum Lyanda, prout in suis metis et limittibus longe, late et circumferencialiter est distincta et limittata, de iure Polonico in ius Thewtunicum, quod Maydburgense dicitur, transferimus perpetuo duraturum, removentes ibidem omnia iura Polonicalia, modos et conswetudines universas, que ipsum ius Thewtunicum Maydburgense predictum plerumque consweverunt et sunt solita perturbare. Eximimus insuper, absolvimus et perpetuo omnes et singulos advocatum necnon cives et incolas civitatis predicte Lyanda liberamus ab omni iurisdicione et potestate omnium Regni nostri palatinorum, castellanorum, capitaneorum, iudicum, subiudicum et quorumvis officialium et ministerialium eorumdem, ut coram ipsis aut ipsorum aliquo pro causis, tam magnis, quam parwis, puta furti, incendii, sangwinis, homicidii, membrorum muthilacionis et quibusvis aliis enormibus excessibus citati minime respondebunt nec aliquas penas solvere tenebuntur. Sed tantum civitatis predicte cives et quivis incole coram ipsorum advocato pro tempore existenti, advocatus vero coram prenominato Zyffrido abbate Lyandensi vel ab eo deputato aut coram nobis sive iudicio nostro generali, dum tamen per nostram litteram nostro sigillo sigillatam evocatus fuerit et citatus et hoc, si in reddenda iusticia sit negligens vel remissus, tunc non aliter, quam suo iure Thewtunico Maydburgensi predicto, de se querulantibus sint astricti respondere. In causis autem criminalibus et capitalibus superius expressatis advocato civitatis predicte Lyanda in ipsius metis et greniciis iudicandi, sentenciandi, puniendi, corrigendi, plectendi et condemnandi plenam damus et omnimodam tenore presencium concedimus facultatem, prout hoc ipsum [iusb] Theutonicum Maydburgense in omnibus suis punctis, sentenciis, condicionibus, articulis et clausulis postulat et requirit, iuribus tamen nostris regalibus in omnibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio litterarum. Actum in Gambyce feria secunda infra octavas Corporis Cristi anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo2, presentibus ibidem magnificis et nobilibus: Mathia de Labischin Brestensi3, Johanne de Cosczol Gnewcouiensi palatinis4, Sbigneo de Brzesze Regni Polonie marschalko5, Jarando de Grabye vexillifero et capitaneo Juniwladislauiensi6, Johanne Manszyk de Dambrowa mense regie subpincerna7 et Andrea de Brochoczice curie marschalko8 et aliis quampluribus fidedignis. Datum per manus reverendi in Cristo patris, domini Alberti Dei gracia episcopi Cracouiensis, Regni Polonie cancellarii9 et venerabilis domini Donyn Sedis Apostolice prothonotarii, decani ecclesie maioris et kathedralis in castro Cracouiensi, prepositi Sancti Floriani ante Cracouiam atque Gneznensis, Cracouiensis, Poznaniensis, Wladislauiensis et Cruschuiciensis ecclesiarum canonici, Regni Polonie vicecancellarii10, sincere nobis dilectorum.
Ad relacionem honorabilis Sbignei de Oleschnicza scolastici et canonici Sandomiriensis, aule regie prothonotarii11.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
bdziura Or.
1Zygfryd, Zewrzyd, opat lędzki 1418 - 1428 (tutaj; KDW V nr 26 - 191), zm. 1429 (MPH V s. 494), najpewniej ident. z poprzednim piwniczym klasztoru lędzkiego 1402 - 1414 (KDW VII nr 733/9).
2Pobyt w Gębicach na Kujawach zgodny z itinerarium wystawcy.
3Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/5.
4Jan, Janusz, z Kościelca (Kościoła) i Kutna kasztelan dobrzyński 1400 - 1406, wojewoda inowrocławski (gniewkowski) 1412 - 1426, starosta dobrzyński 1418 - 1421 (KDW VII nr 743/2).
5Zbigniew z Brzezia, zob. wyżej, nr 776/8.
6Jarand z Brudzewa, zob. wyżej, nr 822/8.
7Jan Mężyk z Dąbrowy, zob. wyżej, nr 780/9.
8Andrzej z Brochocic (Grochocic), Bychawy, Grunwaldczyk, potem wojski lubelski 1419 - 1430, marszałek nadworny 1419 - 1429, starosta kujawski 1419, lubelski 1430 - 1431 (S. Kuraś, Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, w: Dzieje Lubelszczyzny t. III, Warszawa 1983, s. 41).
9Wojciech Jastrzębiec i Donin, zob. wyżej, nr 776/10, 11.
10Wojciech Jastrzębiec i Donin, zob. wyżej, nr 776/10, 11.
11Zbigniew Oleśnicki, zob. wyżej, nr 810/5.


Dokument Nr 825
Gniezno, 12 czerwca 1418
Pozew oficjała gnieźnieńskiego dla wymienionych mieszkańców Pątnowa, Kazimierza Biskupiego, Sławoszewa, Nieświastowa, Kamieńca i Bieniszewa.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 7, k. 95v. Wpis 27 czerwca 1418.
Streszcz.: KDW V, nr 281 (wg Kop.).
Uw.:Dok. wydajemy ze względu na rzadkość zachowanych pozwów sądów duchownych.

Benedictus archidiaconus Lanciciensis necnon canonicus et officialis sancte Gneznensis ecclesiarum1 discretis viris rectoribus ecclesiarum in Goslawicze2 et in Kasimirz3, et aliis. qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. Mandamus vobis in virtute sancte obediencie et sub pena excomunicacionis, quatenus uno edicto pro tribus et peremptorie citetis nobilem Domarath de Panthnowo4, Jaroslaum, Mathiam procuratorem, Mathiam opidanum, Nicolaum Canpka in Kasimirz5, Wlothonem de Slawossewo6, Barthossium de Nestwastowo7, Nicolaum scultetum de Camenecz8, Nicolaum scultetum de Benissewo9, quos presentibus nos citamus, ut coram nobis Gnezne feria secunda proxima post festum sancti Johannis [27 VI] hora terciarum legitime compareant ad instanciam domini Michaelis plebani in Kasimirzs10, pro et super quibusdam iniuriis, alias ad obiecta iudicialiter responsuri. Datum Gnezne die Solis XII Junii anno Domini M° CCCC° XVIII, nostro sub sigillo.
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.
2Gosławice, wieś par. na pn. od Konina.
3Kazimierz Biskupi na pn.-zach. od Konina.
4Pątnów par. Gosławice, na pn. od Konina (Koz. 5 s. 139). Domarat skądinąd nie znany.
5Mieszczanie kazimierscy skądinąd nie znani. Prokurator Maciej był zapewne zarządcą klucza kazimierskiego z ramienia biskupa lubuskiego.
6Sławoszewo par. Kleczew, na pn.-wsch. od Kleczewa (Koz. 5 s. 310). Włodek wyst. także 1415 i 1429 (Roty V, nr Konin 330, Gniezno 246).
7Nieświastów par. Kazimierz Biskupi, na pd.-zach. od Kleczewa (Koz. 5 s. 73), własność biskupów lubuskich. Bartosz skądinąd nie znany.
8Kamieniec, zapewne Kamienica na pn.-wsch. od Kazimierza. Biskupi sołtys Mikołaj skądinąd nie znany.
9Bieniszewo par. Kazimierz Biskupi, na pd.-wsch. od Kazimierza (Koz. 4 s. 35). Sołtys Mikołaj skądinąd nie znany.
10Mikołaj pleban kazimierski wyst. także niżej, nr 827/4 (1418).


Dokument Nr 826
Gniezno, 17 czerwca 1418
[Bodzęta z Chłapowa podsędek kaliski] mianuje Lutka z Brzezia swoim zastępcą sądowym na roczku ziemskim w Kaliszu.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 64v. Wpis dnia 21 czerwca 1418.

Nobilibus viris dominis, iudicio regali in Kalis presidentibus, amiciciam sinceram. Tenore presencium sinceritati vestre duximus significandum, quia nobili domino Ludconi de Brzeszno1 comisimus vices nostras cum potestate eciam alium nobilem loco nostro ponendi, dum et quando solus non posset interesse. Idcirco petimus dileccionem vestram, quatenus dictis Ludkoni vel alteri, quem ipse et quocienscumque locaverit, ad locum nostrum admittatis et in hiis eidem Ludkoni fidem adhibeatis credituram acsi vobiscum propria loqueremur in persona presentibus dumtaxat ad nostre voluntatis libitum et placitum valiturum. Datum Gnezne feria sexta post festum sancti Viti Confessoris sub anno Domini M CCCC XVIII°, sigillo nostro in robur firmimus presentibus subinpresso2.
1Brzezie, wieś par. na pd.-wsch. od Pleszewa. Lutek (ojciec późniejszego biskupa Jana Lutkowica) wyst. od 1405, był rzeczywiście wicepodsędkiem w sądzie ziemskim w Kaliszu 1418, potem ok. 1430 sędzią kal., nie żył już 1432 (Koz. 4 s. 73; Roty IV nr 137; GUrz. C 200; Spisy wlkp.).
2Kop. nie posiada podpisu; nie ulega wątpliwości, że wystawcą jest podsędek kal. Bodzęta z Chłapowa - o nim wyżej, nr 782/2.


Dokument Nr 827
Gniezno, 18 czerwca 1418
Pozew oficjała gnieźnieńskiego dla Michała plebana w Kazimierzu Biskupim.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 7, k. 95v. Wpis 27 czerwca 1418.
Reg.: KDW V, nr 283 (wg Kop.).
Uw.:Dok. wydajemy ze względu na rzadkość zachowanych pozwów sądów duchownych.

Benedictus archidiaconus Lanciciensis necnon canonicus et officialis sancte Gneznensis ecclesiarum1, discretis viris rectori ecclesie in Ostrowithe2 et vicario in Kasimirz3, et aliis, qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. Mandamus vobis in virtute sancte obediencie et sub excomunicacionis pena, quatenus uno edicto pro tribus et peremptorie citetis dominum Michaelem plebanum in Kasimirz4, quem presentibus nos citamus, ut coram nobis Gnezne feria secunda proxima post festum sancti Johannis Baptiste [27 VI] hora terciarum legitime compareat ad instanciam nobilis domini Johannis Lichinsky pincerne Kaliesiensisa5, pro et super quibusdam iniuriis, alias ad quevis obiecta iudicialiter responsurib. Datum Gnezne die Saturni XVIII Junii anno Domini millesimo CCCC° XVIII, nostro sub sigillo.
atak Kop.
btak Kop., zamiast responsurus
1Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.
2Ostrowite Kapitulne, wieś par. na zach. od Kleczewa (Koz. 5 s. 119).
3Kazimierz Biskupi na pd. od Kleczewa.
4O plebanie Michale, zob. wyżej, nr 825/10.
5Licheń Stary (na pn. od Konina). Jan, bratanek biskupa pozn. Andrzeja Łaskarza, student UJ 1405, cześnik kal. 1412, potem kasztelan śremski 1422, wojewoda brzeski 1430, starosta koniński, brzeski 1434 - 1438, zm. 1448/49 (PSB XVII s. 294 - 295; WSB s. 422). Był wówczas zapewne tenutariuszem kazimierskim (dowodnie w 1423: WAP Poznań, Konin Z. 2 k. 109v - 110v).


Dokument Nr 828
Poznań, 29 czerwca 1418
Biskup poznański sprzedaje część dochodów z młyna Marcewo Marcinowi z Młodujewa.
Kop.: 1. Poznań, AAP, CP 4, k. 181v - 182. Wpis w transumpcie biskupa poznańskiego Łukasza Kościeleckiego z daty: Poznań, ok. 29 czerwca 1580. Tytuł: Innovatio privilegii super molendinum Maczewo in clave Cziązynensi. Wpis w XVII w.; 2. tamże, CP 7, k. 142v - 143, w transumpcie biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego z daty: Warszawa, 1671. Tytuł:

Privilegium molendini Macewo. Wpis u schyłku XVII w.
In nomine Domini amen. Nos Andreas Dei gratia episcopus Posnaniensis1 ad universorum et singulorum [k. 143], tam praesentium, quam futurorum notitiam praesens scriptum volumus devenire, quia cupientes bona mensae episcopalis et ecclesiae Posnaniensis in utilitates reducere ampliores, dea venerabilium fratrum nostrorum etb dominorum capituli ecclesiae Posnaniensis praedictae consensu tertiam mensuram in molendino nostro Maczewo2 cum horto in dicta villa penes dictum molendinum et prato circa aggeremc septod eundo in villam Mloduiewo sittob, Gnesnensis dioecesise, in tenuta Slupcensif consistenti, in reformationem provido viro Martinog Mathiaeh de Mloduiewo3 et suis successoribus legitimis pro quinquaginta quinque marcis currentisi monetae, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, vendidimus iure hereditario perpetuis temporibus tenendum, habendum, commutandum, vendendum, donandum et in usus j-k
beneplacitos suos
convertendum, prout [k.182] sibi et suis successoribus legitimis videbitur utilius expedire. Quiquidem molendinator et sui successores de remanentys et purgamentis ibidem in dicto molendino provenientibus duos porcos nostros et suum tertium teneatur nutriendos. Sed ut dicta venditio obtineat robur perpetuae firmitatis nostrum et dicti capituli sigilla praesentibus sunt appensa. Actum et datum Posnaniae ipso die beati Petri et Pauli Apostolorum in capitulo generali, anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo, praesentibus et consentientibus venerabilibus dominis: Vincentio decano Gnesnnensi, vicario in spiritualibus4, Petro decano5, Nicolao archidiacono6, Pelka cantore7, Simone custode8, Nicolao canonicisl9, Nicolao Strzeszkonisł10, Floriano de Poklathkim11, Simone de Kaczkowo12, Janussio13, Hectore14, Slupkone canonicis Posnaniensibus15 capitulariter congregatis. Per manus Nicolain de Gorka cancellarii9 transivit:
aac Kop. 2
bbrak Kop. 2
cagerem Kop. 2
dsepito Kop. 1
ediocesis Kop. 2
fSłuspscensi Kop. 2
gimię popsute (Mansino, Mantino?) Kop. 1
hMatthiae Kop. 2
icurentis Kop.2
j-ksuos beneplacitos Kop. 2
ltak Kop. 1 i Kop. 2 (zamiast cancellario)
łSkrzeszkowis Kop. 2
mPokładzki Kop. 2
ncancellarii Kop. 2
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Marcewo (Macewo) par. Młodujewo, na pn.-wsch. od Słupcy (Koz. 5 s. 6).
3Młodojewo (Młodujewo), wieś par. na pn.-wsch. od Słupcy (Koz. 5 s. 37), na pd. od Marcewa.
4Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
5Piotr z Kobylina, zob. wyżej, nr 801/3.
6Mikołaj z Chłapowa (na pn.-wsch. od Środy) archidiakon pozn. 1404 - 1420 (KDW V nr 60 n.; Now. II s. 293; Jaskulski nr 77).
7Pełka syn Włościbora, zob. wyżej, nr 804/7.
8Szymon syn Piotra ze Stobnicy (w Sandomierskiem), kustosz pozn. 1400 - 1418 (ZDKDK I nr 143; KDW V nr 7 n., VII nr 525/10).
9Mikołaj z Górki kanclerz kapituły pozn. zob. wyżej, nr 789/3.
10Mikołaj syn Strzeszka z Ułanowa i Łagiewnik (koło Kłecka) kanonik pozn. 1377, gnieźn. 1383, wielokrotny oficjał i wikariusz generalny gnieźn., kustosz gnieźn. 1415, zm. ok. 1418 (KDW VII nr 418/5).
11Florian z Poklatek, zob. wyżej, nr 789/5.
12Szymon z Kaczkowa, zob. wyżej, nr 775/6.
13Janusz, najpewniej z Wszołowa, zob. wyżej, nr 804/8.
14Hektor z Koźmina, zob. wyżej, nr 823/8.
15Mikołaj syn Słupka ze Studzieńca, zwany też Słupkiem, student prawa w Pradze 1408, mgr, kanonik pozn. 1418 (tutaj), gnieźn. 1426, pleban w Biezdrowie i Szamotułach (stąd zwany też Słupkiem z Szamotuł), zm. 1442/43 (Now. I s. 735; Jaskulski nr 94; MPH V s. 956).


Dokument Nr 829
Poznań, 5 lipca 1418
Biskup poznański transumuje dokument zamiany łanu w Starej Krobi na część Małej Bukownicy.
Or. nie znany. W 1601 r. zaopatrzony był w dwie pieczęcie na sznurach.
Kop.: 1. Poznań, AAP, CP 4, k. 73 - 74. Wpis z XVI w.; 2. tamże, Acta episcopalia 16 cz. 2, k. 23v - 24. Wpis w 1601 r. w transumpcie biskupa poznańskiego Wawrzyńca Goślickiego z daty: Krobia, 17 sierpnia 1601 (tu z datą: 9 lipca 1420).

In nomine Domini amen. Nos Andreas Dei gratia episcopus Posnaniensis1 ad universorum et singulorum notitiam praesens scriptum volumus devenire, quomodo veniens Nicolaus laicus de Stara Krobiaa2 coram nobis et capitulo nostro Poznaniensi quoddam privilegium, ut apparebat, laceratum et vetustate attritum, cum duobus sigillis in cordulis sericeis dependentibus exhibuitb et praesentavit, petens ipsum innovari etc approbari et ratificari, cuius tenor sequitur [k. 73v] in haec verba:
[następuje dok. biskupa poznańskiego Wojciecha Jastrzębca z daty: Poznań, 3 lipca 1409 - KDW VII, nr 640].
[k. 74, 24] Nos igiturd dicti Nicolai iustam et rationi consonam petitionem attendentes ace dictae ecclesiae nostrae Posnaniensi in nullo praeiudicari, de consensu capituli nostri praefati privilegium praedictum innovavimus, approbavimus et ratificavimus ac tenore praesentium innovamus, approbamus et ratificamus. In cuius rei testimonium nostrum et dicti capituli nostri sigilla praesentibus sunt appensa. Actum et datum Posnaniae feria tertia infra octavas Visitationis Mariae anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavof, praesentibus et consentientibus venerabilibus fratribus nostris, dominis: Vincentio decano Gnesnensi et vicario in spiritualibus3, Petro decano3, Pelkag cantore3, Simone custode3, Nicolao archidiacono3, Nicolao Gorka cancellario3, magistro Paulo decretorum doctore4, Nicolao Strzeskonih3, Nicolao Bronisiii5, Floriano Poklathkaj3, Janussio de Solowok3, Bartholomeo Rinconisl6, Simoneł de Kaczkowo3, Stanislao Piorko7, Hectore3, Miroscone8, magistro Strzeskonem9, Nicolao Czothczanin10, Slupeko3 et Boguslao officiali11, praelatis et canonicis Posnaniensibus capitulariter congregatis.
aCrobia Kop. 2
bexibuit Kop. 1
cbrak Kop. 1
det Kop. 1
eet Kop. 1
fvigesimo zamiast decimo octavo Kop. 2
gPelca Kop. 2
hStrzeszkone Kop. 2
iBeronisii Kop. 1
jPoklatka Kop. 2
kGolomo Kop. 2
lPinconis Kop. 2
łSimkone Kop. 1
mSkrzeszkone Kop.2
nCzotczany Kop. 2
oSlupeck Kop. 2
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Stara Krobia par. Domachowo, na pn.-wsch. od Krobi. Mikołaj wyst. tylko tutaj.
3Zob. wyżej, nr 828.
4Dr Paweł, zapewne ident. z Pawłem z Czechowa, zob. wyżej, nr 801/5.
5Mikołaj syn Bronisza z Budzisławia (na pd. od Gąsawy), altarysta gnieźn. 1404 (Acta capitulorum II nr 15), kanonik gnieźn. i pozn. 1407 - 1434, zm. 1434 (Now. I s. 734; KDW V nr 112 n.; Jaskulski nr 76).
6Bartłomiej syn Rynka, zob. wyżej, nr 823/6.
7Stanisław Piórko, syn Piotra z Szadku (w Sieradzkiem), mgr, notariusz publiczny 1403, prokurator konsystorza gnieźn. i wikariusz wieczysty, gnieźn. 1405, kanonik pozn. 1413, krak. 1420, zm. 1430 (KDW VII nr 466/11).
8Miroszek, Mirosław z Bytynia, zob. wyżej, nr 816/4.
9Strzeszek syn Wawrzyńca z Ułanowa, Łagiewnik (koło Kłecka), bakałarz z Pragi 1398, mgr w Pradze 1402, wikariusz i altarysta gnieźn. 1403, pleban w Witkowie 1403 i Łowiczu 1411?, kanonik gnieźn. 1408, pozn. 1411, scholastyk łęcz. 1436, zm. 1438 - 1442 (KDW VII nr 465/4; Rep. Germ. III col. 333).
10Mikołaj Ciotczany z Niesłusza (pod Koninem), kanonik pozn. 1407 - 1443, pleban w Kajewie, Pyzdrach, Słupcy, kanonik kolegiaty w Głuszynie, oficjał pozn. 1437 - 1438, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1441 - 1443, zm. 1443 (KDW VII nr 697a/2).
11Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.


Dokument Nr 830
Ląd, 25 lipca 1418
Król Władysław Jagiełło nakazuje sądowi w Kaliszu rozsądzić spór pomiędzy Dobrogostem i Mikołajem braćmi z Ciemierowa a Przosną i Janem z Siedlemina po upływie roku od śmierci Markusza z Ciemierowa.
Kop.: Poznań, WAP. Kalisz Z. 3, k. 87. Wpis 8 listopada 1418.

Wladislaus Dei gracia etc.
Capitaneo, iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus in Kalis iudiciis nostris presidentibus. Strenui, nobiles, fideles nostri dilecti! Fidelitatibus vestris mandamus seriose precipientes, quatenus nobiles Dobrogostium et Nicolaum de Czemyrowo fratres germanos, filios olim Marcussii de ibidem1, cum nobilibus Prosna et Johanne de Sedlemino2 in iudicio vestro terrestri iudicare debeatis pro quibuscumque causis, coram vobis habuerint accionem, ita tamen, si et in quantum annus prefati Marcussii obitus sit elapsus. Secus pro gracia nostra non facturi. Datum in Landa ipso die sancti Jacobi Apostoli anno Domini M° CCCC° XVIII°3.
1Ciemierów (Czemirowo) par. Szymanowice, na wsch. od Żerkowa (Koz. 4 s. 141). Markusz ident. z M. z Marzelewa, zob. wyżej, nr 820/1, tam też informacje o Dobrogoście i Mikołaju. W Cz. obydwaj bracia wyst. do 1444, kiedy to sprzedali swoje działy (SHGWlkp.).
2Siedlemin, wieś par. na pd.-zach. od Jarocina (Koz. 3 s. 185). Jan wyst. także 1416 (Roty II nr 448), Przosna - tylko tutaj.
3Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 831
Łęczyca, 5 sierpnia 1418
Król Władysław Jagiełło nadaje wolności targowe miastu Kaliszowi.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3432. Pergamin 322 × 157 + 60 mm. Na pasku pergaminowym pieczęć wystawcy w czerwonym wosku (Gumowski, Pieczęcie, nr 14). Na odwrocie informacje o treści (XV-XVIII w.).
Wyd.: 1. KGV 1869, 35, s. 593; 2. Rocznik Kaliski 6, 1973, s. 288 - 289 (wg Or., ekscerpowany).
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 34 (wg Or.).

Wladislaus Dei gracia rex Polonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie significamus tenore presencium, quibus expedit uni|versis, quomodo cupien es civitatis nostre Calis condicionem facere meliorem et incolisa ispius de paupertate et defectibus ipsorum subvenire, ipsis | forum liberum carnium singulis septimanis, feriis secundis quibuslibet, damus, assignamus et ascribimus presencium per tenorem, | ut omnes et singuli ad idem forum venientes liberam et omnimodam vendendi et emendi habeant facultatem; ita tamen, ut quicumque extranei ad forum predictum carnes adduxerint, ibidem in civitate nostra predicta Calis more solito vendere debent et extra civitatem nullas debeant educere. Venditores vero extranei predicti a quolibet bove vel vacca quinque quadrentes, a porco tres et ab aliis minoribus peccoribus duos quadrentes forenses solvere tenebuntur. Quam exaccionem pecunie solucionis predicte consules civitatis nostre iam dicte Calis ab eisdem debebunt exigere et pro melioracione civitatis atque murorum eandem convertere et singulis annis de eadem nobis racionem facereb sint astricti.
Tibi igitur Johanni de Sczekoczini capitaneo Maioris Polonie1, vel qui pro tempore fuerit constitutus, comittimus et mandamus nulla carere volentes racione, quatenus ad nostre beneplacitum voluntatis omnes et singulos forum huiusmodi visitare volentibusc non debeas impedire nec eos quovismodo perturbare, gracie nostre sub obtentu. Datum Lancicie feria sexta proxima post festum beati Petri Appostoli Ad vincula anno Domini millessimo quadringentesimo decimo octavo2.
Ad relacionem Sbignei de Brzesye Regni Polonie marscalci etc.3
aprzerobione z incolas Or.
bnadpisane Or.
ctak Or.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Zbigniew z Brzezia, zob. wyżej, nr 776/8.


Dokument Nr 832
Nakło, [5 września 1418]
Starosta nakielski skarży się komturowi toruńskiemu na napad dokonany na ziemie Królestwa przez komtura z Tucholi.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX. HA OBA 2791. Papier. Ślad odciśniętej pieczęci lakowej.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 2791.
Uw.:1. Data ustalona przez wydawców Reg. 2. Wydawcy nie mieli dostępu do Or., wyd. oparto na mikrofilmie Or.

a-b
Venerabili ac magnifico viro, domino comendatori in Thorun1, fautori nostro singulari, honorifice presentetur
.
Serviciis assiduis zeliflue et ordinate premissis. Honorabilis domine, fautor carissime! Vestre honorabilitati lacrimose conquerimur super comendatorem de Tuchol2, quomodo stantibus treugis pacis per sanctissimum patrem papam modernum et cesarem3, alios terrarum et provinciarum magnatos firmiter statutis non infringendis, ymo forcius quam antea statute fuerint, idem comendator armata multitudine cum nobilibus, civibus et suis familiaribus potentialiter hostili manu terram serenissimi domini regis nostri graciosi invasit, ibi viarum custodes nobiles crudeliter occidit, occisis capitibus truncavit aliosque in Tuchol ducens manibus precisis submersit, nulla iusticia mediante. Qui nobiles nec sibi, nec alicui suorum dampna intulerant, modo iuxta inhibicionem serenissimi domini regis nostros homines detinebant, ne necessaria de terra deducerant inhibita, cum constat vobis et singulis aliarum terrarum dominis, quod nos fures nec spoliatores servamus4. Ideo supplicamus honorabilitati vestre, quatenus de tam innocente sa(n)guine nobili iniuste effusi et scandalo Regni Polonie condolenciam, quam nos nunc in corde nostro habemus, geratis, que nobis per ipsum comendatorem sunt gravate, quam eciam ad nostre vite conservacionem in corde contingat nos habere, ad idque facientes de forma sume iusticie, quod facere debeatis, proch dolor, de infriccione treugarum condolentes. Datum Nakel feria secunda post Egidii.
Jaroslaus capitaneus in Nakel etc.5
a-badres na odwrocie listu Or.
1Komturem w Toruniu był jeszcze 8 września 1418 Ludwik von Lanse (Voigt, Namen-Codex, s. 57).
2Komturem w Tucholi był 1418 Fryderyk von Wilsdorf (ib., s. 59).
3Zygmunt Luksemburski, o którym tu mowa, był w tym czasie jeszcze nie cesarzem, a tylko królem rzymskim.
4Śladem tego najazdu jest list wielkiego mistrza do Władysława Jagiełły z 29 września 1418 (Cod. Vit. 419), w którym wspomniany został również (niniejszy?) list Jarosława z Iwna.
5Jarosław z Iwna, zob. wyżej, nr 776/9.


Dokument Nr 833
Nakło, 14 września 1418
Starosta nakielski zaświadcza, że Sędziwój z Więcborka sprzedał część Mysław (Mysłowa) Piotrowi ze Śmiłowa.
Kop.: Poznań, WAP, Nakło Gr. 2, k. 215 - 215v. Wpis 27 grudnia 1477 (wg Or., opatrzonego pieczęcią w czarnym wosku z wyobrażeniem clenodii trium turrium).

In nomine Domini amen. Nos Jaroslaus de Gywno succamerarius Kalisiensis, capitaneus in Nakel1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, quomodo ad nostram aliorumque terre eiusdem nobilium veniens presenciam nobilis vir Sandiuogius heres de Vanscborg2, non a-b
compulsus, non coactus, non compulsus
nec aliquo herrore seductus, matura deliberacione prehabita, sanus mente et corpore existens, octo mansos agrorum in hereditate sua Mislavi3 nobili Petro de Smilowo et sue filie domine Chwalcze4 ipsiusque legittimis successoribus cum omni iure et dominio, prout solus hactenus tenuit, dedit, contulit, assignavit [k. 215v] et cum omnibus proventibus, redditibus, censibus, campis, pratis, silvis, gaiis, borris, virgultis, nemoribus, stangnis, lacubus, piscinis, piscibus, aquis, riwlis, torrentibus, fluminibus, molendinis, laboribus et generaliter cum singulis utilitatibus universisque pertinenciis, nichil iuris aut dominii in premissis pro se reservando, coram nobis more solito, ut prefertur, imperpetuum resignavit et tenendos, vendendos, obligandos, commutandos, alienandos, prout eisdem Petro suisque posteris melius et utilius videbitur expedire. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Nakel in die sancte Crucis Exaltacionis anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo, presentibus hiis nobilibus: Jacussio de Rynarzewo5, Kussionec de Golancza6, Dobeslao Runga7, Vloscziborio de Slupowo8, Voiuthe de Radzicz9, Derslao de Koszikowo10 iudice et quamplurimis fidedignis.
a-btak Kop.
ctak Kop.
1Jarosław z Iwna, zob. wyżej, nr 776/9.
2Więcbork, miasto w powiecie nakielskim (Koz. 5 s. 464). Sędziwój wyst. także 1405 (Łaski, Liber beneficiorum I s. 330).
3Mysławy (Mysłowo) par. Wałdowo, na pd.-wsch. od Sępólna Krajeńskiego (Koz. 5 s. 57).
4Śmiłowo par. Więcbork, na wsch. od Więcborka (Koz. 5 s. 321). Piotr i Chwałka skądinąd nie znani.
5Rynarzewo (koło Szubina). Jakub, Jakusz, zapewne ident. z późniejszym podkonim kal. 1420, kasztelanem rogozińskim 1427 - 1433 (Spisy wlkp.).
6Gołańcz, miasto w powiecie kcyńskim. Kusz, Jakusz, także z Wir (na pd. od Poznania) wyst. 1382 - 1423, nie żył już 1424 (SHGWlkp.).
7Dobiesław Runga z Sypniewa (wieś par. na zach. od Więcborka - Koz. 3 s. 291, 5 s. 383) był także 1426 wicesędzią w Nakle (GUrz. C 517).
8Słupowo (Słupowa) par. Drzewianowo, na wsch. od Mroczy w Nakielskiem (Koz. 1 s. 290, 5 s. 315 - 316). Włościbor wyst. także 1426 (KDW V nr 453) i 1432 (Koz. 5 s. 315 - 316).
9Radzicz par. Glesno, na pn.-wsch. od Wyrzyska (Koz. 1 s. 248 - 249, 5 s. 231). Wojuta potwierdzony także 1418 i 1432 (Rocznik Pol. Tow. Heraldycznego 9, 1928/29, s. 134).
10Kozikowo, Kosykowo, osada dziś nie znana pod Kcynią (Koz. 1 s. 125, 3 s. 642, 8 s. 50). Dziersław skądinąd nie znany, był zapewne sędzią starosty nakielskiego.


Dokument Nr 834
17 września 1418(?)
I. N. Ustanowienie Piotra podkustoszego gnieźnieńskiego zastępcą dziekana przemyskiego Franciszka przy altarii w katedrze gnieźnieńskiej.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 9, k. 231. Wpis 7 grudnia 1420.
Uw.:Data pomylona w tekście: rok 1420 nie odpowiada podanej tamże 11 indykcji i pierwszemu rokowi pontyfikatu Marcina V. Obydwa ostatnie wskazują zgodnie na rok 1418 i ten też przyjmujemy jako wlaściwą datę dok.

In nomine Domini amen. Sub anno eiusdem millesimo quadringentesimo XX1, indiccione XI, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini, domini Martini divina et Apostolice Sedis providencia pape quinti anno ipsius primo, decima septima die mensis Septembris, hora terciarum vel quasi, in domo honorabilis viri, domini Francisci decani ecclesie Premisliensis2, in mei notarii publici testiumque infrascriptorum ad hec specialiter vocatorum et rogatorum presencia, constitutus personaliter honorabilis vir, dominus Franciscus decanus ecclesie Premisliensis alias altarista ecclesie Gneznensis fecit et constituit, et ordinavit suum verum et legittimum procuratorem facti et negocii ac nunccium specialem discretum virum, dominum Petrum vicecustodem ecclesie Gneznensis3 in omnibus ac singulis, que concernunt dictum dominum Franciscum ex parte altaris ipsumque dominum Petrum fecit plenipotentem ac validum sibique dedit in comisso recipere censum altaris preteritorum annorum apud honorabilem virum, dominum Benassium4 eidemque domino Petro vicecustodi a festo sancti Martini [11 XI] proxime nunc affuturo contulit pretensum altare tendendum ipsumque tutorem sibi preordinavit. Super quibus omnibus et singulis prefatus dominus Franciscus a me notario publico infrascripto peciit sibi dari publicum instrumentum. Acta sunt anno, indiccione, pontificatus, mense, die, hora et loco, quibus supra, presentibus discretis: Stanislao ecclesie rectote in Szirauice5 Petro vicario ecclesie Premisliensis eiusdem diocesis6, Valentino clerico Gneznensis diocesis6, Nicolao clerico de Lancicia Gneznensis diocesis6 et aliis testibus fidedignis ad premissa vocatis.
Et ego Thomas Stanislai de Slupcza clericus diocesis Gneznensis, imperiali auctoritate notarius7, predicti procuratoris constitucioni, premissioni, ratihabitacioni, requisicioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, prout premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, aliis tamen ad inquisicionibus predicti domini hoc presens publicum instrumentum manu propria scriptum et in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, in fidem et testimonium premissorum rogatus et requisitus.
1Tak Kop. Datę zgodnie z indykcją XI i rokiem pontyfikatu papieża Marcina V (1) poprawić trzeba na 1418.
2Franciszek syn Adama z Orzka (Hurka) k. Przemyśla, dziekan przemyski i altarysta gnieźn. (tutaj), potem student UJ 1423, pisarz ziemski sanocki 1427 - 1430, prepozyt Św. Floriana pod Krakowem przed 1438, dziekan lwowski przed 1444, arcybiskup lwowski 1450, zm. 1451 (Akta grodzkie i ziemskie t. XI, XIII, XIV,, ZDKDK II s. 227; Miesięcznik Heraldyczny 10, 1931, s. 52, 78).
3Piotr podkustoszy gnieźn., może ident. z wyst. 1428 (KDW V nr 524) i 1437 (Acta capitulorum I nr 1664: antiquus vicecustos).
4Bieniasz, Benedykt, nie zidentyfikowany. Może chodzi tu o B. z Modły, wówczas wikariusza generalnego i oficjała gnieźn., zob. o nim wyżej, nr 805/4.
5Zapewne pleban w Żurawicy koło Przemyśla.
6Nie zidentyfikowani.
7Tomasz ze Słupcy notariusz publiczny skąd inąd nie znany.


Dokument Nr 835
Marzenin, 5 listopada 1418
I. N. Rozliczenie prepozyta łęczyckiego Piotra Pieskowskiego z Szymonem z Żernik z dochodów.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 8, k. 14-14v. Wpis 23 stycznia 1419.

In nomine Domini amen. Universis et singulis pateat per hoc publicum instrumentum, quomodo de anno nativitatis Domini M° CCCC° decimo octavo, indicione undecima, pontificatus sanctissimi in Cristo patris domini et domini nostri Martini divina providencia pape quinti anno ipsius primo, die vero quinta mensis Novembris, hora vesperorum vet quasi, in villa Marzanino1, in domo laboriosi Johannis villici ville predicte Marzanino, dyocesis Gneznensis1, ubi tunc reverendus pater dominus Petrus Boleste prepositus Lanciciensis2 eciam habitabat, in mei notarii [k. 14v] publici et testium infrascriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum presencia et coram prefato domino Petro constitutus personaliter nobilis Simon de Zirzniky dyocesis Poznaniensis3, affirmans constanter sibi tunc fore terminum prefixum et assignatum per ipsum dominum Petrum ad racionem faciendam de bonis, decimis, maldratis, censibus et aliis obvencionibus universis, spectantibus ad ipsum dominum Petrum, tam de villa Marzanino predicta, quam eciam de prebenda et altari ecclesie Gneznensis, postulavit a se cum instancia racionem recepisse huiusmodi. Quamquidem racionem post diversos hincinde tractatus inter eosdem habitos prelibatus dominus Petrus locatis ad hoc nonnullis, tam pro parte ipsius Simonis, quam eciam pro parte sua fidedignis et me notario publico amicabili et modo bono, in hunc videlicet modum recepit et acceptavit. Quibusquidem sic locatis et audientibus dictus Simon inter alia computavit se vendidisse quinque acervos siliginis in Marzanino de allodio, decimas in villis Scoloszynoa4, Polszcawesz aput Pobyedziska5, Coualske6 et in Colathi7 pro XLV marcis et uno fertone monete currentis Regni Polonie et hec frumenta, que era(n)t alias derelicta per ipsum dominum Petrum prepositum, vendenda ad manus fideles ipsius Simonis et de quibus nondum plenam racionem faceret. Et hec quoque frumenta fuerunt de anno Domini M° CCCC° XVI quamque racionem, ut premittitur, prenominatus dominus Petrus admisit, excepto eo, quod ipse Simon iurare debuit feria secunda sequenti inclusive, quod frumenta, videlicet V acervos siliginis in Marzanino pro XI 1/2 marcis et decimas in Coualskie et Colathi pro X marcis vendidisset, ad quod iuramentum ipse Simon eciam se spontanee obligavit. Item eodem instanti predictus Simon peciit dominum prepositum, quatenus decrevisset sibi diem et terminum competentem ad racionem ulterius prosequendam de perceptis per ipsum de bonis ipsius domini prepositi, qui vero dominus prepositus volens secum amicabiliter procedere, prout et processit cum bona deliberacione, intencione et iusticia, eandem racionem amicabiliter terminare, eidem Simoni, sic petenti, feriam secundam sequentem, que erat septima mensis predicti Novembris, ad audiendum et faciendum eandem racionem et ad producendum quitancias, si quas haberet, effectualiter assignavit. Et prefatus Simon eundem terminum sponte et libere ac pro finali conclusione racionis acceptavit. Super quibus omnibus et singulis, quibus predictorum dominorum actum predictum ratum et gratum habentes, petiverit hincinde sibi a me notario publico unum vel plura publicum seu publica instrumentum et instrumenta. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, die, hora, mense et loco, quibus supra, presentibus ibidem discretis et strennuis viris, dominis: Nicolao vicario ibidem in Marzanino8, Nicolao Sthosi presbitero minori9, Petro dicto Burczek de Clapowo10, Symone de Podstolicze11, Slawantha de Dambe12, Martino de Sczithniky armigeris heredibus13 et aliis quampluribus fidedignis testibus circa premissa.
Et ego Paulus Domaslai de Zarowo clericus Gneznensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius14, quia predictis racionis faccioni eiusque admissioni, rati et grati habicioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens fui eaque omnia sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum exinde confeci meque hinc manu propria subscripsi, signo quoque et nomine meis solitis et consuetis consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium premissorum.
aalbo Scolaszyno Kop.
1Marzenin, wieś par. na pn. od Wrześni (Koz. 1 s. 164 - 165). Sołtys Jan, nie wiemy czy ident. z wyst. 1437 (Roty II nr 1131).
2Piotr syn Bolesty z Pieskowic (Piaskowic w Łęczyckiem), student w Pradze 1399, mgr?, kanonik łęcz. 1401, gnieźn. i krak., prepozyt łęcz. 1404, dziekan kurzelowski 1408, kanonik pozn. 1410, protonotariusz apostolski 1418, prokurator królewski w Konstancji 1418, zm. po 1428 (PSB XXVI s. 414 - 416).
3Żerniki par. Opatówko, na zach. od Wrześni (Koz. 3 s. 504). Szymon wyst. 1405 - 1432 (SHGWlkp.; Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 77).
4Miejscowość nie zidentyfikowana, może zapis w Kop. zniekształcony.
5Polska Wieś par. Pobiedziska, tuż na pd.-wsch. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 229).
6Kowalskie i Kołata par. Wronczyn, na zach. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 116, 126, 4 s. 373, 402).
7Kowalskie i Kołata par. Wronczyn, na zach. od Pobiedzisk (Koz. 1 s. 116, 126, 4 s. 373, 402).
8Wikariusz Mikołaj wyst. także dwa dni później - niżej, nr 836/7.
9Nie zidentyfikowany, wyst. także w dwa dni później - niżej, nr 836/8.
10Chłapowo par. Grodziszczko, na pn.-wsch. od Środy (Koz. 2 s. 74). Piotr Burczek wyst. 1418 (tutaj) - 1434 (SHGWlkp.).
11Podstolice par. Opatówko, na zach. od Wrześni (Koz. 3 s. 55). Szymon wyst. 1410 - 1422 (Roty II nr 313 - 654; niżej nr 933/10). Pisał się także z Koszut (między Kórnikiem i Środą).
12Nie zidentyfikowany - może z Dąbia w Łęczyckiem.
13Szczytniki Czerniejewskie par. Marzenin, na pn. od Wrześni (Koz. 5 s. 392 - 393, 7 s. 394). Marcin, brat Macieja Dryji z Modliszewa dziekana w katedrze pozn., wyst. 1415 - 1445 (SHGWlkp.).
14Nie zidentyfikowany, wyst. także w następnym dok.


Dokument Nr 836
Marzenin, 7 listopada 1418
I. N. Spór prepozyta łęczyckiego Piotra Pieskowskiego z Szymonem z Żernik o dochody z Marzenina oraz z prebendy i z altarii w katedrze gnieźnieńskiej.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 8, k. 13v - 14. Wpis 23 stycznia 1419. Tytuł: Prepositi Lanciciensis.

In nomine Domini amen. Noverint universi presens publicum instrumentum inspecturi, quomodo de anno Domini M° CCCC XVIII, indicione undecima, pontificatus sanctissimi in Cristo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius primo, die vero septima mensis Novembris, ante horam vesperorum vel quasi; in villa Marzenino Gneznensis dyocesis, in domo Johannis villici (villea) predicte Marzenino1 et coram reverendo patre domino Petro Boleste preposito Lanciciensi et canonico Gneznensi2, in mei notarii publici et testium infrascriptorum ad hoc specialiter vocatorum (presenciaa), constitutus personaliter nobilis Simon de Zirzniky Poznaniensis dyocesis3 peciit ad ulteriora procedi, quo ad racionem per ipsum faciendam et statim prelibatus dominus Petrus peciit se per ipsum Simonem absolvi a triginta marcis grossorum latorum, quas idem Simon dicebat se ipsi domino preposito mutuasse. Quiquidem Simon calculo hincinde per ipsum habito et bene deliberatus ad racionem alias per ipsum factam, dictas triginta marcas grossorum latorum pro XLV marcis monete currentis, quas levaverat de bonis ipsius domini prepositi realiter et cum effectu, discomputavit illasque absque omni contradiccione solutas sibi et pro solutis habere voluit et habuit effectualiter partesque hincinde ratum et gratum habuerunt hoc factum, dempto eoque ipse Simon in fertone ipsi domino proposito debitor remansit. Super quibus omnibus et singulis utraque parcium hincinde petiverit a me notario unum vel plura publicum seu publica instrumentum et instrumenta. Item prefatus dominus Petrus volens ulterius eandem racionem continuare ipsamque secundum concordata in effectu deducere consequenter, peciit cum instancia ab ipso Simone sibi solucione fieri pro arenda, videlicet LXIIII marcis currentis ville Marzanino et de residuitate census ac poradlne et de reliquis pecuniis, in quibus sibi prefatus Simon obligabatur. Quiquidem Simon continuo extraxit quasdam quita(n)cias, quas dixit se habuisse, unam a nobili domino Johanne Pescowsky4 et aliam a venerabili domino Benedicto canonico et officiali Gneznensi5 et aliam a Swanthoslao plebano Sancti Spiritus in Louicz6. Quibus quitanciis predictus dominus Petrus ad se receptis et eisdem sane visis et intellectis dixit hec verba ad Simonem, ut ipse produceret mandatum procuracionis procuratorum et potestatem quitandi eorundem de huiusmodi solucione pecuniarum per ipsum Simonem facta, pro quibus multe instancie et concertaciones hincinde tunc fuerunt et inter cetera de bona voluntate ad hoc de consensu utriusque partis deventum fuit quantum ad quitancias dominorum Johannis Pescowsky et Benedicti officialis Gneznensis, quod ille dominus Petrus prepositus stare decrevit et voluit, tali videlicet modo, quod infra XIIII dies immediate predictam feriam secundam sequentes ipsam Simon debuit literam seu nuncium mittere ad prenominatum dominum Johannem in Pescouicze et si in casu predictus dominus Johannes recognovisset se realiter recepisse pecunias in illa quitancia descriptas ab ipso Simone et quitanciam huiusmodi super eisdem pecuniis eidem Simoni dedisse, predictus dominus Petrus debuit stare contentus de dicto ipsius domini Johannis et de quitancia ipsius, alias non de quitanciis vero domini Benedicti officialis quantum ad solucionem census de villa Marzanino, videlicet viginti marcis ipsi domino officiali factas nomineb capituli Gneznensis, ipse dominus Petrus quantum ad hoc illi quitancie stetit pariterque et ipsum Simonem insuper de novo quitavit. Quantum vero ad solucionem racione fabrice ad hoc fuit deventum, quod predictus Simon et statim die sequenti feria secunda debuerit ire [k. 14] cum notario domini prepositi Gneznam et ibidem accedere ipsum Benedictum officialem Gneznensem et librum taxarum beneficiorum et prebendarum videre et facto calculo bono et racionabili et ad quantumque fuissent reperta taxata prebenda et altaris eiusdem domini Petri prepositi. Et id, quod solutum fuisset ob hoc per ipsum Simonem prelibatus dominus Petrus eciam debuisset et debuit stare contentus sic, ut et stetit tunc. Terciam vero quitanciam sub sigillo et nomine Swanthoslai dictus dominus Petrus asserens viciosam et fore suspectam omnino refutavit et repullit atque non admisit. Et premissis omnibus et singulis sic, ut premittitur, expletis et ad effectum realiter deductis racioneque et calculo hincinde serriatim et summarie factis et per ipsum Simonem libere confessatis, recognitis et per dominum Petrum prepositum admissis prefatus Simon remansit debitor pro arenda et aliis pecuniis per ipsum levatis ipsi domino Petro preposito et recognovit se fore debitorem publice et in eadem racione remansisse in XLVI marcis et uno fertone. Inter quas XLVI marcas erant XVI marce latorum grossorum monete Bohemicalis, quasquidem XLVI marcas et fertonem dictus Simon et statim in numeratis pecuniis solvere debuit cum efectu et se ad hoc secundum obligacionem priorem in actis contentam legitime obligavit. Et super quibus omnibus et singulis prefati domini Petrus prepositus et Simon petiverunt a me notario unum vel plura publicum seu publica instrumentum et instrumenta. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, die, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem discretis et nobilibus viris, dominis: Nicolao vicario in Marzanino7 et Nicolao Sthosi presbitero8 necnon Slawantha de Dambe9, Martino de Sczithniky10 testibus circa premissa Gneznensis dyocesis.
Et ego Paulus Domaslai de Szarowo clericus Gneznensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius11, quia predictis racionis faciende peticioni necnon triginta marcarum defalcacioni, quitanciarum exaccioni et earundem recepcioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur; agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens fui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum confeci meque hinc manu propria subscripsi, signo quoque et nomine meis solitis et consuetis consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium premissorum.
abrak Kop.
bwyraz powtórzony Kop.
1Por. dok. poprzedni, przypisy 1 - 3.
2Por. dok. poprzedni, przypisy 1 - 3.
3Por. dok. poprzedni, przypisy 1 - 3.
4Jan Pieskowski zapewne ident z wyst. 1394 - 1399 (Zajączkowscy, Materiały II s. 31) był może bratem kanonika Piotra.
5Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.
6Świętosław nie zidentyfikowany.
7Zob. dok. poprzedni, przypisy 8, 9, 12 - 14.
8Zob. dok. poprzedni, przypisy 8, 9, 12 - 14.
9Zob. dok. poprzedni, przypisy 8, 9, 12 - 14.
10Zob. dok. poprzedni, przypisy 8, 9, 12 - 14.
11Zob. dok. poprzedni, przypisy 8, 9, 12 - 14.


Dokument Nr 837
Pyzdry, 13 listopada 1418
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, ze Stanisław z Grabienic na częściach wsi Grabienice, Nowa Wieś i Tury zapisał posag i wiano swej żony Jadwigi.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 67. Wpis w grudniu 1422.

Nos Johannes de Scecociny castellanus Lublinensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram (veniensa) presenciam nobilis Stanislaus de Grabyenicze2, non compulsus nec coactus neque aliquo errore devio seductus, sed sanus mente et corpore existens, usus amicorum consilio et matura deliberacione prehabita, super tota divisione sortis sue in Grabyenicze, in Nowawyesz3 et super medietate hereditatis Thuri4 cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit, atque omnibus usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad dictam sortem sue divisionis hereditatum predictarum spectantibus et quocumque nuncupantur vocabulo, nichil iuris sive dominii pro se ibidem reservando, centum marcas, quinquaginta videlicet dotis et quinquaginta racione dotalicii, grossorum latorum Pragensium, numeri vero Polonicalis consweti, XLta octo grossos marca pro qualibet computando, nobilisb Hedwigi consorti sue legittime2 donavit, assignavit, deputavit, ascripsit et coram nobis more solito racionabiliter resignavit tenend(as) iuxta terre conswetudinem et possidend(as). In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Pysdri dominico die infra octavas beati Martini Confessoris anno Domini M° CCCC° decimo octavo, presentibus strenuis et nobilibus viris et dominis: Martino de Slawsko subdapifero Poznaniensi5, Johanne de Wrzeszna6, Johanne Pharurey de Garbowo7, Petro de Melszino8, Wylczkone de Sewszsyczeb9 et Andrea de Jaroszewo10 heredibus.
abrak Kop.
btak Kop.
1Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
2Grabienice, wieś par. na pn.- zach. od Rychwału w Konińskiem (Koz. 4 s. 260 - 261). Stanisław i jego żona Jadwiga skądinąd nie znani.
3Zapewne Nowa Wieś par. Trąbczyn, na pn.-zach. od Rychwału.
4Tury par. Krzymów, na zach. od Koła (Koz. 5 s. 428).
5Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 811/2.
6Września, miasto w powiecie pyzdrskim. Jan wyst. 1391 - 1426 (Lekszycki II nr 121; Roty II nr 801).
7Jan Farurej z Garbowa (w Sandomierskiem), brat Zawiszy Czarnego, Grunwaldczyk, potem stolnik krak. 1434 - 1453 (ZDM II nr 457, AKH VIII s. 86).
8Piotr z Mielżyna, zob. wyżej, nr 785/9.
9Siąszyce (Siejuszyce) par. Grochowy, na pd. od Rychwału (Koz. 5 s. 286 - 287, 7 s. 384). Wilczek wyst. 1418 (tutaj) i 1424 (Acta capitulorum II nr 183). chyba nie ident. z Marcinem Wilczkiem wyst. 1445 - 1450 (SHGWlkp.).
10Andrzej najpewniej z Jaroszewic par. Dąbroszyn, na pd.-zach. od Rychwału, gdzie wyst. 1396 - 1422 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 838
Poznań, 15 listopada 1418
Biskup poznański potwierdza dokument władz miejskich Wschowy z dnia 19 lutego 1412.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 39, k. 59-59v. Wpis 16 lipca 1459 w transumpcie biskupa poznańskiego Andrzeja Bnińskiego z daty: Poznań, 27 grudnia 1456, gdzie informacja, że dok. był spisany w języku niemieckim i przełożony na łacinę dla celów transumowania (de ydiomate Theutunico in Latinum de verbo ad verbum converti, describi et interpretari). Zapewne jednak informacja ta odnosi się tylko do dok. z 1412 r. (KDW VII, nr 688), a nie dok. biskupiego.

In nomine Domini amen. Nos Andreas Dei gracia episcopus Poznaniensis1 notum facimus, quibus expedit universis, presentibus et futuris, quod ad nostram accedens presenciam nobilis Bernhardus Oderwolff de Myrzuczino2 quoddam privilegium providorum virorum civium et tocius comunitatis opidi in Wschowa nostre diocesis super censum octo marcarum grossorum latorum per pie memorie Johannem Czedlicz3 in et super preterioa predicti opidi Wschowa empto pro altari in Dei, beatarum Katherine, Dorothee et Barbare Virginum et Martirum honorem in ecclesia parrochiali ibidem in Wschowa sito et dotato predictorum civium, ut asserebat, sigillo in pensula pargameni dependenti sigillatum, modum, vim, formam, seriem, continencia et tenorem huiusmodi ereccionis, dotacionis et fundacionis altaris in se continens cum ea, qua decuit, reverencia nobis exhibuit et humiliter presentavit, cuius tenor sequitur et est talis:
[następuje dok. rady miejskiej Wschowy z daty: Wschowa, 19 lutego 1412 - KDW VII, nr 688].
[k. 59v] Post cuiusquidem privilegii presentacionem et exhibicionem prefatus Bernhardus nobis humiliter supplicavit, ut idem privilegium in ipsoque contenta atque huiusmodi altaris erreccionem, fundacionem et dotacionem auctoritate nostra ordinaria confirmare, approbare, ratificare, perpetuare, ratam habere atque gratam dignaremur. Nos itaque Bernhardi iustis et racioni consonis supplicacionibus benigniter inclinati, dictum privilegium omniaque et singula in eo contenta atque huiusmodi altaris ereccionem, fundacionem et dotacionem ratam, gratam habentes atque firmam, ipsam presentibus auctoritate nostra ordinaria approbamus, rathificamus, perpetuamus et confirmamus ac ipsum altare erigimus nostroque medio decreto ordinario perpetue firmitatis decrevimus vim habere. Ius patronatus vero et presentacionem dicti altaris dicto Bernhardo Oderwolff et filiis suis sic, ut in litera sive privilegio supradescripto continetur et demum consulibus et comunitati opidi in Wschowa supradicti reservamus et ut minister dicti altaris Deum animabus fidelium defunctorum reddat placabilem, constituimus, ut per se vel per alium missam singulis diebus dominicis legere et semel in septimana, quemcumque diem elegerit, aliam pro defunctis celebrare teneatur. Volumus autem, quod in erreccione dicti altaris plebano in Wschowa nullum preiudicium generetur. Datum Poznanie in estuario sive stuba minori curie nostre Poznaniensis, sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo, indiccione undecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini, domini nostri Martini divina providencia pape quinti anno primo, die decima quinta mensis Novembris, hora completorii vel quasi, presentibus honorabilibus viris, dominis: Boguslao officiali4 et Nicolao Czotczany canonicis ecclesie Poznaniensis5, testibus ad premissa vocatis et rogatis.
atak Kop.
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/8.
2Bernard Oderwolf wyst. tutaj i 1412 (KDW VII nr 688 - dot. tej samej sprawy), wcześniej 1404 (Poznań WAP, Kościan Z. 2, k. 77).
3Jan Czedlicz wyst. tylko 1412 i tutaj.
4Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
5Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 829/10.


Dokument Nr 839
[Poznań], 8 grudnia 1418
Wojtek mistrz (starszy?) cechu rzeźników w Poznaniu oświadcza, że cech z nowego placu uzyskanego pod miastem w drodze zamiany płaci 4 grosze czynszu rocznie.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania - cechy nr 383. Pergamin 164 × 136 + 14 mm. Prawy górny róg wraz z tekstem urwany. Dziurki w tekście. Pasek po przywieszonej pieczęci. Tekst pisany niewprawną ręką.

Notum sit universis et singulis, presentibus et fut[uris ...] | oportunum, quod ego Vogthek magister carnificum1 [.... de] | consensu fratrum tocius fraternitatis, or tum enim [...] p[...] | vici(n)um nostre civitatis Florop, vol(e)ntes habere comune recl[usatorium] propter pecora observanda, quomodo ortum cives considerantes [...] propincoa civitatis ipsum a carnificibus pro comunitate civitatis susceperunt ipsisque locum alterum pro eodem reclusatorio deputarunt ac dederunt, in dex(t)ra manu versus molendinum pergendo, circa stagnum situatum, quem ortum idem fraternitas carnificum ac ipsorum posteri tenebunt, habebunt et possidebunt diebus eviternis et ad usus suos, prout eis fructuosius convertent omnique impedimento proculmoto, de ipso civitati quatuor grossos annuatim censuando. Que comutacio aut dacio finem irreffragabilem perpetue op(ti)nebit et in robur firmitatis optinendum sigillum nostre civitatis dedimus subapendi. Datum in die Concepcionis Marieb Virginis glo(rio)se sub anno natalis Domini millesimo quadricentesimo decimo octavo, presentibus hiis testibus: Hinr(i)co preconsule2, Johanne Chwasth, Niczkone Poznansky, Magno Johanne, Nicolao Pinos, Jacobo Polewka, Alberto rectore antiquo3 et ceteris iuratis civitatis eiusdem etc.
atak Or., może pro p(r)iv(a)to?
bprzed Marie skreślone Vir Or.
1Nie zidentyfikowany.
2Henryk Buchwald, zob. wyżej, nr 809/2.
3Nie zidentyfikowani.


Dokument Nr 840
Mantua, 10 grudnia 1418
Papież Marcin V poleca prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich ukarać krzywdzicieli Macieja plebana we Wronczynie.
Kop.: Gniezno, AAG, ACap. B 5 (Liber privilegiorum capituli Gnezn.), k. 210 - 212. Wpis w XVI w. w wyroku prepozyta Przybysława z daty: Gniezno, 29 marca 1420 - por. niżej, nr 880.

Martinus episcopus, servus servorum Dei1, dilecto filio praeposito ecclesiae Sancti Joannis extra muros Gnesnenses2 salutem et apostolicam benedictionem. Dilecti filii Mathiae rectoris ecclesiae parochialis in Wronczyno Gnesnensis diocesis3 precibus inclinati, praesentium tibi auctoritate mandamus, quatenus ea, quae de bonis ipsius ecclesiae alienata inveneris illicite vel distracta, ad ius et proprietatem eiusdem ecclesiae legittime a-b
revocare procures, contradictores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo
. Testes autem, qui fuerint nominati, si se gratia aut odio vel timore subtraxerint, censura simili appellatione cessante compellas veritati testimonium perhibere. Datum Mantuae4 IIII Idus Decembris, pontificatus nostri anno secundo.
a-bKop. błędnie - revocaris procuros, condictiones per censuram ecclesiasticam appellatione postpositam compescendo
1Marcin V papież 1417 - 1431.
2Najpewniej chodzi tu o Mikołaja prepozyta bożogrobców gnieźn. 1420 - 1423, zob. niżej, nr 880/1.
3Wronczyn, wieś par. na pn.-zach. od Pobiedzisk (Koz. 5 s. 495). Pleban Maciej wyst. także 1420 (niżej, nr 880/2) i jeszcze 1426 (SHGWlkp.).
4Mantua, Mantova, miasto w pn. Włoszech.


Dokument Nr 841
[Poznań], 1418
Poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Dobrogost z Lucin zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 131, zaginionego w 1945 r.).

1418. Coram Vincentio decano Gnesnensi, canonico et vicario in spiritualibus generali Posnaniensi1 inscriptio vicariis [cathedralibus Posnaniensibus] census unius marcae cum summa capitali 10 marcarum super Luczyny per Dobrogostium haeredem2.
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
2Luciny par. Zaniemyśl, na pd.-zach. od Zaniemyśla (Koz. 2 s. 406 - 407). Dobrogost syn Tomisława, także z Jezior Wielkich koło Zaniemyśla, wyst. 1418 - 1435 (1440?) - SHGWlkp.; Miesięcznik Heraldyczny 7, 1914, s. 104.


Dokument Nr 842
[Poznań], 1418
Oficjał poznański zaświadcza, ze Mikołaj sołtys z Plewisk zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 614 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 139, zaginionego w 1945 r.).

1418. Coram Bogufaloa canonico et officiali Posnaniensi1 Nicolaus scultetus in Plewiska2 super eadem scultetia vicariis Posnaniensibus censum unius marcae a summa 10 marcarum sibi per Mathiam rectorem ecclesiae in Nietrzanowice3 testamentaliter legata inscribit.
atak Reg.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Plewiska par. Komorniki, na pd.-zach. od Poznania (Koz. 3 s. 42). Sołtys Mikołaj skądinąd nie znany.
3Nietrzanowo (Nietrzanowice), wieś par. na pd.-wsch. od Środy (Koz. 2 s. 515, 5 s. 599, 8 s. 201). Pleban Maciej skądinąd nie znany.


Dokument Nr 843
1418
Stanisław z Kowalewa sprzedaje sołectwo [w Kowalewie] Andrzejowi z Podkoc. Or. i Kop. nie znane.
Streszcz.: Włocławek; Archiwum Diecezjalne, Archiwum Kapituły Kolegiaty Kaliskiej t. 26 (Specimen privilegiorum Collegiatae B. M. Virginis Calissiensis z XVIII w.).

1418. Stanislaus heres de Cowalewo1 przedaje nobili Andreae de Pothcocze2 duos mansos agri in Cowalewo ratione scultetiae pod pewnemi warunkami za 40 grzywien groszy szerokich praskich.
1Zapewne Kowalewo par. Biskupice Oloboczne, na pd.-zach. od Kalisza (Koz. 4 s. 400). Stanisław wyst. także 1423 i 1428 (Roty IV nr 847, 1028).
2Podkoce par. Skalmierzyce, na pd.-zach. od Kalisza (Koz. 1 s. 266). Andrzej Siekacz wyst. tutaj i od 1422 (Roty IV nr 832, 833), potem 1446 - 1453 częsty wiceurzędnik i sędzia grodu kal. (GUrz. C 241, 135, 166).


Dokument Nr 844
Opatów, 8 marca 1419
[Król Władysław Jagiełło] nakazuje zawiesić terminy sądowe zmarłego Przedbora z Przechodów do czasu powrotu marszałka Zbigniewa [z Brzezia] z Węgier.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 170v. Wpis 31 października 1419. Tytuł: Litera regia.
Uw.:Por. też dok. króla z 21 marca 1417 (wyżej, nr 803).

[Caa]pitaneo, pallat(ino), castellan(o), iudici, subiudici [cea]terisqueb dignitariis et officialibus in terra Polonie iudiciis nostris presidentibus, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Magnifici, strenui nobilesque, fideles nostri dilecti! Vestris fidelitatibus precipientes mandamus, quatenus pro villis et bonis temporalibus pie recordacionis olim Przedborii de Przechodi1 quempiam iudicare nullatenus debeatis tamdiu, quousque strenuus Sbigneus Regni nostri marschalcus2, miles noster fidelis dilectus, de convencione Vngaricali, quam cum domino rege Romanorum et Hungarie fratre nostro carissimo decrevimus celebrare3, revertatur. Cui, dum reversus fuerit, pro eisdem villis bonisque temporalibus iusticiam poscenti ministrare debeatis. Secus pro gracia nostra non facturi. Datum in Magna Opatow4 feria quarta proxima post dominicam Invocavit anno Domini M° CCCC° XIX°.
azatarte Kop.
bnastępuje skr. zuppariis i nie skr. et Kop.
1Przedbór i Zbigniew zob. wyżej, nr 803/1.
2Przedbór i Zbigniew zob. wyżej, nr 803/1.
3Spotkanie z Zygmuntem Luksemburskim i pobyt Jagiełły na Słowacji miały miejsce w maju i w początku czerwca 1419 r. (A. Gąsiorowski, Itinerarium króla Władysława Jagiełły 1386 - 1434, Warszawa 1970, s. 70).
4Pobyt w Opatowie zgodny z itinerarium wystawcy.


Dokument Nr 845
Osiek, 15 marca 1419
Król Władysław Jagiełło zezwala kasztelanowi poznańskiemu Mościcowi ze Stęszewa na wykup wsi Nowa Wieś z rąk sędziego poznańskiego Mikołaja z Błociszewa.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 396. Pergamin 365 × 178-170 + 45-40 mm, pasek pergaminowy do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści i sygnatury (XV - XVII w.).
Reg.: Inventarium, s. 279 (wg Or.).

Wladislaus Dei gracia rex P(o)lonie Lithwanieque princeps supremus et heres Russie etc. significamus tenore presencium, | quibus expedit universis, quod attente mentis intuitu perpendentes grate fidelitatis studiosa obsequia et multiplicium meritorum con|stanciam, quibus strenuus Mosczicius de Staszow castellanus Poznaniensis1, miles noster fidelis, nobis sincere dilectus, | nostre celsitudini complacuit et in posterum aucto fidelitatis studio poterit prestancius complacere, horum intuitu cupientes ipsum speciali prerogativa prevenire et ad nostra famulamina continuo reddere prompciorem sibi in centum et triginta marcis monete maioris et numeri Polonicalium, in quamlibet marcam quadraginta octo grossos computando, in quibus villam nostram Nouawesz dictam, in districtu Oborniensia sitam2, a strenuo Nicolao de Blocziszewo iudice generali Poznaniensi3, fideli nostro dilecto, de consensu et voluntate nostris specialibus exemere et liberare indulseramusb. Quamquidem villam nostram Nowawesz predictus Mosczicius cum omnibus suis successoribus et posteris necnon cum omnibus et singulis proventibus, utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, agris, pratis, campis, silvis, mericis, nemoribus necnon pertinenciis, coherenciis et appendenciis ad ipsam villam Nouawesz spectantibus, quomodolibet in huiusmodi centum et triginta marcis, quam villam tenebit, habebit, utifruetur et pacifice possidebit tamdiu, quousque prefato Mosczicio vel suis successoribus legittimis predicte centum triginta marce fuerint integraliter per nos vel successores nostrosc. Quibus solutis sibi vel suis posteris, dicta villa Nouawesz ad nos et ad successores nostros reddere debebit pleno iure. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Datum in Oszek feria quarta proxima post dominicam Reminiscere anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono4.
Relacio wenerabilis domini Johannis decani Crac(ouiensis), Regni Polonie vicecancellarii5.
atak Or.
bdruga część słowa na razurze Or.
czdanie nie dokończone Or.
1Mościc ze Stęszewa, zob. wyżej, nr 802/7.
2Nowa Wieś, wieś królewska dziś nie istniejąca koło Obornik (Koz. 2 s. 522 - 523).
3Mikołaj z Błociszewa, zob. wyżej, nr 804/1.
4Osiek, wieś pomiędzy Koprzywnicą a Połańcem w Sandomierskiem. Data zgodna z itinerarium królewskim.
5Jan Szafraniec kanonik krakowski 1398, kustosz 1401, scholastyk 1411, dziekan 1418, podkanclerzy koronny 1418 - 1423, kanclerz 1423 - 1433, biskup włocławski 1428, zm. 1433 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, s. 256-258; Krzyżaniakowa II).


Dokument Nr 846
Mchy, 4 kwietnia 1419
Wincenty Furman i Jan bracia z Mchów poręczają Gniewoszowi z Łobeza pobrany czynsz.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistarii 11, k. 65v. Wpis 5 maja 1428 (wg Or. spisanego na pergaminie).

Notum sit omnibus, quibus expedit, quod nos Vincencius Furman et Johannes fratres germani heredes in Mchy1 fideiubemus et fi(de)iussimus nobili Gnewossio heredi in Lobes2 pro censusa, quod recepit aput patrem nostrum1 et aput nos et dimisimus ei omnia coram Deo et istis, qui habuerunt ius ad eandem pecuniam et quodcumque dampnum predictus Gnewossius et isti, qui ius habuerunt ad predictam pecuniam, habuerint vel inciderint, in nullo debet redundari, nisi in nobis, videlicet Vincencio et Johanne. In cuius rei testimonium sigilla nostra sunt appensa. Actum et datum in Mchy feria tercia post dominicam Judica sub anno Domini M° CCCC° decimo nono.
atak Kop.
1Mchy, wieś par. na pd. od Książa Wlkp. (Koz. 2 s. 450, 8 s. 196). Synowie Jana Furmana, Doliwity, z Mchów i Zaniemyśla (Niezamyśla) kasztelana międzyrzeckiego (zm. 1418): Wincenty wyst. 1418 - 1440, Jan tylko 1419 (SHGWlkp.).
2Łobez par. Gola, na zach. od Jarocina (Koz. 2 s. 424 - 425). Gniewosz, Gniewomir, wyst. 1398 - 1423 (Roty III nr 41, IV nr 706).


Dokument Nr 847
Tyczyn, 10 kwietnia 1419
Król Władysław Jagiełło nakazuje staroście generalnemu Wielkopolski, aby skłonił kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa do odstąpienia królewskiej Mosiny Piotrowi Korczbokowi.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 6, k. 90. Wpis 10 września 1420.

a-b
Magnifico et nobili Sand(ivogio) de Ostrorog palatino Poznaniensi et capitaneo Maioris Polonie1, militi nostro fideli dilecto etc.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Magnifice et nobilis sincere nobis dilecte! Si Petrus Cordebok2 tenutam Babimost3 non fuerit assecutus, extunc tue nobilitati comittimus, quatenus magnifico Moscycio castellano Poznaniensi4, militi nostro fideli dilecto, literas, quas habet super opido Mossina5 et ad ipsum spectantes, coram te facias offerre et presentare. Quibus visis et conspectis summam pecunie, que in dictis literis continetur, Moscicio predicto a Cordebok facias recipere et opido Mossina et cum suis attinenciis Cordebokoni possessionem studeas assignare, quoniam loco illius tenute, videlicet Babimost, Mossinam sibi dare decrevimus. Si vero noluerit predictus Moscicius literas presentare nec pecunias recipere, nichilominus de opido Mossina et ipsius pertinenciis Cordebokonem prefatum intromittas. Aliud non facturus. Datum in Tyczin feria secunda proxima post dominicam Domine ne longe etc. anno etc. decimo nono6.
R(elacio) venerabilis domini Johannis decani Crac(ouiensis), R(egni) P(olonie) vicecancellarii7.
a-badres u dołu tekstu Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Piotr Korczbok z Trzebawia (na wsch. od Stęszewa), potem podstoli pozn. 1420/21, podkomorzy pozn. 1426, zm. 1438 (PSB XIV s. 159 - 160; WSB s. 349 - 350).
3O starostwie babimojskim Korczboka zob. GStar. s. 37.
4Mościc ze Stęszewa, zob. wyżej, nr 802/7.
5O starostwie mosińskim Mościca, zob. GStar. s. 51.
6Tyczyn na Podkarpaciu, na pd.-wsch. od Rzeszowa. Data zgodna z itinerarium królewskim.
7Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 845/5.


Dokument Nr 848
Florencja, 9 maja 1419
Papież Marcin V nakazuje oficjałowi wrocławskiemu przeprowadzić postępowanie sądowe w obronie dwu kleryków z Ponieca.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 709, w or. dokumencie oficjała wrocławskiego Teodoryka Sculteti z daty: Wrocław 20 listopada 1422 - zob. niżej, nr 953.

Martinus episcopus, servus servorum Dei1, dilecto filio .. officiali Wratislauiensi salutem et apostolicam ben(edictionem). Conquesti sunt nobis Petrus et Nicolaus dicti Puczka de Ponecz fratres, clerici Poznaniensis dyocesis2, quod nobilis vir Mosczicz castellanus castri Poznaniensis3, Barthosius Barthos de Gostenyn4, Barthosius Sokolofsky de Ponecz armigeri5, Laurencius Salczer6, Jacobus Drulla6 et Mathias Fedelar de Ponecz6, laici dicte dyocesis, super quibusdam domibus, balneo, agris, pratis, nemoribus in dicta dyocesi consistentibus, equis, pecuniarum summis et rebus aliis ad eos communiter spectantibus, iniuriantur eisdem. Cum autem dum conquerentes sic, ut asserint, dictorum iniuriancium potenciam perhorrescentes eos infra civitatem et dyocesim Poznaniensem nequeant convenire secure, discrecioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus partibus convocatis audias, causam et appellacione remota, usuris cessantibus debito fine decidas, faciens, quod decreveris per censuram ecclesiasticam firmiter observari, provis(i)one, auctoritate presencium in universitatem dictia castri interdicti sentenciam proferas, nisi super hoc a nobis mandatum recepis speciale. Testes autem[,] qui fuerint nominati, si se gracia, odio vel timore subtraxerint, censura simili appellacione cessante compellas veritati testimonium perhibere. Datum Florencie VII Idus Maii, pontificatus nostri anno secundo.
anadpisane Kop. (or.).
1Marcin V papież 1417 - 1431.
2Poniec, miasto w powiecie kościańskim. Klerycy Piotr i Mikołaj synowie Pucka skądinąd nie znani, występują jeszcze w tejże sprawie 1422 (niżej, nr 953). Mikołaj może ident. z Mikołajem z Ponieca pisarzem opata lubińskiego 1424 (KDW V nr 397).
3Mościc ze Stęszewa, zob. wyżej, nr 802/7.
4Bartosz z Gostynia i Ponieca, zob. wyżej, nr 786/1.
5Bartosz Sokołowski, zob. wyżej, nr 782/6.
6Skądinąd nie znany.


Dokument Nr 849
Ciążeń, 17 maja 1419
I. N. Stanisław z Szadka zobowiązuje się oddać dług altaryście gnieźnieńskiemu Domkowi.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 9, k. 130 - 130v. Wpis 6 lipca 1420.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 165 (wg Kop.).

(aI)n nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem Domini millesim o quadringentesimo decimo nono, indicione duodecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius secundo, die vero decima septima mensis Maii, hora terciarum vel quasi, in curia reverendi in Christo patris domini Andree Dei gracia episcopi Poznaniensis1 in villa Czanszim Poznaniensis diocesis2 meique notarii publici [k. 130v] subscripti testiumque infrascriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum presencia, personaliter constitutus honorabilis vir, dominus Stanislaus Petri de Schadek canonicus Crac(ouiensis) et Poznaniensis ecclesiarum3, non coactus, non compulsus nec aliquo errore devio seductus, sanus mente pariter et corpore, de sui animi spontanea deliberacione, publice recognovit honorabili domino Domkoni altariste in ecclesia Gneznensi metropolitana4 quadraginta quatuor florenos monete Vngaricalis auri boni et iusti ponderis racione depositi se teneri riteque et racionabiliter obligari, quorum florenorum medietatem, videlicet viginti duos florenos, ad festum sancti Jacobi proxime nunc instans [25 VII], reliquam vero medietatem ad festum sancti Bartholomei [24 VIII] bona fide et sine dolo eidem domino Domkoni integre et plenarie persolvere promisit, hoc tamen per dictum Stanislaum expresso, quod quantumcunque in causa dicti domini Domkonis decimarum, (quamb) cum quodam domino Johanne Radzicha5 in Curia Romana habet, de pecuniis prenominati domini Stanislai notabiliter et racionabiliter fuerit expositum, extunc tantum dictus dominus Domko ad racionem dictorum florenorum prefato domino Stanislao defalcabit. Super quibus omnibus et singulis premissis prefatus dominus Domko a me notario publico subscripto peciit sibi fieri et confici hoc presens publicum instrumentum. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, die, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus ibidem venerabilibus et honorabilibus dominis: magistro Paulo Wladimiri decretorum doctore, custode Cracouiensi6, Mathia de Chlapow canonico Poznaniensi7 et Johanne Petri de Maiori Lubstowo clerico Gneznensis diocesis, notario publico8 et aliis quampluribus testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis9.
Et ego Strzeslaus Floriani de Kosziky clericus Gneznensis diocesis, publicus apo stolica et imperiali auctoritate notarius10, quia predictis recognicioni et obligacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula premissa sic fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum manu mea propria scriptum exinde confeci et in hanc publicam formam redegi signoque et nomine meis solitis et consuetis consignavi in fidem et testimonium premissorum.
ainicjalnego i brak Kop. (zapomniano wrysować)
bbrak Kop.
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Ciążeń, miasto biskupie na pn.-wsch. od Pyzdr.
3Stanisław zw. Piórko, zob. wyżej, nr 829/7.
4Domek, Domko, Damisław, Domasław syn Miłobrata z Kłodzina (par. Łopienno?) wikariusz w katedrze gnieźn. 1402 (KDW VII nr 428/1 - tam nie w pełni zidentyfikowany), pleban w kościele Św. Wawrzyńca w Gnieźnie 1411 (ib. nr 480/3) w 1412 otrzymujący prowizję papieską na kościół NMPanny w Łowiczu (Rep. Germ. III col. 101), zm. w (przed?) 1425 (niżej, nr 1066).
5Jan Radzicha pleban w Marzeninie (na pn. od Wrześni) 1401, wikariusz w katedrze gnieźn. 1403 i altarysta gnieźn., zm. po 1425 (KDW V nr 442, niżej, nr 1065/4; Acta capitulorum II nr 19).
6Paweł Włodkowic, dr, scholastyk pozn. 1398, kustosz krak. 1411, profesor UJ, pisarz, zm. 1436 (PSB XXV s. 377 - 381).
7Maciej z Chłapowa (na pn.-wsch. od Środy), kanonik pozn. 1419 (tutaj), gnieźn. 1429, archidiakon pozn. 1422? (niżej, nr 943/6), zm. 1435 (Kor. I/2 s. 128 - 129; Jaskulski nr 61).
8Lubstów, wieś par. na pd.-wsch. od Ślesina w Konińskiem (Koz. 4 s. 475). Jan syn Piotra (zm. 1400 - 1402 - l.c.), notariusz publiczny 1419 (tutaj) - 1426 (KDW V nr 351, 359, 377 - tu jego Z. N., 386; KDW IX).
9Zob. też niżej, dok. nr 855, 867, 882.
10Zob. wyżej, nr 823/9.


Dokument Nr 850
Trzemeszno, 6 czerwca 1419
Prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie nadaje Janowi Cietrzewiowi młyn w Oćwiece.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 61. Pergamin 266 × 150 mm, zakładka obcięta wraz ze śladami sigillacji. Na odwrocie: Super molandinum in Oczwyeka (XV/XVI w.), Scrinio 7 D (XVIII w.).

Omnia, que fiunt in tempore, simul cum lapsu temporis pereunt, nisi sigillis autenticis et testimonio fidedignorum fuerint | roborata. Igitur nos Andreas divina paciencia prepositus monasterii Tremeschnensis ordinis sancti Augustini | canonicorum regularium1 unacum conventu nostro vendidimus presentibusque vendimus laborioso viro Johanni dicto | Czetrzew molendinum cum tribus metretis wlgariter myara in villa dicta Oczweka2 pro tribus marcis monete et numeri Polonicalis, in quamlibet marcam quadraginta octo grossos computando, sibi et suis le(g)ittimis successoribus perpetue tenendum, habendum et in usus beneplacitos convertendum, prout sibi et suis le(g)ittimis successoribus videbitur expedire. Tali tamen paccione interposita, quod predictus Johannes dictus Czetrzew unacum suis successoribus nobis et dicto monasterio nostro pro censu annuo singulis annis solvere tenebitur unam saxagenama monete et numeri supradict(orum) ad festum Penthecostes plenarie cum effectu. Eciam predictus Johannes dictus Czetrzew, quocienscumque opus fuerit ac evenerit, rotam reformare vel novam facere, ferramenta molendinatoria ac lapides seu molares et alia huiusmodi molendinum concernencia, hoc ipsum per se, per suosque le(g)ittimos successores in toto tenebitur ordinare. In cuius rei testimonium sigilla, videlicet sigillum prepositure nostre et nostri conventus, sunt subappensa. Actum et datum Tremeschne feria tercia infra octavas Penthecostes, in domo habitacionis nostre, sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, presentibus hiis testibus, videlicet: nobili Lygascz herede de Rąkawczynowo3, Jalbrzykone herede de Sucharzewo4, Petro herede de Ostrow5, Alberto de Mykolayewycze6 et Stanislao molendinatore de Vyelyathowo7 et aliis pluribus fidedignis.
atak Kop.
1Andrzej prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 784/4.
2Oćwieka par. Gąsawa, na pd.-wsch. od Żnina (Koz. 1 s. 198, 5 s. 87). Jan Cietrzew skądinąd nie znany.
3Rękawczyn, wieś par. na pd.-wsch. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 255, 3 s. 126, 5 s. 240), por. też Rękawczyno Ligaszczewe tuż obok (Koz. 8 s. 57). Ligaszcz, Ligas, wyst. 1402 (Roty V, nr Gniezno 78) - 1419 (tutaj).
4Sucharzewo par. Gębice, wieś dziś nie istniejąca (Koz. 5 s. 366, 367). Jałbrzyk, Albricius, wyst. 1406 (KDW VII nr 580/8) i tutaj.
5Może z Ostrowa Szlacheckiego par. Marzenin, na pn.-wsch. od Wrześni (Koz. 3 s. 697, 5 s. 122). Piotr skądinąd nie znany.
6Mikołajewice par. Niechanowo, wieś drobnoszlachecka na zach. od Witkowa (Koz. 1 s. 174 - 175, 5 s. 30). Wojciech wyst. tutaj i 1420 (niżej, nr 891 i 893), może ident. z Wojciechem wyst. 1433 (Roty I nr 1560).
7Wylatowo (Wielatowo), wieś par. na pd. od Mogilna (Koz. 1 s. 352). Młynarz Stanisław skądinąd nie znany.


Dokument Nr *
Gliniany, 12 czerwca 1419
Król Władysław Jagiełło zapisuje Janowi z Kalinowy 200 grzywien na Macewie.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. nr 399.
Wyd.: 1. KDW V, nr 162; 2. KPol. I, nr 160, w obydwu przekazach pod błędną datą 19 maja 1410. W Or. data brzmi: feria secunda in crastino Sancte Trinitatis anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, tj. 12 czerwca 1419, i zgodna jest w tej postaci z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 851
Poznań, 1 lipca 1419
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski lokuje swoje miasto Lwówek na prawie miejskim, ustanawiając prawa i obowiązki mieszczan.
Or. dziś nieznany; w 1596 r. podczas oblaty w grodzie poznańskim opatrzony był sigillis duobus ex utraque parte, maiori videlicet ex una et minori secretario ex altera parte.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Poznań Gr. 167, k. 481v - 484, w oblacie wg Or. wpisanej dnia 6 marca 1596; 2. tamże, Akta m. Lwówka I/3, s. 7 - 13, wg ekstraktu Kop. 1. wpisanego do księgi przywilejów miasta Lwówka w 1645 r.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc multis errorum ac dubiorum incommodis prudenter occurrimus, dum gesta aetatis nostrae literarum apicibus et fidedignorum testimonio perhennamus, proinde nos Sandziuogius de Ostrorog palatinus Posnaniensis et capitaneus Maioris Poloniae generalis1 significamus tenore praesentium, quibus expedit universaliter singulis et singulariter universis, tam praesentibus, quam futuris, praesentem literam audituris vel visuris, quoniam considerantes locorum vastorum haereditatum nostrarum solitudines, quae per extirpationem nemorum et sylvarum in usus reducere uberiores et convocationem hominum debite possemus adaugere, ex nostrarum providentia industriarum de antiquo oppido nostro Woyschino super haereditate nostra Wieczwyschino vulgariter nuncupata et loco semideserto oppidum dictum vulgariter Lwow2 transtulimus, [k. 482] mutavimus, locavimus, transferimus, mutamus et locamus. Cupientes tamen hoc idem oppidum nostrum praedictum Lwow largifluis nostris donacionibus benigniter dotare, ut mediantibus huiusmodi donacionis nostrae utilitatum proventibus in suis condicionum munificentiis tanto uberius successivo modo valeat roborari et per hoc oppidum ac incolas ibidem inhabitantes, nostri sincere dilecti, reddantur diligentiores. Addimus primo eidem oppido nostro et hominibus in ipso morantibus sylvam dictam vulgariter Lwowski Las3 incipiendo a graniciebus haereditatum Comorowo4 et Gronsko5 ita remote, prout granicies Lwowiensis pervenit cum prato iacenti circa eandem sylvam retro molendinum domini Niemiegaa de Lubosch6, ut in eadem sylva possent ortos et humiliariosb ac alias quascunque utilitates ad usus temporum reducere. Excipimus tamen, quod nos et successores nostri in eadem sylva pro aedificiorum nostrorum structuris et posterorum nostrorum robora exscindere et pro necessitate ignis curiae nostrae volumus ligna secare, si et in quantum ipsi oppidani etiam ligna ipsis pro igne secabunt, adiuncto etiam, quod ibidem ex opposito allodii nostri, ubi ager fieri potest, pro eodem allodio nostro agrum possumus exstirpare. Conferimus etiam eisdem oppidanis nostris plenam et omnimodam facultatem, quod possunt in antiquo oppido Woischino et in suburbio Wieczwischino ipsis agros emere ad collendum ab omnibus etenim, qui morabuntur in oppido et agros collent, tam in antiquo oppido, quam suburbio Wieczwischin, tantum per mediam marcam grossorum latorum census annui de quolibet manso agri recipiemus et tales ab omnibus dacionibus, angariis et laboribus liberos faciemus, et in antiquo oppido de quolibet horto dicto zagroda, in quibus hortulani vulgariter zagrodnicy sedent, qui ad agros non spectant, quicunque oppidanorum tenebit, specialiter per sex grossos solvant et ipsos a laboribus etiam liberos facimus. Qui vero super eisdem agris extra oppidum Lwow in allodiis morabuntur et agros praedictos excollent, per mediam marcam [k. 482v] grossorum lattorum census annui de quolibet manso agri ac alias daciones et soluciones consuetas solvere atque labores facere more aliarum villarum nostrarum circumiacentium nobis et successoribus nostris solvere teneantur et de qualibet septura vulgariter zagroda specialiter per sex grossos ac alias daciones et soluciones consuetas solvere atque labores facere, solvere tenentur. Pro melioracione vero oppidi nostri praefati addimus medietatem tocius census de omnibus et singulis agris extirpatis, exturpandisa, qui sunt in merica vulgariter ogrody dicti dimensurati, quem censum proconsul cum consulibus pro melioracione oppidi sublevabunt, aliam vero medietatem nobis et posteritati nostrae reservamus. Damus etiam omnia macella instituere pistorum, penificaruma cum integro censu et medietatem macellorum sutorum, aliam vero medietatem nobis et successoribus nostris reservamus et alias quascunque utilitates in oppido ad usus ipsorum ipsis possunt reducere, demptis tamen macellis carnificum omnibus, quae pro nobis et posteris nostris ex integro reservamus. Eciam damus eidem oppido nostro rasorem panni, libram vulgariter wagęc et balneum civile, tali tamen condicione, quod semper nos et successores nostri cum familia absque solutione qualibet tociens, quociens nobis aut successoribus nostris et familiae nostrae placuerit, debemus balneari, sed consules cum quolibet balneatore hoc exprimere debent, quod balneator nos aut successores nostros et familiam nostram debet attemptare et curam habere in balneando. Et quicunque potest habere propriam sartiaginema, ad usus suos libere habeat et unus alteri accomodet. Collationemque scholae domino Joachimo plebano moderno7 duntaxat ad tempora vitae ipsius dedimus ad conferendum, post mortem vero eiusdem plebani moderni collacionem dictae scholae ad conferendum eam semper consules eiusdem oppidi nostri perpetuis temporibus sortiri debe(n)t et devolvi pleno iure. Etiam damus ipsis consulibus vitricum ecclesiae statuere, qui super ecclesiam parochialem peritabit. Greges autem omnium alias stada, canes venaticos, accipitres et nisos ipsis oppidanis nostris servare damus. Etiam [k. 483] omnes venaciones et aucupaciones possunt exercere, excepto tamen, quod cervos et capriolos venare non debent. Damus ipsis dictis oppidanis nostris, quod possunt in fossa nostri oppidi circumferencialiter pisces pro necessitate, quantum ipsis placuerit, adaugere, quos nullus ipsis tetigerea debebit, sed excipimus pro nobis et successoribus paenesa curiam nostram circumferentialiter, prout curia nostra extenditur, quia ibidem piscinas pro usu nostro et successorum nostrorum volumus conservare. Item poenas criminales violentiarum, deflorationum, homicidii, furticinii, vulnerum cruentorum et lividorum pro nobis et successoribus nostris observamus, sed omnes alias poenas sorciales vulgariter vtseczine et malorum verborum eidem oppido nostro conferimus. Potest etiam quilibet de alienis civitatibus et oppidis, quicunque voluerit libere cum sale et forum venire ad vendendum et ipsi oppidani nostri exactionem forensem salis vulgariter targowe iuxta consuetudinem civitatis Posnaniensis, si et in quantum Posnaniae recipitur, exegere debebunt. Nolumus enim nos neque successores nostri aliquas alias forenses vulgariter targowe recipere, tam fori annalis, quam septimanalis, sed nec oppidani nostri extorqueant exceptis ollis argileis, quas volumus pro curia nostra recipere. Nullibi etiam in villis nostris Chmielnika8, Gronsko5, Zembowo9, Komorowo4, Grodna10, Bolelicze11 et Witomysl12 cervisia in taberna braxari non debet, sed hic in oppido ipsi tabernatores earundem villarum cervisiam ement ad propinandum, quibusquidem tabernatoribus quodlibet vas cervisiae vendi debet, prout soli oppidani inter se statuerint. Nec volumus, ut aliqui sartores, sutores et fabri in eisdem et in aliis villis nostris fieri debe(n)t, quovismodo et notanter quamdiu hoc idem oppidum nostrum sederit in libertate, quod in omnibus villis nostris in distancia unius milliaris ab oppido iacentibus nullus faber omnino servari debet, sed dum eidem oppido libertas evulserit, vulgariter winidzie, tunc utique in omnibus villis nostris in distantia medii miliaris ab oppido sedentibus [k. 483v] nullum fabrum aeviternis temporibus fovere debebunt. Et in aliis vero villis nostris, quae in distancia unius milliaris iacent, fabros fovere poterint, si et in quantum haeredibus, quibus ex divisione haereditates dictarum haereditatum sorcientur alias dostaną, placebit. Volumus etiam, quod de perceptis omnium utilitatum et proventuum ad ipsum oppidum spectantium nostrae huiusmodi donacionis proconsul cum consulibus totaea communitati singulis annis, videlicet magistris mechanicorum vulgariter hantwerkmistrzom debitam facient rationem. Etiam dum per nos aut successores nostros fuerint requisiti, si pro melioracione oppidi exponentur, nobis et posteritati nostrae ipsam faciant rationem. Et quia omnes istos proventus ad utilitatem oppidi apponere debeantur, etiam vitricus ecclesiae magistro civium et consulibus singulis annis facienta rationem. Dum autem nobis aut nostrae posteritati videretur, si percepta per vitricum ecclesiae pro melioratione eiusdem ecclesiae apponerentur, tunc assumpto nobiscum plebano ipse vitricus ecclesiae nobis faciet rationem. Insuper cum ipsum oppidum libertatem exsederit, tunc omnes et singuli oppidani nostri licitam exactionem iuxta communem oppidanorum nostrorum possibilitatem sine aggravamine ipsorum nobis et posteritati nostrae medietatem super festum Paschae, aliam vero medietatem ad festum beati Michaelis Archangeli [29 IX] solvere tenebuntur singulis annis. Ut autem haec nostra donacio robur obtinere valeat perpetuae firmitatis, in pleniorem huius rei evidentiam sigillum nostrum maius cum minori secretario sigillo praesentes literas duximus subappendi. Actum et datum Posnaniae sabbato in vigilia Visitationis Sanctae Mariae Virginis anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, praesentibus ibidem strenuis ac nobilibus viris, dominis: Kamierzaa de Blizecht13, Dobrogostio de Pruschinie14, Nicolao Baworowski de Bienino15, Jarando de Baworowo16, Johanne de Krzischewniki17 [k. 484], Parisch de Pozarowo18 haeredibus ac aliis quampluribus fidedignis testibus ad praemissa rogatis specialiter et vocatis in fide(m et) testimonium praemissorum. Excludimus nobis et posteritati nostrae pro curia nostra spacium usque ad molendinum nostrum braseale et prout usque ad pontem in magna strata transeundo versus Pniewy19 extenditur circumquaque, quia in eodem spacio piscinas et alia pro usu nostro volumus conservare.
atak Kop.
btak Kop., zamiast humularios
calbo wagą Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Lwówek na pd.-zach. od Pniew (Koz. 2 s. 410 - 411), miasto założone na gruntach wsi *Wojszyno i *Więcewojszyno - nazwy hipotetyczne, potwierdzone tylko tutaj, 1406 i 1414 (KDW VII nr 735/2; Now. II s. 462).
3Las na zach. i pd.-zach. od Lwówka.
4Komorowo par. Lwówek, na zach. od Lwówka (Koz. 2 s. 320).
5Grońsko par. Lwówek, na pd.-zach. od Lwówka (SHGPoz. I).
6Lubosz, wieś par. na pn.-zach. od Pniew (Koz. 2 s. 404 - 405). Niemierza, bliski kuzyn (brat?) Sędziwoja z Ostroroga, także z Grodziska Wlkp., wyst. już 1400, zm. ok. 1435 (Poz. II nr 246; SHGWlkp.). Jego młyn bliżej nie zlokalizowany.
7Joachim pleban lwówecki (przedtem w Wojszynie?) skądinąd nie znany. Now. II s. 462 w l. 1419 - 1446 wspomina tu plebana Jana.
8Chmielinko, Grońsko, Zębowo, Komorowo, Grodna (Grudna), Bolewice (Bolelice) w par. Lwówek.
9Chmielinko, Grońsko, Zębowo, Komorowo, Grodna (Grudna), Bolewice (Bolelice) w par. Lwówek.
10Chmielinko, Grońsko, Zębowo, Komorowo, Grodna (Grudna), Bolewice (Bolelice) w par. Lwówek.
11Chmielinko, Grońsko, Zębowo, Komorowo, Grodna (Grudna), Bolewice (Bolelice) w par. Lwówek.
12Wytomyśl (Witomyśl), wieś par. na pd. od Lwówka (Koz. 3 s. 398, 5 s. 480).
13Bliżyce par. Raczkowo, na pd.-wsch. od Skoków (Koz. 2 s. 41). Niemierza, bratanek Wincentego Grocholi (Grochoły) prepozyta katedralnego pozn., bliski kuzyn Sędziwoja z Ostroroga, wyst. 1392 - 1420 w Bliżycach, potem w Kiszewie do 1434 (Now. I s. 362; SHGWlkp.).
14Dobrogost z Prusimia i Kolna, zob. wyżej, nr 802/6.
15Mikołaj Baworowski, z Baborowa par. Szamotuły i z Binina (Bienina) par. Ostroróg, bliski współpracownik Sędziwoja z Ostroroga, wyst. 1388 - 1428, burgrabia w Kaliszu 1411 - 1415, 1419 - 1423 (SHGPoz. I s. 20; GUrz. C 113, 115).
16Jarand Baworowski, brat (?) poprzedniego, wyst. 1389 - 1432, burgrabia pozn. 1419 - 1420, bliski współpracownik Sędziwoja z Ostroroga (SHGPoz. I s. 20; GUrz. C 914, 983).
17Krzyżowniki par. Tulce, na pn.-wsch. od Kórnika (Koz. 2 s. 367 - 368). Jan może ident. z wyst. 1389, Januszem 1407 (Roty I nr 620), wreszcie Janem 1418 - 1436 (ib. nr 940, 941, 1068, 1501, 1387, 1442, 1461; KDW V nr 369; niżej, nr 911/10).
18Parys z Pożarowa, zob. wyżej, nr 816/5.
19Pniewy, miasto na pn.-wsch. od Lwówka. Wielka droga zapewne ze Zbąszynia i Babimostu.


Dokument Nr 852
Mogilno, 18 lipca 1419
I. N. Ustanowienie pełnomocników Andrzeja plebana kościoła Św. Jakuba w Mogilnie dla negocjowania przekazania kościoła klasztorowi benedyktynów w Mogilnie.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 12. Pergamin 282 × 330 mm, dobrze zachowany. Kilka drobnych dziurek w tekście. Na odwrocie późne streszczenia i sygnatury: w 4, I n° 3tio. Z. N. Andrzeja z Kruszyna: Na czterech gradusach krzyż, na jego tle koło, w które wpisane trzy ryby - jak KDW V, s. 353. Z. N. Gromisława: Korona zwieńczona rombem z krzyżami.

aIn nomine Domini amen. Sub anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo decimo nono, indicione duodecima, pontificatus | sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno secundo, die Martis decima octava | mensis Julii, hora quasi sexta, in loco capitulari ecclesie Sancti Johannis Ewangeliste in monasterio Moghilnensi nostrorumque | notariorum publicorum et testium infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia, constitutus personaliter honorabilis vir dominus Andreas rector ecclesie parrochialis in opido Moghilno Gneznensis dyocesis1, non compulsus nec coactus, sed spontanea et matura deliberacione, ut dicebat, intra se prehabita, omnibus melioribus modo, via, forma, causa, iure et ordine, quibus melius potuit et efficacius valuit, fecit, constituit et sollempniter ordinavit suos veros, legittimos ac indubitatos procuratores, actores, factores negociorumque suorum gestores et nunccios speciales honorabilem et circumspectos viros, dominos Sandziuogium decanum Cruswiciensem2 necnon magistros Johannem de Scribanis3 et Johannem Heling procuratores causarum sacri pallacii apostolici3, absentes tamquam presentes, omnes in solidum, ita quod non sit condicio melior occupantis, sed quod unus inceperit, alter ipsorum prosequi valeat, mediare et finire ad cedendum et renuncciandum dicte sue ecclesie in Moghilno cum omnibus et singulis fructibus, redditibus et obvencionibus simpliciter et in totum eandemque ecclesiam in manibus prefati sanctissimi in Christo patris domini .. pape vel alterius potestatem ad id ab eo obtinentis, dimittendum et resignandum in finem et effectum, quod non alteri, nisi venerabili et religioso abbati et conventui fratrum ordinis beati Benedicti monasterii in Moghilno pro ipsoque monasterio incorporanda debeatur. Alias huiusmodi cessionem, renuncciacionem, dimissionem et resignacionem wlt habere irritam et inanem nulliusque roboris et momenti, predictas quoque cessionem, renuncciacionem, dimissionem et resignacionem admitti pettendum iuramentumque, quod in premissis fraus, dolus seu simoniaca pravitas aut quevis illicita paccio non intervenit et quodlibet aliud licitum et necessarium in premissis sacramentum in animam dicti domini constituentis prestandum, unum vel plures procuratorem seu procuratores loco sui substituendum et eosdem revocandum ac onus procuracionis huiusmodi in se reassumendum tociens, quociens opus fuerit presenti procuratorio nichilominus in suo robore duraturo. Et generaliter omnia et singula faciendum gerendumve, procurandum et que ipsemet dominus constituens faceret et facere posset, si premissis omnibus et cuilibet eorum personaliter interesset, eciamb si mandatum exigant magis speciale. Promittens idem dominus constituens nobis notariis infrascriptis sollempniter stipulantibus per iuramentum ad sancta Dei Ewangelia per ipsum prestitum, quod dictos ipsius procuratores et substitutos ab eis non revocabit, donec huiusmodi resignacio suum debitum effectum sorcietur. Promisit insuper omnia et singula quecumque per dictos suos procuratores vel eorum alterum aut substitutum seu substitutos ab eis in premissis et quolibet premissorum acta factave, procurata, firmiter rata, grata atque firma perpetuo tenere et inviolabiliter observare iudicioque sisti et iudicatum solvi, predictos quoque procuratores et substitutos ab eis ac quemlibet ipsorum ab omni onere relevare, satisdando sub omnium bonorum suorum obligacione ac yppoteca. Acta sunt hec anno, indicione, pontificatus, die, mense, hora et loco, quibus supra, presentibus discretis et nobili viris, dominis: Nicolao vicario ecclesie parrochialis predicte in Moghilno4, Mathia Thome de Gambicze notario publico Wladislauiensis dyocesis5 et Czesthkone herede in Sdrzedzewo dicte Gneznensis dyocesis6 testibus circa premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z. N. Et ego Andreas Bogussii de Crosyno clericus Wladislauiensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius7, quia predictis procuratorum constitucioni, ordinacioni, potestatis dacioni, iuramenti prestacioni promissionique de rato, unacum prenominatis testibus ac notario subscripto presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo presens instrumentum manu propria scriptum exinde confeci, subscripsi et in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum vocatus specialiter et requisitus.
Z. N. c-d
Et ego Gromislaus Michaelis de Skothniky clericus Wladislawiensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius8, quia predictis procuratorum constitucioni, ordinacioni, potestatis dacioni, iuramenti prestacioni promissionique de rato, unacum prenominatis testibus ac notario suprascripto presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo presens instrumentum manu suprascripti notarii scriptum et confectum in hanc publicam formam, me hinc subscribens, reddegi, signo quoque et nomine meis solitis et consuetis consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum etc.
9
ainicjał wysokości połowy teksu Or.
bdopisane na marginesie nieco słabszym atramentem chyba tą samą ręką Or.
c-dinnym atramentem i inną ręką Or.
1Andrzej syn Wawrzyńca właściciela Wieńca (par. Niestronno, na pn.-zach. od Mogilna - Koz. 1 s. 355, 5 s. 472), pleban kościoła par. Św. Jakuba w Mogilnie przejmowanego teraz przez benedyktynów mogileńskich, wyst. 1404 - 1436, notariusz konsystorza gnieźn. 1424 - 1436 (Acta capitulorum II nr 2, 18, 194; KDW VII nr 534/4, 562).
2Sędziwój (z Piasków?) wyst. od 1409, dziekan kruszwicki 1413 - 1429 wikariusz generalny i oficjał włocławski 1417 - 1419 i 1429, wikariusz generalny włocławski 1428 (AAG, ACons. A 2, k. 42; ib. ACap. B 14, k. 14v; Cat. Bibl. Jag. II s. 418; KDW VII nr 708/2).
3Nie zidentyfikowany.
4Wikariusz Mikołaj wyst. tutaj.
5Maciej syn Tomasza z Gębic (miasto królewskie na Kujawach) jako notariusz publiczny wyst. tylko tutaj i niżej, nr 862/8, 893/9, zapewne ident. z księdzem tego imienia wyst. 1426 - 1427 (KDW IX).
6Czestek zapewne ze Strzyżewa Paczkowego, dawniej S. Paszkowego, par. S. Kościelne, na pn.-zach. od Trzemeszna (Koz. 1 s. 210, 310, 5 s. 361 - 362).
7Andrzej syn Boguszy z Kruszyna (Krośnina) w diecezji włocławskiej (nie wiemy czy z K. na pd.-wsch. od Brześcia Kujawskiego, czy też na pn.-zach. od Bydgoszczy), student UJ 1402, wikariusz w Gnieźnie 1412 i altarysta tamże (AAG, ACons. A 3, k. 44v), notariusz kapituły gnieźn. od 1412, notariusz publiczny 1414, pleban w Słupcy 1425, podkanclerzy dworu arcybiskupiego 1429 - 1430 (KDW V nr 371 - tu jego znak notarialny, 498; Acta capitulorum I nr 1640; AAG, ACap. B 14, k. 30; Rep. Germ. III col. 47), wyst. jeszcze 1432 (Akta unii Polski z Litwą nr 52 - 53).
8Gromisław ze Skotnik (w powiecie radziejowskim?) nie zidentyfikowany.
9W tej sprawie por. też dok. nr 815, 861, 862, 863, 883, 891, 893.


Dokument Nr 853
Białokosz, 30 lipca 1419.
Przeorysza klasztoru dominikanek w Poznaniu potwierdza posiadłości i prawa Bartłomieja i Marka sołtysów w Białokoszu.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Gr. 64, k. 130v. Wpis w r. 1503.
Uw.:Inna Kop. niniejszego dok. znajduje się w XVII-wiecznym kopiariuszu dominikanek poznańskich w Krakowie, Archiwum OO. Dominikanów, s. 3 - 5. Tekstu tej Kop. - wiele gorszej - nie uwzględniamy w niniejszym wydaniu.

In nomine Domini amen. Ideo acta legittime conscribuntur, ne per quempiam posterorum malicia valeant irritari. Noverint itaque igitur, tam presentes, quam futuri, ad quorum audienciam presens scriptum fuerit devolutum, quod ego Katherina priorissa unacum sororibus meis conventus in Poznania sanctimonialium ordinis Predicatorum1 per presentes publice recognoscimus, quod Bartholomeus et Marcus fratres germani, scolteti in nostra villa nuncupata Byalocosch2 nobis suplican(tes) humiliter proposuerunt dicentes, quia emimus duos mansos agri scoltecie in predicta villa nostra Byalokosch pro viginti marcis latorum grossorum, in quamlibet marcam XLVIII grossos computando, cum omnibus utilitatibus et pertinenciis ad eosdem mansos infradescriptos apud nobilem pye memorie dominum Nicolaum heredem in Zydowo et castellanum Santhocensem3 et protunc tenutarium in contractu predicte ville Byalokosch. Quos mansos predictus dominus Nicolaus emerat apud Margaretam et Katherinam uxorem pye memorie Petri dicti Vatha et Pauliconis filiorum olim Bosdaronis necnon apud earum legittimorum successorum4, quos predicta Margareta et Katherina unacum omnibus earum posterum mansos in bannito iudicio villa in predicta protunc habito coram scabinis perpetualiter resignaverunt prefato domino Nicolao et post aliquod tempus idem dominus Nicolaus econverso nobis necnon nostris legittimis successoribus similiter in iudicio coram scabinis infrascriptis perpetualiter prefatos duos mansos resignavit. Et ante ea ab antiquis temporibus a nostris antiquis prioribus alios duos mansos habuimus et emimus in vera posessione. Nos itaque ipsorum iustis peticionibus annuentes, ipsos et posteros ipsorum ad totam dictam scolteciam in predicta nostra villa admisimus in veram posessionem perpetuis temporibus valituram, adiungentes et assignantes iam dictis scoltetis quatuor mansos liberos, unum ortum, pratum Vyrzkovyecz, quod ducit ab arbore piri usque ad fossatum. Addicimus ecciam prefate scoltecie insulam, in qua agricultura habetur. Item damus prenominatis scoltetis liberum arbitrium structuram facere in fluvio, quod dicitur Nyrarz5, piscacionem in lacu6 parvis instrumentis, videlicet gulgustris cum hamo, excepta tantummodo sagena et przywloka, venancionem vero ferarum omnis generis, excepta venacione cervorum et capreolorum, eciam libere cum posteris ipsorum exercebunt necnon avium venationuma, cuiuslibet condicionis extiterenta. Incole vero iure Maydboriensi gaudebunt et nihilominus kmethones eiusdem nostre ville evulsa libertate conventui nostro in festo beati Martini [11 XI] singulis annis tres mensuras silignis, tres mesuras avene, duas tritici et fertonem grossorum pro censu solvere tenebuntur, Poznaniam deducentes. Item incole prenominate pro honore octo scotos super Nativitate Christi pro porco aut porcum nostro conventui, super festum Pasche pernam carnium pro fertone aut fertonem dare tenebuntur et de quolibet manso per unum caseum et quindecem ova, super festum autem Nativitatis Sancte Marie [8 IX] II pullos et ortulani per unum pullum. Insuper autem sepedictae incole quatuor vicibus nostre curie arare tenebuntur. Tria vero iudicia magna, scolteti unum et villani duo prandia aut pro quolibet prandio VIII grossos nobis dabunt et nichilominus scolteti et ipsorum posteritas de omni re iudicata tercium denarium percipient, duos pro conventu reservantes. Item damus scoltetis liberum maccellum carnium, unum maccellum panum, calcipariam. Habebunt dicti ecciam scolteti omnimodam facultatem oves et iumenta indomita pascendi in bonis nostris, tantummodo absque dampno vicinorum. Expirata libertate scolteti et sua posteritas in equo pro II sexagenis servicia nobis exibebunt tali condicione, si predictum equum in serviciis nostris perdiderint, infra duos annos a servicio liberi permanebunt et post duos annos alium equum comparabunt ad servicia nobis exhibenda. Si vero conventus sactimonialium equum scolteti pro usibus ipsorum converterinta, scoltetus servire non tenebitur, donec sibi equus per conventum persolvetur. Ecciam damus et concedimus sepedictis scoltetis et ipsorum posteritati liberum arbitrium dictam scolteciam vendendi, tenendi, commutandi et ad beneplacitum ipsorum convertendi. In cuius rei testimonium sigillum conventus nostri presentibus est appensum. Datum et actum in Byalokosz die dominico, quo decantatur a christifidelibus in ecclesia Omnes gentes, sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, presentibus hiis testibus: nobili Alberto herede de Gnuszyno7, Petro plebano de Psarskye8, Johanne dicto Szykora ecciam de Gnuszyno, Alberto filio suo ecciam de ibidem7, Mathia dicto Strzebel, Vyrzba, Petro dicto Szedlo, Paulo Manczycz protunc scabinis in Byalokosch9.
atak Kop.
1Katarzyna przeorysza dominikanek pozn. bliżej nie znana, może ident. z zakonnicą Katarzyną Lubiatowską 1404 (KDW VII nr 530/5), zakrystianką Katarzyną 1412 (ib. nr 698).
2Białokosz par. Psarskie, na pn. od Pniew (SHGPoz. I).
3Mikołaj z Żydowa, zob. wyżej, nr 780/7.
4Nie zidentyfikowani. Piotr Wata w drugiej ćwierci XV w. wyst. w niedalekich Kosiczynie, Nądni i Głuponiach.
5Nyrarz (Nykarz?), zapewne jeden z dziś bezimiennych strumieni wypływających z Jez. Białokoskiego - tu jedyna wzmianka, por. Koz. 2 s. 517: Nykarz.
6Jez. Białokoskie na zach. od Białokosza.
7Gnuszyn par. Chrzypsko, na pn. od Pniew, na pn.-wsch. od Białokosza. Wojciech wyst. 1419 - 1452, Jan Sikora z synem Wojciechem (kmiecie?) skądinąd nie znani (SHGPoz. I).
8Psarskie, wieś par. na wsch. od Białokosza (Koz. 3 s. 109, 8 s. 212 - 213). Pleban Piotr wyst. tylko tutaj; w 1423 plebanem był już Marek (Acta capitulorum II nr 1847).
9Ławnicy z Białokosza skądinąd nie znani.


Dokument Nr 854
Opatówek, 14 sierpnia [1419]
Arcybiskup gnieźnieński prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Kuchmeistra, aby spowodował zwrot dóbr zabranych bezprawnie poddanym arcybiskupim przez Krzyżaków.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK. XX. HA OBA 3008. Papier 300 × 212 mm, ślady po złożeniach i zamknięciu czerwoną pieczęcią lakową.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3008.
Uw.:Data roczna ustalona przez wydawców Reg.

a-b
Magnifico et venerabili viro, domino Michaeli Kochinmeister magistro generali de fratrum domus Theutonicorum de Prussia1, amico nostro
.
Magnifice et venerabilis domine! Ex querela nostrorum pauperum hominum, tam de Zneyna2, quam de Czerequicza3 | et aliis nostris willis proposita accepimus, quomodo domini comendatores vestri non obstantibus temporibus bone pacis | inter Regnum Polonie et ordinem vestrum firmate nuper civibus nostris ibidem de Zneyna sex currus | cum sale et dictis nostris pauperibus hominibus boves, peccora et pecudes et equos in salvo conductu, per eosdem dominos commendatores dato, receperunt et recepta pro se usurpant et detinent occupata. Igitur petimus vos, quatenus velitis efficere et eisdem dominis vestris commendatoribus dare in mandatis, quod huiusmodi bona predicta per eosdem vestros dominos commendatores sic, ut prefertur, rapta et recepta restituantur viceversa. Nam semper vobis et vestris vellemus complacere et nunquam displicere. In hiis eciam et aliis vobis referendis honorabili domino Bernhardo officiali nostro Camenensi4, per nos informato, fidem ista vice dignemini adhibere creditivam, tamquam nostra propria vobiscum loqueremur in persona. Datum in castro nostro Opatow5 feria secunda in vigilia Assumpcionis Beate Marie Virginis gloriose.
Nicolaus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas.
a-badres na odwrocie listu Or.
1Michał Kuchmeister von Sternberg, wójt Nowej Marchii 1404 (?) - 1410, wielki marszałek Zakonu 1410 - 1414, wielki mistrz 1414 - 1422, zm. 1423.
2Żnin, miasto arcybiskupie na Pałukach.
3Zapewne Cerkwica (Cerekwica) Mała par. Kamień Krajeński, na pd.-wsch. od Kamienia (Koz. 4 s. 95), nie zaś położona koło Żnina Cerekwica, która nie należała do arcybiskupów gnieźn.
4Lista oficjałów kamieńskich (z Kamienia Krajeńskiego w ziemi nakielskiej) jest dotąd bardzo fragmentaryczna. Bernard wyst. także 1421 (niżej, nr 910/2), por. też niżej, nr 901/2.
5Opatówek, miasto arcybiskupie w powiecie kaliskim.


Dokument Nr 855
Radomsko, 22 sierpnia [1419]
Stanisław z Szadka kanonik krakowski prosi Domka proboszcza kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie o prolongatę spłaty długu.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 9, k. 130. Wpis 6 lipca 1420.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 163 (wg Kop.).

Honorabili viro, domino Domkoni rectori parrochialis ecclesie Sancti Laurencii in burgo Gneznensi1.
Honorabilis domine Domko! Rogo vos, habeatis pacienciam super solvendis per me vestris florenis, quos diucius vobis solvissem, si debitores mei mea solvissent michi debita, que tenentur. Nam in proximo favente Domino (speroa), quod michi solventur et similiter vobis sine omni dubitacione solvam. Datum in Radomske2 XXII mensis Augusti.
Stanislaus Petri canonicus Cracouiensis3.
abrak Kop.
1Domek, zob. wyżej, nr 849/4.
2Radomsko, miasto w Sieradzkiem.
3Stanisław Piórko, zob. wyżej, nr 829/7. Zob. też wyżej, nr 849 i niżej nr 867, 882.


Dokument Nr 856
Ostroróg, 11 września 1419
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Bogusław Koszucki zapisał czynsz altarystom kościoła parafialnego w Ostrorogu.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii 74, k. 111. Wpis 12 lipca 1497.
Reg.: KDW V, nr 301 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiuogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presentium universaliter singulis et singulariter universis, quomodo ad nostram ac aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Boguslaus Koszuczsky2, non compulsus nec coactus, nec aliquo errore devio seductus, quinyma sanus mente pariter existens et corpore, usus amicorum suorum consilio et matura deliberacione prehabita, viginti marcas monete comunis, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, altari Trium Regum in eclesia parrochiali Sancti Johannis in Ostrorog fundato perpetue donavit, assignavit et presentibus ascripsit super hereditate sua Gorka2. Quiquidem Boguslaus et successores ipsius legittimi a predictis viginti marcis duas marcas premisse monete census annui singulis annis de anno ad annum super festum beati Martini Confessoris [11 XI] altariste protunc existenti seu altario premisso se dare perpetuo obligavit et eandem donacionem coram nobis more solito racionabiliter resignavit. Tali condicionis articulo superaddito, quod ipse Boguslaus et successores sui legittimi predictas viginti marcas cum duabus marcis census annui in alia hereditate demonst(r)are et assignare seu semovere de predicta hereditate Gorka non debent, nisi cum scitu et consensu, videlicet collatoris et altariste predicti altaris, nec predictam hereditatem Gorka vendere debebunt, nisi premissa pecunia in hereditate eadem retenta. Actum et datum in Ostrorog feria secunda proxima post festum Nativitatis Marie Virginis anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, presentibus discretis et nobilibus viris: Mathia vicario de Othorowo3, Johanne Rudsky4, Nicolao Szyrzynsky5, Alberto Gysdbyensky6, Sandiuogio Bobolczynsky7, Alberto Wythakowsky8 et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis, nostro sigillo subappenso in fidem et testimonium premissorum.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Koszuty (pomiędzy Kórnikiem i Środą). Bogusz, także z Górki par. Objezierze i Pierzchna par. Nietrzanowo (koło Środy) wyst. 1413 (Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 158) - 1450 (SHGWlkp.), wicesędzia w Poznaniu 1419, wicestarosta w Pyzdrach 1432 - 1434 (GUrz. C 980, 547).
3Otorowo, wieś par. na pd.-zach. od Szamotuł (Koz. 2 s. 575). Wikariusz Maciej skądinąd nie znany.
4Jan Rudzki, z Rudek par. Ostroróg (Koz. 3 s. 151), wyst. 1403 - 1430 (SHGWlkp.).
5Mikołaj zapewne z Ryżyna (dawniej Rzyżyn, Szyrzyn, par. Chrzypsko Wielkie, na wsch. od Sierakowa), wyst. tutaj i 1420 (Koz. 3 s. 313, 505 - 506).
6Wojciech Izdbieński, zapewne z Izdebna par. Kostrzyn Wlkp. (Koz. 2 s. 241), wyst. tutaj i 1411 (KDW VII nr 679/15).
7Bobulczyn par. Ostroróg, na pn.-zach. od Ostroroga. Sędziwój wyst. 1419 - 1443 (tutaj; SHGPoz. I), nie wiemy czy ident. z wyst. 1398 - 1399 (ib.).
8Wojciech Witakowski z Witakowic par. Sławno, wsi dziś nie istniejącej, położonej obok dzis. Skrzetuszewa, na pd.-zach. od Kłecka (SHGWlkp.; Koz. 1 s. 356, 5 s. 478), wyst. od 1414 (Miesięcznik Heraldyczny 6, 1913, s. 161) - 1419 (tutaj).


Dokument Nr 857
Bydgoszcz, 18 września 1419
Wymienieni sędziowie królewscy zaświadczają, że przysądzili pieniądze od mieszczanina bydgoskiego Macieja Żołędowskiego Augustynowi z Wrzącej.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 10, k. 101v. Wpis 19 maja 1424.

Nos Albertus Strzala de Chothomerza vexillifer Bydgostiensis1 et a serenissimo principe domino Wladislao rege Polonie domino nostro gracioso iudex partibus infrascriptis specialiter deputatus recognoscimus tenore presencium, quibus expedit universis, quod cum in Gambicze feria quinta proxima post festum sancti Jacobi Apostoli anno Domini M° CCCC° XIX° [27 VII 1419] circa presenciam regie maiestatis2 cum magnificis dominis Nicolao Byalucha Sandomiriensi3, Mathia de Labischino Brestensi palatinis4, Johanne Sczecosky castellano Lublinensi5, Chrczon castellano Sządeszky6, Adam de Szelona castellano Dobrinensi7, Johannesa de Crethcowo castellano Rippinensi8, Janussio Brzozoglowi capitaneo Bidgostiensi9 et aliis fidedignis residebamus, tunc nobilis Augustinus de Wrancza10 egit ius super Mathiam Szolandowsky civem Bidgostiensem11 pro octuaginta marcis monete Theu(tun)icalis concesse et testes iuxta formam iuris nominavit, quos idem Mathias agens accepit. Et quorumquidem dominorum supradictorum sententacionemb et diffinicionem fuimus taliter informati, quod si prefati testes in Bydgostia statuti iurarent, tunc dederimus prefato Augustino dictas octuaginta marcas monete Pruthenicalis currentis protunc, quando Augustinus Mathie pecuniam concessit, adiudicare. Cumque in Bidgostia in terminis particularibus feria secunda in crastino sancti Lamperti anno Domini suprascripto [18 IX] cum strennuis nobilibusque dominis Janussio Brzozoglowi capitaneo Bidgostiensi9, Nicolao Messzensky vicepalatino12, Dominico Dzura viceiudice12, Johanne Coszisko vexillifero Dobrinensi, Hectore filio eius13 et domino Kusz de Golancza14 et aliis quampluribus iudicio presidebamus, tunc veniens ministerialis coram iudicio recognovit, quod predicti testes iuraverunt, cuius recognicionem audientes cum consensu et voluntate dictorum dominorum nobiscum sedencium prefato Augustino dictas octuaginta marcas in et super Mathia Szolandowsky predicto monete Pruthenicalis protunc currentis, quando sibi pecuniam concessit, adiudicavimus et presentibus adiudicamus, Christi nomine invocato, et adiudicatum recepimus in robur perpetue firmitatis. In huius testimonium sigillum nostrum est presentibus appensum. Actum et datum die, anno et testibus, quibus supra.
atak Kop.
bodczyt niepewny Kop.
1Wojciech Strzała z Kotomierza (na pn. od Bydgoszczy) chorąży bydgoski bliżej nie znany, wyst. już 1399 - 1402 (inf. prof. J. Bieniaka).
2Gębice, miasto królewskie na Kujawach. Pobyt tu króla w drodze (z wyprawy krzyżackiej) z Czerwińska do Poznania odnotowuje Długosz; wątpliwości budzi jednak data 27 lipca - przyjęcie jej nakazywałoby sądzić, że dok. wydany w Bądzynie nad Wkrą 26 lipca 1419 (Reg. Teut. II nr 1970) pod imieniem króla wystawiony tam został już po jego wyjeździe.
3Mikołaj z Michałowa, zob. wyżej, nr 783/3.
4Maciej z Łabiszyna, zob. wyżej, nr 776/5.
5Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
6Krystyn z Koziegłów młodszy, kasztelan sądecki 1419 - 1437 (AKH VIII s. 41 - 42), starosta kolski (GStar. s. 42).
7Adam Świnka z Zielonej, zob. wyżej, nr 776/7.
8Jan z Kretkowa cześnik dobrzyński 1406, Grunwaldczyk, kasztelan rypiński 1418, dobrzyński 1430 - 1433 (Lasocki, Dostojnicy, s. 14, 20, 7; zob. też PSB XV s. 282).
9Janusz Brzozogłowy starosta bydgoski 1409 (1410?) - 1425, kasztelan lędzki 1422 - 1425 (PSB X s. 445; Spisy wlkp.).
10Wrząca, nie jesteśmy pewni czy W. Wielka i Mała w powiecie konińskim, na pn.-wsch. od Koła, czy też W. w ziemi sier. Augustyn wyst. tylko tutaj, oraz w tejże sprawie 1420 (AAG, ACons. A 10, k. 101 - 101v - reg. pod błędną datą 1419 w KDW V nr 295) oraz w tymże roku niżej, nr 884.
11Maciej Żołędowski nie zidentyfikowany, zapewne z Żołędowa na pn. od Bydgoszczy - wyst. także w tejże sprawie 1420 - KDW V nr 295 (o dacie zob. przypis poprzedni).
12Nie zidentyfikowani.
13Jan Koszyszko z Orchowa i Hektor z Orchowa, zob. wyżej, nr 785/7, 2.
14Kusz z Gołańczy, zob. wyżej, nr 833/6.


Dokument Nr 858
Dobrestany, 21 września 1419
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 4, k. 427v. Wpis 9 listopada 1419.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Palatinis, castellanis, iudicibus, subiudicibus, camerariis ceterissquea dignitariis et officialibus iudiciis nostris in terra Maioris Polonie ubilibet presidentibus presentibus requirendis, nostris fidelibus dilectis, graciam regalem et omne bonum. Fideles nobis dilecti! Quia magnificum Moscicium castellanum Poznaniensem1 ad serenissimum dominum Sigismundum Romanorum etc. regem, fratrem nostrum carissimum, in nostris et Corone arduis dirigimus negociis, quare vobis et vestrum cuilibet mandamus stricte precipientes, quatenus ipsum et fideiussores suos usque ad duarum septimanarum spacium post festum Epyfanie proxime affuturum [20 I 1420] nulla iudicare presumatis racione, efficientes, ut ipsi racione huiusmodi absencie nullum senciant preiudicium et gravamen. Aliud non facturi. Datum in Dobrestany feria quinta ipso die sancti Mathie Ewangeliste anno etc. decimo nono2.
Relacio wenerabilis Sbignei de Oleschnicza prepositi Sancti Floriani ante Cracoviam etc.3
atak Kop.
1Mościc ze Stęszewa, zob. wyżej, nr 802/7.
2Dobrestany, Dobrostany, na Rusi, koło Gródka Jagiellońskiego. Data zgodna z itinerarium królewskim.
3Zbigniew Oleśnicki, zob. wyżej, nr 810/5.


Dokument Nr 859
Kalisz, 13 października 1419
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Paszek z Gogolewa sprzedał Dorocie wdowie po Januszu Pogorzelskim czynsz przeznaczony dla kaplicy Św. Ducha w Koźminie.
Kop.: 1. Poznań, AAP, D. perg. 22 (dawniej: Koźmin - Kościół Św. Ducha A 1), w or. potwierdzeniu biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarza z daty: Rozdrażew, 25 marca 1422 - zob. niżej, nr 938; 2. tamże, Acta consistorii 27, k. 138 - 139. Wpis 18 listopada 1444 potwierdzenia z 1422 r.
Wyd.: 1. J. Łukaszewicz, Krótki opis historyczny kościołów ... w dawnej diecezji poznańskiej, t. II, Poznań 1859, s. 126 - 127; 2. S. Łukomski, Koźmin Wielki i nowy, Poznań 1914, s. 482 - 483.
Reg.: KDW V, nr 305.
Uw.:W niniejszym Wyd. nie uwzględniamy Kop. 2 jako wtórnej w stosunku do Kop. 1.

Nos Szandziwogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 notum facimus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam strenuus dominus Pasko de Gogolewo2, non coactus neque aliqua doli delusione seductus, quinymmo sanus mente pariter et corpore validus existens, usus amicorum suorum consilio spontaneaque voluntate et matura deliberacione prehabita, super tota hereditate sua Dzelicza nunccupata3 novem marcas census annui grossorum latorum Pragensium, numeri vero Polonicalis consueti, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, nobili domine Dorothee relicte olim Janussii Pogorzelsky4 ad ecclesiam hospitalis in suburbio et extra civitatem Maiorem Coszmyn sitam5, pro centum marcis grossorum latorum Pragensium et numeri Polonicalis consueti, ut prefertur, realiter vendidit et coram nobis more solito racionabiliter resignavit, tali tamen condicionis articulo expresso, quod dum et quando prefatus dominus Pasco aut pueri sive legittimi successores sui censum huiusmodi novem marcarum hereditatis ipsorum predicte voluerint redimere et rehabere, tunc debebunt cappellanum seu rectorem dicte ecclesie, qui protunc fuerit, avizare et consulatum civitatis Maioris Coszmyn, ut pecuniam dictarum centum marcarum solutam sublevarent, quibus receptis et sublevatis predicti rector ecclesie prefate hospitalis cum consulatu civitatis Maioris Coszmyn alicubi alias totidem marcas census annui predictis centum marcis, quantum pro eisdem erit emptus, tenebuntur invicem comparare, hoc nichilominus incluso, quod prefata domina Dorothea per tempora vite sue collacionem iuris patronatus presentandi pretacte ecclesie hospitalis habebit, post mortem vero ipsius predicta collacio iuris patronatus presentandi eiusdem ecclesie in et super consularum civitatis Maioris Coszmyn protunc existentem perpetue sortietur devoluta. In cuius rey testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum in Kalis feria sexta proxima ante festum beate Heduigis anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, presentibus magnificis, strenuis et nobilibus viris et dominis: Mathia Kot de Dambno Naklensi6, Johanne de Qwatkowo Landiensi castellanis7, Przeczslao Grzischinsky de Brenno dapifero Poznaniensi8, Virzbantha9 et Andrea de Kobylyno10 et Lutkone de Brzesze heredibus11 ac aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa vocatis et rogatis.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Gogolewo par. Niepart (na pd.-wsch. od Krobi) i Rozdrażewa (koło Krotoszyna), podczaszy kal. 1401, podkomorzy pozn. 1403, sędzia pozn. 1420, zm. 1425/26 (PSB VIII s. 202; Spisy wlkp.; KDW VI nr 317/3).
3Dzielice par. Rozdrażew, na pd. od Koźmina (Koz. 2 s. 158).
4Pogorzela, miasto w powiecie pyzdrskim (Koz. 3 s. 56). Dorota wyst. tylko tutaj i w tej samej sprawie 1422 (niżej, nr 938/2).
5Koźmin, miasto w powiecie pyzdrskim; szpital Św. Ducha - pisze o nim Łukomski (jak Wyd. 2, s. 480) zob. też niżej, nr 938.
6Maciej Kot z Dębna, zob. wyżej, nr 782/3.
7Kwiatków par. Ociąż, na pn.-wsch. od Ostrowa Wlkp. (Koz. 4 s. 441 - 442). Jan, łowczy koniński 1402 - 1418, kasztelan lędzki 1418 - 1420, sędzia kal. 1420 - 1430, zm. 1430/31 (Spisy wlkp.).
8Przybysław (nie Przecław) Borek z Gryżyny (na pd.-zach. od Kościana) i z Brenna (na pn.-zach. od Przemętu) wyst. od 1387, burgrabia (starosta) w Kościanie 1407 - 1413 (GUrz. C 731), stolnik pozn. 1416 - 1432, zm. 1432 - 1434 (SHGPoz. I: Brenno, Gryżyna; Spisy wlkp.).
9Kobylin, miasto w powiecie pyzdrskim. Wierzbięta, także z Krotoszyna, wyst. 1403 - 1420 (SHGWlkp.).
10Andrzej z Kobylina wyst. 1400 - 1444 (SHGWlkp.).
11Lutek z Brzezia, zob. wyżej, nr 826/1.


Dokument Nr 860
[Poznań], 13 października 1419
Władze miasta Poznania zaświadczają, że rajca poznański Folker Stowen sprzedał swoje grunty pod Poznaniem mieszczaninowi poznańskiemu Wojtkowi Bogatemu.
Kop.: Kórnik, Bibl. Kórn., rkps 68, k. 195 (papier, XV w.).

Nos infrascripti Nicolaus Paluka prothoconsul1, Petrus Goldner2, Henricus Bothener3, Fulgbera Stewbea4, Nicolaus Lindener5, Joannes Clysza6, Mathias Salmarpa7 et Joannes Berger8 consules civitatis Posnaniensis significamus universis per presentes, quod infrascriptorum presencia scabinorum, videlicet Jacobi Cral9, Nicolai Gunter10, Conradi Ottendorff11, Nicolai Poznanski12, Petri Meysner13, Vincencii Buttener14, Michaelis Burchard15 et Nicolai Peschel16 in bannito iudicio, cui Georgius Mekela17 nostre civitatis advocatus iuridice presidens, personaliter coram eis constitutus honestus vir Folgbera Stewbe concivis noster, eo tempore consul, corpore et mente sanus, non compulsus nec coactus, sed rectea et racionabiliter et libere vendidit et resignavit agrum suum, qui iacet supra domini nostri regis Gaye18 et terminatur circa Garczen19 et circa Gyszycz20, cum omnibus censibus suis et attinenciis in omnibus terminis longis et latis et cum omni iure sic, ut ipsemet eundem habuit et possedit, sic quod nullum ius neque dominium sibi nec suis successoribus in eodem agro reservavit, honesto viro Woytkuma, filio Divitis Woytkuma concivis nostri21, et post obitum suum proximis amicis suis legitime et eviterne habendum et possidendum, vendendum, dandum, utendum ac faciendum et dimittendum, et convertendum ad maius commodum suum. In fidem premissorum sigillum nostre civitatis presentibus est appensum feria sexta ante Hedwigis anno Domini 1419.
atak Kop.
1Mikołaj Pałuka ławnik pozn. 1405, rajca 1410, 1413, 1414, 1422, burmistrz 1419 - 1421, 1423, wyst. do 1428 (WSvP s. 446, 475).
2Piotr Goldener, Henryk Bednarz, Folker Stowen i Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 794/1, 8, 9, 6.
3Piotr Goldener, Henryk Bednarz, Folker Stowen i Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 794/1, 8, 9, 6.
4Piotr Goldener, Henryk Bednarz, Folker Stowen i Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 794/1, 8, 9, 6.
5Piotr Goldener, Henryk Bednarz, Folker Stowen i Mikołaj Lindener, zob. wyżej, nr 794/1, 8, 9, 6.
6Jan Kliza, pisarz pozn. 1412, wielokrotny rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1418 - 1449 (WSvP s. 440).
7Maciej Salomon rajca pozn. 1419 - 1420 (WSvP s. 447), zapewne ident. z nie żyjącym już 1431 sukiennikiem M. S. (ib. s. 261).
8Jan Berger, zob. wyżej, nr 819/16.
9Jakub Król, Mikołaj Gunter i Konrad Ottendorf, zob. wyżej, nr 794/12, 11, 10.
10Jakub Król, Mikołaj Gunter i Konrad Ottendorf, zob. wyżej, nr 794/12, 11, 10.
11Jakub Król, Mikołaj Gunter i Konrad Ottendorf, zob. wyżej, nr 794/12, 11, 10.
12Mikołaj Poznański, ławnik pozn. 1419, rajca 1421, bliżej nie znany, może ident. z Poznańskim wyst. 1426 (WSvP s. 161, 446).
13Piotr Meissner ławnik pozn. 1419 (tutaj), zapewne ident. z wyst. jeszcze 1431, ławnikiem 1437 (WSvP s. 263, 445).
14Wincenty syn Henryka Bednarza, wyst. od 1417, ławnik pozn. 1419 (tutaj), 1428, 1435, 1440, 1441 (WSvP s. 96, 440).
15Michał Burchard, syn Jana B. (rajcy pozn. 1407 - 1408), mieszczanin pozn. wyst. 1417 - 1431, ławnik 1419 (tutaj; WSvP s. 99, 209, 234, 253; Acta capitulorum II nr 1007).
16Michał Peszel mąż Gertrudy (o niej PSB XXV s. 665), rajca pozn. 1402, ławnik 1419 (tutaj ostatnia o nim wzmianka), zob. też WSvP s. 99.
17Jerzy Merkiel, zob. wyżej, nr 809/4.
18Gaj, osada pod Poznaniem, pomiędzy Kundorfem a Św. Marcinem (Koz. 2 s. 167, 8 s. 27; SHGPoz. I).
19Zapewne Ogrody, przedmieście Poznania koło kościoła Św. Marcina (por. z dzis. ulicą Ogrodową w Poznaniu).
20Jeżyce, wieś na zach. od Poznania, dziś w obrębie miasta Poznania (SHGPoz. II).
21Wojtek, Wojciech Bogaty (Dives), mieszczanin, rajca pozn. 1397 - 1399, 1401, 1402, 1405, 1407, nie żył już 1424. Jego syn Wojciech, również zwany Bogatym, por. WSvP s. 490; ARP III s. 490.


Dokument Nr 861
Mogilno, 19 października 1419
Klemens opat i inni benedyktyni z Mogilna ustanawiają zakonnika Wojciecha swoim pełnomocnikiem.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 13. Pergamin 236 × 175 + 32 mm, dobrze zachowany. Paski pergaminowe do przywieszenia dwu pieczęci. Na odwrocie: Litera presentacionis super plebaniam Sancti Jacobi (XV w.) i inne, późniejsze streszczenia. Sygnatury: W 5, I n° 2do.

Nos Clemens divina paciencia abbas1, Johannes prior, Nicolaus custos, Johannes clavi(g)er2, | Stanislaus rector parrochialis ecclesie Sancti Jacobi, Johannes2 et Bartholomeus3 ceterique fratres conventus nostri | Mogilnensis ordinis sancti Benedicti Gneznensis diocesis significamus, quibus expedit universis, quomodo constituimus, fe|cimus et ordinavimus nostrum verum et legittimum procuratorem religiosum fratrem Albertum professum ordinis nostri ad subiciendum se nostro et dicti conventus nostri nominibus obedienciam reverendissimi in Christo patris domini Nicolai sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et eius successorum racione ecclesie Sancti Jacobi ante portam monasterii nostri predicti per sanctissimum in Christo patrem et dominum nostrum, dominum Martinum superna providencia papam quintum modernum, eidem monasterio nostro incorporate et unite et ab obediencia ipsius domini archiepiscopi Gneznensis exempte necnon ad submittendum se perpetuis temporibus presentari fratrem, quem ad regimen dicte ecclesie duxerimus eligendum pro institucione dicto domino Nicolao archiepiscopo Gneznensi et eius successoribus predictis tociens, quociens ipsam ecclesiam vaccare contigerit ac recognoscendum dictam ecclesiam Sancti Jacobi ita et taliter dicto domino archiepiscopo Gneznensi esse subiectam, prout inantea et per prius eidem domino Nicolao et eius predecessoribus, dum per seculares regebatur clericos, fuit subiecta ac eciam renuncciandi facultati eidem domino abbati per ipsum dominum nostrum papam concesse in eo, videlicet, quod abbas monasterii nostri predicti debuit instituere fratrem sui ordinis, quem ad hoc duceret eligendum ad regimen ecclesie Sancti Jacobi predicte iuramentum, quod licitum in animam nostram et nostrum quemlibet prestandum aliaque omnia et singula faciendum et exercendum, que circa premissa fuerint neccessaria seu eciam quomodolibet opportuna, eciam si talia sint, que mandatum magis exigant speciale et que nos faceremus vel facere possemus in premissis personaliter interesse possemus, promittentes ratum, gratum atque firmum perpetuo tenere et irrevocabiliter observare, quoque per ipsum fratrem Albertum actum, factum et ordinatum fuerit in premissis. In quorum omnium testimonium et evidenciam pleniorem sigilla nostrum et dicti conventus nostri presentibus sunt appensa. Actum et datum in monasterio nostro Mogilnensi antedicto, feria quinta, vigilie Translacionis sancti Adalberti, sub anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono4.
1Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
2Zakonnicy mogileńscy nie zidentyfikowani; część z nich wyst. również w kilka dni później (niżej, nr 862).
3Bartłomiej (wyst. również niżej, nr 862) może ident. z (późniejszym?) przeorem wspomnianym bez daty w nekrologu lubińskim (MPH n.s. IX/2 s. 25).
4W tej prawie por. wyżej dok. nr 815, 852 i niżej, 862 - 863, 891, 893.


Dokument Nr 862
Mogilno, 24 października 1419
Klemens opat i inni benedyktyni z Mogilna oświadczają, że inkorporowany do opactwa kościół parafialny w Mogilnie pozostanie podległy jurysdykcji arcybiskupów gnieźnieńskich.
Kop.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 14, w or. potwierdzeniu arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąby z daty: Gniezno, 25 października 1419 - zob. niżej, nr 863.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Clemens divina paciencia abbas1 necnon Johannes prior, Nicolaus custos, Stanislaus rector parrochialis ecclesie Sancti Jacobi, Johannes cantor2, Bartholomeus3, Symon, Petrus, Jacobus, Petrus4 et Swanthoslaus5 totusque conventus monasterii Mogilnensis ordinis sancti Benedicti Gneznensis dyocesis significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presencium noticiam habituris, quomodo licet sanctissimus in Christo pater et dominus noster, dominus Martinus superna providencia papa quintus modernus attentis monasterii nostri predicti defectibus ac multiplicum onerum oppressionibus, ecclesiam parrochialem Sancti Jacobi iuxta portam eiusdem monasterii nostri constitutam, dicto monasterio nostro auctoritate apostolica perpetuis temporibus univerit et incorporaverit, ita quod cedente vel decedente rectore dicte ecclesie aut ipsam ecclesiam alias quomodolibet dimittente liceret nobis abbati et conventui predictis per se vel alium corporalem possessionem ecclesie iuriumque et pertinenciarum ipsius auctoritate propria libere apprehendere et licite perpetuo retinere ac ipsius fructus, redditus et proventus in nostros et dicte ecclesie usus commitere dictamque ecclesiam per unum ex ipsius monasterii monachis ad nostrum nutum pro tempore ponendum et removendum et qui eciam parrochianorum eiusdem ecclesie curam gereret animarum ipsamque regeret pro tempore atque gubernaret loci dyocesani aut alterius cuiuscumque licencia minime requisita. Nichilominus nos ex certis et racionabilibus causis animum nostrum ad id moventibus et presertim ex eo, quod monasterium nostrum predictum iuri(s)dicioni reverendissimi patris domini Nicolai archiepiscopi Gneznensis ac ecclesie Gneznensis sit subiectum et nimis foret inconveniens, quod ipsa ecclesia Sancti Jacobi, que debet esse membrum dicti monasterii, ab ipsius domini archiepiscopi iurisdicione fieret exempta. Attento eo, quod membra a capite discedere non liceret, habito inter nos tractatu capitulari, nemine discrepante, deliberavimus et decrevimus dictam ecclesiam Sancti Jacobi domino archiepiscopo Gneznensi, qui pro tempore fuerit, temporibus perpetuis esse subiciendam et tenore presencium subicimus, ut dominus archiepiscopus predictus necnon archidiaconus Gneznensis, qui pro tempore fuerint, omnem iurisdicionem in eadem ecclesia habeant, quam inantea et alias dum ipsa ecclesia per seculares regebatur clericos, habuerunt. Tactisque ad sancta Dei Ewangelia manibus omnes iuramentum prestitimus corporale, quod ex post et decetero nunquam a domino nostro papa et a Sede Apostolica vel alio quocumque Sedis Apostolice legato petemus aut nostri successores petent, exempcionem ecclesie memorate, sed ipsa ecclesia Sancti Jacobi dicto domino archiepiscopo Gneznensi, qui pro tempore fuerit, perpetuis temporibus erit subiecta ac tociens, quociens ipsam ecclesiam vacare contingerit, unum de monachis monasterii nostri predicti ad ipsam ecclesiam eidem domino archiepiscopo Gneznensi presentabimus instituendum peripsum et investiendum, dominus quoque archidiaconus Gneznensis, qui fuerit pro tempore, dictam ecclesiam visitandi et procuraciones in ea pettendi plenam et omnimodam habebit facultatem. In quorum omnium et singulorum testimonium et evidenciam pleniorem presentes litteras nostras scribi et per notarios infrascriptos subscribi et publicari nostrorumque sigillorum appensione iussimus comuniri. Actum et datum in loco capitulari monasterii nostri predicti, anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, indicione duodecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius secundo, die Martis vicesima quarta mensis Octobris, hora terciarum vel quasi, presentibus discretis et providis viris, dominis: Laurencio vicario, Johanne ministro ecclesie Mogilnensis4, Alberto proconsule4, Andrea Nyedzalconis6 et Alberto consulibus4 ibidem in Mogilno, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Nicolaus Petri de Raczanssz clericus Wladislauiensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius7, quia predicte clausule in dicta bulla domini appostolici super institucione supradicte ecclesie recessioni ac obedienciam domini archiepiscopi suscepcioni et iuramenta prestitucioni aliisque omnibus et singulis, dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo presens publicum instrumentum manu propria conscripsi in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum rogatus et requisitus.
Et ego Mathias olim Thome de Gambicze clericus Wladislauiensis dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius8, quia predict(e) clausule recessioni ac obediencie suscepcioni et iuramenti prestitucioni aliisque omnibus et singulis, dum sic fierent et agerentur, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, ideo me prepedito negociis per superiorem notarium superius subscriptum scribi procuravi, me hic manu propria subscribendo et in publicam formam redigendo, signo et nomine meis solitis et consuetis in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum rogatus et requisitus9.
1Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
2Zob. wyżej, nr 861/2, 3.
3Zob. wyżej, nr 861/2, 3.
4Nie zidentyfikowani.
5Świętosław może ident. z późniejszym opatem 1426 (KDW IX).
6Rajca Andrzej syn Niedziałka może ident. z późniejszym burmistrzem Andrzejem 1426 (Acta capitulorum II nr 194).
7Mikołaj syn Piotra z Raciążka notariusz publiczny 1419 (tutaj), 1424 - 1429 wyst. także jako adwokat w konsystorzu pozn. (Acta capitulorum II nr 983, 989, 1002; KDW IX).
8Maciej z Gębic, zob. wyżej, nr 852/5.
9W tej samej sprawie zob. wyżej, dok. nr 815, 852, 861, niżej nr 863, 891, 893.


Dokument Nr 863
Gniezno, 25 października 1419
Arcybiskup gnieźnieński wyraża zgodę na inkorporację kościoła parafialnego w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 14. Pergamin 498 × 457 + 58 mm, dobrze zachowany (mała dziurka w tekście, wystrzępiona zakładka). Dziury od sznurów do przytwierdzenia dwu pieczęci. Z. N. Andrzeja z Kruszyna jak wyżej, nr 852. Na odwrocie późne informacje o treści. Sygnatury: C 33, I n° 4, W 6.

aIn nomine Domini amen. Ad futuram rei memoriam. Cura pastoralis officii nos amonet sollicite et inducit, ut sacre religionis honestatem prosequentes monasteriorum et locorum piorum profectibus | consulamus ac illis, per que ipsa religio in augmento cultus divini incrementa felicia possit accipere, benigniter annuamus. Hinc est, quod nos Nicolaus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie | archiepiscopus et primas significamus, quibus expedit universis, tam presentibus, quam futuris, presencium noticiam habituris, quomodo venerabilis pater dominus Clemens abbas monasterii de Mogilna ordinis | sancti Benedicti nostre dyocesis1, ad nostram accedens presenciam, litteras apostolicas sanctissimi in Christo patris domini nostri, domini Martini superna providencia pape quinti moderni in pergameno scriptas et eius vera bulla plumbea in filis canapis dependenti more Romane Curie bullatas, salvas, sanas et integras, omni prorsus suspicione carentes et processum venerabilis viri domini Andree prepositi de Trzemeszna canonicorum regularium ordinis beati Augustini2 inde secutum nobis presentavit in effectum continentes, quomodo idem sanctissimus in Christo pater dominus Martinus papa quintus propter diversas violencias et rapinas per nonnullos Dei et piorum locorum emulos in monasterio predicto illiusque bonis et rebus dampnabiliter factas ac gwerrarum turbines et cal(a)mitates, que partes illas diutine afflixerunt, monasterium predictum in suis facultatibus et redditibus existit destitutum, quod ipsi, abbas et conventus, multiplicum debitorum oppressi onerum nullatenus congrue possint sustentari, propter quod dictus dominus noster papa .. ecclesiam Sancti Jacobi iuxta portam dicti monasterii constitutam eidem preposito Trzemesensi mandavit incorporare et unire. Quiquidem dominus prepositus nobis tamquam loci diocesano non citato nec vocato, iuris ordine non servato, sed totaliter pretermisso, dictam ecclesiam Sancti Jacobi eidem monasterio in Mogilna taliter qualiter univit et incorporavit, prout hec et alia in dictis litteris apostolicis et processibus inde secutis lacius deducuntur, nobis cum debita instancia supplicando, quatenus huiusmodi incorporacionem dicte ecclesie sic, ut premittitur, monasterio suo factam admittere dignaremur. Nos itaque visis huiusmodi litteris apostolicis et receptis ac processibus inde secutis diligenterque inspectis et recensitis ex earum tenore ab experto invenimus multa exorbitancia coram ipso domino nostro papa fuisse narrata dictumque dominum prepositum earundem litterarum apostolicarum executorem indebite ad dictarum litterarum apostolicarum execucionem processisse attento eo, quod privilegium meretur amittere, qui concessa sibi in eo abutitur potestate, dictam incorporacionem sic, ut premittitur, per dictum prepositum factam tamquam nullam ipso iure admittere nolebamus. Verum quia dictus dominus Clemens abbas cum suo conventu consideratis dictarum litterarum apostolicarum et processuum inde secutorum defectibus exempcioni dicte ecclesie Sancti Jacobi in eisdem litteris apostolicis contente in omnibus suis punctis, clausulis et condicionib us coram nobis renunciavit, iuramentum cum dicto suo conventu tactis ad sancta Ewangelia manibus prestituerunt corporale, quod huiusmodi exempcioni, quo ad dictam ecclesiam Sancti Jacobi uti non debent nec aliam a Sede Apostolica vel a quocumque alio impetrabunt, sed omnem obedienciam nobis et nostris successoribus, tamquam membra capiti, facient et facere debent pretextu ecclesie Sancti Jacobi memorate, prout et inante fiebat, dum ipsa ecclesia per clericos seculares regebatur, prout hec in litteris ipsorum desuper confectis tenoris infrascripti plenius describuntur. Quare dictus dominus abbas cum suo conventu repetitis vicibus nobis humiliter supplicarunt, quatenus dictam ecclesiam Sancti Jacobi recepta resignacioneb ipsius a discreto viro Andrea rectore ipsius ultimo3 et immediato monasterio suo predicto unierec ex officio nostro et incorporare dignaremur. Nos itaque ex certis causis animum nostrum ad id moventibus attentis dicti monasterii defectibus de consilio venerabilium fratrum nostrorum dominorum, videlicet capituli Gneznensis et consensu, accepta prius resignacione eiusdem ecclesie ab eodem Andrea rectore, ad presentacionem domini abbatis et conventus predictorum religiosum fratrem Stanislaum4 ad ipsam ecclesiam investivimus eamque eidem monasterio in Mogilna incorporavimus, uni(vi)mus, aneximus et tenore presencium anectimus, unimus et incorporamus. Ita tamen, quod tociens, quociens eandem ecclesiam Sancti Jacobi vacare contigerit, abbas dicti monasterii, qui pro tempore fuerit, cum suo conventu monachum ydoneum, quem ad hoc duxerint eligendum, nobis aut nostris successoribus pro institucione perpetuis temporibus presentabunt, ceteris iuribus nostris vel nostrorum successorum ac archidiaconi Gneznensis, quo ad dictam ecclesiam Sancti Jacobi in omnibus semper salvis. In quorum omnium et singulorum testimonium premissorum et evidenciam pleniorem presentes nostras litteras per notarium infrascriptum scribi nostrique et dicti nostri capituli sigillorum appensione iussimus comuniri. Actum et datum Gnezne feria quarta proxima post festum Translacionis beati Adalberti anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, indicione duodecima, pontificatus san(c)tissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia papa quinti anno ipsius secundo, hora quasi sexta, presentibus ibidem venerabilibus et honorabilibus viris, dominis: Vincencio decano5, Johanne de Brosthcowo cantore6, Swanthopelkone cancellario7, Benedicto officiali8, Petro de Cobilyno decano9 et Nicolao de Gorka cancellario Poznaniensi10, Johanne de Newesch preposito Crusuiciensi11, Alberto de Belawy scolastico Lanciciensi12, Alberico de Modlna archidiacono Warsowiensi13, Przedvogio de Grandi cantore Wladislauiensi14, Nicolao Jarothsky15, Martino de Sczawino16, Nicolao Bronissii17, Johanne de Czechel18 et magistro Strzescone de Wlanowo canonicis19 Gneznensibus nobiscum in capitulo generali capitulariter congregatis. Tenor vero dicte littere domini abbatis et conventus, de qua supra sit mencio, sequitur et est talis:
[następuje dok. opata i konwentu w Mogilnie z daty: Mogilno, 24 października 1419 - zob. wyżej, nr 862].
Z. N. Et ego Andreas Bogussii de Crosyno clericus Wladislauiensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius20 et facti huiusmodi coram prefato reverendissimo in Christo patre domino Nicolao archiepiscopo scriba, quia predictis incorporacioni, unioni et annexioni omnibusque aliis et singulis, dum sic per prefatum dominum archiepiscopum agerentur et coram eo fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo me negociis aliis arduis occupato, presens instrumentum per alium fideliter scriptum exinde confeci manuque propria hic me subscripsi et in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli memorati domini Nicolai archiepiscopi consignando, in fidem et testimonium omnium premissorum specialiter requisitus21.
ainicjał wysokości 1/3 tekstu Or.
bkońcówka słowa przerobiona z innej, nieczytelnej, Or.
ctak Or.
1Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
2Andrzej prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 784/4.
3Andrzej z Wieńca, zob. wyżej, nr 852/1.
4Stanisław, zob. wyżej, nr 861/2.
5Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
6Brzostków, wieś par. na pn. od Żerkowa (Koz. 2 s. 56, 4 s. 77). Jan syn Arkembolda z B. kanonik gnieźn. 1411, kantor 1415, delegat do Konstancji 1415, potem kolektor daniny królewskiej 1430, 1449, wikariusz kapitulny gnieźn. 1436, oficjał i wikariusz gnieźn. 1440, zm. 1460 (Kor. I/2 s. 102 - 103, 245 - 250; AAG, ACap. B 14, k. 107v).
7Świętopełk Koszyszko (?) bliżej nie znany, kantor krak. 1395 - 1409 (KDW VII nr 646), potem kanclerz gnieźn. 1409 - 1426 (ib.).
8Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.
9Piotr z Kobylina, zob. wyżej, nr 801/3.
10Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 789/3.
11Jan Pella, syn Alberyka z Niewiesza (w Sieradzkiem), kanonik gnieźn. 1391, uniejowski 1397, scholastyk uniejowski 1398, prepozyt kruszwicki 1399, kanonik krak., włocławski etc., biskup włocławski 1421, zm. 1428 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty s. 247 - 248).
12Wojciech syn Pustułki z Bielaw (między Łęczycą a Łowiczem), kanonik gnieźn. 1384, scholastyk łęcz. 1398, zm. po 1428 (KDW VI nr 350/8; Kor. I/2 s. 42 - 44).
13Alberyk (Jałbrzyk), syn Stanisława z Modły, prepozyt uniejowski 1402 - 1403, kanonik kruszwicki, gnieźn. 1404, archidiakon warszawski 1405 - 1430, sekretarz królewski, zm. 1430/31 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, s. 197; Krzyżaniakowa II; Jaskulski nr 4; Kor. III s. 34 - 35).
14Przedwój syn Dziersława z Grąd (w Sieradzkiem) kanonik gnieźn. 1412, kantor kujawski 1413, kustosz gnieźn. 1427, kanonik pozn. 1429, prepozyt gnieźn. 1429 (1435), wikariusz generalny i oficjał pozn. 1431 - 1433, wikariusz generalny gnieźn. 1442 - 1443, wikariusz kapitulny gnieźn. 1448 - 1449, zm. 1455 (PSB XXVIII, s. 717 - 718).
15Mikołaj Jarocki (niegdyś z Jarocina) z Czeszewa (na pd.-wsch. od Miłosławia) kanonik gnieźn. 1405, (wice)archidiakon kal.?, pleban w Kramsku 1418, kanonik krak., zm. 1436 (KDW V s. 739; Kor. I/2 s. 188, II s. 187 - 188).
16Marcin Chrapek (Chrupek) kanonik gnieźn. 1401 - 1429 (Koz. I/2 s. 132), pisał się także ze Szczawina (dziś osada zaginiona na pn. od Gniezna - Koz. 5 s. 387) należącego do kapituły gnieźn. (Kor. IV s. 60).
17Mikołaj syn Bronisza, zob. wyżej, nr 829/5.
18Jan, Jasiek, syn Budka z Czechla (w Kaliskiem) brat Sędziwoja z Czechla, mgr?, pleban w Gozdowie (na wsch. od Wrześni), notariusz publiczny 1398, kanonik pozn. 1403, agent Wojciecha Jastrzębca w Rzymie 1412, kanonik gnieźn. 1414, krak. 1420, potem dziekan gnieźn. 1426, zm. 1444 (WSB s. 283).
19Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 829/9.
20Andrzej z Kruszyna, zob. wyżej, nr 852/7.
21W tej samej sprawie zob. wyżej, dok. nr 815, 852, 861, 862, niżej nr 891, 893.


Dokument Nr 864
Niepołomice, 25 listopada 1419
Król Władysław Jagiełło nadaje przywileje miastu Stawiszynowi.
Or. i kop. nieznane. Wzmianka w lustracji dóbr królewskich z 1661 r.: Warszawa, AGAD, ASK XLVI 106, s. 6.
Wyd. wzmianki: Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1659 - 1665, cz. I, Wrocław 1978, s. 93, w transumpcie króla Zygmunta z daty: Kraków, 9 kwietnia 1545.

Privilegium piae memoriae Sigismundi, quod privilegium piae memoriae Vladislai regis Poloniae eisdem civibus Stawiszenensibus in Niepołomice sabbato ipso die festi s(anctae) Catharinae Virginis 1419 datum1, suprascriptus Sigismundus rex de data Cracoviae feria 5 ante Conductus Paschae in anno 1545 approbat.
1Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 865
Poznań, 2 grudnia 1419
Biskup poznański zatwierdza fundację ołtarza w kościele Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, dokonaną przez mieszczanina poznańskiego Stefana Białowąsa.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 640. Pergamin 455 × 365 + 57 mm. Na zielono-różowym sznurze pieczęć wystawcy w żółtym wosku, okrągła, średnicy ok. 40 mm, przedstawiająca tarczę z herbem Godziemba, nad nią postacie św. Piotra i św. Pawła. Napis otokowy zatarty.
Reg.: KDW V, nr 308 (wg Or.).

||In|| nomine Domini amen. Andreas Dei gracia episcopus Poznaniensis1. Ad perpetuam memoriam. Piis votis fidelium, per que cultus divini preconia prout precipuis | desidera unis affectibus in ecclesia et diocesi nostra Poznaniensi recipiunt incrementa, dum a nobis requiritur, libenter favore occurrimus et eis, ut illibata permaneant, opor|tuni adicimus roboris firmitatem. Inde est, quod cum dilectus nobis in Christo Stephanus Byalowans civis Poznaniensis cum Elyzabeth uxore sua legittima2 zelo | devocionis pie accensus de propria salute rogitansa cupiensque terrena in celestia et transitoria in eterna felici commercio commutare, pro sue suorumque parentum animarum salute, de bonis a Deo sibi collatis quinque marcharum numeri et monete Polonicalis annuam pensionem in certis redditibus perpetuis, videlicet unam sexagenam annui census perpetui in et super orto Martini penestici et Katherine uxoris sue extra muros Poznanienses, de civitate ad villam Cukindorff3 eundo, ad manum sinistram inter ortos Benak4 et Mathie muratoris sito4, item tres marchas annui perpetui census in et super ortis Mathie Rathay4 et olim Alberti Zawal4 in Nova Villa extra muros Poznanienses5, tercio a principio in ordine ad manum dextram a villa Gorczino6 eundo ad civitatem Poznaniensem, item undecim scotos perpetui annui census in et super orto Johannis Welgus4 alias Nicolai Masczkonis4 in villa Gyszycze7 penes Divitem Albertum sito8, item sedecim grossos annui perpetui census super orto Wenceslai4 ortulani in villa Vynari9 inter ortos Nicolai dicti Conczak4 et Petri ac Alberti filiorum olim Alberti Woytek civis Poznaniensis8 situato, per eum emptam et comparatam, pro altari ad laudem et gloriam Dei sub vocabulo Anunciacionis Beate Marie Virginis sanctorumque Stephani Protomartiris et Gregorii Pape et Confessoris in parochiali ecclesia Beate Marie Magdalene Poznaniensi fundando et de novo erigendo et ministro seu rectore ipsius altaris pro tempore in eodem perpetuo Domino servituro dotaverit. Et insuper in sex marcis census annui de wedirkauff, quas super scultecia Nicolai Lindener in villa Gorczyno10, scampno panni et domo penes Paulum carnificem in civitate Poznaniensi11 et in prato cum orto inter ortos et prata Margarethe Lyndinne4 et Henrici Buchwald civium Poznaniensium12 sub monte ecclesie Beati Adalberti. Item in media marcha perpetui census super toto orto Nekonis Margonynsky13 et tribus domibus super dicto orto locatis, extra muros Poznanienses ante portam Wronicensem penes montem beati Adalberti a dextris eundo ad molendinum sanctimonialium monasterii et ecclesie Beate Katherine Poznaniensis situatis, quod ipse Stephanus obtinet, Christum exnunc heredem post mortem suam instituens. Huiusmodi sex marchas cum dimidia de wedirkauff census perpetui, prato et orto predictis usufructu tamen eorum pro sustentacione sua sibi, quo advixerit, reservato, devote obtulerit altari et ministro predictis ad conservacionem cultus Dei intitulandas et annectendas. Supplicacionibus eiusdem Stephani devotis annuentes votaque sua laudabilia huiusmodi ad cultum divinum ampliandum promovenda commendantes, altare predictum ad honorem Dei et sub vocabulo Beate Marie Virginis Annunciacionis beatorumque Stephani et Laurencii Martirum ac Gregorii et Martini Confessorum in parrochiali ecclesia Beate Marie Magdalene civitatis Poznaniensis predicta fundamus et erigimus fundarique et erigi concessimus. Ius patronatusqueb et presentandi personam ydoneam in ministrum et rectorem eiusdem altaris, quociens ipsum per cessum vel decessum vacare contigerit, ipsi Stephano et Elyzabeth uxori eius dotatoribus predictis, quamdiu vixerint in humanis, reservamus. Post obitum vero eorum idem ius patronatus et presentandi altaris predicti preconsuli et consulibus civitatis Poznaniensis predicte damus et concedimus hoc modo, ut ipsi preconsul et consules, dum et quociens ipsum altare vacare quovismodo contigerit, nobis vel successoribus nostris presentare teneantur clericum, sacerdotem vel ad minus in subdyaconatu constitutum et si sibi aliud canonic um non obsistat presentacionemque huiusmodi aliter factam decernimus esse nullam. Dictosque census, redditus, ortum et pratum pro predicto altari iam donato quemadmodum alia bona ecclesiastica iure spirituali volumus gaudere et incorporantes altari prelibato, decernentes et volentes contradictores et negligentes ad solucionem censuum et aliorum predictorum ex prescripto orto et prato proveniencium cogi et compelli censura ecclesiastica mediante. Cum autem propter officium fiat beneficium et ne dictus Stephanus Byalowans cum Elizabeth uxore sua legittima votis suis frustrentur, dictum altare et eius ministrum pro tempore oneramus tribus missis, una videlicet qualibet die dominica, que tunc occurrerit, secunda pro defunctis et tercia de Beata Maria Virgine singulis septimanis anni, diebus, quibus magis digne et devocius poterit omnibusque et singulis diebus et festivitatibus Nativitatis Christi, Circumcisionis et Epyphanie Domini, Purificacionis et Anunciacionis Beate Marie Virginis, Resurreccionis, Ascensionis Domini, Penthecostes, Trinitatis, Corporis Christi, Johannis Baptiste, beatorum Petri et Pauli Apostolorum, Assumpcionis et Nativitatis Beate Marie Virginis, Michaelis Archangeli et Omnium Sanctorum per eundem ministrum vel alium pro eo presbiterum in ipso altari legendis et perficiendis. Oneramus insuper dictum altare et eius ministrum pro tempore ad legendum et complendum ad ipsum altare per se vel alium presbiterum singulis Quatuor Temporibus anni vesperas cum vigiliis defunctorum. Ad que omnia et singula superius descripta ipsum rectorem huiusmodi altaris volumus presentibus obligari et asstringi. Que omnia et singula sic disposita et ordinata, ut firma et illibata permaneant, presentis scripti patrocinio confirmamus et in perpetuum duratura communimus. In cuius rei testimonium nostrum sigillum presentibus est appensum. Datum Poznanie die secunda mensis Decembris anno Domini millesimo quadringentesimo decimo nono, presentibus discretis viris, dominis: Nicolao Magynka14, Philippo vicecustode, vicariis ecclesie Poznaniensis15 et Jacobo Praszmowsky rectore parrochialis ecclesie in Sobycowo Poznaniensis nostre diocesis, nostro capellano16, testibus fidedignis ad premissa.
atak Or., zamiast recogitans
btak Or.
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Stefan Białowąs mieszczanin pozn., wyst. tutaj, 1426 (WSvP s. 161), por. też 1434 (KDW IX). Nie żył już 1439, kiedy to wyst. tutaj Elżbieta wspomniana została jako wdowa (KDW X; WSvP s. 454).
3Kundorf, Kokundorf, par. Św. Wojciech, dziś w obrębie miasta Poznania (Koz. 2 s. 315).
4Nie zidentyfikowany.
5Nowa Wieś par. Św. Wojciech, dziś w obrębie miasta Poznania (ib. s. 523).
6Górczyn, wieś na pd.-zach. od Poznania, dziś w granicach miasta (SHGPoz. I).
7Jeżyce, wieś na zach. od Poznania, dziś w granicach miasta (ib.).
8Wojtek Bogaty, zob. wyżej, nr 860/21.
9Winiary par. Św. Wojciech, dziś w obrębie miasta Poznania (Koz. 3 s. 393).
10Mikołaj Lindener był mieszczaninem pozn., zob. wyżej, nr 794/6.
11Paweł rzeźnik, może ident. z wyst. 1425, 1431, 1433 (WSvP s. 148, 259, 276).
12Henryk Buchwald, zob. wyżej, nr 809/2.
13Niczko, Neko, Mikołaj Margoniński był rajcą pozn. 1389, 1390, ławnikiem 1403 (WSvP s. 445), świadkiem w procesie krzyżackim 1414, wyst. jeszcze 1416 (ib. s. 93), tutaj ostatnia wzmianka.
14Mikołaj Maginka wikariusz w katedrze pozn. 1396 - 1424, chórmistrz w katedrze pozn. 1404 (AAG, ACons. A 1, k. 92v), pleban w Gaci 1417 (SHGPoz. I, s.v. Gać), adwokat w konsystorzu pozn. 1420, pleban w Międzyrzeczu 1422 - 1428 (KDW n. s. I s. 182; VI nr 354/2).
15Filip podkustoszy pozn. może ident. z wikariuszem katedralnym 1420 (Acta capitulorum II nr 965) i 1426 (KDW V s. 412).
16Jakub Prażmowski (z Prażmowa koło Grójca na Mazowszu), pleban w Sobikowie na Mazowszu 1419 (tutaj) i kapelan Andrzeja Łaskarza, pleban w Prażmowie 1425, Dolsku 1432, wikariusz wieczysty w katedrze pozn. 1426, archidiakon śremski 1440 - 1455, zm. 1455/56 (Now. I s. 722, II passim; Jaskulski nr 30).


Dokument Nr 866
10 grudnia 1419
I. N. Jakub syn Wacława z Kobylina notariusz publiczny widymuje dokument króla Władysława Jagiełły dla klasztoru cystersów z Lądu.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 8903. Pergamin 365 × 465 mm. Na odwrocie: Domini abbatis et conventus Landensis contra nobiles de Vyekowo. Privilegium super villam Scorzancino (XV w.), inne, późne, informacje o treści. Z. N.: Na dwu gradusach krzyż na tle rozety. Na gradusach napis: Jacobus.

aIn nomine Domini amen. Anno nativitatis eiusdem millesimo quadringentesimo decimo nono, indiccione duodecima, pontificatus sanc|tissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini pape vicesimib quinti anno ipsius secundob1, decima die mensis Decembris, in mei notarii | publici testiumque infrascriptorum ad hoc vocatorum specialiter et rogatorum presencia, constitutus venerabilis vir frater Zyfridus divina paciencia | abbas monasterii Landnensisb2 cum fratribus tocius conventus ordinis Cisterciensis michi notario publico infrascripto ad manus fideles tradiderunt seu dederunt unum privilegium, circa quod dependens sigillum maiestatis invictissimi Wladislai regis Polonie in cordula sericea rubei viridique coloris de cera alba, ab extra vero sigilli in dorso de cera rubea, in se continens quatuor clenodia prefati regis. In cuiusquidem sigilli medio ymago regis coronata sedens in sedili, habens in sinistra manu pomum cum cruce, in dextra vero manu sceptrum, sub cuius pedibus leo sedens, habens caudam extensam, ab utraque vero parte ymaginis sedentis sex clenodia terrestria superius descripta, littere vero sigilli legebantur in hunc modum: Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuyauie, Lithuanie princeps supremus, Pomoranie Russieque dominus et heres etc.3, cuiusquidem privilegii sequitur tenor de verbo ad verbum et est talis:
[następuje dok. króla Władysława Jagiełły z daty: Ląd, 13 października 1392 - KDW III, nr 1927 - wg późnej kopii].
Z. N. Et ego Jacobus Wenceslai de Cobilino clericus Gneznensis diocesis, imperiali auctoritate notarius publicus4, quia predictis privilegii transsumpcioni, descripcioni aliisque omnibus et singulis sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi et in hanc publicam formam redegi meque manu propria subscripsi eignoque et nomine meis solitis et consuetis consignavi, rogatus et requisitus in fidem st testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał wysokości połowy tekstu Or.
btak Or.!
1Dzień 10 grudnia 1419 przypadał na trzeci rok pontyfikatu papieża Marcina V; indykcja 15 właściwa dla roku 1419.
2Zygfryd, zob. wyżej, nr 824/1.
3Jest to zapewne pieczęć jak Gumowski, Pieczęcie, nr 13.
4Jakub syn Wacława z Kobylina skądinąd nie znany, zapewne syn mieszczański z Kobylina (miasto prywatne w powiecie pyzdrskim).


Dokument Nr 867
Kraków, 13 grudnia [1419]
Stanisław z Szadka kanonik krakowski prosi Domka plebana kościoła Św. Wawrzyńca w Gnieźnie o prolongatę spłaty długu.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 9, k. 130. Wpis 6 lipca 1420.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 164 (wg Kop.).

Honorabili viro, domino Domkoni ecclesie rectori Sancti Laurencii in suburbio Gneznensi, patri dilecto1.
Honorabilis domine! Rogo vos, quatenus de pecuniis vestris modicam pacienciam habeatis. Ille enim, qui nichil ignorat, quod florenos, quos Clemens meus adversarius Lubansky2, videlicet LXVI, michi racione expensaruma in lite factarum michi tenetur, nondum ab ipso habui solutos. Et nunc frumenta favente Domino sunt in optimo, quod eciam non emuntur, sed quantocius potero vobis solvere dictas pecunias, solvam indilate. Item propono ante capud Ieiunii ad Curiam iter arripere; si placet, quod Nicolaus nepos vester3 mecum meis expensis et equo meo vadat, de ipso sum optime contentus et sic vestram intencionem michi scribatis in Vneow et apud magistrum scole litteras dimittatis. Datum Cracouie die Mercurii XIII mensis Decembris. Item Nicolao vestro dedi mediam marcam.
Stanislaus Petri canonicus Cracouiensis etc. vester in omnibus4.
aexpensis Kop.
1Domek, zob. wyżej, nr 849/4.
2Nie zidentyfikowany.
3Mikołaj nie zidentyfikowany.
4Stanisław Piórko, zob. wyżej, nr 829/7. W tejże sprawie zob. też wyżej, dok. nr 849, 855, niżej nr 882.


Dokument Nr 868
[Kalisz], 1419
Prepozyt kolegiaty kaliskiej zaświadcza, że Stanisław synowiec Andrzeja z Klęki sprzedał jatki mięsne w Kaliszu wikariuszom kolegiaty kaliskiej.
Or. i Kop. nie znane.
Streszcz.: Włocławek, Archiwum Diecezjalne, Archiwum Kapituły Kolegiaty Kaliskiej t. 26 (Specimen privilegiorum Collegiatae B. M. Virginis Calissiensis z XVIII w.).

1419. [Jaros]laus prepositus ecclesiae collegiatae Sanctae Mariae Virginis in Calis1, quasi procurator sanctissimi in Christo patris Martini quinti papae, recognoscit, że Stanisław synowiec v. p. Andrzeja, niegdy praepositi eiusdem ecclesiae in Calis2, sprzedaje wikariuszom tejże kollegiaty jatki mięsne należące niegdyś do wymienionego stryja swego3, a ktore tenże roku 1403 kupił według przytoczonego tu dokumentu od Franciszka Stachlitz4.
1Jarosław prepozyt kal. wyst. także 1418 i 1419 (Poznań, WAP, Kalisz Z. 3 k. 59, 133) i 1423 (KDW V s. 349 - 350).
2Andrzej syn Jana z Klęki notariusz publiczny 1388 (Epist. II nr 15), wikariusz w Gnieźnie 1393, prepozyt kal. 1395 - 1410, kanonik gnieźn. 1399, biskup kamieniecki 1411, zm. 1413 (PSB I s. 102 - 103; J. Latzke, Prałaci i kanonicy kolegiaty kaliskiej do połowy XV wieku, Toruń 1973, maszynopis w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika; T. M. Trajdos, Kościół katolicki na ziemiach ruskich Korony i Litwy za panowania Władysława II Jagiełły 1386 - 1434, t. I, Wrocław 1983, s. 145). Stanisław skądinąd nie znany.
3Może chodzi tu raczej o sprzedaż czynszu zapisanego na jatkach, nie zaś samych jatek.
4Dok. z 1403 r. nie znany.


Dokument Nr 869
[Poznań], 1419
Oficjał poznański zaświadcza, że Andrzej z Dzierżnicy zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 125, zaginionego w 1945 r.).

1419. Coram Bogufaloa canonico et officiali Posnaniensi1 inscriptio summae 12 marcarum ex censu unius marcae vicariis praefatis [Posnaniensibus] per nobilem Andream haeredem in Dzierznica2.
atak Reg.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Dzierżnica par. Targowa Górka, na zach. od Wrześni (Koz. 2 s. 160). Andrzej wyst. 1410 - 1427 (Miesięcznik Heraldyczny 8, 1915, s. 130), był 1419 - 1421 wicechorążym w Pyzdrach, 1427 - wicewojewodą tamże (GUrz. C 689, 574), chyba różny od Andrzeja wyst. 1450 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 870
[Poznań], 1419
Oficjał poznański zaświadcza, że Niemierza z Lubosza zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 126, zaginionego w 1945 r.).

1419. Coram eodem officiali [Posnaniensi Boguslao canonicoa1] inscriptio summae capitalis 36 marcarum ex censu annuo trium marcarum vicariis cathedralibus per Niemierza Lubaski super oppido suo Grodzisko2.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Grodzisk Wlkp., miasto w powiecie kościańskim. Niemierza z Lubosza, zob. wyżej, nr 851/6.


Dokument Nr 871
[Poznań], 1419
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Mikołaj Rozental zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 130, zaginionego w 1945 r.).

1419. Coram eodem officio [consulari Posnaniensia] Nicolaus Rozental1 dictis vicariis [cathedralibus Posnaniensibus] similem summam [10 marcaruma] ex simili censu [unius marcaea] super domo aciali in platea Magna penes domum Alberti pistoris situata assecurat.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
1Mikołaj Rosental mieszczanin pozn. wyst. 1419 - 1425 (WSvP s. 106, 142, 147, 148).


Dokument Nr 872
[Poznań], 1419
Poznański wikariusz generalny zaświadcza, że Bogusław z Górki zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 614 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 147, zaginionego w 1945 r.).

1419. Coram Vincentio decano Gnesnensi, canonico et vicario in spiritualibus Posnaniensi1 Boguslaus haeres in Gorka prope Obiezierze2 vicariis Posnaniensibus summam 12 marcarum ex censu annuo inscribit.
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 781/1.
2Górka par. Objezierze, na pd.-zach. od Obornik (SHGPoz. I). Bogusław z G., Pierzchna, Koszut, zob. wyżej, nr 856/2.


Dokument Nr 873
[Poznań], 1419
Oficjał poznański rozsądza spór o dziesięciny pomiędzy plebanem z Szamotuł a poznańskimi wikariuszami katedralnymi.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 626 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 269, zaginionego w 1945 r.).

1419. Decretum Boguslai canonici et officialis Posnaniensis1, quo mediante ius decimandi in villa Zaszczytowo2 rectori ecclesiae in Szamotuły adiudicatur ita, ut vicariis cathedralibus [Posnaniensibus] singulis annis 2½ marcas ratione iuris decimandi in certis agris solveret in effectu.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Zaszczytowo, osada zaginiona, nie zlokalizowana, w okolicach Poznania. Tu ostatnia o niej wzmianka (Koz. 3 s. 457; SHGWlkp.).


Dokument Nr 874
[Poznań], 1419
Oficjał poznański zaświadcza, że NN zapisał czynsz Wojciechowi Polnemu.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 632 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 371, zaginionego w 1945 r.).

1419. Coram Boguslao canonico et officiali Posnaniensi1 inscriptio praedicti2 census unius marcae Alberto Polny vicario3 super bonis Grabonowo sub parochia Brodnicensi4.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Mowa tu o czynszu opisanym dokładniej w dok. z 1421 - niżej, nr 915.
3Wojciech Polny, syn Michała z Polnego (wieś dziś nie istniejąca, koło Brodnicy, na pn.-zach. od Śremu - Koz. 3 s. 62, 5 s. 178, 8 s. 90, zob. też niżej, nr 915/3) wikariusz wieczysty i altarysta w katedrze pozn. 1405, wyst. do 1431 (KDW V nr 296, 324, 358; Now. I s. 234, 368; niżej nr 915).
4Grabianowo par. Brodnica, na zach. od Śremu (SHGPoz. I).


Dokument Nr 875
Gniezno, 1419
Opat benedyktynów w Mogilnie i prepozyt klasztoru norbertanek w Strzelnie zawierają ugodę w sprawie dziesięcin z Wójcina.
Reg.: Bydgoszcz, WAP, Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 55, nr K 4.

1419 anno, Gnesnae. Inter venerabilem Clementem abbatem Mogilnensem1 dea totum monasterium eius ordinis sancti Benedicti et Leonardum praepositum Strzelnensem ordinis Praemonstratensis2 conpromissoriale decretum, quo mediante praepositus praenominatus duabus marcis latorum grossorum Pragensium per ipsum pro decima ex villa Woycino abbatiali3 vigore privilegii ab Jaroslao archiepiscopo Gneznensi sibi servientibus4, spectantibus, praetensis abiudicatur, solummodo duae marcae currentis monetae in Regno illi pro eadem decima quotannis percipiendae conceduntur. Extinctae sunt impost praedictae marcae per bonificationem, ex sylva Woycinensi praeposito Strzelnensi.
atak Reg.
1Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
2Leonard prepozyt strzelneński, zob. wyżej, nr 785/3.
3Wójcin par. Wilczyn (?), między Strzelnem a Kleczewem.
4Zapewne chodzi o dok. KDW III nr 1410: Grzegorzew, 19 listopada 1359.


Dokument Nr 876
1419
Arcybiskup gnieźnieński potwierdza dokumentem dokonaną wcześniej przez swego poprzednika sprzedaż sołectwa w Borowie Marcinowi i Stanisławowi z Cieni.
Ekscerpt z XVI w.: Gniezno, AAG, ACap. B 140 (Visitationes bonorum ... ), k. 308.
Wyd. ekscerptu: Wizytacje, s. 412.

Nicolaus Dei gracia sancte eclesie Gneznensis archiepiscopus et primas, cupientes in bonis eclesie predicte nostre meliorem condicionem facere, scolteciam in villa nostra Borowo in districtu Opatowiensi1 iure Theutonico locatam, per nostrum predecessorem Nicolaum archiepiscopum2 Martino et Stanislao de Czenya3 pro certa summa venditam, qui tandem archiepiscopus ultimum clausit diem, privilegio super vendicione scoltecie non extradito, novo privilegio nostro approbavimus, ratificavimus de voluntate et consensu venerabilium fratrum capituli nostri Gneznensis, dantes eisdem scoltetibusa et ipsorum successoribus nomine scoltecie duos mansos liberos per nostrum predecessorem Nicolaum archiepiscopum, ut prescriptum est, assignatos, tercium denarium tabernarum, iuramentorum, sutorum, pistorum et omnium penarum, cuiuslibet rei iudicate per ipsos tenend(um), possidend(um), vendend(um), tamen cum nostro et successorum nostrorum consensu speciali. Qui nobis et successoribus nostris more aliorum advocatorum districtus Oppatowiensis servire tenebuntur. Incole autem dicte ville de quolibet manso unum fertonem grossorum latorum Pragensium pro censu sancti Martini, sex grossos pro poraldnea et decimam manipularem solvere necnon alias staciones, labores et honores more aliorum kmethonum nostrorum in Czenya impendere tenebuntur. Et quoniam iura Sredensia [..b]. Sub anno Domini emanavit M° CCCC decimo nono.
atak Ekscerpt
bdalszego ciągu brak Ekscerpt
1Borów par. Opatówek, na wsch. od Kalisza, w arcybiskupim kluczu opatóweckim (Koz. 4 s. 57).
2Najpewniej Mikołaj Kurowski, poprzednik Mikołaja Trąby na arcybiskupstwie gnieźn. 1402 - 1411 (PSB XVI s. 261 - 262).
3Cienia par. Opatówek, wieś arcybiskupia w Kaliskiem (Koz. 4 s. 122), na pd. od Borowa. Marcin i Stanisław skądinąd nie znani.


Dokument Nr 877
Gębice, 3 marca 1420
Władze miasta Gębic zaświadczają, że Stanisław młynarz z Goryszewa zapisał swój majątek klasztorowi kanoników regularnych z Trzemeszna.
Or.: Gniezno, AAG, Dypl. Trzem. 62. Pergamin 318 × 209 mm, zakładka obcięta, nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie: Scrinio 11 X, informacje o treści (XV - XVIII w.).

aIn Christi nomine amen. Quia humana fragilitas facilis ad oblivionem est et prompta, idcirco ordo racionis po|stulat, quod sigillorum testimonio et fidedignorum perhennatur. Nos igitur Jacobus Poltorak prothoconsul necnon Jacobus | Secula, Stanislaus Olschinski, Nicolaus Suschewski, Stanislaus rasor, Martinus sartor, consules in opido | Gambicze1, ad perpetuam cupientes futurorum noticiam devenire, presentibus declaramus, qualiter et quomodo ad nostram prothoconsulis et consulum prescriptorum venientes presenciam honestus vir Stanislaus molendinator in Gorzeschewo, unacum Stachna uxore sua legittima necnon Katherina dicta Furmancowa, mater uxoris Stanislai molendinatoris predicti2, nulla inoportunitate coacti nec aliqua necessitate eis iminenti, compulsi vel convicti, sed spontanea et libera voluntate et salubri, amicorum suorum freti consilio, remedium animarum suarum studioso cupientes prosequi affectu et indubitabilem a domino Deo sperantes ipsorum peccatorum propiciatum, resignaverunt et relegaverunt ac presentibus relegant et resignant omnia et singulariter singula bona temporalia, mobilia et immobilia venerabili ac religoso viro, domino Andree preposito canonicorum regularium in Trzemeschna ordinis sancti Augustini et eius conventui3 libere et sine omni impedimento perpetue possidenda et tenenda. Isto tamen adiecto et specialiter expresso, quod omnia et singula derelicta quecumque post obitum dicti Stanislai molendinatoris in Gorzeschewo et Stachne sue uxoris et eciam Katherine dicte Furmancowa extiterint et fuerint reperta vel inventa pro dicto domino Andrea preposito Trzemeschnensi et ipsius conventu ac eciam successores tamquam veros ac legittimos possessores, defensores ac tutores pro usibus monasterii divolvantur et divertantur, prout ipsorum voluntati decencius ac melius videbitur expedire, nulli penitus consa(n)gwineorum post obitum trium personarum predictarum quidpyam reservando, sed, ut predictum est, omnia et singula derelicta, cuiuscumque status et condicionis fuerint, pro sepedicto domino Andrea preposito Trzemeschnensi et eius conventu ac successores ipsorum pro libito voluntatis divolvantur possidenda pacifice et quiete, ut domino hereditario et possessore principali Ut autem dicte spontanee resignacionis perpetue firmitatis obtineat ligamentum, nos Jacobus prothoconsul cum consulibus prescriptis presentem literam nostre civitatis Gambicze appensione fecimus comunire sigillob, presentibus sagacibus viris: Johanne advocato, Nicolao Vartala, Nicolao Laczinicz opidanis necnon discretis viris Jacobo Pauli notario civitatis et Simone Panczkonis clericis in Gambicze1 et pluribus fidedignis. Actum in domo habitacionis discreti domini Jacobi Pauli notarii civitatis Gambicze, die dominica Reminiscere anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
btak Or., zamiast sigilli
1Gębice, miasto królewskie na Kujawach. Mieszczanie skądinąd nie znani.
2Goryszewo (Gorzeszewo) par. Kwieciszewo, na pd.-wsch. od Mogilna (Koz. 1 s. 80 - 81, 4 s. 251). Młynarz skądinąd nie znany.
3Andrzej prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 784/4.


Dokument Nr 878
Poznań, 10 (11?) marca 1420
Oficjał poznański przysądza dziesięciny z łanów sołeckich w Uścikowie prepozytowi kościoła (szpitala) Św. Ducha pod Obornikami.
Kop.: Poznań, AAP, CP 15 (Liber beneficiorum ecclesiae Posn.), k. 162v - 164. Wpis z XVII w.
Wyd.: Księga uposażenia diecezji poznańskiej z roku 1510, wyd. J. Nowacki, Poznań 1950, s. 251 - 253 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Nos Boguslaus canonicus et officialis Posnaniensis ecclesiae generalis1 universis et singulis praesentibus et posteris per hoc publicum instrumentum, diffinitivam sententiam in se continens, significamus, quomodo pridem coram nobis inter venerabilem virum, dominum Pełkam cantorem ecclesiae Posnaniensis2 actorem ex una et discretum virum, dominum Paulum viccarium ecclesiae seu praepositum Sancti Spiritus ante oppidum Oborniki Posnaniensis dioecesis3 pro et super fertonibus decimalibus in et ex quatuor mansis advocatiae in villa Usczikowo ante dictum oppidum Oborniki4 provenientibus reum ex altera partibus, mota extitit materia quaestionis, in quaquidem quaestione seu causa, dum ad nonnullos actus et terminos iudiciarios gradatim et successive cum circumspectis magistris, videlicet Nicolao Maginka5 domini cantoris et Christophoro6 domini Pauli praepositi principalium partium procuratoribus legitimis apud acta causae praesentis constitutis processissemus, libellis pro parte cuiuslibet dictarum partium coram nobis in iudicium productis et super eisdem legitime ex post lite ad invicem contestata, iuramento quoque calumpniae per dictos procuratores in animas constituentium praestito, tandem testibus hincinde inductis et per nos receptis ac per notarium causarum coram nobis scribam publicum infrascriptum examinatis ipsorumque demum depositionibus in unoa certo termino de voluntate dictorum procuratorum publicatis aliisque [k. 163] necessario servandis rite et rationabiliter non obmissis, praefati procuratores dictarum partium ulterioribus dilationibus et allegationibus renuntiantes in eadem causa concluserunt et per nos concludi ac ad sententiam diffinitivam procedi petiverunt. Nos vero visis et inspectis omnibus et singulis actis in ipsa causa acticatis, attestationibus et aliis merito videndis, diligenter masticatis et aequa iustitiae lance discussis, ad nostram in ipsa causa proferendam processimus sententiam, quam procuratoribus dictarum partium petentibus et instantibus pro parte dicti domini Pauli praepositi Sancti Spiritus et contra dominum Pełkam cantorem in scriptis tulimus huiusmodi sub tenore:
Christi nomine invocato, pro tribunali sedentes, per hanc nostram diffinitivam sententiam, quam in his scriptis ferimus, dicimus, pronunciamus, decernimus et sententiamus fertones decimales in et ex quatuor mansis advocatiae in villa Usczikowo ante oppidum Oborniki Posnaniensis dioecesis ab annis legitime praescriptis spectasse et pertinuisse ad praeposituram Sancti Spiritus ante Oborniki et ad ipsius rectores hodieque ad ipsum dominum Paulum praepositum modernum et ad ipsius ecclesiam Sancti Spiritus spectare et pertinere debere ipsumque dominum Paulum per dominum Pełkam cantorem Posnaniensem occasione eorundem fertonum ex dictis advocatiae agris obvenientium temere et de facto ac illicite et iniuste fuisse et esse impetitum et ideo ab impetitione eiusdem domini Pełka cantoris absolvendum et absolvimus ipsique domino Pełka silentium in dictis fertonibus agrorum advocatiae imponendum et imponimus ac ipsum dominum Pełkam cantorem ratione illiciti tractus et fatigationeb eidem domino Paulo praeposito condemnandum et condemnamus in expensis litis nostra [k. 163v] diffinitiva sententia mediante, quarum expensarum taxationem nobis in posterum reservamus. Lata et in scriptis pronunciata est haec diffinitiva sententia per nos Boguslaum canonicum et officialem Posnaniensem sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, indicione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris c-d
et domini
, domini Martini divina providentia papae quinti anno tertio, die Lunae decima mensis Martii7, hora tertiarum vel quasi, in stuba domus habitationis nostrae circa ipsam cathedralem Posnaniensem ecclesiam sittae, praesentibus honorabilibus et discretis viris: Bartholomaeo Reynkonis8, Floriano de Pokliathki canonicis9 et Thoma de Opiczycze viccario perpetuo in ecclesia Posnaniensi10 ac aliis pluribus fidedignis testibus ad praemissa. In cuius rei evidentiam praesentes literas seu praesens publicum instrumentum, diffinitivam sententiam in se continentes seu continens, per Albertum notarium publicum et causarum coram nobis scribam11 infrascriptum scribi, subscribi et publicari mandavimus nostrique officialatus sigilli appensione iussimus communiri.
Egoque Albertus Petri de Szamothuly clericuse Posnaniensis dioecesis, publicus imperiali autoritate notarius praescriptique venerabilis viri, domini Boguslai canonici et officialis Posnaniensis causarum coram eo scriba11, dictorum libellorum oblationi, litis contestationi, testium inductioni sive diffinitivae praesenti prolationi omnibusque aliis et singulis, dum sic, ut praemittitur, fierent et agerentur, unacum praenominatis testibus praesens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, praesentes literas manu propria scripsi, me quoque hic subscribens, in hanc publicam formam redegi, signo et munimineb meis [k. 164] solitis et consuetis unacum appensione officialatus sigilli dicti domini Boguslai canonici et officialis Posnaniensis consignando, in fidem et testimonium omnium praemissorum requisitus.
auna Kop.
btak Kop.
c-ddomini et Kop.
eecclesiae Kop.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Pełka syn Włościbora, zob. wyżej, nr 804/7.
3O kaplicy i szpitalu Św. Ducha pod Obornikami zob. Now. II s. 657 - 658. Prepozyt Paweł wyst. 1419 - 1423 (SHGWlkp.).
4Uścikowo par. Oborniki, na zach. od Obornik (Koz. 3 s. 354).
5Mikołaj Maginka, zob. wyżej, nr 865/14.
6Krzysztof z Miłosławia (miasto w powiecie pyzdrskim) prokurator w konsystorzu pozn. wyst. 1404 - 1429 (Acta capitulorum II nr 936, 981, 1014; KDW n.s. I s. 181.
7W 1420 r. poniedziałek (dies Lunae) przypadał 11, nie 10 marca.
8Bartłomiej syn Rynka, zob. wyżej, nr 823/6.
9Florian z Poklatek, zob. wyżej, nr 789/5.
10Opieczyce (Opieczki) par. Dębnica, osada dziś nie istniejąca na pn.-zach. od Gniezna (Koz. 1 s. 202, 8 s. 81). Tomasz syn Mikołaja notariusz publiczny 1412, adwokat w konsystorzu pozn. 1408 - 1426 (KDW V nr 126; Acta capitulorum II nr 956, 965; KDW VII nr 697a/26, KDW IX), zapewne ident. z Tomaszem altarystą i wikariuszem pozn. już 1401, prokuratorem sądowym (Poz. II nr 715, 2654, 2770; KDW n.s. I s. 181).
11Wojciech syn Piotra mieszczanina z Szamotuł, notariusz publiczny 1420 (tutaj) i prokurator w konsystorzu pozn. 1420 (niżej, nr 899/17) zapewne ident. z Wojciechem prepozytem kaplicy Św. Ducha pod Grodziskiem 1434 (KDW IX), plebanem w Buku 1440 - 1444 (SHGPoz. I s. 143), altarystą w katedrze pozn. 1410 n., kustoszem kolegiaty NMPanny w Poznaniu in Summo 1452 - 1454 (Acta capitulorum I nr 361, 383, II nr 456, 508, 1252).


Dokument Nr 879
Szaradowo, [przed 13 marca 1420]
Wojciech z Szaradowa kasztelan kamieński sprzedaje sołectwo we wsi Laskowo niejakiemu Marcinowi.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii, 17, k. 168v. Wpis 29 sierpnia 1433. Tytuł: Privilegium Leschcowo sculteto.
Odpis: Kraków, Bibl. Jag., rkps 8057, k. 125 (wg Kop. - pod datą 1398).
Uw.: O dacie zob. niżej, przypis 6.

In nomine Domini amen. Quoniam que aguntur in tempore cursu temporis, nisi literarum testimonio perhennata fuerint, elabendo. Noverint igitur universi, tam presentes, quam posteri presentem literam inspecturi, quod nos Albertus castellanus Camenensis1 unacum filiastro nostro dicto Mathia heredes in Lescowo2, cupientes eandem hereditatem meliorare et ad usus meliores locare, nostra de bona voluntate et de maturo amicorum consilio, vendidimus sculteciam cum duobus liberis mansis honesto et ydoneo viro Martino, sibi et suis pueris natis ac nascendis et suis legittimis successoribus perpetualiter possidere, quamquidem sculteciam predicto Martino et suis legittimis pueris vendidimus pro octo marcis grossorum monete Prahensisa, numeri Polonicalis, deliberantes eam decimare post suos mansos, quia eos exmansuravimus de alodio nostro. Eciam dedimus iam dicto sculteto et suis legittimis successoribus libere prendere seu piscari in lacu nostro dicto Grodzisko3 cum parwis rethibus, videlicet cum vincerio, cum gulgustro et cum hamo, et eciam in Przerawa4 cum parwis rethibus, que dicitur wlgariter slampnicza. Eciam si potest habere proprium rethe, quod dicitur in wlgo przywloka, in eadem aqua, que dicitur Przerawa, pro suo prandio libere potest piscari et sui legittimi successores. Insuper damus predicto sculteto et suis legittimis succesoribus tercium denarium de omni iudicio, quidcumque iudicatum fuerit, et de omni culpa et pena et quidcumque in eadem hereditate factum fuerit. Insuper de thabernis et de ortulanis tercium denarium habebunt tali condicione interposita, quod prefatus scultetus et sui legittimi successores debent et tenebuntur nobis servire in equo valenti duarum marcarum nostris in expensis et pro dampno non promittimus. Ceterum agricolis et kmethonibus in predicta hereditate a data presencium quinque annorum libertatem contulimus. Elapsa vero libertate debent nobis censuare solito more sic, ut in hereditate Grabowo5 habentur. Eciam dictus scultetus et sui legittimi successores possunt eandem sculteciam dare, comutare, vendere et ad usus beneplacitos convertere, uti eis melius, utilius et convencius videbitur expedire. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est impensum. Actum et datum in Wscheradowo feria tercia in die sancti Gregorii Confessoris gloriosi6, presentibus hii(s) testibus: Knebel sculteto de Szorawya7 et domino Jacobo presbitero8 et aliis quamplurimis fidedignis.
atak Kop.
1Wojciech z Szaradowa, zob. wyżej, nr 812/7.
2Laskowo (Lastkowo) par. Margonin, na pn. od Margonina, koło Szamocina (Koz. 2 s. 385, 4 s. 451).
3Może dzis. Jez. Laskowskie, na pn. od Laskowa i jez. Pustkowie, na pd. od Laskowa.
4Może dzis. Jez. Laskowskie, na pn. od Laskowa i jez. Pustkowie, na pd. od Laskowa.
5Grabowo, najpewniej G. par. Gołańcz (Koz. 1 s. 84), na pd.-wsch. od Laskowa.
6Daty rocznej brak - określa ją tylko kasztelaństwo kamieńskie wystawcy: 8 kwietnia 1386 - 19 lutego 1424 (Spisy wlkp.). W tych latach dzień św. Grzegorza przypadał w środę w l. 1387, 1392, 1398, 1409, 1415 i 1420; umieszczamy dok. pod najpóźniejszą z możliwych dat.
7Żurawia par. Kcynia, na pd. od Kcyni (Koz. 1 s. 393, 5 s. 563). W 1397 r. jest tu potwierdzony sołtys Wilam (Lekszycki II nr 1060), Kiebel skądinąd nie znany.
8Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 880
Gniezno, 29 marca 1420
Prepozyt bożogrobców gnieźnieńskich i sędzia deputowany przez papieża rozsądza spory między Maciejem plebanem we Wronczynie a tamtejszym dziedzicem Piotrem Gizą.
Kop.: Gniezno, AAG, ACap. B 5 (Liber privilegiorum capituli Gnesn.), k. 210 - 212. Wpis z XVI w. z licznymi błędami. Tytuł: Sententia definitiva occasione decimae in Wronczyno.

In nomine Domini amen. Nos Nicolaus praepositus Sancti Joannis extra muros Gnesnenses, iudex commissarius a Sede Apostolica causae et partibus infrascriptis specialiter deputatus1, cunctis quibus expedit, notum facimus praesentium noticiam habituris, quomodo iam dudum literas commissionis sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providentia papae quinti moderni, cuius vera bulla plumbea in cordula canapea more Romanae Curiae dependenti bullatas, sanas, salvas, integras omnique prorsus vicio et suspicione carentes, pro parte honorabilis viri, domini Mathiae rectoris ecclesiae parochialis in Wronczyno Gnesnensis diocesis2 in eisdem literis principaliter nominati nobis praesentatas cum ea, qua decuit, reverentia recepimus, tenorisa, qui sequitur, continentes:
[następuje bulla papieża Marcina V z daty: Mantua, 10 grudnia 1418 - zob. wyżej nr 840].
Huiusmodi si quidem commissionis literarum vigore in causa et causis huiusmod rite et legittime procedentes ad discreti domini Mathiae plebanuma in Wronczyno principalis in dicta commissione principaliter nominati instantiam, nobilem virum, dominum Petrum Gyscha haeredem in Wronczyno dictae diocesis3 ex adverso principalem ad dicendum et [k. 210v] opponandum, quicquid dicere seu opponere volebat verbo vel in scriptis contra commissionem nobis factam et praesentatem ...b, ad procedendum et per nos procedi videndum ad omnes et singulos actus et terminos iudiciaruma gradatim et successive et usque ad calculum sententiae definitivae nostris patentibus cittacionum literis ad noticiam cittari mandavimus et fecimus ad certum peremptorium terminum competentem. Quoquidem termino adveniente, nobis pro tribunali ad causas audiendas iudicio praesidentibus, circumspectus magister [Peregrinusb] Clementis de Pąmpicze4 procurator et nomine procuratorio praefati domini Mathiae plebani in Wronczyno, de cuius procurationis mandato ex actis causae huiusmodi constabat atque constat legittimis documentis, iudicialiter comparens reproductisque nostris cittationum literis debite executis, contumaciam praedicti domini Petri Gyscha haeredis in Wronczyno non comparentis nec aliquid contra commissionem praedictam facientis accusavit, petens nos pronunciari iudicem partibus competentem. Ex adverso vero circumspectus magister Albertus Romanus5 procurator et nomine procuratorio, nomine eiusdem nobilis Petri Gyscha, prout de suo procurationis mandato fecit plenam fidem per legittima documenta citra approbationem iurisdicionis nostrae, comparens petiit copias productorum decerni et terminum ad condicendum eisdem sibi assignari, quem sibi statuimus competentem copiis praemitus decretis. In ipso quoque termino exceptionibus praefatum magistrum Albertum Romanum contra commissionem huiusmodi inscriptis, replicationibus, quae per magistrum Peregrinum procuratorem ex adverso vero facturae et in alio termino per interloquutor(i)uma nostrum repulsis. Nos eisdem magistris Peregrino et Alberto Romano procuratoribus instantibus, fieri postulantibus ad dandum et recipiendum darique et recipi videndum libellum seu libellos ac peticionem summariam in huiusmodi causa ...b peremptorium terminum competentem duximus huiusmodi praefigendum. Adveniente termino huiusmodi comparentibus in iudicio successive coram nobis magistris Peregrino ex una et Alberto Romano procuratoribus praedictis procuratoriis nominibus, quibus supra, ex altera ipsisque verbo duntaxat libellos seu peticiones summarias eorum offerentibus atque dantibus et eorum quolibet offerente atque dante. Quibusquidem libellis seu peticionibus summariis oblatis et productis, nos praedictis procuratoribus et consentientibus ad respondendum huiusmodi libellis ipsorum octavam diem pro termino praefiximus, in quo dicti procuratores iudicialiter comparentes petierunt dictis suis libellis hincinde responderi, ubi mox unus ad alterius negando narrata, prout narrantur fore vera et petitusa, petita fieri non debere [k. 211], in propriis vero libellis narrata, prout narrantur fore vera et petita fieri debere animo litem contestandi responderunt, petentes ipsis terminum ad ponendum et articulandum ponique, articulari, videndum dari et assignari, quem ipsis praefiximus competentem. Denique vero nonnullis positionibus et articulis pro utraque parte productis et per nos admissis per procuratores hincinde et negative responsis nonnullisque testibus pro utraque parte coram nobis productis, receptis et diligenter examinatis ac ipsis per nos publicatis exceptionibusque per dictos procuratores contra dictos testes et personas eorundem et demum replicationibus ad easdem exceptiones in eisdem terminis subsecutis et aliis iuribus et monimentis pro utraque parte coram nobis productis et oblatis, praedicti tandem procuratores renunciantes ulterioribus probationibus in eadem causa concluserunt, cum quibus et nos conclusimus et habendum pro concluso. His igitur et diligenter inspectionibus et singulis in ipsa causa acticatis et productis testium positionibus ac aliis [meritob] viden(dis) ipsisque diligenter masticatis et aequa laneaea iusticiae discussis ad nostram sententiam definitivam processimus ipsamque cittatis partibus principalibus et procuratoribus eorundem tulimus et pronunciavimus ac ferimus huiusmodi sub tenore:
Christi nomine invocato, solum Deum prae oculis habentes, pro tribunali sedentes per hanc nostram sententiam definitivam, qua(m) ferimus in his scriptis, pronunciamus, decernimus et declaramus in hac causa, quae coram nobis vertitur inter honorabilem virum, dominum Mathiam rectorem parochialis in Wronczyno ecclesiae ex una et nobilem Petrum Gyzam haeredem de ibidem de et super decima manipulari de iure decimandi post agros et labores praedicti Petri Gyza et eorum occasione parte ex altera, dictam decimam cuiuslibet grani ad ecclesiam in Wronczyno et ad eius rectores, pro tempore existentes, pertinuisse et spectasse et nunc ad dictum dominum Mathiam eiusdem ecclesiae modernum rectorem pertinere et spectare dictamque decimam cuiuslibet grani antecessores ipsius domini Mathiae, tunc existentes, possedisse et recepisse ac in possessione eiusdem decimae pacifica et quieta perceptione fuisse et esse ipsamque decimam manipularem post agros et labores praedicti nobilis Petri Gyza ipsi domino Mathiae rectori ecclesiae in Wronczyno et ecclesiae ipsius adiudicandum fore ac ecclesiae suae praedictae adiudicamus, praedictas spoliationes, molestationes ac impedimenta praefato domino Mathiae per praefatum Petrum [k. 211v] Gyzam praestitas et praestita fuisse et esse temerarias, illicita et iniusta ac de facto praesumptas et praesumpta ipsique nobili Petro de et super huiusmodi oppositionibus, molestationisa et impedimentis perpetuum silentium imponendum fore et imponimus. Ipsumque dominum Mathiam rectorem ecclesiae in Wronczyno ac ipsius ecclesiam praedictam et ad possessionem dictae decimae post agros, quos nunc colit praefatus nobilis Petrus, restituendum fore et restituimus per praesentes. Ipsumque nobilem Gyzam ad solvendum decimam quatuor annorum et a tempore moto litis et eius valoris praefatus dominus Mathias dicta testium et probatione proprio iuramento firmabit, condemnatum praedictum Petrum Gyzam atque contemnandum. Item pronunciamus, decernimus et declaramus per praesentem nostram sententiam, quociescunque cmethones in Wronczyno per se sive communem pastorem inter se mutuo pascent gregem peccora et pecudes ipsius domini Mathiae rectoris ecclesiae ibidem pascendos fore oppositionibusque praefati nobilis Petri de et super dicta pascua peccudum eidem domino Mathiae praestitas et praestita fuisse temerarias, illicita et iniusta ac de facto praesumptas et praesumpta. Item pronunciamus modo, quo supra, rubeta seu ligna, ubi communiter villani absque conditione recipiunt pro ipsorum utilitate, eidem domino Mathiae et successoribus suis similiter recipienda fore et recipi seu secari debere pro utilitate domus et dotis suae. Item pronunciamus modo, quo supra, pisces, panes, cervisias et alia vendibilia comparanda per dictum rectorem et successores suos prohibitionesque praefati Petri de et super huiusmodi vendicionibus contra libertatem ecclesiasticam pronunciamus temeratas, illicitas et iniustas et in pristinam restituimus libertatem. Item pronunciamus modo, quo supra, aream ex opposito dotis plebani sittam, in qua alias balneum praefati plebani stabat, ad dictam ecclesiam in Wronczyno et ad rectores ipsius Mathiae spectasse. Ipsique nobili Petro Gyza haeredi in Wronczyno de et super huiusmodi oppositionibus, molestationibus, perturbationibus, puta pascua gregis, incisione lignorum seu rubetorum, prohibitionema vendicionis ac dicta area perpetuum silentium imponendum fore et imponimus. Ipsumque dominum Mathiam in et ad possessionem praedictae libertatis restituendum fore et restituimus ac in expensis omnibus legittime factis condemnandum fore et condemnamus, quorum taxationem nobis in posterum reservamus. Lecta, lata et in scriptis pronunciata est haec nostra sententia definitiva per nos Nicolaum praepositum Sancti Joannis Gnesnensis, Gnesnae in domo habitationis nostrae, anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, indictione [k. 212] tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providentia papae quinti anno ipsius tertio, die vigesima nona mensis Martii, horis causarum, nobis pro tribunali iudicio praesidentibus, praesentibus discretis, religioso et provido viris, dominis: Petro de Klodawa baccalario arcium6, fratre Martino monasterii Sancti Joannis7 et Stanislao Wloch laico de Viazd8 testibus circa praemissa. In quorum omnium fidem et testimonium praemissorum praesentes nostras literas seu praesens publicum instrumentum, huiusmodi sententiam nostram in se continentes seu continens, per Joannem notarium publicum infrascriptum ac scribam huiusmodi causae scribi et publicari mandavimus nostrique sigilli appensione iussimus communiri.
Et ego Joannes Nicolai de Stanszyce clericus Gnesnensis diocesis, publicus imperiali authoritate notarius9, quia praedictis sententiae definitivae lectioni aliisque omnibus et singulis praemissis, dum sic, ut praemittitur, agerentur et fierent, unacum praenominatis testibus praesens interfui eaque omnia et singula sic fieri vidi et audivi, per alium scribi procuravi, me hinc manu subscribens, in formam publicam redegi, signo quoque et nomine meis solitis et consuetis unacum appensione sigilli ipsius domini Nicolai praepositi Sancti Joannis Gnesnensis, iudicis praedicti communiusa, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum praemissorum.
atak Kop.
bwolne miejsce Kop.
1Mikołaj prepozyt bożogrobców gnieźn. wyst. 1420 (tutaj) - 1423 (niżej, nr 980/1; zob. też niżej, nr 1059?).
2Maciej z Wronczyna, zob. wyżej, nr 840/3.
3Piotr Giza wyst. we Wronczynie 1391 - 1428 (SHGWlkp.).
4Peregryn syn Klemensa z Pępic (dziś Działyń par. Dębnica, pomiędzy Gnieznem a Kłeckiem, por. Koz. 1 s. 217, 5 s. 142) mgr?, prokurator konsystorza gnieźn. 1402 - 1450 (KDW VII nr 439/10).
5Wojciech Romanus, zob. wyżej, nr 808/2.
6Piotr z Kłodawy (w Łęczyckiem) nie zidentyfikowany; por. z Pawłem z K., prokuratorem konsystorza gnieźn. 1414 (KDW VII nr 729/18), notariuszem publicznym 1423 (KDW V s. 375).
7Marcin nie zidentyfikowany.
8Stanisław Włoch może ident. z wyst. 1416 (zob. wyżej, nr 787/8).
9Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 881
Poznań, 12 maja 1420
Wikariusz generalny poznański wzywa proboszcza poznańskiego, aby napomniał mieszczanina poznańskiego Jana Gruczę.
Kop.: Poznań, AAP, Acta consistorii, 4, k. 102 - 102v. Wpis 18 maja 1420 (wg Or.).
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 962 (wg Kop.).

Vincencius decanus Gneznensis et vicarius in spiritualibus ecclesie Poznaniensis generalis1 discretis viris rectoribus ecclesie parrochialis apud Sanctam Mariam Magdalenam2 et aliis, qui presentibus fuerint requisiti, salutem in Domino. Quia Johannes Grucza civis Poznaniensis3, nescitur quo ductus spiritu aut errore seductus, nostros processus monitorios in se excomunicacionis sentencias continentes ad instanciam honorabilis viri, domini Boguslai prepositi Sancti Spiritus extra muros civitatis Poznaniensis4 contra ipsum Johannem Grucza decretos et concessos de manu Pauli campanatoris ecclesie parrochialis Poznaniensis5 ad se recipiens apud se detinuit violenter, non formidans penas et sentencias contra tales ex statutis provincialibus latas et promulgatas. Cum itaque verisimiliter in vilipendium iurisdiccionis nostre talia procedere videantur et ut eidem Johanni Grucza aditus comittendi similia precludatur, vobis in virtute sancte obediencie et sub excomunicacionis pena mandamus, quatenus personaliter accedentes Johannem Grucza prefatum moneatis, quem et nos per presentes monemus, ut infra tres dies vestram monicionem inmediate sequentes, quos sibi pro trina canonica monicione deputamus, nobis pro pena ecclesie satisfaciat cum efectu. Alioquin si secus fecerit, ipsum predictis diebus elapsis [k. 102v] exnunc prout extunc Christi nomine invocato excomunicamus in hiis scriptis; quem et vos sic excomunicatum vestris in ecclesiis singulis diebus dominicis et festivis coram christifidelibus proponentes publice denuncietis et denunciare curetis, tamdiu premissa exequentes, donec aliud a nobis habueritis in mandatis. Datum Poznanie die duodecima mensis Maii, nostro sub sigillo, anno Domini millesimo CCCC° vicesimo.
1Wincenty z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
2W Poznaniu.
3Jan Grucza, Grocze, mieszczanin pozn. 1409, ławnik 1413, rajca 1414, wyst. jeszcze 1425 (WSvP s. 66, 442; niżej nr 1036/5).
4Bogusław syn Wawrzyńca prepozyt Św. Ducha pod Poznaniem, wyst. 1412 (KDW VII nr 697a/21), student UJ 1421, zm. 1445/46 (Now. II s. 651 uważa go za ident. z notariuszem publicznym, synem Wawrzyńca z Łękna).
5Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 882
Spicymierz, 12 maja [1420]
Stanisław z Szadka kanonik krakowski zawiadamia altarystę gnieźnieńskiego Domka o zmianie terminu wyjazdu do Kurii Rzymskiej.
Kop.: Gniezno, AAG, Acta consistorii A 9, k. 130. Wpis 6 lipca 1420.
Wyd.: Acta capitulorum II, nr 162 (wg Kop.).

Honorabili viro, domino Domkoni altariste Gneznensi1, patri meo dilecto.
Honorabilis domine Domko! Iuxta scripta mea, que vobis per Nicolaum vestrum de Cracouia ultimo direxi, ad Curiam Romanam post festum Pasche iter arripere proponebam. Verum, quia consideravi, quod tempore vaccacionum generalium deberem venire et expensas per omnes vaccaciones facere inutiles et graves, ideo illuc distuli transire usque ad festum Assumpcionis Virginis Marie gloriose [15 VIII], quia nullo modo sine vestro Nicolao ad dictam Curiam, secundum quod alias vobis intimavi, transire possem, ideoque disponatis et preparetis negocia vestra, que vobis sunt ad causam vestram opportuna ad Curiam huiusmodi, ita quod dictus Nicolaus meis expensis et equo ibi mecum vadat duce Christo. Et dum venerit tempus illuc transeundi, vobis intimabo per certum nunccium, quatenus unacum dicto Nicolao ad certum locum ad me veniatis. Nam favente Domino spero, quod causam vestram secundum desiderium vestrum expediam diucius optatum. Nam in dicta Curia intendo stare aliquot annis Domino concedente. Datum in Spiczimirzs die dominica Vocem Jocunditatis etc. XII mensis Maii2.
Stanislaus Petri canonicus Crac(ouiensis) etc. vester3.
1Domek, zob. wyżej, nr 849/4.
2Data możliwa dla 1420, stąd jej rekonstrukcja.
3Stanisław Piórko, zob. wyżej, nr 829/7. Zob. też jego poprzednie listy, wyżej nr 849, 855, 867.


Dokument Nr 883
Florencja, 22 maja 1420
Papież Marcin V nakazuje prepozytowi klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie inkorporować kościół parafialny w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów.
Kop.: 1. Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 15, w or. publikacji Andrzeja prepozyta trzemeszeńskiego z daty: Trzemeszno, 6 sierpnia 1420 - zob. niżej, nr 891; 2. tamże, Mogilno dok. 16, w or. publikacji tegoż Andrzeja z daty: Trzemeszno, 10 września 1420 - zob. niżej, nr 893.

Martinus episcopus, servus servorum Dei1. Dilecto filio preposito monasteriia in Trzemeschnab per prepositum soliti gubernari Gneznensis dyocesisc2 salutem et apostolicam benedictionem. Sincere devocionis affectus, quem dilecti filii .. abbas et conventus monasterii sancti Johannis Ewangeliste in Mogylnad ordinis sancti Benedicti Gneznensis dyocesisc3 ad nos et Romanam gerunt Ecclesiam, promeretur, ut ipsorum peticionibus, illis presertim, per que dicti monasterii utilitatibus consulatur, quantum cum Deo possumus, favorabiliter annuamus. Sane pro parte abbatis et conventus predictorum nobis nuper exhibita peticio continebat, quod olyme wenerabilis frater noster Nicolaus archiepiscopus Gneznensis4, tam propter necessitatesf, in quibus prefatum monasterium constitutum erat, quam ex aliis certis causis ad hoc animum suum moventibus, parrochialem ecclesiam Sancti Jacobi iuxta portam dicti monasterii consuetam ab olyme per seculares clericos gubernari, per liberam resignacionem dilecti filii Andree, tunc eiusdem ecclesie rectoris5, in manibus ipsius archiepiscopi extra Romanam Curiam sponte factam et per eundem archiepiscopum extra eandem Curiam auctoritate ordinaria admissam vacantem et cuius decem et octo cum omnibus iuribus et pertinenciis suis eidem monasterio, cuius centum et quadraginta marcarum argenti puri secundum comunem extimacionem fructus, redditus et proventus, ut idem abbas et conventus asserunt, valorem annuum non excedunt, de consilio et consensu dilectorum filiorum capituli ecclesie Gneznensis auctoritate ordinaria incorporavit, annexuit et univit, ita quod extunc dicta ecclesia temporibus vacacionum illius per unum monachum eiusdem monasterii per abbatem et conventum prefatos archiepiscopo Gneznensi, pro tempore existenti, presentandum et per eundem archiepiscopum in illa instituendum regeretur et eciam gubernaretur iuribus prefato archiepiscopo necnon .. archidiacono Gneznensi, eciam pro tempore existenti, in dicta ecclesia competentibus in omnibus semper salvis, prout in literis inde confectis ipsorum archiepiscopi et capituli sigillis pendentibus communitis dicitur plenius contineri. Quare pro parte abbatis et conventus predictorum nobis fuit humiliter supplicatum, ut cum ipsi ecclesiam predictam incorporacionis, annexionis et unionis prefatorum vigore assecuti, illam possideant et in suos usus ac pro incumbentibus eiusdem monasterii necessitatibusf pacifice teneant de presenti, incorpora(cio)ni, annexioni et unioni predictis pro illorum subsistencia pociore robur apostolice confirmacionis adicere de benignitate apostolica dignaremur. Nos igitur de premissis certam noticiam non habentes, huiusmodi supplicacionibus inclinati, discrecioni tue per apostolica scripta mandamus, quatenus, si vocatis dicto archiepiscopo et aliis, qui fuerint evocandi, premissa repererisg ita esse, incorporacionem, annexionem et unionem predictas auctoritate nostra approbes et confirmes. Datum Florencie undecimoh Kalendis Iunii, pontificatus nostri anno tercio.
abrak Kop. 1
bTrzemeszna Kop. 2
cdiocesis Kop. 2
dMogilna Kop. 2
eolim Kop. 2
fneccessitates Kop. 1
greperieris Kop. 1
hXI Kop. 2
1Marcin V papież 1417 - 1431.
2Andrzej prepozyt trzemeszeński, zob. wyżej, nr 784/4.
3Klemens opat mogileński, zob. wyżej, nr 785/5.
4Chodzi tu najpewniej nie o byłego arcybiskupa gnieźn., a o obecnego, Mikołaja Trąbę - zob. przypis następny.
5Andrzej z Wieńca, zob. wyżej, nr 852/1. Spory o kościół par. Św. Jakuba w Mogilnie toczyły się od kilku lat, już za rządów Mikołaja Trąby na stolicy gnieźnieńskiej, zob. wyżej, nr 815, 852, 861 - 863, niżej nr 891, 893.


Dokument Nr 884
Inowrocław, 24 maja 1420
Król Władysław Jagiełło zaświadcza, że Tomasz z Pakości sprzedał wieś Piłatowo Augustynowi z Wrzącej.
Kop.: Poznań, WAP, Bydgoszcz Z. 1, k. 124v - 125. Wpis 10 maja 1557 (wg Or.).
Uw.:Dok. dotyczy miejscowości położonej poza Wielkopolską (tuż nad granicą powiatu kcyńskiego). Wydajemy go ze względu na występowanie osób związanych z Wielkopolską oraz wobec przechowywania Kop. w bardzo rzadko wykorzystywanym zespole archiwalnym.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc multoruma errorum et dubiorum incomodis prudenter occurrimus, dum gesta etatis nostre literarum apicibus et testium annotacione per[k. 125]hennamus, ne lapsu temporis simul evanescunt, proinde nos Wladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancitie, Cuiauie Lithwanieque princeps supremus, Pomeranie Russieque dominus et heres, significamus tenore presentium, quibus expedit universis, presentibus et futuris, presentium noticiam habituris, quomodo veniens ad nostre celsitudinis baronumque nostrorum presentiam nobilis Thomas de Pakocza1, non compulsus, non coactus nec aliquo errore seductus, sed sponte et libere, ex bona et matura deliberacione, sanus mente pariter et corpore voluntateque ultronea, suorum fretus consilio amicorum, villam suam et hereditatem suam Pilatowo vulgariter nuncupatam, sittam in districtu Bidgostiensi2, nobili Augustino de Wrancza3 cum omni iure et dominio, quibus solus ipsam tenuit, habuit et possedit, pro quingentis marcis grossorum Pragensium, numeri Polonicalis consueti, quadraginta et octo grossos computando in quamlibet marcam, rite et racionab iliter vendidit et coram nobis perpetue resignavit, faciens ipsum Augustinum et suos successores verum et legittimum eiusdem hereditatis perpetuum dominum et possessorem, cum omnibus et singulis censibus, redditibus, proventibus, utilitatibus, pertinenciis, coherenciis et appendenciis, ad eandem villam Pylathowo quomodolibet spectantibus, quibuscumque nominibus censentura et vocitantur, prout in suis circumferentiis longe lateque distincta ab antiquo extitit et limitata necnon allodiis, agris, pratis, campis, pascuis, piscaturis, fluviis, rivis, aquarum decursibus, molendinis, emolimentis, pascuis, silvis, nemoribus, borris, mericis, quercetis, pinetis, rubetis, virgultis, lacubus, paludibus, augupacionibusa, venacionibus, mellificiis et generaliter cum omnibus usufructibus, per ipsum Augustinum et suos heredes successoresque legittimos habend(am), tenend(am), utifruend(am) et temporibus perpetuis possidend(am) ac etiam vendend(am), obligand(am), alienand(am), permutand(am), prout sibi eiusque posteris melius et utilius videbitur expedire. Quamquidem resignacionem ratificamus, gratificamus ac tenore presentium confirmamus, decernentes ipsam robur perpetue firmitatis obtinere. Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio literarum. Actum Wladislauie feria sexta ante festum Pentecostes anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo4, presentibus magnificis et venerabilibus nobilibusque dominis: Joanne Pelkaa preposito Cruschuiciensi5, Jacobo de Conieczpole Siradiensi6, Joanne de Cosczielecz Vladislaviensi palatinis7, Joanne de Sczekoczini Lublinensi8, Sbigneo Bank de Alto Monte Rosperiensi castellanis9 et Janussio Brzozoglowy castellanoa Bidgostiensi10 testibus ad premissa vocatis et rogatis. Datum per manus venerabilis domini Joannis decani Cracouiensis, Regni Polonie vicecancellarii11, nobis sincere dilecti.
atak Kop.
1Pakość, miasto w powiecie gnieźn. Tomasz, Tomek, wyst. od 1415 (KDW VII nr 765/2), potem kasztelan bydgoski 1422, pozn. 1426 - 1428, starosta koniński 1422 - 1423, nakielski 1424 - 1425, GWP 1426 - 1428, zm. 1428 (Spisy wlkp.).
2Pilatowo, Piłatowo (dziś Lubostroń?) par. Łabiszyn, nad Notecią, na pd. od Łabiszyna, w powiecie bydgoskim.
3Augustyn z Wrzącej, zob. wyżej, nr 857/10.
4Itinerarium królewskie wykazuje w tych dniach pobyt nie we Włocławku, a w Inowrocławiu; obydwie te nazwy były w tym czasie używane wymiennie (por. np. niżej, przypis 7).
5Jan Pella, zob. wyżej, nr 863/11.
6Jakub z Koniecpola, zob. wyżej, nr 776/4.
7Jan z Kościelca (wojewoda inowrocławski), zob. wyżej, nr 824/4.
8Jan ze Szczekocin, zob. wyżej, nr 783/7.
9Zbigniew Bąk z Bąkowej Góry, marszałek nadworny króla 1399 - 1409, podkomorzy sier. 1410, kasztelan rozpierski 1411 - 1433 (PSB IX s. 421; Spisy sier.).
10Janusz Brzozogłowy, zob. wyżej, nr 857/9. Był starostą, nie kasztelanem bydgoskim - na pomyłkę kopisty (castellanus zamiast capitaneus) wskazuje też stylizacja listy świadków (dwu poprzednich świadków objęto wspólnym tytułem).
11Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 845/5.


Dokument Nr 885
[Mogilno], 3 czerwca 1420
Król Władysław Jagiełło nadaje opactwu benedyktynów w Mogilnie prawo lokacji wsi Nowy Wójcin.
Reg.: Bydgoszcz, WAP, Mogilno kl. C 12 (sumariusz dok. z XVIII w.), s. 55, nr K 5.

1420, feria secunda in crastino Sanctae Trinitatis1. Privilegium serenissimi Vladislai Dei gratia regis Poloniae illustrissimo abbati et eius conventui benigniter collatum super extruendam villam Nowe Woycino in fundo bonorum Woycino2 et collocandos cmethones et incolas in eadem villa, quo privilegio ab omnibus dationibus, contributionibus, exactionibus, laboribus et a quibusvis solutionibus liberi existunt.
1Dok. wystawiony został najpewniej w Mogilnie, przez które król przejeżdżał w drodze z Gębic (31 maja) do Żnina (4 czerwca), por. A. Gąsiorowski, Itinerarium króla Władysława Jagiełły 1386 - 1434, Warszawa 1972, s. 72.
2Wójcin par. Wilczyn (?), między Strzelnem a Kleczewem. Nowy Wójcin to zapewne Nowa Wieś na pn. od Wójcina.


Dokument Nr 886
Poznań, 8 czerwca 1420
Biskup poznański eryguje kaplicę Św. Krzyża w Poznaniu, uposażoną przez Gertrudę, wdowę po Mikołaju Peszlu.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 408. Pergamin 450 × 250 + 85 mm. Różowo -niebieski sznur po pieczęci. Na odwrocie późne informacje o treści.
Wyd.: 1. Łukaszewicz, Obraz, s. 265 - 266 (wg. Or.); 2. Kronika Miasta Poznania 9, 1931, s. 342 - 343 (wg Or.).
Reg.: KDW V, nr 322 (wg Or.).

aIn nomine Domini amen. Andreas Dei gracia episcopus Poznaniensis1 ad perpetuam memoriam. Piis votis supplicum, illis presertim, que cultus divini in ecclesiis nobis subiectis respi|ciuntur augmentum, libenter annuimus et eis, ut illibata permaneant, oportuni roboris addicimus firmitatem. Cum itaque dilecta in Christo Gert(r)udis relicta olim Nicolai Peschel ci|vis Poznaniensis2 zelo pye devocionis accensa de salute propria recogitans et cupiens terrena in celestia et transitoria in eterna felici comercio commutare, pro sua suorumque parentum et | propinquorum animarum salute, de bonis a Deo sibi collatis octo marcharum annuam pensionem in redditus et proventus ecclesiasticos ad cappellam leprosorum, que sub nostris ratihabicione et licencia extra muros civitatis Poznaniensis ante valvam dictam Wrat(islauiensem) sitam, sub vocabulo Sancte Crucis de nowo dotando3 pye providit et deputavit ipsamque pensionem eidem cappelle pro uno presbitero in ea Domino perpetuo servituro devote obtulit in dotem annectendam et intitulandam et per ministrum eundem pro tempore, prout in litteris autenticis dilectorum in Christo filiorum consulum civitatis Poznaniensis clarius continetur expressum, desuper percipiendam et levandam. Idcirco nos vota huiusmodi dicte Gertrudis ad cultum divinum augendum digne promovenda oportunis prosequentes favoribus, dictam cappellam leprosorum Sancte Crucis sic dotatam de nowo erreximus et fundavimus et per presentes errigimus et fundamus dotacionemque pro dicta cappella Sancte Crucis, ut prefertur, per ipsam Gertrudam factam, ratam et gratam habentes, pensionem huiusmodi annuam octo marcarum eidem cappelle in dotem annectimus, adiungimus ac appropriamus ipsosque inantea redditus et proventus ecclesiasticos fore censendos et censeri debere libertatibusque et inmunitatibus ecclesiasticis gaudere ac reddituarios eius pro tempore, si et quociens neglexerint, ad solucionem eius debitam per penas et censuras ecclesiasticas compelli debere decernimus. Ius quoque patronatus et presentandi personam ydoneam ac solum presbiterum in ministrum et rectorem eiusdem cappelle, quociens ipsam per cessum vel decessum vacare contigerit, Gertrudi fundatrici, quamdiu vixerit in humanis, reservamus. Post obitum vero eius idem ius patronatus et presentandi cappelle predicte prothoconsuli et consulibus iuratis civitatis Poznaniensis damus et concedimus hoc modo, ut ipsi prothoconsul et consules, dum et quociens ipsam cappellam vacare quovismodo contigerit, nobis vel successoribus nostris presentare sacerdotem teneantur ydoneum et discretum presentacionemque huiusmodi aliter factam decernimus esse nullam, hoc adiecto, quod ubi dicti proconsul et consules in presentacione discordarent per unum mensem pro quocumque, episcopus loci pro tempore ex presentatis sibi huiusmodi in discordia gratificabit, ille debeat obtinere dictosque census in bonis mobilibus et immobilibus, que dicta Gertrudis pro predicta cappella iam donavit vel adhuc donabit in futurum, quemadmodum alia bona ecclesiastica iure spirituali volumus gaudere. Cum autem propter officium fiat beneficium et ne dicta Gertrudis votis suis frustretur, dictum altare sive cappellam et eius ministrum pro tempore oneramus tribus missis, quas dominus Deus inspiraverit in cor eius, singulis septimanis anni, diebus, quibus magis digne et devocius fieri poterit, per eundem ministrum vel alium pro eo presbiterum in ipso altari sive cappella legendis et perficiendis volumus compelli et astringi. Que omnia et singula sic disposita et ordinata, ut firma et illibata permaneant, presentis scripti patrocinio confirmamus et in perpetuum duratura communimus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Actum et datum Poznanie die Saturni octava mensis Iunii, in estuario inferiori ante stubam maiorem curie nostre episcopalis, anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, presentibus eggregio, honorabilibus et discreto viris, dominis: magistro Cezario in medicinis doctore eximio4 et Bathkone5, Floriano6, Simone canonicis7 et Laurencio vicario perpetuo ecclesie nostre Poznaniensis predicte8 et aliis quampluribus fidedignis.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Getruda Peszlowa z Ditmarów, wdowa po rajcy pozn. Mikołaju Peszlu, zm. po 1450 (PSB XXV s. 665).
3O fundacji zob. F. Pohorecki, O dawnym szpitalu i kościółku Św. Krzyża w Poznaniu, Kronika Miasta Poznania 9, 1931, s. 336 - 363.
4Doktor Cezariusz nie zidentyfikowany.
5Może Bartłomiej syn Rynka, zob. wyżej, nr 823/6.
6Florian z Poklatek, zob. wyżej, nr 789/5.
7Szymon, zapewne Sz. z Kaczkowa, zob. wyżej, nr 775/6.
8Wawrzyniec, być może ident. z Wawrzyńcem z Winiar, wyst. 1428 i 1432 (KDW IX).


Dokument Nr 887
Kalisz, 13 czerwca 1420
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że bracia Jakusz, Polubion i Piotr dziedzice Ostrowa wraz z matką swoją Sędką sprzedali wieś Ostrów miastu Kaliszowi.
Or.: Warszawa, AGAD, dok. perg. 3438. Pergamin 433 × 262 + 105 mm. Dziurki po sznurze do przywieszenia pieczęci. Na odwrocie informacje o treści (XV - XVIII w.).
Wyd.: KGV 1869, 37, s. 618 - 619.
Reg.: Senkowski - Sułkowska, nr 35.

aIn nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Cum presentis ewi lubrica condicio cunctas hominum acciones longi prescripcione temporis proplexum dimer|gere consuevit in oblivionis abissum, nisi litterarum apicibus testiumque annotacione fidedignorum et sigilli nostri munimine fuerint roborate. Proinde nos Sandiwogius | de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum | eiusdem terre nobilium venientes presenciam nobiles viri Jacussius, Polubyon et Petrus fratres germani, heredes de Ostrow2, non compulsi nec coacti neque aliqua doli delusione seducti, quinymo sani mente, pariter et corpore validi existentes, usi amicorum consilio spontaneaque voluntate et matura deliberacione prehibita, pro matre sua legittima domina Sandka heredissa ibidem2 racione cuiusvis impedimenti de et super vendicione hereditatis eiusdem Ostrow coram nobis in solidum promittentes eandam hereditatem seu villam Ostrow wlgariter nunccupatam, in districtu Calisiensi sitam et locatam, cum omni iure, proprietate atque dominio, prout soli tenuerunt, habuerunt et hucusque possiderunt omnibusque usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, dacionibus, contribucionibus, campis, agris cultis et incultis ac de nowo exstirpandis, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, mellificiis, gagiis, quercetis, nemoribus, mericis, dumis, emfractibus, insulis, virgultis, rubetis, venacionibus et aucupacionibus necnon aquis earumque decursibus, piscaturis, molendinis et ipsorum emolimentis, fluminibus, lacubus, piscinis, stangnis, paludibus, torrentibus et riwulis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis ceterisque appendiis et obvencionibus universis, quomodolibet ad eandam hereditatem spectantibus et quocumque alio censeantur vocabulo, tam late, quam longe, prout ipsa hereditas in suis metis, limitibus, gadibus, condicionibus, articulis, distinctionibus, clausulis et posicionibus ab antiquo est limitata circumferencialiter et distincta, nichil iuris, proprietatis sive dominii pro se aut suis legittimis successoribus in eadem penitus reservando, pro sexingentis marcis grossorum latorum Pragensium numerique Polonicalis consueti, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, famosis et circumspectis viris magistro civium, consulibus et toti communitati civitatis Calisiensis realiter vendiderunt et coram nobis more solito, rite et racionabiliter imperpetuum resignaverunt, per eosdem prothoconsulem, consules et totam communitatem dicte civitatis Calisiensis perpetuis temporibus tenend(am), habend(am), possidend(am), utifruend(am), vendend(am), donand(am), alienand(am), comutand(am), obligand(am) et in usus ipsorum beneplacitos libere convertand(am), prout ipsis aut eorum legittimis successoribus melius ac utilius videbitur expedire. Quamquidem resignacionem per modum veri fori sic, ut prefertur, coram nobis racionabiliter factam ratificamus, gratificamus, roboramus, confirmamus, approbamus et tenore presencium perhennamus robur perpetue firmitatis obtinere. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio litterarum. Actum et datum in Calis feria quinta in octava Corporis Cristi anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo, presentibus reverendo in Christo patre domino Andrea episcopo Poznaniensi3, magnifico, strennuis ac nobilibus viris et dominis: Sbigneo de Brzessye Regni Polonie marschalcone generali4, Johanne de Lichin pincerna Calisiensi5, Dobrogostio Poprasky de Camyona6, Martino de Rogaschice7 et Vincencio de Gosticzino8 heredibus ac aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis. Per me Nicolaum Tharnowsky notarium domini capitanei9.
ainicjał wysokości całego tekstu Or.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Ostrów par. Giżyce, na pn.-wsch. od Grabowa w Kaliskiem (Koz. 5 s. 115). Bracia Jakusz, Polubion i Piotr, synowie Sędki, wyst. tutaj, 1415 (AKH III s. 254, 257) i 1422 (niżej, nr 931).
3Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
4Zbigniew z Brzezia, zob. wyżej, nr 776/8.
5Jan z Lichenia, zob. wyżej, nr 827/5.
6Dobrogost z Kamiennej, zob. wyżej, nr 812/8.
7Rogaszyce par. Pogorzelica, na pn.-wsch. od Żerkowa (Koz. 3 s. 135). Marcin wyst. 1410 - 1424 (SHGWlkp.).
8Gostyczyna, wieś par. na pn.-wsch. od Kalisza (Koz. 1 s. 420, 4 s. 256). Wincenty wyst. 1420 (tutaj) - 1437 (SHGWlkp.).
9Zapewne Mikołaj syn Jana z Tarnowa (pod Pyzdrami?), student UJ 1400, ksiądz 1405 (KDW VII nr 554/9), jako pisarz starosty generalnego wlkp. wyst. tutaj i 1422 (niżej, nr 947 - 949/40).


Dokument Nr 888
Pyzdry, [20 czerwca 1420]
Starosta generalny Wielkopolski zawiadamia rajców toruńskich, że zatrzymanie kupca toruńskiego stanowi odwet za uwięzienie i katowanie Polaka w Drezdenku.
Kop. współczesna oryginałowi: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX. HA OBA 3187.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3187.
Uw.:Data wg wydawców Reg.

a-b
Preinmense famositatis viris, dominis consulibus civitatis Thorunensis, amicis nostris dilectis
.
Inmense providencie famosi viri, amici nostri sincere dilecti! Literam vestram sane intelleximus, prout nobis scribitis, sentencyam regis Hungarie1 nobis describentes, nos bene scimus, quid facere debemus, si vobis aliquid adiudicavit, vos sciatis. Scribitis, quomodo serenissimus dominus rex Polonie, dominus noster graciosus, per dominum Johannem Stembersky2 intimasset, quod mercatores via publica libere possent transire, ad execucionem mandatorum gracie ipsius libentissime volumus devenire, prout de iure debemus. Sed sciatis, homo noster est in Drysen3 detentus minus iuste et crudeliter martirizatus non tamquam cristianus, sed tamquam paganus, extunc frater eiusdem hominis detenti ob hanc causam mercatorem vestrum arrestavit iudicialiter, nos tamen noluimus quidquam facere hominibus vestris, solum detenti sunt, ut ablata homini nostro restituerent. Idcirco, amici dilecti, disponatis, quod homines nostre possessionis non molestantur tam vilissime, tunc vestri eciam non impedientur et quia non possumus talia pati, quovismodo homo noster in Drissen fuit pedibus sursum suspensus, truncatus et turpiter tractatus in pudorem et verecundiam serenissimi domini regis nostri graciosi etc. Et ergo non prius homines vestri liberabuntur, nisi prius omnia in toto sibi recepta restituantur. Datum in Pisdri feria quinta post octavas Corporis Cristi.
Sandiwogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis4.
a-badres na odwrocie listu Kop.
1Tj. Zygmunta Luksemburskiego. Chodzi tu najpewniej o tzw. wyrok wrocławski 1420.
2Jan Stemberski, ze Sternberku, wyst. już 1407 (KDW VII nr 587/1), w l. 1418 - 1429 częsty poseł polski do Krzyżaków (Reg. Teut. I nr 2746; Cod. Vit. s. 837, 845, 888; Epist. II nr 93, 150).
3Drezdenko (Drzeń) nad Notecią.
4Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.


Dokument Nr 889
Poznań, 4 lipca 1420
Biskup poznański przyłącza Kościelną Wieś do Krobi i określa obowiązki kmieci.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Krobi I/1. Pergamin 425 × 220 + 60 mm, podarty, z dziurami w tekście, pismo mocno wyblakłe, miejscami nieczytelne. Resztki dwu pieczęci wiszące na sznurze żółtym (z lewej) i zielonym (z prawej).
Kop.: Poznań, AAP, CP 4 (Liber privilegiorum ecclesiae Posn.), k. 180 - 181, w transumpcie biskupa poznańskiego Łukasza Kościeleckiego z daty: Poznań, 19 listopada 1578. Wpis z XVI w.
Uw.:Tekst Or. uzupełniono wg Kop.: w nawiasach kwadratowych dziury Or., w okrągłych - tekst zatarty Or.

||aIn nomine [Domi]ni amen.|| Cum ea, que aguntur in tempore, simul cum decursu temporis labantur, expedit, ut acta hominum, que | aguntur, in scripta au[theni tica redigan]tur et fidedignorum testimoniis perhennentur. Nos igitur Andreas Degracia episcopus Poznaniensis1 ad perpetuam rei memoriam si|gnificamus, quibus e[xpedit univer]sis, quod cupientes bona et posessiones ecclesie et mense nostre episcopalis Poznaniensis pro commoditate nostrorum subditorum et utilitate | in melius reform[are, de consensu ex]presso venerabilium fratrum nostrorum capituli Poznaniensis, villam ecclesie seu mense nostre episcopalis Coszczelna Wyesch wlgariter nuncupatam, penes et ante opid[um nostrum Crob]ya contigue situatam2, eidem opido Crobya ac in et ad ipsius omne ius et libertatem civiles adiunximus, addidimus et attribuimus, et locavimus adiun[gimusque, add]imus et attribuimus, et locamus (perpetuo per praesentes, ita quod) decetero et inantea perpetuis futuris temporibus omnes et singuli (praefatae villae Koscielna Wies) [cmetones], rustici, agricultores et inhabitatores (iuribus, praerogativis et libertatibus civilibus utifrui debent et gaudere, quemadmodum caeteri) dicti oppidi Crob(ia) [viri, cives, i]nhabitatores et oppidani, taliter tamen, (quod supradicti cmetones, rustici et inhabitatores memoratae villae Koscielna Wies et eorum) quilibet mediam [marcam latorum gro]ssorum Pragensium census annui perpetui de quolibet manso ad festum sancti Martini [11 XI], duas (mensuras) avene et duos (galliniceos) pullos nobis et nostris [successoribus, uti] (prius more solito), dent, solvant b-c
et p(... sol...)
atque presentent censibus (et dationib)us aliis, quos et quas domino scholastico Poznaniensi dare c[onsueverunt et] tenentur (sibi) et in omnibus semper salvis. Insuper tribus diebus supradicti kmethones agros in allodio nostro Sulkowicze3 (arare) tenebuntur et sint [astricti, uno] videlicet die eorum quilibet de quolibet manso pro (aestivalibus, secundo vero die arare vulgariter na vgor) similiter quilibet (de quolibet) manso, tercio aut[em die pro semi]nandis yemalibus frugibus seu annonis similiter a quolibet manso (quilibet ipsorum arare et laborare teneatur perpetuis) temporibus futuris. [A solution]e vero et dacione unius muconis, vacce, porci et ovis, quos nobis hactenus (solvere erant soliti et astricti necnon et) a solucione et dacione iudicial[ium vulga]riter wyeczne aliisque omnibus (et singulis dationibus, solutionibus, pagamentis et laboribus supradictos cmethones), rusticos et inhabitatores [praescriptae] ville Cosczelna Wyesch liber(tavimus et absolvimus) ac libertamus in perpetuum per presentes. In cuius rei testimonium et robur evitern[um nostrum] nostrique capituli prefati sigilla presentibus sunt appensa. Actum et datum Poznanie, in loco capitulari, die Jovis quarta mensis Julii [anno Domini mi]llesimo quadringentesimo vicesimo, presentibus et consencientibus venerabilibus et honorabilibus viris, dominis: Petro de Cobilyno de[cano4, Pelka cantore5], Nicolao de Sumyno scholastico6, Jacobo de Wyganowo archidiacono Pczeuiensi (in ecclesia Posnaniensi7), Nicolao de Gorka cancellario8, Venc(eslao) decano Gneznensi [et vicario in spiritualibus] Poznaniensi9, Nicolao archidiacono Gneznensi, decretorum doctore10, magistro Nicol(ao Peiser sacrae theologiae) professore11, Boguslao officiali12 [et Bartholomaeo] (Pierkonisd13, Janusio de Scholowo14, Floriano de Poklatki15, Sim)one de Caczko(wo16, Jaszkone de Czechel17), magistro Strzeschkone18, Nicolao S[łapkoned19, Nicolao Lanchman20], (Petro de Nowiec21), Nicola(o) C(otczany22, Slupkone) de Schamotuli23, Miros(lao de Bytyn24), Andrea Czar(...)ise25 prefate nostre ecclesie prelatis et canonicis (ad praemissa capitulariter congregatis). f-g
Per manus Nicolai de Gorka8 cancellarii transivit
.
ainicjał Or.
b-cbrak Kop.
dtak Kop.
eCzaryk Kop.
f-gna zewnętrznej stronie zakładki, mocno zatarte Or.
1Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
2Kościelna Wieś, dziś część Krobi (Koz. 2 s. 333; Now. II s. 416 - 417).
3Sułkowice par. Krobia, na pn.-wsch. od Krobi (Koz. 3 s. 276 - 277).
4Piotr z Kobylina, zob. wyżej, nr 801/3.
5Pełka syn Włościbora, zob. wyżej, nr 804/7.
6Mikołaj z Sumina, może ident. z Mikołajem synem Janusza z Sumina w diecezji płockiej i notariuszem publicznym 1413 (Epist. I/1 nr 45), scholastyk pozn. 1420 - 1434, zm. ok. 1434 (Now. I s. 113, II s. 674; Jaskulski nr 95; KDW VII nr 519/36).
7Jakub (starszy) syn Piotra z Wyganowa (na pn.-wsch. od Kobylina), archidiakon pszczewski 1420 (tutaj) - 1433, kanonik pozn. 1430?, pleban w Pępowie do 1435, Modrzu od 1435, Solcu, Bninie 1458, wikariusz generalny i oficjał pozn. 1444 - 1449, 1450 - 1453, kanonik średzki, kal., zm. 1460 (Now. I s. 295, 299, II s. 211, 229, 296).
8Mikołaj z Górki, zob. wyżej, nr 789/3.
9Wincenty (nie Wacław) z Marcinkowa, zob. wyżej, nr 789/1.
10Mikołaj Kicki, syn Filipa z Kik (w Łęczyckiem), notariusz publiczny, pisarz konsystorza gnieźn. 1402, pleban w Luborzycy 1404, kanonik włocławski 1407, archidiakon gnieźn. 1408, rektor uniwersytetu w Padwie 1418/19, dr praw, kanonik pozn. 1420, wikariusz generalny pozn. 1423 - 1428, wikariusz kapitulny pozn. 1426 - 1428, zm. 1429 (PSB XII s. 392; WSB s. 328).
11Mikołaj z Pyzdr, syn Mikołaja ze Sługocinka (nad Wartą, na wsch. od Lądu), student w Pradze i w Krakowie, profesor teologii, wikariusz wieczysty katedry pozn. 1389, rektor UJ 1406, archidiakon sandomierski 1400, kanonik pozn. 1420, zm. 1424 (PSB XXI s. 135; Now. II s. 299; Jaskulski nr 91).
12Bogusław Świnka i Bartłomiej syn Rynka, zob. wyżej, nr 823/7, 6.
13Bogusław Świnka i Bartłomiej syn Rynka, zob. wyżej, nr 823/7, 6.
14Janusz z Wszołowa, zob. wyżej, nr 804/8.
15Florian z Poklatek, zob. wyżej, nr 789/5.
16Szymon z Kaczkowa, zob. wyżej, nr 775/6.
17Jasiek z Czechla, zob. wyżej, nr 863/18.
18Strzeszek z Ułanowa, zob. wyżej, nr 829/9.
19Mikołaj Słupek, syn Bronisza z Budzisławia, kanonik gnieźn. i pozn., często trudny do odróżnienia od Mikołaja Słupka ze Studzieńca, zm. 1434 (Now. I s. 734; Kor. I/2 s. 83; wyżej, nr 829/5).
20Mikołaj Lantman, mgr, rektor szkoły par. w Poznaniu 1404, kanonik pozn. 1407, kanonik gnieźn. 1410, pleban kościoła Marii Magdaleny w Poznaniu 1415 - 1446, zm. 1446 (Kor. II s. 412; Now. I s. 727, II s. 610, 670; KDW V passim; Jaskulski nr 86).
21Piotr z Nowca (na pd.-wsch. od Śremu), notariusz królewski 1411 - 1420, sekretarz królewski 1432, kanonik pozn. 1410, pleban w Bytomiu 1420, kanonik kal. 1432, zm. 1440 (Sułkowska-Kurasiowa, Dokumenty, s. 241; Now. II s. 416; Jaskulski nr 108).
22Mikołaj Ciotczany, zob. wyżej, nr 829/10.
23Mikołaj syn Słupka, zob. wyżej, nr 828/15.
24Mirosław z Bytynia, zob. wyżej, nr 816/4.
25Andrzej może ident. z Andrzejem de Czarys wyst. także 1420 (KDW V nr 324), 1426 (ZDKDK II nr 273) i 1427 (KDW IX).


Dokument Nr 890
Poznań, 10 lipca 1420
Król Władysław Jagiełło potwierdza dokument Mikosza syna Bodzęty z Kębłowa dotyczący wsi Kręsko i określa obowiązki posiadaczy wsi.
Kop.: Warszawa, AGAD, Metryka Koronna, t. 19, k. 134v - 135. Wpis w transumpcie króla Aleksandra z daty: Piotrków, 22 lutego 1504. Tytuł: Renovacio privilegiorum generoso Petro Opalyenski castellano Landensi super villa Cransko. Dok. z 1504 r. oblatowany także w l. 1544 i 1610 (Poznań, WAP, Poznań Gr. 86 k. 631 v - 632 i Kościan Gr. 64 k. 289 - 289v).
Reg.: MRPS III, suppl. nr 91 (wg Kop.).

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc multis errorum et dubiorum prudenter occurrimus incommodis, dum gesta etatis nostre litterarum apicibus et testium annotacione perhennamus, proinde nos Vladislaus Dei gracia rex Polonie necnon terrarum Cracouie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuiauie, Lithuanie princeps suppremus, Pomeranie Russieque dominus et heres etc. significamus tenore presencium, quibus expedit universis, presencium noticiam habituris, quomodo pro parte Janussii Czyenyeczkia1 et Materne Budszem2 oblata nobis peticio continebat, quatinus ipsis litteram olim Mykoschonis Bodzanthe de Kyeblow3, quam ab eo super villa Cranyeczko4 obtinent, ratificare, gratificare, innovare et approbare dignaremur, cuiusquidem tenor de verbo ad verbum sequitur et est talis:
[następuje dok. Mikosza z Kębłowa z daty: Podmokle, 23 października 1334 - KDW II, nr 11375].
[k. 135] Unde peticionibus ipsorum tanquam iustis et racionabilibus annuentes, litteram in partibus duntaxat ad Janussium Crenyeczki et Materna Budszem predictos pertinentem et concernentem, ipsam primo examinantes et conscipientes, non viciatam neque rasam omnique suspicione prorsus carentem, ipsam ratifficavimus, gratifficavimus, innovamus et tenore presencium de innate nobis celsitudinis clemencia approbamus, confirmavimus et confirmamus, decernentes ipsam robur perpetue firmitatis obtinere. Volumus tamen, quod Janussius Czenyeczki et Materna Budszem quilibet et successores ipsorum legittimi nobis aut nostris successoribus singulis expedicionibus cum una hasta et duabus balistis astricti sint et teneantur famulari. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio litterarum. Datum Poznanie feria quarta proxima post octavas Visitacionis Sancte Marie anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo6, presentibusb hiis magnificis, strenuis et nobilibus: Sandiuogio de Ostrorog Poznaniensi7, Mathia de Vanschosche Calissiensi palatinis8, Johanne Calissiensi9, Sbigneo de Alto Monte Rospyeriensi castellanis10 et aliis quampluribus fidedignis. Datum per manus reverendi in Christo patris domini Alberti Dei gracia episcopi Cracouiensis, cancellarii11 et Johannis Schaffranyecz decani Cracouiensis, Regni Polonie vicecancellarii12, sincere nobis dilectorum. Ad relacionem venerabilis Sbignei prepositi Sancti Floriani ante Cracouiam13.
atak Kop. z 1504 r., Czenecczky Kop. z 1544 r.
bbrak Kop. z 1504 r., jest w Kop. z 1544 r.
1Jan, Janusz, Szczaniecki, zapewne z Szczańca na wsch. od Świebodzina w XV w. już poza granicami Królestwa Polskiego, pisał się 1425 olim z Kręska (Roty III nr 1131) i mieszczaninem w Zbąszyniu 1426 (Kozierowski, Obce ryc., s. 98)
2Materna Budziszyn, Budszem, wyst. 1420 - 1443 (SHGWlkp.) w Kręsku (niżej przypis 4). Jego praw w Kręsku dotyczy też transumowany wraz z niniejszym dok. króla Władysława III z daty: Kraków, 17 lutego 1440 (KDW X).
3Kębłowo (Kiebłowo) miasto na pd.-zach. od Wolsztyna. Mikosz syn Bodzęty, nie wiemy czy ident. z Mikołajem synem Bodzęty wyst. 1312 - 1319 (KDW II nr 951, 1011) i Mikołajem wyst. 1320 - 1327 (ib. nr 1018, 1020, 1021, 1063, 1081).
4Kręsko, wieś par. na pn.-zach. od Babimostu (Koz. 2 s. 348, 351).
5Dok. wydany wg Kop. z 1544 r. Ponadto tenże dok. z 1334 r., interpolowany w części poświęconej opisowi granic, wydany w KDW II nr 1138 wg kop. z 1610 r.
6Data zgodna z itinerarium królewskim.
7Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
8Maciej z Wąsoszy, zob. wyżej, nr 812/5.
9Jan z Tuliszkowa podkomorzy pozn. 1403, kasztelan kal. 1403, starosta kłecki, koniński, zm. 1426 (PSB X s. 585 - 586; WSB s. 776).
10Zbigniew Bąk, zob. wyżej, nr 884/9.
11Wojciech Jastrzębiec, zob. wyżej, nr 776/10.
12Jan Szafraniec, zob. wyżej, nr 845/5.
13Zbigniew Oleśnicki, zob. wyżej, nr 810/5.


Dokument Nr 891
Trzemeszno, 6 sierpnia 1420
Andrzej prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie i sędzia z ramienia papieża Marcina V, wzywa arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąbę do stawienia się przed jego sądem w sprawie inkorporacji kościoła Św. Jakuba w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 15. Pergamin 518 × 266 + 36 mm, plamy rdzy, pismo wyblakłe na złożeniach Nacięcie po pasku do przywieszenia pieczęci. Z. N. Na czterech gradusach ozdobny krzyż z rozetą w środku. Na gradusach napis: Al/ber/ti/des. Na odwrocie: Citacionis litera (XV w.), późne streszczenia, sygnatury: I n° 5, W 7.

Andreas prepositus monasterii in Trzemeschna ordinis sancti Augustini canonicorum regularium1 universis et singulis dominis prepositis, decanis, scolasticis, cantoribus, custodibus, tam kathedralium, quam collegiatarum parrochialiumque ecclesiarum rectoribus | seu eorum locatenentibus, plebanis, viceplebanis, presbiteris curatis et non curatis, clericis, notariis et thabell(i)onibus publicis quibuscumque per civitatem et dyocesim Gneznensem ac ubilibet constitutis salutem in Domino et presentibus fidem indubiam adhibere, litteras sanctissimi | in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti, eius vera bulla plumbea cum cordula canapea more Romane Curie impendenti [bullatas], sanas et integras, non viciatas, non cancellatas neque in aliqua sui parte suspectas, sed omni prorsus | vicio et suspicione carentes, nobis per wenerabilem et religiosum fratrem dominum Clementem abbatem monasterii in Mogylna ordinis sancti Benedicti1 coram notario et testibus presentatas, nos cum ea, qua decuit, reverencia recepisse noveritis huiusmodi sub tenore:
[następuje dok. papieża Marcina V z daty: Florencja, 22 maja 1420 - zob. wyżej, nr 883].
Post quarumquidem litterarum apostolicarum presentacionem et recepcionem productis primitus coram nobis nonnullis litteris et mumimentisa pro verificacione in dictis litteris apostolicis contentorum, subsequenter vero fuimus per prefatum wenerabilem et religiosum fratrem dominum Clementem coram nobis constitutum debita cum instancia requisiti, quatenus sibi citacionem contra et adversus reverendum patrem dominum archiepiscopum Gneznensem ac omnes alios et singulos sua interesse credentes, in forma solita et consueta decernere et concedere dignaremur. Nos igitur Andreas executor prefatus attendentes requisicionem huiusmodi fore iustam et consonam racioni, volentes in negocio huiusmodi execucionem rite et legittime procedere ac mandatum apostolicum nobis in hac parte directum reverenter exequi, ut tenemur, idcirco auctoritate apostolica, nobis in hac parte concessa, vos omnes et singulos supradictos et vestrum quemlibet tenore presencium requirimus et monemus, primo, secundo, tercio et peremptorie vobisque nichilominus et vestrum cuilibet in virtute sancte obediencie et sub excomunicacionis pena, quam in vos et vestrum quemlibet ferimus in hiis scriptis, nisi feceritis, quod mandamus, districte precipientes mandamus, quatenus infra sex dierum spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis aut alteri vestrum factam inmediate sequencium, postquam pro parte dictorum dominorum abbatis et conventus fueritis requisiti seu alter vestrum fuerit requisitus. Quorum sex dierum, duos pro primo, duos pro secundo et reliquos duos dies pro tercio vobis universis et singulis supradicto ac peremptorio termino ac monicione canonica assignamus, prefatum dominum archiepiscopum ac omnes et singulos sua interesse credentes, in eorum propriis personis, si ipsarum presencias commode habere poteritis, alioquin ipsum dominum archiepiscopum in aula sua archiepiscopali omnesque alios et singulos in hospicio habitacionum suarum, si ad eam et ea tutus pateat accessus et in metropolitana Gneznensi ac parrochiali seu parrochialibus, si qui seu quilibet degunt et morantur, si(g)nanter in dicta metropolitana ac parrochialibus ecclesiis infra missarum sollempnia, dum ibidem multitudo populi convenerit divina audienda aliisve ecclesiis et locis publicis quibuscumqueb, ubi quando et quociens expediens fuerit, publice alta et intelligibili voce peremptorie citare curetis, quos nos eciam tenore presencium citamus, quatenus tricesima die post citacionem vestram huiusmodi per vos aut alter vestrum eis factam inmediate sequenti, si dies ipsa tricesima iuridica fuerit et nos ad iura reddenda pro tribunali sederimus, alioquin proxima die iuridica extunc inmediate sequenti, qua nos ad iura reddenda in monasterio nostro pro tribunali sedere contigerit, compareant in iudicio legittime coram nobis per se vel procuratores suos ydoneos ad causam huiusmodi sufficienter instructos ad videndum et audiendum, ad execucionem dictarum litterarum apostolicarum ac contentorum in eisdem procedi necnon parrochialem ecclesiam Sancti Jacobi iuxta portam monasterii predicti1 per prefatum reverendum in Christo patrem dominum Nicolaum archiepiscopum Gneznensem1 de speciali consensu ac certo scitu et voluntate wenerabilium dominorum capituli Gneznensis cum omnibus iuribus et pertinenciis universis incorporatam, unitam et annexam, prout hecc clarius et plenius in literis incorporacionis, annexionis et unionis prefatorum dominorum Nicolai archiepiscopi et dominorum capitularium Gneznensium vidimus contineri, per nos auctoritate nostra predicta, nobis in hac parte super cognicione huiusmodi cause seu negocii specialiter sic, ut prefertur, commissa, approbari et confirmari annis perpetuis valituram, videndum et audiendum allegandumque contra omnia et singula premissa per se vel ydoneos responsales, quidquid allegare, dicere et opponere voluerint aliisque dicturi, facturi et allegaturi, quod iusticia suadebit et ordo dictaverit racionis, certificantes nichilominus eosdem, quod sive in dicto citacionis termino, ut premissum est, compareri curaverint, sive non, nos nichilominus ad premissa omnia et singula, prout iure fuerit, procedemus citatorum absencia seu contumacia in aliquo non obstante, diem vero citacionis vestre huiusmodi et quidquid in premissis faceritis, nobis per vestras litteras patentes horum seriem seu designacionem in se continentes remissis presentibus fideliter intimare curetis, absolucionem vero omnium et singulorum, qui prefatas nostras sentencias seu earum aliquam incurrerint, quoquomodo nobis vel superiori nostro tantummodo reservamus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras seu presens publicum instrumentum huiusmodi mat(er)iam citacionis in se continentes seu continens exinde fieri nostrique sigilli iussimus appensione communiri. Datum et actum die sexta mensis Augusti, in curia domus monasterii Trzemeschensis, sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, indicione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo parris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno tercio, hora quasi sexta, presentibus nobilibus et providis viris: domino Alberto de Mycolayczewo2, Jacussio de Zegoczicze heredibus3 et Marziano advocato de Trzemeschna4 ac Nicolao dicto Cruchansky opidanis ibidem de Trzemeschna5, Gneznensis et Wlad(islauiensis) dyoc(esium) testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Z. N. d-e
Et ego Andreas quondam Alberti de Pakoscz Gneznensis dyocesis publicus imperiali auctoritate notarius6 prefatique wenerabilis viri, domini Andree prepositi et executoris facti et cause coram eo huiusmodi scriba, quia predictis litterarum presentacioni et recepcioni, citacionis peticioni ac eius decreto aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, sed me aliis prepedito arduis negociis, presens instrumentum per alium fidelem scribere procuravi, me hic manu mea propria subscribens et in hanc publicam formam reddegi, signo et nomine meis, quibus utor, consignando, cum dicti domini executoris sigilli appensione, rogatus et requisitus, in fidem et testimonium premissorum
.
atak Or.
bpoprawione z quibusque Or.
cprzerobione z innego, nieczytelnego słowa Or.
d-einną ręką Or.
1Zob. wyżej, dok. nr 883.
2Wojciech z Mikołajewic, zob. wyżej, nr 850/6.
3Jakusz z Żegocic (wyst. także niżej, nr 893/4) zapewne z Żegotek na zach. od Krusztwicy, albo z Żegocic koło Chodcza (Teki Pawińskiego VII, s. 522).
4Wój. Marcjan i Mikołaj Kruchański świadkują także na dok. z 10 września 1420 (niżej, nr 893).
5Wój. Marcjan i Mikołaj Kruchański świadkują także na dok. z 10 września 1420 (niżej, nr 893).
6Andrzej z Pakości, zob. wyżej, nr 808/9.


Dokument Nr 892
Gniezno, 29 sierpnia 1420
Sędzia i podsędek kaliscy zaświadczają, że sąd polubowny przysądził bór i krzewy koło młyna w Jezierzanach Mikołajowi prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Gniezna I/155 (Kopiariusz bożogrobców gnieźn.), k. 11v, Wpis z XVI/XVII w. Tytuł: Literae adiudicatoriae super rubetis et agris circa molendinum Jezierzani.

Nos Joannes de Qviatkow iudex1 et Dobeslaus de Nianczovo subiudex generales Calisienses2 significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quod de anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, iuditioa regali in terminis particularibus feria quinta ipso die Decollationis sancti Joannis Baptistae Gneznae celebratis, ubi nobiles domini Petrassius de Szyrnyky vexillifer Calisiensis3, Nicolaus de Grzibowo burgrabius Gneznensis4, Joannes Cosza palatinusa5, Thomislaus de Naderzycze iudicis6, Thomislaus de Malochowo subiudicis7, Joannes Sobieivcha vexilliferi vicesgerentes8 ceterique domini et offitialesa iudicantes sedebant, ibi personaliter veniens Jacussius advocatus Gneznensis9 ut iudex ad infrascripta deputatus et recognovit in fatiea iuditiia, quomodo adiudicavit borram et rubetum circa molendinum Jezierzani10 existens venerabili domino Nicolao praeposito ecclesiae Sancti Joannis extra muros Gneznenses11 et Bogusio molendinatori de ibidem12 abiudicavit et super hoc idem dominus Nicolaus iudicatum solvit. Quamquidem sententiam praefati Jacussii advocati in causa premissa iudicis deputati nos iudex et subiudex praefati Calisienses confirmamus et praesentibus asscribimus premissa nostrorum sigillorum munimine roboran(dum). Actum et datum anno, die, loco, praesentibus, quibus supra.
atak Kop.
1Jan z Kwiatkowa, zob. wyżej, nr 859/7.
2Dobiesław z Jankowa, zob. wyżej, nr 800/13.
3Żerniki, miasto na pn.-wsch. od Janowca Wlkp. Piotr chorąży kal. 1411, kasztelan 1428 - 1445, zm. 1445 (PSB XXVI s. 440).
4Grzybowo, wieś par. na pn.-wsch. od Wrześni (Koz. 4 s. 279 - 280). Mikołaj burgrabia w Kościanie 1414, Gnieźnie 1420 - 1426, 1434, w Pyzdrach 1425 - 1426, zm. po 1434 (GUrz. C 732, 4, 543, 9).
5Jan Koza z Damasławia (Domasławia) par. Juncewo (osada dziś nie istniejąca, koło Damasławka - Koz. 1 s. 55 - 56, 4 s. 183), zapewne ident. z Jaszkiem wyst. 1399, wicewojewoda w Gnieźnie 1416 - 1423, wicepodsędek w Kcyni 1432 (GUrz. C 30, 330).
6Nadarzyce par. Gozdowo, na pd.-wsch. od Wrześni (Koz. 2 s. 495, 7 s. 363). Tomasz Kościanka z N. i Kościanek (par. Graboszewo, na pd.-wsch. od Wrześni) wyst. od 1395, w l. 1400 - 1429 bardzo częsty żupca (wicepodkomorzy, wicepodsędek, wicesędzia) sądów w Pyzdrach, Gnieźnie, Koninie (GUrz. s. 174).
7Małachowo par. Witkowo, na pd.-wsch. od Gniezna (Koz. 1 s. 161 - 162). Tomisław, Tomek, brat Sambora, wyst. od 1418?, kasztelan zbąszyński 1420 - 1421, częsty żupca (wiceurzędnik) w sądach Gniezna, Konina i Pyzdr w l. 1420 - 1438 (GUrz. s. 177).
8Jan Sobiejucha z Modliszewa (par. Modliszewko, na pn. od Gniezna) i z niedalekiej Wełnicy, był wicechorążym w Gnieźnie 1411 - 1427 (GUrz. C 93).
9Jakub, Jakusz ze Świniar par. Kłecko, na pn.-wsch. od Kłecka (Koz. 1 s. 317, 5 s. 379) wyst. 1417 - 1421 (KDW V nr 271; niżej, nr 925/5). Panowie ze Świniar dzierżyli wójtostwo gnieźn. jeszcze u schyłku XV w.
10Jezierzany par. Strzyżewo Kościelne, osada dziś nie istniejąca na pn.-wsch. od Gniezna, koło Piotrowa (SHGWlkp.; KDW VII nr 617/4).
11Mikołaj, zob. wyżej, nr 880/1.
12Nie zidentyfikowany.


Dokument Nr 893
Trzemeszno, 10 września 1420
Prepozyt klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie zawiadamia arcybiskupa Mikołaja Trąbę, iż zgodnie z poleceniem papieskim inkorporuje kościół parafialny w Mogilnie do tamtejszego opactwa benedyktynów.
Or.: Bydgoszcz, WAP, Klasztor Mogilno dok. 16. Pergamin 559 × 453 + 63 - 56 mm, dobrze zachowany. Dziury po sznurze do przywieszenia pieczęci. Z. N. Andrzeja z Pakości, jak wyżej, nr 891. Z. N. Macieja z Gębic: Na czterech gradusach rozeta. Na odwrocie: Executoria nova (XV w.), późne streszczenia, sygnatury: I n° 6, W 8.

aReverendo in Christo patri et domino, domino Nicolao Dei et Apostolice Sedis gracia archiepiscopo Gneznensi eiusque in spiritualibus vicario et officiali generali ac illi vel illis, ad quem vel ad quos parrochialis ecclesie Sancti Jacobi iuxta portam | monasterii sancti Johannis in Mogilno Gneznensis diocesis collacio, provisio, presentacio seu quevis alia disposicio comuniter vel divisim pertinet omnibusque aliis et singulis, quorum interest quosque infrascriptum tangit negocium | seu tangere poterit, quomodolibet in futurum quibuscumque nominibus censeantur aut quacumque prefulgeant dignitate, Andreas prepositus monasterii in Trzemeszna per prepositum soliti gubernari Gneznensis diocesis executor uni|cus ad infrascripta a Sede Apostolica specialiter deputatus1 salutem in Domino et presentibus fidem indubiam adhibere, litteras confirmatorias sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti1, eius vera bulla plumbea in cordula canapea more Romane Curie inpendenti bullatas, sanas et integras, non viciatas, non cancellatas neque in aliqua sui parte suspectas, sed omni prorsus vicio et suspicione carentes, nobis per wenerabilem et religiosum fratrem dominum Clementem abbatem monasterii in Mogilno ordinis sancti Benedicti dicte Gneznensis diocesis1 coram notariis et testibus infrascriptis presentatas, nos cum ea, qua decuit, reverencia recepisse noveritis huiusmodi sub tenore:
[następuje dok. papieża Marcina V z daty: Florencja, 22 maja 1420 - zob. wyżej, nr 883].
Post quarumquidem litterarum apostolicarum presentacionem et recepcionem sic, ut premittitur, factis et productis primitus coram nobis nonnullis munimentis et litteris prefati reverendi in Christo patris domini Nicolai archiepiscopi Gneznensis et wenerabilium fratrum dominorum capituli Gneznensis consensum et voluntatem incorporacionis, unionis et annexionis ecclesie parrochialis Sancti Jacobi iuxta portam monasterii predicti in Mogilno cum omnibus et singulis iuribus et pertinenciis universis eidem monasterio et abbati cum conventu Mogilnensi factis continentibus, prout hec et alia in dictis litteris super hoc confectis sigillis ipsorum eis appendentibus sigillatis plenius vidimus contineri, posicionibus et articulis ac testibus fidedignis ad informandum animum nostrum super contentis et scriptis in dictis literis apostolicis nobis sic, ut prefertur, directis, factis, receptis, secundum iuris formam examinatis et admissis eorumque dictis et deposicionibus in scriptis fideliter redactis, visis et diligenter masticatis et discussis. Et quia per diligentem examinacionem per nos factam contenta in dictis litteris apostolicis omnia et singula invenimus fore et esse vera ideoque requisicionem prefati wenerabilis fratris domini Clementis abbatis personaliter coram nobis constituti principalis, citato tamen prius prefato reverendo in Christo patre domino Nicolao archiepiscopo et wenerabilibus viris, dominis capitularibus capituli Gneznensis ecclesie predicte omnibusque aliis et singulis, quorum interest vel intererit ad videndum et audiendum exequi dictas litteras apostolicas per nos seu approbari et confirmari dictam incorporacionem, unionem et annexionem ecclesie Sancti Jacobi dicto monasterio in Mogilno et abbati ac conventui per prefatum reverendum in Christo patrem, dominum Nicolaum archiepiscopum Gneznensem de speciali consensu et voluntate wenerabilium dominorum capituli Gneznensis sic, ut prefertur, annis perpetuis factam, per certas nostras citationis litteras sigilloque nostro munitas ad certum et peremptorium terminum competentem, videlicet ad horam et diem infrascriptam. Qua citacione debite exequta et ibidem coram nobis per prenominatum dominum Clementem abbatem oblata cum effectu accusataque contumacia citatorum non comparencium fuimus instanter requisiti, quatenus ad execucionem dictarum litterarum apostolicarum et contentorum in eis iuxta traditam seu directam a Sede Apostolica nobis formam procedere dignaremur, petens sibi litteras per nos decerni opportunas. Nos igitur Andreas prepositus et executor unicus, volentes mandatum apostolicum nobis in hac parte directum reverenter exequi, ut tenemur, servatis servandis rite et racionabiliter discussis premissis, dictam incorporacionem, annexionem et unionem predicte ecclesie Sancti Jacobi eidem monasterio et abbati cum conventu sic, ut premittitur, factam auctoritate apostolica predicta approbavimus et confirmavimus et tenore presencium approbamus et confirmamus annis perpetuis valituram. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes nostras litteras seu presens publicum instrumentum huiusmodi nostras approbacionis et confirmacionis litteras continentes seu continens exinde fieri per Andream ac Mathiam notarios publicos et huiusmodi cause coram nobis scribas infrascriptos subscribi et publicari mandavimus nostrique sigilli appensione iussimus comuniri. Actum et datum in monasterio nostro predicto Trzemesznensi sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, indicione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno tercio, die Martis decima mensis Septembris, hora quasi vesperorum, presentibus honorabilibus et religiosis nobilibusque et discretis ac providis viris, dominis: Peregrino custode2, Symone professis monasterii Trzemesznensis predicti3, Jacussio de Zegoczicze Wladislauiensis4, Alberto de Mikolaykowo heredibus5, Thoma rectore scole Trzemesznensis et Marziano advocato6 ac Nicolao dicto Cruchowsky opidanis ibidem in Trzemeszno7 Gneznensis dioc(esium) et aliis ibidem multis testibus circa premissa fidedignis.
Z. N. Et ego Andreas quondam Alberti de Pakoscz Gneznensis dyocesis publicus imperiali auctoritate notarius8, quia predictis litterarum presentacioni, approbacioni et confirmacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque ommnia et singula sic fieri vidi et audivi ideoque de mandato prefati wenerabilis viri, domini Andree prepositi et comissarii me manu mea propria hic subscripsi ac eciam aliis legittimis occupatus negociis per alium fidelem presentes litteras executorias sive presens instrumentum scribere procuravi et in hanc formam publicam redegi, signo et nomine meis solitis etb consuetis, unacum appensione dicti domini commissarii sigilli, consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
Z. N. Et ego Mathias olim Thome de Gambicze clericus Wlad(islauiensis) dyocesis, publicus imperiali auctoritate notarius9, quia predictis approbacioni et confirmacioni aliisque omnibus et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi et ideo presenti instrumento per alium fidelem scripto me manu propria subscribens, hoc ipsum instrumentum in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, rogatus et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
ainicjał Or.
bpowtórzone Or.
1Zob. wyżej, nr 852, 862, 863, 883 i 891.
2Peregryn kustosz trzemeszeński może ident. z późniejszym prepozytem wyst. 1436 - 1441 (KDW X).
3Nie zidentyfikowany.
4Zob. wyżej, dok. nr 891/2-5.
5Zob. wyżej, dok. nr 891/2-5.
6Zob. wyżej, dok. nr 891/2-5.
7Zob. wyżej, dok. nr 891/2-5.
8Andrzej z Pakości, zob. wyżej, nr 808/9.
9Maciej z Gębic, zob. wyżej, nr 852/5.


Dokument Nr 894
[Kalisz], 22 września 1420
Arcybiskup gnieźnieński nadaje odpusty nawiedzającym i wspomagającym opactwo benedyktynów w Lubiniu.
Reg.: Poznań, WAP, Kl. Lubiń C 38 (sumariusz dokumentów z XVIII w.), k. 27v.

1420. In sinodo provinciali die 22 7bris indulgentiae quadraginta dierum a Nicolao archiepiscopo Gnesnensi1 his, qui in ecclesia conventuali Lubinensi unum Pater (noster) et unum Ave Maria unumque Credo recitaverint vel eidem ecclesiae pro variis eius necessitatibus auxiliatriusa manus de bonis suis porrexerint, concessae.
atak Reg.
1O synodzie prowincjonalnym odprawionym przez arcybiskupa gnieźn. Mikołaja Trąbę w Kaliszu, zakończonym 25 września 1420, zob. SPPP IV, Kraków 1888, s. 257, także Statuty synodalne wieluńsko-kaliskie Mikołaja Trąby z r. 1420, Kraków 1915 - 1920 - 1951. Pozwala to ustalić miejsce wystawienia niniejszego dok.


Dokument Nr 895
Poznań, 10 października 1420
Starosta generalny Wielkopolski odpowiada wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu na list w sprawie zatrzymania w Gnieźnie żony Bartosza Koperszmida z Nowego Miasta Torunia.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX. HA OBA 3259. Papier 304 × 252 mm, ślady złożenia i zamknięcia wyciśniętą pieczęcią lakową.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3259.

a-b
Generoso immo venerabili domino Michaeli Cochmeyster magistro ordinis Beate Marie Virginis Jerosolimitani domus Theutunicorum de Prussia generali
1.
Generose et venerabilis domine dilecte! Literam vestram sane percepimus, prout nobis pro quodam Barthosio Com|persmet concive vestro de Nowa Ciuitate Thorun2 intimastis, quomodo uxor sua in Gnezna iudicialiter esset ar|restata, qualiter maritum suum ad iuris peticionem cuidam civi Poznaniensi ibidem in Gnezna statuere obligavit etc., pe|tentes, ut eundem hominem vestrum de caucione fideiussoria mitteremus, quomodo velletis homini nostro aput vos cum eodem concive vestro sufficienter facere iusticie complementum, nichilominus nobis declarantes, quomodo serenissimus rex dominus noster graciosus in Lancicia decrevisset ista vice: "Dum homines nostri cum vestris et e converso aliqua contra se agere habent, extunc unus alium alias arrestare non deberet, nisi ibi, ubi ad ius spectat et ubi decunctaturc". Sciatis, quia undique in terris vestris homines nostri arrestantur et super ipsos iuris complementum ministratur et paciuntur ibidem d-e
omnia et singula
, que in ipsos adiudicantur et illud sepissime nostris hominibus et in vestris provinciis contingit et precipue in Nowa Saxonia3, quam tenetis in vestra possessione et ibi homines terre Polonie ac proprii homines nostri de Ostrorog4 arrestantur pro eo, quod dicentes eis: "Ecce de civitate, unde tu es, quidam N. michi obligatur, quare tu causa eius debes pati". Et sic vicinus pro vicino de nostris hominibus in vestris civitatibus pati debet et ita diu iusticie complementum non fruitur et super ipsum tenetur in cautum, quod non solum possessionem, pro qua contra ipsum agitur, sed et omnia illa, que circa se habet, imparatis oportet exponere in litibus et vix cum collo proprio evadit et nolu(i)t reum querere in iure suo, ubi sedet. Quare, domine dilecte, si homines nostri per tam iniustam arrestacionem per vestros aput vos non impedirentur, sed in iure ipsorum, ubi morantur, quererentur, tunc simili modo vestri homines in terris nostris non arrestarentur. Et quia multum grave est hominibus nostris tanta pati fuidiciaf et arrestaciones in vestris terris, sed dummodo homines nostri per huiusmodi arrestaciones aput vos non aggravarentur, tunc eciam vestri a nostris nulla impedirentur racione. Eciam, generose domine, nuper in Lancicia cum comendatore vestro, quem ibidem destinastis, tractavimus, quomodo cum aliquem crimen homicidii, furticinii vel alio modo perpetrari reus permanserit, tunc ob causa penarum exulatur et nullibi refugiuntg habent, nisi in Dreszno5 vel alias ibidem in Saxonia, ubi foventur, et pro eis scribitur ad nostros, ut omniah illa bona, que ob penarum vestrai perdidit, eisdem profugis reddentur viceversa ac contingit plurimum, quod aliqui nostri ob terrorem diffidacionis ad solucionem compelluntur, quacumque ab eis afficitur. Quare venerabilis domine magister comittatis vestris, ut tantis preiudiciis nostros homines non impedirent, tunc vestri a nostris non impedientur. Datum Poznanie feria quinta post Francisci anno Domini M° CCCC vicessimo.
Sandiuogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis, capitaneus Maioris Polonie generalis6.
a-badres na odwrocie listu Or.
ctak Or. zamiast denunciatur?
d-eprzerobione z omnes et singulas, następnie zamazane penas Or.
ftak Or., zamiast fiducia?
gtak Or.
hpoprawiane Or.
lodczyt niepewny Or.
1Michał Kuchmeister, zob. wyżej, nr 854/1.
2Bartosz Kopersmed, Koperszmid, wyst. w Nowym Mieście Toruniu 1406 - 1424 (Księga ławnicza Nowego Miasta Torunia, wyd. K. Ciesielska, Warszawa 1973, s. 336), zob. też niżej, nr 924, 967.
3Tj. Nowa Marchia.
4Ostroróg, miasto w powiecie pozn.
5Drezdenko (Drzeń) nad Notecią.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.


Dokument Nr 896
Jabłonna, 19 października 1420
Starosta generalny Wielkopolski wyjaśnia komturowi toruńskiemu powody zatrzymania w Gnieźnie poddanego krzyżackiego.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK XX. HA OBA 3265. Papier 290 × 246 mm, ślady złożeń i odciśniętej pieczęci lakowej. Brzegi wystrzępione.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3265.

a-b
Wenerabili domino comendatori Thorunensi1, amico nostro dilecto d(an)d(um)
.
Wenerabilis domine, amice noster dilecte! Literam vestram sane intelleximus, prout nobis scribitis de homine | vestro, qui in Gnezna iure detentus est, quomodo sibi super isto termino et deputato parere non dedistis. | Sciatis, quia hoc eciam simili modo homini nostro nomine Knecht dicto2 recte apud vos in Nowa | Marchia a vestris contingit subiectis, quod iure fuit arestatus et nulli quidquam tenebatur, qui ad nos veniens coram nobis proposuit, quomodo esset iure detentus. Extunc nos sibi prohibuimus, ne iure ibidem pareret, remittens nos eciam super hoc, quod non deberet apud vos super ipsum ius ministrare et sic in eo omnia, que habuit, sibi sunt abiudicata et debuit a bonis suis omnibus discedere nudo collo, et nunc iste homo apud nos est, qui et hodie mendicat et omnino nichil habet ob inde et hoc quamplurimis aliis de terra nostra hominibus apud vos in terris vestris a subiectis ordinis vestri, ut prefertur, efficiuntur talia aggravamina compulsiva. Wltis, quod homines vestri sint liberi et nostri tam maximis preiudiciis aggravantur, mittatis, quod hominibus nostris eciam fiat equalitas, sicut et vestris grave certe est nobis talia pati gravamina. Et quidquid unicuique de hominibus nostris apud vos a subiectis vestris efficietur, vicissitudinarie huiusmodi factum nos opportet apud vos didicic et informari. Scribitis nichilominus ad memoriam nobis reducentes, qualiter serenissimus dominus rex noster graciosus nunc in Lancicia hoc statutum decrevisset. Sciatis, quia hoc idem statutum diucius antea factum fuit, prout bene scitis. Et ibidem in Lancicia penes vos sedimus3, ubi iniurias et aggravamina huiusmodi plenarie declaravimus, prout vobis et literatorie prius scripsimus, qualiter homines nostri a subiectis vestris aggravantur. Et civi vestro de Thorun Holbracht Roth4 omnia ista narravimus, quod ad dominum magistrum vestrum generalem adduceret, quia terrigene s(erenissimi) domini regis nostri graciosi pro huiusmodi iniuriis multum dolorose querulantur et dicunt talia aggravamina non velle pati. Et ergo scribitis, quod hoc non posset approbari, ut talia in terris vestris hominibus nostris facerentur, nos certe quecumque scribimus vera sunt et notoria. Eciam super convencionem in Gnewkow5 domino comenda(to)ri magno et marsalkoni ordinis vestri narravimus easdem iniurias et quomodo tempore treugarum pacis quidam terrigena s(erenissimi) domini r(egis) nostri graciosi nomine Pyantha6 detentus fuit, petivimus, quod solum unum, qui nos condixisset, nobis darent, et wolumus eundem detentum nostrum invenire. Dominus comendator magnus cum marsalkone dixerunt velle ad dominum magistrum destinare et tunc dominus magister in Thorun fuit, modo forte media altera septimana simul commansimus, recesserunt a nobis, nullum dantes responsum et sic idem terrigena noster est in terra vestra depactatus, wlgariter geschaczt, et pecunia ab eo est recepta, et isti, qui eum detinuerunt, pecuniam recipientes, et hodie in terra vestra Nowa Marchia comanent et servantur. Plura lator presencium nunccius vester vobis oretenus declarabit, quibus interfuit et querulare homines coram nobis audivit. Datum in Yablona7 sabatho ante Undecim Milia Virginum.
Sandiwogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis8.
a-badres na odwrocie listu Or.
ctak Or.
1Komturem toruńskim był wówczas Jost von Hohenkirchen, zob. o nim wyżej, nr 778/1.
2Nie zidentyfikowany.
3Pobyt króla w Łęczycy potwierdzony 23 - 25 lipca 1420; o zjeździe tamże pisze Długosz, por. też Cod. Vit. s. 487.
4Olbracht Rote, Roth, także rajca i burmistrz Starego Miasta Torunia, wyst. od 1392 (Liber scabinorum Veteris Civitatis Thoruniensis 1363 - 1428, wyd. K. Kaczmarczyk, Toruń 1936, s. 457).
5Nie wiemy, o którym z licznych zjazdów polsko-krzyżackich w Gniewkowie koło Inowrocławia tu mowa.
6Zapewne chodzi tu o Wierzbiętę Piętkę z Przysieki (Przesieka par. Lechlin, na pn. od Skok - Koz. 3 s. 94), piszącego się także z Grzybowa Pięcinego, wyst. od 1415, tenutariusza Rogoźna do 1434, zm. po 1442 (GStar. s. 79; SHGWlkp.).
7Jabłonna par. Gnin, na wsch. od Grodziska Wlkp. (SHGPoz. II).
8Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.


Dokument Nr 897
Gniezno, 7 listopada 1420
Sędzia i podsędek kaliscy zaświadczają, że sąd polubowny dokonał rozgraniczenia wsi Jezierzany i Piściec.
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Gniezna I/155, k. 32v - 33. Wpis z XVII w. Tytuł: Copia granicierum inter Jezierzani prepositi Sancti Joannis et Pisczec Gołąbkofski.

Nos Joannes de Albiathkowa iudex1 et Dobeslaus de Miankowoa subiudex generales Kalisienses2 significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quod de anno Domini millessimo quadringentessimo vicessimo iudicio regali in terminis particularibus, feria quinta proxima ante festum sancti Martini Pontificis gloriosi Gnesne celebratis, ubi strenui ac nobiles domini Petrasius de Zerniki Kalisiensis3, Joannes Kosisko Dobrzinensis vexilifer(i)4, Nicolaus de Grzibowo burgrabius Gnesnensis5, Joannes Kosa palathinidesa6, Vincentius de Chwalikowice iudicis7, Thomislaus de Nadarzice subiudicis8, Albertus de Popowo subcamerariusa9, Joannes Sobieucha vexiliferis10 vicesgerensa ceteri quoque domini iudicio presidebant, ubi personaliter constitutus nobilis Dobeslaus de Miankowoa subiudex Calisiensis tanquam iudex unacum arbitris subscriptis, videlicet Martino subpincerna Ivniwladislauiensi11, Thoma de Krothoszino germanis12, Joanne Jablowski in Paledzie13, Stanislao Misliąthkowski14 et Jakusio advocato Gnesnensi15, per venerabilem virum, dominum Nicolaum praepositum Sancti Joannis ante Gnesnam ordinis sancti Augustini sacri Sepulchri Dominici Hierosolimitani16 ex una et nobilem Barthosium heredem in Goląbki17 ex altera partibus, specialiter deputati, electi et rogati, de ipsorum libera voluntate et consensu super limitatione fienda inter hereditates Jezierzani18 villam dicti domini Nicolai praepositi Sancti Joannis et villam Pisczec19 dicti nobilis Barthosii de Goląbky et recognoverunt iudicii in facie, quomodo fecerunt et arbitrati sunt inter partes praedictas, videlicet quod a strata sive via dicta Zielionky20, quae [k. 33] ducit per borram Jezierzani usque ad silvam hereditatis Pisczec, que via transit inter duos scopulos alias kopcze, qui limitationem faciunt inter dictas villas Jezierzani et Pisczec. Ita tamen, quod praefatus dominus Nicolaus praepositus Sancti Joannis debet uti et frui et libere ac pacifice possidere paludines, tam lignis, pascuis, quam etiam pratis usque ad transitum aquae vulgariter samice et usque ad signa granicierum, que signa limitationis transeunt usque ad molendinum dictum Pisczec, ubi vero aqua piscinae dicti molendini Pisczec inundaverit vulgariter vilial, ibi ipse dominus Nicolaus praepositus et sui successores praedictum nobilem Barthosium et suos successores legittimos non debet impedire. Ipseque Barthosius dictum molendinum Pisczec non debet sursum erigere sive rotham ipsius molendini elevare, nisi prout nunc stat in eodem statu et meta perma(ne)re dimittat. Praedictus etiam nobilis Barthosius et sui legittimi successores aquam in dicta piscina pro sustentamento et subsidio dicti molendini Pisczec pacifice et libere possidebit et habeat perpetuis temporibus iuxta libitum suae voluntatis conservare et retinere. Insuper adiudicavimus duo iugera terrae alias morgi praedicto molendino Pisczec sive molendinatori in eodem pro tempore existenti ultra praedictum molendinum, prout praedicta duo iugera terrae per nos sunt distincta et limitata. Nos itaque dicti iudicis et arbitratorum praescriptorum audita recognitione sententiavimus, adiudicantes dictam discussionem, limitationem et granicierum fundationem in suo vigore temporibus perpetuis duraturam et iudicatum hinccindea solverunt. Quamquidem sententiam nos iudex et subiudex praefati Kalisienses sententialiter praesentibus duximus confirmandam ac tenore praesentium confirmamus. Harum quibus sigilla nostra sunt appensa testimonio literarum. Actum et datum anno, die, loco, praesentibus, quibus supra.
atak Kop.
1Jan z Kwiatkowa, zob. wyżej, nr 859/7.
2Dobiesław z Jankowa, zob. wyżej, nr 800/3.
3Piotr z Żernik, zob. wyżej, nr 892/3.
4Jan Koszyszko, zob. wyżej, nr 785/7.
5Mikołaj z Grzybowa i Jan Koza z Damasławia, zob. wyżej, nr 892/4, 5.
6Mikołaj z Grzybowa i Jan Koza z Damasławia, zob. wyżej, nr 892/4, 5.
7Wincenty z Chwałkowic (par. Staw, na pn.-zach. od Słupcy - Koz. 1 s. 43, 4 s. 207) wyst. od 1398 (Roty II nr 62), częsty wicesędzia i wicechorąży w Gnieźnie, Nakle, Pyzdrach i Koninie 1420 - 1443 (GUrz. C 55, 59, 414, 515, 697).
8Tomisław z Nadarzyc, zob. wyżej, nr 892/6.
9Wojciech z Popowa (którego?) jako podkomorzy w Gnieźnie potwierdzony tutaj i 1426 - 1427 (GUrz. C 83, 86, por. także C 688), wyst. także 1430 (KDW IX).
10Jan Sobiejucha, zob. wyżej, nr 892/8.
11Marcin (Materna) z Pakości, brat Wojciecha i Tomasza z P., podczaszy inowrocławski 1418 - 1446, starosta bydgoski 1429 (Spisy kuj.).
12Krotoszyn par. Szczepankowo, na pd.-wsch. od Barcina (Koz. 1 s. 131, 4 s. 418). Tomasz najpewniej ident. z T. z Pakości, zob. wyżej, nr 884/1.
13Palędzie Kościelne, wieś par. na zach. od Mogilna (Koz. 5 s. 129). Jan Jabłowski (z Jabłowa Pałuckiego) wyst. 1403 - 1432 (SHGWlkp.).
14Stanisław Myślątkowski (z Myślątkowa par. Orchowo, na pd.-wsch. od Trzemeszna - Koz. 1 s. 187, 5 s. 56), wyst. 1403 (Roty II nr 216) - 1420 (tutaj).
15Jakusz ze Świniar, zob. wyżej, nr 892/9.
16Prepozyt Mikołaj, zob. wyżej, nr 880/1.
17Gołąbki par. Strzyżewo Kościelne, na pn. od Trzemeszna (Koz. 4 s. 242). Bartosz skądinąd nie znany.
18Jezierzany, zob. wyżej, nr 892/10.
19Piściec par. Strzyżewo Kościelne, wieś dziś nie istniejąca, ok. 10 km na pn.-zach. od Trzemeszna (SHGWlkp.).
20Najpewniej nazwa pospolita.


Dokument Nr 898
[Poznań], 8 listopada 1420
Władze miasta Poznania zaświadczają, że mieszczanin poznański Michał syn Burcharda zapisał czynsz mieszczce śremskiej Katarzynie Gryczynie.
Or. nieznany; spisany był na pergaminie, z pieczęcią na pasku pergaminowym (wg transumptu).
Kop.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 710, w or. potwierdzeniu biskupa poznańskiego Andrzeja z daty: Poznań, 4 lipca 1425 - zob. niżej, nr 1036.
Wzmianka: KDW V, nr 414 (wg Kop.).

Nos infrascripti Nicolaus Paluca prothoconsul1, Nicolaus Lindener2, Jandral3, Johannes Clyza4, Mathias Salinar5, Johannes Falkenhayn6, Nicolaus Gocze7, Woythco Wanssowsky8 consules Poznanienses recognoscimus tenore presencium universis, quibus expedit, quod in nostra, nostrorum subscriptorumque scabinorum presencia Henrici Buchuald9, Cund Ottendorff10, Jacusii Crol11, Nicolai Gunteri12, Petri gladiatoris13, Johannis Grzimala14, Petri Frederici15 et Nicolai Strosberg16 in bannito iudicio, cui Andreas pellifex17 nostre civitatis advocatus iudicialiter presidebat, constitutus personaliter providus vir Michael Burchardi, civis nostre civitatis18, sanus mente et corpore, non coactus, non deceptus nec aliquo errore devio seductus, sed sponte et benivole, animo deliberato, rite et racionabiliter iusto vendicionis titulo vendidit et resignavit quinque marcas currentis monete an(n)ui census de anno in annum singulis annis in festo Martini Pontificis et Confessoris gloriosi [11 XI] solvendas pro sexaginta marcis latorum Bohemicalium grossorum Pragensium, quadraginta octo grossos in marcam quamlibet computando, in et super domo sua murata in Circulo iacente, inter domos Swanschconis carnificis19 ab una parte et Johannis Grucze20 ab altera necnon in mercimonio penes Elizabeth Fawcowe21 sito in nostra civitate Poznaniensi, honeste domine Katherine Griczina concivi de Srzem22 et post mortem suam ipsius legittimis successoribus levandas et percipiendas sub reempcione autem tali, quod postquam prefatus Michael Burchardi aut sui legittimi successores dictas sexaginta marcas latorum grossorum prefate domine Katherine aut post mortem suam ipsius legittimis posteris quocumque tempore anni uno aut duobus die aut diebus, sive una septimana aut duabus septimanis, ante festum Martini persolverint, tunc prefata domus murata et instita mercimonii erunt libera a solucione census supradicti et ecciam a censu illius anni, in quo dicta peccunia capitalis exsolvetur. In cuius rei testimonium sigillum nostre civitatis presentibus est appensum, feria sexta proxima ante festum Martini anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo.
1Mikołaj Pałuka, zob. wyżej, nr 860/1.
2Mikołaj Lindener i Andral, zob. wyżej, nr 794/6, 14.
3Mikołaj Lindener i Andral, zob. wyżej, nr 794/6, 14.
4Jan Kliza i Maciej Salomon, zob. wyżej, nr 860/6, 7.
5Jan Kliza i Maciej Salomon, zob. wyżej, nr 860/6, 7.
6Jan Falkenhain-Poniecki (Ponicz) wielokrotny rajca, burmistrz i ławnik pozn. 1413 - 1443 (WSvP s. 441).
7Mikołaj Gocz, Gocze, ławnik pozn. 1407, 1409, 1410, 1415, rajca 1420 - 1425/26 (WSvP s. 442).
8Wojciech Wąsowski rajca pozn. 1420 - 1423, wyst. jeszcze 1425 (ib. s. 449, 148).
9Henryk Buchwald, zob. wyżej, nr 809/2.
10Konrad Ottendorf, Jakusz Król, Mikołaj Gunter, zob. wyżej, nr 794/10, 12, 11.
11Konrad Ottendorf, Jakusz Król, Mikołaj Gunter, zob. wyżej, nr 794/10, 12, 11.
12Konrad Ottendorf, Jakusz Król, Mikołaj Gunter, zob. wyżej, nr 794/10, 12, 11.
13Piotr mieczownik rajca pozn. 1412, ławnik 1420, 1423, wyst. jeszcze 1425 (WSvP s. 447, 148).
14Jan Grzymała ławnik pozn. 1418, 1420, 1423, 1429, 1430, 1434, rajca 1421, 1431 - 1433, 1439 (WSvP s. 493).
15Piotr Friedrich (syn Fryderyka) ławnik pozn. 1420, 1423, wyst. jeszcze 1430 (ib. s. 240, 246, 442).
16Mikołaj Strosberg zwany Senior, mgr, wielokrotny rajca i ławnik pozn. 1420 - 1450 (ib. s. 448; WSBs. 706).
17Andrzej Kirschner, kuśnierz, zob. wyżej, nr 819/9.
18Michał Burchard, zob. wyżej, nr 860/15.
19Święszek, rzeźnik i krojownik sukna, potem rajca pozn. 1424, 1426 - 1427, 1434, 1435, ławnik 1425/26, 1428/29 (WSvP s. 442, 458).
20Jan Grucza, zob. wyżej, nr 881/3.
21Elżbieta Fafkowa z Ditmarów, siostra Gertrudy Peszlowej, druga żona Jana Fafki (zm. 1413), wyst. jeszcze 1431 (WSvP s. 253, 264).
22Katarzyna Gryczyna, zapewne krewna Macieja Gryki (Gryczki) burmistrza śremskiego 1411 i 1418 (zob. wyżej, nr 817/5), wyst. tutaj i 1425 (niżej, nr 1036/2), por. też WSvP s. 112: posiada w 1419 r. wspomniany tu dom rzeźnika Święszka.


Dokument Nr 899
Poznań, 20 listopada 1420
Oficjał poznański zaświadcza, że rozsądził spór pomiędzy Katarzyną wdową po mieszczaninie poznańskim Piotrze Janchin a klasztorem dominikanów w Poznaniu.
Or.: Poznań, WAP, Kl. Dominikanów Poznań A 6. Pergamin 655 × 416 + 49 mm, plamy rdzy. Na pergaminowym pasku skórzany woreczek po pieczęci w kształcie mandorli. Z. N.: Słup(?) na gradusach, na którym duża litera S. Na gradusach napis: regina celi letare. Na odwrocie późne streszczenia.

||aIn || nomine Domini amen. Omnium memorie cupimus comendare per hoc instrumentum nostrum publicum significantes, quomodo pridem coram nobis Boguslao canonico et officiali ecclesie Poznaniensis1 ad instanciam honeste domine Katherine relicte Petri Yanchin | civis Poznaniensis2 petentis et instantis religiosos viros Stephanum priorem et totum conventum monasterii sancti Dominici in civitate predicta Poznaniensi ordinis fratrum Predicatorum3 pro et super quadam ordinacione unius marche perpetui census, dictis priori et | suis fratribus racione unius tunne allecum emende et comparende ac persolvende et eius occasione per nostras cartas citatorias ad unam certam et peremptoriam et competentem diem legittime fecimus evocari. Quaquidem die adveniente et coram nobis circumspectis magistris | Thoma de Opiczicze4 dicte Katherine actricis ex una et Cristophoro de Miloslauia5 religiosorum virorum Stephani prioris et tocius conventus monasterii sancti Dominici in Poznania fratrum Predicatorum parcium principalium ex altera partibus, procuratoribus, de quorum procuratoriis mandatis nobis per Albertum Petri de Schamotuli notarium imperiali auctoritate publicum ac protunc causarum et presentis ea se coram nobis scribam17 facta est plena fides, nominibus suorum principalium predictorum coram nobis ad causas audiendas et iura reddenda sedentibus pro tribunali iudicialiter comparentibus, prefatus magister Thomas de Opiczicze procurator ipsius Katherine relicte Petri Janchin oblatis litteris citatoriis ab auditorio nostro emanatis et legittime executis, in presencia magistri Cristophori procuratoris dict(i) Stephani prioris et sui conventus monasterii sancti Dominici in Poznania pro sua parte libellum sive summariam peticionem obtulit, petens eidem responderi tenore(m), qui sequitur, continentem:
Coram vobis venerabili viro, domino Boguslao canonico et officiali Poznaniensi procurator et nomine procuratorio honeste Katherine relicte Petri Yanchen in civitate Poznaniensi degentis et contra religiosos fratres Stephanum priorem et totum conventum monasterii sancti Dominici fratrum Predicatorum in civitate Poznaniensi seu quamvis aliam personam pro eis vestro in iudicio legittime intervenientem proponit atque dicit, quod licet Petrus prior predecessor dicti Stephani6 cum pleno consilio et assensu tocius conventus sancti Dominici, prout in litera preconsulis et consulum civitatis Poznaniensis deducitur, dimiserit cuidam Johanni Criben7 et suis successoribus unam marcham perpetui census de anno ad annum perpetuis temporibus dictis fratribus in predicto monasterio sancti Dominici pro allecibus racione unius tunne emendis persolvendam ad festum sancti Martini Episcopi et Confessoris [11 XI] de macello carnificum, quod est situm, ut itur a walva Wroniciensi in macella ad sinistram manum, sextum a fine ipseque Johannes Criben eandem marcham pluribus annis eisdem fratribus exsolvit. Tamen prefatus dominus Stephanus et fratres de conventu predicto nollentes stare illi ordinacioni racione macelli predicti a predicta domina Katherina nituntur exigere unam tunnam allecum singulis annis, que solvit et iam persolvere consuevit quatuor marchas ad minus autem tres marchas. Quare procurator, quo supra nomine, petit per vestram sentenciam diffinitivam dictam ordinacionem pronunciari et decerni fore ratam ipsisque fratribus silencium perpetuum inponendum fore et in expensis ob indebitam fatigam condempnandos fore et condempnari debere vestrum benignum officium humiliter implorando.
Quoquidem libello sic, ut prefertur, oblato, prefatus magister Cristophorus de Miloslauia procurator dictorum Stephani prioris et tocius conventus monasterii sancti Dominici in civitate Poznaniensi principalium predictorum ex adverso, dicto iudicio durante, ipsius libelli sibi copiam decerni et terminum ad dicendum contra ipsum libellum vel faciendum, quod fuerit iuris, assignari instanter postulavit. Quemquidem terminum iuxta petita ipsius magistri Christophori libelli copia predicti sibi decreta prefiximus ad unum certum peremptorium terminum et competentem. Quoquidem termino adveniente, coram nobis ad iura reddenda sedentibus pro tribunali, comparentibus predictis magistris Thoma Katherine relicte Yanchin et Cristophoro prioris monasterii sancti Dominici in Poznania principalium predictorum procuratoribus, dictus Thomas suo alias libello oblato peciit responderi, ex adverso vero incontinenti dictus magister Cristophorus procurator, suo satisfaciens termino, libellum sive summariam peticionem reconvencionalem obtulit in scriptis, ibidem simmiliter petens responderi. Cuiusquidem libelli reconvencionalis tenor sequitur et est talis:
Coram vobis honorabili viro, domino Boguslao canonico et officiali Poznaniensi procurator nomine procuratorio religiosi viri, domini Stephani et conventus sancti Dominici in civitate Poznaniensi ordinis fratrum Predicatorum contra et adversus Katherinam quondam Janchin relictam concivem de Poznania et contra quamlibet aliam personam pro ea in iudicio vestro legittime intervenientem in iure cum querela proponit et dicit, quod licet Henningus Stuler bone memorie civis Poznaniensis8 de bona sua voluntate et consensu uxoris sue ac amicorum suorum, sanus corpore et compos existens racionis, pro ultima sua voluntate et pro remedio sue anime testamentaliter dedit, donavit et pye assignavit sub anno Domini millesimo tricentesimo sexagesimo quarto unam bonam tunnam allecum bonorum temporibus perpetuis in macello penes macellum Pyeczkonis Grodis9 singulis annis ad festum sancti Andree [30 XI] dandam, patrandam ipsi priori et fratribus monasterii sancti Dominici sub certa pena, in littera donacionis expressa fueruntque dicti fratres et conventus a temporibus superius expressis et descriptis dictam tunnam allecum percipiendi et tollendi salvo, quod nunc annis prior ad peticionem domini Andree episcopi Poznaniensis10 a dicta Katherina pecunias certas recepit. Tamen nuper de anno presenti predicta Katherina, nescitur cuius instructu, contra Deum et iusticiam se opponens, dictis fratribus et conventui tunnam allecum, licet monita et requisita, tempore debito dare et assignare contradixit et ad presens contradicit, cum tamen maritus ipsius Janchen ipsam solvit. Quare petit procurator nomine procuratorio, quo supra, per vos dominum iudicem pronunciari, decerni et declarari predictos fratres et conventum fuisse possessione percepcionis tunne allecum a temporibus suprascriptis pacifica et quieta ipsosque priorem, fratres et conventum in eadem conservandos fore et conservare debere ac ipsam Katherinam Janchonis ad dandum et solvendum, prout alias solvit et solvere consuevit, condempnandum fore et condempnari cum expensis in lite factis, vestra diffinitiva sentencia mediante, salvo iure addendi, minuendi, corrigendi et alium libellum, si opus fuerit, de novo dandi, iuris aliis beneficiis semper salvis.
Post cuiusquidem libelli reconvencionalis oblacionem, prefatus magister Thomas procurator Katherine relicte Petri Janchin copiam decerni et terminum ad dicendum contra libellum sibi assignari postulavit. Quemquidem terminum iuxta petita ipsius magistri Thome copia eiusdem libelli decreta sibi prefiximus ad unum certum peremptorium terminum et competentem. Quoquidem termino adveniente, comparentes coram nobis in iudicio sedentibus pro tribunali Cristophorus prioris et conventui et Thomas Katherine relicte Petri Janchin nominibus eorumdem procuratores hincinde Thomas reconvencionali et Cristophorus convencionali libellis seu summariis peticionibus alter per alterum instanter pecierunt responderi. Et incontinenti dicto iudicio durante, quilibet ipsorum alter in alterius eorum negando et in suo libellob posita affirmando narrata, prout narrantur et petendo petita fieri debere ipsis mutuo ad invicem litem contestandi utrumque responderunt. Iuramentumque de calumpnia vitanda et veritate dicenda in huiusmodi causa procuratores in animas constituencium prestiterunt corporale, petentes ipsis terminum hincinde ad ponendum et articulandum ponique et articulari videndum per nos assignari, quem terminum ipsis procuratoribus assignavimus ad unam certam diem peremptoriam et competentem. Qua itaque die adveniente, prefatis magistris Thoma de Opiczicze Katherine relicte Petri Janchin et Cristophoro prioris et conventuic monasterii sancti Dominici in Poznania predictarum parcium principalium procuratoribus coram nobis in iudicio ad audiendas causas pro tribunali sedentibus uterque ipsorum procuratorum pro sua et contra partem sibi adversam certas posiciones et certos articulos in iudicium satisfaciendo termino suo produxerunt, petentes, in quantum posiciones essent ipsas admitti, in quantum vero articuli forent ipsis hincinde alter per alterum eorum suis responderi et terminum certum ad hoc faciendum ipsis assignari. Quemquidem terminum ad respondendum dictis posicionibus et articulis hincinde ipsis procuratoribus iuxta eorum petita ad unum certum terminum peremptorium et competentem duximus statuendum. Quo vero termino adveniente, coram nobis ad reddenda iura sedentibus pro tribunali, dictis magistris Thoma Katherine et Cristophoro prioris et conventus monasterii sancti Dominici in civitate Poznaniensi predictorum principalium procuratoribus iudicialiter comparentibus et hincinde quilibet ipsorum suis articulis, in quantum articuli responderi, in quantum vero posiciones eas admitti alter per alterum eorum postulantibus nobisque partis utriusque posicionibus, prout de iure forent admittende admissis, prefatus magister Cristophorus procurator prioris et conventus ad articulos partis magistri Thome de Opiczicze in scriptis ad singulos respondit per verbum "non credit", nisi quantum constiterit legittimis documentis, Thomas vero procurator Katherine relicte Petri Janchin ad articulos religiosorum virorum prioris et tocius conventus fratrum monasterii sancti Dominici in civitate Poznaniensi negative per verbum "non credit", petentes se et partes eorum ad probandum dictos articulos hinc et inde negatos admitti et terminum ipsis ad hoc per nos assignari. Quemquidem terminum iuxta ipsorum petita ad probandum dictis articulis hincinde negatis admissis ad certam diem peremptoriam et competentem duximus statuendum. In quaquidem die et in aliis sequentibus terminis ipsis partibus per nos assignatis, coram nobis ad causas audiendas et iura reddenda sedentibus pro tribunali, nonnullis testibus ad articulos suos negatos per partes easdem hinc et inde probandos productis ipsisque per nos receptis et rite examinatis, protestacione quoque hincinde de dicendo contra huiusmodi probaciones et producta, subsecuta et deinde coram nobis ad iura reddenda sedentibus pro tribunali, in uno alio termino certo magistris Thoma Katherine ac Cristophoro prioris principalium predictorum procuratoribus comparentibus et postulantibus attestaciones testium hincinde productorum in huiusmodi causa publicari necnon certa munimenta autentica et privilegia pro relevacione iurium suorum in iudicium producentibus ipsisque copias hincinde dictarum attestacionum et productorum ac privilegiorum predictorum decerni ac terminum ad dicendum contra assignari postulantibus. Tandem nos iuxta petita dictorum procuratorum attestacionibus antedictorum testium, pro utraque parte inductorum, solempniter publicatis et hincinde ipsarum attestacionum et copiis privilegiorum decretis et ad dicendum contra ipsas attestaciones et producta unum certum terminum peremptorium et competentem duximus assignandum. In quo et in aliis terminis subsequentibus et coram nobis ad iura reddenda pro tribunali sedentibus, prefatis magistris Thoma Katherine Janchin et Cristophoro .. prioris et conventus monasterii sancti Dominici in civitate Poznaniensi procuratoribus iudicialiter comparentibus, pro sua parte quilibet certas allegaciones et iura ad nostrum plenius informandum animum necnon hincinde in scriptis producentibus, in alio certo subsequenti termino ipsi procuratores huiusmodi cause et liti finem inponere volenteset amplioribus laboribus p(e)tentes et in ipsa concludentes cum ipsis concludi pecierunt. Et nos attendentes dictorum magistrorum Thome et Cristophori procuratorum peticionibus concludencium in causa predicta et concludi petencium de eorum voluntate et consensu in huiusmodi causa conclusimus et habere volumus pro concluso diem et horam inferius descriptas ad nostram in hac causa proferendam diffinitivam sentenciam ipsis partibus petentibus et consencientibus assignantes. Quibus itaque die et hora advenientibus, prefatis magistris Thoma Katherine et Cristophoro .. prioris et conventus monasterii sancti Dominici de Poznania predictorum principalium procuratoribus, coram nobis pro tribunali ad iura reddenda sedentibus, comparentibus et petentibus per nos ferri et promulgari nostram in dicta causa sentenciam diffinitivam. Nos Boguslaus canonicus et officialis Poznaniensis predictus visis et diligenter inspectis omnibus et singulis actis, scripturis, privilegiis, munimentis, attestacionibus testium et aliis in ipsa causa coram nobis habitis, gestis et masticatis eisdem ac equa iusticie lance discussis, deliberacione eciam sufficienti prehabita ad nostram in ipsa causa proferendam diffinitivam sentenciam processimus ipsamque petentibus predictis magistris Thoma Katherine et Cristophoro prioris et conventus monasterii sancti Dominici in Poznania predictorum principalium procuratoribus in scriptis tulimus, pronunciavimus ac ferimus, pronunciamus et promulgamus, ut sequitur in hunc modum:
Cristi nomine invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum pre oculis habentes per hanc nostram sentenciam diffinitivam, quam in hiis scriptis ferimus, dicimus, pronunciamus et decernimus, Katherinam Janchen civem Poznaniensem de suo macello, quod in Poznania obtinet, unam bonam tunnam allecum annis singulis circa festum sancti Andree Apostoli iuxta tenorem donacionis felicis recordacionis Hennigi Stuler olim eiusdem macelli domini et possessoris teneri, obligari et debere pro fratribus ordinis Predicatorum de conventu Poznaniensi emere et presentare ipsamque tunnam allecum vel eius verum valorem dictis fratribus, solvered in perpetuum, nisi valor tunne allecum eiusdem annuam pensionem seu censum ex eodem macello obvenientem excederit. Et extunc non ad plus, quam census obveniens ex eodem macello se extendat cogendam et compellendam prefatumque priorem et conventum ab impeticione dicte Katherine absolvendum et absolvimus nostra diffinitiva sentencia mediante. Lecta, lata et in scriptis pronunciata est [istae] nostra diffinitiva sentencia per nos Boguslaum canonicum et officialem Poznaniensem in stuba domus habitacionis nostre penes ipsam ecclesiam cathedralem Poznaniensem, sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo, indiccione tredecima, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Martini divina providencia pape quinti anno ipsius quarto, die Mercurii vicesima mensis Novembris, hora terciarum et consistorii nostri, presentibus honorabilibus et circumspectis viris, dominis: Martino de Lussowo11, Bartholomeo de Obyezerze12, Nicolao de Welychowo13 et Jacobo in Wyr plebanis14, Nicolao Resneri de Freienstad15, Nicolao Maginka16, Alberto Petri de Schamotuli procuratoribus causarum consistorii Poznaniensis17 et Naschognewo Sulconis de Sulcow clerico Wladislauiensis diocesis, publico imperiali auctoritate notario18 ac aliis pluribus fidedignis testibus ad premissa. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presens instrumentum publicum nostre diffinitive sentencie per notarium publicum nostrum ac causarum ac cause presentis coram nobis scribam infrascriptum subscribi et publicari mandamus nostrique sigilli appensione iussimus comuniri.
Z. N. Et ego Johannes Adalberti de Poznania clericus Poznaniensis diocesis, publicus imperiali auctoritate notarius ac wenerabilis viri, domini Boguslai canonici et officialis Poznaniensis predicti causarumque et cause presentis coram eo scriba19, predicte sentencie diffinitive prolacioni omnibusque aliis et singulis premissis, dum sic, ut premittitur, agerentur et fierent, unacum prenominatis testibus presens interfui eaque sic fieri vidi et audivi, ideo presens publicum instrumentum diffinitivam sentenciam in se continens manu propria scripsi et de mandato domini Boguslai canonici et officialis predicti in hanc publicam formam redegi, signo et nomine meis solitis et consuetis consignando, unacum appensione sigilli prelibati domini officialis in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum rogatus simul et requisitus.
ainicjał Or.
bpoprawiane z libellis Or.
ctak Or.
dwyraz powtórzony Or.
eplama, zatarte Or.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Piotr Janchin, Jenchin i jego żona skądinąd nie znani; Piotr był może bratem wyst. w pierwszej tercji XV w. mieszczanina pozn. Mikołaja (Niczka) J. (WSvP s. 464).
3Przeor Stefan może ident. z dominikaninem pozn. Stefanem z Łęczycy 1413 (KDW VII nr 717/1).
4Tomasz z Opieczek i Krzysztof z Miłosławia, zob. wyżej, nr 878/10, 6.
5Tomasz z Opieczek i Krzysztof z Miłosławia, zob. wyżej, nr 878/10, 6.
6Przeor Piotr nie zidentyfikowany.
7Jan Criben, zapewne ident. z Janem Kribyn, Criben, rajcą pozn. 1412/13, wyst. jeszcze 1432 (WSvP s. 440, 272).
8Hening Stuler mieszczanin pozn. w 1364 skądinąd nie znany, por. z Januszem Stuler rajcą pozn. 1380, burmistrzem 1387 (WSvP s. 448).
9Pieczko Grodis, por. z mieszczaninem pozn. Pieczkiem zw. Godis 1358 (KDW III nr 1385).
10Andrzej Łaskarz, zob. wyżej, nr 823/1.
11Ludowo, wieś par. na zach. od Poznania (Koz. 2. s. 408 - 409). Pleban Marcin wyst. 1419 - 1426, również jako wicedziekan w katedrze pozn. (KDW V nr 307, 441; Acta capitulorum II nr 977).
12Objezierze, wieś par. na pd. od Obornik. Bartłomiej z Tymieńca (par. Staw sier., na pn.-zach. od Blaszek w Kaliskiem - Koz. 5 s. 431, 7 s. 399), jako pleban w Objezierzu wyst. 1420 - 1450, nie żył już 1452 (SHGWlkp.), nie wiemy czy ident. ze studentem UJ 1406, zob. też KDW VII nr 680/6.
13Wielichowo, wieś, potem miasto w powiecie kościańskim (Koz. 3 s. 374, 5 s. 456). Pleban Mikołaj, nie wiemy czy ident. z Mikołajem wyst. 1405 - 1406 (Now. II s. 452).
14Wiry, wieś par. na pd. od Poznania (Koz. 3 s. 395). Pleban Jakub wyst. tylko tutaj.
15Mikołaj, zapewne syn mieszczanina niemieckiego ze Słupcy (niem. Freienstadt, Freistadt) jako prokurator konsystorza pozn. wyst. także 1420 (AAP, AC 4, k. 155v).
16Mikołaj Maginka, zob. wyżej, nr 865/14.
17Wojciech z Szamotuł, zob. wyżej, nr 878/11.
18Nasięgniew syn Sułka z Sułkowa (Sułkowo par. Zgłowiączka, na pd. od Lubrańca na Kujawach), notariusz publiczny 1420 (tutaj), student UJ 1424, potem kanonik włocławski 1435 - 1439 (Acta capitulorum I nr 1131 - 1147).
19Jan syn Wojciecha z Poznania może ident. ze studentem UJ 1411, notariusz publiczny 1420 (tutaj), altarysta w katedrze poznańskiej od 1426 (Now. I s. 391) i jeszcze 1433 (KDW IX).


Dokument Nr 900
Lubomyśl, 21 listopada 1420
Piotr z Sokołowa oświadcza, że sprzedał część Sokołowa Wawrzyńcowi z Lubomyśla.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 77 - 78. Wpis 25 stycznia 1423. Dok. pełen błędów stylistycznych i gramatycznych, pochodzących najpewniej od koncypienta.

Ego Petrus heres do Socolowo1 universis et singulis, tam presentibus, quam futuris, tenore presencium recognosco me vendidisse dimidiam meam partem hereditatis Socolowo, quam possideo cum omni iure et dominio, quam predictam hereditatem cum fratre meo Nicolao2 commutavi et commutacionis locum feci pro hereditate Wrancza3, pro parte mea hereditatis Socolowo, hereditatem pro hereditate perpetualiter cum omni iure et dominio in prefatis hereditatibus resignacionem, non coacti nec compulsi, sed de bona et libera fecimus voluntate et propter hoc tute et secure vendidi nobili viro domino Laurencio de Lubomisle4 pro CCC marcis latorum grossorum monete [k. 77v] Pragensis, numeri vero Polonicalis, in quamlibet marcam XLta octo grossos computando et in predictis pecuniis hereditatem pro hereditate resignavit, videlicet in Janowicze5 et in Lipiny6, et predictus Petrus prehabito Laurencio hereditatem Socolowo guatuordecem mansos, decem mansos solubiles et quatuor ad dominium pertinentes, in quibus X mansis predictus Petrus predicto Laurencio debet exbrigare X marcis currentis monethe censum solventem. Insuper VI ortulanos cum uno tabernatore nichil sibi retinens et reservensa pro sua utilitate, sed ego pretactus Petrus pretacto Laurencio me obligo resignare cum omni iure et dominio et iemalibus frumentis coram capitaneo omni sine dilacione. Quod absit, si prenominatus Laurencius aliquod impedimentum per amicos meos habuerit vel a patre, vel a matre seu a fratribus meis, ego pretactus Petrus predictum Laurencium de predictis impedimentis amicorum, si fuerint, expedire sum obligatus, si autem prenominatum Laurencium de predictis impedimentis, si fuerint, non expedivero, extunc teneor sibi dare et solvere centum marcas grossorum monethe Pragensis et numeri Polonicalis sub fide et honore et hoc secundum tenorem me(e) litere adinplere fiam astrictus seu obligatus et insuper in quibuscumque locis personaliter Petrum predictum Laurencius invenerit seu apprehendat illuc, videlicet in loco invento paratis pecuniis pretactus Petrus predicto Laurencio solvere debet. Et si ob non solucionem pecuniarum predictarum prefixus Laurencius prefixo Petro aliqua verba detractoria, deceptoria, vituperiosa protulerit et si aliquid responderit hocque literam suam et suum honorem esset dictum. In cuius rei testimonium sigillum meum presentibus est appensum. Datum in Lubomisle4 feria quinta in vigilia sancte Cecilie anno Domini M° CCCC° vicesimo, presentibus nobilibus: [k. 78] Paulo de Gory7, Ozep de Wisszoke8, Cescone de Micorzino9 et aliis quampluribus fide dignis.
atak Kop.
1Sokołowo par. Wrząca Wielka, na pn.-wsch. od Koła (Koz. 5 s. 331). Piot wyst. tylko tutaj?
2Mikołaj z Sokołowa i Wrzącej wyst. tutaj i 1422 - 1432 (SHGWlkp.).
3Wrząca Wielka, wieś par. na pn.-wsch. od Koła (Koz. 5 s. 496).
4Lubomyśl (Lubomyśle) par. Ślesin, na pn.-zach. od Ślesina (Koz. 4 s. 473). Wawrzyniec z L., Sokołowa i Wrzącej Wielkiej wyst. 1420 - 1430 (SHGWlkp.).
5Janowice, może J. par. Stare Miasto Konińskie, na pd. od Konina (Koz. 4 s. 299).
6Lipiny par. Dębe Szlacheckie, na pd.-wsch. od Sompolna (Koz. 4 s. 458 - 459), w pobliżu Sokołowa.
7Góry par. Ostrowąż w Konińskiem, na pn.-wsch. od Kleczewa (Koz. 4 s. 250 - 251). Paweł wyst. 1401 - 1412 (ib.; Poz. II nr 600; Roty V, nr Konin 283, 300, Roty II nr 350) i tutaj.
8Wysokie par. Kramsk, na pn.-zach. od Koła (Koz. 5 s. 510). Ozep wyst. 1420 - 1428 (Roty V, nr Konin 344, 431, 460).
9Mikorzyn par. Ślesin, na pd. od Ślesina (Koz. 5 s. 31). Czestek wyst. od 1399 (Roty V, nr Konin 75), tutaj ostatnia wzmianka.


Dokument Nr 901
Niepołomice, 23 listopada 1420
Król Władysław Jagiełło nakazuje odesłać sprawy pomiędzy kmieciami wsi arcybiskupich i prokuratorem arcybiskupim a Trojanem z Nietuliska do sądu arcybiskupiego gnieźnieńskiego.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 331. Wpis 11 marca 1421.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Fidelibus nostris dilectis, capitaneo, palatino, iudici, subiudici ceterisque iudicio nostro Kalissiensi in Nakel et in Kczina presidentibus, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia Troyanus de Nethobiskoa1 officialem, procuratorem Caminensem reverendissimi in Christo patris domini Nicolai sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopi et primatis2 et ceteros kmethones ac subditos ipsius ad vestra traxit et trahere non desistit iudicia, ipsos miserabiliter opprimendo contra iura et libertates eiusdem domini archiepiscopi et ipsius ecclesie Gneznensis. Sed quia nullus debet iudicare domini archiepiscopi homines et subditos, ideo mandamus vobis, quatenus eundem officialem et procuratorem predicti domini N(icolai) archiepiscopi et ceteros ipsius kmethones et subditos nulla racione iudicare aut aliquas penas in ipsis exigere presumatis, sed ipsos ad iudicium ipsius domini archiepiscopi remittatis. Si autem ipsos in aliquibus penis condemnastis, easdem penas ipsis remittatis eosque a solucione ipsarum liberos dimittatis et solutos. Aliud pro nostra gracia facere non ausuri. Datum in Nyepolomicze sabbato ipso die sancti Clementis anno Domini M° CCCC° XX°3.
atak Kop.
1Nietobyle (Tobółka?), osada dziś nie istniejąca w okolicy Więcborka w Nakielskiem (Koz. 3 s. 686, 5 s. 73, 8 s. 75). Trojan wyst. także 1424 (Koz. 5 s. 73).
2Tj. w Kamieniu Krajeńskim w ziemi nakielskiej, por. wyżej, nr 854/4.
3Data zgodna z itinerarium królewskim.


Dokument Nr 902
Opatówek, 3 grudnia 1420
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Mikołaj z Woli odstąpił część Brudzewa Wojciechowi synowi chorążego inowrocławskiego Jaranda z Grabi.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 76 - 77. Wpis 25 stycznia 1423.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiuogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Nicolaus heres in Wola2, non compulsus nec coactus neque aliquo errore devio seductus, sed sanus mente pariter et corpore validus existens, usus amicorum suorum consilio, spontanea voluntate et matura deliberacione prehabita, septem domus seu tabernas in opido Brudzewo3, duos laneos seu wloky in villa suburbii ibidem, terciam partem [tera]cie partis allodii simulque totalem terciam [partema] tercie partis eiusdem opidi predicti Brudzewo et ville in suburbyo eiusdem, cum molendinis ad eandem terciam partem tercie partis ab antiquo spectantibus, terciam partem tercie partis collacionis ecclesie par[oa]chialis ibidem et terciam partem tercie partis theoloney, cum omni iure, proprietate atque dominio, prout solus emit et habuit, omnibus usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, campis, agris, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, mellificiis, gagiis, quercetis, mericis, nemoribus, dumis, emfractibus, insulis, sereptis, virgul(t)is, rubetis, montibus, vallibus, collis, venacionibus, aucupacionibus, areis necnon aquis earumque [k. 76v] decursibus, molendinis, fluminibus, lacubus, piscinis, piscaturis, gurgit(ibus), stagnis, paludibus, torrentibus et riwulis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis ceterisque quibusvis appendiis et obvencionibus universis, quomodolibet ad eandem terciam partem dicte tercie partis spectantibus et quocumque alio vocabulo nuncupantur, nichil iuris, proprietatis sive dominii pro se aut suis legittimis successoribus ibidem penitus reservando, generoso ac nobili domino Alberto, filio olimb Jarendib de Grabye heredi(s) in Brudzewo, vexiliferi Juuenis Wlad(islauiensis)4, racione vicissitudinarie comutacionis inter se racionabiliter facte, videlicet pro quatuor laneys agri wlgariter wloky in Jezewo5 et cum superaddicione centum et quinquaginta marc(arum) grossorum latorum Pragensium numerique Polonicalis consweti, XLta et octo grossos in quamlibet marcam computando, coram nobis more solito racionabiliter in perpetuum resignavit, per eundem dominum Albertum Jarendib et ipsius legittimos successores tenend(am), habend(am), possidend(am), utifruend(am), vendend(am), donand(am), [aliea]nand(am), comutand(am), obligand(am) et in [ususa] suos beneplacitos libere convertend(am), prout sibi aut ipsius legittime posteritati melius aut utilius videbitur expedire. Quamquidem mutacionem sic, ut prefertur, racionabiliter factam ratificamus, gratificamus, confirmamus, perhennamus, approbamus et presentibus ascribimus robur perpetue firmitatis obtinere. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum in Opathowecz6 feria tercia proxima ante festum sancti Nicolai Confessoris anno Domini M° CCCC° vicesimo, presentibus strenuis ac nobilibus viris et dominis: Pascone de Gogolewo iudice Poznaniensi7, Nicolao de Kothlino8, Bron(i)ssio de Scoraczewo9, Petro Ledlovo de Dluge10, [k. 77] Nicolao de Rogaschicze11 et Michaele de Wirzchoslauicze12 heredibus et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa rogatis.
aplama Kop.
btak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Wola, może Wola Rozostowa par. Brudzew, na pn.-wsch. od Turku (Koz. 5 s. 251, 490). Mikołaj, zapewne ident. z Mikołajem Roszustem, wyst. tutaj, w Bogdałowie, Sławinie i innych wsiach okolicznych, zob. jednak niżej, przypis 5.
3Brudzew, miasto w powiecie konińskim, na pn.-wsch. od Turku.
4Jarand z Grabi i Brudzewa, zob. wyżej, nr 822/8. Jarand występuje nieprzerwanie aż do połowy XV w. Określenie olim odnosi się (sugestia prof. Janusza Bieniaka) nie do ojca, a zapewne do syna, Wojciecha Jarandowica, skądinąd nie znanego, który zapewne zmarł między 3 grudnia 1420 (data wystawienia niniejszego dok.) a 25 stycznia 1423 (data sporządzenia niniejszej kop., wciągniętej do księgi sądowej konińskiej na wniosek chorążego Jaranda). Byłaby to więc mimowolna interpolacja pisarza księgi sądowej.
5Jeżewo, może J. nad Nerem, par. Małyń, na pd. od Poddębic w Sieradzkiem (Zajączkowscy, Materiały I s. 116; Koz. 6 s. 155). W pobliżu J. leży Wola Zadzieńska (Zajączkowscy, Materiały II s. 184) - może to więc z niej pochodził nasz Mikołaj.
6Być może Opatówek, miasto arcybiskupie w powiecie kal.
7Paszek z Gogolewa, zob. wyżej, nr 859/2.
8Kotlin, wieś par. na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 125 -126, 4 s. 399, 7 s. 347). Mikołaj wyst. w K. 1412 - 1434, kiedy to sprzedał swoje działy tutaj (SHGWlkp.).
9Skoraczewo, zapewne S. par. Białcz Stary, na pd.-zach. od Kościana (Koz. 3 s. 200). Bronisz skądinąd nie znany.
10Długie Stare i D. Nowe, wieś par. na wsch. od Wschowy (SHGPoz. I). Piotr Ledlow, Ledlowo, w D. Starym wyst. 1420 - 1452 (ib.).
11Rogaszyce par. Pogorzelica, na pn.-wsch. od Żerkowa (Koz. 3 s. 135). Mikołaj wyst. 1403 - 1432 (SHGWlkp.).
12Wierzchosław (Wierzchosławice) par. Sobótka, wieś dziś nie istniejąca koło Żychlina, na pd.-wsch. od Pleszewa (SHGWlkp.; Koz. 1 s. 349, 5 s. 475, 8 s. 131). Michał wyst. 1406 - 1424 (Roty IV nr 175 - 987).


Dokument Nr 903
Osieczna, 26 grudnia 1420
[Biskup poznański?] eryguje altarię fundacji burmistrza Osiecznej Pawła Długiego Paska w kościele parafialnym w Osiecznej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 628 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 301, zaginionego w 1945 r.).

1420. Sub actum in Osieczna1 ipso die beati Stephani Protomartiris. Erectio altaris in ecclesia Osiecznensi sub titulo Assumptionis Beatissimae necnon beatorum Petri, Pauli, Andrea Apostolorum sanctarumque Barbarae, Catharinae, Margarethae, Dorotheae, Agnetis Virginum ac beatae Hedvigis Viduae, per Paulum dictum Długipasek proconsulem Osiecznensem2 super censu annuo 10 marcarum latorum grossorum Pragensium pro 120 marcis super bonis Czerwony Koscioł3 comparato fundati.
1Osieczna, miasto w powiecie kościańskim.
2Paweł zw. Długi, Długi Pasek, wyst. 1420 - 1432, potem mieszczanin w Kościanie 1432 (tutaj; KDW IX; Now. I s. 261 - 262, II s. 430). O jego fundacji pisze Now. I s. 261 - 262 (gdzie data: 9 lipca 1421).
3Czerwony Kościół, wieś par. na zach. od Krzywinia (SHGPoz. I).


Dokument Nr 904
Rajsko, 26 grudnia 1420
Marcin z Radliczyc i Rajska wraz z żoną Małgorzatą zastawia swoją wieś Rajsko Grzegorzowi Palecz.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 4, k. 327. Wpis dnia 12 grudnia 1424.

Noverint, quibus expedit, universi, quod ego Martinus heres de Radliczycze1 alias de Raysco2 unacum Margaretha mea carissima conthorali1 publice recognosco presentibus et futuris, quomodo nobili Gregorio de Palecz fratri germano venerabilis viri, domini Stephani archidiaconi Kalisiensis3 meam hereditatem Raysko predictam de, pro et super viginti marcis latorum grossorum Pragensium et quadraginta marcis mediorum grossorum numeri Polonicalis consueti, marcam in quamlibet XL et octo grossos computando, a data presencium ad qu(a)ddrianniuma sese sequencium computando conveni et convenio per presentes cum omni iure et dominio, videlicet censibus, fructibus, redditibus, proventibus, penis magnis et parvis, laboribus et obvencionibus universis, nil iuris et dominii pendentibus quatuor annis predictis reservando. In quaquidem mea hereditate Raysco supradicta ipse dominus Gregorius predictus et sui successores legittimi habebit et habebunt liberam facultatem et omnimodam potestatem census, fructus, redditus, proventus, penas, labores et obvenciones collendi, recipiendi, mandandi, dominandi et usibus suis convertendi, prout ipsi et suis posteris melius et utilius videbitur expedire. Quam vero hereditatem meam Rayszko sepedictam eidem domino Gregorio et suis posteris trado et sue assigno potestati tenendam, habendam et possidendam iure convencionis infra hinc ad quatuor annos, ut prefertur, tam longe et late, prout in suis graniciebus ipsa hereditas est circumferencialiter distincta et limitata. Expiratis vero quatuor annis predictis et elapsis idem dominus Gregorius et sui posteri eandem hereditatem meam Raysco predictam michi et meis successoribus reddere, restituere, resignare et possessionem assignare debebit et tenetur, (n)ulla tamen a me et a meis posteris penitus pecunia racione huiusmodi convencionis exigente et postulante. In cuius rei testimonium sigillum presentibus meum est appensum. Datum in Rayszko in crastino Nativitatis Domini anno eiusdem millesimo quadringentesimo XX°, presentibus honorabilibus viris, dominis: Albrico plebano, Domaslao, Jacobo vicariis, Thoma, Johanne presbiteris de Raysco ibidem4 ac aliis quampluribus testibus ad premissa etc.
atak Kop.
1Marcin z Radliczyc, zob. wyżej, nr 812/2.
2Rajsko, wieś par. na pn.-wsch. od Opatówka (Koz. 5 s. 232 - 233, 7 s. 379).
3Stefan Palecz, Czech, student uniwersytetu praskiego po 1380, bakałarz praski 1386, magister 1391, profesor 1393, rektor 1400/01, zwolennik Wiklefa i Jana Husa, potem jego przeciwnik, dr teologii 1411, uczestnik soboru w Konstancji 1414 - 1418, profesor UJ od 1418, archidiakon kal. od 1417, kanonik gnieźn. 1420, zm. ok. 1423 (PSB XXV s. 65 - 67). Jego brat Grzegorz skądinąd nie znany.
4Nie zidentyfikowani - tylko pleban Alberyk to może Alberyk (Jałbrzyk) z Modły, por. wyżej, nr 863/13.


Dokument Nr 905
Olbracht z Czerwonej Wsi kwituje ze wszystkich należności burmistrza Osiecznej Pawła Długiego Paska.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 634 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 389, zaginionego w 1945 r.).

1420. Albrecht haeres in Ruffa Ecclesia1 quietat Longumpasconem2 de omnibus censibus et praetensionibus.
1Czerwony Kościół, zob. wyżej, nr 903/3. Albrecht, Olbracht Krakwicz wyst. 1393 - 1424 (SHGPoz. I).
2Paweł Długi, zob. wyżej, nr 903/2.


Dokument Nr 906
[Poznań], 1420
Oficjał poznański zaświadcza, że Stefan z Rzeszotarzewa zapisał czynsz poznańskim wikariuszom katedralnym.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 613 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 127, zaginionego w 1945 r.).

1420. Coram eodem officiali [et canonico Posnaniensia] Bogufalob1 inscriptio vicariis [Posnaniensibus] summae capitalis 12 marcarum ex censu unius marcae super Karczewo2 per nobilem Stephanum haeredem in Rzeszotarzewo3.
awedług poprzedniego reg. w sumariuszu
btak Reg.
1Bogusław Świnka, zob. wyżej, nr 823/7.
2Karczewo par. Kamieniec, na pd.-wsch. od Grodziska Wlkp. (Koz. 2 s. 279).
3Rostarzewo (Rzeszotarzewo), wieś par. na pn.-wsch. od Wolsztyna (Koz. 3 s. 167). Stefan, Szczepan, wyst. 1401 - 1432 (SHGWlkp.).


Dokument Nr 907
Skoki, 6 stycznia 1421
Wymienieni arbitrzy rozsądzają spory graniczne pomiędzy dziedzicami Zielonki Głęboczka.
Kop.: Poznań, WAP, Poznań Z. 9, k. 79-79v. Wpis w 1427 r.

Noverint universi presencium noticiam habituri, lecturi, audituri vel quibus fuerit oportunum, quod Johannes cum conthorali sua legittima Przechna et eorum legittimis successoribus, heredes in Zelonadambrowa1 ex una et Dobrogostius et nomine fratrum ipsius heredum in Glamboczecz2 ex altera partibus, super limitibus wlgariter wyasdy et omnibus et singulis dampnis et interesse inter hereditates Zelonadambrowa et Glamboczecz exortasa et suscitatasa, volentes partes predicte decetero parcere sumptibus, laboribus, fatigis et expensis ac cedentes et renunciantes iuri et liti, in nos nobiles viros Nicolaum de Przebandowo3 et Wincencium de Woynowo heredes4 presentes ut in arbitros, arbitratores et amicabiles limitatores et compositores de alto et basso integraliter et ex toto simpliciter et de plano, sponte et voluntarie, non coacte, non compulse nec per aliquem errorem seducte, sed ex certis ipsorum scienciis, modo, causa, via, iure et forma melioribus, quibus poterant, compromiserunt, volentes et promitentes gratum et ratum tenere, quomodocumque arbitratum et limitatum per nos fuerit, perpetuo et in ewm, dantes et concedentes nobis arbitris, arbitratoribus et amicabilibus limitatoribus, ut secundum Deum et iusticiam nostram possumus, valeamus et debeamus super premissis hereditatibus, limitibus et controversiis sine strepitu et figura iudicii omnibus iuribus pretermissis cognoscere, arbitrari, limitari et amicabiliter conponere inter partes et hereditates predictas, subicientes se pena infrascripta. Nos vero predicti arbitri volentes et cupientes finalem decisionem facere, fecimus, limitavimus et amicabiliter composuimus inter hereditates predictas, ex primo gadum, wlgariter copyecz, qui est inter Plawno5 et Glamboczecz hereditates debet finaliter determinari, doconaczb wlgariter, ipso finaliter determinato, ab ipsob transire ad ortum et summitarem fluvii, qui decurrit ad stangnum Zelonadambrowa et ipsum fluvium dividere per medium, incipientes ab ortu ipsius usque ad predictum stangnum wlgariter do staw. Item fecimus, ut supra, quod hereditas Zelonadambrowa riwlos potest reformare circa eundem fluvium ad sustentacionem aque molandini ibidem. Item fecimus, ut supra, quod hereditas Zelonadambrowa stangnum, wlgariter nuncupatum [k. 79v] staw, cum omnibus utilitatibus suis, quantum se aqua extendit, perpetuo possidebit hereditas Glambeczecz et terram circa ipsam aquam et prata in parte tendente ipsam hereditatem Glamboczecz. Item fecimus, ut supra, quod cumuli wlgariter copcze prope molandinum Zelonadambrowa iacentes, ipsos confirmavimus perpetuo. Item fecimus, ut supra, quod rota molendini hereditatis Zelonadambrowa latitudine et altitudine fieri debet perpetuis temporibus novem stop wlgariter nominat(orum) et schader ipsius rote profunditate stabit in aqua mortua, hoc est quando ipsa rota non molabit, quatuor digitorum wlgariter na dlony. Item fecimus, ut supra, quod cumulum facere debemus a cumulo prope iacenti ipsum molandinum in spacio unius stadii circa fossam decurrentem a predicto molendino et ab isto cumulo duos facere debemus ex utraque parte fossis predictis, eciam ad unius stadii spacium. Eciam fossam predictam reformari potestatem habebit hereditas Zelonadambrowa, terram proiciendo ad partem utramque quousque ad antiquos cumulos hereditate Glamboczecz non prohibente. Hec omnia amicabiliter composita et limitata inviolabiliter servari debent sub pena centum marcarum, si que pars infringere presumpserit, perpetuo, ut premittitur, parti tenenti quinquaginta et nobis arbitris quinquaginta. Super quibus omnibus et singulis ac evidenciam, testimonium sigilla iudicis et subiudicis Poznaniensium petivimus subinpendi et ipsa sequencia nostra presentibus subinpendimus. Actum et datum in Scoky6 in die Epiphanie Domini anno eiusdem nativitatis millesimo quadringentesimo vicesimo primo.
atak Kop.
bwytarte Kop., odczyt niepewny
1Zielonka (Zielona Dąbrowa) par. Głęboczek, na pd.-wsch. od Murowanej Gośliny (Koz. 1 s. 383, 3 s. 477, 5 s. 544). Jan wyst. także 1420 (SHGWlkp.), Przechna może ident. z wyst. 1407 Przechną córką Siechny, wyst. także 1424 i 1436 (ib.).
2Głęboczek na pn. od Zielonki, zob. wyżej, nr 792/2.
3Przebędowo par. Murowana Goślina, tuż na pn. od Murowanej Gośliny. Mikołaj wyst. 1391 - 1429 (SHGWlkp.).
4Wojnowo par. Długa Goślina, na pn.-wsch. od Murowanej Gośliny (Koz. 3 s. 405). Wincenty wyst. 1400 (Poz. II nr 449) - 1421 (tutaj), nie żył już 1424 (SHGWlkp.).
5Pławno par. Murowana Goślina (Koz. 3 s. 46), na pd.-wsch. od Murowanej Gośliny a na pd. od Głęboczka.
6Skoki, miasto w powiecie pozn.


Dokument Nr 908
Lwówek, 9 stycznia 1421
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Dobrogost z Prusimia sprzedał swoje części wsi Krzemieniewo, Wierzchucin, Brylewo, Garzyn i Rybnik stolnikowi poznańskiemu Przybysławowi z Gryżyny.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 25, k. 168v - 169. Wpis 6 października 1533.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandywogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam strenuus vir, dominus Dobrogostius de Prvschymye2, non compulsus nec coactus, nec aliquo errore devio seductus, quinymmo sanus mente pariter existens et corpore, usus amicorum suorum consilio et matura deliberacione prehabita, totas partes suas in Crzemyenyewo3, Wyrzchoczino4, Brylewo5, Garzini6 et Rybnyk7, quas apud nobiles Hanczel, Lyskonem, Andream, Baworium cum Margaretha consorte sua legittima, fratres dictos Wyskothy heredes de Opporowo8 et Byenyaskam uxorem Joannis de Wolykowo9 per modum veri (foria) emit cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit omnibusque usibus, censibus, fructibus, redditibus, proventibus, campis, agris, pratis, allodiis, [k. 169] areis, graminetis, pascuis, silwis, borris, mellificiis, gaiis, mericis, sareptis, virgultis, quercetis, rubetis, dumis, emfractibus, molendinis et eorum emolimentis, venacionibus et aucupacionibus, fluminibus, lacubus, piscinis, piscaturis, stagnis, paludibus, riwlis, aqwis et earum decursibus generaliterque cum omnibus et singulis pertinenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad easdem partes spectantibus, quocumque censeantur vocabulo, nichil iuris, dominii aut proprietatis pro se aut successoribus suis legittimis penitus reservando, tam late, quam longe, prout in suis metis, graniciebus, articulis, clausulis prenominate partes sunt limitate, strenuo domino Przybyslao de Gryzyna dapifero Poznaniensi10 et successoribus suis legittimis, pro sexcentis (marcisa) grossorum Pragensium numerique Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam computando, realiter vendidit et coram nobis more solito racionabiliter in perpetuum resignavit, per eundem Przybyslaum et successores suos legittimos habendum, tenendum, possidendum, obligandum, alienandum, commutandum, dandum et in usus proprios convertendum, prout sibi et successoribus suis legittimis melius et utilius videbitur expedire. Datum in Lwoff11 feria quinta post festum Epiphanie Domini proxima anno eiusdem millesimo quadricentesimob vicesimo primo, presentibus strenuis et nobilibus viris: Janussio de Tholyskowo castellano Calissiensi12, Paskone de Gogolewo iudice Poznaniensi13, Petro Corczbok de Trzebaw subdapifero Poznaniensi14, Mroczkone de Lopvchowo15, Joanne de Pnyewy16, Abraam de Zbanschin17 heredibus et testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis in fidem et testimonium premissorum.
abrak Kop.
btak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Dobrogost z Prusimia i Kolna, zob. wyżej, nr 802/6.
3Krzemieniewo, Wierzchucin, Brylewo, zob. wyżej, nr 802/3 - 5.
4Krzemieniewo, Wierzchucin, Brylewo, zob. wyżej, nr 802/3 - 5.
5Krzemieniewo, Wierzchucin, Brylewo, zob. wyżej, nr 802/3 - 5.
6Garzyn par. Świerczyna, na pd.-wsch. od Osieczny (SHGPoz. I).
7Rybnik, osada dziś nie istniejąca pod Drobninem i Garzynem (Koz. 3 s. 159, 8 s. 104).
8Bawor i Małgorzata, zob. wyżej, nr 802/2. Andrzej (Jędrzych, Henryk) pisał się potem z Rusinowa (na pd.-zach. od Krzywinia) i z Bylęcina (SHGPoz. I). Lisek, wyst. już 1416 w Krzemieniewie, potem w Brylewie, wreszcie w Dzięczynie 1422 - 1434 (ib.). Hanczel, zapewne ich brat, chyba różny od Hanczela Liska wyst. w Dzięczynie od 1434 (ib.).
9Wolikowo (Wolkowo) par. Łęki Wielkie, na pn.-wsch. od Grodziska Wlkp. (Koz. 3 s. 408). Jan wyst. 1391 - 1428, nie żył już 1434 (SHGWlkp.). Bieniaszka wyst. tylko tutaj, zapewne ident. z "panią Janową" 1434 (SHGWlkp.).
10Przybysław z Gryżyny, zob. wyżej, nr 859/8.
11Lwówek, miasto Sędziwoja z Ostroroga w powiecie pozn. Zwraca uwagę liczny pobyt tutaj dostojników wlkp. (zob. niżej).
12Janusz z Tuliszkowa, zob. wyżej, nr 890/9.
13Paszek z Gogolewa, zob. wyżej, nr 859/2.
14Piotr Korczbok, zob. wyżej, nr 847/2.
15Mroczek z Łopuchowa, zob. wyżej, nr 801/9.
16Pniewy, miasto w powiecie pozn. (Koz. 3 s. 48 - 49, 5 s. 166). Jan syn Wincentego i Doroty wyst. 1400 - 1450 (SHGWlkp.).
17Abraham Głowacz ze Zbąszynia, potem sędzia pozn. 1432, zm. 1441 (WSB s. 866 - 867; Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka" 1981, s. 139 - 145).


Dokument Nr 909
Lwówek, 9 stycznia 1421
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Anna żona Dobrogosta z Prusimia sprzedała swoje części wsi Krzemieniewo, Brylewo, Wierzchucin, Drobnino, Garzyn i Rybnik stolnikowi poznańskiemu Przybysławowi z Gryżyny.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 25, k. 169 - 169v. Wpis 6 października 1533.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandywogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium (veniensa) presenciam nobilis ac generosa domina Anna uxor domini Dobrogostii Pruschimskj heredissa de Crzemyenyewo2, non compulsa nec coacta, nec aliqwo devio errore seducta, quinymmo sana mente pariter existens et corpore, usa amicorum suorum consilio et matura deliberacione prehabita, totam sortem sui patrimonii, videlicet in Crzemynyewo, Brylewo3, Wyrzchoczino4, Drobnyno5, Garzyno6 et [k. 169v] Rybnykj7 cum omni iure et dominio, prout sola tenuit, ac omnibus usibus, censibus, fructibus, reditibus, proventibus, campis, agris, pratis, allodiis, areis, pascuis, graminetis, silwis, borris, mellificiis, gaiis, mericis, sareptis, virgultis, rubetis, quercetis, dumis, emfractibus, venacionibus et aucupacionibus, molendinis et eorum emolimentis, fluminibus, lacubus, riwlis, piscinis, piscaturis, stagnis, paludibus, aquis et earum decursibus generaliterque cum omnibus et singulis pertinenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad eeandemb sortem patrimonii sui spectantibus, quocumque censeantur vocabulo, nil iuris, proprietatis sive dominii pro se aut successoribus suis legittimis ibidem reservando, strenuo domino Przybyslao de Gryzina dapifero Poznaniensi8 et successoribus suis legittimis, pro mille marcis grossorum Pragensium numerique Polonicalis consueti, quadraginta octo grossos in quamlibet marcam (computandoa), realiter vendidit et coram nobis more solito racionabiliter in perpetuum resignavit, per eundem dominum Przybislaum et successores suos legittimos habendum, possidendum, donandum, obligandum, alienandum, commutandum, vendendum et in usus proprios convertendum, prout sibi et successoribus suis legittimis melius ac utilius videbitur expedire. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum in Lwoff9 feria quinta post festum Epiphanie Domini anno eiusdem millesimo quadricentesimob vicesimo primo, presentibus strenuis et nobilibus viris: Janussio de Tholyskowo castellano Calissiensi10, Paskone de Gogolewo iudice Poznaniensi11, Petro Corczbok de Trzebaw subdapifero Poznaniensi12, Mroczkone de Lopvchowo13, Joanne de Pnyewy14, Abraam de Zbanschin15 heredibus et testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis in fidem et testimonium premissorum.
abrak Kop.
btak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Dobrogost z Prusimia, zob. wyżej, dok. poprzedni. Jego żona Anna, córka Bawora z Krzemieniewa, wyst. od 1412 (SHGWlkp.) do 1421 (tutaj).
3Zob. dok. poprzedni.
4Zob. dok. poprzedni.
5Drobnin par. Świerczyna, na pn. od Ponieca (SHGPoz. I).
6Zob. dok. poprzedni.
7Zob. dok. poprzedni.
8Zob. dok. poprzedni.
9Zob. dok. poprzedni.
10Zob. dok. poprzedni.
11Zob. dok. poprzedni.
12Zob. dok. poprzedni.
13Zob. dok. poprzedni.
14Zob. dok. poprzedni.
15Zob. dok. poprzedni.


Dokument Nr 910
Żnin, 13 stycznia 1421
Arcybiskup gnieźnieński ponownie prosi wielkiego mistrza krzyżackiego Michała Kuchmeistra, aby spowodował zwrot dóbr zabranych poddanym arcybiskupim przez Krzyżaków.
Or.: Berlin-Dahlem, GStAPK XX. HA OBA 3361. Papier 308 - 310 × 214 mm, brzegi wystrzępione, ślad po pieczęci w czerwonym laku zamykającej list.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3361.

a-b
Wenerabili et magnifico viro, domino Michaeli magistro generali ordinis. Sancte Marie Theutunicorum in Prussia1, fautori nostro dilecto
.
Venerabilis ac magnifice domine, fautor noster dilecte! Hoc a vestra memoria nondum credimus excidisse, quomodo | honorabilem virum, dominum Bernhardum officialem nostrum Camenensem2 cum literis nostris ad dominacionem vestram dire|xerimus, petentes vos ex affectu, quatenus sex currus, quadraginta tunnas salis et viginti duos equos | nostris pauperibus hominibus de civitate nostra Zneynensi3 per vestrum comendatorem in Swyecze4 nullis nostris et dictorum nostrorum pauperum demeritis exigentibus, c-d
tempore bone pacis christiane
, recepta restitui nobis et dictis nostris pauperibus hominibuse vestris daretis in mandatis. Et licet dictus comendator vester in Swecze per vestre dominacionis scripta hoc habuerit in mandatis, quod dictos curus, sal et equos eisdem nostris pauperibus hominibus resti(tu)ere debuisset, tamen huiusmodi scripta et mandata parvipendens hoc nulla facere voluitf racione, taliter dicto domino Bernhardo nostro officiali apud ipsum cum dictis vestris literis constituto respondendo, quod non nisi bona vestris hominibus per homines capitanei de Bydgoscia recepta restituerentur ad plenum et in toto vellet dictis nostris hominibus restituere, que recepit. Consideret ergo dominacio vestra ex responsione per eum facta et attendat, quare propter delictum aliorum nos et dicti nostri pauperes homines in bonis eorum puniri debeamus. Nam scriptum est in lege divina: "filius non portabit iniquitatem patris"5 etc. Cons(e)quum igitur videtur racioni, quod delinquentes et non innocentes pro excessibus paciantur et satisfaccio inculpabilibus exigatur. Quapropter petimus dominacionem vestram, quatenus efficere dignemini et mandare, quod bona eadem dictis nostris hominibus sic, ut prefertur, recepta restituantur, nam semper vobis et vestro ordini pocius vellemus complacere, quam in aliquo displicere. Responsum petimus literale. Datum Zneyne in octava Epiphanie Domini anno eiusdem millesimo quadringentesimo vicesimo primo.
Nicolaus Dei gracia sancte Gneznensis ecclesie archiepiscopus et primas.
a-bna odwrocie Or.
c-dnadpisane, ze znakiem włączenia Or.
enastępuje skreślone restitui Or.
fnastępuje skreślone i podkropkowane face Or.
1Michał Kuchmeister i oficjał Bernard, zob. wyżej, nr 854/1,4.
2Michał Kuchmeister i oficjał Bernard, zob. wyżej, nr 854/1,4.
3Żnin, miasto arcybiskupie na Pałukach.
4Świecie na Pomorzu Gdańskim. Komturem był tu 1418 - 1423 Jan von Anweil (Voigt, Namen-Codex, s. 54).
5Księga Ezechiela 18, 20.


Dokument Nr 911
Gniezno, 2 marca 1421
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Żegota z Czermina zapisał części wsi Borucin i Dobiesław swojej bratanicy Agnieszce i jej mężowi Michałowi niegdyś z Korzkiew.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 5, k. 44 - 44v. Wpis dnia 12 listopada 1426.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiwogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polloniea generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Zegotha de Czyrnynoa2, non compulsus, nec coactus neque aliquo errore devio seductus, quinymo sanus mente et corpore validus existens, usus amicorum suorum consilio, spontanea voluntate et matura deliberacione prehabita, totam medietatem ville Boruczyno3 cum alciori piscina alias nagorznym stawem et medietate hereditatis Dobeslaw in districtu Kalisiensi sitas4 cum omni iure, proprietate atque dominio, prout solus tenuit et habuit omnibusque usibus, fructibus, proventibus, censibus, redditibus, campis, agris, pratis, piscinis, graminetis, silvis, borris, mellificiis, gaiis, quercetis, mericis, nemoribus, emfractibus, insulis, virgultis, rubetis, venacionibus et aucupacionibus necnon aquis et earum decursibus, molendinis, fluminibus, lacubus, piscinis, stagnis, paludibus, torrentibus et rywlis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus ceterisque appendiis quibuscumque universis, quomodolibet ad easdem medietates villarum predictarum spectantibus et quomodocumque cen[k.44v]seantur vocabulo, nichil iuris, proprietatis sive dominii pro se aut suis legittimis successoribus ibidem penitus reservando, in tricentis marcis latorum grossorum Pragensium numerique Polonicalis consueti, quadraginta et octo grossos in quamlibet marcam computando, nobilibus Agneti filiastre sue germane et Michaeli olim de Corzkwy marito ipsius legittimo5 racione sui veri et legittimi dotalicii assignavit, deputavit, asscripsit et coram nobis more solito rite et racionabiliter in perpetuum resignavit, per eandem Agnetem et Michaelem maritum ipsius legittimum et eorum successores veros et legittimos perpetue tenend(as), habend(as), possidend(as), utifruend(as), vendend(as), donand(as), alienand(as), commutand(as) et in usus ipsorum beneplacitos libere convertend(as), prout ipsis aut eorum posteritati legittime melius et utilius videbitur expedire. Hoc eciam condicionis articulo intercluso, si prefatam Agnetem sine procreacione prolis de hac mundi machyna decedere contigerit, nichilominus predictus Michael maritus suus, si supervixerit, eadem bona prescripta pleno iure hereditario, proprietate atque dominio perpetue obtinebit et possidebit. Quamquidem resignacionem sic, ut prefertur, coram nobis racionabiliter factam, ratificamus, gratificamus, perhennamus, approbamus robur perpetue firmitatis obtinere. Harum quibus sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum Gnezne dominico die Letare anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo primo, presentibus nobilibus: Symone de Zyrniky6, Nicolao Gyl de Curowo7, Kosseryo de Myrzewo8, Nicolao Thwardowsky de Grzybowo9, Nicolao de Grzybowo9 et Johanne de Krzyszewniky10 heredibus et aliis quampluribus fidedignis testibus ad premissa rogatis.
atak Kop.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Żegota z Czermina, zob. wyżej, nr 812/9.
3Borucin par. Sobótka Wielka, na pd.-wsch. od Pleszewa (Koz. 4 s. 60).
4Dobiesław par. Sobótka Wielka, wieś dziś nie istniejąca na pd.-wsch. od Pleszewa, koło Borucina (Koz. 3 s. 571, 4 s. 176, 8 s. 22).
5Korzkwy par. Czermin, na pn.-zach. od Pleszewa (Koz. 1 s. 122). Michał i Agnieszka skądinąd nie znani.
6Szymon z Żernik, zob. wyżej, nr 835/3.
7Kurowo, zapewne Kurowo par. Droszew, na pd.-zach. od Kalisza (Koz. 4 s. 438, 7 s. 351), gdzie wyst. wielu właścicieli, niekiedy z przydomkami, Mikołaj Gil jednak skądinąd nie znany.
8Mierzewo par. Jarząbkowo, wieś królewska na pn.-wsch. od Wrześni (Koz. 1 s. 173). Kosiarz, kosiarz? wyst. tutaj, por. z Piotrem K. tenutariuszem Mierzewa 1436 (KDW V nr 578), zm. przed 1458 (Acta capitulorum II nr 1282), ojcem Jana, studenta UJ 1456.
9Grzybowo, wieś par. na pn.-wsch. od Wrześni (Koz. 4 s. 279 - 280). Mikołaj Twardowski nie zidentyfikowany wśród licznych właścicieli Grzybowa w pierwszej połowie XV w. Inny Mikołaj, może ident. z M. burgrabią Sędziwoja z Ostroroga w Kościanie, Gnieźnie, Pyzdrach, zob. wyżej, nr 892/4.
10Jan z Krzyżownik, zob. wyżej, nr 851/17.


Dokument Nr 912
Gniezno, 5 marca 1421
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, ze Zbrosław z Goranina sprzedał część Goranina Sędziwojowi z Goranina.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 49v. Wpis 2 marca 1422.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiuogius de Ostrorog pallatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram aliorumque eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Sbroslaw de Gorenyno2, non compulsus nec coactus neque aliquo errore devio seductus, sanus mente et corpore validus exhistens, usus suorum amicorum consilio maturaque deliberacione prehabita, totam sortem sui patrimonii in Gorenyno ab agro Stephani et Andree incipiendo usque ad granicies Lubomysle3 et Slawanczinske4 et quartam partem retro viam supra lutum alias za blotem, cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit ac cum omnibus utilitatibus, campis, agris, pratis, pascuis, graminetis, silvis, borris, nemoribus, mellificiis, gagiis, rubetis, arbustis, quercubus, virgultis, emfractibus, fluviis, fluminibus, lacubus, piscinis, piscaturis, aquis et earum decursibus, molendinis, emolimentis et generaliter cum omnibus et singulis utilitatibus, fructibus, censibus, redditibus, quocumque vocabulo alio nunccupatis, quocumque ad predictam hereditatem aut sortes predictas spectantibus et pertinentibus, pro centum marcis latorum grossorum exclusis, sed communis pecunie Polonicalis currentis, quadraginta octo grossos ad quamlibet marcam computando, nobili Sandiuogyo de Gorynyno5 et suis legittimis successoribus perpetue vendidit et coram nobis more solito et consueto rite et racionabiliter in perpetuum resignavit tenendam, possidendam, obligandam, comuttandam, alienandam et in usus suos beneplacitos convertendam, prout melius et utilius predicto Sandiuogio et suis posteris legitimis videbitur expedire. Harum quibus in testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio literarum. Actum et datum Gnezne feria quarta post dominicam Letare Iherusalem anno Domini M° CCCC° vicesimo primo, presentibus strenuis et nobilibus: Mathia Coth de Dambno castellano Nakelensi6, Martino de Slawsko subcamerario Poznaniensi7, Sandiuogio de Skurky8, Dobrogostio de Camyona9, Michaele Barthsky de Graboszewo10 et Matia de Dzeczmarovicze11 aliisque pluribus testibus fidedignis ad premissa etc.
1Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
2Goranin (Gorynino) par. Kleczew, na pd.-zach. od Ślesina (Koz. 4 s. 251). Zbrosław skądinąd nie znany.
3Lubomyśl (Lubomyśle) par. Ślesin, na pd.-zach. od Ślesina (Koz. 4 s. 473), na wsch. od Goranina.
4Sławęcin na pd.-zach. od Ślesina (Koz. 5 s. 308) i na pd. od Goranina.
5Sędziwój z Goranina wyst. potem 1423 - 1441 jako wiceurzędnik w Koninie i w Pyzdrach (GUrz. s. 170).
6Maciej Kot z Dębna, zob. wyżej, nr 782/3.
7Marcin ze Sławska, zob. wyżej, nr 811/2.
8Skórki (Skurki), wieś par. na wsch. od Janowca Wlkp. (Koz. 1 s. 282, 7 s. 385). Sędziwój wyst. 1396 - 1432 (SHGWlkp.).
9Dobrogost z Kamiennej, zob. wyżej, nr 812/8.
10Graboszewo, wieś par. na pd.-zach. od Słupcy (Koz. 4 s. 262). Michał, także z Barda, zob. wyżej, nr 784/10.
11Dziećmiarki (Dziećmiarowice) par. Waliszewo, na pd.-zach. od Kłecka (Koz. 1 s. 66, 4 s. 198). Maciej wyst. wśród licznych mieszkańców D. (SHGWlkp.) także 1419 (Acta capitulorum II nr 142).


Dokument Nr 913
Poznań, 12 marca [1421]
Sędziwój z Ostroroga wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski oraz Maciej z Ujścia wojewoda kaliski napominają [wielkiego mistrza krzyżackiego], aby ludzie Zakonu nie zamykali Polakom z Czarnkowa drogi wodnej Notecią ku Szczecinowi.
Kop. współczesna oryginałowi: Berlin-Dahlem, GStAPK, XX. HA OBA 3395.
Reg.: Reg. Teut. I, nr 3395.
Uw.: Data roczna ustalona przez wydawców Reg.

Venerabilis domine! Noverit vestra venerabilitas, quomodo nobiles domini Johannes et Caspar coram nobis retulerunt, quod homines ipsorum de Czarnkaw1 cum plaustris lignorum fluvio dicto Notessz homines vestri de Dredzen2 et Landzberg3 transire versus Stetin permittere nolunt. Sed quoniam venerabilitas bene scit, quod ex diffinita sentencia Romanorum regea necnon Vngarie4 vie per terras et aquas aperte debent permanere, prout et ante, prout alias advocatum de Lypsko5 ad serenissimum dominum regem nostrum graciosum destinaveratb vestra venerabilitas, ut vie per terras ac aquas deberent aperte permanere hominibus per eas transeuntibus. Qui serenissimus rex noster graciosus videtur consentire. Quocirca vestram honorabilitatem presentibus hortamur, quatenus hominibus vestris venerabilitas vestra demandet, ut homines nostri libere ac quiete per vias istas, que ab antiquo fuerunt, valeant pertransire. Super hec responsum petimus rehaberi. Datum Poznanie feria quarta ante dominicam Ramis palmarum.
Sandiwogius de Osterrogk palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis6 et Mathias de Vsczye palatinus Calisiensis7.
atak Kop.
bpoprawiane z destinaveras Kop.
1Czarnków, miasto nad Notecią w powiecie pozn. Jan wyst. od 1412, potem podkomorzy pozn. 1438, kasztelan gnieźn. 1454, zm. 1466/67 (WSB s. 127). Jego brat Kasper wyst. 1416 - 1434 (SHGPoz. I s. 291).
2Drezdenko (Drzeń) nad Notecią.
3Landsberg, dziś Gorzów Wlkp.
4Tj. Zygmunta Luksemburskiego - chodzi zapewne o znany wyrok wrocławski 1420 r.
5Nie zidentyfikowany.
6Sędziwój z Ostroroga, zob. wyżej, nr 780/4.
7Maciej z Wąsoszy, zob. wyżej, nr 812/5.


Dokument Nr 914
Gniezno, 31 marca 1421
Władysław z Oporowa scholastyk włocławski i oficjał gnieźnieński zawiadamia papieża Marcina V o swym wyroku w sporze pomiędzy mieszczanami poznańskimi a szpitalem Św. Ducha w Poznaniu.
Or.: Poznań, WAP, Akta m. Poznania D 410. Pergamin biały, gruby, dobrze zachowany, 455 × 285 + 58 mm. Na pasku pergaminowym fragment pieczęci wystawcy w mandorlę (wyobraża osobę siedzącą w aureoli, zwróconą w prawo i błogosławiącą, obok dwie stojące osoby w szatach kapłańskich. Napis otokowy: sigillum p ... sis perpetuum - opis wg KDW V, s. 317). Na odwrocie dok. późne streszczenia.
Streszcz.: KDW V, nr 334 (wg Or.).

Sanctissimo in Cristo patri et domino meo metuendissimo, domino .. divina providencia sacrosancte Romane ac universalis ecclesie summo pontifici Wladislaus | de Opporowo decretorum doctor, scolasticus Wladislauiensis necnon canonicus et officialis sancte Gneznensis ecclesiarum1, iudex cause et partibus infrascriptis a Sede Apostolica specialiter | deputatus, oraciones devotas cum humili obediencia ad pedum oscula beatorum. Ad v(estre) s(anctitatis) noticiam deduco per presentes, quomodo iam dudum venerabilis vir, dominus Nicolaus Strzeschkonis canonicus | et protunc officialis Gneznensis, antecessor meus2, literas comissionis olim sanctissimi in Christo patris et domini, domini Johannis tunc pape XXIII, eius vera bulla plumbea in cordula canapali more Romane Curie dependenti bullatas, sanas, salvas et integras omnique prorsus vicio et suspicione carentes, per honorabilem virum, dominum Boguslaum prepositum domus hospitalis Sancti Spiritus extra muros Poznanienses3 principalem in eisdem comissionis literis principaliter nominatum sibi presentatas cum ea, quea decuit, reverencia recepit huiusmodi sub tenore:
[następuje list (anty)papieża Jana XXIII z daty: Konstancja, 14 marca 1415 - KDW VII, nr 7524].
Quarumquidem comissionis literarum vigore idem dominus Nicolaus Strzeschconis citato ad sui presenciam provido viro Wirzbantha cive Poznaniensi5 ad instanciam prefati domini Boguslai prepositi pro et super quibusdam regestris et peccuniarum summis in causa ipsa ad nonnullos actus et terminos iudiciarios citra tamen litis contestacionem processit, tandem providis viris advocato necnon prothoconsule et consulibus nomine tocius communitatis dicte civitatis Poznaniensis ad causam venientibus seque pro dicto Wirzbantha principali ex adversi principales ponentibus ac admissis, venerabili quoque viro, domino Benedicto archidiacono Lanciciensi et canonico Gneznensi in officium officiolatus dicto domino Nicolao Strzeschconis surrogato6 in ipsaque causa ad alios actus iudiciales lite legitime contestata et usque ad produccionem testium hincinde et probaciones alias successive per eum processo subsequenter, vero ego in officium officiolatus eidem domino Benedicto succedens in prescripta causa servatis de iure servandis conclusioneque subsecuta, visis demum et diligenter inspectis omnibus et singulis actis acticatis et productis necnon testium deposicionibus et aliis merito videndis, ipsis quoque rite recensitis et equa lance iusticie discussis, matura intra me deliberacione prehabita, meam in scriptis tuli et pronuncciavi sentenciam diffinitivam huiusmodi sub tenore:
Cristi nomine invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum habentes pre oculis, ex vi comissionis apostolice nobis facte, per hanc nostram diffinitivam sentenciam, quam ferimus in hiis scriptis, pronuncciamus, dicimus, decernimus et declaramus providos viros dominos advocatum, preconsulem et consules ac communitatem civium Poznaniensium tamquam evictores pro Wirzbantha cive Poznaniensi in causa, quam ipsis honorabilis vir, dominus Boguslaus prepositus Sancti Spiritus extra muros Poznanienses super quibusdam regestris et peccuniarum summis monit coram nobis, ab inpeticione dicti domini Boguslai fore et esse absolvendos et absolvimus. Ita tamen, quod decetero predicti domini cives Poznanienses unacum preposito predicto eligent et ordinabunt viros probos et honestos in vitricos dicte ecclesie Sancti Spiritus, qui omnis peccunia de testamentis et alias undecumque provenientes ad unam ladulam seu aliud reservaculum reponant et conservent et duabus seris claudi procurent, quarum unam clavem vitrici et aliam prepositus habebunt et demum de scitu utrorumque, videlicet tam vitricorum, quam prepositi, predicte peccunie pro sustentamento pauperum circa dictam ecclesiam Sancti Spiritus degencium et pro reformacione dicte ecclesie convertantur. Quique vitrici predicti singulis annis et alias dum expediens fuerit, prefatis dominis civibus et preposito de perceptis et expositis dictarum peccuniarum faciant racionem, ad quod faciendum ipsas partes, quantum in nobis est, cogimus et compellimus. Super aliis vero et signanter super peticione unius cum media mensure farine de molendino in fluvio Wartha per prefatum dominum Boguslaum prepositum et super quibus eciam in articulis dictorum dominorum civium deducitur, prolacionem sentencie, cum sit causa specialis, nobis in posterum reservamus. Expensasque quo ad causam presentem ex causis hincinde reconpensamus a quaquidem sentencia diffinitiva mox et incontinenti fuit et est pro parte dictorum advocati, prothoconsulis et consulum ac comunitatis civium Poznaniensium ad vestre sanctitatis audienciam verbo appellatum et apostoli cum instancia postulati. Cuiquidem appellacioni, licet me credam iustam, dante Domino, tulisse sentenciam ob reverenciam v(estre) s(anctitatis) duxi deferendum humiliter et devote eisdem appellantibus et apostolos petentibus presentes meas literas pro apostolis reverencialibus concedendo. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium premissorum presentes literas scribi et mei officiolatus appensione sigilli feci comuniri. Actum et datum Gnezne die Lune ultima mensis Marcii anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo primo.
atak Or.
1Władysław Oporowski wyst. od 1411 (AAG, ACons. A 2, k. 79), dr dekretów, kanonik gnieźn., wikariusz generalny i oficjał gnieźn. 1420, potem podkanclerzy koronny 1428, biskup włocławski 1433, arcybiskup gnieźn. 1448 (1449), zm. 1453 (PSB XXIV s. 142 - 144).
2Mikołaj Strzeszkowic, zob. wyżej, nr 828/10.
3Prepozyt Bogusław, zob. wyżej, nr 881/4.
4Streszcz. w KDW V s. 316 podaje błędną datę: 14 maja 1405!
5Wierzbięta nie zidentyfikowany, zapewne ident. z W. kramarzem, zob. wyżej, nr 794/15.
6Benedykt z Modły, zob. wyżej, nr 805/4.


Dokument Nr 915
[7 kwietnia] 1421
[Biskup poznański] eryguje altarię fundacji Wojciecha Polnego w katedrze poznańskiej.
Reg. z 1784 r.: Poznań, AAP, CP 14, s. 632 (wg Kopiariusza poznańskich wikariuszy katedralnych - tzw. Jura vicariorum - z XVI w., k. 370, zaginionego w 1945 r.).

1421. Erectio altaris iuris patronatus vicariorum, sub vocabulo sanctorum Joannis Baptistae et Catharinae Virginis, situati in maiori valva ecclesiae cathedralis ex opposito thesauri, ex fundatione Alberti Polny vicarii cathedralis1 super censu 5 marcarum, videlicet quatuor in villa Sarbinowo capituli Posnaniensis2 pro cessione villae suae patrimonicae dictae Polne3 ad villam Gorka unitae4, comparatarum et unius marcae pro summa 12 marcarum super bonis Grabonowo5 fratrum suorum haereditariis assecuratae.
1Wojciech Polny, zob. wyżej, nr 874/3. O czynszu por. Now. I s. 234, tam też data dzienna niniejszego dok. (wg tzw. Jura vicariorum).
2Sarbinowo par. Uzarzewo, na pn.-zach. od Kostrzyna (Koz. 3 s. 177).
3Polne, zob. wyżej, nr 874/3.
4Górka par. Brodnica, na pn.-zach. od Śremu (SHGPoz. I).
5Grabianowo, zob. wyżej, nr 874/4.


Dokument Nr 916
Rzym, 14 kwietnia 1421
Papież Marcin V poleca prepozytowi bożogrobców gnieźnieńskich zbadać i zatwierdzić zasady podziału dochodów pomiędzy kanoników kapituły poznańskiej.
Or.: Kraków, Bibl. PAN, dok. nr 27. Pergamin 543 × 290 + 70 mm, 2 duże dziury w tekście. Na sznurze konopnym bulla wystawcy. Na zakładce: Registrata gratis. C. de Thomacellis, na odwrocie: Concilii. Ja. de Vgolinis (XV w.), późne streszczenia i sygnatury wskazujące na przechowywanie dok. niegdyś w AAP.
Reg.: K. Dziwik, Katalog dokumentów pergaminowych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, cz. I, Wrocław 1966, nr 42 (wg Or.).

Martinus episcopus, servus servorum Dei1, dilecto filio .. preposito monasterii Sancti Johannis extra muros Gneznenses per prepositum soliti gubernari, salutem et apostolicam ben(ediccionem). Apostolice | servitutis officium nobis licet inmeritis ex Alto commissum circa ecclesiarum, presertim cathedralium, statum in melius prosperandum sedulis curis exequi cupientes, illa solertis provisionis impendimus auxilia, | per que ecclesie ipse prosperiores complectantur successus et acceptioribus proficiant incrementis et illis, que pro eorum commodo et utilitate et divini cultus incremento processisse comperimus, ut illibata persistant, | libenter partes nostre solicitudinis adhibemus. Sane pro parte dilectorum filiorum .. prepositi et capituli ecclesie Poznaniensis nobis nuper exhibita petitio continebat, quod olim bone memorie Johannes episcopus Poznaniensis2 ad prefati cultus in eadem ecclesia propagacionem intendens et prospiciens, quod quedam ville sive allodia, que ad collationem seu dispositionem dictorum prepositi et capituli spectare noscuntur iuxta ipsius ecclesie antiqua consuetudines et statuta ab olim per episcopos Poznanienses predecessores suos, qui pro tempore fuerant, edita, per canonicos ipsius ecclesie, sive presentes, sive absentes forent, in eorum usus proprios tenebantur. Quodque prepositi eiusdem ecclesie, qui etiam eatenus fuerant carnali pocius affectione quam equitatis libramine ducti, pro sue voluntatis libito huiusmodi etiam duo, tria vel quatuor aut plura villas sive allodia singularibus ipsius ecclesie canonicis et plerumque minus ydoneis conferebant, qui ex illis fructus et emolumenta provenientia percipientes, onera ipsius ecclesie minime competebant apud eam residere et huiusmodi divinis interesse nullatenus curaverant in aliorum canonicorum, qui huiusmodi villas sive allodia, licet apud ipsam ecclesiam residerent et divinis inibi intenderent, non obtinebant, dispendium et prefati cultus diminutionem. Idem episcopus volens predicta antiqua consuetudines et statuta in melius reformare et debitum reputans, quod omnes ipsius ecclesie canonici et persone fructus et emolumenta predicta equa moderatione potirentur, matura super hoc deliberatione prehabita, de eorundem prepositi et capituli unanimi voluntate atque consensu, auctoritate ordinaria statuit, ut queque ville sive allodia, possessiones quoque et decime ad dictum capitulum pertinencia, que extunc inantea quovismodo vacare contigeret, ad communes usus ipsius capituli decetero devolverentur necnon redditus et emolumenta ex illis provenientia pro tempore inter canonicos actu prebendatos et personas prelatos numcupatasa duntaxat ipsius ecclesie pro tempore presentes et divinis inibi videlicet interessentes, extunc inantea equaliter dividi deberent, quibusdam tamen villis et pertin[entiisb] tunc expressis pro prepositi pro tempore existentis ecclesie predicte statu decentiori tenendo specialiter et expresse reservatis et nichilom[inus ...]missis et circa ea quedam alia rationabilia et ho[...b] statuit et ordinavit, prout in quibusdam litteris episcopi et capituli predictorum sigillis munitis dicitur plenius contineri. Quare pro parte p[.........] predictorum nobis fuit humiliter supp[.........]tatis et ordinationibus predictis pro eorum subsistentia firmiori robur apostolice confirmationis adiicere de benignitate [aposto]lica d[...............]tam notitiam [......] huiusmodi supplicationibus inclinati, discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus vocatis, qui fuerint evocandi de premiss[............] diligenter informes et si per informationem huiusmodi premissa vera ac statuta et ordinationes huiusmodi canonice edita fore[... ...............]tutis quoque cano[...............] sed in divini cultus augmentum redundare repereris, super quibus etiam tuam conscientiam oneramus, illa eadem auctoritate nostra appostolica [.........]. Datum Rome ap[ud Sanct]um Petrum XVIII Kalendas Maii, pontificatus nostri anno quarto.
atak Or.
bzatarte Or.
1Marcin V papież 1417 - 1431.
2Zapewne chodzi tu o statut z 7 października 1383 (KDW III nr 1813) wydany przez biskupa pozn. Jana Kropidłę zm. 1421 (o nim Now. II s. 73 - 75; PSB X s. 436 - 438).


Dokument Nr 917
Żarnowiec, 20 kwietnia 1421
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa.
Kop.: Poznań, WAP, Kalisz Z. 3, k. 341. Wpis 29 kwietnia 1421. Tytuł: Mandatum.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie. Pallatinis, castellanis, capitaneis, iudicibus. subiudicibus ceterisque officialibus iudiciis in terra Maioris Polonie presidentibus presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam et omne bonum. Fideles nostri dilecti! Quia strennuus Moscziczius castellanus Poznaniensis1 in convencionem negociorum Regni nostri Crac(ouie) post festum Pasche existentem2 terminos, quos coram vobis pro hiis temporibus habuit, nequit personaliter attemptare. Quare vobis seriose mandamus precipientes et committimus, quatenus prefatum Mosciczium in suis causis, ut prefertur, racione predicte sue absencie nulla iudicare presumatis racionea. Sed quam primum a nostra ad vos veniet viceversa maiestate, predictos terminos suos extunc prosequatur. Aliud non facturi. Datum in Zarnowyecz dominico proximo ante festumb beati Adalberti anno Domini M° CCCCmo XXImo 3.
atak Kop.
bnast. nie skreślone s(ancti) Kop.
1Mościc ze Stęszewa, zob. wyżej, nr 802/7.
2O obradach krakowskich wspomina Długosz - dotyczyły przymierza z Brandenburgią i wydania za mąż królewny Jadwigi.
3Pobyt w Żarnowcu między Krakowem a Częstochową potwierdzony itinerarium królewskim.


Dokument Nr 918
Żarnowiec, 21 kwietnia 1421
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe Wisława Raczyńskiego.
Kop.: 1. Poznań, WAP, Poznań Z. 7, k. 8v. Wpis 5 maja 1421; 2. tamże, k. 39v. Wpis 9 grudnia 1422.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc.
Capitaneisa, iudicibus, subiudicibus ceterisque officialibus iudiciis nostris Poznaniensibusb et Velunensibusc presidentibus presentibus requirendis, fidelibus nostris dilectis, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri dilectid! Quia nobilis Wislause Raczinskyf familiaris noster fidelis1 serviciis nostris extitit occupatus, ista vice propter quod terminos, quos habet coram vobis, attemptare nulla potest racione. Ideo vobis et vestrum cuilibet mandamus seriosius et districte precipientes, quatenus ipsum in omnibus causis iudicare nulla presumatis racione, quousque servicia et negocia nostra disposuerit oportuna et donec ad propria revertatur. Secus non facturi. Datum in Sarnowecz feria secunda proxima ante festum sancti Georgii anno Domini g-h
millesimo etc. vicesimo primo
2.
Relacio venerabilisi Sbignewii prepositi Sancti Floriani extra Cracouiam3.
acapitaneo Kop. 1
bPoz(nanie) Kop. 1
cVelun Kop. 1
dbrak Kop. 1
eVislaus Kop. 1
fRathczinsky Kop. 1
g-hM° etc. XXI Kop. 2
iwenerabilis Kop. 2
1Wisław (Wyszek) Raczyński, z Raczyna w ziemi wieluńskiej, wyst. od 1415; w 1421 wyjechał w poselstwie do Czech, gdzie zapewne już pozostał; zm. po obronie Sionu 1437 (PSB XXIX, s. v.).
2Żarnowiec, zob. wyżej, nr 917/3.
3Zbigniew Oleśnicki, zob. wyżej, nr 810/5.


Dokument Nr 919
Sanok, 22 maja 1421
Król Władysław Jagiełło nakazuje zawiesić terminy sądowe przeciw klasztorowi cystersów w Obrze.
Kop.: Poznań, WAP, Kościan Z. 7, k. 14v. Wpis w 1421 r.

Wladislaus Dei gracia rex Polonie etc. Iudici, subiudici, camerariis ceterisque officialibus nostris in Costen terminis minoribus presidentibus presentibus requirendis, nostris fidelibus, graciam regiam et omne bonum. Fideles nostri! Mandamus vobis et precipimus habere volentes, quatenus religiosos abbatem et conventum cenobii de Obra ordinis sancti Benedicti Cisterciensis1 ad instanciam Martini Comorowsky2 pro molendino in Nyalek3 nulla iudicare debeatis racione, quinymmo causam eandem usque ad nostrum felicem in Poznaniam adventum in nostri presenciam differatis, quoniam iudicio cause predicte nos ipsi volumus personaliter interesse. Alias si secus feceritis, extunc id ipsum irritum decernimus et inane. Aliud non facturi. Datum in Sanok ipso die Corporis Christi anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo primo4.
Relacio wenerabilis Sbignei prepositi Sancti Floriani ante Cra(couiam)5.
1Opactwo cysterskie w Obrze. Opatem był wówczas Herman, zob. niżej, nr 1049/1).
2Komorowo, wieś par. tuż na pn. od Wolsztyna (Koz. 2 s. 321). Marcin, Marcisz, także z Sepna?, wyst. 1390 - 1424 (SHGWlkp.).
3Niałecki Młyn między Niałkiem Wielkim i N. Małym (wsie na pd.-zach. od Wolsztyna SHGWlkp.).
4Pobyt króla w Sanoku zgodny z jego itinerarium.
5Zbigniew Oleśnicki, zob. wyżej, nr 810/5.


Dokument Nr 920
Środa, 26 maja 1421
Starosta generalny Wielkopolski zaświadcza, że Piotr z Rożniat (?) zamienił swoją część Lubstowa na łan w Rożniatach (?) z Bartoszem z Polic.
Kop.: Poznań, WAP, Konin Z. 2, k. 70 - 70v. Wpis 11 stycznia 1423.

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sandiwogius de Ostrorog palatinus Poznaniensis et capitaneus Maioris Polonie generalis1 significamus tenore presencium, quibus expedit universis, quomodo ad nostram et aliorum eiusdem terre nobilium veniens presenciam nobilis Petrus de Rosnyathowo2, non compulsus nec coactus neque aliquo sinistro modo seductus, sanus mente pariter in corpore validus, [k. 70v] usus amicorum consilio spontaneaque voluntate et matura deliberacione prehabita, totam suam sortem, quam habuit in Lupstowo3, cum omni iure et dominio, prout solus tenuit et habuit ac cum omnibus usibus, fructibus, proventibus, censibus, campis, agris, pratis, silvis, borris, mellificiis, gagiis, quercetis necnon allodiis, virgultis, rubetis, aquis, molendinis, fluminibus, laccubus, piscinis, stangnis, paludibus et riwlis generaliterque cum omnibus et singulis utilitatibus, pertinenciis et obvencionibus universis, quomodolibet ad eandem partem suam spectantibus et quocumque censeantur alio nomine, nichil iuris sive domini(i) pro se aut suis legittimis successoribus penitus reservando, pro uno integro manso agri ibidem in Rosnyathowo et pro superaddicione centum et quinquaginta marcis grossorum latorum Pragensium et quinquaginta sex marcis monete currentis seu communis numerique eiusdem, XLta octo grossos in quamlibet marcam computando, racione viciscitudinariea